# translation

lexentry: pol/hydroelektryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroelektryczny
trans_list: hydroélectrique
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody


lexentry: pol/hydrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofon
trans_list: hydrophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach;


lexentry: pol/hydrogeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrogeologia
trans_list: hydrogéologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi


lexentry: pol/hydroksy-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: hydroksy-
trans_list: hydroxy-
sense:
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: hydrologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hydroponika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroponika
trans_list: hydroponie
sense:
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;


lexentry: pol/hydrosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrosfera
trans_list: hydrosphère
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: hymne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/iberyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iberyjski
trans_list: ibérique
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii


lexentry: pol/ibuprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ibuprofen
trans_list: ibuprofène
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego


lexentry: pol/id__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: id
trans_list: ça
sense:
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)


lexentry: pol/idarubicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idarubicyna
trans_list: idarubicine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideogram
trans_list: idéogramme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: idéologie
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: idiotisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/idy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idy
trans_list: ides
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca;


lexentry: pol/iftar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iftar
trans_list: iftar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;


lexentry: pol/iglicznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iglicznia
trans_list: syngnathe
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;


lexentry: pol/ignacjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ignacjański
trans_list: ignatien | ignacien
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do duchowości świętego Ignacego Loyoli, związany z duchowością świętego Ignacego Loyoli


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Jeux olympiques
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: aiguille
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: aiguille
sense:
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icône
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icône
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ikonoklasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklasta
trans_list: iconoclaste
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeciwnik kultu obrazów, wizerunków i figur religijnych


lexentry: pol/ikonoklazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklazm
trans_list: iconoclasme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;


lexentry: pol/ikonostas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonostas
trans_list: iconostase
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;


lexentry: pol/iluminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluminacja
trans_list: illumination
sense:
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu


lexentry: pol/ilustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustracja
trans_list: illustration
sense:
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;


lexentry: pol/ilustrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustrować
trans_list: illustrer
sense:
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: illusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: étau
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imago
trans_list: imago
sense:
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: gingembre
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: gingembre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: participe passé
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: participe
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy przeszły
trans_list: participe passé
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako cel innej czynności, która została wykonana na podmiocie przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_współczesny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy współczesny
trans_list: gérondif
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imipenem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imipenem
trans_list: imipénem
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym;


lexentry: pol/imitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imitacja
trans_list: imitation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;


lexentry: pol/imię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imię
trans_list: nom
sense:
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;


lexentry: pol/immanentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: immanentny
trans_list: immanent
sense:
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: immunité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immuno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: immuno-
trans_list: immuno-
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odpornością


lexentry: pol/immunomodulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunomodulator
trans_list: immunomodulateur
sense:
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji


lexentry: pol/immunosupresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunosupresja
trans_list: immunosuppression
sense:
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;


lexentry: pol/immunoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoterapia
trans_list: immunothérapie
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;


lexentry: pol/impaktyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impaktyt
trans_list: impactite
sense:
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył;


lexentry: pol/impanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impanacja
trans_list: impanation
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;


lexentry: pol/impeachment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impeachment
trans_list: impeachment
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;


lexentry: pol/impedancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impedancja
trans_list: impédance
sense:
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: fr
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: impérialiste
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: impérialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: impérialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli


lexentry: pol/implant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant
trans_list: implant
sense:
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: importation
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impregnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnacja
trans_list: imprégnation
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycanie materiału innym środkiem, by zmienić jego właściwości fizyczne lub chemiczne, np. w celu zabezpieczenia


lexentry: pol/impresario__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresario
trans_list: imprésario
sense:
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: impression
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonista
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistka
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: impressionnisme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: fêter
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/imputacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imputacja
trans_list: imputation
sense:
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: inauguration
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/incel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: incel
trans_list: incel
sense:
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;


lexentry: pol/indagować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indagować
trans_list: enquêter
sense:
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami


lexentry: pol/indakaterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indakaterol
trans_list: indacatérol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do stosowania wziewnie przy leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, będący agonistą receptora β2-adrenergicznego


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: indexation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: indexation
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie opisów do bazy danych ułatwiających przeglądanie i uporządkowanie zbioru


lexentry: pol/independentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: independentyzm
trans_list: indépendantisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region


lexentry: pol/indeterminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeterminizm
trans_list: indéterminisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;


lexentry: pol/indoaryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoaryjski
trans_list: indo-aryen
sense:
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: indo-européen | indoeuropéen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indoktrynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indoktrynować
trans_list: endoctriner
sense:
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induction
sense:
(fizyka, fizyczny) wzbudzenie prądu albo ładunku elektrycznego pod wpływem czynników elektrycznych lub magnetycznych;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induction magnétique
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda dowodzenia praw matematycznych przy pomocy zasady indukcji matematycznej;


lexentry: pol/indygokarmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indygokarmin
trans_list: carmin d'indigo
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;


lexentry: pol/indywidualista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualista
trans_list: individualiste
sense:
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie


lexentry: pol/indywidualistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualistka
trans_list: individualiste
sense:
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie


lexentry: pol/infant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infant
trans_list: infant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: infection
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/infimum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infimum
trans_list: infimum
sense:
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe


lexentry: pol/influencer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencer
trans_list: influenceur
sense:
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/influencerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencerka
trans_list: influenceuse
sense:
(środowiskowy) kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórczyni internetowa o znacznym rozgłosie posiadająca znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/informatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: informatyzacja
trans_list: informatisation
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: infrason | infra-son
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: infrastructure
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: ingrédient
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: incarcération
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkluzywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkluzywny
trans_list: inclure
sense:
przeciwstawiający się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry


lexentry: pol/inkorporacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkorporacja
trans_list: incorporation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa


lexentry: pol/inkubator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkubator
trans_list: incubateur | couveuse
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;


lexentry: pol/inkunabuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkunabuł
trans_list: incunable
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: Inquisition | inquisition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/inochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inochód
trans_list: amble
sense:
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;


lexentry: pol/inscenizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inscenizator
trans_list: metteur en scène
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;


lexentry: pol/insektarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insektarium
trans_list: insectarium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;


lexentry: pol/inseminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inseminacja
trans_list: insémination
sense:
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;


lexentry: pol/insider__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insider
trans_list: initié
sense:
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji


lexentry: pol/insolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insolacja
trans_list: insolation
sense:
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;


lexentry: pol/inspicjent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inspicjent
trans_list: régisseur
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;


lexentry: pol/instalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalacja
trans_list: installation
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installer
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installer
sense:
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: instant
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_dęty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument dęty
trans_list: instrument à vent
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;


lexentry: pol/instrument_finansowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument finansowy
trans_list: instrument financier
sense:
kontrakt regulujący wzajemne relacje finansowe pomiędzy stronami, w wyniku którego u jednej z jego stron powstają aktywa finansowe, a u drugiej zobowiązania finansowe lub instrumenty kapitałowe;


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: instrument de musique | instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/instrumentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalny
trans_list: instrumental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu


lexentry: pol/instynkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instynkt
trans_list: instinct
sense:
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;


lexentry: pol/insula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insula
trans_list: île
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: insuline
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/insulinooporność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulinooporność
trans_list: insulino-résistance | insulinorésistance | résistance à l'insuline
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;


lexentry: pol/insynuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insynuacja
trans_list: insinuation
sense:
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: intellect
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/intelektualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizm
trans_list: intellectualisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym


lexentry: pol/intendentura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intendentura
trans_list: commissariat
sense:
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.


lexentry: pol/intensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensja
trans_list: tension
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filozofia, filozoficzny) znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: interaction
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: interactif
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/intercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercepcja
trans_list: interception
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;


lexentry: pol/intercyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercyza
trans_list: contrat de mariage | accords de mariage
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;


lexentry: pol/interfejs_użytkownika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs użytkownika
trans_list: interface utilisateur
sense:
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: interférence
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferometria
trans_list: interférométrie
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: interféron
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;


lexentry: pol/intermezzo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intermezzo
trans_list: intermède
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;


lexentry: pol/internalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internalizować
trans_list: intérioriser
sense:
(psychologia, psychologiczny) przyjmować za swoje własne, narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy lub wartości


lexentry: pol/internat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internat
trans_list: internat
sense:
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: internet
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internista
trans_list: généraliste
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: interner
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interpelacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpelacja
trans_list: interpellation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę


lexentry: pol/interpolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpolacja
trans_list: interpolation
sense:
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;


lexentry: pol/interwencjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interwencjonizm
trans_list: interventionnisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: intranet
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/introligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligator
trans_list: relieur
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;


lexentry: pol/introwertyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introwertyk
trans_list: introverti | intraverti
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: intrigue
sense:
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu


lexentry: pol/intrygancki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intrygancki
trans_list: intrigant
sense:
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: intuition
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inulina
trans_list: inuline
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;


lexentry: pol/inwalida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalida
trans_list: invalide
sense:
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia


lexentry: pol/inwalidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalidztwo
trans_list: invalidité
sense:
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion
sense:
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: ingénierie
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: gaz moutarde
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_azotowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt azotowy
trans_list: moutarde azotée
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: gaz moutarde | ypérite | 1 chloro- 2 sulfanyl- éthane | 2 ' di- chloro- di- éthyle | sulfure de 2
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/iranistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iranistyka
trans_list: iranologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: léopard des neiges | once | panthère des neiges
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: épouiller
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: islam | Islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: islamistyczny
trans_list: islamiste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą


lexentry: pol/islamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizacja
trans_list: islamisation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: islamisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/islamofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamofaszyzm
trans_list: fascisme islamique | islamofascisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem


lexentry: pol/italianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: italianizm
trans_list: italianisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: itération
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: itération
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;


lexentry: pol/izafet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izafet
trans_list: complément
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną


lexentry: pol/izba_niższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba niższa
trans_list: chambre basse
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy


lexentry: pol/izba_wytrzeźwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wytrzeźwień
trans_list: cellule de dégrisement
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;


lexentry: pol/izba_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wyższa
trans_list: chambre haute
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy


lexentry: pol/izobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izobaryczny
trans_list: isobare
sense:
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia


lexentry: pol/izokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokefalia
trans_list: isocéphalie
sense:
(sztuka) rodzaj kanonicznej kompozycji plastycznej, w której głowy postaci znajdują się w jednej linii, na tej samej wysokości;


lexentry: pol/izokoszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokoszta
trans_list: isocoût
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;


lexentry: pol/izokwanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokwanta
trans_list: isoquante
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;


lexentry: pol/izolacjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonistyczny
trans_list: isolationniste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu


lexentry: pol/izolacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonizm
trans_list: isolationnisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: isomère
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izomorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomorfizm
trans_list: isomorphisme
sense:
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje


lexentry: pol/izoton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoton
trans_list: isotone
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: isotope
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: aller | marcher | venir
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/ja_pierdolę__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ja pierdolę
trans_list: bon Dieu de merde
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie wyrażające różnorodne intensywne uczucia lub doznania np. podziw, radość, zaskoczenie, zdumienie, oburzenie, irytację


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: yacht | voilier
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: venin
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jadeit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jadeit
trans_list: jadéite
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: jaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jaguarundi_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguarundi amerykański
trans_list: jaguarondi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/jahwizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jahwizm
trans_list: yahwisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) kult Jahwe, pierwsza religia monoteistyczna w starożytnym Izraelu i Judei


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: coquetier
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jajko_na_miękko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko na miękko
trans_list: œuf à la coque
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;


lexentry: pol/jajko_sadzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko sadzone
trans_list: œuf sur le plat
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem


lexentry: pol/jajowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajowód
trans_list: trompe de Fallope | oviducte
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;


lexentry: pol/jak_i__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: jak i
trans_list: en plus de
sense:
fraza łącząca równorzędne części zdania i dodatkowo podkreślająca, że czasownik dotyczy obydwu łączonych części


lexentry: pol/jakobin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakobin
trans_list: jacobin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: qualité
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jam_session__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jam session
trans_list: bœuf
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieformalne spotkanie muzyków w celu wspólnej improwizacji muzycznej, zwłaszcza jazzu


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iambe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim: stopa złożona z sylaby nieakcentowanej i akcentowanej


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iambe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej;


lexentry: pol/jammer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jammer
trans_list: brouilleur
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie do zagłuszania sygnałów radiowych GPS, GSM, radarów policyjnych, sygnałów zdalnego sterowania itp.


lexentry: pol/jamochłon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamochłon
trans_list: cœlentéré
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę żyjące w wodzie, zbudowane z dwóch warstw komórek, posiadające najprostszy układ pokarmowy - jamę chłonąco-trawiącą


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: bœuf
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: bandicoot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/janczar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janczar
trans_list: janissaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;


lexentry: pol/janczarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: janczarski
trans_list: janissaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów


lexentry: pol/janowiec_barwierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janowiec barwierski
trans_list: genêt des teinturiers
sense:
(botanika, botaniczny) Genista tinctoria L., gatunek krzewiastej rośliny z rodziny bobowatych o własnościach leczniczych, jak i trujących;


lexentry: pol/japok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japok
trans_list: yapock | yapok
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: ravin
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jaranga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaranga
trans_list: yaranga
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne mieszkanie Czukczów i innych ludów koczowniczych północno-wschodniej Syberii, namiot w kształcie ściętego stożka


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: foire
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: chou frisé | chou d'aigrette | chou frangé | chou lacinié
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: joug
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_brekinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb brekinia
trans_list: alisier torminal
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: alisier blanc
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: sorbier des oiseleurs
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarząbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząbek
trans_list: gélinotte des bois
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: sorbier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: caverne | grotte
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: hirondelle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: voyant | devin
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzenie
trans_list: clairvoyance
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasność
trans_list: luminosité
sense:
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: jaspe
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: lézard
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jaszczurka_zwinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka zwinka
trans_list: lézard des souches
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: érable sycomore
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: course | trajet | parcours | voyage
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: aumône | charité
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: génisse
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jebaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebaka
trans_list: baiseur
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: rouler | se déplacer
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednomian
trans_list: monôme
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;


lexentry: pol/jednopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednopłat
trans_list: monoplan
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: licorne | unicorne
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: bandit manchot | machine à sous
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: unité
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: unité astronomique
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: caserne de pompiers
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jednoślad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoślad
trans_list: deux-roues
sense:
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);


lexentry: pol/jedwabnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnictwo
trans_list: sériciculture
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki rolnej obejmujący hodowlę jedwabników, wstępną obróbkę kokonów oraz uprawę morwy


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: ver à soie | bombyx du mûrier
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabnik_morwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik morwowy
trans_list: bombyx du mûrier
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: route de la soie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jegier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jegier
trans_list: chasseur à pied
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników


lexentry: pol/jeleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeleń
trans_list: cerf | chevreuil
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);


lexentry: pol/jelonek_rogacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelonek rogacz
trans_list: cerf-volant
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: jaseur boréal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: jaseur boréal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jenot_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jenot azjatycki
trans_list: chien viverrin
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: martinet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: frêne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: frêne commun | frêne élevé
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: esturgeon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: jésuite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jezydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezydyzm
trans_list: yézidisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: autre pays, autre coutume | à Rome, fais comme les Romains
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: si
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: mûre | ronce
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: ronce | mûrier | mûre
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jiaozi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jiaozi
trans_list: gyoza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: iodoforme
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: jodler
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: yoga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jogging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jogging
trans_list: jogging | footing
sense:
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: yawl
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: ion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/jotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jotacyzm
trans_list: iotacisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)


lexentry: pol/jotta-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: jotta-
trans_list: yotta-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/joystick__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joystick
trans_list: joystick
sense:
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: bijoutier | joaillier
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerka
trans_list: bijoutière
sense:
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerstwo
trans_list: joaillerie
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: jubilé
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/judaistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: judaistyczny
trans_list: judaïque
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: judaïsme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: arbre de Judas
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: arbre de Judas
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)


lexentry: pol/judeo-arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeo-arabski
trans_list: judéo-arabe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich


lexentry: pol/judeochrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeochrześcijaństwo
trans_list: judéo-christianisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół pierwszych chrześcijan zachowujących jeszcze część przepisów judaizmu


lexentry: pol/jujuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jujuba
trans_list: jujube
sense:
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/jukoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jukoła
trans_list: poisson séché
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszona ryba, przygotowana tradycyjną metodą rdzennych ludów Syberii i Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/junior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junior
trans_list: jeune
sense:
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: junk-food
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junkier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junkier
trans_list: junker
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junte
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jurta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurta
trans_list: yourte
sense:
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: jury
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: juridiction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/jus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jus
trans_list: yousse
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa liter reprezentujących w języku prasłowiańskim samogłoski nosowe. Występowały one we wczesnej cyrylicy i głagolicy;


lexentry: pol/józefinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: józefinizm
trans_list: joséphisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: testicule
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: noyau
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: gémissement
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langue | langage
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langue | langage
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langage | langue
sense:
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: créole
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: langue écrite
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: langue littéraire
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)


lexentry: pol/język_mieszany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język mieszany
trans_list: langue mixte
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa powstała na skutek wymieszania dwóch lub większej liczby języków;


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: langue maternelle
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: créole
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: langage de programmation
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;


lexentry: pol/język_regionalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język regionalny
trans_list: langue régional
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: langue standard
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język posiadający wypracowaną formę standardową, tj. język, który przeszedł etap standaryzacji


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: langue standard
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka


lexentry: pol/język_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sztuczny
trans_list: idéolangue
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny


lexentry: pol/język_wernakularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język wernakularny
trans_list: langue nationale
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: cabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/kabała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabała
trans_list: kabbale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: câble
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabestan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabestan
trans_list: cabestan
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);


lexentry: pol/kabura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabura
trans_list: holster | étui
sense:
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;


lexentry: pol/kabylski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kabylski
trans_list: kabyle
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: gueule de bois
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kacerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacerz
trans_list: hérétique
sense:
(przestarzałe, przestarzały)/(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od religii rzymskokatolickiej (w szczególności protestant); w okresie reformacji synonim heretyka, bezbożnika


lexentry: pol/kacheksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacheksja
trans_list: cachexie
sense:
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: populage des marais
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: cadavérine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadencja
trans_list: intonation prosodique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;


lexentry: pol/kadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadi
trans_list: cadi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański


lexentry: pol/kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadr
trans_list: image
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery


lexentry: pol/kadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadra
trans_list: état-major
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień


lexentry: pol/kadryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadryl
trans_list: quadrille
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;


lexentry: pol/kaduceusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduceusz
trans_list: caducée
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: coque
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kafenijo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafenijo
trans_list: café
sense:
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni


lexentry: pol/kafetiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafetiera
trans_list: cafetière | cafetière italienne
sense:
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)


lexentry: pol/kaftan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaftan
trans_list: caftan
sense:
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;


lexentry: pol/kagan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kagan
trans_list: kagan | khaghan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;


lexentry: pol/kaganek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaganek
trans_list: lampe à huile
sense:
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: kayak
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: cacao
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kakaowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakaowiec
trans_list: cacaoyer
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Theobroma L., rodzaj niewysokich drzew z rodziny ślazowatych, z których uzyskuje się kakao


lexentry: pol/kakemono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakemono
trans_list: kakémono
sense:
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: cactus
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kala_namak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kala namak
trans_list: sel noir
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (spożywczy) kamienna sól kuchenna o ciemnym lub różowawym kolorze wydobywana w Himalajach


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: chou-fleur
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: colophane
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalamondin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalamondin
trans_list: calamondin
sense:
(rolnictwo, rolniczy) drzewo cytrusowe będące krzyżówką kwaśnej odmiany mandarynki Citrus reticulata z kumkwatem japońskim Fortunella japonica;


lexentry: pol/kalander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalander
trans_list: calandre
sense:
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: chou-rave
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: caldeira | caldera
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: infirmité
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalejdoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalejdoskop
trans_list: kaléidoscope
sense:
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendrier
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendrier
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalendarz_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz adwentowy
trans_list: calendrier de l’Avent
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: calife
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: califat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalina
trans_list: viorne | obier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;


lexentry: pol/kalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka
trans_list: papier carbone
sense:
papier powleczony z jednej strony farbą, wkładany między dwa arkusze papieru, aby na drugim otrzymać kopię tego, co jest pisane na pierwszym;


lexentry: pol/kalka_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka językowa
trans_list: calque linguistique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;


lexentry: pol/kalokagatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalokagatia
trans_list: kalokagathie
sense:
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym


lexentry: pol/kalomel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalomel
trans_list: calomel
sense:
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: calorie
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: radiateur
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna


lexentry: pol/kalwaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwaria
trans_list: calvaire
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych;


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: calvinisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: caméléon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kameralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralność
trans_list: confort
sense:
cecha czego, polegająca na byciu przeznaczonym dla małej liczby osób i dawaniu poczucia spokoju czy łagodności


lexentry: pol/kamerling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamerling
trans_list: camerlingue
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;


lexentry: pol/kami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kami
trans_list: kami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;


lexentry: pol/kamica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamica
trans_list: calcul rénal
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie złogów (kamieni) soli w nerkach, pęcherzyku żółciowym lub moczowodzie;


lexentry: pol/kamienny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: kamienny
trans_list: de en pierre
sense:
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości)


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: calcul | pierre
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: pierre | calcul
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_młyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień młyński
trans_list: meule
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: gemme
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamień_u_szyi__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kamień u szyi
trans_list: poids
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: pierre angulaire
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) kamień fundamentowy jako niewzruszona podstawa wszelkiej konstrukcji, najważniejsza część czegoś


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: pierre angulaire
sense:
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne


lexentry: pol/kamikaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamikaze
trans_list: kamikaze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: grès
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


lexentry: pol/kamizard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizard
trans_list: camisard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kalwiński powstaniec walczący przeciwko katolickim wojskom króla Ludwika XIV w latach 1704–1709;


lexentry: pol/kamizelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka
trans_list: gilet
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki


lexentry: pol/kamizelka_ratunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka ratunkowa
trans_list: gilet de sauvetage
sense:
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;


lexentry: pol/kamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamp
trans_list: bivouaquer
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;


lexentry: pol/kampania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania
trans_list: campagne
sense:
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;


lexentry: pol/kampania_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania wyborcza
trans_list: campagne électorale
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;


lexentry: pol/kampić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampić
trans_list: bivouaquer
sense:
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych: trzymać się stale jednego miejsca i strzelać do innych graczy


lexentry: pol/kananejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kananejski
trans_list: Cananéen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: sandwich
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: tartine | sandwich
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;


lexentry: pol/kanapowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapowy
trans_list: alternatif
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)


lexentry: pol/kanał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanał
trans_list: canal | chaîne
sense:
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: chancelier
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech


lexentry: pol/kandela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kandela
trans_list: candela | candéla
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;


lexentry: pol/kandyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kandyzacja
trans_list: candisation
sense:
sposób przyrządzania owoców polegający na wielokrotnym smażeniu ich w coraz to bardziej słodkim syropie


lexentry: pol/kangurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurka
trans_list: anorak
sense:
(harcerski) (krawiectwo) kurtka wykonana zwykle z brezentu, z dużą kieszenią na brzuchu i kapturem na głowę;


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: milan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;


lexentry: pol/kanikuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanikuła
trans_list: canicule
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);


lexentry: pol/kanonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonierka
trans_list: canonnière
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: chanoine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki uhonorowany członkostwem w kapitule katedralnej lub kolegiackiej;


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: chanoine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;


lexentry: pol/kanonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonizacja
trans_list: canonisation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;


lexentry: pol/kanopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanopa
trans_list: canope
sense:
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);


lexentry: pol/kantowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kantowski
trans_list: kantien
sense:
(filozofia, filozoficzny) wywodzący się z założeń, tez utworzonych przez Immanuela Kanta; związany z jego filozofią


lexentry: pol/kantyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyczka
trans_list: cantique
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda


lexentry: pol/kantyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyk
trans_list: cantique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;


lexentry: pol/kaolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaolin
trans_list: kaolin
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;


lexentry: pol/kaon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaon
trans_list: kaon
sense:
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;


lexentry: pol/kapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapa
trans_list: chape
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: câpre
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: câpre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa


lexentry: pol/kapecytabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapecytabina
trans_list: capécitabine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy


lexentry: pol/kapela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapela
trans_list: baguer
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy


lexentry: pol/kapelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelan
trans_list: chapelain | aumônier
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;


lexentry: pol/kapelmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelmistrz
trans_list: maître de chapelle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent


lexentry: pol/kapelusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelusz
trans_list: chapeau
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;


lexentry: pol/kaper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaper
trans_list: corsaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu;


lexentry: pol/kapitalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalik
trans_list: chapiteau
sense:
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery);


lexentry: pol/kapitalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalista
trans_list: capitaliste
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


lexentry: pol/kapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalizm
trans_list: capitalisme
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;


lexentry: pol/kapitał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitał
trans_list: capital
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)


lexentry: pol/kapitałochłonność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitałochłonność
trans_list: capacité d'absorption de capital
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) relacja pomiędzy wartością kapitału i środków produkcji zużytych podczas produkcji do wartości wytworzonych w za ich pomocą dóbr


lexentry: pol/kapitularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitularz
trans_list: salle capitulaire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań;


lexentry: pol/kapituła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapituła
trans_list: chapitre
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem


lexentry: pol/kapliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapliczka
trans_list: châsse
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;


lexentry: pol/kapo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapo
trans_list: kapo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;


lexentry: pol/kaprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaprys
trans_list: caprice
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;


lexentry: pol/kapryśny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapryśny
trans_list: capricieux
sense:
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu


lexentry: pol/kapsaicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsaicyna
trans_list: capsaïcine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;


lexentry: pol/kapsułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsułka
trans_list: gélule | capsule
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;


lexentry: pol/kapton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapton
trans_list: kapton
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) folia poliimidowa dielektryczna, wytrzymała mechanicznie i termicznie o charakterystycznej żółtej barwie, stosowana m.in. w elektronice i technologiach kosmicznych;


lexentry: pol/kapusta_kiszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapusta kiszona
trans_list: choucroute
sense:
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;


lexentry: pol/kapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapłan
trans_list: prêtre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych


lexentry: pol/kara_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kara śmierci
trans_list: peine de mort | peine capitale
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;


lexentry: pol/karabinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabinier
trans_list: carabinier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii


lexentry: pol/karabińczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabińczyk
trans_list: anneau
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.;


lexentry: pol/karaczan_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan wschodni
trans_list: blatte
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;


lexentry: pol/karagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karagen
trans_list: carraghénane
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/karaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaka
trans_list: caraque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;


lexentry: pol/karakal_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakal stepowy
trans_list: caracal
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/karakuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakuł
trans_list: karakul
sense:
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: blatte | cafard
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/karaoke__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaoke
trans_list: karaoké
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach


lexentry: pol/karapaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karapaks
trans_list: carapace
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;


lexentry: pol/karawanseraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawanseraj
trans_list: caravansérail
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;


lexentry: pol/karawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawela
trans_list: caravelle
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/karaś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaś
trans_list: carassin
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/karbidówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbidówka
trans_list: lampe à acétylène
sense:
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;


lexentry: pol/karbonariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbonariusz
trans_list: carbonari
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;


lexentry: pol/karbowaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbowaniec
trans_list: karbovanets
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: escarboucle
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)


lexentry: pol/kardamon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardamon
trans_list: cardamome
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;


lexentry: pol/kardigan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardigan
trans_list: cardigan
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;


lexentry: pol/kardioida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardioida
trans_list: cardioïde
sense:
(geometria) krzywa zamknięta zakreślana przez jeden punkt okręgu toczącego się po zewnętrznej stronie innego okręgu o takiej samej średnicy;


lexentry: pol/kardiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiolog
trans_list: cardiologue
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego


lexentry: pol/kardiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiologia
trans_list: cardiologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;


lexentry: pol/kardynał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał
trans_list: cardinal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;


lexentry: pol/kardynał_szkarłatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał szkarłatny
trans_list: cardinal rouge
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;


lexentry: pol/karencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karencja
trans_list: carence
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić


lexentry: pol/kariatyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariatyda
trans_list: cariatide | caryatide
sense:
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;


lexentry: pol/karimata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karimata
trans_list: tapis de sol | karrimat
sense:
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;


lexentry: pol/karlista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karlista
trans_list: carliste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;


lexentry: pol/karma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karma
trans_list: karma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;


lexentry: pol/karmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmel
trans_list: caramel
sense:
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa


lexentry: pol/karmelowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karmelowy
trans_list: caramélique
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący karmelu, zawierający karmel, zrobiony z karmelu


lexentry: pol/karmiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karmiczny
trans_list: karmique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) / (filozofia, filozoficzny) związany z karmą, dotyczący karmy


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: carnaval
sense:
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;


lexentry: pol/karnawałowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawałowy
trans_list: carnavalesque
sense:
związany z karnawałem, dotyczący karnawału, używany, odbywający się, pojawiający się, zakładany w okresie karnawału


lexentry: pol/karnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnet
trans_list: abonnement
sense:
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia


lexentry: pol/karnizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnizm
trans_list: carnisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt


lexentry: pol/karnotaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnotaur
trans_list: carnotaure
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus sastrei, gatunek z rodzaju karnotaur (1.1)


lexentry: pol/karnotaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnotaur
trans_list: carnotaure
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;


lexentry: pol/karny__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: karny
trans_list: peine
sense:
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/karoliński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karoliński
trans_list: carolinien
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej


lexentry: pol/karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoten
trans_list: carotène
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;


lexentry: pol/karotenoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karotenoid
trans_list: caroténoïde
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;


lexentry: pol/karta_SIM__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta SIM
trans_list: carte SIM
sense:
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: carte
sense:
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia


lexentry: pol/karta_debetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta debetowa
trans_list: carte de débit
sense:
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;


lexentry: pol/karta_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do gry
trans_list: carte à jouer
sense:
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;


lexentry: pol/karta_do_głosowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do głosowania
trans_list: bulletin de vote
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach


lexentry: pol/karta_dźwiękowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta dźwiękowa
trans_list: carte son
sense:
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;


lexentry: pol/karta_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta kredytowa
trans_list: carte de crédit
sense:
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;


lexentry: pol/karta_pamięci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta pamięci
trans_list: carte mémoire
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;


lexentry: pol/karta_przetargowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta przetargowa
trans_list: monnaie d'échange
sense:
argument wykorzystywany jako dźwignia w negocjacjach, który ma pomóc coś ugrać i pozwolić na osiągnięcie obranego celu


lexentry: pol/kartel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartel
trans_list: cartel
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;


lexentry: pol/kartkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartkówka
trans_list: contrôle
sense:
(potocznie, potoczny) krótka, często niezapowiedziana, klasówka sprawdzająca wiadomości z niewielkiej części materiału, najczęściej z kilku ostatnich lekcji


lexentry: pol/kartofelek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartofelek
trans_list: bayadère
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie kulki, wykonanym z masy z kruszonych herbatników, resztek ciast, z dodatkiem kakao, najczęściej polanym polewą czekoladową, posypanym orzeszkami ziemnymi lub wiórkami kokosowymi; także z marcepanu;


lexentry: pol/kartridż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartridż
trans_list: cartouche
sense:
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;


lexentry: pol/kartuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartuz
trans_list: chartreux
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;


lexentry: pol/karuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karuna
trans_list: karuna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się na empatii i okazywaniu dobroci cierpiącym;


lexentry: pol/karykatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karykatura
trans_list: caricature
sense:
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;


lexentry: pol/kasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasa
trans_list: caisse
sense:
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności


lexentry: pol/kasacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasacja
trans_list: cassation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;


lexentry: pol/kaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta
trans_list: cassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie


lexentry: pol/kaseta_magnetofonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta magnetofonowa
trans_list: scotcher
sense:
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;


lexentry: pol/kaseta_wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta wideo
trans_list: vidéocassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;


lexentry: pol/kaskada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskada
trans_list: cascade
sense:
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;


lexentry: pol/kaskader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskader
trans_list: cascadeur
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach


lexentry: pol/kasownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasownik
trans_list: bécarre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola;


lexentry: pol/kasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasta
trans_list: caste
sense:
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;


lexentry: pol/kastracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastracja
trans_list: castration
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;


lexentry: pol/kastrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrować
trans_list: castrer | émasculer
sense:
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji


lexentry: pol/kasyno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasyno
trans_list: mess
sense:
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;


lexentry: pol/kaszalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot
trans_list: cachalot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;


lexentry: pol/kaszalot_spermacetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot spermacetowy
trans_list: cachalot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;


lexentry: pol/kaszanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszanka
trans_list: boudin | boudin noir
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;


lexentry: pol/kaszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszel
trans_list: toux
sense:
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;


lexentry: pol/kaszetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszetka
trans_list: cachet
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: carter
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/kasztan_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztan jadalny
trans_list: châtaigne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;


lexentry: pol/kasztanowaty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowaty
trans_list: alezan
sense:
(jeździectwo, jeździecki) o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej


lexentry: pol/kasztanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowiec
trans_list: marronnier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: châtelain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urzędnik zarządzający grodem, zamkiem lub kasztelanią


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: châtelain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;


lexentry: pol/kasłać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasłać
trans_list: tousser
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych


lexentry: pol/katabasis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabasis
trans_list: catábasis
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;


lexentry: pol/katabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabolizm
trans_list: catabolisme
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces, podczas którego dochodzi do rozpadu związków chemicznych z wydzieleniem energii i ciepła;


lexentry: pol/katafatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katafatyczny
trans_list: cataphatique
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący tezy afirmatywne o Bogu, czym lub jakim jest


lexentry: pol/kataforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataforeza
trans_list: cataphorèse
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody


lexentry: pol/katafrakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katafrakta
trans_list: cataphractaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;


lexentry: pol/katalepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalepsja
trans_list: catalepsie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała


lexentry: pol/kataliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataliza
trans_list: catalyse
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;


lexentry: pol/katalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog
trans_list: dossier | répertoire
sense:
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;


lexentry: pol/katamaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katamaran
trans_list: catamaran
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle


lexentry: pol/katapulta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katapulta
trans_list: catapulte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;


lexentry: pol/katarakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarakta
trans_list: cataracte
sense:
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;


lexentry: pol/katarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarynka
trans_list: orgue de Barbarie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;


lexentry: pol/katastrofa_ekologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofa ekologiczna
trans_list: catastrophe écologique | crise écologique
sense:
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie


lexentry: pol/katastroficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katastroficzny
trans_list: catastrophique
sense:
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę


lexentry: pol/katastrofizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofizm
trans_list: catastrophisme
sense:
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu


lexentry: pol/katechizacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizacyjny
trans_list: cathéchétique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji


lexentry: pol/katechizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizm
trans_list: catéchisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;


lexentry: pol/katechon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechon
trans_list: katechon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: catéchuménat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie: przygotowanie do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym (nauki, skrutinia i obrzędy);


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: catéchuménat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;


lexentry: pol/katgut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katgut
trans_list: catgut
sense:
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;


lexentry: pol/katharewusa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katharewusa
trans_list: katharévousa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;


lexentry: pol/katiusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katiusza
trans_list: Katioucha
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: catholicisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/katorga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katorga
trans_list: bagne
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą


lexentry: pol/kaucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucja
trans_list: caution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: caféier | café
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;


lexentry: pol/kawa_arabska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa arabska
trans_list: caféier d'Arabie
sense:
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;


lexentry: pol/kawa_po_turecku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa po turecku
trans_list: café turc | café oriental | café à la turque
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)


lexentry: pol/kawaler_maltański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawaler maltański
trans_list: chevalier de Malte
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;


lexentry: pol/kawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawior
trans_list: caviar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;


lexentry: pol/kawitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawitacja
trans_list: cavitation
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;


lexentry: pol/kawka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawka zwyczajna
trans_list: choucas des tours
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/kazamata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazamata
trans_list: casemate
sense:
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn


lexentry: pol/kazanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazanie
trans_list: sermon | prêche
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;


lexentry: pol/kazarka_egipska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazarka egipska
trans_list: ouette d’Égypte
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/kazuar_hełmiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar hełmiasty
trans_list: casoar à casque
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara;


lexentry: pol/kałakutas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałakutas
trans_list: dinde
sense:
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej


lexentry: pol/kałamarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałamarz
trans_list: encrier
sense:
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: pouce
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/kebab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kebab
trans_list: kébab
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;


lexentry: pol/keczup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keczup
trans_list: ketchup
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/kefaloforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kefaloforia
trans_list: céphalophorie
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;


lexentry: pol/keiki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keiki
trans_list: keiki
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;


lexentry: pol/kemping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemping
trans_list: camping
sense:
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;


lexentry: pol/kenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kenoza
trans_list: kénose
sense:
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;


lexentry: pol/kerato-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: kerato-
trans_list: kérato-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem


lexentry: pol/keratolityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: keratolityczny
trans_list: kératolytique
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka


lexentry: pol/keton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keton
trans_list: cétone
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego


lexentry: pol/ketoprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ketoprofen
trans_list: kétoprofène
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;


lexentry: pol/keyboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keyboard
trans_list: orgue électronique
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy;


lexentry: pol/khir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: khir
trans_list: kheer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu


lexentry: pol/kibic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibic
trans_list: supporter
sense:
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;


lexentry: pol/kibuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibuc
trans_list: kibboutz
sense:
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;


lexentry: pol/kicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kicz
trans_list: kitsch | kitch | croûte
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu


lexentry: pol/kieliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kieliszek
trans_list: verre | coupe
sense:
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;


lexentry: pol/kierat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierat
trans_list: manège
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;


lexentry: pol/kierdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierdel
trans_list: affluer
sense:
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy;


lexentry: pol/kierunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierunek
trans_list: sens | direction
sense:
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży


lexentry: pol/kiełbasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełbasa
trans_list: saucisse | saucisson
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;


lexentry: pol/kij_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kij deszczowy
trans_list: bâton de pluie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument perkusyjny wykonany z wydrążonej łodygi wypełnionej drobnymi kamykami lub ziarnem, imitujący dźwięk deszczu;


lexentry: pol/kijanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kijanka
trans_list: battoir
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;


lexentry: pol/kikut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kikut
trans_list: moignon
sense:
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona


lexentry: pol/kilka__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: kilka
trans_list: quelques | plusieurs
sense:
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)


lexentry: pol/kilo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: kilo-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilobajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilobajt
trans_list: kilooctet
sense:
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom


lexentry: pol/kilof__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilof
trans_list: pioche
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;


lexentry: pol/kilogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilogram
trans_list: kilogramme
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;


lexentry: pol/kilowatogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilowatogodzina
trans_list: kilowatt-heure
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;


lexentry: pol/kimchi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimchi
trans_list: kimchi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;


lexentry: pol/kindżał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kindżał
trans_list: dague
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym


lexentry: pol/kinematograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematograf
trans_list: cinématographe
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;


lexentry: pol/kineskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kineskop
trans_list: canette (de bière)
sense:
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: cinéma
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/kinomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomania
trans_list: cinéphilie
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów


lexentry: pol/kinomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomański
trans_list: cinéphile
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z kinomanią, dotyczący kinomanii


lexentry: pol/kipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kipa
trans_list: kippa
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy


lexentry: pol/kirasjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirasjer
trans_list: cuirassier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej;


lexentry: pol/kisiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisiel
trans_list: kissel
sense:
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;


lexentry: pol/kisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisz
trans_list: quiche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wytrawna tarta (placek z ciasta kruchego lub francuskiego wypełniony nadzieniem warzywnym lub grzybowym zalany masą jajeczno-śmietanową)


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: pickles
sense:
(spożywczy) (rzadki, rzadko używany) półprodukt spożywczy z jarzyn zakonserwowanych w procesie kiszenia


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: silage
sense:
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: dribbler
sense:
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) robiąc zmyłki, prowadzić piłkę tak, by ominąć zawodnika przeciwnika


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: faire signe
sense:
machać czymś po prostej linii, raz w jedną, raz w drugą stronę ((na przykład) ręką na pożegnanie lub powitanie)


lexentry: pol/kiwon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwon
trans_list: chevalet de pompage
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) żuraw z pompą służący do wydobywania ropy naftowej ze złoża;


lexentry: pol/klad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klad
trans_list: clade
sense:
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;


lexentry: pol/klakson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klakson
trans_list: klaxon
sense:
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);


lexentry: pol/klamra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamra
trans_list: accolade
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: klan
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa społeczna, składająca się z członków rodu i najbliższych im osób niespokrewnionych, połączona wzajemnym zaufaniem, emocjonalnym wsparciem lub współpracą biznesową;


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: klan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.2) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;


lexentry: pol/klapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klapa
trans_list: destin
sense:
(botanika, botaniczny) element blaszki liściowej klapowanej, oddzielony interlobiami, np. u Taraxacum (mniszek)


lexentry: pol/klaretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaretyn
trans_list: clarétain
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Antoniego Marię Klareta;


lexentry: pol/klasa_społeczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa społeczna
trans_list: classe sociale
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa społeczna na określonym poziomie hierarchii ekonomiczno-kulturowej;


lexentry: pol/klaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaser
trans_list: album de timbres
sense:
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;


lexentry: pol/klasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasizm
trans_list: classisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;


lexentry: pol/klasycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasycyzm
trans_list: classicisme
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;


lexentry: pol/klasyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasyfikacja
trans_list: classification
sense:
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: monastère | cloître | couvent
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły


lexentry: pol/klatkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatkować
trans_list: rester en arrière
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek


lexentry: pol/klaustrofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaustrofobia
trans_list: claustrophobie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;


lexentry: pol/klauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klauza
trans_list: cloitre
sense:
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;


lexentry: pol/klawesyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawesyn
trans_list: clavecin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: clavier
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: clavier
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków


lexentry: pol/klawisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawisz
trans_list: touche
sense:
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;


lexentry: pol/kleik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleik
trans_list: gruau
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom


lexentry: pol/klepisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepisko
trans_list: aire
sense:
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;


lexentry: pol/klepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepka
trans_list: douve
sense:
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg


lexentry: pol/klepsydra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepsydra
trans_list: sablier
sense:
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;


lexentry: pol/kleptomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomania
trans_list: kleptomanie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;


lexentry: pol/kleptomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomański
trans_list: cleptomane
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana


lexentry: pol/klerokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerokracja
trans_list: clérocratie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządzenia, w którym władza należy do kleru


lexentry: pol/klerykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerykał
trans_list: clérical
sense:
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi


lexentry: pol/klerykałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerykałka
trans_list: cléricale
sense:
zwolenniczka klerykalizmu, zwolenniczka podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi


lexentry: pol/kleszczowe_zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleszczowe zapalenie mózgu
trans_list: encéphalite à tiques
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;


lexentry: pol/klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klient
trans_list: client
sense:
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: falaise
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;


lexentry: pol/klikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klikon
trans_list: crieur public
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, której zadaniem jest obwieszczanie głosem zarządzeń lub powtarzanie tłumowi słów panującego


lexentry: pol/klimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klimatyzacja
trans_list: climatisation | conditionnement de air
sense:
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;


lexentry: pol/klincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klincz
trans_list: agrafer
sense:
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów


lexentry: pol/klingoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: klingoński
trans_list: klingon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"


lexentry: pol/klinika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klinika
trans_list: clinique
sense:
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;


lexentry: pol/klips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klips
trans_list: accolade
sense:
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu


lexentry: pol/klirens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klirens
trans_list: clairance | clearance
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;


lexentry: pol/klisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klisza
trans_list: cliché
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów


lexentry: pol/klomifen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klomifen
trans_list: 2 phénoxy- N | N di- éthyl- éthanamine | clomiphène
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: clone
sense:
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: érable
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;


lexentry: pol/klonazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klonazepam
trans_list: clonazépam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;


lexentry: pol/klub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub
trans_list: groupe parlementaire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;


lexentry: pol/klub_sportowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub sportowy
trans_list: club sportif
sense:
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: clé | clef
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/klucz_publiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz publiczny
trans_list: clé publique
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) w kryptografii asymetrycznej: jeden z pary kluczy, dostępny publicznie, używany m.in. do szyfrowania wiadomości lub potwierdzania wiarygodności podpisu elektronicznego


lexentry: pol/klucz_wiolinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz wiolinowy
trans_list: clef de sol
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;


lexentry: pol/kluska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluska
trans_list: boulette
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania;


lexentry: pol/kluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluza
trans_list: fil conducteur
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.;


lexentry: pol/kmin_rzymski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kmin rzymski
trans_list: cumin
sense:
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/kminek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kminek
trans_list: cumin | carvi
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: taquet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) listwa znajdująca się wzdłuż burty łodzi, służąca do osadzania dulek


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: taquet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;


lexentry: pol/knedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knedel
trans_list: chou
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kulisty pieróg (kluska) z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem;


lexentry: pol/knieć_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knieć błotna
trans_list: populage des marais
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;


lexentry: pol/knykieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knykieć
trans_list: condyle
sense:
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien


lexentry: pol/ko-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: ko-
trans_list: co-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy


lexentry: pol/koagulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koagulacja
trans_list: coagulation
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko łączenia się cząstek fazy rozproszonej w cieczy (np. w zawiesinie lub koloidzie) w większe agregaty, prowadzące do ich oddzielenia od cieczy;


lexentry: pol/koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicja
trans_list: coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji


lexentry: pol/koalicyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjka
trans_list: ceinturon
sense:
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;


lexentry: pol/koalicyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjny
trans_list: de coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję


lexentry: pol/kobiałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobiałka
trans_list: panier
sense:
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców


lexentry: pol/kobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra
trans_list: cobra | naja
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;


lexentry: pol/koc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koc
trans_list: couverture | plaid
sense:
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem


lexentry: pol/kocie_oczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocie oczko
trans_list: œil de chat
sense:
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych


lexentry: pol/kocimiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocimiętka
trans_list: cataire
sense:
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;


lexentry: pol/kocioł_bałkański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocioł bałkański
trans_list: poudrière des Balkans
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś;


lexentry: pol/koczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koczownik
trans_list: nomade
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce


lexentry: pol/kod_kreskowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod kreskowy
trans_list: code-barres | code à barres
sense:
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;


lexentry: pol/kod_źródłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod źródłowy
trans_list: code source
sense:
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;


lexentry: pol/koda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koda
trans_list: achèvement
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów


lexentry: pol/kodeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeina
trans_list: codéine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;


lexentry: pol/kodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodek
trans_list: codec
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie lub program komputerowy zdolny do kompresji i dekompresji sygnału lub strumienia danych;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: code
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: codex
sense:
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;


lexentry: pol/kodeks_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks drogowy
trans_list: code de la route
sense:
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych;


lexentry: pol/kodeks_karny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks karny
trans_list: code pénal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju


lexentry: pol/kodeks_pracy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks pracy
trans_list: code du travail
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednolity zbiór przepisów regulujących zatrudnienie i pracę;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: caféine
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kofta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofta
trans_list: kefta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej


lexentry: pol/kogel-mogel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogel-mogel
trans_list: gogli
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;


lexentry: pol/kogeneracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogeneracja
trans_list: cogénération | co-génération
sense:
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni


lexentry: pol/kognitywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywny
trans_list: cognitif
sense:
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: cohabitation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: cohésion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) siła wzajemnego przyciągania się cząsteczek tej samej substancji


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: cohésion
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) właściwość tekstu polegająca na tym, że jego części są ze sobą logicznie i formalnie powiązane za pomocą różnych środków językowych


lexentry: pol/kohorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohorta
trans_list: cohorte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;


lexentry: pol/koka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koka
trans_list: coca
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę


lexentry: pol/kokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokaina
trans_list: cocaïne
sense:
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;


lexentry: pol/kokoryczka_wielokwiatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokoryczka wielokwiatowa
trans_list: sceau de Salomon multiflore
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/koktajl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koktajl
trans_list: cocktail
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;


lexentry: pol/kolaborant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborant
trans_list: collaborateur
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolaborantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborantka
trans_list: collaboratrice
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolagen
trans_list: collagène
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: genou
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolchicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolchicyna
trans_list: colchicine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;


lexentry: pol/kolczatka_australijska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczatka australijska
trans_list: échidné australien
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/kolczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczuga
trans_list: haubert | cotte de mailles
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;


lexentry: pol/kolej_linowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej linowa
trans_list: téléphérique
sense:
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;


lexentry: pol/kolej_zębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej zębata
trans_list: chemin de fer à crémaillère
sense:
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;


lexentry: pol/kolejka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka górska
trans_list: montagnes russes
sense:
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;


lexentry: pol/kolejność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejność
trans_list: ordre | enfilade
sense:
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: collection
sense:
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)


lexentry: pol/kolektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizm
trans_list: collectivisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;


lexentry: pol/kolendra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolendra
trans_list: coriandre
sense:
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;


lexentry: pol/koliberek_hawański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koliberek hawański
trans_list: colibri d'Elena
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;


lexentry: pol/kolmatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolmatacja
trans_list: colmatage
sense:
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę


lexentry: pol/kolodium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolodium
trans_list: collodion
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór nitrocelulozy w mieszaninie alkoholu i eteru, po rozlaniu szybko schnący oraz tworzący bezbarwną warstewkę, o wielu zastosowaniach, np. jako opatrunek, klej albo lakier


lexentry: pol/kolofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolofon
trans_list: achevé d’imprimer
sense:
formuła umieszczona na końcu tekstu z tytułem dzieła, datą i miejscem powstania, imieniem pisarza, czasem jego funkcją i pochodzeniem


lexentry: pol/koloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloid
trans_list: colloïde
sense:
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej


lexentry: pol/kolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolokacja
trans_list: collocation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colonie
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colonie
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/kolonializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonializm
trans_list: colonialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;


lexentry: pol/kolonie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonie
trans_list: centre de vacances | colonie de vacances
sense:
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;


lexentry: pol/kolonoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskop
trans_list: coloscope
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;


lexentry: pol/kolonoskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskopia
trans_list: coloscopie | colonoscopie
sense:
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;


lexentry: pol/koloratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratka
trans_list: rabat
sense:
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;


lexentry: pol/koloratura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratura
trans_list: colorature
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi


lexentry: pol/kolos_na_glinianych_nogach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolos na glinianych nogach
trans_list: colosse aux pieds d'argile
sense:
(książkowy) coś pozornie mocnego, potężnego, wielkiego, a w rzeczywistości małego, słabego, nieznacznego


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych


lexentry: pol/kolumna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumna
trans_list: colonne
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;


lexentry: pol/kolęda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolęda
trans_list: noël | chant de Noël
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/komandor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komandor
trans_list: capitaine de vaisseau
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: moustique | cousin
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/komar_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar tygrysi
trans_list: moustique tigre
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aedes albopictus Skuse, gatunek inwazyjnego owada z rodziny komarowatych;


lexentry: pol/komat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komat
trans_list: virguler
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;


lexentry: pol/kombinacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinacja
trans_list: combiné
sense:
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów


lexentry: pol/kombinatoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinatoryka
trans_list: combinatoire
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;


lexentry: pol/kombu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombu
trans_list: konbu
sense:
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;


lexentry: pol/komedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komedia
trans_list: comédie
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;


lexentry: pol/komediodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komediodramat
trans_list: comédie dramatique
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;


lexentry: pol/komedogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: komedogenny
trans_list: comédogène
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: commande
sense:
(informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: commandement
sense:
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: comète
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komiks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiks
trans_list: bande dessinée
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;


lexentry: pol/kominek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominek
trans_list: cheminée
sense:
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;


lexentry: pol/kominiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominiarka
trans_list: cagoule | passe-montagne
sense:
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy


lexentry: pol/komisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komisja
trans_list: commission
sense:
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;


lexentry: pol/komitet_centralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komitet centralny
trans_list: comité central
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych;


lexentry: pol/komiwojażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiwojażer
trans_list: commis-voyageur
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi


lexentry: pol/komodyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komodyfikacja
trans_list: marchandisation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;


lexentry: pol/komora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komora
trans_list: chambre
sense:
(wojskowość, wojskowy) tylna część przewodu lufy lub otwór w bębnie rewolwerowym, w której umieszcza się nabój;


lexentry: pol/komornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komornik
trans_list: huissier de justice
sense:
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: CD
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: compact
sense:
(technologia, technika, techniczny) będący prostszej budowy, a jednocześnie zawierający w sobie wiele składników


lexentry: pol/kompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompas
trans_list: boussole | compas
sense:
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego


lexentry: pol/kompilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilacja
trans_list: compilation
sense:
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy


lexentry: pol/kompleks_Elektry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Elektry
trans_list: complexe d'Électre
sense:
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;


lexentry: pol/kompleks_Medei__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Medei
trans_list: complexe de Médée
sense:
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci;


lexentry: pol/kompleks_niższości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks niższości
trans_list: complexe d'infériorité
sense:
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;


lexentry: pol/kompleksowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleksowy
trans_list: complexe
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu


lexentry: pol/komplementariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komplementariusz
trans_list: commandité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli


lexentry: pol/kompost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompost
trans_list: compost
sense:
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)


lexentry: pol/kompresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompresja
trans_list: compression
sense:
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;


lexentry: pol/kompromis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompromis
trans_list: compromission | compromis
sense:
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: ordinateur
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;


lexentry: pol/komputer_kwantowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer kwantowy
trans_list: calculateur quantique
sense:
komputer wykorzystujący zasady mechaniki kwantowej do wykonywania niektórych rodzajów obliczeń znacznie szybciej niż konwencjonalne komputery;


lexentry: pol/komputer_osobisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer osobisty
trans_list: ordinateur personnel
sense:
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;


lexentry: pol/komputer_stacjonarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer stacjonarny
trans_list: ordinateur de bureau
sense:
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;


lexentry: pol/komturia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komturia
trans_list: commanderie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;


lexentry: pol/komunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikacja
trans_list: communication
sense:
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;


lexentry: pol/komunikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikator
trans_list: messagerie instantanée
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;


lexentry: pol/komunitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunitaryzm
trans_list: communautarisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: communisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/komórka_macierzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komórka macierzysta
trans_list: cellule souche
sense:
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna


lexentry: pol/koncertmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncertmistrz
trans_list: accompagnateur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek


lexentry: pol/kondensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensacja
trans_list: réaction de condensation
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: condensateur
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/kondolencje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondolencje
trans_list: condoléances | condoléance
sense:
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę


lexentry: pol/kondor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor
trans_list: condor
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny


lexentry: pol/kondor_kalifornijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor kalifornijski
trans_list: condor de Californie
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_królewski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor królewski
trans_list: sarcoramphe roi
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondotier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondotier
trans_list: condottiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym


lexentry: pol/konduktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konduktor
trans_list: contrôleur
sense:
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);


lexentry: pol/konetabl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konetabl
trans_list: connétable
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w średniowiecznej i renesansowej Francji: tytuł naczelnego wodza królewskich wojsk;


lexentry: pol/konfabulant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfabulant
trans_list: fabricant
sense:
(psychologia, psychologiczny) osoba uzupełniająca brakujące wspomnienia informacjami nieprawdziwymi, które możliwie dobrze pasują do całego logicznego ciągu wydarzeń


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: confédération
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania


lexentry: pol/konfederacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacyjny
trans_list: confédératif
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją


lexentry: pol/konferansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konferansjer
trans_list: annonceur
sense:
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;


lexentry: pol/konfesjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfesjonalizm
trans_list: confessionnalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;


lexentry: pol/konfetti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfetti
trans_list: confetti
sense:
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;


lexentry: pol/konfirmacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfirmacja
trans_list: confirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora;


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: saisie
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na utracie na rzecz skarbu państwa mienia należącego do przestępcy


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: saisie | confiscation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: conformiste
sense:
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistka
trans_list: conformiste
sense:
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistyczny
trans_list: conformiste
sense:
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformizm
trans_list: conformisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;


lexentry: pol/konfraternia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfraternia
trans_list: confrérie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat


lexentry: pol/konfucjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfucjanizm
trans_list: confucianisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;


lexentry: pol/kongestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongestia
trans_list: bouchon
sense:
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomérat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomérat
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/kongregacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongregacja
trans_list: congrégation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu


lexentry: pol/koniec_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniec świata
trans_list: fin du monde
sense:
chwila, w której zostanie zniszczona Ziemia, zginą wszyscy ludzie; w chrześcijaństwie i innych religiach: Sąd Ostateczny;


lexentry: pol/konik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik
trans_list: appel
sense:
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów


lexentry: pol/konik_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik morski
trans_list: hippocampe
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;


lexentry: pol/koniunkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniunkcja
trans_list: conjonction
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;


lexentry: pol/koniunkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniunkcja
trans_list: conjonction
sense:
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń


lexentry: pol/koniuszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniuszy
trans_list: écuyer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;


lexentry: pol/konkatedra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatedra
trans_list: cocathédrale
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji


lexentry: pol/konkatenacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatenacja
trans_list: concaténation
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) powtarzanie i rozwijanie w kolejnym zdaniu, wersie itp. wyrazu lub wyrażenia, którym się kończy poprzednie zdanie, wers;


lexentry: pol/konkordat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordat
trans_list: concordat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;


lexentry: pol/konkrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkrecja
trans_list: concrétion
sense:
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;


lexentry: pol/konkubina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubina
trans_list: concubine
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubinat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubinat
trans_list: concubinage
sense:
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: concurrence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży


lexentry: pol/konkurs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurs
trans_list: concours
sense:
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony


lexentry: pol/konkwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkwista
trans_list: conquête
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wyprawy zbrojne podejmowane między XV a XVII wiekiem przez państwa iberyjskie (zwłaszcza Kastylię) w celu zdobycia nowych lądów i bogactw;


lexentry: pol/konkwistador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkwistador
trans_list: conquistador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.


lexentry: pol/konnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konnica
trans_list: cavalerie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych


lexentry: pol/konopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konopie
trans_list: chanvre
sense:
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;


lexentry: pol/konsekwencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwencjalizm
trans_list: conséquentialisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria etyczna, zgodnie z którą czyny należy oceniać po ich konsekwencjach;


lexentry: pol/konsekwentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwentny
trans_list: cohérent
sense:
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany


lexentry: pol/konserwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwacja
trans_list: entretien | conservation | restauration
sense:
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;


lexentry: pol/konserwant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwant
trans_list: conservateur
sense:
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;


lexentry: pol/konserwatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatorium
trans_list: conservatoire
sense:
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej


lexentry: pol/konserwatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatywny
trans_list: conservateur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów


lexentry: pol/konserwatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatyzm
trans_list: conservatisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: console
sense:
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: console
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;


lexentry: pol/konsolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsolacja
trans_list: consolation
sense:
(psychologia, psychologiczny) akt lub proces pocieszania kogoś, przynoszenia ukojenia i podnoszenia na duchu


lexentry: pol/konsoleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsoleta
trans_list: console
sense:
(technologia, technika, techniczny) stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku;


lexentry: pol/konsonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonans
trans_list: consonance
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rym niedokładny, polegający tylko na współbrzmieniu spółgłosek po ostatniej akcentowanej samogłosce (np. grabarz — grabież, pacierz — chociaż)


lexentry: pol/konsonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonans
trans_list: consonance
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) harmonijne współbrzmienie dźwięków różnej wysokości;


lexentry: pol/konsonant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonant
trans_list: consonant
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy


lexentry: pol/konstantynopolitańczykowianeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstantynopolitańczykowianeczka
trans_list: jeune habitant de Constantinople
sense:
sztucznie utworzone słowo, mające być w zamierzeniu najdłuższym wyrazem polskim i oznaczające rzekomo: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł)


lexentry: pol/konsternacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsternacja
trans_list: consternation
sense:
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji


lexentry: pol/konstruktywistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywistyczny
trans_list: constructiviste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem


lexentry: pol/konstruktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywizm
trans_list: constructivisme
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: constitution
sense:
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: constitution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;


lexentry: pol/konstytucjonalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucjonalista
trans_list: constitutionnaliste
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym


lexentry: pol/konstytucyjność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucyjność
trans_list: constitutionnalité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;


lexentry: pol/konsumpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcja
trans_list: consommation
sense:
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie


lexentry: pol/konsumpcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcjonizm
trans_list: consumérisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża


lexentry: pol/kontekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontekst
trans_list: contexte
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń


lexentry: pol/kontener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontener
trans_list: container
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: compte
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;


lexentry: pol/kontrabanda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrabanda
trans_list: contrebande
sense:
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;


lexentry: pol/kontradmirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontradmirał
trans_list: commodore
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;


lexentry: pol/kontrast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrast
trans_list: contraste
sense:
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/kontrasygnata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrasygnata
trans_list: contresignature
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności;


lexentry: pol/kontratenor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontratenor
trans_list: contre-ténor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;


lexentry: pol/kontrgambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrgambit
trans_list: contre-gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/kontrmanifestacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrmanifestacja
trans_list: contre-manifestation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji


lexentry: pol/kontrreformacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrreformacja
trans_list: Contre-Réforme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;


lexentry: pol/kontrrewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrrewolucja
trans_list: contre-révolution
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;


lexentry: pol/kontrrewolucyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrrewolucyjny
trans_list: contre-révolutionnaire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji


lexentry: pol/kontrwywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrwywiad
trans_list: contre-espionnage
sense:
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;


lexentry: pol/kontuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontuzja
trans_list: contusion
sense:
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność


lexentry: pol/kontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontynent
trans_list: continent
sense:
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;


lexentry: pol/kontyngent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontyngent
trans_list: quota
sense:
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych


lexentry: pol/konwalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia
trans_list: muguet
sense:
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;


lexentry: pol/konwalia_majowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia majowa
trans_list: muguet
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;


lexentry: pol/konwejer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwejer
trans_list: chaîne
sense:
(środowiskowy) metoda wydobywania zeznań polegająca wielogodzinnych, nocnych przesłuchaniach świadków lub podejrzanych;


lexentry: pol/konwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwent
trans_list: couvent
sense:
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(chemia, chemiczny) proces jednostkowy, który ma na celu zmianę właściwości przekształcanych materiałów w wyniku różnych reakcji chemicznych, przeprowadzanych w aparatach zwanych konwertorami


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(informatyka, informatyczny) zmiana formatu pliku na mogący być odczytany przez inny program komputerowy niż ten, w którym został utworzony


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście na chrześcijaństwo z innej religii


lexentry: pol/konwisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwisarz
trans_list: étameur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu;


lexentry: pol/konwój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwój
trans_list: convoi
sense:
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;


lexentry: pol/konyza_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konyza kanadyjska
trans_list: vergerette du Canada | vergerolle du Canada
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata;


lexentry: pol/koordynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koordynować
trans_list: coordonner
sense:
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie


lexentry: pol/kopacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopacz
trans_list: blème
sense:
(sport, sportowy) zawodnik w drużynie futbolu amerykańskiego, który odpowiada za wykonywanie wykopów


lexentry: pol/koparka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koparka
trans_list: excavateur | pelle mécanique | pelleteuse
sense:
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu


lexentry: pol/koper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koper
trans_list: aneth | fenouil
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;


lexentry: pol/koperta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koperta
trans_list: enveloppe
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;


lexentry: pol/kopiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiec
trans_list: tas
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica


lexentry: pol/kopiejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiejka
trans_list: kopeck
sense:
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;


lexentry: pol/kopiować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiować
trans_list: copier
sense:
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie


lexentry: pol/koppa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koppa
trans_list: coppa
sense:
litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana, w greckim systemie liczbowym oznaczająca liczbę 90, Ϙ;


lexentry: pol/koptyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koptyjski
trans_list: copte | coptique
sense:
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców


lexentry: pol/koptyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: koptyjski
trans_list: copte | coptique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;


lexentry: pol/kopulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopulacja
trans_list: copulation
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie


lexentry: pol/kopytnik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopytnik pospolity
trans_list: asaret
sense:
(botanika, botaniczny) Asarum europaeum L., gatunek byliny z rodziny kokornakowatych, jedyny gatunek kopytnika w Europie;


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: écorce
sense:
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: écorce
sense:
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny


lexentry: pol/korakl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korakl
trans_list: coracle
sense:
rodzaj małej, prostej łódki zbudowanej z drewnianych listew o konstrukcji plecionej i pokrytej impregnowanym materiałem, używanej tradycyjnie na rzekach Walii;


lexentry: pol/korat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korat
trans_list: korat
sense:
(felinologia, felinologiczny) rasa tajlandzkiego kota domowego średniej wielkości, o srebrzystoniebieskiej sierści;


lexentry: pol/kordegarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kordegarda
trans_list: corps de garde
sense:
(architektura, architektoniczny) mały budynek znajdujący się w pobliżu pałacu, pełniący funkcję wartowni i aresztu;


lexentry: pol/korek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korek
trans_list: bouchon | liège
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca


lexentry: pol/korek_analny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korek analny
trans_list: plug
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) akcesorium seksualne wkładane do odbytnicy dla osiągnięcia przyjemności seksualnej


lexentry: pol/korektorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korektorka
trans_list: correctrice
sense:
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku


lexentry: pol/korespondencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korespondencja
trans_list: correspondance
sense:
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)


lexentry: pol/korma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korma
trans_list: arrière
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonego mięsa z warzywami, rodzaj curry z dodatkiem jogurtu i orzechów;


lexentry: pol/korona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona
trans_list: couronne
sense:
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech


lexentry: pol/korona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona
trans_list: couronne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: couronne d’épines
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: acanthaster pourpre
sense:
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;


lexentry: pol/koronawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronawirus
trans_list: coronavirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;


lexentry: pol/koronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronka
trans_list: couronne
sense:
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba


lexentry: pol/koronkowa_robota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronkowa robota
trans_list: travail d'orfèvre
sense:
wykonanie, przeprowadzenie czegoś bardzo misternie, precyzyjnie, kunsztownie, dokładnie w każdym szczególe


lexentry: pol/koronny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koronny
trans_list: de la Couronne
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony


lexentry: pol/koronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronować
trans_list: couronner
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego


lexentry: pol/korowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korowód
trans_list: danse en rond
sense:
tańczący ludzie posuwający się jeden za drugim, często w rytmie tanecznym, czasem trzymający się za ręce


lexentry: pol/korpus_konsularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korpus konsularny
trans_list: corps consulaire
sense:
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego;


lexentry: pol/korrida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korrida
trans_list: tauromachie
sense:
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;


lexentry: pol/korsak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korsak
trans_list: renard corsac
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vulpes corsac, gatunek drapieżnego ssaka z rodzaju lis, występujący na stepach i półpustyniach Azji Środkowo-Wschodniej;


lexentry: pol/kortykosteroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kortykosteroid
trans_list: corticostéroïde | corticoïde
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;


lexentry: pol/korweta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korweta
trans_list: corvette
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;


lexentry: pol/koryfeusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koryfeusz
trans_list: coryphée
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;


lexentry: pol/korytarz_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korytarz życia
trans_list: BAU
sense:
metoda stworzenia możliwości przejazdu dla pojazdów uprzywilejowanych poprzez rozsunięcie się jadących lub stojących w korku pojazdów do krawędzi drogi wielojezdniowej


lexentry: pol/korzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korzeń
trans_list: racine
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;


lexentry: pol/kosmetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmetyk
trans_list: cosmétique
sense:
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów


lexentry: pol/kosmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmetyka
trans_list: cosmétique
sense:
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów


lexentry: pol/kosmita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmita
trans_list: extraterrestre
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;


lexentry: pol/kosmodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmodrom
trans_list: cosmodrome
sense:
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;


lexentry: pol/kosmogonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmogonia
trans_list: cosmogonie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia świata;


lexentry: pol/kosmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmografia
trans_list: cosmographie
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego


lexentry: pol/kosmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmografia
trans_list: cosmographie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata


lexentry: pol/kosmologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmologia
trans_list: cosmologie
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata


lexentry: pol/kosodrzewina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosodrzewina
trans_list: pin de montagne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;


lexentry: pol/kosteczka_słuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosteczka słuchowa
trans_list: osselet
sense:
(anatomia, anatomiczny) drobna kostka w jamie bębenkowej ucha przenosząca drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego;


lexentry: pol/kostium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostium
trans_list: costume
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać


lexentry: pol/kostka_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostka do gry
trans_list: dé
sense:
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników


lexentry: pol/kostka_rosołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostka rosołowa
trans_list: bouillon cube
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat z mięsa wołowego lub kurzego i przypraw w postaci kostki, służący głównie do rozpuszczania w wodzie w celu uzyskania wywaru


lexentry: pol/kostucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostucha
trans_list: Faucheuse | Grande Faucheuse
sense:
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur


lexentry: pol/koszałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszałka
trans_list: manne
sense:
(przestarzałe, przestarzały) koszyk lub torebka plecione z wikliny, z przykrywką, służące zwykle do noszenia pokarmów


lexentry: pol/koszerny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koszerny
trans_list: casher
sense:
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków


lexentry: pol/koszykówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszykówka
trans_list: basket-ball | basketball
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;


lexentry: pol/kot_bengalski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot bengalski
trans_list: chat-léopard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;


lexentry: pol/kot_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot domowy
trans_list: chat domestique
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;


lexentry: pol/kot_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot rdzawy
trans_list: chat rubigineux
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus rubiginosus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Indiach i na Cejlonie


lexentry: pol/kot_syjamski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot syjamski
trans_list: siamois
sense:
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/kotek_cętkowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotek cętkowany
trans_list: chat pêcheur | chat viverrin
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/koteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koteria
trans_list: coterie
sense:
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy


lexentry: pol/kotlet_mielony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotlet mielony
trans_list: boulette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z mięsa mielonego, zwykle wieprzowego, z dodatkiem bułki, cebuli i jaj


lexentry: pol/kotlet_schabowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotlet schabowy
trans_list: côtelette de filet de porc
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna potrawa wieprzowa kuchni polskiej, panierowany kotlet z cienko ubitego schabu


lexentry: pol/kotołak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotołak
trans_list: chat-garou
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w kota lub kot ukrywająca się pod postacią człowieka


lexentry: pol/kotwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotwica
trans_list: ancre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;


lexentry: pol/kotwić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotwić
trans_list: brasser
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) wiązać, zamocowywać poszczególne elementy budowlane przy użyciu kotwi


lexentry: pol/kotylion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotylion
trans_list: cotillon
sense:
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);


lexentry: pol/kouign-amann__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kouign-amann
trans_list: kouign-amann
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie bretońskie maślane ciasto drożdzowe, pieczone w formie rolek lub placka


lexentry: pol/kowadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowadło
trans_list: enclume
sense:
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;


lexentry: pol/kowalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowalik
trans_list: sittèle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;


lexentry: pol/kowariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowariancja
trans_list: covariance
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;


lexentry: pol/kowen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowen
trans_list: clique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zorganizowana grupa wyznawców wicca lub innej religii neopogańskiej;


lexentry: pol/koza_damasceńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koza damasceńska
trans_list: chèvre de Damas
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zoologia, zoologiczny) rasa kozy domowej pochodząca z Syrii, następnie sprowadzona na Cypr, gdzie była hodowana selektywnie


lexentry: pol/kozak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozak
trans_list: cosaque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej pomocniczej jazdy w armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce oraz w Turcji i Prusach;


lexentry: pol/kozica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozica
trans_list: chamois
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: fenugrec
sense:
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: fenugrec
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)


lexentry: pol/kozioł_ofiarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozioł ofiarny
trans_list: bouc émissaire
sense:
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi


lexentry: pol/kozłek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozłek lekarski
trans_list: valériane
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;


lexentry: pol/kołatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołatka
trans_list: batail
sense:
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania;


lexentry: pol/kołatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołatka
trans_list: gronder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków


lexentry: pol/kołchoz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołchoz
trans_list: kolkhoze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;


lexentry: pol/koło_kwintowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło kwintowe
trans_list: cycle des quintes
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) graficzny schemat przedstawiający gamy / tonacje w systemie dur-moll uszeregowane według zmieniającej się liczby znaków przykluczowych;


lexentry: pol/koło_podbiegunowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło podbiegunowe
trans_list: cercle polaire
sense:
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;


lexentry: pol/koło_sterowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło sterowe
trans_list: barre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;


lexentry: pol/koło_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło wodne
trans_list: roue à aubes
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;


lexentry: pol/koło_zębate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło zębate
trans_list: roue dentée
sense:
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;


lexentry: pol/kołodziej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołodziej
trans_list: charron
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;


lexentry: pol/kołokolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołokolnia
trans_list: beffroi
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wolno stojąca lub wtopiona w bryłę budynku dzwonnica cerkiewna


lexentry: pol/kołpak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołpak
trans_list: enjoliveur
sense:
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;


lexentry: pol/koń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koń
trans_list: cheval
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;


lexentry: pol/koń_trojański__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: koń trojański
trans_list: cheval de Troie
sense:
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;


lexentry: pol/koń_trojański__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: koń trojański
trans_list: cheval de Troie
sense:
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp


lexentry: pol/kościec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościec
trans_list: squelette
sense:
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt


lexentry: pol/kościół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół
trans_list: église
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;


lexentry: pol/kościół_słupowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół słupowy
trans_list: stavkirke
sense:
(architektura, architektoniczny) rodzaj skandynawskiego tradycyjnego kościoła drewnianego stawianego w średniowieczu opartego konstrukcyjnie na słupach;


lexentry: pol/koślawy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koślawy
trans_list: cagneux
sense:
(anatomia, anatomiczny) kątem skierowany do wewnątrz, osią odchylony na zewnątrz od osi symetrii ciała


lexentry: pol/kość_ciemieniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość ciemieniowa
trans_list: os pariétal
sense:
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch symetrycznych kości czaszki znajdujących się w górnej jej części;


lexentry: pol/kość_nosowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość nosowa
trans_list: os nasal
sense:
(anatomia, anatomiczny) niewielka, cienka kość parzysta w górnej części nosa, stanowiąca szkielet jego nasady;


lexentry: pol/kość_słoniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość słoniowa
trans_list: ivoire
sense:
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;


lexentry: pol/koźlarz_babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koźlarz babka
trans_list: bolet rude
sense:
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;


lexentry: pol/koźlarz_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koźlarz czerwony
trans_list: bolet orangé
sense:
(mikologia, mikologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;


lexentry: pol/kożuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kożuch
trans_list: touloupe | fourrure | mouton | peau | peau de mouton
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)


lexentry: pol/kra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kra
trans_list: banquise
sense:
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;


lexentry: pol/kraina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraina
trans_list: région
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;


lexentry: pol/kraj_związkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraj związkowy
trans_list: État fédéré
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;


lexentry: pol/krajcar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krajcar
trans_list: croiseur
sense:
grajcar – moneta srebrna, bita od XIII wieku, początkowo w Tyrolu. Od XVI wieku moneta zdawkowa w krajach habsburskich (równa 1/60 złotytego reńskiego, w latach 1857 – 1892 1/100 reńskiego);


lexentry: pol/krakelura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krakelura
trans_list: craquelure
sense:
(sztuka) (konserwatorstwo, konserwacja zabytków) siateczka spękań, która tworzy się z czasem na powierzchni obrazów olejnych, fresków, szkliwionej ceramiki;


lexentry: pol/kraken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraken
trans_list: kraken
sense:
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;


lexentry: pol/krakowski__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: krakowski
trans_list: cracovien
sense:
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom


lexentry: pol/kraksa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraksa
trans_list: accident
sense:
(potocznie, potoczny) wypadek, w wyniku którego będący w ruchu pojazd zostaje uszkodzony lub rozbity; (także, też) nieszczęśliwe lądowanie samolotu


lexentry: pol/kram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kram
trans_list: cabine de douche
sense:
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj prowizorycznego sklepu zainstalowanego w budce lub rozłożonego na ławie;


lexentry: pol/kraniologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraniologia
trans_list: craniologie
sense:
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się budową czaszki człowieka i innych naczelnych;


lexentry: pol/kraska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraska
trans_list: rollier d'Europe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, ptak o jaskrawym upierzeniu, najczęściej owadożerny;


lexentry: pol/krasnolud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krasnolud
trans_list: nanifier
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) podobna do niskiego człowieka istota z mitologii nordyckiej i germańskiej;


lexentry: pol/krata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krata
trans_list: grille
sense:
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli


lexentry: pol/krater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krater
trans_list: cratère
sense:
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;


lexentry: pol/krater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krater
trans_list: cratère
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą;


lexentry: pol/kratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kratka
trans_list: déposer
sense:
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów


lexentry: pol/kraul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraul
trans_list: avancer au pas
sense:
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;


lexentry: pol/krawężnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krawężnik
trans_list: bordure
sense:
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią


lexentry: pol/kreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreacja
trans_list: création
sense:
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy


lexentry: pol/kreatynina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreatynina
trans_list: créatinine
sense:
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;


lexentry: pol/krecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krecz
trans_list: retraite
sense:
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: wycofanie się zawodnika w trakcie meczu, zwykle, choć nie zawsze, z powodu kontuzji


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: craie | Crétacé
sense:
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: craie | Crétacé
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: crétacé | Crétacé | craie
sense:
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);


lexentry: pol/kredyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kredyt
trans_list: crédit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie


lexentry: pol/krem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem
trans_list: crème
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;


lexentry: pol/krem_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem do golenia
trans_list: crème à raser
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia


lexentry: pol/kres_górny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kres górny
trans_list: supremum
sense:
(matematyka, matematyczny) najmniejsza liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej mniejsze lub równe


lexentry: pol/kreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreska
trans_list: trait
sense:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski


lexentry: pol/kretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kretyn
trans_list: crétin
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny


lexentry: pol/kretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kretyn
trans_list: crétin
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem


lexentry: pol/krew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krew
trans_list: sang
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;


lexentry: pol/krewni_zstępni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krewni zstępni
trans_list: descendant
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) krewni pochodzący od wspólnego przodka w linii prostej, np. dzieci, wnuki, prawnuki


lexentry: pol/krochmal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krochmal
trans_list: amidon
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) węglowodan złożony z merów glukozy, główne źródło energii u człowieka i wielu innych organizmów


lexentry: pol/krogulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krogulec
trans_list: épervier | épervier d'Europe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/krokiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokiet
trans_list: croquette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;


lexentry: pol/krokodyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodyl
trans_list: crocodile
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;


lexentry: pol/krokodylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodylek
trans_list: pince crocodile
sense:
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów


lexentry: pol/krokomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokomierz
trans_list: podomètre
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;


lexentry: pol/krokosz_barwierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokosz barwierski
trans_list: carthame des teinturiers
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;


lexentry: pol/kroksztyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kroksztyn
trans_list: corbeau
sense:
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej


lexentry: pol/krokus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokus
trans_list: crocus
sense:
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;


lexentry: pol/kronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kronika
trans_list: chronique
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;


lexentry: pol/kropielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropielnica
trans_list: bénitier
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu


lexentry: pol/kropielniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropielniczka
trans_list: bénitier de chevet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielkich rozmiarów domowy naścienny zasobnik na wodę święconą


lexentry: pol/kropierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropierz
trans_list: caparaçon
sense:
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;


lexentry: pol/kropla,_która_przepełnia_czarę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropla, która przepełnia czarę
trans_list: la goutte d'eau qui fait déborder le vase | la goutte qui fait déborder le vase
sense:
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.


lexentry: pol/kroplówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kroplówka
trans_list: perfusion
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny polegający na podawaniu płynów kroplami – dożylnie, podskórnie lub doodbytniczo – np. krwiozastępczych, krwiopochodnych, krwi, soli fizjologicznej z lekami;


lexentry: pol/krosno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krosno
trans_list: métier à tisser | métier
sense:
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;


lexentry: pol/krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krowa
trans_list: vache
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety


lexentry: pol/krucjata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krucjata
trans_list: croisade
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;


lexentry: pol/kruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk
trans_list: corbeau
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;


lexentry: pol/kruk_krukowi_oka_nie_wykole__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kruk krukowi oka nie wykole
trans_list: les loups ne se mangent pas entre eux
sense:
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy


lexentry: pol/kruk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk zwyczajny
trans_list: grand corbeau
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/krupon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krupon
trans_list: croupon
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) najgrubsza i najbardziej wartościowa część surowej skóry bydlęcej lub świńskiej, oddzielana od grzbietu;


lexentry: pol/kruszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruszonka
trans_list: crumble
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozdrobniona masa z mąki, masła, i cukru pokrywająca niektóre wypieki


lexentry: pol/kruszyna_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruszyna pospolita
trans_list: bourdaine
sense:
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych;


lexentry: pol/krwinka_czerwona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krwinka czerwona
trans_list: globule rouge | érythrocyte
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała


lexentry: pol/krykiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krykiet
trans_list: cricket
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;


lexentry: pol/kryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryl
trans_list: krill
sense:
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;


lexentry: pol/kryminalistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalistyka
trans_list: criminalistique
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynności śledcze w trakcie procesu karnego, mające na celu ściganie przestępców i zapobieganie przestępstwom


lexentry: pol/kryminalistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalistyka
trans_list: criminalistique
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;


lexentry: pol/kryminalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalizować
trans_list: criminaliser
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowo klasyfikować dane działanie jako przestępstwo, penalizować


lexentry: pol/kryminał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminał
trans_list: polar
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o tematyce kryminalnej, związanej z przestępstwem


lexentry: pol/kryminologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminologia
trans_list: criminologie
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);


lexentry: pol/kryptografia_asymetryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryptografia asymetryczna
trans_list: cryptographie asymétrique | cryptographie à clé publique
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) dziedzina kryptografii opierająca się na parach kluczy: klucza prywatnego, pozostającego do wyłącznej dyspozycji danego użytkownika, oraz klucza publicznego, udostępnianego pozostałym biorącym udział w komunikacji;


lexentry: pol/kryptologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryptologia
trans_list: cryptologie
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);


lexentry: pol/krystalit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krystalit
trans_list: cristallite
sense:
(chemia, chemiczny) część ciała stałego o budowie krystalicznej będąca obszarem monokrystalicznego uporządkowania;


lexentry: pol/krystalografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krystalografia
trans_list: cristallographie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) interdyscyplinarna nauka zajmująca się badaniem struktury, właściwości i sposobów powstawania kryształów


lexentry: pol/kryształ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryształ
trans_list: cristal
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;


lexentry: pol/kryształ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryształ
trans_list: cristal
sense:
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła;


lexentry: pol/kryterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryterium
trans_list: critère
sense:
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru


lexentry: pol/kryzys_wieku_średniego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryzys wieku średniego
trans_list: crise de la quarantaine
sense:
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;


lexentry: pol/krzak_gorejący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzak gorejący
trans_list: buisson ardent
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi;


lexentry: pol/krzesło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzesło
trans_list: chaise | fauteuil
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);


lexentry: pol/krzesło_elektryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzesło elektryczne
trans_list: chaise électrique
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;


lexentry: pol/krzywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywica
trans_list: rachitisme
sense:
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;


lexentry: pol/krzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywka
trans_list: came
sense:
(technologia, technika, techniczny) obracający się element mechanizmu o nieregularnym kształcie, służący do zamiany ruchu obrotowego innego elementu w ruch postępowy;


lexentry: pol/krzywomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywomierz
trans_list: curvimètre
sense:
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość;


lexentry: pol/krzyżmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzyżmo
trans_list: chrême
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;


lexentry: pol/krzyżodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzyżodziób
trans_list: bec-croisé
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia, rodzaj ptaków z rodziny łuszczaków, w polskiej ornitofaunie reprezentowny przez trzy gatunki


lexentry: pol/krzyżówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzyżówka
trans_list: croisement
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników;


lexentry: pol/król_śledziowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: król śledziowy
trans_list: roi des harengs
sense:
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne;


lexentry: pol/królestwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: królestwo
trans_list: règne | royaume
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);


lexentry: pol/królewna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: królewna
trans_list: princesse
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta lub dziewczyna uważająca, że inni powinni jej usługiwać


lexentry: pol/królowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: królowa
trans_list: reine
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów


lexentry: pol/krótkowzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krótkowzroczność
trans_list: myopie
sense:
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;


lexentry: pol/krążownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krążownik
trans_list: croiseur
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;


lexentry: pol/krążownik_liniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krążownik liniowy
trans_list: croiseur de bataille
sense:
(wojskowość, wojskowy) klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników i pancerników;


lexentry: pol/kręcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kręcz
trans_list: torticolis
sense:
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;


lexentry: pol/kręgowce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kręgowce
trans_list: vertébrés
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Vertebrata Cuvier, podtyp strunowców obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki;


lexentry: pol/ksenofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksenofobia
trans_list: xénophobie
sense:
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;


lexentry: pol/kserografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kserografia
trans_list: xérographie
sense:
(technologia, technika, techniczny) metoda kopiowania dokumentów i obrazów za pomocą elektrostatycznego naładowania i suchego druku, stosowana m.in. w kserokopiarkach i drukarkach laserowych


lexentry: pol/ksiądz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksiądz
trans_list: prêtre | curé
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;


lexentry: pol/książka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: książka
trans_list: livre | bouquin
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;


lexentry: pol/książka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: książka telefoniczna
trans_list: annuaire téléphonique
sense:
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;


lexentry: pol/księgosusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księgosusz
trans_list: peste bovine
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna bydła powodowana przez wirusy z rzędu Mononegavirales;


lexentry: pol/księgowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księgowość
trans_list: comptabilité
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych


lexentry: pol/księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księstwo
trans_list: duché
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;


lexentry: pol/księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księstwo
trans_list: principauté
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;


lexentry: pol/księżyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księżyc
trans_list: lune
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;


lexentry: pol/księżycówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księżycówka
trans_list: alcool de contrebande
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (spożywczy) nielegalnie pędzona wódka, rzekomo nocą, przy świetle księżyca


lexentry: pol/ksylitol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksylitol
trans_list: xylitol
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;


lexentry: pol/ksylofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksylofon
trans_list: xylophone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;


lexentry: pol/kszyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kszyk
trans_list: bécassine
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;


lexentry: pol/kto_mieczem_wojuje,_(ten)_od_miecza_ginie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie
trans_list: qui vit par l'épée périra par l'épée
sense:
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami


lexentry: pol/kto_pierwszy,_ten_lepszy__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kto pierwszy, ten lepszy
trans_list: premier arrivé, premier servi
sense:
pierwszy więcej korzysta; im prędzej ktoś coś zrobi lub gdzieś się znajdzie, tym prędzej osiągnie swój cel


lexentry: pol/który__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: który
trans_list: que | qui | lequel
sense:
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego


lexentry: pol/kubeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kubeł
trans_list: seau
sense:
walcowaty lub kanciasty pojemnik, przeznaczony na przechowywanie płynów, artykułów sypkich, śmieci itp.


lexentry: pol/kubizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kubizm
trans_list: cubisme
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się na spłaszczeniu perspektywy i zgeometryzowaniu kształtów;


lexentry: pol/kuchenka_mikrofalowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchenka mikrofalowa
trans_list: four à micro-ondes
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;


lexentry: pol/kuchnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchnia
trans_list: cuisine
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;


lexentry: pol/kuchnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuchnia
trans_list: cuisine | art culinaire
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się


lexentry: pol/kufer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kufer
trans_list: coffre | malle | bahut
sense:
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży


lexentry: pol/kuguar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuguar
trans_list: puma
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;


lexentry: pol/kukiełka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kukiełka
trans_list: chrysalide
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka teatralna osadzona na kiju i animowana od dołu;


lexentry: pol/kukurydza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kukurydza
trans_list: maïs
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/kula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kula
trans_list: sphère | balle
sense:
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;


lexentry: pol/kulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kulik
trans_list: courlis
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych


lexentry: pol/kulki_analne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kulki analne
trans_list: chapelet thaï
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) akcesorium erotyczne w postaci kilku połączonych ze sobą kul wkładanych doodbytniczo dla zwiększenia doznań seksualnych;


lexentry: pol/kulomb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kulomb
trans_list: coulomb
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;


lexentry: pol/kulon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kulon
trans_list: oedicnème criard
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach;


lexentry: pol/kult__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult
trans_list: culte
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;


lexentry: pol/kult_jednostki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult jednostki
trans_list: culte de la personnalité
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;


lexentry: pol/kult_jednostki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kult jednostki
trans_list: culte de la personnalité
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;


lexentry: pol/kultywator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kultywator
trans_list: cultivateur
sense:
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;


lexentry: pol/kuluary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuluary
trans_list: corridor
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenia w budynkach publicznych znajdujące się w pobliżu sal posiedzeń lub występów, w których przeprowadzane są nieoficjalne rozmowy i spotkania;


lexentry: pol/kumpir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kumpir
trans_list: kumpir
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj fast foodu; duży, pieczony ziemniak z dodatkami, specjalność kuchni tureckiej


lexentry: pol/kumulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kumulacja
trans_list: accumulation | cumulation
sense:
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.


lexentry: pol/kumys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kumys
trans_list: koumis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;


lexentry: pol/kuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna
trans_list: marte | martre
sense:
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;


lexentry: pol/kuna_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna domowa
trans_list: fouine
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Martes foina Erxleben, euroazjatycki gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, uznawany za zwierzę synantropijne


lexentry: pol/kuna_rybożerna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuna rybożerna
trans_list: bateau de pêche
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pekania pennanti Erxleben, północnoamerykański gatunek małego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych, jako jeden z nielicznych mogącego polować na ursony


lexentry: pol/kundel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kundel
trans_list: cabot
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) każdy pies (najczęściej zachowujący się niewłaściwie) niezależnie od jego pochodzenia


lexentry: pol/kung_fu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kung fu
trans_list: kung-fu
sense:
(sport, sportowy) popularny (aczkolwiek błędny) termin określający chińskie sztuki walki (termin poprawny: wushu);


lexentry: pol/kungur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kungur
trans_list: Kungurien
sense:
(geologia, geologiczny) czwarty, najmłodszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 275,6 – 270,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/kuoka_krótkoogonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuoka krótkoogonowa
trans_list: quokka
sense:
(zoologia, zoologiczny) Setonix brachyurus, gatunek zwierzęcia z monotypowego rodzaju kuoka, Setonix


lexentry: pol/kupaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kupaż
trans_list: coupage
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) mieszanie różnych rodzajów wina w celu otrzymania napoju o pożądanych właściwościach


lexentry: pol/kupon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kupon
trans_list: coupon
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) odcinek papieru wartościowego uprawniający właściciela do odbioru należnego mu procentu lub dywidendy


lexentry: pol/kupon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kupon
trans_list: coupon
sense:
blankiet, formularz z wydrukowanymi rubrykami do wypełnienia używany do udziału w grze liczbowej, konkursie


lexentry: pol/kura_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kura domowa
trans_list: femme au foyer
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) o gospodyni domowej, kobiecie zajmującej się domem


lexentry: pol/kura_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kura domowa
trans_list: poulet domestique
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ornitologia, ornitologiczny) Gallus gallus domesticus, podgatunek udomowionych ptaków z rodziny kurowatych


lexentry: pol/kuracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuracja
trans_list: cure
sense:
szereg stosownie dobranych środków i zabiegów leczniczych lub farmaceutycznych dla poprawienia stanu zdrowia i urody


lexentry: pol/kurant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurant
trans_list: courante
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (choreografia, choreograficzny) francuski taniec dworski popularny w XVI wieku;


lexentry: pol/kurator_sądowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurator sądowy
trans_list: agent de probation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania nadzoru nad kimś i realizacją przez niego orzeczeń;


lexentry: pol/kurcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurcz
trans_list: crampe
sense:
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu;


lexentry: pol/kurdologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurdologia
trans_list: kurdologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina akademicka skoncentrowana na kulturze, historii i języku Kurdów


lexentry: pol/kurdyban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurdyban
trans_list: cordouan | cuir de Cordoue
sense:
skóra garbowana, barwiona i bogato zdobiona we wzory: tłoczonymi, złoconymi, srebrzonymi oraz malowanymi; materiał stosowany dawniej głównie jako obicie mebli lub ścian;


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: girouette
sense:
(etnografia, etnograficzny) łopocząca na dachu atrapa koguta wykorzystywana w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: chien
sense:
(technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze


lexentry: pol/kurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurek
trans_list: chien
sense:
(wojskowość, wojskowy) element broni palnej powodujący odpalenie pocisku poprzez uderzenie w iglicę;


lexentry: pol/kuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuria
trans_list: gouvernement de l'Église catholique romaine
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budynek posiedzeń senatu w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/kuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuria
trans_list: gouvernement de l'Église catholique romaine
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca diecezją, na której czele stoi ordynariusz;


lexentry: pol/kuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuria
trans_list: gouvernement de l'Église catholique romaine
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca prowincją zakonną, na której czele stoi przełożony prowincjalny;


lexentry: pol/kurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurka
trans_list: chanterelle
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;


lexentry: pol/kurka_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurka wodna
trans_list: poule d'eau | gallinule poule d'eau
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;


lexentry: pol/kurmandżi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurmandżi
trans_list: kurmandji
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;


lexentry: pol/kuroliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuroliszek
trans_list: cocatris
sense:
(etnografia, etnograficzny) legendarna istota wielkości indyka, pokryta pierzem, z nietoperzowatymi skrzydłami i sępim dziobem


lexentry: pol/kuropatwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuropatwa
trans_list: perdrix
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;


lexentry: pol/kursor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kursor
trans_list: curseur
sense:
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;


lexentry: pol/kursor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kursor
trans_list: curseur
sense:
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury


lexentry: pol/kurtaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurtaż
trans_list: courtage
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wynagrodzenie płacone pośrednikowi (np. maklerowi czy brokerowi) za świadczone usługi w transakcjach kupna i sprzedaży towarów i usług


lexentry: pol/kurwa__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: kurwa
trans_list: putain | merde
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;


lexentry: pol/kurzawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kurzawka
trans_list: sables mouvants
sense:
(geologia, geologiczny) drobnoziarniste piaski lub mułki, przesycone wodą i łatwo ulegające upłynnieniu;


lexentry: pol/kuskus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuskus
trans_list: couscous
sense:
(spożywczy) tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;


lexentry: pol/kustodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kustodia
trans_list: custodie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;


lexentry: pol/kusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kusza
trans_list: arbalète
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;


lexentry: pol/kuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuter
trans_list: cotre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;


lexentry: pol/kuć_żelazo,_póki_gorące__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kuć żelazo, póki gorące
trans_list: il faut battre le fer pendant qu'il est chaud
sense:
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe


lexentry: pol/kułak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kułak
trans_list: koulak
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;


lexentry: pol/kuśnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kuśnierz
trans_list: fourreur
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra


lexentry: pol/kwadrat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwadrat
trans_list: carré
sense:
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;


lexentry: pol/kwadratura_koła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwadratura koła
trans_list: quadrature du cercle
sense:
(geometria) jeden ze starożytnych, nie mających rozwiązania problemów matematyki greckiej, polegający na skonstruowaniu kwadratu, którego pole równe jest polu danego koła, przy użyciu wyłącznie cyrkla i linijki bez podziałki;


lexentry: pol/kwalifikacje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwalifikacje
trans_list: qualification
sense:
etap turnieju sportowego w którym zawodnicy lub drużyny walczą o przejście (czyli zakwalifikowanie się) do kolejnego etapu


lexentry: pol/kwalifikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwalifikator
trans_list: service
sense:
informacja, zwykle w postaci skrótu, podawana przed niektórymi definicjami w słowniku lub encyklopedii, określająca zakres użycia danego wyrazu lub jego charakter


lexentry: pol/kwantowy_laser_kaskadowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwantowy laser kaskadowy
trans_list: laser à cascade quantique
sense:
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni;


lexentry: pol/kwantyfikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwantyfikator
trans_list: quantificateur
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) termin na oznaczenie zwrotów: dla każdego, istnieje takie i im pokrewnych


lexentry: pol/kwantyfikator_ogólny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwantyfikator ogólny
trans_list: quantificateur universel
sense:
(logika, logiczny) kwantyfikator mówiący, że dane twierdzenie (funkcja zdaniowa) jest prawdziwe przy dowolnej wartości zmiennej


lexentry: pol/kwantyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwantyl
trans_list: quantile
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba określająca dla jakiej wartości zadany procent rozkładu statystycznego leży na lewo od niej;


lexentry: pol/kwarc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwarc
trans_list: quartz | cristal de roche
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;


lexentry: pol/kwartet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwartet
trans_list: quatuor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na cztery instrumenty lub cztery głosy


lexentry: pol/kwas_abietynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas abietynowy
trans_list: acide abiétique
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;


lexentry: pol/kwas_akrylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas akrylowy
trans_list: acide acrylique
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;


lexentry: pol/kwas_askorbinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas askorbinowy
trans_list: acide ascorbique
sense:
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;


lexentry: pol/kwas_azelainowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas azelainowy
trans_list: acide azélaïque
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;


lexentry: pol/kwas_chlebowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas chlebowy
trans_list: kvas
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;


lexentry: pol/kwas_chlorogenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas chlorogenowy
trans_list: acide chlorogénique
sense:
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie;


lexentry: pol/kwas_deoksyrybonukleinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas deoksyrybonukleinowy
trans_list: acide désoxyribonucléique
sense:
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych


lexentry: pol/kwas_domoikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas domoikowy
trans_list: acide domoïque
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, aminokwas wytwarzany przez morskie mięczaki i okrzemki, neurotoksyna;


lexentry: pol/kwas_fitynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas fitynowy
trans_list: acide phytique
sense:
(biochemia, biochemiczny) wykazujący właściwości przeciwnowotworowe antyoksydant pomagający usuwać z organizmu nadmiar metali


lexentry: pol/kwas_fluorowodorowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas fluorowodorowy
trans_list: acide fluorhydrique
sense:
(chemia, chemiczny) kwas beztlenowy będący roztworem fluorowodoru w wodzie, bezbarwna, żrąca ciecz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/kwas_hialuronowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas hialuronowy
trans_list: acide hyaluronique
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/kwas_masłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas masłowy
trans_list: acide butyrique
sense:
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;


lexentry: pol/kwas_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas mlekowy
trans_list: acide lactique
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;


lexentry: pol/kwas_nukleinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas nukleinowy
trans_list: acide nucléique
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) (genetyka) organiczny związek chemiczny, który buduje materiał genetyczny organizmów, przechowuje i przekazuje informacje genetyczne


lexentry: pol/kwas_octowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas octowy
trans_list: acide acétique
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;


lexentry: pol/kwas_salicylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas salicylowy
trans_list: acide salicylique | acide 2-hydroxybenzoïque
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);


lexentry: pol/kwas_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas siarkowy
trans_list: acide sulfurique
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;


lexentry: pol/kwas_solny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas solny
trans_list: acide chlorhydrique
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym


lexentry: pol/kwas_syryngowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas syryngowy
trans_list: acide syringique
sense:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych;


lexentry: pol/kwas_tłuszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas tłuszczowy
trans_list: acide gras
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;


lexentry: pol/kwas_undecylenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas undecylenowy
trans_list: acide undécylénique
sense:
(chemia, chemiczny) nienasycony kwas tłuszczowy o wzorze sumarycznym C11H20O2 otrzymywany z oleju rycynowego, używany jako lek przeciw grzybicom skóry


lexentry: pol/kwas_węglowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas węglowy
trans_list: acide carbonique
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;


lexentry: pol/kwas_żywiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas żywiczny
trans_list: acide résinique
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w żywicach drzew iglastych, główny składnik kalafonii;


lexentry: pol/kwasica_metaboliczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwasica metaboliczna
trans_list: acidose métabolique
sense:
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;


lexentry: pol/kwasolubny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kwasolubny
trans_list: acidophile
sense:
(biologia, biologiczny) taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża o odczynie kwasowym


lexentry: pol/kwasowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwasowość
trans_list: acidité
sense:
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie


lexentry: pol/kwazar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwazar
trans_list: quasar
sense:
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;


lexentry: pol/kwaśny_deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwaśny deszcz
trans_list: pluie acide
sense:
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;


lexentry: pol/kwestarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwestarz
trans_list: questeur
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) zakonnik prowadzący osobiście zbiórkę darów dla klasztoru


lexentry: pol/kwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwiat
trans_list: fleur
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania


lexentry: pol/kwiecie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwiecie
trans_list: s'épanouir
sense:
(książkowy) kwiaty (szczególnie w odniesieniu do ich dużej ilości, wielości, intensywności barw lub zapachów)


lexentry: pol/kwietyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwietyzm
trans_list: quiétisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę;


lexentry: pol/kwinkunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwinkunks
trans_list: quinconce
sense:
(dawniej, dawny) układ pięciu obiektów w którym cztery znajdują się na kątach, a piąty w środku; również motyw dekoracyjny o takim układzie;


lexentry: pol/kwintet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwintet
trans_list: quintette
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów


lexentry: pol/kwintet_smyczkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwintet smyczkowy
trans_list: quintette à cordes
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków grających na instrumentach smyczkowych


lexentry: pol/kwitnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwitnienie
trans_list: floraison
sense:
(botanika, botaniczny) okres dojrzałości u roślin nasiennych, w którym dochodzi do wytwarzania kwiatów


lexentry: pol/kółko_i_krzyżyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kółko i krzyżyk
trans_list: morpion | Tic-tac-toe
sense:
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;


lexentry: pol/kąkol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąkol
trans_list: nielle
sense:
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach;


lexentry: pol/kąpiel_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąpiel wodna
trans_list: bain dans l'eau
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potraw metodą tzw. pośredniego ogrzewania poprzez umieszczenie naczynia ze składnikami potrawy w większym naczyniu z wrzącą wodą


lexentry: pol/kąt_dwuścienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąt dwuścienny
trans_list: angle diédral
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;


lexentry: pol/kąt_rozwarty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąt rozwarty
trans_list: angle obtus
sense:
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni


lexentry: pol/kąt_wpisany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąt wpisany
trans_list: angle inscrit
sense:
(geometria) kąt, którego wierzchołek leży na okręgu i którego ramiona wyznaczają cięciwy tego okręgu wychodzące z wierzchołka kąta;


lexentry: pol/kąt_środkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kąt środkowy
trans_list: angle central
sense:
(geometria) kąt, którego wierzchołek leży w środku okręgu i którego ramiona wyznaczają promienie tego okręgu;


lexentry: pol/kłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłos
trans_list: épi
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;


lexentry: pol/kłódka_miłości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłódka miłości
trans_list: cadenas d'amour
sense:
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary;


lexentry: pol/kłąb_rojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłąb rojowy
trans_list: amas
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupiających się po wyjściu roju poza ulem (np. na gałęzi) w celu odczekania, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą miejsce na nowe gniazdo;


lexentry: pol/kłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłącze
trans_list: rhizome
sense:
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;


lexentry: pol/la__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: la
trans_list: la
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku A (szóstego w gamie C-dur);


lexentry: pol/laboratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laboratorium
trans_list: laboratoire
sense:
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;


lexentry: pol/labrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: labrys
trans_list: labrys
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;


lexentry: pol/lada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lada
trans_list: comptoir
sense:
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru


lexentry: pol/ladaco__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ladaco
trans_list: golfe
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (żartobliwie) człowiek nic niewart, postępujący lekkomyślnie i nieodpowiedzialnie


lexentry: pol/ladacznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ladacznica
trans_list: putain
sense:
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami


lexentry: pol/ladino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ladino
trans_list: ladin
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język żydowski powstały jako dialekt języka hiszpańskiego po wygnaniu Żydów sefardyjskich z Półwyspu Iberyjskiego w latach 1492–1497, obecnie zapisywany głównie alfabetem łacińskim;


lexentry: pol/ladyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ladyn
trans_list: Ladinien
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek środkowego triasu, trwający 237 – 228,7 milionów lat temu;


lexentry: pol/laguna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laguna
trans_list: lagune
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;


lexentry: pol/lahar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lahar
trans_list: lahar
sense:
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny;


lexentry: pol/laicyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laicyzacja
trans_list: laïcisation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyeliminowanie wpływu religii na życie polityczne i społeczne za pomocą aktów prawnych


lexentry: pol/laicyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laicyzacja
trans_list: laïcisation
sense:
(psychologia, psychologiczny) zmiany w postawach światopoglądowych (odchodzenie od wiary w kierunku agnostycyzmu, ateizmu, deizmu lub indyferentyzmu religijnego)


lexentry: pol/laicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laicyzm
trans_list: laïcisme
sense:
koncepcja wykluczająca obecność religii w sferze publicznej, głosząca oddzielenie państwa od kościoła i propagująca świeckie podejście do obywateli oraz instytucji państwowych


lexentry: pol/lajkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lajkować
trans_list: aimer
sense:
w Internecie: oznaczać czyjeś posty lub zdjęcia jako pozytywne, aprobować je, zazwyczaj poprzez kliknięcie odpowiedniego linku na stronie WWW


lexentry: pol/lak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lak
trans_list: cire à cacheter
sense:
topliwa mieszanina kalafonii i innych substancji żywicznych, używana do odciskania pieczęci i do uszczelniania;


lexentry: pol/lakaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakaza
trans_list: laccase
sense:
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie


lexentry: pol/lakier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakier
trans_list: laque | vernis
sense:
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony


lexentry: pol/lakier_do_paznokci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakier do paznokci
trans_list: vernis à ongles
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych


lexentry: pol/lakier_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakier do włosów
trans_list: laque
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;


lexentry: pol/lakrymator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakrymator
trans_list: agent lacrymogène | gaz lacrymogène | lacrymogène
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie;


lexentry: pol/lakton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lakton
trans_list: lactone
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;


lexentry: pol/lamassu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamassu
trans_list: lamassu
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) starożytny rodzaj bóstwa opiekuńczego, skrzydlaty lew lub byk o ludzkim obliczu ukoronowanym tiarą, którego ogromne posągi parami strzegły bram świątyń i pałaców w starożytnej Mezopotamii;


lexentry: pol/lamblia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamblia
trans_list: giardie
sense:
(zoologia, zoologiczny) Giardia intestinalis, wiciowiec pasożytny przywierający za pomocą przyssawki do jelita żywiciela, czasem też do wątroby lub pęcherzyka żółciowego;


lexentry: pol/lambrekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lambrekin
trans_list: lambrequin
sense:
rodzaj krótkiej ozdobnej zasłony, firanki nad oknem, drzwiami zawieszonej na drążku lub ozdabiający baldachimy;


lexentry: pol/lamentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamentacja
trans_list: lamentation
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście;


lexentry: pol/lamentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamentacja
trans_list: lamentation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej


lexentry: pol/lamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamina
trans_list: lame
sense:
(geologia, geologiczny) maksymalnie kilkumilimetrowej grubości warstewka skały osadowej bądź metamorficznej odróżniająca się od sąsiednich warstewek składem, kolorem bądź innymi cechami


lexentry: pol/lampa_elektronowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lampa elektronowa
trans_list: tube électronique
sense:
(elektronika, elektroniczny) przyrząd w postaci szczelnej bańki z zamontowanymi wewnątrz elektrodami, między którymi zachodzi wyładowanie elektryczne w próżni lub ośrodku gazowym, używany m.in. do generowania lub wzmacniania sygnałów elektrycznych lub prostowania prądu elektrycznego;


lexentry: pol/lampa_próżniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lampa próżniowa
trans_list: tube à vide
sense:
(elektronika, elektroniczny) przyrząd w postaci szczelnej bańki wypełnionej próżnią, w której zachodzi wyładowanie elektryczne między elektrodami;


lexentry: pol/lampka_oliwna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lampka oliwna
trans_list: lampe à huile
sense:
(historia, historyczny, historycznie) niewielkie naczynie gliniane lub metalowe z knotem wytwarzające światło poprzez spalanie oliwy


lexentry: pol/lampka_wieczysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lampka wieczysta
trans_list: lampe d'autel | lampe du sanctuaire | lampe du tabernacle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigdy niegasnąca, mała lampa przed tabernakulum


lexentry: pol/lamprofir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamprofir
trans_list: lamprophyre
sense:
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez


lexentry: pol/lamówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lamówka
trans_list: assiette
sense:
(krawiectwo) pasek materiału, tasiemka jako element wykończenia wyrobu, którym obszywany jest jego brzeg


lexentry: pol/lanca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lanca
trans_list: lance
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń kawalerii złożona z długiego drzewca z proporczykiem, z osadzonym nań metalowym grotem


lexentry: pol/lancknecht__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: lancknecht
trans_list: lansquenet
sense:
(dawniej, dawny) (termin karciany) hazardowa gra w karty, rozpowszechniona zwłaszcza w XVI-XVIII wieku;


lexentry: pol/lando__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lando
trans_list: landau
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj pojazdu konnego czterokołowego z siedzeniami dla pasażerów umieszczonymi naprzeciw siebie;


lexentry: pol/langusta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: langusta
trans_list: langouste
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza;


lexentry: pol/lansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lansjer
trans_list: lancier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej kawalerii używający do walki lancę;


lexentry: pol/laparotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laparotomia
trans_list: laparotomie
sense:
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;


lexentry: pol/larendogra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: larendogra
trans_list: eau de Hongrie
sense:
(dawniej, dawny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) woda toaletowa o zapachu rozmarynu albo lawendy, szczególnie popularna w XVII-XVIII wieku;


lexentry: pol/larwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: larwa
trans_list: larve
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;


lexentry: pol/laryngolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laryngolog
trans_list: laryngologue
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła


lexentry: pol/laryngologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: laryngologiczny
trans_list: laryngologique
sense:
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa


lexentry: pol/las_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: las deszczowy
trans_list: forêt humide
sense:
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;


lexentry: pol/lasagne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lasagne
trans_list: lasagne
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z tego makaronu ułożonego warstwami, na przemian z mięsem mielonym lub innym farszem, beszamelem i sosem pomidorowym, posypana parmezanem


lexentry: pol/laser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laser
trans_list: laser
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;


lexentry: pol/lasostep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lasostep
trans_list: forêt-steppe
sense:
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;


lexentry: pol/lassi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lassi
trans_list: lassi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej;


lexentry: pol/lasso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lasso
trans_list: lasso
sense:
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt;


lexentry: pol/lasówka_złotogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lasówka złotogłowa
trans_list: paruline couronnée
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki


lexentry: pol/latacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latacz
trans_list: clin-foc | clinfoc
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ trójkątnego żagla podnoszonego przy słabym wietrze na sztagu dziobowym;


lexentry: pol/latarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latarnia
trans_list: lanterne
sense:
(architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze;


lexentry: pol/latarnia_morska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latarnia morska
trans_list: phare
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;


lexentry: pol/latarnia_umarłych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latarnia umarłych
trans_list: lanterne des morts
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach;


lexentry: pol/latawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latawiec
trans_list: cerf-volant
sense:
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;


lexentry: pol/latentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: latentny
trans_list: latent
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) utajony, ukryty, bezobjawowy


lexentry: pol/latryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latryna
trans_list: latrine
sense:
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;


lexentry: pol/latte__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latte
trans_list: café au lait
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2


lexentry: pol/latynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latynizacja
trans_list: latinisation
sense:
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi


lexentry: pol/latynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latynizacja
trans_list: latinisation
sense:
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej


lexentry: pol/latynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latynizm
trans_list: latinisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;


lexentry: pol/laudanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laudanum
trans_list: laudanum
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;


lexentry: pol/laufer__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: laufer
trans_list: fou
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (Śląsk Cieszyński)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos;


lexentry: pol/lawenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lawenda
trans_list: lavande
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;


lexentry: pol/lawendowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lawendowy
trans_list: lavandé
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą


lexentry: pol/laweta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: laweta
trans_list: dépanneuse
sense:
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów


lexentry: pol/leader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leader
trans_list: chef
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy


lexentry: pol/leasing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leasing
trans_list: bail
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpłatne użytkowanie pewnego obiektu, zwłaszcza środka transportu lub maszyny, przez określony czas na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z właścicielem tego obiektu;


lexentry: pol/lebiodka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lebiodka pospolita
trans_list: origan
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślina z gatunku lebiodek pospolitych (1.1)


lexentry: pol/lecytyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lecytyna
trans_list: lécithine
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej


lexentry: pol/leczenie_wstrząsowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leczenie wstrząsowe
trans_list: sismothérapie | séismothérapie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) raczej (historia, historyczny, historycznie) forma leczenia w psychiatrii polegająca na wywoływaniu w pacjencie głębokiego wstrząsu biologicznego środkami chemicznymi lub impulsami elektrycznymi


lexentry: pol/ledwo__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: ledwo
trans_list: dès que
sense:
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko


lexentry: pol/legalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legalizacja
trans_list: légalisation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem


lexentry: pol/legenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legenda
trans_list: légende
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;


lexentry: pol/legia_cudzoziemska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legia cudzoziemska
trans_list: légion étrangère
sense:
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;


lexentry: pol/legion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: legion
trans_list: légion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;


lexentry: pol/legionowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: legionowy
trans_list: légionnaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z legionem, dotyczący legionów


lexentry: pol/leiszmanioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leiszmanioza
trans_list: leishmaniose
sense:
choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;


lexentry: pol/lej_krasowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lej krasowy
trans_list: doline
sense:
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody;


lexentry: pol/lek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lek
trans_list: médicament
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja, która ma pomagać choremu lub chronić zdrowie


lexentry: pol/lekarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lekarstwo
trans_list: médicament
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy


lexentry: pol/lekcjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lekcjonarz
trans_list: lectionnaire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;


lexentry: pol/lekomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lekomania
trans_list: pharmacodépendance
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków;


lexentry: pol/leksem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksem
trans_list: lexème
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;


lexentry: pol/leksykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykalizacja
trans_list: lexicalisation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rozbieżność między znaczeniem wyrazu a jego morfologiczną strukturą, która była uformowana przez znaczenie pierwotne;


lexentry: pol/leksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykologia
trans_list: lexicologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;


lexentry: pol/leksykon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykon
trans_list: lexique
sense:
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;


lexentry: pol/lelek_kozodój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lelek kozodój
trans_list: engoulevent
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Caprimulgus europaeus; gatunek ptaków leśnych z rodziny Caprimulgus, o sztywnych piórach otaczających dziób;


lexentry: pol/leming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leming
trans_list: lemming
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lemmus Link, niewielki gryzoń występujący licznie w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/leming_norweski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leming norweski
trans_list: lemming des toundras
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus Linnaeus, niewielki gryzoń z podrodziny karczowników występujący w Europie Północnej;


lexentry: pol/len__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: len
trans_list: lin
sense:
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion


lexentry: pol/leninizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leninizm
trans_list: léninisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna stworzona przez Włodzimierza Lenina;


lexentry: pol/leniwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leniwiec
trans_list: paresseux | aï | bradype
sense:
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);


lexentry: pol/lenno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lenno
trans_list: fief
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;


lexentry: pol/lepiej_późno_niż_wcale__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: lepiej późno niż wcale
trans_list: mieux vaut tard que jamais
sense:
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale


lexentry: pol/lepkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lepkość
trans_list: viscosité
sense:
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego


lexentry: pol/leptokurtyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: leptokurtyczny
trans_list: leptokurtique
sense:
(statystyka, statystyczny) dotyczący rozkładu statystycznego o wyraźnie spiczastym wierzchołku i cienkich ogonach; mający większą kurtozę niż rozkład normalny


lexentry: pol/leptospiroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leptospiroza
trans_list: leptospirose
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odzwierzęca choroba bakteryjna wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira;


lexentry: pol/lesbofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lesbofobia
trans_list: lesbophobie
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;


lexentry: pol/leszczyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leszczyna
trans_list: noisetier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;


lexentry: pol/letarg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: letarg
trans_list: léthargie
sense:
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;


lexentry: pol/leukopenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leukopenia
trans_list: léucopenie
sense:
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej


lexentry: pol/leutnant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leutnant
trans_list: lieutenant
sense:
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy odpowiadający porucznikowi lub podporucznikowi w wojsku polskim;


lexentry: pol/lew_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lew afrykański
trans_list: leon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/lewak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewak
trans_list: gauchiasse
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba o skrajnie lewicowych poglądach


lexentry: pol/lewarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewarek
trans_list: baton d’échappement
sense:
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów


lexentry: pol/lewatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewatywa
trans_list: lavement | lavage d'intestin
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;


lexentry: pol/lewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewica
trans_list: gauche
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;


lexentry: pol/lewicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: lewicowy
trans_list: de gauche
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy


lexentry: pol/lewirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewirat
trans_list: lévirat
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich;


lexentry: pol/lewkonia_długopłatkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewkonia długopłatkowa
trans_list: giroflée odorante
sense:
(botanika, botaniczny) Matthiola longipetala DC., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych o intensywnie pachnących o zmierzchu kwiatach;


lexentry: pol/leśnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leśnictwo
trans_list: sylviculture
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną


lexentry: pol/leśniczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leśniczy
trans_list: adoptant
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa


lexentry: pol/libacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: libacja
trans_list: libation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu;


lexentry: pol/liberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liberalizm
trans_list: libéralisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;


lexentry: pol/liberia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liberia
trans_list: livrée
sense:
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich


lexentry: pol/libero__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: libero
trans_list: libero
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce: zawodnik mogący brać udział jedynie w obronie, wyróżniający się spośród kolegów z zespołu innym kolorem koszulki


lexentry: pol/libertarianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: libertarianin
trans_list: libertaire
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik libertarianizmu


lexentry: pol/libertarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: libertarianizm
trans_list: libertarianisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;


lexentry: pol/libertynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: libertynizm
trans_list: libertinisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) europejski XVIII-wieczny ruch antykościelny oparty na odrzuceniu tradycyjnej obyczajowości;


lexentry: pol/licencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: licencja
trans_list: licence
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;


lexentry: pol/licencjat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: licencjat
trans_list: licence
sense:
(edukacja, edukacyjny) w Polsce tytuł zawodowy przysługujący osobie, która ukończyła studia I stopnia


lexentry: pol/liceum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liceum
trans_list: lycée
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;


lexentry: pol/lichtuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lichtuga
trans_list: briquet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barka portowa przeznaczona do rozładowania statku w celu zmniejszenia zanurzenia


lexentry: pol/lichwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lichwa
trans_list: usure
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;


lexentry: pol/licytacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: licytacja
trans_list: vente
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;


lexentry: pol/liczba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba
trans_list: nombre
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa


lexentry: pol/liczba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba
trans_list: nombre | numéro
sense:
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);


lexentry: pol/liczba_całkowita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba całkowita
trans_list: nombre entier | entier
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;


lexentry: pol/liczba_niewymierna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba niewymierna
trans_list: nombre irrationnel
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;


lexentry: pol/liczba_pierwsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba pierwsza
trans_list: nombre premier
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;


lexentry: pol/liczba_porządkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba porządkowa
trans_list: nombre ordinal
sense:
(matematyka, matematyczny) zwykle w lm: zbiór dobrze uporządkowany, będący kanonicznym reprezentantem pewnej klasy izomorficzności dobrych porządków


lexentry: pol/liczba_rzeczywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba rzeczywista
trans_list: nombre réel
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;


lexentry: pol/liczba_zespolona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba zespolona
trans_list: nombre complexe
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;


lexentry: pol/liczbowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: liczbowy
trans_list: compter
sense:
składający się z liczb, wyrażony, zawarty w liczbach, określany ze względu na liczbę; mający związek z liczbą, liczbami


lexentry: pol/liczi_chińskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczi chińskie
trans_list: letchi | litchi
sense:
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie


lexentry: pol/liczydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczydło
trans_list: abaque
sense:
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;


lexentry: pol/lid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lid
trans_list: présentation
sense:
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością;


lexentry: pol/lidar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lidar
trans_list: lidar
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru odległości poprzez oświetlanie laserem i pomiar odbicia za pomocą czujnika;


lexentry: pol/lidokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lidokaina
trans_list: lidocaïne
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, używany jako środek miejscowo znieczulający;


lexentry: pol/liga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liga
trans_list: ligue
sense:
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.


lexentry: pol/liga_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liga językowa
trans_list: aire linguistique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;


lexentry: pol/ligatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ligatura
trans_list: ligature
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;


lexentry: pol/lignina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lignina
trans_list: lignine
sense:
(biochemia, biochemiczny) nierozpuszczalna w wodziesubstancja organiczna, budulec ściany komórkowej roślin;


lexentry: pol/ligustr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ligustr
trans_list: troène
sense:
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;


lexentry: pol/liktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liktor
trans_list: licteur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;


lexentry: pol/limfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limfa
trans_list: lymphe
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;


lexentry: pol/limnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limnologia
trans_list: limnologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;


lexentry: pol/limonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: limonit
trans_list: limonite
sense:
(geologia, geologiczny) żółtobrązowa bądź ciemnobrunatna bardzo drobnoziarnista lub skrytokrystaliczna mieszanina minerałów (tlenków i wodorotlenków żelaza);


lexentry: pol/lincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lincz
trans_list: lynchage
sense:
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzanej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej


lexentry: pol/lingala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lingala
trans_list: lingala
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany przez około 2 miliony osób w północno-zachodniej Demokratycznej Republice Konga oraz północnym i środkowym Kongu;


lexentry: pol/lingwistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lingwistyka
trans_list: linguistique
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku


lexentry: pol/linia_boczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: linia boczna
trans_list: ligne latérale
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) narząd czuciowy ryb, wykrywający zmiany w ruchu wody, biegnący wzdłuż boków ciała od głowy do ogona;


lexentry: pol/linia_kolejowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: linia kolejowa
trans_list: ligne ferroviaire
sense:
(kolejnictwo) droga kolejowa wraz z przyległym pasem gruntu i infrastrukturą umożliwiającą funkcjonowanie kolei;


lexentry: pol/linia_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: linia wodna
trans_list: ligne de flottaison
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krzywa wyznaczona na kadłubie przez poziom spokojnej wody, przy określonym stopniu załadowania jednostki pływającej


lexentry: pol/linia_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: linia wodna
trans_list: ligne de flottaison
sense:
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) termin z zakresu makijażu, wewnętrzna krawędź powieki bezpośrednio przyległa do rogówki, położona tuż za linią rzęs; bliskoznaczny z gruczołem Meiboma;


lexentry: pol/link__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: link
trans_list: lien
sense:
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie


lexentry: pol/linoleum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: linoleum
trans_list: linoléum
sense:
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;


lexentry: pol/lip-sync__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lip-sync
trans_list: play-back
sense:
poruszanie wargami synchronicznie z podłożonym dźwiękiem, co sprawia wrażenie, że ktoś jest wykonawcą np. piosenki lub filmu komediowego


lexentry: pol/lipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lipa
trans_list: tilleul
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;


lexentry: pol/lipid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lipid
trans_list: lipide
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek;


lexentry: pol/lipodystrofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lipodystrofia
trans_list: lipodystrophie
sense:
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;


lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lyre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej


lexentry: pol/lira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira
trans_list: lyre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;


lexentry: pol/lira_korbowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lira korbowa
trans_list: vielle à roue
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami;


lexentry: pol/liryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liryzm
trans_list: lyrisme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: renard
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wyprawione futro z lisa (1.1) i innych zwierząt futerkowych, także boa z lisa (1.1)


lexentry: pol/lis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis
trans_list: renard | goupil
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;


lexentry: pol/lis_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lis polarny
trans_list: renard polaire | renard isatis
sense:
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;


lexentry: pol/list__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list
trans_list: lettre | épître
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu


lexentry: pol/list_gończy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list gończy
trans_list: mandat d'arrestation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczne ogłoszenie wzywające do zatrzymania lub wskazania miejsca pobytu osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa;


lexentry: pol/list_kaperski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list kaperski
trans_list: lettre de marque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dokument wydawany przez rząd państwa uprawniający kapitanów statków do ścigania oraz konfiskowania wrogich okrętów oraz przewożonych przez nie ładunków;


lexentry: pol/list_motywacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list motywacyjny
trans_list: lettre de motivation
sense:
list przedstawiający powody, dla których piszący interesuje się pewnym stanowiskiem i dla których jest odpowiednim kandydatem na nie, wręczany potencjalnemu pracodawcy zwykle wraz z życiorysem;


lexentry: pol/list_polecony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list polecony
trans_list: lettre recommandée
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru


lexentry: pol/list_przewozowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list przewozowy
trans_list: lettre de voiture
sense:
(handel, handlowy) (transport, transportowy) dokument, który służy jako potwierdzenie zawarcia umowy transportu i jest używany przy przewozie towarów;


lexentry: pol/list_uwierzytelniający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list uwierzytelniający
trans_list: lettre de créance
sense:
(dyplomacja) dokument potwierdzający uprawnienia przedstawiciela dyplomatycznego danego państwa do działania w jego imieniu;


lexentry: pol/list_żelazny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: list żelazny
trans_list: sauf-conduit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokument gwarantujący nietykalność;


lexentry: pol/lista_przebojów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lista przebojów
trans_list: Hit-parade
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zestawienie najbardziej popularnych piosenek lub albumów muzycznych, rzadziej innych środków przekazu, rzeczy


lexentry: pol/listerioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: listerioza
trans_list: listériose
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteryjna odzwierzęca choroba zakaźna najczęściej wywoływana u ludzi przez spożycie zakażonej żywności;


lexentry: pol/listonosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: listonosz
trans_list: facteur | courrier
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki


lexentry: pol/liszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liszka
trans_list: chenille
sense:
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) włochata gąsienica z twardą głową i licznymi odnóżami


lexentry: pol/litera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litera
trans_list: lettre | caractère
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;


lexentry: pol/literatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: literatura
trans_list: littérature
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;


lexentry: pol/literaturoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: literaturoznawstwo
trans_list: lettres
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;


lexentry: pol/litoral__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litoral
trans_list: littoral
sense:
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) płytka przybrzeżna strefa wód, którą zarasta naczyniowa roślinność wodna;


lexentry: pol/litota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: litota
trans_list: litote
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu przymiotnika lub przysłówka wyrażeniem do niego antonimicznym zaprzeczonym;


lexentry: pol/liturgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liturgia
trans_list: liturgie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;


lexentry: pol/lizus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lizus
trans_list: lèche-bottes
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny i usłużny, żeby uzyskać czyjeś względy


lexentry: pol/liściokwiat_garbnikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liściokwiat garbnikowy
trans_list: amla
sense:
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji;


lexentry: pol/liść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liść
trans_list: feuille
sense:
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;


lexentry: pol/liść_curry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liść curry
trans_list: feuille de cari
sense:
(spożywczy) przyprawa z liści krzewu Bergera koenigii L., stosowana w postaci świeżej, suszonej lub sproszkowanej


lexentry: pol/lobbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobbing
trans_list: lobbying
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wywieranie wpływu przez zawodowych rzeczników interesów na władze publiczne;


lexentry: pol/lobbować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobbować
trans_list: faire pression sur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych


lexentry: pol/lobby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobby
trans_list: lobby
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)


lexentry: pol/lobotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lobotomia
trans_list: lobotomie
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg neurochirurgiczny, który polega na odcięciu połączeń pomiędzy korą przedczołową oraz innymi strukturami mózgowia;


lexentry: pol/loch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loch
trans_list: oubliette
sense:
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;


lexentry: pol/lockout__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lockout
trans_list: grève patronale
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) uniemożliwienie strajku przez zakaz wstępu do fabryki do czasu akceptacji przez pracowników warunków zatrudnienia stawianych przez zarząd


lexentry: pol/lodowiec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: lodowiec
trans_list: plongeon imbrin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia immer, gatunek nura zamieszkującego tundrę Ameryki Północnej, Grenlandii i Islandii;


lexentry: pol/lodownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodownia
trans_list: glacier
sense:
(przestarzałe, przestarzały) budowla lub pomieszczenie służące do przechowywania produktów spożywczych, w których niską temperaturę zapewniano dzięki zgromadzonej dużej ilości lodu lub śniegu;


lexentry: pol/lodołamacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodołamacz
trans_list: brise-glace
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;


lexentry: pol/lody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lody
trans_list: glace | crème glacée
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków


lexentry: pol/lodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lodówka
trans_list: réfrigérateur | frigo | frigidaire
sense:
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;


lexentry: pol/loft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loft
trans_list: grenier
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie przemysłowe zaadaptowane na mieszkanie (często luksusowe) lub inny lokal użytkowy;


lexentry: pol/logarytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logarytm
trans_list: logarithme
sense:
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;


lexentry: pol/logarytm_naturalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logarytm naturalny
trans_list: logarithme naturel
sense:
(matematyka, matematyczny) logarytm o podstawie e, tzw. liczbie Eulera, równej w przybliżeniu 2{,}718281828...;


lexentry: pol/logika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logika
trans_list: logique
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;


lexentry: pol/logoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: logoterapia
trans_list: logothérapie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) metoda psychoterapii, której celem jest odnalezienie sensu życia


lexentry: pol/lokant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokant
trans_list: locant
sense:
(chemia, chemiczny) liczba lub litera wskazująca miejsce przyłączenia podstawnika do szkieletu cząsteczki związku chemicznego;


lexentry: pol/lokata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokata
trans_list: placement
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) zainwestowanie kapitału w przedsiębiorstwo, nieruchomość, w celu ochrony albo pomnożenia tej wartości


lexentry: pol/lokomotywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokomotywa
trans_list: locomotive
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .


lexentry: pol/lokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokować
trans_list: consacrer
sense:
(bankowość, bankowy) umieszczać pieniądze lub kosztowności tam, gdzie nie ulegną utracie, a nawet będzie możliwy z nich zysk


lexentry: pol/loksodroma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: loksodroma
trans_list: loxodromie
sense:
(nawigacja) (matematyka, matematyczny) linia krzywa na powierzchni kuli, przecinająca wszystkie południki pod tym samym kątem;


lexentry: pol/lokwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokwat
trans_list: bibace
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) drzewo owocowe z gatunku Eriobotrya japonica Lour., nieśplik japoński


lexentry: pol/lokówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lokówka
trans_list: fer à friser
sense:
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco


lexentry: pol/lombr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lombr
trans_list: hombre
sense:
(dawniej, dawny) (termin karciany) gra karciana pochodzenia hiszpańskiego, rozpowszechniona w Europie w XVII wieku;


lexentry: pol/lont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lont
trans_list: mèche
sense:
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika


lexentry: pol/lorandyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lorandyt
trans_list: lorandite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów


lexentry: pol/lornetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lornetka
trans_list: jumelles
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;


lexentry: pol/lotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotka
trans_list: aileron
sense:
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;


lexentry: pol/lotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotnik
trans_list: aviateur
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi


lexentry: pol/lotniskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotniskowiec
trans_list: porte-avions
sense:
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;


lexentry: pol/lotność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotność
trans_list: volatilité
sense:
(fizyka, fizyczny) właściwość niektórych substancji do występowania w stanie lotnym lub do przechodzenia w stan lotny


lexentry: pol/lotokot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotokot
trans_list: dermoptère
sense:
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak południowoazjatycki posiadający umiejętność szybowania dzięki błonom ciągnącym się od szyi do ogona;


lexentry: pol/lotos_orzechodajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lotos orzechodajny
trans_list: lotus d'Orient
sense:
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji;


lexentry: pol/lub__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: lub
trans_list: ou
sense:
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/lubczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lubczyk
trans_list: livèche
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;


lexentry: pol/lucyferaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lucyferaza
trans_list: luciférase
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden z wielu enzymów odpowiedzialny za bioluminescencję w procesie utleniania lucyferyny


lexentry: pol/luddysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luddysta
trans_list: luddite | luddiste
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik luddyzmu, czyli niszczenia maszyn postrzeganych przez robotników jako źródło zagrożenia u progu rewolucji przemysłowej


lexentry: pol/ludobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ludobójstwo
trans_list: génocide
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;


lexentry: pol/lugier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lugier
trans_list: lougre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki żaglowiec o skośnych żaglach, z ostatnim żaglem wysuniętym za rufę


lexentry: pol/luka_w_prawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luka w prawie
trans_list: vide juridique
sense:
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;


lexentry: pol/lukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lukier
trans_list: glaçage
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru;


lexentry: pol/lukrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lukrecja
trans_list: réglisse
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory


lexentry: pol/lulek_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lulek czarny
trans_list: jusquiame
sense:
(botanika, botaniczny) Hyoscyamus niger L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych o własnościach leczniczych i trujących w większej ilości;


lexentry: pol/lumbago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lumbago
trans_list: lumbago
sense:
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;


lexentry: pol/lumpenproletariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lumpenproletariat
trans_list: lumpen-prolétariat
sense:
(socjologia, socjologiczny) (pogardliwie, pogardliwy) warstwa społeczna składająca się z miejskiej biedoty, ludzi trwale bezrobotnych żyjących na marginesie społeczeństwa;


lexentry: pol/lunatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lunatyzm
trans_list: somnambulisme
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca nieświadome wykonywanie różnych czynności (np. chodzenie) w głębokim śnie;


lexentry: pol/luneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luneta
trans_list: longue-vue | lunette
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;


lexentry: pol/lusterko_wsteczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lusterko wsteczne
trans_list: rétroviseur
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy


lexentry: pol/lustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustracja
trans_list: lustration
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) procedura sprawdzania przez określone służby, czy osoba piastująca wysoki urząd (lub kandydująca) nie miała powiązań z aparatem bezpieczeństwa, wywiadem itp.


lexentry: pol/lustro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustro
trans_list: miroir | glace
sense:
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;


lexentry: pol/lustrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustrum
trans_list: lustre
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie uroczysty obrzęd oczyszczenia i ofiarowania, przeprowadzany raz na pięć lat;


lexentry: pol/lut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lut
trans_list: soudure
sense:
(technologia, technika, techniczny) spoiwo w postaci metalu lub stopu metali używane do lutowania i lutospawania;


lexentry: pol/luteranizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luteranizm
trans_list: Luthéranisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;


lexentry: pol/lutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: lutować
trans_list: souder | braser
sense:
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem


lexentry: pol/maar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maar
trans_list: maar
sense:
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;


lexentry: pol/maca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maca
trans_list: matza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;


lexentry: pol/maccartyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maccartyzm
trans_list: maccarthysme | maccartisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;


lexentry: pol/macerować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: macerować
trans_list: macérer
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) moczyć jakiś surowiec w jakiejś cieczy w celu rozmiękczenia lub wydzielenia określonego składnika


lexentry: pol/machikuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: machikuł
trans_list: mâchicoulis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, wysunięty w murach ganek albo galeria z kamienia lub cegły, z przeznaczonymi dla obrony otworami w podłodze;


lexentry: pol/macierz_diagonalna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macierz diagonalna
trans_list: matrice diagonale
sense:
(matematyka, matematyczny) macierz, zwykle kwadratowa, której wszystkie niezerowe elementy znajdują się na przekątnej głównej;


lexentry: pol/macka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macka
trans_list: tentacule
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)


lexentry: pol/macka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: macka
trans_list: tentacule
sense:
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem


lexentry: pol/maczeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maczeta
trans_list: machette
sense:
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;


lexentry: pol/maczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maczuga
trans_list: bâton
sense:
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;


lexentry: pol/madejowe_łoże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: madejowe łoże
trans_list: chevalet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn;


lexentry: pol/madziaryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: madziaryzacja
trans_list: magyarisation
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury węgierskiej i języka węgierskiego


lexentry: pol/maestro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maestro
trans_list: instituteur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka


lexentry: pol/mafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mafia
trans_list: mafia
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce


lexentry: pol/mag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mag
trans_list: mage
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii: wschodni mędrzec, jeden z Trzech Króli


lexentry: pol/mag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mag
trans_list: mage
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w starożytnej Persji: kapłan (członek kasty kapłańskiej), który zajmował się astrologią i magią


lexentry: pol/magia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magia
trans_list: magie
sense:
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;


lexentry: pol/magister__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magister
trans_list: ingénieur diplômé
sense:
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia


lexentry: pol/magistrat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: magistrat
trans_list: magistrat
sense:
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/magma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magma
trans_list: magma
sense:
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/magnat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnat
trans_list: magnat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel potężnego przedsiębiorstwa, który kontroluje poważną część rynku w określonej branży


lexentry: pol/magnetofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon
trans_list: magnétophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;


lexentry: pol/magnetofon_kasetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon kasetowy
trans_list: lecteur de cassette
sense:
(elektronika, elektroniczny) przenośne lub stacjonarne urządzenie do nagrywania lub odtwarzana dźwięku z kaset magnetofonowych;


lexentry: pol/magnetohydrodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetohydrodynamika
trans_list: magnétohydrodynamique
sense:
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;


lexentry: pol/magnetowid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetowid
trans_list: magnétoscope
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;


lexentry: pol/magnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyczny
trans_list: magnétique
sense:
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes


lexentry: pol/magnetyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyt
trans_list: aimant naturel
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady tlenków, o silnych właściwościach magnetycznych, najbogatsza ruda żelaza;


lexentry: pol/magnezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnezyt
trans_list: magnésite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;


lexentry: pol/magnituda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnituda
trans_list: magnitude
sense:
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;


lexentry: pol/magnoliowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnoliowate
trans_list: magnolacées
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;


lexentry: pol/magot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magot
trans_list: magot
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść;


lexentry: pol/mahometanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mahometanizm
trans_list: mahométisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa


lexentry: pol/majstersztyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: majstersztyk
trans_list: chef-d’œuvre
sense:
(środowiskowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) przedmiot, produkt będący sprawdzianem umiejętności zawodowych rzemieślnika, warunek uzyskania tytułu mistrza


lexentry: pol/majtać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: majtać
trans_list: pendouiller
sense:
(potocznie, potoczny) o czymś, co luźno zwisa: kiwać się, okręcać się wokół czegoś, unosić się i opadać


lexentry: pol/makadamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makadamizacja
trans_list: macadamisage
sense:
(technologia, technika, techniczny) system budowy dróg polegający na pokrywaniu koryta drogi drobno tłuczonymi kamieniami i ugniataniu ich w solidną warstwę


lexentry: pol/makaron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaron
trans_list: macaroni | pâte
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;


lexentry: pol/makaroniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: makaroniczny
trans_list: amphigouri
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z makaronizmami; złożony z makaronizmów; pełen makaronizmów, obcojęzycznych wtrąceń


lexentry: pol/makaronik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaronik
trans_list: congolais
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;


lexentry: pol/makiawelizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makiawelizm
trans_list: machiavélisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: maquillage | fardage
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: maquillage
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz


lexentry: pol/makolec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makolec
trans_list: sébaste atlantique | sébaste du Nord
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sebastes mentella Travin, gatunek atlantyckiej ryby z rodziny skorpenowatych


lexentry: pol/makrela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrela
trans_list: maquereau
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;


lexentry: pol/makro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: makro-
trans_list: macro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/makro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makro
trans_list: macro
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego;


lexentry: pol/makrofauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrofauna
trans_list: macrofaune
sense:
(ekologia, ekologiczny) (zoologia, zoologiczny) ogół większych zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym


lexentry: pol/makrofotografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrofotografia
trans_list: macrophotographie
sense:
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką


lexentry: pol/makrojęzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrojęzyk
trans_list: macrolangue macro-language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół blisko spokrewnionych odmian językowych, które bywają uważane za jeden język w niektórych kontekstach kulturowych, społecznych lub politycznych, mimo że mogą mieć znaczne różnice i odrębne kody językowe;


lexentry: pol/malachit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malachit
trans_list: malachite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;


lexentry: pol/malakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malakologia
trans_list: malacologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;


lexentry: pol/malakser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malakser
trans_list: malaxeur
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) robot kuchenny do rozdrabniania, mieszania, wyrabiania ciasta i ubijania


lexentry: pol/malapropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malapropizm
trans_list: abus de langage
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt;


lexentry: pol/malarski__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: malarski
trans_list: pictural
sense:
(przenośnie, przenośnia) nadający się na temat obrazu, dzieła sztuki ze względu na walory estetyczne


lexentry: pol/malarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarstwo
trans_list: peinture
sense:
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);


lexentry: pol/malarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarz
trans_list: peintre
sense:
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku


lexentry: pol/male_gaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: male gaze
trans_list: male gaze
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) z perspektywy feminizmu, to spostrzeżenie, że kobiety są często przedstawiane w literaturze i produkcjach filmowych w męskim, heteroseksualnym ujęciu, dedykowanym męskiej heteroseksualnej widowni


lexentry: pol/malinica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malinica
trans_list: pian
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętka bladego, powodująca zmiany skórne oraz kostne;


lexentry: pol/malowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malowanie
trans_list: peinture
sense:
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem


lexentry: pol/malować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: malować
trans_list: peindre
sense:
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem


lexentry: pol/maltoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maltoza
trans_list: maltose
sense:
(biochemia, biochemiczny) dwucukier składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/mamałyga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mamałyga
trans_list: maïs lessivé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej


lexentry: pol/mameluk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mameluk
trans_list: mamelouk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;


lexentry: pol/maminsynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maminsynek
trans_list: fifils à sa maman
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) chłopiec, który nigdy nie wyszedł spod skrzydeł matki, rozpieszczony, niesamodzielny


lexentry: pol/mandala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandala
trans_list: mandala
sense:
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;


lexentry: pol/mandarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandarynka
trans_list: mandarine | mandarinier
sense:
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;


lexentry: pol/mandat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandat
trans_list: mandat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/mandat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandat
trans_list: mandat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;


lexentry: pol/manewr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manewr
trans_list: manœuvre
sense:
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania


lexentry: pol/mangostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mangostan
trans_list: mangoustan | mangouste | mangoustanier
sense:
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię


lexentry: pol/mania_prześladowcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mania prześladowcza
trans_list: délire de persécution
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie


lexentry: pol/manicheizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manicheizm
trans_list: manichéisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;


lexentry: pol/manichejczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manichejczyk
trans_list: manichéen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu


lexentry: pol/manichejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: manichejski
trans_list: manichéen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;


lexentry: pol/manipulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulacja
trans_list: manipulation
sense:
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje


lexentry: pol/manipulant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulant
trans_list: manipulateur
sense:
(potocznie, potoczny) ten, kto manipuluje ludźmi, faktami, steruje działaniami innych; człowiek podstępny, przebiegły


lexentry: pol/manić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: manić
trans_list: attirer
sense:
(dawniej, dawny) przedstawiać coś w nieprawdziwym, złudnym świetle, by kogoś zmylić, skusić lub oszukać


lexentry: pol/manko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manko
trans_list: déficit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;


lexentry: pol/manna_z_nieba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manna z nieba
trans_list: manne du ciel
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) nieoczekiwany dar lub zysk, niespodziewana pomoc albo ratunek w trudnej sytuacji


lexentry: pol/manosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manosfera
trans_list: manosphère
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;


lexentry: pol/mantra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantra
trans_list: incantation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu


lexentry: pol/mantykora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantykora
trans_list: manticore
sense:
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;


lexentry: pol/mantyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantyla
trans_list: mantille
sense:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;


lexentry: pol/manufaktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manufaktura
trans_list: production
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;


lexentry: pol/manul_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manul stepowy
trans_list: chat de Pallas
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otocolobus manul Pallas, gatunek niewielkiego drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/manuskrypt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manuskrypt
trans_list: manuscrit
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;


lexentry: pol/maoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maoizm
trans_list: maoïsme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;


lexentry: pol/mapować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mapować
trans_list: cartographier
sense:
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie


lexentry: pol/marabut_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marabut afrykański
trans_list: marabout d'Afrique
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos crumeniferus Lesson, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;


lexentry: pol/marathi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marathi
trans_list: marathi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;


lexentry: pol/marcepan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marcepan
trans_list: massepain
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;


lexentry: pol/marchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marchia
trans_list: marche
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;


lexentry: pol/margaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaj
trans_list: chat sauvage de la Nouvelle Espagne
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/margaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaryna
trans_list: margarine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;


lexentry: pol/marianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marianin
trans_list: Marianne
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia zakonnego założonego przez św. Stanisława Papczyńskiego;


lexentry: pol/marinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marinizm
trans_list: marinisme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku;


lexentry: pol/marionetkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marionetkarz
trans_list: marionnettiste
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem marionetek


lexentry: pol/marketing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marketing
trans_list: marketing
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;


lexentry: pol/markietan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markietan
trans_list: cantinier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku;


lexentry: pol/markizeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markizeta
trans_list: marquisette
sense:
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina siateczkowa wytwarzana z bardzo cienkiej przędzy, współcześnie używana głównie do wyrobu firan, a dawniej również bielizny i innej odzieży damskiej


lexentry: pol/marksizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marksizm
trans_list: marxisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;


lexentry: pol/marmolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmolada
trans_list: marmelade
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;


lexentry: pol/marmur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmur
trans_list: marbre
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;


lexentry: pol/marnotrawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marnotrawca
trans_list: dépensier
sense:
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna


lexentry: pol/maron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maron
trans_list: Bushinengué
sense:
(etnografia, etnograficzny) potomek zbiegłych czarnoskórych niewolników z czasów kolonialnych, którzy osiedlili się pierwotnie na terenie Ameryki Łacińskiej i jako pierwsi uzyskali wolność;


lexentry: pol/maronita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maronita
trans_list: maronite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej


lexentry: pol/maronitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maronitka
trans_list: maronite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej


lexentry: pol/mars__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mars
trans_list: hune
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo;


lexentry: pol/martwicze_zapalenie_powięzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martwicze zapalenie powięzi
trans_list: fasciite nécrosante
sense:
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;


lexentry: pol/martwy_ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martwy ciąg
trans_list: soulevé de terre
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie i dyscyplina sportowa, w której osoba wykonująca musi podnieść z ziemi jakiś ciężar aż do momentu całkowitego wyprostowania nóg oraz pleców;


lexentry: pol/maruder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maruder
trans_list: pillard
sense:
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw


lexentry: pol/maruderstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maruderstwo
trans_list: pillage
sense:
(wojskowość, wojskowy) ogół zachowań i postępków charakterystycznych dla maruderów, którzy w warunkach wojennych dopuszczają się różnych przestępstw, zwłaszcza rabunków i kradzieży


lexentry: pol/marynarka_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynarka wojenna
trans_list: marine | force navale
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;


lexentry: pol/marynata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynata
trans_list: marinade
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;


lexentry: pol/marzanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marzanna
trans_list: garance
sense:
(botanika, botaniczny) Rubia tinctorum, roślina z rodziny marzanowatych uprawiana dla czerwonego barwnika zawartego w jej kłączu;


lexentry: pol/marznący_deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marznący deszcz
trans_list: pluie verglaçante
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;


