# translation

lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: orfèvre
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złotokot_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotokot afrykański
trans_list: chat doré africain
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Profelis aurata Temminck, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w zachodniej i centralnej Afryce;


lexentry: pol/złoty_reński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złoty reński
trans_list: florin
sense:
(jednostka monetarna) gulden austro-węgierski, srebrna moneta Cesarstwa Austriackiego, a następnie Austro-Węgier, ważąca 12,34 grama (próba srebra 900;


lexentry: pol/złoty_spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złoty spadochron
trans_list: parachute doré
sense:
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;


lexentry: pol/złośliwe_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złośliwe oprogramowanie
trans_list: maliciel | logiciel malveillant
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: composé
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Île-de-France
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji, zawierający w sobie jej stolicę - Paryż


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Île-de-France
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską


lexentry: pol/ą-ę__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ą-ę
trans_list: prout-prout
sense:
(potocznie, potoczny) o osobie zmanierowanej, mającej o sobie wysokie mniemanie i obnoszącej się z tym


lexentry: pol/ćwiczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwiczenia
trans_list: exercice
sense:
(edukacja, edukacyjny) zajęcia na uczelni wyższej, podczas których studenci analizują, często w sposób praktyczny, zagadnienia z danego przedmiotu


lexentry: pol/ćwierćfinał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwierćfinał
trans_list: quart de finale
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału


lexentry: pol/Łabędź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łabędź
trans_list: Cygne
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;


lexentry: pol/Ładoga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ładoga
trans_list: lac Ladoga
sense:
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;


lexentry: pol/Łomonosow__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łomonosow
trans_list: Lomonossov
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Łować__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łować
trans_list: Lovat
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;


lexentry: pol/Ługa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługa
trans_list: Louga
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Ługańska_Republika_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługańska Republika Ludowa
trans_list: République populaire de Lougansk
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;


lexentry: pol/Łuza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łuza
trans_list: Louza
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;


lexentry: pol/Łużyce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łużyce
trans_list: Lusace
sense:
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;


lexentry: pol/łabędzi_śpiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędzi śpiew
trans_list: chant du cygne
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności


lexentry: pol/łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź
trans_list: cygne | cygneau
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;


lexentry: pol/łabędź_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź krzykliwy
trans_list: cygne chanteur
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;


lexentry: pol/łabędź_niemy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź niemy
trans_list: cygne tuberculé
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;


lexentry: pol/łachudra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łachudra
trans_list: gredin
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek niewiele wart


lexentry: pol/łacina_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łacina klasyczna
trans_list: latin classique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.


lexentry: pol/łacina_ludowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łacina ludowa
trans_list: latin vulgaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) potoczna, mówiona odmianę łaciny, używana przez zwykłych ludzi (plebs, żołnierzy, osadników) w czasach starożytnego Rzymu i później w okresie wczesnego Cesarstwa


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: chargeur
sense:
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;


lexentry: pol/ładunek_elektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładunek elektryczny
trans_list: charge électrique
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;


lexentry: pol/łajdak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łajdak
trans_list: salaud
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy


lexentry: pol/łam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łam
trans_list: rubrique
sense:
(drukarstwo, drukarski) teksty, tabele, ilustracje i inne elementy druku uformowane w kolumnę w układzie jednołamowym lub stanowiące część kolumny w układzie wielołamowym;


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: fief
sense:
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łapanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapanka
trans_list: rafle
sense:
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/łapówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapówka
trans_list: pot-de-vin | dessous-de-table
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści


lexentry: pol/łaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łaska
trans_list: grâce
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą


lexentry: pol/łat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łat
trans_list: lats
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Łotwy w latach 1922–1941 oraz 1993–2013;


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
trans_list: patch
sense:
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/ławnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ławnik
trans_list: juré
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych;


lexentry: pol/łańcuch_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch górski
trans_list: chaîne de montagnes
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) górotwór fałdowy w postaci długich wstęg; obszar górski złożony z równolegle przebiegających pasm gór wraz z kotlinami i pogórzami


lexentry: pol/łańcuch_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch pokarmowy
trans_list: chaîne alimentaire | réseau trophique
sense:
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;


lexentry: pol/łochynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łochynia
trans_list: airelle des marais
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna


lexentry: pol/łochynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łochynia
trans_list: airelle des marais
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) (potocznie, potoczny) owoc łochyni (1.1), w medycynie ludowej stosowany jako lek przeciw hemoroidom i żylakom


lexentry: pol/łom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łom
trans_list: pied-de-biche | pince-monseigneur
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;


lexentry: pol/łososiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: łososiowy
trans_list: de saumon
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia


lexentry: pol/łowca_głów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łowca głów
trans_list: chasseur de têtes
sense:
(etnografia, etnograficzny) wojownik z ludu praktykującego ścinanie i preparowanie głów swoich wrogów


lexentry: pol/łowca_głów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łowca głów
trans_list: chasseur de têtes
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się pozyskiwaniem wartościowych pracowników dla firmy lub zawodników do klubu sportowego


lexentry: pol/łozówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łozówka
trans_list: rousserolle verderolle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: élan | orignal
sense:
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: placenta
sense:
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: roulement
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;


lexentry: pol/łubek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łubek
trans_list: éclisse
sense:
(technologia, technika, techniczny) płaska płytka z żelaza, łącząca części maszyn, szyny (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: arc | arche
sense:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu;


lexentry: pol/łuk_aorty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk aorty
trans_list: arc aortique
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) odcinek aorty łączący jej część wstępującą ze zstępującą


lexentry: pol/łupacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupacz
trans_list: aiglefin
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Melanogrammus aeglefinus L., gatunek morskiej ryby z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: pellicule
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuskoskrzydłe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuskoskrzydłe
trans_list: lépidoptères
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepidoptera, rząd owadów należących do stawonogów;


lexentry: pol/łuszczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuszczyca
trans_list: psoriasis
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;


lexentry: pol/łut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łut
trans_list: bande
sense:
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka miary masy używana w krajach europejskich, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta;


lexentry: pol/łyko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyko
trans_list: phloème
sense:
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;


lexentry: pol/łyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyska
trans_list: foulque
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;


lexentry: pol/łyżwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwa
trans_list: patin
sense:
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;


lexentry: pol/łyżwiarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo
trans_list: patinage
sense:
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;


lexentry: pol/łyżwiarstwo_figurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo figurowe
trans_list: patinage artistique
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.


lexentry: pol/łyżwiarstwo_synchroniczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo synchroniczne
trans_list: patinage synchronisé
sense:
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);


lexentry: pol/łyżwiarstwo_szybkie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo szybkie
trans_list: patinage de vitesse
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;


lexentry: pol/łzawnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łzawnica
trans_list: lacrymatoire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne naczynie przeznaczone do symbolicznego przechowywania łez przelanych na czyimś grobie


lexentry: pol/łączniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łączniczka
trans_list: agent de liaison
sense:
kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest utrzymywanie łączności między placówkami wojskowymi, oddziałem a dowódcą, przekazywanie meldunków, rozkazów


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: copule
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący


lexentry: pol/Śląsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śląsk
trans_list: Silésie
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;


lexentry: pol/Średnie_Państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Średnie Państwo
trans_list: Moyen Empire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;


lexentry: pol/Środa_Popielcowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Środa Popielcowa
trans_list: mercredi des Cendres | Mercredi Saint
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;


lexentry: pol/Śródziemie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śródziemie
trans_list: Terre du Milieu
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;


lexentry: pol/Święta_Rodzina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święta Rodzina
trans_list: Sainte Famille
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców;


lexentry: pol/Święto_Reformacji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święto Reformacji
trans_list: Fête de la Réformation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze;


lexentry: pol/Święty_Graal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Graal
trans_list: Saint-Graal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;


lexentry: pol/Święty_Hufiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Hufiec
trans_list: Bataillon sacré
sense:
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;


lexentry: pol/Święty_Mikołaj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Mikołaj
trans_list: saint Nicolas
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;


lexentry: pol/ścierniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścierniwo
trans_list: abrasif
sense:
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;


lexentry: pol/ścieżka_holownicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścieżka holownicza
trans_list: chemin de halage | halage
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;


lexentry: pol/ścisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścisk
trans_list: prison
sense:
(mechanika) narzędzie podobne do imadła posiadające dwie szczęki służące do przytrzymywania i łączenia elementów


lexentry: pol/ściąga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściąga
trans_list: antisèche
sense:
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;


lexentry: pol/ściągnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściągnąć
trans_list: télécharger
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) pobrać paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie


lexentry: pol/ścięgno_Achillesa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno Achillesa
trans_list: tendon d'Achille | tendon d’Achille
sense:
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: tendon
sense:
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/ślad_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślad wodny
trans_list: empreinte eau
sense:
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr


lexentry: pol/ślad_węglowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślad węglowy
trans_list: empreinte carbone
sense:
suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną jednostkę (osobę, organizację, wydarzenie lub produkt);


lexentry: pol/śledztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledztwo
trans_list: enquête
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;


lexentry: pol/śledź__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: śledź
trans_list: piquet | sardine
sense:
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu


lexentry: pol/śledź_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledź oceaniczny
trans_list: hareng
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Clupea harengus Linnaeus, gatunek ławicowej ryby morskiej z rodziny śledziowatych;


lexentry: pol/ślepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślepak
trans_list: taon
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Chrysops, rodzaj owada z rodziny bąkowatych;


lexentry: pol/ślepota_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślepota śnieżna
trans_list: cécité des neiges | ophtalmie des neiges | photokératite
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe;


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: escargot | limaçon
sense:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: escargot | limaçon
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli


lexentry: pol/śluby_zakonne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluby zakonne
trans_list: corps de métier
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych;


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: écluse
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śluza_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza wodna
trans_list: écluse
sense:
(technologia, technika, techniczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla hydrotechniczna wznoszona między akwenami o różnym poziomie wody i umożliwiająca przepływanie między nimi;


lexentry: pol/śluzowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluzowiec
trans_list: myxomycète
sense:
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;


lexentry: pol/śmieciowe_jedzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmieciowe jedzenie
trans_list: junk-food
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze


lexentry: pol/śmiertelność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmiertelność
trans_list: mortalité
sense:
(demografia, demograficzny) stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę


lexentry: pol/śmierć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmierć
trans_list: mort
sense:
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą


lexentry: pol/śmigło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigło
trans_list: hélice
sense:
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;


lexentry: pol/śmigłowcowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowcowiec
trans_list: porte-hélicoptères
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;


lexentry: pol/śmigłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowiec
trans_list: hélicoptère
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi


lexentry: pol/śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieg
trans_list: neige
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora


lexentry: pol/śnieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieć
trans_list: abîmer
sense:
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: coma
sense:
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: moyen
sense:
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: moyen
sense:
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: moyenne
sense:
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: diamètre
sense:
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnik
trans_list: point-virgule
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;


lexentry: pol/średnio-wysoko-niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnio-wysoko-niemiecki
trans_list: moyen haut-allemand
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: Moyen Âge
sense:
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/średniówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniówka
trans_list: césure
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;


lexentry: pol/środek_antykoncepcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: środek antykoncepcyjny
trans_list: contraceptif
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: vis | boulon
sense:
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/śruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruta
trans_list: croquette
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) pasza zwierzęca z rozdrobnionych ziaren zbóż lub nasion roślin strączkowych;


lexentry: pol/śrutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: śrutować
trans_list: concasser
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię przedmiotu wykonanego z metalu przy pomocy śrutownicy


lexentry: pol/świadek_Jehowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek Jehowy
trans_list: témoin de Jéhovah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;


lexentry: pol/świadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek
trans_list: témoin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie


lexentry: pol/świat_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świat arabski
trans_list: monde arabe
sense:
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne


lexentry: pol/światopogląd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światopogląd
trans_list: vision du monde
sense:
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
trans_list: feu
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: photophobie
sense:
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/światłowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowód
trans_list: fibre optique
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;


lexentry: pol/świder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świder
trans_list: tarière
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);


lexentry: pol/świerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerk
trans_list: sapin | épicéa
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: grillon | cri-cri
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad polny, wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlica
trans_list: cercle
sense:
sala przeznaczona do dziennego, wspólnego pobytu (rozrywki, spędzania wolnego czasu) grupy osób, np. w szkole, ośrodku wypoczynkowym lub opiekuńczym, szpitalu, jednostce wojskowej itp.;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik
trans_list: luciole
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: świetlik
trans_list: euphraise
sense:
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;


lexentry: pol/świetlik_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik lekarski
trans_list: casse-lunettes | euphraise de Rostkov | euphraise des prés | euphraise officinale
sense:
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza


lexentry: pol/świetlówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlówka
trans_list: tube fluorescent
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) rodzaj lampy elektrycznej w kształcie rurki, w której źródłem światła jest substancja chemiczna (luminofor) pobudzana promieniowaniem ultrafioletowym (w tradycyjnych świetlówkach wyładowczych) albo diody elektroluminescencyjne (w nowoczesnych świetlówkach LED).


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cochon | salaud | peau de vache
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cochon | porc
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cochon | porc
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cochon | porc
sense:
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;


lexentry: pol/świstun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świstun
trans_list: canard siffleur
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: temple
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święcenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święcenia
trans_list: ordre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: fête | jour férié
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/świętojański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: świętojański
trans_list: Saint-Jean
sense:
związany z dniem św. Jana tj. 24 czerwca lub ze zwyczajami ludowymi praktykowanymi w wigilię tego dnia


lexentry: pol/świętopietrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świętopietrze
trans_list: denier de Saint-Pierre
sense:
(kościelny) katolicka opłata na rzecz papiestwa, wnoszona w średniowieczu przez kraje uznające zwierzchnictwo Kościoła katolickiego, a współcześnie dobrowolnie oddawana przez parafian w niedzielę najbliższą dniowi św. Piotra i Pawła (29 czerwca);


lexentry: pol/świętoszkowatość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świętoszkowatość
trans_list: cafarderie
sense:
(książkowy) albo (ironicznie) cecha tego, co jest świętoszkowate; cecha tych, którzy są świętoszkowaci


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: saint | sacré
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: père Noël | saint Nicolas
sense:
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: pupille | prunelle
sense:
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/źródło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źródło
trans_list: source
sense:
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań


lexentry: pol/Żar-Ptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Żar-Ptak
trans_list: oiseau de feu
sense:
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem


lexentry: pol/Żeleznogorsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żeleznogorsk
trans_list: Jelesnogorsk
sense:
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;


lexentry: pol/Żmudzin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudzin
trans_list: Samogitien
sense:
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Żmudzi lub potomek ludności pochodzącej ze Żmudzi, krainy historycznej wchodzącej obecnie w skład Litwy


lexentry: pol/Żmudź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudź
trans_list: Samogitie
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;


lexentry: pol/Żydowski_Obwód_Autonomiczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żydowski Obwód Autonomiczny
trans_list: Oblast autonome juif
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;


lexentry: pol/Żyzny_Półksiężyc__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żyzny Półksiężyc
trans_list: Croissant fertile
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: grenouille
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: brasse
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;


lexentry: pol/żabot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabot
trans_list: jabot
sense:
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: voile
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żagiew_zimowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiew zimowa
trans_list: polypore d'hiver
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Polyporus brumalis, gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych, rosnący także zimą;


lexentry: pol/żakard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żakard
trans_list: jacquard
sense:
(włókiennictwo) tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;


lexentry: pol/żaluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaluzja
trans_list: jalousie
sense:
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;


lexentry: pol/żandarm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żandarm
trans_list: gendarme
sense:
funkcjonariusz żandarmerii, francuskiej formacji policyjnej utrzymującej porządek na terenach wiejskich i małych miasteczkach


lexentry: pol/żandarmeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żandarmeria
trans_list: gendarmerie
sense:
oddziały policji państwowej pełniące funkcję służby porządkowej i policji politycznej w XIX i na początku XX w.


lexentry: pol/żargon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żargon
trans_list: jargon | argot
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;


lexentry: pol/żarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żarna
trans_list: moulin à bras
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żałoba_narodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żałoba narodowa
trans_list: deuil national
sense:
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości;


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: côte
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: voile
sense:
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: yachting
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel
trans_list: gel
sense:
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;


lexentry: pol/żel_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel do golenia
trans_list: gel de rasage | gel à raser
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) galaretowata substancja rozsmarowywana na skórze przed goleniem zmieniająca się w pianę zapobiegającą podrażnieniom


lexentry: pol/żelatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna
trans_list: gélatine
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;


lexentry: pol/żelatyna_wybuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna wybuchowa
trans_list: gélignite
sense:
(technologia, technika, techniczny) (górnictwo, górniczy) kruszący materiał wybuchowy stosowany głównie w górnictwie, złożony z nitrogliceryny i bawełny kolodionowej


lexentry: pol/żelazna_kurtyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazna kurtyna
trans_list: rideau de fer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;


lexentry: pol/żelazo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazo
trans_list: fer
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;


lexentry: pol/żeneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeneta
trans_list: genette
sense:
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;


lexentry: pol/żeń-szeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeń-szeń
trans_list: ginseng
sense:
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;


lexentry: pol/żeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żeński
trans_list: féminin
sense:
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy


lexentry: pol/żigolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żigolo
trans_list: gigolo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami


lexentry: pol/żmije_właściwe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmije właściwe
trans_list: vipérin
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperinae Oppel, podrodzina węży w obrębie rodziny żmijowatych;


lexentry: pol/żmijowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmijowate
trans_list: vipère
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperidae Oppel, rodzina węży w obrębie nadrodziny Elapoidea;


lexentry: pol/żmijowiec_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmijowiec zwyczajny
trans_list: vipérine commune
sense:
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji;


lexentry: pol/żonkil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żonkil
trans_list: jonquille
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: soldat
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: estomac
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żrący__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: żrący
trans_list: caustique | adurent
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”


lexentry: pol/żuaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuaw
trans_list: zouaves
sense:
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: bison d'Europe
sense:
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żubr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr europejski
trans_list: bison d'Europe
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/żujka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żujka
trans_list: herbe ruminée
sense:
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: grue
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: grue
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/żuraw_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw biały
trans_list: grue de Sibérie
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;


lexentry: pol/żurawina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żurawina
trans_list: canneberge
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;


lexentry: pol/żuwaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuwaczka
trans_list: mandibule
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: vie
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/życie_społeczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie społeczne
trans_list: vie sociale
sense:
(ekologia, ekologiczny) (socjologia, socjologiczny) ogół zjawisk wynikających ze wzajemnych oddziaływań jednostek (zarówno ludzi, jak i innych organizmów) oraz ich zbiorowości przebywających na wyodrębnionej przestrzeni


lexentry: pol/życiorys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życiorys
trans_list: vie
sense:
(urzędowy) (biurowość, biurowy) pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe


lexentry: pol/żyrafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrafa
trans_list: girafe
sense:
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;


lexentry: pol/żyro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: żyro-
trans_list: gyro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem


lexentry: pol/żyro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyro
trans_list: virement
sense:
(handel, handlowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) poręczenie zobowiązania przez żyranta;


lexentry: pol/żyrokompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrokompas
trans_list: boussole gyroscopique
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;


lexentry: pol/żyrondysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrondysta
trans_list: girondin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;


lexentry: pol/żyto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyto
trans_list: seigle
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/żywa_pagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywa pagina
trans_list: titre de colonne
sense:
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);


lexentry: pol/żywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywica
trans_list: résine
sense:
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;


lexentry: pol/żywioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywioł
trans_list: élément
sense:
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze


lexentry: pol/żywokost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost
trans_list: consoude
sense:
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;


lexentry: pol/żywokost_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost lekarski
trans_list: consoude officinale
sense:
(botanika, botaniczny) Symphytum officinale L., gatunek rośliny wieloletniej z rodziny ogórecznikowatych;


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: vivipare
sense:
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: vivipare
sense:
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki


lexentry: pol/żywot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywot
trans_list: vie
sense:
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych


lexentry: pol/żywotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywotnik
trans_list: thuya
sense:
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście;


lexentry: pol/żywotnikowiec_japoński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywotnikowiec japoński
trans_list: hiba | thuyopsis
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Thujopsis dolabrata L. f., gatunek drzewa ozdobnego z rodziny cyprysowatych, pochodzącego z wyspy Honsiu


lexentry: pol/żywy_obraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy obraz
trans_list: portrait craché
sense:
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś


lexentry: pol/żywy_trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy trup
trans_list: mort-vivant | morte-vivante
sense:
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego


lexentry: pol/żyła_udowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyła udowa
trans_list: veine fémorale
sense:
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną


lexentry: pol/żyźnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyźnica
trans_list: longane | longanier
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dimocarpus longan Lour., gatunek tropikalnego drzewa owocowego z rodziny mydleńcowatych;


lexentry: pol/żółcień_pomarańczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółcień pomarańczowa
trans_list: jaune orangé | jaune orangé sunset
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) żółtopomarańczowy syntetyczny barwnik azowy stosowany do barwienia żywności;


lexentry: pol/żółta_febra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta febra
trans_list: fièvre jaune
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką


lexentry: pol/żółta_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta kartka
trans_list: carton jaune
sense:
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: jaunisse | ictère
sense:
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: jaune | jaune d’œuf
sense:
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: jaune | jaune d’œuf
sense:
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: jaune
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółty_związek_zawodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty związek zawodowy
trans_list: syndicat jaune
sense:
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: tortue
sense:
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;


lexentry: pol/żółw_lamparci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw lamparci
trans_list: tortue léopard
sense:
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: dard | aiguillon
sense:
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
trans_list: antisèche
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


# simple_translation

written_rep: stać
trans_list:
avoir les moyens | bander | ne pas fonctionner bouger | se trouver | être | être debout rester se tenir debout


written_rep: zarastać
trans_list:
couvrir recouvrir | prendre du poil | recouvrir couvrir | se couvrir de poil | se agglutiner | se cicatriser


