# translation

lexentry: pol/-acz__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -acz
trans_list: -έζος
sense:
w połączeniu z tematem niektórych czasowników tworzy nazwę narzędzia (przez zamianę działacza osobowego na nieżywotnego)


lexentry: pol/-arka__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -arka
trans_list: -άς
sense:
…dodawany do rzeczownika, tworzący inny rzeczownik rodzaju żeńskiego oznaczający pojazd do przewozu materiału wyrażonego przez pierwotny rzeczownik


lexentry: pol/-arka__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -arka
trans_list: -άς
sense:
…dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący nazwą na daną czynność czy ogół danej czynności


lexentry: pol/-arka__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -arka
trans_list: -άς
sense:
…dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący wykonawcą (wykonawczynią) tej czynności (o osobach)


lexentry: pol/-arka__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -arka
trans_list: -άς
sense:
…dodawany do tematu czasownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący narzędziem przeznaczonym do tej czynności (o przedmiotach)


lexentry: pol/-arz__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -arz
trans_list: -έζος
sense:
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu


lexentry: pol/-awy__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -awy
trans_list: -ικός
sense:
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)


lexentry: pol/-centryzm__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -centryzm
trans_list: -κεντρισμός
sense:
przyrostek tworzący wyrazy wskazujące, że to, co nazywa pierwszy człon złożenia, jest centrum jakiegoś systemu poglądów


lexentry: pol/-drom__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: -drom
trans_list: -δρόμιο
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem


lexentry: pol/-fag__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: -fag
trans_list: -φάγος
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem


lexentry: pol/-fagia__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: -fagia
trans_list: -φαγία
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem


lexentry: pol/-fobia__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -fobia
trans_list: -φοβία
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś


lexentry: pol/-grafia__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -grafia
trans_list: -γραφία
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją


lexentry: pol/-izm__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -izm
trans_list: -ισμός
sense:
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami


lexentry: pol/-log__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: -log
trans_list: -λόγή
sense:
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką


lexentry: pol/-owa__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -owa
trans_list: -ιδα
sense:
(przestarzałe, przestarzały) …dodawany do rzeczownika rodzaju męskiego oznaczającego zawód, funkcję, tworzący wyrazy rodzaju żeńskiego oznaczające żonę wyrazu głównego


lexentry: pol/-ość__przyrostek__1
sense_num: 01
written_rep: -ość
trans_list: -ότητα
sense:
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną


lexentry: pol/A-dur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: A-dur
trans_list: Λα ματζόρε
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);


lexentry: pol/ADHD__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ADHD
trans_list: ΔΕΠΥ
sense:
= (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) Attention Deficit Hyperactivity Disorder → zespół nadpobudliwości psychoruchowej


lexentry: pol/Aalst__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aalst
trans_list: Άαλστ
sense:
(geografia, geograficzny) belgijskie miasto w prowincji Flandria Wschodnia, położone nad rzeką Dender


lexentry: pol/Abchazja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Abchazja
trans_list: Αμπχαζία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;


lexentry: pol/Abdera__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Abdera
trans_list: Άβδηρα
sense:
(geografia, geograficzny) miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Macedonia-Tracja;


lexentry: pol/Abruzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Abruzja
trans_list: Αβρουζία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;


lexentry: pol/Achtopol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Achtopol
trans_list: Αγαθούπολις
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją;


lexentry: pol/Adam__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Adam
trans_list: Αδάμ
sense:
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;


lexentry: pol/Adria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Adria
trans_list: Αδριατική θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;


lexentry: pol/Adygeja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Adygeja
trans_list: Αντιγκέα
sense:
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop


lexentry: pol/Adżaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Adżaria
trans_list: Ατζαρία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;


lexentry: pol/Afganistan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Afganistan
trans_list: Αφγανιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;


lexentry: pol/Afrodyzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Afrodyzja
trans_list: Αφροδισιάδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;


lexentry: pol/Afrykaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Afrykaner
trans_list: Αφρικάνερ
sense:
(etnografia, etnograficzny) biały mieszkaniec Republiki Południowej Afryki oraz Namibii, potomek holenderskich kolonizatorów;


lexentry: pol/Ahura_Mazda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ahura Mazda
trans_list: Αχουραμάσδα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ormuzd, Bóg stworzyciel, najwyższe bóstwo w mazdaizmie i zaratusztrianizmie


lexentry: pol/Ajschylos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ajschylos
trans_list: Αισχύλος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;


lexentry: pol/Akadia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Akadia
trans_list: Ακαδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/Akwizgran__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Akwizgran
trans_list: Άαχεν | Ακυίσγρανον
sense:
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;


lexentry: pol/Albania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Albania
trans_list: Αλβανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;


lexentry: pol/Aldebaran__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aldebaran
trans_list: Αλδεβαράν
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;


lexentry: pol/Aleppo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aleppo
trans_list: Χαλέπι
sense:
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Alessandria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Alessandria
trans_list: Αλεσσάντρια
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Piemoncie, stolica prowincji Alessandria (1.2);


lexentry: pol/Algieria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Algieria
trans_list: Αλγερία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;


lexentry: pol/Algierska_Republika_Ludowo-Demokratyczna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna
trans_list: Λαϊκή Δημοκρατία της Αλγερίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii


lexentry: pol/Alkione__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Alkione
trans_list: Αλκυόνη
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w Plejadach; jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd pojedynczych;


lexentry: pol/Alkione__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Alkione
trans_list: Αλκυόνη
sense:
(mitologia grecka) jedna z Plejad; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Alkione (1.4);


lexentry: pol/Alpy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Alpy
trans_list: Άλπεις
sense:
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;


lexentry: pol/Alzacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Alzacja
trans_list: Αλσατία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;


lexentry: pol/Amalfi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Amalfi
trans_list: Αμάλφι
sense:
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Kampanii; ważny średniowieczny ośrodek handlowy;


lexentry: pol/Ameryka_Centralna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Ameryka Centralna
trans_list: Κεντρική Αμερική
sense:
(geografia, geograficzny) region geograficzny i kulturowy znajdujący się pomiędzy Ameryką Północną a Ameryką Południową, obejmujący wąski pas lądu łączący oba kontynenty, leżący między Oceanem Spokojnym a Morzem Karaibskim


lexentry: pol/Ameryka_Łacińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ameryka Łacińska
trans_list: Λατινική Αμερική
sense:
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;


lexentry: pol/Ameryka_Środkowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ameryka Środkowa
trans_list: Κεντρική Αμερική
sense:
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;


lexentry: pol/Amiens__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Amiens
trans_list: Αμιένη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;


lexentry: pol/Amor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Amor
trans_list: Κούπιντο
sense:
(mitologia rzymska) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem;


lexentry: pol/Amorgos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Amorgos
trans_list: Αμοργός
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos;


lexentry: pol/Amu-daria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Amu-daria
trans_list: Ώξος
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;


lexentry: pol/Ananke__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ananke
trans_list: Ανάγκη
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas;


lexentry: pol/Anapa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Anapa
trans_list: Ανάπα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;


lexentry: pol/Anatolia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Anatolia
trans_list: Ανατολία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Andora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Andora
trans_list: Ανδόρρα | Ανδόρα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;


lexentry: pol/Andromacha__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Andromacha
trans_list: Ανδρομάχη
sense:
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;


lexentry: pol/Andromeda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Andromeda
trans_list: Ανδρομέδα
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;


lexentry: pol/Angara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Angara
trans_list: Αγγαρά
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;


lexentry: pol/Anglia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Anglia
trans_list: Αγγλία
sense:
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;


lexentry: pol/Anguilla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Anguilla
trans_list: Ανγκουίλα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;


lexentry: pol/Ani__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ani
trans_list: Ανί
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;


lexentry: pol/Anioł_Stróż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Anioł Stróż
trans_list: φύλακας άγγελος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;


lexentry: pol/Antarktyka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Antarktyka
trans_list: Ανταρκτική
sense:
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;


lexentry: pol/Anteros__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Anteros
trans_list: Αντέρως
sense:
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;


lexentry: pol/Antifa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Antifa
trans_list: Αντίφα
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;


lexentry: pol/Antigua__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Antigua
trans_list: Αντίγκουα
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych;


lexentry: pol/Antigua_i_Barbuda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Antigua i Barbuda
trans_list: Αντίγκουα και Μπαρμπούντα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;


lexentry: pol/Antyle__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Antyle
trans_list: Αντίλλες
sense:
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich łukowato rozciągających się od Cieśniny Jukatańskiej do wybrzeży Wenezueli;


lexentry: pol/Aosta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aosta
trans_list: Αόστα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;


lexentry: pol/Apulia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Apulia
trans_list: Απουλία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;


lexentry: pol/Arabia_Saudyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arabia Saudyjska
trans_list: Σαουδική Αραβία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;


lexentry: pol/Arabia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arabia
trans_list: Αραβία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;


lexentry: pol/Arabska_Republika_Egiptu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arabska Republika Egiptu
trans_list: Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu


lexentry: pol/Ardeny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ardeny
trans_list: Αρδέννες
sense:
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;


lexentry: pol/Arejon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arejon
trans_list: Αρίων | Αρίωνας | Αρείωνας
sense:
(mitologia grecka) postać mitologiczna, boski koń, syn bogini Demeter ukrywającej się jako klacz, spłodzony przez Posejdona pod postacią ogiera


lexentry: pol/Argentyna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Argentyna
trans_list: Αργεντινή
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/Argolida__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Argolida
trans_list: Αργολίδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;


lexentry: pol/Argos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Argos
trans_list: Άργος
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;


lexentry: pol/Arkadia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arkadia
trans_list: Αρκαδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim


lexentry: pol/Arktur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Arktur
trans_list: Αρκτούρος
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;


lexentry: pol/Armagedon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Armagedon
trans_list: Αρμαγεδδών Αρμαγεδών
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;


lexentry: pol/Armia_Czerwona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Armia Czerwona
trans_list: Κόκκινος Στρατός
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;


lexentry: pol/Armoryka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Armoryka
trans_list: Αρμορική
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;


lexentry: pol/Artemida__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Artemida
trans_list: Άρτεμις
sense:
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;


lexentry: pol/Aruba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aruba
trans_list: Αρούμπα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/Arumunka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Arumunka
trans_list: Αρμάνα
sense:
(etnografia, etnograficzny) członkini grupy etnicznej zamieszkującej południowe Bałkany, wyróżniającej się własnym językiem arumuńskim;


lexentry: pol/Asbiest__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Asbiest
trans_list: αμίαντος
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;


lexentry: pol/Asklepios__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Asklepios
trans_list: Ασκληπιός
sense:
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona;


lexentry: pol/Astrachań__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Astrachań
trans_list: Άστραχαν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;


lexentry: pol/Asturia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Asturia
trans_list: Αστούριες
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo


lexentry: pol/Asyryjczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Asyryjczyk
trans_list: Ασσύρια
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;


lexentry: pol/Atena__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Atena
trans_list: Αθηνά
sense:
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;


lexentry: pol/Atlanta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Atlanta
trans_list: Ατλάντα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;


lexentry: pol/Atlantyda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Atlantyda
trans_list: Ατλαντίδα
sense:
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;


lexentry: pol/Attyka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Attyka
trans_list: Αττική
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;


lexentry: pol/Attyla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Attyla
trans_list: Αττίλας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wódz Hunów (ok. 406–453 n.e.), który zjednoczył plemiona huńskie i prowadził liczne najazdy na tereny Cesarstwa Rzymskiego


lexentry: pol/Augsburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Augsburg
trans_list: Άουγκσμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;


lexentry: pol/Aurora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Aurora
trans_list: Αουρόρα
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 94, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1867 r.;


lexentry: pol/Auschwitz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Auschwitz
trans_list: Άουσβιτς
sense:
= (historia, historyczny, historycznie) KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia


lexentry: pol/Austin__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Austin
trans_list: Ώστιν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;


lexentry: pol/Australia_Zachodnia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Australia Zachodnia
trans_list: Δυτική Αυστραλία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;


lexentry: pol/Australia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Australia
trans_list: Αυστραλία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;


lexentry: pol/Austro-Węgry__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Austro-Węgry
trans_list: Αυστροουγγαρία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;


lexentry: pol/Azerbejdżan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Azerbejdżan
trans_list: Αζερμπαϊτζάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;


lexentry: pol/Azja_Mniejsza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Azja Mniejsza
trans_list: Μικρά Ασία
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;


lexentry: pol/Azja_Południowo-Wschodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Azja Południowo-Wschodnia
trans_list: Νοτιοανατολική Ασία
sense:
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;


lexentry: pol/BDSM__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: BDSM
trans_list: BDSM
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) spektrum dobrowolnych relacji i zachowań seksualnych z zakresu dominacji, zadawania bólu, dyscypliny, kar i niewolenia;


lexentry: pol/BJRM__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: BJRM
trans_list: ΠΓΔΜ
sense:
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii


lexentry: pol/Baal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baal
trans_list: Βάαλ
sense:
(biblijny) (mitologia, mitologiczny) starożytne bóstwo semickie, które czczono głównie w regionie Kanaanu i Syropalestyny; bóg burzy, deszczu i urodzaju


lexentry: pol/Baba_Jaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Baba Jaga
trans_list: Μπάμπα Γιάγκα
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła


lexentry: pol/Babilon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Babilon
trans_list: Βαβυλώνα
sense:
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;


lexentry: pol/Babilonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Babilonia
trans_list: Βαβυλωνία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;


lexentry: pol/Badenia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Badenia
trans_list: Βάδη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo;


lexentry: pol/Bahamy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bahamy
trans_list: Μπαχάμες
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/Bahrajn__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bahrajn
trans_list: Μπαχρέιν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;


lexentry: pol/Baktria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baktria
trans_list: Βακτρία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;


lexentry: pol/Bangladesz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bangladesz
trans_list: Μπανγκλαντές | Μπαγκλαντές
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;


lexentry: pol/Baran__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baran
trans_list: Κριός
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;


lexentry: pol/Baran__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baran
trans_list: Κριός
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;


lexentry: pol/Baranek_Boży__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baranek Boży
trans_list: Αμνός του Θεού
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;


lexentry: pol/Barbados__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Barbados
trans_list: Μπαρμπάντος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;


lexentry: pol/Barbuda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Barbuda
trans_list: Μπαρμπούντα
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda;


lexentry: pol/Barnauł__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Barnauł
trans_list: Μπαρναούλ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;


lexentry: pol/Basilicata__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Basilicata
trans_list: Μπαζιλικάτα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy;


lexentry: pol/Bask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Bask
trans_list: Βάσκος
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;


lexentry: pol/Baskijka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Baskijka
trans_list: Βάσκα
sense:
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską


lexentry: pol/Bastia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bastia
trans_list: Μπαστιά
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;


lexentry: pol/Baszan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Baszan
trans_list: Βασάν
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu;


lexentry: pol/Batman__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Batman
trans_list: Άνθρωπος Νυχτερίδα
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;


lexentry: pol/Bawaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bawaria
trans_list: Βαυαρία | Βαβαρία | Μπάγερν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;


lexentry: pol/Belgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Belgia
trans_list: Βέλγιο | Βέλγιον
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;


lexentry: pol/Belize__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Belize
trans_list: Μπελίζε | Μπελίζ | Μπελίσε
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;


lexentry: pol/Beludżystan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Beludżystan
trans_list: Βαλουχιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/Belzebub__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Belzebub
trans_list: Βελζεβούλ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;


lexentry: pol/Beneluks__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Beneluks
trans_list: Μπενελούξ
sense:
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;


lexentry: pol/Benewent__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Benewent
trans_list: Μπενεβέντο
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);


lexentry: pol/Bengal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bengal
trans_list: Βεγγάλη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;


lexentry: pol/Bengalczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Bengalczyk
trans_list: Βεγγαλέζα
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal


lexentry: pol/Beocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Beocja
trans_list: Βοιωτία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Grecji;


lexentry: pol/Berber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Berber
trans_list: Βέρβερος
sense:
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;


lexentry: pol/Berberia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Berberia
trans_list: Μπαρμπαριά
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraje Maghrebu, zamieszkiwane przez ludność berberyjską;


lexentry: pol/Berdiańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Berdiańsk
trans_list: Μπερντιάνσκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i port nad Morzem Azowskim, położony na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;


lexentry: pol/Berlin_Zachodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Berlin Zachodni
trans_list: Δυτικό Βερολίνο
sense:
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;


lexentry: pol/Bermudy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bermudy
trans_list: Βερμούδες
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);


lexentry: pol/Besarabia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Besarabia
trans_list: Βεσσαραβία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;


lexentry: pol/Betel__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Betel
trans_list: Βαιθήλ
sense:
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto wymienione w Biblii, utożsamiane z ruinami w pobliżu miejscowości Bajtin na Zachodnim Brzegu;


lexentry: pol/Betesda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Betesda
trans_list: Βηθεσδά
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;


lexentry: pol/Bhutan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bhutan
trans_list: Μπουτάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;


lexentry: pol/Biafra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Biafra
trans_list: Μπιάφρα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1967–1970 w Afryce, na wybrzeżu obecnej Nigerii;


lexentry: pol/Białorusin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Białorusin
trans_list: Λευκορώσος
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi


lexentry: pol/Biały_Dom__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Biały Dom
trans_list: Λευκός Οίκος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;


lexentry: pol/Biblia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Biblia
trans_list: Βίβλος | Αγία Γραφή
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;


lexentry: pol/Biełgorod__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Biełgorod
trans_list: Μπέλγκοροντ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;


lexentry: pol/Birobidżan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Birobidżan
trans_list: Μπιρομπιτζάν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;


lexentry: pol/Bitynia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bitynia
trans_list: Βιθυνία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;


lexentry: pol/Bizancjum__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bizancjum
trans_list: Βυζάντιο
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;


lexentry: pol/Bizancjum__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bizancjum
trans_list: Βυζαντινή Αυτοκρατορία | Βυζάντιο
sense:
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego


lexentry: pol/Bliźnięta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bliźnięta
trans_list: Δίδυμοι
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;


lexentry: pol/Bliźnięta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bliźnięta
trans_list: Δίδυμοι
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;


lexentry: pol/Bochum__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bochum
trans_list: Μπόχουμ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;


lexentry: pol/Bogini_Matka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bogini Matka
trans_list: Μητέρα Θεά
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główne żeńskie bóstwo wielu religii, dawczyni życia, utożsamiana często z Ziemią, płodnością i macierzyństwem;


lexentry: pol/Bogurodzica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Bogurodzica
trans_list: Θεοτόκος
sense:
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;


lexentry: pol/Boko_Haram__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Boko Haram
trans_list: Μπόκο Χαράμ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigeryjska islamistyczna sekta bojówkarska domagająca się wprowadzenia szariatu;


lexentry: pol/Boliwia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Boliwia
trans_list: Βολιβία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;


lexentry: pol/Bollywood__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bollywood
trans_list: Μπόλιγουντ
sense:
(potocznie, potoczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) indyjski przemysł filmowy;


lexentry: pol/Bosfor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bosfor
trans_list: Βόσπορος
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;


lexentry: pol/Bośnia_i_Hercegowina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bośnia i Hercegowina
trans_list: Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βοσνία-Ερζεγοβίνη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;


lexentry: pol/Boże_Narodzenie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Boże Narodzenie
trans_list: Χριστούγεννα
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Brabancja_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brabancja Północna
trans_list: Βόρεια Βραβάντη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;


lexentry: pol/Brabancja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brabancja
trans_list: Βραβάντη
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo;


lexentry: pol/Brahma__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brahma
trans_list: Μπράχμα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) w hinduizmie najwyżej wyniesiona pobożna żywa istota, która wraz z Wisznu i Śiwą tworzy Trójcę;


lexentry: pol/Braiła__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Braiła
trans_list: Βράιλα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej części Rumunii, w okręgu Braiła (1.2), nad brzegiem Dunaju;


lexentry: pol/Brandenburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brandenburg
trans_list: Βρανδεμβούργο
sense:
(geografia, geograficzny) (skrót, skrótowiec, skrótowo) Brandenburg an der Havel, miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą;


lexentry: pol/Brandenburgia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brandenburgia
trans_list: Βρανδεμβούργο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;


lexentry: pol/Bregencja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bregencja
trans_list: Μπρέγκεντς
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;


lexentry: pol/Brenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Brenna
trans_list: Βρανδεμβούργο
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prasłowiańska twierdza nad Hawelą w Brandenburgii;


lexentry: pol/Bretania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bretania
trans_list: Βρετάνη
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;


lexentry: pol/Brindisi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brindisi
trans_list: Μπρίντιζι
sense:
(geografia, geograficzny) miasto portowe i gmina we Włoszech, w Apulii, położone na Półwyspie Salentyńskim;


lexentry: pol/Bronx__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bronx
trans_list: Μπρονξ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg (potocznie określany „dzielnicą”) Nowego Jorku w USA, obejmujący północną część aglomeracji;


lexentry: pol/Brugia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brugia
trans_list: Μπρυζ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;


lexentry: pol/Bryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Bryt
trans_list: Βρετανή
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek ludu celtyckiego zamieszkującego Brytanię przed najazdem Anglów i Sasów;


lexentry: pol/Brytania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brytania
trans_list: Βρετανία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów


lexentry: pol/Brytania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brytania
trans_list: Βρετανία
sense:
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie


lexentry: pol/Brytyjskie_Wyspy_Dziewicze__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Brytyjskie Wyspy Dziewicze
trans_list: Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;


lexentry: pol/Buchara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Buchara
trans_list: Μπουχάρα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;


lexentry: pol/Budda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Budda
trans_list: Βούδας
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;


lexentry: pol/Bukowina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bukowina
trans_list: Βουκοβίνα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię;


lexentry: pol/Burgundia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Burgundia
trans_list: Βουργουνδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;


lexentry: pol/Buriacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Buriacja
trans_list: Δημοκρατία της Μπουργιατίας
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;


lexentry: pol/Burkina_Faso__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Burkina Faso
trans_list: Μπουρκίνα Φάσο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;


lexentry: pol/Buszmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Buszmen
trans_list: Βουσμάνος
sense:
(antropologia, antropologiczny) członek ludu afrykańskiego zamieszkującego kotlinę Kalahari i pustynię Namib;


lexentry: pol/Bułgaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bułgaria
trans_list: Βουλγαρία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;


lexentry: pol/Byblos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Byblos
trans_list: Βύβλος
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;


lexentry: pol/Bydgoszcz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bydgoszcz
trans_list: Μπιντγκός
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;


lexentry: pol/Byk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Byk
trans_list: Ταύρος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja


lexentry: pol/Była_Jugosłowiańska_Republika_Macedonii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
trans_list: Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ


lexentry: pol/Bóg_Ojciec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bóg Ojciec
trans_list: Θεός Πατήρ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;


lexentry: pol/Calais__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Calais
trans_list: Καλαί
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-wschodniej Francji, nad Cieśniną Kaletańską;


lexentry: pol/Cambridge__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cambridge
trans_list: Καίμπριτζ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;


lexentry: pol/Catanzaro__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Catanzaro
trans_list: Καταντζάρο
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech, stolica regionu Kalabria i prowincji Catanzaro (1.2);


lexentry: pol/Cefeusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cefeusz
trans_list: Κηφεύς
sense:
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);


lexentry: pol/Celebes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Celebes
trans_list: Σουλαουέζι
sense:
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;


lexentry: pol/Celowiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Celowiec
trans_list: Κλάγκενφουρτ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Klagenfurt, miasto w południowej Austrii;


lexentry: pol/Ceres__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ceres
trans_list: Δήμητρα | Κέρες | αστεροειδής Δήμητρα
sense:
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;


lexentry: pol/Cesarstwo_Rzymskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cesarstwo Rzymskie
trans_list: Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Cezar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Cezar
trans_list: σαλάτα του Καίσαρα
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sałatki przyrządzonej głównie z sałaty rzymskiej, grzanek i parmezanu


lexentry: pol/Cezarea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cezarea
trans_list: Καισάρεια
sense:
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;


lexentry: pol/ChRL__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ChRL
trans_list: ΛΔΚ
sense:
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa


lexentry: pol/Chabarowsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Chabarowsk
trans_list: Καμπαρόφκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego;


lexentry: pol/Chad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Chad
trans_list: Τσαντ
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) stereotypowy przystojny, młody mężczyzna, mający powodzenie, ale niezbyt rozgarnięty intelektualnie, obiekt kpin w memach


lexentry: pol/Chalcedon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Chalcedon
trans_list: Χαλκηδόνα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu;


lexentry: pol/Chaldejczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Chaldejczyk
trans_list: Χαλδαίος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu semickiego;


lexentry: pol/Chanuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Chanuka
trans_list: Χανουκά
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich;


lexentry: pol/Charybda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Charybda
trans_list: Χάρυβδη | Χάρυβδις
sense:
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;


lexentry: pol/Chimera__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Chimera
trans_list: Χίμαιρα
sense:
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża;


lexentry: pol/Chios__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Chios
trans_list: Χίος
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) greckie miasto na wschodnim wybrzeżu wyspy o tej samej nazwie;


lexentry: pol/Chorwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Chorwacja
trans_list: Κροατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;


lexentry: pol/Chrystus_zmartwychwstał__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: Chrystus zmartwychwstał
trans_list: Χριστός ανέστη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne pozdrowienie wielkanocne, używane głównie wśród prawosławnych


lexentry: pol/Cieśnina_Beringa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cieśnina Beringa
trans_list: Βερίγγειος πορθμός
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;


lexentry: pol/Cieśnina_Gibraltarska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cieśnina Gibraltarska
trans_list: πορθμός του Γιβραλτάρ
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;


lexentry: pol/Cieśnina_Kaletańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cieśnina Kaletańska
trans_list: Στενό του Ντόβερ
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;


lexentry: pol/Cieśnina_Koreańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cieśnina Koreańska
trans_list: Στενό της Κορέας
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;


lexentry: pol/Connecticut__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Connecticut
trans_list: Κονέκτικατ
sense:
(geografia, geograficzny) stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego;


lexentry: pol/Cthulhu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cthulhu
trans_list: Κθούλου
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;


lexentry: pol/Cyklady__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cyklady
trans_list: Κυκλάδες
sense:
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;


lexentry: pol/Cylicja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cylicja
trans_list: Κιλικία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/Cypr_Północny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cypr Północny
trans_list: Βόρεια Κύπρος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo leżące w północnej części wyspy Cypr na Morzu Śródziemnym;


lexentry: pol/Cyrena__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cyrena
trans_list: Κυρήνη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;


lexentry: pol/Cyrenajka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Cyrenajka
trans_list: Κυρηναϊκή
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Czad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czad
trans_list: Τσαντ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;


lexentry: pol/Czarnogóra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Czarnogóra
trans_list: Μαυροβούνιο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;


lexentry: pol/Czeboksary__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czeboksary
trans_list: Τσεμποξάρι
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;


lexentry: pol/Czech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Czech
trans_list: Τσέχος
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;


lexentry: pol/Czechosłowacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czechosłowacja
trans_list: Τσεχοσλοβακία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;


lexentry: pol/Czechy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czechy
trans_list: Βοημία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);


lexentry: pol/Czechy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czechy
trans_list: Τσεχία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;


lexentry: pol/Czelabińsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czelabińsk
trans_list: Τσελιάμπινσκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;


lexentry: pol/Czerwony_Krzyż__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czerwony Krzyż
trans_list: Ερυθρός Σταυρός
sense:
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;


lexentry: pol/Czukocki_Okręg_Autonomiczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czukocki Okręg Autonomiczny
trans_list: Αυτόνομος θύλακας Τσουκότκα
sense:
(geografia, geograficzny) jeden z czterech okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, leżący na północnym wschodzie kontynentu azjatyckiego, na półwyspie Czukotka;


lexentry: pol/Czysty_Poniedziałek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Czysty Poniedziałek
trans_list: Καθαρά Δευτέρα | Καθαρή Δευτέρα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa prawosławnego święta greckiego, pierwszy dzień postu przed Wielkanocą;


lexentry: pol/Czyta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Czyta
trans_list: Τσιτά
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;


lexentry: pol/DNA__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: DNA
trans_list: DNA | Ντι Εν Έι | Ντι-Εν-Έι
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;


lexentry: pol/DSE__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: DSE
trans_list: ΔΣΕ
sense:
= (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Armia Grecji


lexentry: pol/DVD__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: DVD
trans_list: DVD
sense:
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → (potocznie, potoczny) urządzenie służące do odtwarzania lub nagrywania DVD (1.1)


lexentry: pol/Dacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dacja
trans_list: Δακία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Europie południowo-wschodniej;


lexentry: pol/Dafne__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dafne
trans_list: Δάφνη
sense:
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;


lexentry: pol/Daleki_Wschód__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Daleki Wschód
trans_list: Άπω Ανατολή
sense:
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;


lexentry: pol/Dalmacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dalmacja
trans_list: Δαλματία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;


lexentry: pol/Dania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dania
trans_list: Δανία | Δανιμαρκία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;


lexentry: pol/Dekalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Dekalog
trans_list: δεκάλογος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;


lexentry: pol/Dekapol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dekapol
trans_list: Δεκάπολις
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) antyczny związek dziesięciu miast na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/Demokratyczna_Republika_Konga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Demokratyczna Republika Konga
trans_list: Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό | Κονγκό-Κινσάσα | Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;


lexentry: pol/Demokratyczna_Republika_Wysp_Świętego_Tomasza_i_Książęcej__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
trans_list: Λαϊκή Δημοκρατία του Αγίου Θωμά και Πρίγκιπα | Λαϊκή Δημοκρατία του Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce


lexentry: pol/Demokratyczno-Socjalistyczna_Republika_Sri_Lanki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki
trans_list: Λαϊκή Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Σρι Λάνκα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sri Lanki jako państwa


lexentry: pol/Dijon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dijon
trans_list: Ντιζόν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;


lexentry: pol/Dike__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dike
trans_list: Δίκη
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor;


lexentry: pol/Diogenes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Diogenes
trans_list: Διογένης
sense:
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;


lexentry: pol/Dionizos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dionizos
trans_list: Διόνυσος
sense:
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;


lexentry: pol/Disney__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Disney
trans_list: Ντίσνεϋ
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwisko twórcy amerykańskiego koncernu filmowego


lexentry: pol/Disneyland__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Disneyland
trans_list: Ντίσνεϋλαντ
sense:
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;


lexentry: pol/Dniepr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dniepr
trans_list: Δνείπερος
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;


lexentry: pol/Dniepropetrowsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dniepropetrowsk
trans_list: Ντνιπροπετρόφσκ
sense:
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim odpowiadający nazwie miasta w latach 1991-2016);


lexentry: pol/Dniestr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dniestr
trans_list: Δνείστερος
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;


lexentry: pol/Dobrudża__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dobrudża
trans_list: Δοβρουτσά
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;


lexentry: pol/Dodekanez__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dodekanez
trans_list: Δωδεκάνησος | νομός Δωδεκανήσου
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) nomos (prefektura administracyjna) obejmujący archipelag Dodekanez (1.1)


lexentry: pol/Dodekanez__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dodekanez
trans_list: Δωδεκάνησα | Δωδεκάνησος
sense:
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;


lexentry: pol/Dolna_Bawaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dolna Bawaria
trans_list: Κάτω Βαυαρία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;


lexentry: pol/Dolna_Kartlia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dolna Kartlia
trans_list: Κβέμο Κάρτλι
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowo-wschodniej Gruzji, ze stolicą w Rustawi;


lexentry: pol/Dolna_Normandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dolna Normandia
trans_list: Κάτω Νορμανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;


lexentry: pol/Dolna_Saksonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dolna Saksonia
trans_list: Κάτω Σαξωνία
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;


lexentry: pol/Dominika__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dominika
trans_list: Ντομίνικα | Δομίνικα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;


lexentry: pol/Dominikana__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dominikana
trans_list: Δομινικανή Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/Doryda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Doryda
trans_list: Δωρίς
sense:
(geografia, geograficzny) (starożytność) część starożytnej Grecji obejmująca wyspy Rodos, Kos, część wybrzeża Karii i inne mniejsze wyspy w pobliżu, zasiedlone przez Greków mówiących dialektem doryckim;


lexentry: pol/Doryda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Doryda
trans_list: Δωρίς
sense:
(geografia, geograficzny) (starożytność) niewielka kraina położona w Grecji Środkowej w dolinie rzeki Pindos, w starożytności uważana za kolebkę Dorów;


lexentry: pol/Duch_Święty__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Duch Święty
trans_list: Άγιο Πνεύμα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;


lexentry: pol/Duisburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Duisburg
trans_list: Ντούισμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;


lexentry: pol/Dzień_Zakochanych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Dzień Zakochanych
trans_list: Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου
sense:
święto zakochanych obchodzone 14 lutego (w dniu św. Walentego, patrona zakochanych) głównie w Ameryce Północnej, Australii i Europie Zachodniej


lexentry: pol/Dzień_Świstaka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dzień Świstaka
trans_list: Ημέρα της Μαρμότας
sense:
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;


lexentry: pol/Dziki_Zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Dziki Zachód
trans_list: Άγρια Δύση
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;


lexentry: pol/Düsseldorf__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Düsseldorf
trans_list: Ντίσελντορφ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia;


lexentry: pol/Dżudda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dżudda
trans_list: Τζέντα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;


lexentry: pol/EFTA__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: EFTA
trans_list: ΕΖΕΣ
sense:
(skrót, skrótowiec, skrótowo) (ekonomia, ekonomiczny) = European Free Trade Association → Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu


lexentry: pol/EUG__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: EUG
trans_list: ΕΟΕ
sense:
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Euroazjatycka Unia Gospodarcza;


lexentry: pol/Edom__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Edom
trans_list: Εδώμ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego;


lexentry: pol/Efraim__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Efraim
trans_list: Εφραίμ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela


lexentry: pol/Efraim__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Efraim
trans_list: Εφραίμ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju


lexentry: pol/Egina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Egina
trans_list: Αίγινα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni


lexentry: pol/Egipt__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Egipt
trans_list: Αίγυπτος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;


lexentry: pol/Eklezjastes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eklezjastes
trans_list: Εκκλησιαστής
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta;


lexentry: pol/Ekwador__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ekwador
trans_list: Ισημερινός | Εκουαδόρ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;


lexentry: pol/Elam__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Elam
trans_list: Ελάμ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu


lexentry: pol/Elba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Elba
trans_list: Έλβα
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką;


lexentry: pol/Elohim__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Elohim
trans_list: Ελοχίμ
sense:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;


lexentry: pol/Endymion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Endymion
trans_list: Ενδυμίων
sense:
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością;


lexentry: pol/Eneasz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eneasz
trans_list: Αινείας
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;


lexentry: pol/Eolia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eolia
trans_list: Αιολίδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Eolia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eolia
trans_list: Αιολία
sense:
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola;


lexentry: pol/Eos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eos
trans_list: Ηώς
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;


lexentry: pol/Epir_Północny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Epir Północny
trans_list: Βόρειος Ήπειρος
sense:
(geografia, geograficzny) północna część Epiru położona w południowej Albanii, na południe od linii Korcza-Himara


lexentry: pol/Epir__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Epir
trans_list: Ήπειρος
sense:
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;


lexentry: pol/Erato__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Erato
trans_list: Ερατώ
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;


lexentry: pol/Eris__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eris
trans_list: Έρις | Έριδα
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;


lexentry: pol/Eros__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eros
trans_list: Έρως | Έρωτας
sense:
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);


lexentry: pol/Erydan__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Erydan
trans_list: Ηριδανός
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;


lexentry: pol/Erytrea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Erytrea
trans_list: Ερυθραία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;


lexentry: pol/Estremadura__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Estremadura
trans_list: Εξτρεμαδούρα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Méridzie;


lexentry: pol/Eswatini__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Eswatini
trans_list: Εσουατίνι
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mbabane


lexentry: pol/Etiopia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Etiopia
trans_list: Αιθιοπία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;


lexentry: pol/Etruria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Etruria
trans_list: Τυρρηνία
sense:
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;


lexentry: pol/Etrusk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Etrusk
trans_list: Ετρούσκος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.


lexentry: pol/Europa_Wschodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Europa Wschodnia
trans_list: Ανατολική Ευρώπη
sense:
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;


lexentry: pol/Europa_Zachodnia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Europa Zachodnia
trans_list: Δυτική Ευρώπη
sense:
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;


lexentry: pol/Europa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Europa
trans_list: Ευρώπη
sense:
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;


lexentry: pol/Europa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Europa
trans_list: Ευρώπη
sense:
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;


lexentry: pol/Europejska_Stolica_Kultury__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Europejska Stolica Kultury
trans_list: Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης
sense:
wybrane przez UE miasto europejskie, które w ciągu określonego roku prezentuje życie kulturalne zarówno swoje jak i swego regionu i państwa;


lexentry: pol/Euros__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Euros
trans_list: Εύρος
sense:
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z rzymskim Wulturnusem;


lexentry: pol/Euterpe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Euterpe
trans_list: Ευτέρπη
sense:
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;


lexentry: pol/Ezop__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ezop
trans_list: Αίσωπος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Falklandy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Falklandy
trans_list: Νήσοι Φώκλαντ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);


lexentry: pol/Fanar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fanar
trans_list: Φανάρι
sense:
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Stambułu zamieszkana tradycyjnie przez diasporę grecką;


lexentry: pol/Faun__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Faun
trans_list: Φαύνος
sense:
(mitologia, mitologiczny) staroitalski bóg płodności o pół koziej posturze, bóstwo lasów górskich, opiekun pasterzy, który darzy płodnością ich stada i uczy uprawy roli;


lexentry: pol/Federacja_Rosyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Federacja Rosyjska
trans_list: Ρωσική Ομοσπονδία
sense:
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji


lexentry: pol/Federalna_Republika_Somalii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Federalna Republika Somalii
trans_list: Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Σομαλίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa


lexentry: pol/Fenicja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fenicja
trans_list: Φοινίκη
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;


lexentry: pol/Fennoskandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fennoskandia
trans_list: Φινοσκανδιναβία
sense:
(geografia, geograficzny) rozległy półwysep w Europie Północnej składający się z trzech części: Międzymorza Fińsko-Karelskiego oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego;


lexentry: pol/Fidżi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fidżi
trans_list: Φίτζι
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;


lexentry: pol/Filadelfia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Filadelfia
trans_list: Φιλαδέλφεια
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna grecka nazwa tureckiego miasta Alaşehir


lexentry: pol/Filoktet__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Filoktet
trans_list: Φιλοκτήτης
sense:
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa;


lexentry: pol/Finlandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Finlandia
trans_list: Φινλανδία | Φιλανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;


lexentry: pol/Flandria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Flandria
trans_list: Φλάνδρα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii


lexentry: pol/Flensburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Flensburg
trans_list: Φλένσμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północnej części Niemiec, przy granicy z Danią;


lexentry: pol/Foggia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Foggia
trans_list: Φότζα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);


lexentry: pol/Fokida__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fokida
trans_list: Φωκίδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas;


lexentry: pol/Fomorianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Fomorianin
trans_list: Φομόριαν
sense:
(mitologia celtycka) istota nadprzyrodzona, najczęściej przedstawiana jako gigant, mająca zamieszkiwać Irlandię przed przybyciem Galów;


lexentry: pol/Franche-Comté__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Franche-Comté
trans_list: Φρανς-Κοντέ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Francja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Francja
trans_list: Γαλλία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;


lexentry: pol/Frankonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Frankonia
trans_list: Φραγκονία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowych Niemczech, obecnie w większości w północnej Bawarii;


lexentry: pol/Frygia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Frygia
trans_list: Φρυγία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;


lexentry: pol/Fryz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Fryz
trans_list: φριζιακά
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu germańskiego ((historia, historyczny, historycznie) plemienia) zamieszkującego Fryzję, jej pogranicze oraz Szlezwik-Holsztyn;


lexentry: pol/Fryzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fryzja
trans_list: Φρίσλαντ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;


lexentry: pol/Fulda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fulda
trans_list: Φούλντα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);


lexentry: pol/G8__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: G8
trans_list: Ομάδα των Οκτώ
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję;


lexentry: pol/Gagauzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gagauzja
trans_list: Γκαγκαουζία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;


lexentry: pol/Galacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Galacja
trans_list: Γαλατία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Galia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Galia
trans_list: Γαλατία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie


lexentry: pol/Galicia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Galicia
trans_list: Γαλικία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii


lexentry: pol/Galicja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Galicja
trans_list: Γαλικία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;


lexentry: pol/Galilea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Galilea
trans_list: Γαλιλαία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;


lexentry: pol/Gandhi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gandhi
trans_list: Γκάντι
sense:
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej;


lexentry: pol/Ganimedes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ganimedes
trans_list: Γανυμήδης
sense:
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe;


lexentry: pol/Ganimedes__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Ganimedes
trans_list: Γανυμήδης
sense:
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;


lexentry: pol/Garfield__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Garfield
trans_list: Γκάρφιλντ
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać filmowa, bardzo tłusty pomarańczawy kot;


lexentry: pol/Gargantua__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gargantua
trans_list: Γαργαντούας
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;


lexentry: pol/Gdańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gdańsk
trans_list: Γκντανσκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;


lexentry: pol/Georgetown__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Georgetown
trans_list: Τζόρτζταουν
sense:
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miast, dzielnic miast i gmin w krajach anglojęzycznych;


lexentry: pol/Georgia_Południowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Georgia Południowa
trans_list: Νότιος Γεωργία
sense:
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy;


lexentry: pol/Georgia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Georgia
trans_list: Τζόρτζια
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;


lexentry: pol/Germania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Germania
trans_list: Γερμανία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju;


lexentry: pol/Germanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Germanin
trans_list: Γερμανίδα
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;


lexentry: pol/Ghana__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ghana
trans_list: Γκάνα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;


lexentry: pol/Gilead__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gilead
trans_list: Γαλαάδ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk;


lexentry: pol/Goa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Goa
trans_list: Γκόα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;


lexentry: pol/Godzilla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Godzilla
trans_list: Γκοτζίλα
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;


lexentry: pol/Golgota__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Golgota
trans_list: Γολγοθάς
sense:
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;


lexentry: pol/Gomora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gomora
trans_list: Γόμορρα
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;


lexentry: pol/Gordion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gordion
trans_list: Γόρδιον
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Frygii;


lexentry: pol/Gori__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gori
trans_list: Γκόρι
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;


lexentry: pol/Graz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Graz
trans_list: Γκρατς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;


lexentry: pol/Grecja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Grecja
trans_list: Ελλάδα | Ελλάς
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;


lexentry: pol/Greenwich__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Greenwich
trans_list: Γκρίνουιτς
sense:
dzielnica Londynu z obserwatorium astronomicznym, którego położenie wyznacza przebieg południka zerowego;


lexentry: pol/Grenoble__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Grenoble
trans_list: Γκρενόμπλ
sense:
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;


lexentry: pol/Gruzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gruzja
trans_list: Γεωργία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;


lexentry: pol/Guam__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Guam
trans_list: Γκουάμ | Γκουαχάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych na wyspie Guam (1.1)


lexentry: pol/Gujana_Francuska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gujana Francuska
trans_list: Γαλλική Γουιάνα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;


lexentry: pol/Gujana__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gujana
trans_list: Γουιάνα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;


lexentry: pol/Gwadelupa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gwadelupa
trans_list: Γουαδελούπη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;


lexentry: pol/Gwatemala__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gwatemala
trans_list: Γουατεμάλα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/Gwiazda_Betlejemska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gwiazda Betlejemska
trans_list: Αστέρι της Βηθλέεμ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;


lexentry: pol/Gwinea_Bissau__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gwinea Bissau
trans_list: Γουινέα-Μπισσάου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;


lexentry: pol/Gwinea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gwinea
trans_list: Γουινέα
sense:
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;


lexentry: pol/Gymnopedia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Gymnopedia
trans_list: Γυμνοπαιδίες
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;


lexentry: pol/Górna_Bawaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Górna Bawaria
trans_list: Άνω Βαυαρία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;


lexentry: pol/Górna_Wolta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Górna Wolta
trans_list: Άνω Βόλτα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.


lexentry: pol/Górski_Karabach__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Górski Karabach
trans_list: Ναγκόρνο-Καραμπάχ
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;


lexentry: pol/Göteborg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Göteborg
trans_list: Γκέτεμποργκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;


lexentry: pol/Habakuk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Habakuk
trans_list: Αββακούμ
sense:
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;


lexentry: pol/Hagia_Sophia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hagia Sophia
trans_list: Αγία Σοφία
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) meczet (niegdyś świątynia chrześcijańska) w Stambule;


lexentry: pol/Haiti__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Haiti
trans_list: Αϊτή
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;


lexentry: pol/Hajmos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hajmos
trans_list: Αίμος
sense:
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną


lexentry: pol/Halikarnas__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Halikarnas
trans_list: Αλικαρνασσός
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Karii nad Morzem Egejskim;


lexentry: pol/Halle__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Halle
trans_list: αίθουσα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Niemiec, w Saksonii-Anhalcie, położone nad Soławą;


lexentry: pol/Hamlet__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Hamlet
trans_list: Άμλετ
sense:
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna


lexentry: pol/Han__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Han
trans_list: Χάνας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) druga dynastia cesarska Chin, po dynastii Qin i przed Epoką Trzech Królestw


lexentry: pol/Hannonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hannonia
trans_list: Αινώ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w południowych Niderlandach, jej stołecznym miastem jest Mons;


lexentry: pol/Harlem__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Harlem
trans_list: Χάρλεμ
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) dzielnica Manhattanu w Nowym Jorku, stanowiąca duże skupisko Afroamerykanów;


lexentry: pol/Hebe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hebe
trans_list: Ήβη
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas;


lexentry: pol/Hebrajczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Hebrajczyk
trans_list: Εβραίος
sense:
(biblijny) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego, półkoczowniczego ludu semickiego posługującego się biblijnym językiem hebrajskim


lexentry: pol/Hefajstos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hefajstos
trans_list: Ήφαιστος
sense:
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;


lexentry: pol/Hekate__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hekate
trans_list: Εκάτη
sense:
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);


lexentry: pol/Helena__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Helena
trans_list: Ελένη
sense:
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;


lexentry: pol/Hera__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hera
trans_list: Ήρα
sense:
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, małżonka Zeusa;


lexentry: pol/Hercegowina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hercegowina
trans_list: Ερζεγοβίνη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;


lexentry: pol/Hermes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hermes
trans_list: Ερμής
sense:
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;


lexentry: pol/Hesja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hesja
trans_list: Έσση
sense:
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;


lexentry: pol/Hestia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hestia
trans_list: Εστία
sense:
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;


lexentry: pol/Hezbollah__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Hezbollah
trans_list: Χεζμπολάχ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów;


lexentry: pol/Hiacynt__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hiacynt
trans_list: Υάκινθος
sense:
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, królewicz spartański, ukochany Apollina i Zefira, syn Amyklasa (lub Ojbalosa) i Diomede;


lexentry: pol/Hindukusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hindukusz
trans_list: Χίντου Κους
sense:
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;


lexentry: pol/Hippona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hippona
trans_list: Ιππώνα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba;


lexentry: pol/Hiszpania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hiszpania
trans_list: Ισπανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;


lexentry: pol/Holandia_Południowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Holandia Południowa
trans_list: Νότια Ολλανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;


lexentry: pol/Holandia_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Holandia Północna
trans_list: Βόρεια Ολλανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;


lexentry: pol/Holsztyn__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Holsztyn
trans_list: Χόλσταϊν
sense:
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;


lexentry: pol/Homer__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Homer
trans_list: Όμηρος
sense:
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;


lexentry: pol/Hongkong__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hongkong
trans_list: Χονγκ Κονγκ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;


lexentry: pol/Hun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Hun
trans_list: Ούννος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;


lexentry: pol/Hypatia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hypatia
trans_list: Υπατία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;


lexentry: pol/III_Rzesza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: III Rzesza
trans_list: Τρίτο Ράιχ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933-1945;


lexentry: pol/Illinois__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Illinois
trans_list: Ιλλινόις
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;


lexentry: pol/Imperium_Osmańskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Imperium Osmańskie
trans_list: Οθωμανική Αυτοκρατορία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;


lexentry: pol/Imperium_Rosyjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Imperium Rosyjskie
trans_list: Ρωσική Αυτοκρατορία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie państwa rosyjskiego w latach 1721–1917;


lexentry: pol/Imperium_Rzymskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Imperium Rzymskie
trans_list: Βασιλεία Ρωμαίων
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego


lexentry: pol/Indochiny_Francuskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Indochiny Francuskie
trans_list: Γαλλική Ινδοκίνα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/Indonezja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Indonezja
trans_list: Ινδονησία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;


lexentry: pol/Inflanty__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Inflanty
trans_list: Λιβονία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;


lexentry: pol/Innsbruck__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Innsbruck
trans_list: Ίνσμπρουκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;


lexentry: pol/Instagram__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Instagram
trans_list: Ίνσταγκραμ
sense:
(informatyka, informatyczny) (społeczny) internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga;


lexentry: pol/Irak__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Irak
trans_list: Ιράκ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;


lexentry: pol/Irlandia_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Irlandia Północna
trans_list: Βόρεια Ιρλανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;


lexentry: pol/Isfahan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Isfahan
trans_list: Ισφαχάν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;


lexentry: pol/Islamska_Republika_Afganistanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islamska Republika Afganistanu
trans_list: Ισλαμικό κράτος του Αφγανιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;


lexentry: pol/Islamska_Republika_Iranu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islamska Republika Iranu
trans_list: Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa


lexentry: pol/Islamska_Republika_Mauretańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islamska Republika Mauretańska
trans_list: Ισλαμική Δημοκρατία της Μαυριτανίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii


lexentry: pol/Islamska_Republika_Pakistanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islamska Republika Pakistanu
trans_list: Ισλαμική Δημοκρατία του Πακιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa


lexentry: pol/Islandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islandia
trans_list: Ισλανδία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;


lexentry: pol/Istria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Istria
trans_list: Ίστρια
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;


lexentry: pol/Itaka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Itaka
trans_list: Ιθάκη | Θιάκι
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;


lexentry: pol/Izara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Izara
trans_list: Ίζαρ
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Niemczech, prawy dopływ Dunaju, przepływa przez Monachium;


lexentry: pol/Izrael__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Izrael
trans_list: Ισραήλ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;


lexentry: pol/Jahwe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jahwe
trans_list: Γιαχβέ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;


lexentry: pol/Jamajka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jamajka
trans_list: Τζαμάικα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)


lexentry: pol/Jałta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jałta
trans_list: Γιάλτα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;


lexentry: pol/Jekaterynburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jekaterynburg
trans_list: Γεκατερίνμπουργκ | Αικατερίνμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;


lexentry: pol/Jemen__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jemen
trans_list: Υεμένη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;


lexentry: pol/Jena__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jena
trans_list: Ιένα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;


lexentry: pol/Jerozolima__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jerozolima
trans_list: Ιερουσαλήμ | Ιεροσόλυμα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;


lexentry: pol/Jeruzalem__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jeruzalem
trans_list: Ιερουσαλήμ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu;


lexentry: pol/Jerycho__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jerycho
trans_list: Ιεριχώ
sense:
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;


lexentry: pol/Jezioro_Bodeńskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jezioro Bodeńskie
trans_list: Λίμνη Κωνσταντίας
sense:
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;


lexentry: pol/Jezioro_Genewskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jezioro Genewskie
trans_list: Λίμνη της Γενεύης
sense:
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;


lexentry: pol/Jezioro_Szkoderskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jezioro Szkoderskie
trans_list: Λίμνη Σκόδρας
sense:
(geografia, geograficzny) największe na Półwyspie Bałkańskim jezioro, położone na granicy Albanii i Czarnogóry;


lexentry: pol/Jonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jonia
trans_list: Ιωνία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander;


lexentry: pol/Jordan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jordan
trans_list: Ιορδάνης
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;


lexentry: pol/Jowisz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jowisz
trans_list: Δίας | Ζευς
sense:
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;


lexentry: pol/Jowisz__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Jowisz
trans_list: Δίας
sense:
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;


lexentry: pol/Judea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Judea
trans_list: Ιουδαία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;


lexentry: pol/Jugosławia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jugosławia
trans_list: Γιουγκοσλαβία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;


lexentry: pol/Jura__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Jura
trans_list: Ιουράς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;


lexentry: pol/Jura__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Jura
trans_list: Ιουράς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;


lexentry: pol/Jura__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Jura
trans_list: Ιουράς
sense:
(geografia, geograficzny) góry na granicy Francji i Szwajcarii, stanowiące północne odgałęzienie Alp;


lexentry: pol/Jutlandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jutlandia
trans_list: Γιουτλάνδη
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;


lexentry: pol/Kaaba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kaaba
trans_list: Κάαμπα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;


lexentry: pol/Kabyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kabyl
trans_list: Καβύλος
sense:
(antropologia, antropologiczny) mężczyzna wywodzący się z chamickich, berberyjskich ludów północnej Algierii; mężczyzna pochodzący z Kabylii, mający kabylskie pochodzenie


lexentry: pol/Kafarnaum__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kafarnaum
trans_list: Καπερναούμ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;


lexentry: pol/Kaledonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kaledonia
trans_list: Καληδονία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;


lexentry: pol/Kaliningrad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kaliningrad
trans_list: Καλίνινγκραντ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;


lexentry: pol/Kalkuta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kalkuta
trans_list: Καλκούτα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;


lexentry: pol/Kalmar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kalmar
trans_list: καλαμάρι
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;


lexentry: pol/Kambodża__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kambodża
trans_list: Καμπότζη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;


lexentry: pol/Kanaan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanaan
trans_list: Χαναάν
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;


lexentry: pol/Kanaan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanaan
trans_list: Χαναάν
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Kanada__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanada
trans_list: Καναδάς
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/Kanał_Sueski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kanał Sueski
trans_list: διώρυγα του Σουέζ
sense:
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;


lexentry: pol/Kantabria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kantabria
trans_list: Καντάμπρια
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej


lexentry: pol/Kapadocja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kapadocja
trans_list: Καππαδοκία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;


lexentry: pol/Kapitol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kapitol
trans_list: Καπιτώλιο
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/Karakałpacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Karakałpacja
trans_list: Καρακαλπακστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;


lexentry: pol/Karelia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Karelia
trans_list: Καρελία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;


lexentry: pol/Karia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Karia
trans_list: Καρία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Karies__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Karies
trans_list: Καρυές | Καρυές Αγίου Όρους
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w północno-wschodniej Grecji, stolica Autonomicznej Republiki Athos;


lexentry: pol/Kartagina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kartagina
trans_list: Καρχηδόνα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu


lexentry: pol/Karyntia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Karyntia
trans_list: Καρινθία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii


lexentry: pol/Kasandra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kasandra
trans_list: Κασσάνδρα
sense:
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;


lexentry: pol/Kasjopea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kasjopea
trans_list: Κασσιόπη
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W;


lexentry: pol/Kasjopea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kasjopea
trans_list: Κασσιόπη
sense:
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2);


lexentry: pol/Kastor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kastor
trans_list: Κάστωρ
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ubóstwiony heros, patron żeglarzy i żołnierzy, syn Tyndareosa (lub Zeusa) i Ledy, przeniesiony (wraz z bratem Polideukesem) na firmament jako gwiazdozbiór Bliźniąt; ,


lexentry: pol/Katania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Katania
trans_list: Κατάνη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;


lexentry: pol/Katar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Katar
trans_list: Κατάρ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;


lexentry: pol/Kaukaz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kaukaz
trans_list: Καύκασος
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;


lexentry: pol/Kazachstan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kazachstan
trans_list: Καζαχστάν | Καζακστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;


lexentry: pol/Kałmucja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kałmucja
trans_list: Καλμίκια
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;


lexentry: pol/Kent__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kent
trans_list: Κεντ
sense:
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych;


lexentry: pol/Kercz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kercz
trans_list: Κερτς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;


lexentry: pol/Kilonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kilonia
trans_list: Κίελο
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;


lexentry: pol/King_Kong__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: King Kong
trans_list: Κινγκ Κονγκ
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;


lexentry: pol/Kirgistan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kirgistan
trans_list: Κιργιζία | Κιργιζιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;


lexentry: pol/Klakier__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Klakier
trans_list: Αζραήλ
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kocur komiksowego i filmowego Gargamela;


lexentry: pol/Kleopatra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kleopatra
trans_list: Κλεοπάτρα
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;


lexentry: pol/Klio__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Klio
trans_list: Κλειώ
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;


lexentry: pol/Kocyt__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kocyt
trans_list: Κωκυτός
sense:
(książkowy) zamarznięte jezioro na dnie najniższego kręgu piekieł Dantego, które więzi na wieczność Lucyfera oraz tych potępieńców, którzy zdradzili swych dobroczyńców


lexentry: pol/Kocyt__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kocyt
trans_list: Κωκυτός
sense:
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;


lexentry: pol/Kokytos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kokytos
trans_list: Κωκυτός
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zamarznięte jezioro na dnie najniższego kręgu piekieł Dantego, które więzi na wieczność Lucyfera oraz tych potępieńców, którzy zdradzili swych dobroczyńców


lexentry: pol/Kokytos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kokytos
trans_list: Κωκυτός
sense:
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;


lexentry: pol/Kokytos__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Kokytos
trans_list: Κωκυτός
sense:
(mitologia grecka) postać mitologiczna, lekarz, uczeń centaura Chirona, który uleczył Adonisa, gdy ten został ranionego przez dzika


lexentry: pol/Kolchida__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kolchida
trans_list: Κολχίδα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;


lexentry: pol/Kolumb__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kolumb
trans_list: Κολόμβος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba


lexentry: pol/Komodo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Komodo
trans_list: Κομόντο
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa w Indonezji, w archipelagu Małe Wyspy Sundajskie, pomiędzy większymi wyspami Sumbawa i Flores;


lexentry: pol/Kompleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kompleta
trans_list: απόδειπνο
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;


lexentry: pol/Komsomoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Komsomoł
trans_list: Κομσομόλ
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;


lexentry: pol/Konfederacja_Szwajcarska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Konfederacja Szwajcarska
trans_list: Ελβετική Συνομοσπονδία
sense:
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;


lexentry: pol/Kooperacyjna_Republika_Gujany__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kooperacyjna Republika Gujany
trans_list: Συνεργατική Δημοκρατία της Γουιάνας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany


lexentry: pol/Korea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Korea
trans_list: Κορέα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa;


lexentry: pol/Kornwalia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kornwalia
trans_list: Κορνουάλη
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;


lexentry: pol/Kowno__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kowno
trans_list: Κάουνας
sense:
(geografia, geograficzny) drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;


lexentry: pol/Kozak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kozak
trans_list: Κοζάκος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;


lexentry: pol/Koziorożec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Koziorożec
trans_list: Αιγόκερως
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;


lexentry: pol/Koziorożec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Koziorożec
trans_list: Αιγόκερως
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;


lexentry: pol/Kościół__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół
trans_list: Εκκλησία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii


lexentry: pol/Kościół__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół
trans_list: Εκκλησία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;


lexentry: pol/Kościół_katolicki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół katolicki
trans_list: Καθολική Εκκλησία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;


lexentry: pol/Kraj_Basków__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kraj Basków
trans_list: Χώρα των Βάσκων
sense:
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;


lexentry: pol/Kraj_Sudetów__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kraj Sudetów
trans_list: Σουδητία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;


lexentry: pol/Krasnodar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Krasnodar
trans_list: Κρασνοντάρ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;


lexentry: pol/Krym__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Krym
trans_list: Κριμαία
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;


lexentry: pol/Krzyżak__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Krzyżak
trans_list: τευτονικός ιππότης
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego)


lexentry: pol/Królestwo_Arabii_Saudyjskiej__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Arabii Saudyjskiej
trans_list: Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Arabii Saudyjskiej jako państwa;


lexentry: pol/Królestwo_Bahrajnu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Bahrajnu
trans_list: Βασίλειο του Μπαχρέιν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;


lexentry: pol/Królestwo_Danii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Danii
trans_list: Βασίλειο της Δανίας
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;


lexentry: pol/Królestwo_Kambodży__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Kambodży
trans_list: Βασίλειο της Καμπότζης
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kambodży jako państwa


lexentry: pol/Królestwo_Marokańskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Marokańskie
trans_list: Βασίλειο του Μαρόκου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa


lexentry: pol/Królestwo_Norwegii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Norwegii
trans_list: Βασίλειο της Νορβηγίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Norwegii jako państwa;


lexentry: pol/Królestwo_Tajlandii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królestwo Tajlandii
trans_list: Βασίλειο της Ταϊλάνδης
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajlandii jako państwa


lexentry: pol/Królewiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Królewiec
trans_list: Καλίνινγκραντ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;


lexentry: pol/Kserkses__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kserkses
trans_list: Ξέρξης
sense:
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców


lexentry: pol/Księstwo_Andory__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Księstwo Andory
trans_list: Πριγκιπάτο της Ανδόρας
sense:
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa


lexentry: pol/Księżyc__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Księżyc
trans_list: Σελήνη | σελήνη
sense:
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;


lexentry: pol/Ku_Klux_Klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Ku Klux Klan
trans_list: Κου Κλουξ Κλαν
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;


lexentry: pol/Kuba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kuba
trans_list: Κούβα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;


lexentry: pol/Kubuś_Puchatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kubuś Puchatek
trans_list: Γουίνι το αρκουδάκι
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;


lexentry: pol/Kurytyba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kurytyba
trans_list: Κουριτίμπα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;


lexentry: pol/Kusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kusz
trans_list: Χους
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;


lexentry: pol/Kybele__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kybele
trans_list: Κυβέλη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) frygijska bogini płodności i odradzania się natury;


lexentry: pol/Kynuria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kynuria
trans_list: Κυνουρία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim brzegu Peloponezu między Argolidą a Lakonią


lexentry: pol/Kyrie_eleison__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: Kyrie eleison
trans_list: Κύριε ελέησον
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) „Panie, zmiłuj się (nad nami)”, chrześcijańska formuła liturgiczna;


lexentry: pol/Kłajpeda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kłajpeda
trans_list: Κλαϊπέντα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, w zachodniej części Litwy, u ujścia rzeki Dangi do Zalewu Kurońskiego;


lexentry: pol/Lachesis__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lachesis
trans_list: Λάχεση | Λάχεσις
sense:
(mitologia, mitologiczny) bogini przeznaczenia z mitologii greckiej, przydzielająca los i strzegąca nici żywota, jedna z trzech Mojr;


lexentry: pol/Lacjum__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lacjum
trans_list: Λάτιο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;


lexentry: pol/Lajstrygon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lajstrygon
trans_list: Λαιστρυγόνες
sense:
(mitologia grecka) członek plemienia ludożerczych olbrzymich ludzi zamieszkujących mityczną Telepylę;


lexentry: pol/Lakonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lakonia
trans_list: Λακωνία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;


lexentry: pol/Laponia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Laponia
trans_list: Λαπωνία
sense:
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;


lexentry: pol/Lazurowe_Wybrzeże__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lazurowe Wybrzeże
trans_list: Κυανή Ακτή
sense:
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;


lexentry: pol/Leda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Leda
trans_list: Λήδα
sense:
(mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry;


lexentry: pol/Lejda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lejda
trans_list: Λέιντεν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;


lexentry: pol/Lenin__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lenin
trans_list: Λένιν
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Władimira Iljicza Uljanowa, rosyjskiego polityka i radzieckiego przywódcy;


lexentry: pol/Leningrad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Leningrad
trans_list: Λένινγκραντ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991


lexentry: pol/Lew__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lew
trans_list: Λέων
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;


lexentry: pol/Lewant__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lewant
trans_list: Ανατολή | Λεβάντε
sense:
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);


lexentry: pol/Liban__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Liban
trans_list: Λίβανος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;


lexentry: pol/Licja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Licja
trans_list: Λυκία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;


lexentry: pol/Lidia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lidia
trans_list: Λυδία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Liechtenstein__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Liechtenstein
trans_list: Λιχτενστάιν | Λίχτενσταϊν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;


lexentry: pol/Limassol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Limassol
trans_list: Λεμεσός
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/Limburgia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Limburgia
trans_list: Λιμβουργία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodnich Niderlandach, obecnie podzielona między Belgię i Holandię;


lexentry: pol/Limpopo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Limpopo
trans_list: Λιμπόπο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej części RPA ze stolicą w Polokwane;


lexentry: pol/Limpopo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Limpopo
trans_list: Λιμπόπο
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Afryce, wypływająca z Witwatersrandu w RPA, przepływająca przez Botswanę, Zimbabwe i Mozambik, a uchodząca do Oceaniu Indyjskiego w Zatoce Delagoa;


lexentry: pol/Linux__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Linux
trans_list: Λίνουξ
sense:
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;


lexentry: pol/Linz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Linz
trans_list: Λιντς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;


lexentry: pol/Litwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Litwa
trans_list: Λιθουανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;


lexentry: pol/Livorno__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Livorno
trans_list: Λιβόρνο
sense:
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);


lexentry: pol/Lizbona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lizbona
trans_list: Λισαβόνα | Λισσαβώνα
sense:
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;


lexentry: pol/Loara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Loara
trans_list: Λίγηρας
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;


lexentry: pol/Lokryda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lokryda
trans_list: Λοκρίδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części;


lexentry: pol/Lotaryngia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lotaryngia
trans_list: Λωρραίνη | Λορένη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Lubeka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lubeka
trans_list: Λίμπεκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;


lexentry: pol/Lutnia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lutnia
trans_list: Λύρα
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;


lexentry: pol/Luzytania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Luzytania
trans_list: Λουσιτανία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;


lexentry: pol/L’Aquila__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: L’Aquila
trans_list: Λ’ Άκουιλα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;


lexentry: pol/MFW__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: MFW
trans_list: ΔΝΤ
sense:
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;


lexentry: pol/Macedonia_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Macedonia Północna
trans_list: Βόρεια Μακεδονία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;


lexentry: pol/Macedończyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Macedończyk
trans_list: Σλαβομακεδόνας | Σκοπιανός
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba narodowości macedońskiej, obywatel lub mieszkaniec Macedonii Północnej;


lexentry: pol/Macedończyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Macedończyk
trans_list: Μακεδόνας
sense:
(geografia, geograficzny) mieszkaniec krainy historycznej podzielonej współcześnie między Grecję, Bułgarię i Macedonię Północną


lexentry: pol/Madagaskar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Madagaskar
trans_list: Μαδαγασκάρη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;


lexentry: pol/Magadan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Magadan
trans_list: Μαγκαντάν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Ochockim, stolica obwodu magadańskiego;


lexentry: pol/Magdeburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Magdeburg
trans_list: Μαγδεβούργο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;


lexentry: pol/Mahomet__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mahomet
trans_list: Μωάμεθ | Μουχάμαντ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;


lexentry: pol/Majotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Majotta
trans_list: Μαγιότ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zamorskie Francji na wyspie Majotcie (1.1)


lexentry: pol/Makau__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Makau
trans_list: Μακάο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;


lexentry: pol/Malawi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Malawi
trans_list: Μαλάουι
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;


lexentry: pol/Mali__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mali
trans_list: Μάλι | Μαλί
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;


lexentry: pol/Malmö__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Malmö
trans_list: Μάλμε
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;


lexentry: pol/Malwiny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Malwiny
trans_list: Νήσοι Φώκλαντ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;


lexentry: pol/Mamoudzou__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mamoudzou
trans_list: Μαμουτζού
sense:
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;


lexentry: pol/Manhattan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Manhattan
trans_list: Μανχάταν
sense:
(geografia, geograficzny) najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie;


lexentry: pol/Mani__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mani
trans_list: Μάνης | Μανιχαίος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) babiloński przywódca religijny, prorok, twórca manicheizmu;


lexentry: pol/Mani__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Mani
trans_list: Μάνη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) środkowy półwysep Peloponezu, oparty o góry Tajget, sięgający najbardziej wysuniętego na południe greckiego przylądka Matapan;


lexentry: pol/Mannheim__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mannheim
trans_list: Μάνχαϊμ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;


lexentry: pol/Marche__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Marche
trans_list: Μάρκε
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;


lexentry: pol/Marchia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Marchia
trans_list: Μάρκε
sense:
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;


lexentry: pol/Mardocheusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mardocheusz
trans_list: Μαρδοχαίος
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać z Księgi Estery, opiekun Estery;


lexentry: pol/Mariany_Północne__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mariany Północne
trans_list: Νήσοι Βόρειες Μαριάνες | Κοινοπολιτεία των Νήσων Βόρειες Μαριάνες
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;


lexentry: pol/Maroko__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Maroko
trans_list: Μαρόκο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;


lexentry: pol/Maryland__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Maryland
trans_list: Μέριλαντ
sense:
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Annapolis i największym miastem Baltimore;


lexentry: pol/Massachusetts__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Massachusetts
trans_list: Μασαχουσέτη | Μασσαχουσέτη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;


lexentry: pol/Matuzal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Matuzal
trans_list: Μαθουσάλας
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie;


lexentry: pol/Maur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Maur
trans_list: Μαυριτανός
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;


lexentry: pol/Mauretania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mauretania
trans_list: Μαυριτανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;


lexentry: pol/Mała_Niedźwiedzica__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mała Niedźwiedzica
trans_list: Μικρά Άρκτος
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;


lexentry: pol/Mccheta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mccheta
trans_list: Μτσχέτα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;


lexentry: pol/Meander__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meander
trans_list: Μαίανδρος | Μεντερές
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;


lexentry: pol/Medea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Medea
trans_list: Μήδεια
sense:
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni;


lexentry: pol/Meduza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meduza
trans_list: Μέδουσα
sense:
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;


lexentry: pol/Mefistofeles__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mefistofeles
trans_list: Μεφιστοφελής
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;


lexentry: pol/Megara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Megara
trans_list: Μέγαρα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis;


lexentry: pol/Meklemburgia-Pomorze_Przednie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meklemburgia-Pomorze Przednie
trans_list: Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;


lexentry: pol/Meksykańskie_Stany_Zjednoczone__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meksykańskie Stany Zjednoczone
trans_list: Ηνωμένες Πολιτείες του Μεξικού
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Meksyku jako państwa


lexentry: pol/Meluzyna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meluzyna
trans_list: Μελυζίν
sense:
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;


lexentry: pol/Memfis__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Memfis
trans_list: Μεμφις
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;


lexentry: pol/Merkury__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Merkury
trans_list: Ερμής | Μερκούριους
sense:
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;


lexentry: pol/Merkury__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Merkury
trans_list: Ερμής | Μερκούριους
sense:
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;


lexentry: pol/Mesenia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mesenia
trans_list: Μεσσηνία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-zachodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini


lexentry: pol/Mesjasz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mesjasz
trans_list: Μεσσίας
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)


lexentry: pol/Mesyna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mesyna
trans_list: Μεσσήνη
sense:
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;


lexentry: pol/Meteory__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Meteory
trans_list: Μετέωρα
sense:
(geografia, geograficzny) niewielki, odosobniony masyw górski w Grecji, na północno-zachodnim krańcu Tesalii, w okolicy miasta Kalambaka, zbudowany ze urwistych skał;


lexentry: pol/Metis__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Metis
trans_list: Μήτις
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu);


lexentry: pol/Mezopotamia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mezopotamia
trans_list: Μεσοποταμία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;


lexentry: pol/Michigan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Michigan
trans_list: Μίσιγκαν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;


lexentry: pol/Mikronezja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mikronezja
trans_list: Μικρονησία | Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);


lexentry: pol/Milet__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Milet
trans_list: Μίλητος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;


lexentry: pol/Minerwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Minerwa
trans_list: Μινέρβα
sense:
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;


lexentry: pol/Minnesota__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Minnesota
trans_list: Μινεσότα
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w stanie Minnesota (1.1), prawy dopływ Missisipi;


lexentry: pol/Minorka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Minorka
trans_list: Μινόρκα
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;


lexentry: pol/Minos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Minos
trans_list: Μίνωας | Μίνως
sense:
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry;


lexentry: pol/Minotaur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Minotaur
trans_list: Μινώταυρος
sense:
(mitologia grecka) potwór o ludzkim ciele i głowie byka, syn Pazyfae i byka przysłanego przez Posejdona Minosowi;


lexentry: pol/Mitra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mitra
trans_list: Μίθρας
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;


lexentry: pol/Międzynarodowa_Agencja_Energii_Atomowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej
trans_list: Διεθνής Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας
sense:
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej;


lexentry: pol/Mjanma__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mjanma
trans_list: Βιρμανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Południowej Azji, Birma;


lexentry: pol/Modlitwa_Pańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Modlitwa Pańska
trans_list: Κυριακή προσευχή
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;


lexentry: pol/Mojżesz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mojżesz
trans_list: Μωυσής
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;


lexentry: pol/Mokosz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mokosz
trans_list: Μοκός
sense:
(mitologia słowiańska) bogini słowiańska, interpretowana jako bogini płodności, wód i ziemi, słowiańska Bogini Matka;


lexentry: pol/Monako__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Monako
trans_list: Μονακό
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/Morawy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morawy
trans_list: Μοραβία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;


lexentry: pol/Moria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Moria
trans_list: Όρος Μοριά | Μοριά
sense:
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama


lexentry: pol/Moria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Moria
trans_list: Μόρια
sense:
(geografia, geograficzny) wieś i obóz dla uchodźców w Grecji, na wyspie Lesbos, na północ od Mityleny


lexentry: pol/Moria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Moria
trans_list: Μόρια
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne podziemne miasto w powieści Johna Ronalda Reuela Tolkiena;


lexentry: pol/Morze_Adriatyckie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Adriatyckie
trans_list: Αδριατική θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Morze_Alborańskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Alborańskie
trans_list: Θάλασσα του Αλμποράν
sense:
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego;


lexentry: pol/Morze_Baffina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Baffina
trans_list: Κόλπος του Μπάφιν
sense:
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;


lexentry: pol/Morze_Balearskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Balearskie
trans_list: Βαλεαρική | Βαλεαρική θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;


lexentry: pol/Morze_Beringa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Beringa
trans_list: Βερίγγειος θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;


lexentry: pol/Morze_Celtyckie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Celtyckie
trans_list: Κελτική θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;


lexentry: pol/Morze_Czukockie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Czukockie
trans_list: Θάλασσα Τσούκτσι
sense:
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;


lexentry: pol/Morze_Jońskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Jońskie
trans_list: Ιόνιο πέλαγος
sense:
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;


lexentry: pol/Morze_Karaibskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Karaibskie
trans_list: Καραϊβική Θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;


lexentry: pol/Morze_Martwe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Martwe
trans_list: Νεκρά θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;


lexentry: pol/Morze_Mirtejskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Mirtejskie
trans_list: Μυρτώο Πέλαγος
sense:
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cyklad a półwyspem Peloponez;


lexentry: pol/Morze_Norweskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Norweskie
trans_list: Νορβηγική Θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;


lexentry: pol/Morze_Trackie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Trackie
trans_list: Θρακικό Πέλαγος
sense:
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;


lexentry: pol/Morze_Tyrreńskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Tyrreńskie
trans_list: Τυρρηνική θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;


lexentry: pol/Morze_Wattowe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Wattowe
trans_list: θάλασσα Wadden
sense:
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich;


lexentry: pol/Morze_Wschodniosyberyjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Wschodniosyberyjskie
trans_list: Ανατολική Σιβηρική Θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;


lexentry: pol/Morze_Łaptiewów__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Łaptiewów
trans_list: Θάλασσα Λάπτεφ
sense:
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;


lexentry: pol/Morze_Śródziemne__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Morze Śródziemne
trans_list: Μεσόγειος | Μεσόγειος θάλασσα | Μεσόγειος Θάλασσα
sense:
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;


lexentry: pol/Mowgli__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mowgli
trans_list: Μόγλης
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;


lexentry: pol/Mołdawia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mołdawia
trans_list: Μολδαβία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;


lexentry: pol/Mt__skrót__1
sense_num: 02
written_rep: Mt
trans_list: Μάθιου
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Mateusza, Ewangelia Mateusza, Mateusz


lexentry: pol/Murmańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Murmańsk
trans_list: Μούρμανσκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;


lexentry: pol/Myszka_Miki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Myszka Miki
trans_list: Μίκυ Μάους
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;


lexentry: pol/Myzja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Myzja
trans_list: Μυσία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią;


lexentry: pol/Młoda_Polska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Młoda Polska
trans_list: Νέα Πολωνία
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku;


lexentry: pol/NASA__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: NASA
trans_list: ΝΑΣΑ
sense:
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;


lexentry: pol/Naddniestrze__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Naddniestrze
trans_list: Υπερδνειστερία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;


lexentry: pol/Nadrenia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nadrenia
trans_list: Ρηνανία
sense:
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu;


lexentry: pol/Nagroda_Nobla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Nagroda Nobla
trans_list: βραβείο Νόμπελ
sense:
wyróżnienie przyznawane za wybitne osiągnięcia naukowe, literackie lub zasługi dla społeczeństw i ludzkości, ustanowione ostatnią wolą fundatora, szwedzkiego przemysłowca i wynalazcy dynamitu, Alfreda Nobla;


lexentry: pol/Namur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Namur
trans_list: Ναμύρ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);


lexentry: pol/Nanga_Parbat__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nanga Parbat
trans_list: Νάνγκα Παρμπάτ
sense:
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata;


lexentry: pol/Nantes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nantes
trans_list: Νάντη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;


lexentry: pol/Narwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Narwa
trans_list: Νάρβα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);


lexentry: pol/Nauru__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nauru
trans_list: Ναουρού
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);


lexentry: pol/Nawarra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nawarra
trans_list: Ναβάρρα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;


lexentry: pol/Nazjanz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nazjanz
trans_list: Ναζιανζός
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Kapadocji w Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Neapol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Neapol
trans_list: Νάπολη | Νεάπολη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;


lexentry: pol/Nebraska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nebraska
trans_list: Νεμπράσκα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;


lexentry: pol/Nemezys__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nemezys
trans_list: Νέμεσις
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata;


lexentry: pol/Nevada__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nevada
trans_list: Νεβάδα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;


lexentry: pol/Niasa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niasa
trans_list: Μαλάουι
sense:
(geografia, geograficzny) jezioro należące do grupy Wielkich Jezior Afrykańskich, położone w południowo-wschodniej Afryce;


lexentry: pol/Nicea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nicea
trans_list: Νίκαια
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne miasto w średniowiecznej Bitynii, współcześnie İznik w Turcji;


lexentry: pol/Niedziela_Palmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Niedziela Palmowa
trans_list: Κυριακή των Βαΐων
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;


lexentry: pol/Niedziela_Wielkanocna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Niedziela Wielkanocna
trans_list: Κυριακή του Πάσχα
sense:
(kościelny) najważniejsze święto w chrześcijaństwie, obchodzone na pamiątkę zmartwychwstania Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/Niemcy_Wschodnie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niemcy Wschodnie
trans_list: Ανατολική Γερμανία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990


lexentry: pol/Niemcy_Zachodnie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niemcy Zachodnie
trans_list: Δυτική Γερμανία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;


lexentry: pol/Niemiecka_Republika_Demokratyczna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niemiecka Republika Demokratyczna
trans_list: Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;


lexentry: pol/Niger__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niger
trans_list: Νίγηρας | Νίγηρ
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongu);


lexentry: pol/Niger__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niger
trans_list: Νίγηρας | Νίγηρ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;


lexentry: pol/Nigeria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nigeria
trans_list: Νιγηρία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;


lexentry: pol/Nil__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nil
trans_list: Νείλος
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;


lexentry: pol/Niniwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niniwa
trans_list: Νινευή
sense:
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;


lexentry: pol/Niue__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niue
trans_list: Νιούε
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;


lexentry: pol/Niżny_Nowogród__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niżny Nowogród
trans_list: Νίζνι Νόβγκοροντ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;


lexentry: pol/Normandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Normandia
trans_list: Νορμανδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;


lexentry: pol/Norwegia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Norwegia
trans_list: Νορβηγία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;


lexentry: pol/Nosferatu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Nosferatu
trans_list: Νοσφεράτου
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię jednego z legendarnych wampirów, postaci literackiej i filmowej


lexentry: pol/Nowa_Fundlandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nowa Fundlandia
trans_list: Νέα Γη
sense:
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;


lexentry: pol/Nowa_Kaledonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nowa Kaledonia
trans_list: Νέα Καληδονία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;


lexentry: pol/Nowogród_Wielki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nowogród Wielki
trans_list: Νόβγκοροντ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow, stolica obwodu nowogrodzkiego, w średniowieczu stolica Republiki Nowogrodzkiej;


lexentry: pol/Nowokuźnieck__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nowokuźnieck
trans_list: Νοβοκουζνέτσκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;


lexentry: pol/Noworosja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Noworosja
trans_list: Νέα Ρωσία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;


lexentry: pol/Nowy_Testament__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nowy Testament
trans_list: Καινή Διαθήκη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;


lexentry: pol/Nubia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Nubia
trans_list: Νουβία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;


lexentry: pol/Numidia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Numidia
trans_list: Νουμιδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;


lexentry: pol/OBWE__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: OBWE
trans_list: ΟΑΣΕ
sense:
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;


lexentry: pol/Ofiarowanie_Pańskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Ofiarowanie Pańskie
trans_list: Υπαπαντή
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie, upamiętniające ofiarowanie Jezusa Chrystusa w Świątyni Jerozolimskiej (w 40. dniu od jego narodzin);


lexentry: pol/Ohio__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ohio
trans_list: Οχάιο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;


lexentry: pol/Ojcze_nasz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ojcze nasz
trans_list: Πάτερ ημών
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów tych słów;


lexentry: pol/Okeanos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Okeanos
trans_list: Ωκεανός
sense:
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wielkiej rzeki (wielkiego morza, oceanu) otaczającej świat, najstarszy z tytanów;


lexentry: pol/Oklahoma__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Oklahoma
trans_list: Οκλαχόμα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;


lexentry: pol/Oksytania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Oksytania
trans_list: Οξιτανία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;


lexentry: pol/Olimpia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Olimpia
trans_list: Ολυμπία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;


lexentry: pol/Oman__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Oman
trans_list: Ομάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;


lexentry: pol/Omsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Omsk
trans_list: Ομσκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;


lexentry: pol/Onega__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Onega
trans_list: Λίμνη Ονέγκα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;


lexentry: pol/Orchomenos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Orchomenos
trans_list: Ορχομενός
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii


lexentry: pol/Orenburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Orenburg
trans_list: Ορενμπούργκ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;


lexentry: pol/Organizacja_Narodów_Zjednoczonych__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Organizacja Narodów Zjednoczonych
trans_list: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;


lexentry: pol/Organizacja_Traktatu_Północnoatlantyckiego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego
trans_list: Οργάνωση Βορειοατλαντικού Συμφώνου
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/Orion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Orion
trans_list: Ωρίων
sense:
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);


lexentry: pol/Ormuz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ormuz
trans_list: Στενά του Ορμούζ
sense:
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu


lexentry: pol/Orzeł__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Orzeł
trans_list: Αετός
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;


lexentry: pol/Osaka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Osaka
trans_list: Οσάκα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;


lexentry: pol/Osetia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Osetia
trans_list: Οσσετία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;


lexentry: pol/Osroene__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Osroene
trans_list: Οσροηνή
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne królestwo ze stolicą w Edessie, założone przez nabatejskie lub arabskie plemiona w północnej Syrii, istniejące między II w. p.n.e. a III w. n.e.;


lexentry: pol/Ostatnia_Wieczerza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ostatnia Wieczerza
trans_list: Μυστικός Δείπνος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;


lexentry: pol/Ostia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ostia
trans_list: Όστια
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;


lexentry: pol/Otranto__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Otranto
trans_list: Ότραντο
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowo-wschodnich Włoszech, położone na Półwyspie Salentyńskim nad cieśniną Otranto (1.2);


lexentry: pol/PRL__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: PRL
trans_list: ΛΔΠ
sense:
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa;


lexentry: pol/Pachamama__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pachamama
trans_list: Πατσαμάμα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) andyjska i inkaska bogini utożsamiana z ziemią i przyrodą;


lexentry: pol/Paflagonia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Paflagonia
trans_list: Παφλαγονία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie;


lexentry: pol/Palau__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Palau
trans_list: Παλάου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;


lexentry: pol/Palestyna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Palestyna
trans_list: Παλαιστίνη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Pamir__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pamir
trans_list: Παμίρ
sense:
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;


lexentry: pol/Pan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pan
trans_list: Κύριος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie


lexentry: pol/Pandora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Pandora
trans_list: Πανδώρα
sense:
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;


lexentry: pol/Pani__zaimekosobowy__1
sense_num: 02
written_rep: Pani
trans_list: εσάς
sense:
druga osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński, oficjalna pisana forma grzecznościowa pani jako odpowiednik Ty


lexentry: pol/Panna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Panna
trans_list: Παρθένος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;


lexentry: pol/Papua-Nowa_Gwinea__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Papua-Nowa Gwinea
trans_list: Παπουασία-Νέα Γουινέα | Παπούα Νέα Γουινέα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;


lexentry: pol/Parlament_Europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Parlament Europejski
trans_list: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;


lexentry: pol/Partia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Partia
trans_list: Παρθία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;


lexentry: pol/Parys__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Parys
trans_list: Πάρης | Πάρις
sense:
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;


lexentry: pol/Paryż__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Paryż
trans_list: Παρίσι
sense:
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;


lexentry: pol/Pasawa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pasawa
trans_list: Πάσσαου
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią;


lexentry: pol/Pascha__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pascha
trans_list: Πάσχα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Wielkanoc we wschodnich Kościołach chrześcijańskich;


lexentry: pol/Pascha__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pascha
trans_list: Πάσχα των Ιουδαίων
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;


lexentry: pol/Pawia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pawia
trans_list: Παβία
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;


lexentry: pol/Pański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: Pański
trans_list: κυριακή
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do Boga, związany z Bogiem, w szczególności Chrystusem


lexentry: pol/Państwo_Islamskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Państwo Islamskie
trans_list: Ισλαμικό Κράτος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;


lexentry: pol/Państwo_Izrael__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Państwo Izrael
trans_list: Κράτος του Ισραήλ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa


lexentry: pol/Peloponez__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Peloponez
trans_list: Περιφέρεια Πελοποννήσου
sense:
(administracja) region administracyjny Grecji zajmujący południową i wschodnią część Peloponezu (1.1);


lexentry: pol/Pelops__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pelops
trans_list: Πέλοπας | Πέλοψ
sense:
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom;


lexentry: pol/Pentateuch__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pentateuch
trans_list: Πεντάτευχος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę


lexentry: pol/Perpignan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Perpignan
trans_list: Περπινιάν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;


lexentry: pol/Persefona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Persefona
trans_list: Περσεφόνη
sense:
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;


lexentry: pol/Perseidy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Perseidy
trans_list: Περσείδες
sense:
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza;


lexentry: pol/Persepolis__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Persepolis
trans_list: Περσέπολη
sense:
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;


lexentry: pol/Perseusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Perseusz
trans_list: Περσέας
sense:
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);


lexentry: pol/Peru__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Peru
trans_list: Περού
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;


lexentry: pol/Piemont__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Piemont
trans_list: Πεδεμόντιο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;


lexentry: pol/Pietropawłowsk_Kamczacki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pietropawłowsk Kamczacki
trans_list: Πετροπαβλόβσκ Καμτσάτσκι
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego;


lexentry: pol/Pikardia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pikardia
trans_list: Πικαρδία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;


lexentry: pol/Pittsburgh__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pittsburgh
trans_list: Πίτσμπεργκ | Πίτσμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;


lexentry: pol/Pizydia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pizydia
trans_list: Πισιδία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji


lexentry: pol/Pięćdziesiątnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Pięćdziesiątnica
trans_list: Πεντηκοστή
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów


lexentry: pol/Pięćdziesiątnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Pięćdziesiątnica
trans_list: Πεντηκοστή
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory


lexentry: pol/Pluton__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Pluton
trans_list: Πλούτωνας
sense:
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;


lexentry: pol/Pokojowa_Nagroda_Nobla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pokojowa Nagroda Nobla
trans_list: Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης
sense:
Nagroda Nobla przyznawana przez Norweski Komitet Noblowski za działalność na rzecz światowego pokoju;


lexentry: pol/Polihymnia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Polihymnia
trans_list: Πολύμνια/Πολυμνία
sense:
(mitologia grecka) muza poezji sakralnej i hymnicznej oraz pantomimy, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;


lexentry: pol/Polska_Rzeczpospolita_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Polska Rzeczpospolita Ludowa
trans_list: Λαϊκή Δημοκρατία της Πολωνίας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989;


lexentry: pol/Polska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Polska
trans_list: Πολωνία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;


lexentry: pol/Pomorzanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Pomorzanin
trans_list: πομεράνιαν
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lechickiego plemienia zamieszkującego w średniowieczu Pomorze;


lexentry: pol/Pompeje__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pompeje
trans_list: Πομπηία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;


lexentry: pol/Pont__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Pont
trans_list: Πόντος
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;


lexentry: pol/Portland__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Portland
trans_list: Πόρτλαντ
sense:
(geografia, geograficzny) niewielki półwysep przyrostkowy u południowych wybrzeży Wielkiej Brytanii znany z wydobywanego tam wapienia portlandzkiego;


lexentry: pol/Portoryko__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Portoryko
trans_list: Πουέρτο Ρίκο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium nieinkorporowane Stanów Zjednoczonych Ameryki w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;


lexentry: pol/Portugalia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Portugalia
trans_list: Πορτογαλία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;


lexentry: pol/Posejdon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Posejdon
trans_list: Ποσειδώνας | Ποσειδών
sense:
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;


lexentry: pol/Poti__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Poti
trans_list: Πότι
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;


lexentry: pol/Połtawa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Połtawa
trans_list: Πολτάβα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;


lexentry: pol/Południe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Południe
trans_list: νότος
sense:
(geografia, geograficzny) kraje leżące na południu Europy (głównie Włochy, Hiszpania, Grecja i Portugalia)


lexentry: pol/Południe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Południe
trans_list: νότος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865


lexentry: pol/Prisztina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Prisztina
trans_list: Πρίστινα
sense:
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;


lexentry: pol/Prokrust__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Prokrust
trans_list: Προκρούστης
sense:
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Posejdona, rozbójnik czyhający na ofiary przy drodze z Megary do Aten, osławiony używaniem Prokrustowego łoża;


lexentry: pol/Prokrustowe_łoże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Prokrustowe łoże
trans_list: προκρούστεια κλίνη | προκρούστειος κλίνη
sense:
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki


lexentry: pol/Prokrustowe_łoże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Prokrustowe łoże
trans_list: προκρούστεια κλίνη | προκρούστειος κλίνη
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana


lexentry: pol/Prowansja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Prowansja
trans_list: Προβηγκία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Prut__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Prut
trans_list: Προύθος
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;


lexentry: pol/Północ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Północ
trans_list: βοριάς
sense:
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie


lexentry: pol/Półwysep_Antarktyczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Półwysep Antarktyczny
trans_list: Ανταρκτική Χερσόνησος
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;


lexentry: pol/Półwysep_Arabski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Półwysep Arabski
trans_list: Αραβική Χερσόνησος
sense:
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;


lexentry: pol/Półwysep_Iberyjski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Półwysep Iberyjski
trans_list: Ιβηρική Χερσόνησος
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/RAM__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: RAM
trans_list: ΜΤΠ
sense:
(elektronika, elektroniczny) pamięć o dostępie swobodnym, pamięć, do której urządzenie może zapisywać dane i je odczytywać;


lexentry: pol/Rak__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rak
trans_list: Καρκίνος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;


lexentry: pol/Rawenna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rawenna
trans_list: Ραβέννα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);


lexentry: pol/Realpolitik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Realpolitik
trans_list: ρεαλπολιτίκ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oparta na kalkulacji siły i narodowych interesów, odrzucająca czynniki moralne i etyczne jako zakłócające realistyczne podejście do danej sprawy;


lexentry: pol/Reichstag__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Reichstag
trans_list: Ράιχσταγκ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) sejm rzeski, sejm rzeszowy, parlament, zgromadzenie przedstawicielskie w kolejnych formach państwowości Niemiec od XV w. do 1945 r.;


lexentry: pol/Reims__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Reims
trans_list: Ρεμς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;


lexentry: pol/Ren__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ren
trans_list: Ρήνος
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;


lexentry: pol/Renesans__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Renesans
trans_list: Aναγέννηση
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/Republika_Albanii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Albanii
trans_list: Αλβανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Angoli__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Angoli
trans_list: Δημοκρατία της Αγκόλας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli;


lexentry: pol/Republika_Argentyńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Argentyńska
trans_list: Αργεντινή Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny;


lexentry: pol/Republika_Armenii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Armenii
trans_list: Δημοκρατία της Αρμενίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Azerbejdżanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Azerbejdżanu
trans_list: Αζερμπαϊτζανική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Chińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Chińska
trans_list: Δημοκρατία της Κίνας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa


lexentry: pol/Republika_Cypryjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Cypryjska
trans_list: Κυπριακή Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Czeska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Czeska
trans_list: Δημοκρατία της Τσεχίας | Τσεχική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)


lexentry: pol/Republika_Dominikańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Dominikańska
trans_list: Δομινικανή Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominikany jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Federalna_Niemiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Federalna Niemiec
trans_list: Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;


lexentry: pol/Republika_Finlandii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Finlandii
trans_list: Φινλανδική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Finlandii;


lexentry: pol/Republika_Grecka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Grecka
trans_list: Ελληνική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;


lexentry: pol/Republika_Haiti__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Haiti
trans_list: Δημοκρατία της Αϊτής
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach


lexentry: pol/Republika_Iraku__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Iraku
trans_list: Δημοκρατία του Ιράκ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa


lexentry: pol/Republika_Irlandii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Irlandii
trans_list: Δημοκρατία της Ιρλανδίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii


lexentry: pol/Republika_Kazachstanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Kazachstanu
trans_list: Καζακστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kazachstanu jako państwa


lexentry: pol/Republika_Kirgiska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Kirgiska
trans_list: Δημοκρατία της Κιργιζίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa


lexentry: pol/Republika_Konga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Konga
trans_list: Δημοκρατία του Κονγκό
sense:
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;


lexentry: pol/Republika_Kuby__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Kuby
trans_list: Δημοκρατία της Κούβας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kuby jako państwa


lexentry: pol/Republika_Litewska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Litewska
trans_list: Λιθουανία
sense:
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Litwy jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Macedonii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Macedonii
trans_list: Δημοκρατία της Μακεδονίας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) nazwa Republiki Macedonii Północnej (Macedonii Północnej) używana do początku 2019 r.


lexentry: pol/Republika_Malty__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Malty
trans_list: Δημοκρατία της Μάλτας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Nikaragui__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Nikaragui
trans_list: Δημοκρατία της Νικαράγουας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Nikaragui jako państwa


lexentry: pol/Republika_Portugalska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Portugalska
trans_list: Πορτογαλική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Serbii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Serbii
trans_list: Δημοκρατία της Σερβίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Singapuru__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Singapuru
trans_list: Δημοκρατία της Σιγκαπούρης
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa


lexentry: pol/Republika_Sudanu_Południowego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Sudanu Południowego
trans_list: Δημοκρατία του Νότιου Σουδάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Słowacka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Słowacka
trans_list: Σλοβακική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;


lexentry: pol/Republika_Turcji__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Turcji
trans_list: Δημοκρατία της Τουρκίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa;


lexentry: pol/Republika_Włoska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Włoska
trans_list: Ιταλική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa oficjalna Włoch;


lexentry: pol/Republika_Środkowoafrykańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Środkowoafrykańska
trans_list: Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;


lexentry: pol/Reunion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Reunion
trans_list: Ρεϋνιόν
sense:
(geografia, geograficzny) wulkaniczna wyspa na Oceanie Indyjskim, będąca terytorium zamorskim Francji


lexentry: pol/Riazań__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Riazań
trans_list: Ριαζάν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;


lexentry: pol/Rijeka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rijeka
trans_list: Ριέκα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;


lexentry: pol/Rodopy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rodopy
trans_list: Ροδόπη
sense:
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;


lexentry: pol/Ropotamo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ropotamo
trans_list: Ροπόταμος
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w południowo-wschodniej Bułgarii, uchodząca do Morza Czarnego;


lexentry: pol/Rosja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rosja
trans_list: Ρωσία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;


lexentry: pol/Rostock__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rostock
trans_list: Ρόστοκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;


lexentry: pol/Rostów_nad_Donem__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rostów nad Donem
trans_list: Ροστόφ στον Ντον
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;


lexentry: pol/Rożawa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rożawa
trans_list: Ροζάβα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii;


lexentry: pol/Rumunia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rumunia
trans_list: Ρουμανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;


lexentry: pol/Ruś_Kijowska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ruś Kijowska
trans_list: Ρως του Κιέβου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo feudalne w Europie;


lexentry: pol/Ruś__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ruś
trans_list: Ρουθηνία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski


lexentry: pol/Rwanda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rwanda
trans_list: Ρουάντα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;


lexentry: pol/Ryby__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ryby
trans_list: Ιχθείς | Ιχθύες
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;


lexentry: pol/Rzesza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Rzesza
trans_list: Ράιχ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii;


lexentry: pol/SMS__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: SMS
trans_list: SMS
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej


lexentry: pol/SRR__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: SRR
trans_list: ΣΣΔ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) = Socjalistyczna Republika Radziecka


lexentry: pol/Sahara_Zachodnia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sahara Zachodnia
trans_list: Δυτική Σαχάρα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;


lexentry: pol/Saint_Kitts_i_Nevis__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Saint Kitts i Nevis
trans_list: Άγιος Χριστόφορος και Νέβις
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/Saint_Lucia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Saint Lucia
trans_list: Αγία Λουκία | Σάντα Λουτσία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;


lexentry: pol/Salzburg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Salzburg
trans_list: Σάλτσμπουργκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);


lexentry: pol/Samara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Samara
trans_list: Σαμάρα
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;


lexentry: pol/Samaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Samaria
trans_list: Σαμάρεια
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;


lexentry: pol/Samaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Samaria
trans_list: Σαμάρεια
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;


lexentry: pol/Samoa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Samoa
trans_list: Σαμόα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;


lexentry: pol/Sandżak__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sandżak
trans_list: Σάντζακ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;


lexentry: pol/Sas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sas
trans_list: Σάξονας
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek ludu pochodzenia germańskiego, osiadłego w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii;


lexentry: pol/Sas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sas
trans_list: Σάξονας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek rodu szlacheckiego, dynastii związanej z Saksonią; również przydomek polskiego króla Augusta III


lexentry: pol/Satledź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Satledź
trans_list: Ζάδαδρος
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;


lexentry: pol/Saturn__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Saturn
trans_list: Κρόνος
sense:
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;


lexentry: pol/Scylla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Scylla
trans_list: Σκύλλα
sense:
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;


lexentry: pol/Scyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Scyta
trans_list: Σκύθης
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;


lexentry: pol/Segowia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Segowia
trans_list: Σεγκόβια
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);


lexentry: pol/Semita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Semita
trans_list: Σημίτης
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;


lexentry: pol/Semitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Semitka
trans_list: Σημίτης
sense:
(etnografia, etnograficzny) członkini jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan


lexentry: pol/Senegal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Senegal
trans_list: Σενεγάλη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;


lexentry: pol/Septuaginta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Septuaginta
trans_list: Μετάφραση των Εβδομήκοντα | εβδομήκοντα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine;


lexentry: pol/Serbia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Serbia
trans_list: Σερβία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;


lexentry: pol/Serbia_i_Czarnogóra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Serbia i Czarnogóra
trans_list: Σερβία και Μαυροβούνιο
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;


lexentry: pol/Seszele__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Seszele
trans_list: Σεϋχέλλες
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;


lexentry: pol/Sierra_Leone__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sierra Leone
trans_list: Σιέρα Λεόνε | Σιέρρα Λεόνε
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;


lexentry: pol/Sindbad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sindbad
trans_list: Σεβάχ
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać literacka i filmowa;


lexentry: pol/Singapur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Singapur
trans_list: Σιγκαπούρη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;


lexentry: pol/Skania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Skania
trans_list: Σκάνια
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na najdalej wysuniętym na południe końcu Półwyspu Skandynawskiego, nad cieśniną Sund, obecnie w Szwecji;


lexentry: pol/Skorpion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Skorpion
trans_list: Σκορπιός
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;


lexentry: pol/Skorpion__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Skorpion
trans_list: Σκορπιός
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;


lexentry: pol/Socjalistyczna_Republika_Wietnamu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Socjalistyczna Republika Wietnamu
trans_list: Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Βιετνάμ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wietnamu


lexentry: pol/Solon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Solon
trans_list: Σόλων | Σόλωνας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;


lexentry: pol/Somalia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Somalia
trans_list: Σομαλία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;


lexentry: pol/Somaliland__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Somaliland
trans_list: Σομαλιλάνδη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawana republika we wschodniej Afryce;


lexentry: pol/Sorbona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sorbona
trans_list: Σορβόννη
sense:
(geografia, geograficzny) zespół budynków w Dzielnicy Łacińskiej Paryża, dawniej siedziba Uniwersytetu Paryskiego;


lexentry: pol/Sparta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sparta
trans_list: Σπάρτη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;


lexentry: pol/Spira__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Spira
trans_list: Σπάιερ
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat;


lexentry: pol/Sri_Lanka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sri Lanka
trans_list: Σρι Λάνκα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;


lexentry: pol/Stalin__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stalin
trans_list: Στάλιν
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;


lexentry: pol/Stany_Zjednoczone_Ameryki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stany Zjednoczone Ameryki
trans_list: Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής | Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;


lexentry: pol/Stary_Testament__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stary Testament
trans_list: Παλαιά Διαθήκη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;


lexentry: pol/Stolica_Apostolska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stolica Apostolska
trans_list: Αγία Έδρα
sense:
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan


lexentry: pol/Stolica_Święta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stolica Święta
trans_list: Αγία Έδρα
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim


lexentry: pol/Stralsund__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stralsund
trans_list: Στράλζουντ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;


lexentry: pol/Strzelec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Strzelec
trans_list: Τοξότης
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;


lexentry: pol/Strzelec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Strzelec
trans_list: Τοξότης
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;


lexentry: pol/Stuttgart__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Stuttgart
trans_list: Στουτγκάρδη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;


lexentry: pol/Styria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Styria
trans_list: Στυρία
sense:
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;


lexentry: pol/Suazi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Suazi
trans_list: Σουαζιλάνδη
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;


lexentry: pol/Sumer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sumer
trans_list: Σουμέρ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii;


lexentry: pol/Surinam__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Surinam
trans_list: Σουρινάμ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;


lexentry: pol/Sułtanat_Brunei__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sułtanat Brunei
trans_list: Σουλτανάτο του Μπρουνέι
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Brunei, rozszerzona nazwa państwa,


lexentry: pol/Sychem__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sychem
trans_list: Συχέμ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii;


lexentry: pol/Sycylia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sycylia
trans_list: Σικελία
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;


lexentry: pol/Sydon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Sydon
trans_list: Σιδών | Σιδώνα
sense:
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Syn_Człowieczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Syn Człowieczy
trans_list: Υιός του Ανθρώπου
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) w teologii chrześcijańskiej: określenie Jezusa Chrystusa podkreślające, że jest on człowiekiem


lexentry: pol/Syrinks__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Syrinks
trans_list: Σύριγξ
sense:
(mitologia grecka) najada albo hamadriada, albo oreada z Arkadii zamieniona w trzcinę, ukochana Pana;


lexentry: pol/Syriusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Syriusz
trans_list: Σείριος
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;


lexentry: pol/Szatan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szatan
trans_list: Σατανάς
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;


lexentry: pol/Szczecin__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szczecin
trans_list: Στσέτσιν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;


lexentry: pol/Szeherezada__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szeherezada
trans_list: Σεχραζάντ
sense:
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;


lexentry: pol/Sziwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sziwa
trans_list: Σίβα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stwórca, opiekun i niszczyciel świata, jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;


lexentry: pol/Szlezwik-Holsztyn__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szlezwik-Holsztyn
trans_list: Σλέσβιχ-Χολστάιν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;


lexentry: pol/Szwabia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szwabia
trans_list: Σουαβία | Σουηβία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;


lexentry: pol/Szwajcaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szwajcaria
trans_list: Ελβετία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;


lexentry: pol/Szwecja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szwecja
trans_list: Σουηδία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;


lexentry: pol/Sąd_Ostateczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Sąd Ostateczny
trans_list: Δευτέρα Παρουσία | μέλλουσα κρίση
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni;


lexentry: pol/Słowacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Słowacja
trans_list: Σλοβακία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej;


lexentry: pol/Słowenia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Słowenia
trans_list: Σλοβενία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;


lexentry: pol/Słowianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Słowianin
trans_list: Σλάβος
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;


lexentry: pol/Słowianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Słowianka
trans_list: Σλάβα
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy


lexentry: pol/Słońce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Słońce
trans_list: Ήλιος
sense:
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;


lexentry: pol/Tabor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tabor
trans_list: Θαβώρ
sense:
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach


lexentry: pol/Tadź_Mahal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tadź Mahal
trans_list: Τατζ Μαχάλ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;


lexentry: pol/Taganrog__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Taganrog
trans_list: Ταγκανρόγκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;


lexentry: pol/Tajwan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tajwan
trans_list: Ταϊβάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;


lexentry: pol/Tales__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tales
trans_list: Θαλής
sense:
(historia, historyczny, historycznie) filozof i uczony starożytnej Grecji z przełomu VII i VI w. p.n.e.;


lexentry: pol/Talos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Talos
trans_list: Τάλως
sense:
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu;


lexentry: pol/Talus__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Talus
trans_list: Τάλως
sense:
(mitologia grecka) niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu;


lexentry: pol/Tanach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Tanach
trans_list: Τανάκ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) biblia hebrajska składająca się z 24 ksiąg, święta księga judaizmu;


lexentry: pol/Tanganika__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tanganika
trans_list: Τανγκανίκα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;


lexentry: pol/Tangier__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tangier
trans_list: Ταγγέρη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;


lexentry: pol/Tanzania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Tanzania
trans_list: Τανζανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;


lexentry: pol/Tarent__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tarent
trans_list: Τάραντας
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;


lexentry: pol/Tars__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tars
trans_list: Ταρσός
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus;


lexentry: pol/Teby__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Teby
trans_list: Θήβες
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem;


lexentry: pol/Tennessee__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Tennessee
trans_list: Τενεσί
sense:
(geografia, geograficzny) (hydronim, hydronimia) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny dopływ rzeki Ohio;


lexentry: pol/Termopile__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Termopile
trans_list: Θερμοπύλες
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;


lexentry: pol/Terpsychora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Terpsychora
trans_list: Τερψιχόρη
sense:
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;


lexentry: pol/Tesalia-Grecja_Środkowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tesalia-Grecja Środkowa
trans_list: Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Grecji, złożona z Tesalii i Grecji Środkowej;


lexentry: pol/Teuton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Teuton
trans_list: Τεύτονας
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego


lexentry: pol/Tobago__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tobago
trans_list: Τομπάγκο
sense:
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;


lexentry: pol/Togo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Togo
trans_list: Τόγκο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;


lexentry: pol/Tonga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tonga
trans_list: Τόνγκα | Τόγκα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;


lexentry: pol/Tora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tora
trans_list: Τορά
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;


lexentry: pol/Toskania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Toskania
trans_list: Τοσκάνη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;


lexentry: pol/Tracja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tracja
trans_list: Θράκη
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;


lexentry: pol/Trewir__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trewir
trans_list: Τριέρη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;


lexentry: pol/Triest__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Triest
trans_list: Τεργέστη
sense:
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;


lexentry: pol/Tristan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tristan
trans_list: Τριστάνος
sense:
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości;


lexentry: pol/Troada__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Troada
trans_list: Τρωάδα
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;


lexentry: pol/Troja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Troja
trans_list: Τροία
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;


lexentry: pol/Troyes__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Troyes
trans_list: Τρουά
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;


lexentry: pol/Trybunał_Konstytucyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Trybunał Konstytucyjny
trans_list: συνταγματικό δικαστήριο
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa;


lexentry: pol/Trynidad__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trynidad
trans_list: Τρινιδάδ
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/Trynidad_i_Tobago__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trynidad i Tobago
trans_list: Τρίνινταντ και Τομπάγκο | Τρινιντάντ και Τομπάγκο
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/Trzeci_Świat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Trzeci Świat
trans_list: Τρίτος Κόσμος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraje słabo rozwinięte gospodarczo, przeważnie byłe kolonie;


lexentry: pol/Trzej_Królowie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trzej Królowie
trans_list: Μάγος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;


lexentry: pol/Trójca_Święta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trójca Święta
trans_list: Αγία Τριάδα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;


lexentry: pol/Trójmiasto__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Trójmiasto
trans_list: Τρίπολη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;


lexentry: pol/Tuareg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Tuareg
trans_list: Τουαρέγκ
sense:
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso


lexentry: pol/Tulon__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tulon
trans_list: Τουλόν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;


lexentry: pol/Turcja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turcja
trans_list: Τουρκία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;


lexentry: pol/Turecka_Republika_Cypru_Północnego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turecka Republika Cypru Północnego
trans_list: Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;


lexentry: pol/Turkmenistan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turkmenistan
trans_list: Τουρκμενιστάν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;


lexentry: pol/Turks_i_Caicos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turks i Caicos
trans_list: Νήσοι Τερκς και Κάικος
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;


lexentry: pol/Turyngia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turyngia
trans_list: Θουριγγία
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;


lexentry: pol/Tuvalu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tuvalu
trans_list: Τουβαλού
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;


lexentry: pol/Tybinga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tybinga
trans_list: Τύμπιγκεν
sense:
(geografia, geograficzny) powiatowe miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Tybinga (1.2);


lexentry: pol/Tyche__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyche
trans_list: Τύχη
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną;


lexentry: pol/Tyr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyr
trans_list: Τύρος
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;


lexentry: pol/Tyrol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyrol
trans_list: Τιρόλο
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;


lexentry: pol/Tyrteusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyrteusz
trans_list: Τυρταίος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;


lexentry: pol/UE__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UE
trans_list: ΕΕ
sense:
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska


lexentry: pol/Udine__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Udine
trans_list: Ούντινε
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;


lexentry: pol/Uganda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uganda
trans_list: Ουγκάντα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;


lexentry: pol/Ugarit__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ugarit
trans_list: Ουγκαρίτ
sense:
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;


lexentry: pol/Ukraina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ukraina
trans_list: Ουκρανία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;


lexentry: pol/Ukrainka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Ukrainka
trans_list: Ουκρανή
sense:
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy


lexentry: pol/Układ_Słoneczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Układ Słoneczny
trans_list: ηλιακό σύστημα
sense:
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;


lexentry: pol/Ulm__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ulm
trans_list: Ουλμ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;


lexentry: pol/Urania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urania
trans_list: Ουρανία
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;


lexentry: pol/Urania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urania
trans_list: Ουρανία
sense:
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;


lexentry: pol/Urartu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urartu
trans_list: Ουραρτού
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo dawniej położone na Wyżynie Armeńskiej wokół jeziora Wan, założone około IX wieku p.n.e., podbite w VI wieku p.n.e. przez Medów;


lexentry: pol/Vanuatu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vanuatu
trans_list: Βανουάτου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;


lexentry: pol/Vicenza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vicenza
trans_list: Βιτσέντσα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Vienne__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vienne
trans_list: Βιέννη
sense:
(geografia, geograficzny) miasto nad Rodanem, położone w południowo-wschodniej Francji w departamencie Isère;


lexentry: pol/Waga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Waga
trans_list: Ζυγός
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;


lexentry: pol/Waga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Waga
trans_list: Ζυγός
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;


lexentry: pol/Wandal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wandal
trans_list: Βάνδαλος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;


lexentry: pol/Wega__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wega
trans_list: Βέγα
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;


lexentry: pol/Wehrmacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wehrmacht
trans_list: Βέρμαχτ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w latach 1935-1946 całość wojsk III Rzeszy, wraz z marynarką i lotnictwem, z wyłączeniem jednak jednostek Waffen-SS;


lexentry: pol/Weimar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Weimar
trans_list: Βαϊμάρη
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;


lexentry: pol/Wenezuela__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenezuela
trans_list: Βενεζουέλα
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;


lexentry: pol/Wenus__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenus
trans_list: Αφροδίτη | Βένους
sense:
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;


lexentry: pol/Wergiliusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wergiliusz
trans_list: Βιργίλιος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;


lexentry: pol/Werona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Werona
trans_list: Βερόνα
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Wersal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wersal
trans_list: Βερσάιγ
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;


lexentry: pol/Wessex__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wessex
trans_list: Ουέσσεξ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 519–927;


lexentry: pol/Westa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Westa
trans_list: Βέστα
sense:
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;


lexentry: pol/Wezera__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wezera
trans_list: Βέζερ
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;


lexentry: pol/Wielka_Niedźwiedzica__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Niedźwiedzica
trans_list: Μεγάλη Άρκτος
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;


lexentry: pol/Wielka_Sobota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Sobota
trans_list: Μεγάλο Σάββατο | Μέγα Σάββατο
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;


lexentry: pol/Wielka_Środa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Środa
trans_list: Μεγάλη Τετάρτη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ostatnia środa przed Wielkanocą;


lexentry: pol/Wielkanoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkanoc
trans_list: Πάσχα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Czwartek
trans_list: Μεγάλη Πέμπτη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;


lexentry: pol/Wielki_Piątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Piątek
trans_list: Μεγάλη Παρασκευή
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Post
trans_list: Μεγάλη Τεσσαρακοστή
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;


lexentry: pol/Wielki_Tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Tydzień
trans_list: Μεγάλη Εβδομάδα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Wóz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Wóz
trans_list: Άμαξα | Άμαξα του Καρόλου | Αλετροπόδι
sense:
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Litewskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Księstwo Litewskie
trans_list: Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1236-1795;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Luksemburga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Księstwo Luksemburga
trans_list: Μέγα Δουκάτο του Λουξεμβούργου
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;


lexentry: pol/Wielkie_Równiny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Równiny
trans_list: Μεγάλες Πεδιάδες
sense:
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;


lexentry: pol/Wiesbaden__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wiesbaden
trans_list: Βίζμπαντεν
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;


lexentry: pol/Wigilia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wigilia
trans_list: Άγια Νύχτα | παραμονή Χριστουγέννων
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/Wikipedia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wikipedia
trans_list: Βικιπαίδεια
sense:
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;


lexentry: pol/Wikiźródła__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wikiźródła
trans_list: Βικιθήκη
sense:
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;


lexentry: pol/Wilczy_Szaniec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wilczy Szaniec
trans_list: Λημέρι του λύκου
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem;


lexentry: pol/Wirakocza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wirakocza
trans_list: Βιρακότσα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;


lexentry: pol/Wismar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wismar
trans_list: Βίσμαρ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w Niemczech, położone nad Morzem Bałtyckim;


lexentry: pol/Wisznu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wisznu
trans_list: Βισνού
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu


lexentry: pol/Witebsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Witebsk
trans_list: Βίτσεμπσκ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;


lexentry: pol/Wizygot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wizygot
trans_list: Βησιγότθος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;


lexentry: pol/Wjosa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wjosa
trans_list: Αώος
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;


lexentry: pol/Wniebowstąpienie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wniebowstąpienie
trans_list: Ανάληψη
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa, obchodzone corocznie w 40. dniu od Zmartwychwstania Pańskiego (czwartek);


lexentry: pol/Wniebowzięcie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wniebowzięcie
trans_list: Δεκαπενταύγουστος | Κοίμηση της Θεοτόκου
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;


lexentry: pol/Wodnik__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wodnik
trans_list: Υδροχόος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;


lexentry: pol/Wodnik__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wodnik
trans_list: Υδροχόος
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;


lexentry: pol/Wojwodina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wojwodina
trans_list: Βοϊβοντίνα
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;


lexentry: pol/Wolne_Hrabstwo_Burgundii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolne Hrabstwo Burgundii
trans_list: Φρανς-Κοντέ
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Wołga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołga
trans_list: Βόλγας
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;


lexentry: pol/Wołoch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wołoch
trans_list: Βλάχος
sense:
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;


lexentry: pol/Wołoszczyzna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołoszczyzna
trans_list: Βλαχία
sense:
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;


lexentry: pol/Wrocław__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wrocław
trans_list: Βρότσλαβ
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/Wspólnota_Niepodległych_Państw__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wspólnota Niepodległych Państw
trans_list: ΚΑΚ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;


lexentry: pol/Wszystkich_Świętych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wszystkich Świętych
trans_list: Αγίων Πάντων
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;


lexentry: pol/Wuhan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wuhan
trans_list: Ουχάν
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;


lexentry: pol/Wyspa_Bouveta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Bouveta
trans_list: Νήσος Μπουβέ
sense:
(geografia, geograficzny) niezamieszkana wyspa wulkaniczna na południowym Oceanie Atlantyckim stanowiąca terytorium zależne Norwegii;


lexentry: pol/Wyspa_Man__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Man
trans_list: Νήσος του Μαν
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;


lexentry: pol/Wyspa_Wielkanocna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Wielkanocna
trans_list: Νησί του Πάσχα
sense:
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;


lexentry: pol/Wyspy_Brytyjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Brytyjskie
trans_list: Βρετανικά Νησιά
sense:
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;


lexentry: pol/Wyspy_Cooka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Cooka
trans_list: Νήσοι Κουκ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;


lexentry: pol/Wyspy_Kanaryjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kanaryjskie
trans_list: Κανάριες Νήσοι | Κανάριοι Νήσοι
sense:
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;


lexentry: pol/Wyspy_Kokosowe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kokosowe
trans_list: Νησιά Κόκος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2),


lexentry: pol/Wyspy_Marshalla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Marshalla
trans_list: Νήσοι Μάρσαλ
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;


lexentry: pol/Wyspy_Owcze__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Owcze
trans_list: Νήσοι Φερόες
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)


lexentry: pol/Wyspy_Salomona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Salomona
trans_list: Νήσοι Σολομώντος
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;


lexentry: pol/Wyspy_Świętego_Tomasza_i_Książęca__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
trans_list: Σάο Τομέ και Πρίνσιπε | Άγιος Θωμάς και Πρίγκηπας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;


lexentry: pol/Wzgórza_Golan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wzgórza Golan
trans_list: Υψώματα του Γκολάν
sense:
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;


lexentry: pol/Władykaukaz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Władykaukaz
trans_list: Βλαντικαφκάς
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;


lexentry: pol/Włochy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Włochy
trans_list: Ιταλία
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;


lexentry: pol/YouTube__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: YouTube
trans_list: γιουτιούμπ
sense:
(telekomunikacja) jeden z serwisów internetowych umożliwiających umieszczanie, nadawanie, ocenianie i komentowanie nagrań wideo oraz audio;


lexentry: pol/ZEA__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ZEA
trans_list: ΗΑΕ
sense:
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;


lexentry: pol/ZSRR__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ZSRR
trans_list: ΕΣΣΔ | Ε.Σ.Σ.Δ.
sense:
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg_Jordanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zachodni Brzeg Jordanu
trans_list: Δυτική Όχθη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Zachodni Brzeg


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zachodni Brzeg
trans_list: Δυτική Όχθη
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;


lexentry: pol/Zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zachód
trans_list: Δύση
sense:
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia


lexentry: pol/Zaduszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zaduszki
trans_list: ψυχοσάββατο
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);


lexentry: pol/Zamość__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zamość
trans_list: Ζάμος | Ζάμοστς
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w południowej części województwa lubelskiego;


lexentry: pol/Zaratusztra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zaratusztra
trans_list: Ζαρατούστρα
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu;


lexentry: pol/Zatoka_Adeńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Adeńska
trans_list: Κόλπος του Άντεν
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;


lexentry: pol/Zatoka_Argolidzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Argolidzka
trans_list: Αργολικός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji;


lexentry: pol/Zatoka_Biskajska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Biskajska
trans_list: Βισκαϊκός Κόλπος | Βισκαϊκός κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;


lexentry: pol/Zatoka_Eubejska_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Eubejska Północna
trans_list: Βόρειος Ευβοϊκός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową;


lexentry: pol/Zatoka_Gwinejska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Gwinejska
trans_list: Κόλπος της Γουινέας
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;


lexentry: pol/Zatoka_Heraklejska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Heraklejska
trans_list: Κόλπος Ηρακλείου
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północnego brzegu wyspy Krety, na północny zachód od miasta Heraklion


lexentry: pol/Zatoka_Honduraska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Honduraska
trans_list: Κόλπος Ονδούρας
sense:
(geografia, geograficzny) otwarta zatoka Morza Karaibskiego, położona u wybrzeży Belize, Gwatemali i Hondurasu;


lexentry: pol/Zatoka_Hudsona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Hudsona
trans_list: κόλπος Χάντσον
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;


lexentry: pol/Zatoka_Kalifornijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kalifornijska
trans_list: Κόλπος της Καλιφόρνιας
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;


lexentry: pol/Zatoka_Kasandryjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kasandryjska
trans_list: Τορωναίος Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka położona u wybrzeży Półwyspu Chalcydyckiego, między półwyspami Kasandra i Sithonia


lexentry: pol/Zatoka_Kiparysyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kiparysyjska
trans_list: Κυπαρισσιακός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu;


lexentry: pol/Zatoka_Koryncka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Koryncka
trans_list: Κορινθιακός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;


lexentry: pol/Zatoka_Lakońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Lakońska
trans_list: Λακωνικός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez;


lexentry: pol/Zatoka_Larnaki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Larnaki
trans_list: Κόλπος Λάρνακας
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka położona u południowo-wschodnicg wybrzeży Cypru, na wschód od miasta Larnaka


lexentry: pol/Zatoka_Malijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Malijska
trans_list: Μαλιακός κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili


lexentry: pol/Zatoka_Meksykańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Meksykańska
trans_list: Κόλπος του Μεξικού
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;


lexentry: pol/Zatoka_Meseńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Meseńska
trans_list: Μεσσηνιακος Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;


lexentry: pol/Zatoka_Orfańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Orfańska
trans_list: Κόλπος Ορφανού | Στρυμονικός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego


lexentry: pol/Zatoka_Pagasyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Pagasyjska
trans_list: Παγασητικός κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;


lexentry: pol/Zatoka_Petalijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Petalijska
trans_list: Κόλπος Πεταλιών
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea


lexentry: pol/Zatoka_Sarońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Sarońska
trans_list: Σαρωνικός κόλπος | Σαρωνικός
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim;


lexentry: pol/Zatoka_Tajlandzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tajlandzka
trans_list: κόλπος της Ταϊλάνδης
sense:
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Termajska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Termajska
trans_list: Θερμαϊκός Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;


lexentry: pol/Zeus__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zeus
trans_list: Δίας | Ζευς
sense:
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;


lexentry: pol/Ziemia_Obiecana__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ziemia Obiecana
trans_list: Γη της Επαγγελίας
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;


lexentry: pol/Ziemia_Święta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ziemia Święta
trans_list: Άγιοι Τόποι
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;


lexentry: pol/Zimbabwe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zimbabwe
trans_list: Ζιμπάμπουε
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo_Wielkiej_Brytanii_i_Irlandii_Północnej__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
trans_list: Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zjednoczone Królestwo
trans_list: Ηνωμένο Βασίλειο
sense:
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej


lexentry: pol/Zmartwychwstanie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zmartwychwstanie
trans_list: Ανάσταση
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie;


lexentry: pol/Zug__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zug
trans_list: τρένο
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;


lexentry: pol/Zwiastowanie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zwiastowanie
trans_list: Ευαγγελισμός
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/Związek_Australijski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Australijski
trans_list: Κοινοπολιτεία της Αυστραλίας
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa


lexentry: pol/Związek_Radziecki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Radziecki
trans_list: Σοβιετική Ένωση
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;


lexentry: pol/Związek_Socjalistycznych_Republik_Radzieckich__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
trans_list: Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;


lexentry: pol/Złoty_Róg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Złoty Róg
trans_list: Κεράτιος Κόλπος
sense:
(geografia, geograficzny) wąska, głęboko wcięta zatoka Bosforu ograniczająca od północy starożytny Konstantynopol i oddzielająca go od położonej na północnym brzegu Galaty;


lexentry: pol/a_kysz__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: a kysz
trans_list: δίνε του
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)


lexentry: pol/a_także__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: a także
trans_list: καθώς και
sense:
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów


lexentry: pol/abaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaja
trans_list: αμπάγια
sense:
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;


lexentry: pol/abaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaka
trans_list: καννάβι της μανίλας | αβάκα
sense:
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;


lexentry: pol/abakus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abakus
trans_list: άβακας
sense:
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;


lexentry: pol/abandon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abandon
trans_list: εγκατάλειψη
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;


lexentry: pol/abaton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaton
trans_list: άβατο
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu;


lexentry: pol/abaton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaton
trans_list: άβατο
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;


lexentry: pol/abderyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abderyta
trans_list: Αβδηρίτης
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa


lexentry: pol/abdest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdest
trans_list: βουντού
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;


lexentry: pol/abdykacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdykacja
trans_list: παραίτηση
sense:
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/abdykować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdykować
trans_list: παραιτούμαι
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji


lexentry: pol/aberracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aberracja
trans_list: αποπλάνηση του φωτός
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;


lexentry: pol/aberracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aberracja
trans_list: απόκλιση φωτός | εκτροπή φωτός
sense:
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;


lexentry: pol/abisal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abisal
trans_list: αβυσσαία ζώνη
sense:
(geografia, geograficzny) najgłębsza strefa wód oceanicznych poniżej 1700 m wraz z dnem, charakteryzująca się brakiem światła słonecznego;


lexentry: pol/ablatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablatyw
trans_list: αφαιρετική
sense:
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;


lexentry: pol/abolicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abolicja
trans_list: κατάργηση
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;


lexentry: pol/abrazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrazja
trans_list: αποξύρηση
sense:
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;


lexentry: pol/abrewiacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrewiacja
trans_list: περιληψη
sense:
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów


lexentry: pol/abrewiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrewiatura
trans_list: βραχυγραφία
sense:
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;


lexentry: pol/absolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: absolucja
trans_list: άφεση
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/absolutnie__przysłówek__2
sense_num: 02
written_rep: absolutnie
trans_list: απόλυτος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) mając nieograniczoną władzę, posiadając władzę absolutną


lexentry: pol/absolutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: absolutny
trans_list: απόλυτος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad


lexentry: pol/absolutystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: absolutystyczny
trans_list: απόλυτος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu (ustroju państwowego)


lexentry: pol/absorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: absorpcja
trans_list: απορρόφηση
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;


lexentry: pol/abstrahować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrahować
trans_list: απόσταγμα
sense:
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego


lexentry: pol/abstrakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrakt
trans_list: αφαίρεση
sense:
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie


lexentry: pol/abstrakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrakt
trans_list: αφαίρεση
sense:
(książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim


lexentry: pol/abstynencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstynencja
trans_list: εγκράτεια | αποχή
sense:
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;


lexentry: pol/abulia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abulia
trans_list: αβουλία
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji


lexentry: pol/acefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acefalia
trans_list: ακεφαλία
sense:
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;


lexentry: pol/acetamid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetamid
trans_list: αιθαναμίδιο
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;


lexentry: pol/acetofenon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetofenon
trans_list: ακετοφαινόνη
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/aceton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aceton
trans_list: ακετόνη
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/acetonemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetonemia
trans_list: κετοναιμία
sense:
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii


lexentry: pol/acetylenowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: acetylenowy
trans_list: ακετυλένιο
sense:
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania


lexentry: pol/acetylocholina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetylocholina
trans_list: ακετυλοχολίνη
sense:
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;


lexentry: pol/ach__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ach
trans_list: αχ
sense:
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie


lexentry: pol/achalazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: achalazja
trans_list: αχαλασία
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na zaburzeniu rozkurczu dolnego zwieracza przełyku i zaburzonej perystaltyki pozostałych odcinków przełyku


lexentry: pol/acyklowir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acyklowir
trans_list: ακυκλοβίρη
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny


lexentry: pol/acz__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: acz
trans_list: καίτοι
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się


lexentry: pol/adadżio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adadżio
trans_list: γνωμικό
sense:
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;


lexentry: pol/adamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adamaszek
trans_list: δαμάσκο
sense:
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adapter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adapter
trans_list: γραμμόφωνο
sense:
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa


lexentry: pol/adaptować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: adaptować
trans_list: προσαρμόζομαι
sense:
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska


lexentry: pol/addycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: addycja
trans_list: πρόσθεση
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;


lexentry: pol/adenotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adenotomia
trans_list: αδενεκτομή
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;


lexentry: pol/adenozyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adenozyna
trans_list: αδενοσίνη
sense:
(biochemia, biochemiczny) nukleozyd purynowy złożony z adeniny i rybozy, pełniący ważne funkcje biologiczne, m.in. jako składnik ATP, ADP, AMP oraz jako neuroprzekaźnik; C10H13N5O4;


lexentry: pol/adenozynotrójfosforan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adenozynotrójfosforan
trans_list: τριφωσφορική αδενοσίνη
sense:
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;


lexentry: pol/adhan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adhan
trans_list: αδδάν
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;


lexentry: pol/adidas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adidas
trans_list: αθλητικά παπούτσια
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) (obuwnictwo, obuwniczy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: admirał
trans_list: ναύαρχος
sense:
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: admirał
trans_list: ναύαρχος
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych


lexentry: pol/adnotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adnotacja
trans_list: σχόλιο
sense:
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów


lexentry: pol/adonis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adonis
trans_list: άδωνης | άδωνις
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) (żartobliwie) lub (ironicznie) piękny, przystojny, zwykle młody mężczyzna, przesadnie dbający o swoją urodę


lexentry: pol/adoracyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adoracyjny
trans_list: λατρεία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji


lexentry: pol/adorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: adorować
trans_list: λατρεύω
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego


lexentry: pol/adres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adres
trans_list: διεύθυνση
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka


lexentry: pol/adsorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adsorpcja
trans_list: προσρόφηση
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/adwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwent
trans_list: Έλευση
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adwokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat
trans_list: δικηγόρος | συνήγορος
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;


lexentry: pol/adwokat_diabła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat diabła
trans_list: συνήγορος του διαβόλου
sense:
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze


lexentry: pol/adyton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adyton
trans_list: άδυτο
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;


lexentry: pol/aero-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: aero-
trans_list: αερ- | αερο- | αερό-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem


lexentry: pol/aerobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerobus
trans_list: έρμπας
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;


lexentry: pol/aerofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofobia
trans_list: αεροφοβία
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)


lexentry: pol/aerofotografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofotografia
trans_list: αεροφωτογράφηση
sense:
(fotografia) (lotnictwo, lotniczy) dziedzina fotografi polegająca na robieniu zdjęć powierzchni ziemi z dużych wysokości


lexentry: pol/aerograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerograf
trans_list: μικροψεκαστήρας
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;


lexentry: pol/aeroklub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aeroklub
trans_list: αερολέσχη
sense:
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: αεροζόλ | αερόλυμα
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: αεροζόλ
sense:
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana


lexentry: pol/aerożel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerożel
trans_list: αεροπήκτωμα
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;


lexentry: pol/afektacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afektacja
trans_list: νάζι
sense:
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany


lexentry: pol/affidavit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: affidavit
trans_list: ένορκη γραπτή κατάθεση
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą


lexentry: pol/afisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afisz
trans_list: αφίσα
sense:
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aforyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aforyzm
trans_list: αφορισμός | απόφθεγμα
sense:
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;


lexentry: pol/afrodyzjak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrodyzjak
trans_list: αφροδισιακό
sense:
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;


lexentry: pol/afta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afta
trans_list: άφθα
sense:
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;


lexentry: pol/aga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aga
trans_list: αγάς
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;


lexentry: pol/agat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agat
trans_list: αχάτης
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;


lexentry: pol/agawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agawa
trans_list: αθάνατο | αθάνατος
sense:
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;


lexentry: pol/agenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agenda
trans_list: ατζέντα
sense:
ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie


lexentry: pol/agitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agitacja
trans_list: αναβρασμός
sense:
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;


lexentry: pol/agitator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: agitator
trans_list: αναδευτήρας
sense:
(chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej


lexentry: pol/agnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostycyzm
trans_list: αγνωστικισμός
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;


lexentry: pol/agnostyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostyczka
trans_list: αγνωστικίστρια
sense:
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka agnostycyzmu, kobieta uważająca, że nie da się udowodnić istnienia lub nieistnienia boga


lexentry: pol/agnostyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostyk
trans_list: αγνωστικιστής
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu


lexentry: pol/agora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agora
trans_list: αγορά
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich miastach-państwach


lexentry: pol/agora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agora
trans_list: αγορά
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;


lexentry: pol/agorafobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agorafobia
trans_list: αγοραφοβία
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;


lexentry: pol/agrafka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrafka
trans_list: παραμάνα
sense:
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;


lexentry: pol/agrarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: agrarystyczny
trans_list: αγροτικός
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem


lexentry: pol/agresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agresja
trans_list: επιθετικότητα
sense:
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;


lexentry: pol/agrest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrest
trans_list: φραγκοστάφυλλο
sense:
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;


lexentry: pol/agrochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrochemia
trans_list: αγροχημεία
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;


lexentry: pol/agronomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agronomia
trans_list: αγρονομία | γεωπονία
sense:
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;


lexentry: pol/agroturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agroturystyka
trans_list: αγροτουρισμός
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;


lexentry: pol/ajatollah__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajatollah
trans_list: αγιατολάχ
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;


lexentry: pol/ajran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajran
trans_list: αριάνι | αϊράνι
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;


lexentry: pol/akacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akacja
trans_list: ακακία
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)


lexentry: pol/akadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: akadyjski
trans_list: ακκαδικά | Ακκαδική
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/akatyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akatyst
trans_list: ακάθιστος ύμνος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent
trans_list: προφορά
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent
trans_list: τόνος | τονισμός
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent
trans_list: προφορά
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;


lexentry: pol/akcent_akutowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent akutowy
trans_list: οξεία
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci pochylonej kreski w prawo umieszczany nad literą


lexentry: pol/akcentowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcentowanie
trans_list: τονισμός
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania


lexentry: pol/akcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcja
trans_list: μετοχή
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);


lexentry: pol/akcyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcyza
trans_list: φόρος
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;


lexentry: pol/aklimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aklimatyzacja
trans_list: εγκλιματισμός
sense:
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;


lexentry: pol/akolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akolada
trans_list: κατηγορία
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (drukarstwo, drukarski) pionowa linia lub klamra łącząca pięciolinie, na których notuje się partie instrumentów lub głosów jednego utworu wykonywane jednocześnie;


lexentry: pol/akompaniament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akompaniament
trans_list: ακομπανιαμέντο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi


lexentry: pol/akompaniować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: akompaniować
trans_list: συνοδεύω | ακομπανιάρω
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło


lexentry: pol/akord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akord
trans_list: συγχορδία
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;


lexentry: pol/akrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akrecja
trans_list: πρόσφυση
sense:
(astronomia, astronomiczny) opadanie materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku przyciągania grawitacyjnego;


lexentry: pol/akredytywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akredytywa
trans_list: τραπεζική πίστωση
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;


lexentry: pol/akromegalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akromegalia
trans_list: ακρομεγαλία | μεγαλακρία
sense:
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;


lexentry: pol/akropol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akropol
trans_list: ακρόπολη
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto


lexentry: pol/akrostych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akrostych
trans_list: ακροστιχίδα
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;


lexentry: pol/akroterion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akroterion
trans_list: ακρωτήριο
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu


lexentry: pol/aksamit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksamit
trans_list: βελούδο
sense:
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;


lexentry: pol/aksjomat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksjomat
trans_list: αξίωμα
sense:
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;


lexentry: pol/akt_oskarżenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akt oskarżenia
trans_list: κατηγορητήριο
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;


lexentry: pol/aktorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktorka
trans_list: ηθοποιός
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera


lexentry: pol/aktuariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktuariusz
trans_list: αναλογιστής
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;


lexentry: pol/aktyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktyna
trans_list: ακτίνη
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) wielofunkcyjne białko, które jest jednym z kluczowych elementów cytoszkieletu w komórkach eukariotycznych


lexentry: pol/aktyno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: aktyno-
trans_list: ακτινο-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z promieniem, promieniowaniem, promieniotwórczością


lexentry: pol/aktynometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktynometr
trans_list: ακτινόμετρο
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego


lexentry: pol/aktynowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktynowiec
trans_list: ακτινίδιο
sense:
(chemia, chemiczny) radioaktywny metal z grupy pierwiastków chemicznych ósmego okresu, w najczęstszym rozumieniu o liczbach atomowych od 83 (aktynu) do 103 (lorensu);


lexentry: pol/aktywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktywa
trans_list: ενεργητικό
sense:
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;


lexentry: pol/aktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktywizm
trans_list: ακτιβισμός
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością


lexentry: pol/akumulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akumulator
trans_list: συσσωρευτής | μπαταρία
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)


lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupunktura
trans_list: βελονισμός
sense:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: ακουστική
sense:
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: ακουστική
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach


lexentry: pol/akwedukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwedukt
trans_list: υδραγωγείο
sense:
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;


lexentry: pol/akwen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwen
trans_list: λεκάνη
sense:
każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych


lexentry: pol/alabaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alabaster
trans_list: αλάβαστρο
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;


lexentry: pol/alanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alanina
trans_list: αλανίνη
sense:
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;


lexentry: pol/alarmistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: alarmistyczny
trans_list: ανησυχητικός | κινδυνολογικός
sense:
wzbudzający niepokój przed niebezpieczeństwem, mający ostrzec przed czymś niepokojącym, co zasługuje na większą uwagę; często czymś, co wcale nie zasługuje na nią


lexentry: pol/alawita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alawita
trans_list: Αλαουίτης
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu


lexentry: pol/albedo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albedo
trans_list: άλβεδο
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;


lexentry: pol/albinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albinizm
trans_list: αλφισμός
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/albo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: albo
trans_list: ή
sense:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/alchemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alchemia
trans_list: αλχημεία
sense:
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;


lexentry: pol/aldehyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldehyd
trans_list: αλδεΰδη
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;


lexentry: pol/aldosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldosteron
trans_list: αλδοστερόνη
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów


lexentry: pol/ale__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: ale
trans_list: αλλά | μα | όμως
sense:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego


lexentry: pol/alef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alef
trans_list: άλεφ
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);


lexentry: pol/alegoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoria
trans_list: αλληγορία
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;


lexentry: pol/alegoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoryczny
trans_list: αλληγορικός
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny


lexentry: pol/aleksytymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aleksytymia
trans_list: αλεξιθυμία
sense:
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;


lexentry: pol/alembik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alembik
trans_list: αποστακτήρας | λαμπίκος
sense:
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/alfabet_Morse'a__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfabet Morse'a
trans_list: αλφάβητο Μορς
sense:
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;


lexentry: pol/alfons__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfons
trans_list: μαστροπός
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę


lexentry: pol/algolagnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algolagnia
trans_list: αλγολαγνεία
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;


lexentry: pol/algorytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algorytm
trans_list: αλγόριθμος
sense:
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;


lexentry: pol/aliant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliant
trans_list: σύμμαχος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej


lexentry: pol/aliant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliant
trans_list: σύμμαχος
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych


lexentry: pol/alias__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alias
trans_list: ψευδώνυμο
sense:
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu


lexentry: pol/alibi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alibi
trans_list: άλλοθι
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;


lexentry: pol/aligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aligator
trans_list: αλιγάτορας | αλλιγάτορας
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;


lexentry: pol/alimenty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alimenty
trans_list: διατροφή
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;


lexentry: pol/aliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliteracja
trans_list: παρήχηση
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;


lexentry: pol/alkaloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkaloid
trans_list: αλκαλοειδές
sense:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;


lexentry: pol/alkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkan
trans_list: αλκάνιο
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;


lexentry: pol/alkin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkin
trans_list: αλκίνιο
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkohol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol
trans_list: αλκοόλη | οινόπνευμα
sense:
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholizm
trans_list: αλκοολισμός
sense:
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;


lexentry: pol/alkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkowa
trans_list: κόγχη
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allel
trans_list: αλληλόμορφα γονίδια
sense:
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: alleluja
trans_list: αλληλούια
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allozaur
trans_list: Αλλόσαυρος
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Allosaurus, rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;


lexentry: pol/alofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alofon
trans_list: αλλόφωνο
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem


lexentry: pol/alotropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alotropia
trans_list: αλλοτροπία
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;


lexentry: pol/alpensztok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alpensztok
trans_list: άλπενστόκ
sense:
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;


lexentry: pol/alt-right__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt-right
trans_list: εναλλακτική δεξιά
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiór powstałych w drugiej dekadzie XX wieku w USA skrajnie prawicowych ideologii, głoszących m.in. białą supremację, antysemityzm i hasła prawicowopopulistyczne;


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: άλτο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: άλτο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem


lexentry: pol/alternatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alternatywa
trans_list: εκλογή
sense:
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;


lexentry: pol/altruistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: altruistyczny
trans_list: αλτρουιστικός
sense:
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu


lexentry: pol/aluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluzja
trans_list: υπαινιγμός | υπονοούμενο
sense:
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost


lexentry: pol/amarylkowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amarylkowate
trans_list: αμαρυλλίδες
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Amaryllidaceae J. St.-Hil., rodzina bylin jednoliściennych z rzędu szparagowców;


lexentry: pol/amazonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amazonit
trans_list: αμαζονίτης
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasada
trans_list: πρεσβεία
sense:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/ambasador_dobrej_woli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasador dobrej woli
trans_list: πρέσβης καλής θέλησης
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych


lexentry: pol/ambona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambona
trans_list: άμβωνας
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambra
trans_list: άμβρα | ζωϊκός ήλεκτρο
sense:
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;


lexentry: pol/ameba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ameba
trans_list: αμοιβάδα
sense:
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;


lexentry: pol/amen__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: amen
trans_list: αμήν
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy


lexentry: pol/amerykanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanizować
trans_list: εξαμερικανίζω
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację


lexentry: pol/ametyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametyst
trans_list: αμέθυστος
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;


lexentry: pol/ametystowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ametystowy
trans_list: αμέθυστος
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem


lexentry: pol/amfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfetamina
trans_list: αμφεταμίνη
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;


lexentry: pol/amfibolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfibolit
trans_list: αμφιβολίτης
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;


lexentry: pol/amfiteatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfiteatr
trans_list: αμφιθέατρο
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amfora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfora
trans_list: αμφορέας
sense:
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;


lexentry: pol/amid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amid
trans_list: αμίδιο
sense:
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;


lexentry: pol/amigdalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amigdalina
trans_list: αμυγδαλίνη
sense:
(biochemia, biochemiczny) glikozyd cyjanogenny naturalnie występujący w niektórych nasionach roślin z rodziny różowatych


lexentry: pol/aminobenzen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aminobenzen
trans_list: αμινοβενζολο
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze C₆H₅NH₂, złożony z pierścienia benzenowego (C₆H₆) połączonego z grupą aminową (NH₂)


lexentry: pol/amnestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amnestia
trans_list: αμνηστία
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;


lexentry: pol/amniocenteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amniocenteza
trans_list: αμνιοκέντηση
sense:
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej


lexentry: pol/amniopunkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amniopunkcja
trans_list: αμνιοκέντηση
sense:
(medycyna, medyczny) inwazyjne badanie prenatalne, diagnostyczny zabieg medyczny polegający na nakłuciu pęcherza płodowego (owodni) w celu pobrania próbki płynu owodniowego


lexentry: pol/amoksycylina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoksycylina
trans_list: αμοξυκιλλίνη
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)


lexentry: pol/amoniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoniak
trans_list: αμμωνία
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amonit
trans_list: αμμωνίτης
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: amonit
trans_list: αμμωνίτης
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: απόσβεση
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych


lexentry: pol/amortyzator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzator
trans_list: αμορτισέρ
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;


lexentry: pol/amper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amper
trans_list: αμπέρ
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;


lexentry: pol/amperogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amperogodzina
trans_list: αμπερώρα
sense:
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: φύσιγγα
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/amulet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amulet
trans_list: φυλαχτό | φυλακτό
sense:
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;


lexentry: pol/amuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amuzja
trans_list: αμουσία
sense:
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;


lexentry: pol/anabioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anabioza
trans_list: αναβίωση
sense:
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;


lexentry: pol/anabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anabolizm
trans_list: αναβολισμός
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) część procesów metabolicznych w organizmie, które polegają na syntezie złożonych związków chemicznych z prostszych, z towarzyszącym zużyciem energii


lexentry: pol/anachoreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachoreta
trans_list: αναχωρητής
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom


lexentry: pol/anachronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachronizm
trans_list: αναχρονισμός
sense:
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;


lexentry: pol/anafilaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anafilaksja
trans_list: αναφυλαξία
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;


lexentry: pol/anaforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaforeza
trans_list: αναφόρηση
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody


lexentry: pol/anaglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaglif
trans_list: ανάγλυφο
sense:
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;


lexentry: pol/anagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anagram
trans_list: ανάγραμμα | αναγραμματισμός
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;


lexentry: pol/anakreontyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anakreontyk
trans_list: ανακρεόντειο μέτρο
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;


lexentry: pol/analgetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analgetyk
trans_list: αναλγητικό
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/anapest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anapest
trans_list: ανάπαιστος
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;


lexentry: pol/anarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchizm
trans_list: αναρχισμός
sense:
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;


lexentry: pol/anarchokapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchokapitalizm
trans_list: αναρχοκαπιταλισμός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku


lexentry: pol/anarchosyndykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchosyndykalizm
trans_list: αναρχοσυνδικαλισμός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna łącząca anarchizm z syndykalizmem; kierunek anarchizmu głoszący, że związki zawodowe (syndykaty) są podstawowym narzędziem walki klasowej oraz przyszłą podstawą organizacji społeczeństwa, opartego na dobrowolnej federacji wolnych zrzeszeń pracowniczych;


lexentry: pol/anastrofa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anastrofa
trans_list: αναστροφή
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura stylistyczna, która polega na odwróceniu zwykłej kolejności wyrazów w zdaniu lub wersie (w celu nadania wypowiedzi tonu bardziej poetyckiego albo dramatycznego)


lexentry: pol/anatema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anatema
trans_list: αφορισμός
sense:
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;


lexentry: pol/anch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anch
trans_list: ανκχ
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;


lexentry: pol/anchois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anchois
trans_list: γαύρος
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;


lexentry: pol/andoniedźwiedź_okularowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andoniedźwiedź okularowy
trans_list: αρκούδα των Άνδεων
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/andradyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andradyt
trans_list: Ανδραδίτης
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;


lexentry: pol/andro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: andro-
trans_list: ανδρο-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi


lexentry: pol/androgen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: androgen
trans_list: ανδρογόνο
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;


lexentry: pol/androgyniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: androgyniczny
trans_list: ανδρόγυνος
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie


lexentry: pol/andrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andrologia
trans_list: ανδρολογία
sense:
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;


lexentry: pol/andropauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andropauza
trans_list: ανδρόπαυση
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) proces biologiczny u mężczyzn, analogiczny do menopauzy u kobiet, związany z obniżeniem poziomu testosteronu, co może prowadzić do zmian fizycznych, emocjonalnych i seksualnych


lexentry: pol/aneksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneksja
trans_list: προσάρτηση
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;


lexentry: pol/anektować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: anektować
trans_list: ενσωματώνω
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji


lexentry: pol/anemometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anemometr
trans_list: ανεμόμετρο
sense:
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów


lexentry: pol/anestetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestetyk
trans_list: αναισθητικό
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestezjologia
trans_list: αναισθησιολογία
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angelologia
trans_list: αγγελολογία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii


lexentry: pol/angiogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angiogeneza
trans_list: αγγειογένεση
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu


lexentry: pol/angiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angiolog
trans_list: αγγειολόγος
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego


lexentry: pol/angiotensyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angiotensyna
trans_list: αγγειοτασίνης
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon peptydowy, który odgrywa kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi i gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu


lexentry: pol/anglezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglezyt
trans_list: αγγλεσίτης
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglicyzm
trans_list: αγγλισμός
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglikanizm
trans_list: αγγλικανισμός
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;


lexentry: pol/anglo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: anglo-
trans_list: αγγλο- | αγγλό-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: anglosaski
trans_list: αγγλοσαξονικός
sense:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animacja
trans_list: εμψύχωση
sense:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: εμψυχωτής
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: εμψυχωτής
sense:
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animista
trans_list: ανιμιστής
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animizm
trans_list: ανιμισμός
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anioł
trans_list: άγγελος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anksjolityk
trans_list: αγχολυτικό
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/ankyloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ankyloza
trans_list: αγκύλωση
sense:
(medycyna, medyczny) zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoda
trans_list: άνοδος
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorak
trans_list: άνορακ
sense:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoreksja
trans_list: ανορεξία | ανορεξιά
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anosognozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anosognozja
trans_list: ανοσογνωσία
sense:
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;


lexentry: pol/antagonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antagonistyczny
trans_list: ανταγωνιστικός
sense:
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antologia
trans_list: ανθολογία
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antresola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antresola
trans_list: ημιόροφος
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropocentryzm
trans_list: ανθρωποκεντρισμός
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego


lexentry: pol/antropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropolog
trans_list: ανθρωπολόγος
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;


lexentry: pol/antropometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropometria
trans_list: ανθρωπομετρία
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się pomiarami ciała ludzkiego


lexentry: pol/antropozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropozofia
trans_list: ανθρωποσοφία
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna duchowo-filozoficzna zakładająca, że poprzez wewnętrzny rozwój człowiek może intuicyjnie i duchowo poznać wyższe rzeczywistości oraz zrozumieć sens istnienia


lexentry: pol/anty-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: anty-
trans_list: αντι-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyamerykański
trans_list: αντιαμερικανικός
sense:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybakteryjny
trans_list: αντιβακτηριακούς | αντιβακτηριδιακός
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyczny
trans_list: αντιβιοτικό
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: antybiotyczny
trans_list: αντιβιοτικό
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyk
trans_list: αντιβιοτικό
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: αντιήρωας
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: αντιήρωας
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antybolszewicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybolszewicki
trans_list: αντισοβιετικός
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików


lexentry: pol/antychryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antychryst
trans_list: αντίχριστος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antydemokratyczny
trans_list: αντιδημοκρατικός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antydepresant
trans_list: αντικαταθλιπτικό
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfeminizm
trans_list: αντιφεμινισμός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: αντίφωνο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: αντίφωνο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: αντίφωνο
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antygen
trans_list: αντιγόνο
sense:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalizm
trans_list: αντικληρικαλισμός
sense:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalny
trans_list: αντικληρικός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunista
trans_list: αντικομουνιστής
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistka
trans_list: αντικομουνίστρια
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistyczny
trans_list: αντικομουνιστικός | αντικομμουνιστικός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykoncepcyjny
trans_list: αντισυλληπτικός
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antylogarytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antylogarytm
trans_list: αντιλογάριθμος
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) liczba y=a^x, której logarytm przy podstawie a (typowo logarytm dziesiętny) jest równy danej liczbie x


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antylopa
trans_list: αντιλόπη
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antymateria
trans_list: αντιύλη
sense:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antymonopolowy
trans_list: αντιτράστ
sense:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antynomia
trans_list: αντινομία
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypapież
trans_list: αντίπαπας
sense:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antypoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypoda
trans_list: αντίποδας
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypowieść
trans_list: αντιμυθιστόρημα
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemita
trans_list: αντισημίτης
sense:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antysemitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemitka
trans_list: αντισημίτισσα
sense:
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antyseptyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyseptyka
trans_list: αντισηψία
sense:
(higiena, higieniczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) zespół czynności mających na celu niszczenie lub hamowanie wzrostu mikroorganizmów na żywych tkankach;


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytoksyczny
trans_list: αντιτοξικός
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/antytoksyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antytoksyna
trans_list: αντιτοξίνη
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) biologiczna substancja, zazwyczaj przeciwciało, która neutralizuje działanie toksyn


lexentry: pol/antyutopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyutopia
trans_list: δυστοπία
sense:
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anyż
trans_list: γλυκάνισο
sense:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aoryst
trans_list: αόριστος
sense:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat
trans_list: συσκευή | μηχανή
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparatczyk
trans_list: απαράτσικ
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartament
trans_list: σουίτα
sense:
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartheid
trans_list: πολιτική φυλετικού διαχωρισμού
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apaszka
trans_list: φουλάρι
sense:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apateizm
trans_list: απαθεϊσμός
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apel
trans_list: συναρμολόγηση
sense:
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)


lexentry: pol/apelatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apelatyw
trans_list: κοινό ουσιαστικό
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aphelium
trans_list: αφήλιο
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/apka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apka
trans_list: εφαρμογή
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: εφαρμογή
sense:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: πράξη
sense:
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikować
trans_list: διοικώ
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apofatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apofatyczny
trans_list: αποφατικός
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apogeum
trans_list: απόγειο
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi


lexentry: pol/apokatastaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokatastaza
trans_list: αποκατάσταση
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) koncepcja końcowej i ostatecznej odnowy całego stworzenia poprzez przywrócenie mu pierwotnej doskonałości i bezgrzeszności;


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokopa
trans_list: αποκοπή
sense:
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryf
trans_list: αποκρύφων | απόκρυφα βιβλία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) teksty religijne, okołobiblijne, spisane w czasach starożytnych, ale które nie wchodzą do kanonu Biblii danego Kościoła;


lexentry: pol/apokryficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryficzny
trans_list: απόκρυφος
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apologia
trans_list: απολογία
sense:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aporia
trans_list: απορία
sense:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aposjopeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aposjopeza
trans_list: αποσιώπηση
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środek stylistyczny, który polega na nagłym przerwaniu wypowiedzi przed jej pełnym spodziewanym zakończeniem


lexentry: pol/apostille__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostille
trans_list: επισημείωση
sense:
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostoł
trans_list: Απόστολος | απόστολος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostrofa
trans_list: αποστροφή
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: appendektomia
trans_list: σκωληκοειδεκτομή
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apsyda
trans_list: αψίδα
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteka
trans_list: φαρμακείο
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarka
trans_list: φαρμακοποιός
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarz
trans_list: φαρμακοποιός
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabeska
trans_list: αραβούργημα
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;


lexentry: pol/arabizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizować
trans_list: εξαραβίζω
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabski
trans_list: αραβικά | αραβικός
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: aramejski
trans_list: αραμαϊκά
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/aranżacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aranżacja
trans_list: διασκευή
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;


lexentry: pol/arbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbiter
trans_list: διαιτητής
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: καρπουζιά | καρπούζι
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: καρπούζι
sense:
(spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archanioł
trans_list: αρχάγγελος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: archeo-
trans_list: αρχαιο-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeologia
trans_list: αρχαιολογία
sense:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architekt
trans_list: αρχιτέκτονας
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektka
trans_list: αρχιτεκτόνισσα
sense:
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektura
trans_list: αρχιτεκτονική
sense:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architraw
trans_list: επιστύλιο
sense:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archiwista
trans_list: αρχειονόμος
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archiwolta
trans_list: περίζωμα αψίδας
sense:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/archont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archont
trans_list: άρχοντας
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcybiskup
trans_list: αρχιεπίσκοπος | μητροπολίτης
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcydzieło
trans_list: αριστούργημα
sense:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;


lexentry: pol/areopag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: areopag
trans_list: Άρειος Πάγος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;


lexentry: pol/aresztować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aresztować
trans_list: συλλαμβάνω
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń


lexentry: pol/argot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argot
trans_list: αργκό
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową


lexentry: pol/argument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argument
trans_list: όρισμα
sense:
(matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej


lexentry: pol/arianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arianizm
trans_list: αρειανισμός
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ariański
trans_list: αρειανός
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: arka Noego
trans_list: κιβωτός του Νώε
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkada
trans_list: στοά
sense:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkebuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkebuz
trans_list: αρκεβούζιο
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkusz kalkulacyjny
trans_list: λογιστικό φύλλο
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arlekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arlekin
trans_list: αρλεκίνος
sense:
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;


lexentry: pol/armia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: armia
trans_list: στρατιά
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska – związek operacyjny, składający się z kilku dywizji lub korpusów


lexentry: pol/armia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: armia
trans_list: στρατός ξηράς
sense:
(wojskowość, wojskowy) określenie wojsk lądowych danego państwa, bez lotnictwa i marynarki wojennej (armia w tym znaczeniu może obejmować także lotnictwo wojsk lądowych)


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arogancja
trans_list: αλαζονεία | αλαζονία
sense:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aromaterapia
trans_list: αρωματοθεραπεία
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/aronia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aronia
trans_list: αρώνια
sense:
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenopiryt
trans_list: αρσενοπυρίτης
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/arszenik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arszenik
trans_list: αρσενικό
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku


lexentry: pol/art_déco__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: art déco
trans_list: αρ ντεκό
sense:
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artefakt
trans_list: τέχνημα
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: artezyjski
trans_list: αρτεσιανός
sense:
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artyleria
trans_list: πυροβολικό
sense:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aryjski
trans_list: άρειος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arytmetyka
trans_list: αριθμητική
sense:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as serwisowy
trans_list: άσος
sense:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asafetyda
trans_list: ασαφετίδα | μηδικό σίλφιο
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/asekuracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asekuracja
trans_list: ασφάλιση
sense:
umowa zawierana z odpowiednią instytucją, która rozporządza pieniędzmi ubezpieczonych, pokrywając ich potrzeby na określonych warunkach


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: εκτιμητής
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: εκτιμητής
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspiryna
trans_list: ασπιρίνη
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteroida
trans_list: αστεροειδής
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asterysk
trans_list: αστερίσκος
sense:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma
trans_list: άσθμα
sense:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrofizyka
trans_list: αστροφυσική
sense:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolab
trans_list: αστρολάβος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolabium
trans_list: αστρολάβος
sense:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrologia
trans_list: αστρολογία
sense:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronauta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronauta
trans_list: αστροναύτης
sense:
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronautyka
trans_list: αστροναυτική
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/astygmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astygmatyzm
trans_list: αστιγματισμός
sense:
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;


lexentry: pol/asymetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asymetria
trans_list: ασυμμετρία
sense:
(przenośnie, przenośnia) nierównomierny rozkład cech, wartości, sił lub zasobów w relacji, systemie czy strukturze


lexentry: pol/asymptotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: asymptotyczny
trans_list: ασύμπτωτος
sense:
(matematyka, matematyczny) odnoszący się do asymptoty; zbliżający się do pewnej granicy lub krzywej, ale nigdy jej nieosiągający


lexentry: pol/asynchroniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: asynchroniczny
trans_list: ασύγχρονος
sense:
taki, który nie zachodzi równocześnie z innym procesem lub zdarzeniem; przebiegający niezależnie w czasie


lexentry: pol/asyrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asyrologia
trans_list: ασσυριολογία
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;


lexentry: pol/ataman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ataman
trans_list: αταμάνος
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków;


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ateistyczny
trans_list: άθεος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ateizm
trans_list: αθεϊσμός | αθεΐα
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atelier
trans_list: ατελιέ | στούντιο
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atelier
trans_list: ατελιέ | εργαστήριο | στούντιο
sense:
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atest
trans_list: πιστοποιητικό
sense:
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlas__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: atlas
trans_list: άτλαντας
sense:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna;


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atmosfera
trans_list: ατμόσφαιρα
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atol
trans_list: ατόλλη | ατόλη
sense:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atom
trans_list: άτομο
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atopia
trans_list: ατοπία
sense:
(medycyna, medyczny) dziedziczna skłonność organizmu do nadmiernej reakcji alergicznej na powszechnie występujące czynniki środowiskowe


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrament sympatyczny
trans_list: συμπαθητική μελάνη
sense:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrium
trans_list: αίθριο
sense:
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atropina
trans_list: ατροπίνη
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attaché
trans_list: ακόλουθος
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attyka
trans_list: Αττική
sense:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atut
trans_list: ατού | κόζι
sense:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiobook
trans_list: ηχητικό βιβλίο
sense:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiolog
trans_list: ακουολόγος | ωτολόγος
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu


lexentry: pol/audiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiologia
trans_list: ακοολογία
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o słuchu


lexentry: pol/audiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiometr
trans_list: ακοόμετρο
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audyt
trans_list: διαχειριστικός λογιστικός έλεγχος
sense:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aukcja
trans_list: πλειστηριασμός
sense:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aulos
trans_list: αυλός
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aureola
trans_list: άλως
sense:
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: australijski
trans_list: αυστραλιανός
sense:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auszpik
trans_list: πηχτή
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aut
trans_list: έξω
sense:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auto
trans_list: αυτοκίνητο
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/autobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autobus
trans_list: λεωφορείο
sense:
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;


lexentry: pol/autodafe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autodafe
trans_list: άουτο ντα φε
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;


lexentry: pol/autofocus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autofocus
trans_list: αυτόματη εστίαση
sense:
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;


lexentry: pol/autogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autogeneza
trans_list: αβιογένεση
sense:
proces samorzutnego powstawania lub rozwoju organizmu, struktury albo zjawiska wyłącznie na podstawie jego własnych, wewnętrznych właściwości


lexentry: pol/autokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefalia
trans_list: αυτοκεφαλία
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefaliczny
trans_list: αυτοκέφαλος
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoklaw
trans_list: αυτόκαυστο | αυτόκλειστο
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokracja
trans_list: αυταρχία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokratyzm
trans_list: αυταρχία
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyczna sekretarka
trans_list: αυτόματος τηλεφωνητής
sense:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/autor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autor
trans_list: δημιουργός
sense:
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoreferencja
trans_list: αυτοαναφορά
sense:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autorytaryzm
trans_list: απολυταρχισμός
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostop
trans_list: οτοστόπ | ωτοστόπ
sense:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostrada
trans_list: αυτοκινητόδρομος
sense:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autyzm
trans_list: αυτισμός
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awalista
trans_list: εγγυητής
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awangardowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awangardowość
trans_list: αβανγκαρντισμός
sense:
cecha bycia awangardowym; dążenie do nowości, radykalnej innowacyjności w sztuce, kulturze, myśleniu lub stylu życia


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaria
trans_list: βλάβη | αβαρία
sense:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awatar
trans_list: αβατάρα
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awerroizm
trans_list: αβερροϊσμός
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: awestyjski
trans_list: Αβεστική
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awifauna
trans_list: ορνιθοπανίδα
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: αβοκάντο
sense:
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: αβοκάντο
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azalia
trans_list: αζαλέα
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azotować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: azotować
trans_list: νιτρίδιο
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) nasycać powierzchnię metalu azotem, w celu zwiększenia twardości, odporności na zużycie i korozję


lexentry: pol/azotyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azotyn
trans_list: νιτρώδες
sense:
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu azotawego (HNO₂); związek chemiczny zawierający grupę azotynową (-NO₂) związaną z metalem lub innym atomem (zwykle ich grupą)


lexentry: pol/azotyn_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azotyn sodu
trans_list: νιτρώδες νάτριο
sense:
(chemia, chemiczny) sodowa sól kwasu azotawego stosowana m.in. jako substrat przy produkcji barwników oraz konserwant żywności;


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azyl
trans_list: άσυλο
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałun
trans_list: στυπτηρία
sense:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałycza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałycza
trans_list: κορόμηλο
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba
trans_list: γκόμενα
sense:
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba
trans_list: μπαμπάς
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babka
trans_list: κέικ
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backdoor
trans_list: κερκόπορτα
sense:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: baczność
trans_list: προσοχή | ατενώς
sense:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjęcie postawy stojącej, wyprostowanej, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: badminton
trans_list: μπάντμιντον | αντιπτέριση
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/baglama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baglama
trans_list: μπαγλαμάς
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;


