# translation

lexentry: kur/-an__Paşgir__1
sense_num: 01
written_rep: -an
trans_list: -lar | -ler
sense:
Paşgirek e bo diyarkirina pirrjimariyê navdêran dema ew serbixwe tên bikaranîn (ango ti nomîn li dû nayên)


lexentry: kur/Adem__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Adem
trans_list: Adem | Âdem
sense:
TemplateParserError:LuaError li gor Quranê û Pîroznameyê yekem mirovê dinyayê û bavkalê hemû mirovên din


lexentry: kur/Belîze__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Belîze
trans_list: Beliz
sense:
Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Li rojhilatê Gûatemala û başûrê Meksîk e. Berê wekî Hondûrasa Brîtanî dihat nasîn


lexentry: kur/Deryaya_Karîbê__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Deryaya Karîbê
trans_list: Karayip Denizi
sense:
Navê bahreke tropîkal yê li Nîvkada Rojavayî ye, parçeyeke Okyanûsa Atlantîk e. Li başûrrojhilatê Kendava Meksîkê ye.


lexentry: kur/Dîcle__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Dîcle
trans_list: Dicle
sense:
TemplateParserError:LuaError Ava Mezin, Ava Şîn, çemek e ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûrê Kurdistanê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Firat û bi hev re dirijin Kendavê (dirêjahiya wî: 1900 km)


lexentry: kur/El_Salvador__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: El Salvador
trans_list: El Salvador
sense:
Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Li rojavayê wî Gûatemala, li bakur û rojhilat Hondûras û li başûr Okyanûsa Pasîfîk heye.


lexentry: kur/Firat__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Firat
trans_list: Fırat
sense:
TemplateParserError:LuaError Çemek e ku ji Bakurê Kurdistanê dest pê dike û di Başûr-Rojavaya Kurdistanê û Sûriyê re dibore û li başûrê Iraqê digihe Çemê Dîcle û bi hev re dirije Kendavê.


lexentry: kur/Guatemala__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Guatemala
trans_list: Guatemala
sense:
Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Di navbera Meksîk, Belîze, Deryaya Karîbê, Hondûras, El Salvador û Okyanûsa Pasîfîkê de ye.


lexentry: kur/Hondûras__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Hondûras
trans_list: Honduras
sense:
Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Cîranên wê Deryaya Karîb, Guatemala, Nîkaragua, El Salvador û Okyanûsa Pasîfîk in.


lexentry: kur/Luksembûrg__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Luksembûrg
trans_list: Lüksemburg
sense:
TemplateParserError:LuaError Welatekî biçûk e di navbera Almanyayê, Frensayê û Belçîkayê de (yek ji her sê welatên Beneluks e)


lexentry: kur/Mars__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Mars
trans_list: Mars
sense:
TemplateParserError:LuaError Yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye (ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e).


lexentry: kur/Nîkaragua__Serenav__1
sense_num: 01
written_rep: Nîkaragua
trans_list: Nikaragua
sense:
Navê welatekî Amerîkaya Navîn e. Li başûrê wê Kosta Rîka û li bakur jî Hondûras heye. Ji aliyê din aliyekî wê Okyanûsa Pasîfîk û aliyê din jî Deryaya Karîbê heye.


lexentry: kur/Xwedê_ji_te_razî_be__Biwêj__1
written_rep: Xwedê ji te razî be
trans_list:
Allah senden razı olsun | Allah hoşnut olsun | Allah razı olsun | Allah selâmet versin | eksik olma | kulağı çınlasın


lexentry: kur/Xwedê_te_bihêle__Biwêj__1
written_rep: Xwedê te bihêle
trans_list:
Allah senden razı olsun | tanrı seni kutsasın | Tanrı seni kutsasın | el öpenlerin çok olsun | himmetin var olsun


lexentry: kur/abesîv__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: abesîv
trans_list: yokluk durumu | sız durumu
sense:
TemplateParserError:LuaError karîtîv, prîvatîv, di hin zimanan de forma navdêran ya ku diyar dike ku tiştek nîne yan bêyî wê ye. Di kurdî de li şûna wê formê pêşgira bê tê bikaranîn


lexentry: kur/afrîkansî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: afrîkansî
trans_list: Afrikanca | Afrikaans | Afrikaner
sense:
TemplateParserError:LuaError Zimanekî cermenî yê pir nêzî holendî ye û bi taybetî li Afrîkaya Başûr tê peyivîn.


lexentry: kur/agir_ji_dev_barîn__Biwêj__1
written_rep: agir ji dev barîn
trans_list:
ateş kesilmek | babaları tutmak | dumanı tepesine çıkmak | marmara çırası gibi tutuşmak | sap yer saman savurur | sap yer saman sıçar


lexentry: kur/albanî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: albanî
trans_list: Arnavutça
sense:
TemplateParserError:LuaError zimanê Albanyayê ku zimanek hind-û-ewropî ye û ji bilî Albanyayê herwiha bi li Kosovoyê jî têt peyivîn.


lexentry: kur/aqil_avêtin__Lêker__1
written_rep: aqil avêtin
trans_list:
aklına hiffet getirmek | aklını kaçırmak | aklını yitirmek | cinnet getirmek | delirmek | deliye dönmek


lexentry: kur/ava_(...)_di_coyekê_de_neherikîn__Biwêj__1
written_rep: ava (...) di coyekê de neherikîn
trans_list:
ihtilafa düşmek | ikisi bir kazanda kaynamaz | ikisini bir kazana koysalar kaynamazlar | yıldızları barışmamak


lexentry: kur/ava_sar_tê_de_çûn__Biwêj__1
written_rep: ava sar tê de çûn
trans_list:
başından aşağı kaynar sular dökülmek | başından kaynar su dökmek | başından kaynar sular dökülmek | beyninden vurulmuşa dönmek | kanı donmak | tepesinden kaynar su dökmek


lexentry: kur/avzê__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: avzê
trans_list: bataklık | batak
sense:
çirav, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr, mîl, cihê ku av û ax di nav de heye û erdê wê nerm e û lingê mirovî zû tê re kûr diçe


lexentry: kur/azirandin__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: azirandin
trans_list: azarlamak | acıtma | acıtmak | azarlama | fırçalama | fırçalamak
sense:
Arandin, esebî kirin, cixirandin, şarandin, sîqilandin, halan, tehrîk kirin, lê sor kirin, teşwîq kirin, engizandin, belişandin, pîj kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, xiroşme kirin, cilixandin, lê gur kirin, qehirandin.


lexentry: kur/bala_xwe_dan__Biwêj__1
sense_num: 01
written_rep: bala xwe dan
trans_list: dikkat etmek | göz atmak | göz gezdirmek | gözden geçirmek | ilgi toplamak
sense:
dêna xwe danê, xem jê xwarin, terkexemî tê de nekirin, guh dan tiştekî, tiştek piştguh nekirin, ihmal nekirin, pûte pê kirin, bayex pê dan, hemêt pê dan, ihtimam pê dan, îtina pê kirin, dîqet danê, xemxwerî kirin, giringî danê, muhim hesibandin


lexentry: kur/balkon__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: balkon
trans_list: balkon | şahniş
sense:
beşa xênî ya ku li derveyî dîwaran e û derî lê heye daku mirov derkeve ber hewayî bêyî ku ji xanî derkeve.


lexentry: kur/bejn_tît_e_mal_mecît_e__Biwêj__1
written_rep: bejn tît e mal mecît e
trans_list:
ayağında donu yok başına fesleğen ister | ekmek yoktur yemeğe atla gider sıçmağa | yiğit hoş yancık boş


lexentry: kur/berepaş_çûn__Lêker__1
written_rep: berepaş çûn
trans_list:
gerilemek | gerisin geri gitmek | gerisin geriye gitmek | tedeni etmek | ters yüzüne dönmek | töskürmek


lexentry: kur/berfîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: berfîn
trans_list: kardelen
sense:
TemplateParserError:LuaError Hin cûnên gulên kulîlkdar e ku hem beyar şên dibin û hem jî tên çandin. (kulîlkên wan bi taybetî spî ne)


lexentry: kur/berçav_bûn__Lêker__1
written_rep: berçav bûn
trans_list:
(bir şeyin)önündeki engelleri kaldırmak, açıklığa kavuşturmak, üzerindeki şüpheyi kaldırmak, ıskalamak, yanından geçmek, netleştirmek, (takas) sonuçlanmak


lexentry: kur/betilî__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: betilî
trans_list: yorgun
sense:
mandî, westiyayî, tehibî, kerixî, qerimî, bêtaqet, tengijî yan cangiran ji ber ku kar kiriye yan jî ked daye, hewceyî vehesînê yan nivistinê


lexentry: kur/bi_gur_re_dixwin,_bi_xwediyê_miyê_re_şînê_digrin__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: bi gur re dixwin, bi xwediyê miyê re şînê digrin
trans_list:
akşam yezit diye öldürdüler sabah şehit diye namazını kıldılar | davul görür oynar mihrap görür ağlar


lexentry: kur/bi_hev_ketin__Lêker__1
written_rep: bi hev ketin
trans_list:
birbirine düşmek | birbirine girmek | biribirine düşmek | biribirine girmek | kapışmak | kavgaya girişmek


lexentry: kur/bi_kêrî_sîrekî_nehatin__Biwêj__1
written_rep: bi kêrî sîrekî nehatin
trans_list:
bir baltaya sap olmak | bir baltaya sap olmamak | bir şeye benzememek | eme seme yaramamak | yaralı parmağına işememek | örümcek bağlamak


lexentry: kur/bi_qirika_(yekî)_girtin__Lêker__1
written_rep: bi qirika (yekî) girtin
trans_list:
birinin gırtlağına basmak | gırtlağına sarılmak | tutuklamak | yakalamak | yakasına asılmak | yakasına sarılmak


lexentry: kur/bi_ser_hev_de_çûn_û_hatin__Biwêj__1
written_rep: bi ser hev de çûn û hatin
trans_list:
alt üst olmak | hareketlilik başlamak | hareketye başlanmak | ilişkilerini sürdürmek | misafirliğe gidip gelmek


lexentry: kur/bi_tena_serê_xwe__Rengdêr__1
written_rep: bi tena serê xwe
trans_list:
başlı başına | bir başına | can cana baş başa | düdük gibi kalmak | dıral dedenin düdüğü gibi kalmak | ip ipullah sivri külah


lexentry: kur/bibe_baran_erdê_şil_nake__Biwêj__1
written_rep: bibe baran erdê şil nake
trans_list:
ateş olsa cirmi kadar yer yakar | ateş olsa cürmü kadar yer yakar | yağmur olsa kimsenin tarlasına düşmez


lexentry: kur/bijandin__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: bijandin
trans_list: gıcıklamak | imrendirmek | iştahlandırmak
sense:
Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, [SERVER/w/index.php?title=Bijandin&action=edit kerem bikin binivîsin.].


lexentry: kur/bijare__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: bijare
trans_list: favori | seçme | değme | elit | güzide | kalbur üstü
sense:
jêgirtî, tercîhkirî, xweşdivî, xoşewîst, favorî, hezkirî, berdilî, hêja, jêhatî, bihagiran, nirxbilind, favorît, delal, hejî


lexentry: kur/blok__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: tuğla | blok | kerpiç | kitle | pipi
sense:
libin, acûr, xişt, tuxle, kelpîç qalibên ji herriyê yan çîmentoyê çêkirî yên ku li ser û li rex hev tên danîn û dîwar jê çêdibin


lexentry: kur/bêdewletî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: bêdewletî
trans_list: devletsizlik
sense:
Rewşa bêdewletbûnê. Rewşa kesên ku ne xwediyê dewleteke netewî ne. An rewşa kesên ku ji aliyê ti dewletekî ve wek hemwelatî nehatibin qebûlkirin.


lexentry: kur/bêhna_fisan_bi_ser_xistin__Biwêj__1
written_rep: bêhna fisan bi ser xistin
trans_list:
birinin gırtlağına basmak | boğmak | bunaltmak | iflahını kesmek | köşeye sıkıştırmak | soluk kesmek


lexentry: kur/bêzar__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: bêzar
trans_list: bitkin | bıkkın | bezgin | bizar | dermansız | dilsiz
sense:
kesa/ê ku di rewşek xirab de ye, kesa/ê ku halê wê / wî ne xweş e, bêçare, bêhal, nesax, nexweş, tengezar, aciz, kerixî, westiyayî, betilî, herişî, bêzever, bêtaqet, bêmecal, bêşiyan, bêhêz, bêqewet, qels, zinaqî lawaz, zeîf,mon,dilteng


lexentry: kur/bûn_textik__Lêker__1
written_rep: bûn textik
trans_list:
bir iğne bir iplik kalmak | boynu armut sapma dönmek | dilenci değneğine dönmek | düdük gibi kalmak | hayale dönmek | iğne yutmuş köpeğe dönmek


lexentry: kur/cahil__Rengdêr__1
sense_num: 02
written_rep: cahil
trans_list: acemi | cahil
sense:
xişîm, naşî, nezan, tor, ecemî, nefama, negihiştî, netêgihiştî, nezan, saf, xav, dilsaf, dilpak, dilpaqij


lexentry: kur/cins__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: cins
trans_list: cinsiyet | cins | eşey | nesil | tohum | tür
sense:
TemplateParserError:LuaError Kategorîkirineke însanan wekî jin û mêr, û ya heywanan wekî mê û nêr li gorî fêmkirina wan a biyolojîk an kulturî.


lexentry: kur/cins__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: cins
trans_list: cins | nesil | tohum | tür | çeşit
sense:
TemplateParserError:LuaError Cudakirineke kelîmeyan wekî nêr, mê, nêtar û giştî ji bo nîşandana paşgir an jî şiklên wan yên din.


lexentry: kur/cumle__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: cumle
trans_list: cümle | tümce | tümle
sense:
hevok, tevok, riste, komek peyvan yên li dû hev tên rêzkirin û bi hev re ramanekê diyar dikin (di nivîsînê de ji van peyvan ya yekem bi sertîpa mezin tê nivîsîn û li pey peyva dawîn jî niqteyek tê danîn.)


lexentry: kur/cênîk__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: cênîk
trans_list: duluk | favori
sense:
gulang, gêsû, mûyên ku li navbera guh û çavên zelaman, riyên li herdu aliyên rûyê zelaman, cihê ku por û rî lê digihin hev


lexentry: kur/dalan__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: dalan
trans_list: dalız
sense:
TemplateParserError:LuaError Cog an jî çavika navber ku çavikan bi hev re girê dide, navbeynkarî dike ji bo derbasbûna ji çavikek ber bi ya din.


lexentry: kur/dek_û_dolab_li_dora_(yekî)_gerandin__Biwêj__1
written_rep: dek û dolab li dora (yekî) gerandin
trans_list:
ayak yapmak | açmaz oynamak | başına çorap örmek | dalavere çevirmek | deke düşürmek | dolaba girmek


lexentry: kur/delal__Rengdêr__1
sense_num: 04
written_rep: delal
trans_list: güzel | aziz | cici | gözde | kaşlı gözlü | muazzez
sense:
spehî, baş, sîsik, kaw, şepal, şewab, xiring, xweşik, qiçt, neşmîle, qeşeng, rind, rindik, cindî, cindê, keleş, keşxe, xweşkok, zerî, zerzîqî, tirnal, tevnal, lewend, lawe, ciwan


lexentry: kur/destê_xwe_dayîn_li_ser_wîjdana_xwe__Biwêj__1
written_rep: destê xwe dayîn li ser wîjdana xwe
trans_list:
elini kalbine koyarak söylemek | elini vicdanına koyarak söylemek | elini vicdanına koymak | eğri oturup doğru konuşalım


lexentry: kur/devê_rovî_nagihîje_tirî,_dibêje_bila_xêra_dê_û_bavê_min_be__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: devê rovî nagihîje tirî, dibêje bila xêra dê û bavê min be
trans_list:
dilenciye hıyar vermişler eğri diye beğenmemiş | kedi ne ulaşamadığı ciğere pis dermiş | kedi uzanamadığı ciğere murdar der


lexentry: kur/di_devê_xwe_de_birin_û_anîn__Biwêj__1
written_rep: di devê xwe de birin û anîn
trans_list:
ağzında gevelemek | ağız yaymak | hık etmek | hık mık etmek | lafı çevirmek | sözü ağzında gevelemek


lexentry: kur/dil_berdan_(yekî)__Biwêj__1
written_rep: dil berdan (yekî)
trans_list:
vurulmak | gönül akıtmak | kapılmak | meftun olmak | meyil vermek | muhabbet zincirini gerdana takmak


lexentry: kur/dil_berdan__Lêker__1
written_rep: dil berdan
trans_list:
gönül akıtmak | gönül vermek | marmara çırası gibi tutuşmak | meftun olmak | meyil vermek | sevdasına düşmek


lexentry: kur/dil_dan__Navdêr__1
written_rep: dil dan
trans_list:
delinin eline değnek vermek | kıymak | marmara çırası gibi tutuşmak | muhabbet zincirini gerdana takmak | razı gelmek


lexentry: kur/dilxirab__Rengdêr__1
written_rep: dilxirab
trans_list:
anasını ipini çıkarmış pazarda satmış | bet suratlı | fena kalpli | içi çıfıt çarşısı | karnıkara | kötü niyetli


lexentry: kur/diya_mirov_tim_lawa_nayne__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: diya mirov tim lawa nayne
trans_list:
her gün papaz pilâv yemez | insanın şansı her zaman yaver gitmez | insanın şansı her zaman yaver git­mez | papaz her gün pilav yemez


lexentry: kur/dê_ewledê_xwe_avêtin__Biwêj__1
written_rep: dê ewledê xwe avêtin
trans_list:
ana baba günü | bin bir ayak bir ayak üzerine | bir kıyamettir gitmek | kan gövdeyi götürmek | mahşere dönmek | toprak atsan yere düşmez


lexentry: kur/dêris__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: dêris
trans_list: israf | sarf
sense:
israf, serfkirina bêwec yan bêsexbêr, bikaranîna bêmifa, avêtin, tiştek çêkirin yan kirîn lê bo bikarneanîn yan avêtin, bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin, feşartin


lexentry: kur/em__Cînav__1
sense_num: 03
written_rep: em
trans_list: biz
sense:
li şûna ez, nivîser yan peyiver carine li şûna "ez" bi kar tîne daku xwendevanên / guhdarên xwe jî beşdar bike


lexentry: kur/endam__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: endam
trans_list: organ | üye | aza | uzuv
sense:
kesa/ê di komeke taybet de yan ji komeke taybet (kesa/ê ji zikmakî ve ji komekê, bo nimûne ji malbatekê, miletekî yan nijadekê yan jî bi bijartinê di komekê de, bo nimûne di partiyek siyasî de)


lexentry: kur/enstrûmental__Rengdêr__1
sense_num: 02
written_rep: enstrûmental
trans_list: araç durumu | enstrümantal
sense:
TemplateParserError:LuaError di hin zimanan de forma navdêran ya ku diyar dike ku tiştek bi wê navdêrê tê kirin. Di kurdî de li şûna wan forman du daçek hene


lexentry: kur/ensîklopedî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: ensîklopedî
trans_list: ansiklopedi
sense:
Ferheng an kitêba ku tê de malûmat li ser gelek tiştî heye (bi giştî li gor alfabeyê yan jî li gor meseleyan).


lexentry: kur/erd_qelişîn_û_tê_de_çûn_xwarê__Biwêj__1
written_rep: erd qelişîn û tê de çûn xwarê
trans_list:
deve olmak | kırklara karışmak | utancından yere geçmek | yel üfürdü sel götürdü | yer yarılıp içine girmek | yerin dibine geçmek


lexentry: kur/esehî_bûn__Lêker__1
written_rep: esehî bûn
trans_list:
anlaşıldı pederin bayraktar olduğu | anlaşıldı vehbi'nin kerakesi | açığa çıkmak | kesinleşmek | kesinlik kazanmak | münakaşa götürmemek


lexentry: kur/ew__Cînav__1
sense_num: 01
written_rep: ew
trans_list: o
sense:
(yekjimar) kesê sêyem, kesa/ê yan heywana/ê yan tişta/ê ku behs li ser e ji bilî ya/yê ku diaxive û ya/yê ku bo tê axiftin


lexentry: kur/ew__Cînav__1
sense_num: 02
written_rep: ew
trans_list: o | onlar
sense:
(pirjimar) kesên sêyem, kesên yan heywanên yan tiştên ku behsa wan tê kirin ji bilî yên ku diaxivin û yên ku bo tê axiftin


lexentry: kur/ewlehî_dan__Lêker__1
written_rep: ewlehî dan
trans_list:
emniyet vermek | garanti etmek | garanti vermek | güven vermek | güvence vermek | itimat telkin etmek


lexentry: kur/ez_axa_tu_axa,_kî_golikan_bibe_nav_baxan__Biwêj__1
written_rep: ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan
trans_list:
ben ağa sen ağa inekleri kim sağa? | o hacı bu hacı kim olacak boyacı | sen ağa ben ağa inekleri kim sağa | sen ağa ben ağa koyunları kim sağa?


lexentry: kur/ez_çiya_û_tu_çiya,_golik_man_bê_giya__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: ez çiya û tu çiya, golik man bê giya
trans_list:
o hacı bu hacı kim olacak boyacı | sen ağa ben ağa inekleri kim sağa | sen ağa ben ağa koyunları kim sağa?


lexentry: kur/fêrname__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: fêrname
trans_list: sertifika
sense:
TemplateParserError:LuaError Belgeyeke wekî delîlek e ku kesek kursek perwerdehiyê qedandiye, an ji aliyê saziyek ve hatiye derxistin ku nedestûrdar e dayîna dîplomayê, an jî ji bo telebeyeke hatiye derxistin ku ne wesfdarê wergirtina dîplomayê ye.


lexentry: kur/gel__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: gel
trans_list: halk
sense:
Komek mirovan ya ku ziman û/yan dîroka wan yek e. Bi taybetî yên dewletek yan jî yeketiyek din ya siyasî ji xwe re damezrandiye.


lexentry: kur/gelî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: gelî
trans_list: vadi
sense:
TemplateParserError:LuaError Cihên nizm yên li navbera du yan zêdetir çiyayan yan cihên din yên bilind(ku bi gelemperî çemek lê heye û bi taybetî bo çandinê biber in; piranî gelî bu dolên ku av û şênkatî hebin tê bikarhînan).


lexentry: kur/girar__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: girar
trans_list: pilav
sense:
TemplateParserError:LuaError Birinc yan savar yan maş yên ku hatine kelandin ta ku ava li ber wan hişk bûye.


lexentry: kur/girar__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: girar
trans_list: pilav | yoğurt çorbası
sense:
TemplateParserError:LuaError Şorbeyek e ku mast, dan, piçkek ar, hêk û pûng an jî anix ve tê çêkirin û vexwarin. Ev şorbe zivistanê germ û havînê jî sar tê vexwarin.


lexentry: kur/gotina_mezinan__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: gotina mezinan
trans_list: atasözü
sense:
Gotinên kurt ku gelek caran bi beşavendin (qafîye), li nav neteweyekê yan jî li herêmekê berbelavin û rastiyekê, heqîqetekê ku herkes dizane tîne ziman yan jî pend û şîretan didin. Nayê zanîn ku ev gotin ji teref kê hatiye dirûst kirin û encama tecrûbeyên (serborî) dûr û dirêj yê milletekîne.


lexentry: kur/gotinên_(yekî)_li_hev_nenihêrîn__Biwêj__1
written_rep: gotinên (yekî) li hev nenihêrîn
trans_list:
bir dediği diğer dediğini tutmamak | dakikası dakikasına uymamak | daldan dala konmak | günü gününe uymamak | günü gününe uymaz | saati saatine uymamak


lexentry: kur/guneh__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: guneh
trans_list: günah | vebal
sense:
TemplateParserError:LuaError Tiştê ku nabe were kirin, tiştê ku kirina wî qedexe ye, tiştê ger were kirin dê were cizakirin.


lexentry: kur/gûz__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: gûz
trans_list: ceviz
sense:
TemplateParserError:LuaError Berhemê wê darê ku dema kojik bin kesk in lê dema gihiştî bin zer yan gewr in û qalikên wan req in û nayên xwarin lê kakilên wan xweş xwerbar in.


lexentry: kur/halan__Lêker__1
sense_num: 03
written_rep: halan
trans_list: merme | nara | tahrik
sense:
arandin, cixirandin, şarandin, sîqilandin, azirandin, tehrîk kirin, lê sor kirin, teşwîq kirin, engizandin, belişandin, pîj kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, xiroşme kirin, cilixandin, lê gur kirin


lexentry: kur/heft_tenûr_nan_xwarin__Biwêj__1
written_rep: heft tenûr nan xwarin
trans_list:
adam oluncaya kadar dokuz fırın ekmek yemek | fırın ekmek yemesi lazım | kırk fırın ekmek yemek lazim | kırk fırın ekmek yemek lazım


lexentry: kur/heq__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: heq
trans_list: hak | ücret | harç
sense:
TemplateParserError:LuaError Pareyê kesekê/î maf heye wergire ji ber ku xizmetek ji kesekê/î re kiriye.


lexentry: kur/hevdem__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hevdem
trans_list: simultane | eşzamanlı
sense:
hevwext, hemwext, hevkat, hemkat, hawkat, hevçax, sîmultanetiştên ku di eynî demê de diqewimin yan tên kirin.


lexentry: kur/hevok__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hevok
trans_list: cümle | tümce
sense:
komeke peyvan yên li dû hev tên rêzkirin û bi hev re ramanekê diyar dikin (di nivîsînê de ji van peyvan ya yekem bi sertîpa mezin tê nivîsîn û li pey peyva dawîn jî niqteyek tê danîn.)


lexentry: kur/heyv__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: heyv
trans_list: ay | kamer
sense:
TemplateParserError:LuaError Cismekî asîmanî ye ku li dor dinyayê dizivire û bi taybetî bi şev şewqa xwe didiyê.


lexentry: kur/hilûk__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hilûk
trans_list: erik
sense:
TemplateParserError:LuaError Încas, hêrûg, alûçe, şilor mêweyek anku fêkiyek yekberik û rûhilû (ne gir) e (bi gelemperî rengê wê mor yan sorê tarî ye).


lexentry: kur/hişkobiringo_bûn__Lêker__1
written_rep: hişkobiringo bûn
trans_list:
kaskatı kesilmek | kaskatı olmak | katılmak (aşırı derece gülmek sonucunda) | takır takır olmak | taş kesilmek


lexentry: kur/holendî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: holendî
trans_list: Hollandaca | Felemenkçe
sense:
TemplateParserError:LuaError zimanê Holendayê (ku zimanek cermenî ye û ji bilî Holendayê herwiha bi taybetî li Belçîkayê jî têt peyivîn)


lexentry: kur/hêja__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hêja
trans_list: değerli | sevimli | haysiyetli | kaliteli | kıymetli | kıymettar
sense:
bihadar, binirx, birêz, rêzdar, efendî, ezbenî, mamoste, nirxbilind, biqedir, biqîmet, bihagiran, giranbiha, jêhatî, berkeftî, heja


lexentry: kur/hêja__Rengdêr__1
sense_num: 02
written_rep: hêja
trans_list: sayın
sense:
seyda, berketî, beg, rind, giran, nirxdar, nirxgiran, birûmet, rûmetdar, axa, kek, kak, camêr, mîr, qenc[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/hêlîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hêlîn
trans_list: yuva
sense:
Mala firindeyan, cihê çûçik anku firinde anku teyr hêkên xwe tê de dikin û têjelkên xwe tê de xwedî dikin ta ku mezin dibin.


lexentry: kur/hût__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: hût
trans_list: balina
sense:
TemplateParserError:LuaError Heywanê avî yê herî mezin e ku dişibe masiyan lê guhandar gelek mezintir e.


lexentry: kur/ihmal__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: ihmal
trans_list: boşlama | ihmal
sense:
piştguhkirin, pûtepênekirin, giringînedanê, bayexpênedan, bênirxhêlan, xemsarî, sersarî, terkexemî, îgnor


lexentry: kur/ji_hev_çûn__Lêker__1
written_rep: ji hev çûn
trans_list:
aralarına kara kedi girmek | aralarından kara kedi geçmek | arayı soğutmak | birbirine düşmek | biribirine düşmek | bozuşmak


lexentry: kur/ji_mehan,_ji_salan_carekê_mêvanê_xalan__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: ji mehan, ji salan carekê mêvanê xalan
trans_list:
bi meh û salan, carkê mêvanê xalan | ji mehan ji salan mirov carekê dibe mêvanê xalan | ji mehan, ji salan carekê ( yan: şevekê ) mêvanê xalan | ji mehan, ji salan şevekê mêvanê xalan


lexentry: kur/ji_serî_heta_piyan__Biwêj__1
written_rep: ji serî heta piyan
trans_list:
a'dan z'ye kadar | baştan aşağı | bütün çıplaklığıyla | dip doruk | tepeden tırnağa | tepeden tırnağa kadar


lexentry: kur/jivan__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: jivan
trans_list: randevu | buluşma | cemi | derinti | inikat | içtima
sense:
hevdîtina plankirî, çavpêketin, rendevû, gihiştin hev (nemaze hevdîtina du evîndaran daku bizanin ka dê kêrî hev bên)


lexentry: kur/kenê_guran_pê_hatin__Biwêj__1
written_rep: kenê guran pê hatin
trans_list:
halimize köpekler bile acıyor | haline köpekler gülmek | haline köpekler gülüyor | kargalar bile gülmek | kargalar bile haline gülmek | ölüyü güldürmek


lexentry: kur/kerax__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: kerax
sense:
TemplateParserError:LuaError Demê mirov palehiya xelkê bike, genim, nîsk û ceh û hwd yên xelkê rake mirov dibe keraxê wan. Du behir ji xwediyê erd re ye û behrek jî ji keraxî re ye.

trans_list:
bostancı | sebze yetiştiricisi | topraksız olup toprak sahibi tarafından ailesiyle birlikte beslenen hizmetkar köylü


lexentry: kur/ketin_qirika_(yekî)__Biwêj__1
written_rep: ketin qirika (yekî)
trans_list:
boğaz boğaza gelmek | gırtlak gırtlağa gelmek | gırtlağa gelmek | kapışmak | münakaşaya tutuşmak | tartışmaya girişmek


lexentry: kur/kijan_kevrî_hilîne,_ew_di_bin_da_ye__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: kijan kevrî hilîne, ew di bin da ye
trans_list:
bin tarakta bezi olmak | hangi taşı kaldırsan altında o çıkar | hangi taşı kaldırsan, altından çıkar


lexentry: kur/kolber__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: kolber
trans_list: hamal | yükçü
sense:
hilgir, kesa/ê ku karê wî hilgirtina tiştan e(bi taybetî kesa/ê ku tiştên xelkê bi pare ji derekê dibe derek din)


lexentry: kur/koça_dawîn_kirin__Biwêj__1
sense_num: 01
written_rep: koça dawîn kirin
sense:
mirin, emrê Xwedê kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xwe, çûn gorê, emir dan haziran

trans_list:
Hakk'ın rahmetine kavuşmak | ebediyete intikal etmek | göçmek | ruhunu teslim etmek | vaktini doldurmak | vefat etmek


lexentry: kur/koşkar__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: koşkar
trans_list: peygamberdevesi | peygamber devesi
sense:
TemplateParserError:LuaError hespê bûkê, kerqebîlk, hespê fatma nebî, kuliyê fatmayê, hespê nebî, hespê xwedê, fatma xanim, kerikê fatma nebiya, hespê pêxember, hespê pîrî, hespê nebî, fatfatok, hespê Îmam Elî, hespê Hemzeyê Pehlewan, kulîhespk, hin cûnên kuliyan in ku destên xwe wek yên duakeran digirin loma bi gelek devokan navekî dînî lê hatiye kirin


lexentry: kur/kulûbe__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: kulûbe
trans_list: kulübe | kümes
sense:
Koxik, pûngal. Cihê ku firindeyên kedî yên wek mirîşk, elok, dîk, qaz tê de dihêwirin yan tên xwedîkirin.


lexentry: kur/kumişîn__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: kumişîn
trans_list: kapanmak | kaplamak | sendelemek | tökezlemek | çökmek
sense:
Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, [SERVER/w/index.php?title=Kumi%C5%9F%C3%AEn&action=edit kerem bikin binivîsin.]


lexentry: kur/kumişîn__Lêker__1
sense_num: 02
written_rep: kumişîn
trans_list: kapanmak | kaplamak | sendelemek | tökezlemek | çökmek
sense:
hilingivîn, likumîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, teyizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn, hilingivîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn


lexentry: kur/kumişîn__Lêker__1
sense_num: 03
written_rep: kumişîn
trans_list: kapanmak | kaplamak | sendelemek | tökezlemek | çökmek
sense:
hilisîn, tehisîn, şemitîn, terpilîn, nikisîn, tengijîn, ferqizîn[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/kuncî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: kuncî
trans_list: susam
sense:
Susam, simsim, zegerek, darek e li germistanên Asyayê şên dibe û tovek hûr û pehn dide ku zeyt û tehîn û hin xwarinên din jê tên çêkirin.


lexentry: kur/kurs__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: kurs
trans_list: kurs
sense:
Çalakiyeke perwerdehiyê ya ji bo wextekî diyarkirî ku ji bo hînkirina agahî, qabiliyet an tevgerên li ser mijarekê xisûsî ji aliyê saziyên fermî an taybet ve wek rêzeders tê organîzekirin.


written_rep: kîjan ba were û tu bi ber bikevî, kîjan av were û tu bi ser bikevî, tu yê ji dinyayê derkevî
trans_list: her şeye maydanoz olmamak | her şeye salça olmamak
lexentry:
kur/kîjan_ba_were_û_tu_bi_ber_bikevî,_kîjan_av_were_û_tu_bi_ser_bikevî,_tu_yê_ji_dinyayê_derkevî__Gotineke_pêşiyan__1


lexentry: kur/latînî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: latînî
trans_list: Latince
sense:
TemplateParserError:LuaError Zimanê Romê, zimanê li Romê dihat bikaranîn (maka zimanê fransî û spanî û îtalî û portugalî û romanî û hin zimanên din e).


lexentry: kur/li_ber_(yekî)_gerîn__Lêker__1
written_rep: li ber (yekî) gerîn
trans_list:
bin dereden su getirmek | dil dökmek | gönlünü almak | kırmızı dipli mumla davet etmek | üstüne yüklenmek | üzerine yüklenmek


lexentry: kur/li_kuderê_dare,_ew_der_war_e__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: li kuderê dare, ew der war e
trans_list:
kuder xwar e, ew der war e | li kuder av û dare, ew der war e | li kuderê dar e, ew der war e | nerde akşam orda sabah


lexentry: kur/li_kundir_dan__Biwêj__1
sense_num: 01
written_rep: li kundir dan
trans_list: attığını vuramamak | boşa gitmek | canını sıkmak | rahatsızlık vermek
sense:
Xeter kirin, Carna di civatan de ku mirov gotinekê dike û yek di wê civatê de jî, ji wê gotinê xuy bike ev tê gotin, Yanî bi gotina acizkirina kesekî


lexentry: kur/li_kundir_dan__Biwêj__1
sense_num: 02
written_rep: li kundir dan
trans_list: attığını vuramamak | boşa gitmek
sense:
Carna ji bo derba vala re jî tê gotin, Weke ku mirovek here seydê (nêçîr) li ber Xezalê tit bide û berekê berde, lê lê nekeve, Ev gotin tê gotin


lexentry: kur/li_kundir_dan__Biwêj__1
sense_num: 03
written_rep: li kundir dan
trans_list: attığını vuramamak | boşa gitmek
sense:
Carna yek bi demeke dirij li karekî di cadîne, weke çandinî, lê di dawîya wî karî de, dev ji karê berde bi ser taba xwe de dixisire, Îca te li kundir da? tê gotin, Yanî taba te belaş û tevdilhewa çû


lexentry: kur/li_malê_tune_nan_û_jajî_xwedî_dike_tûle_û_tajî__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: li malê tune nan û jajî xwedî dike tûle û tajî
trans_list:
ayağında donu yok başına fesleğen ister | ayranı yok içmeğe atla gider biçmeğe | ekmek yoktur yemeğe atla gider sıçmağa | yiğit hoş yancık boş


lexentry: kur/li_êk_ketin__Biwêj__1
written_rep: li êk ketin
trans_list:
çarpışmak | alt üst olmak | ayağı dolaşmak | birbirine girmek | biribirine girmek | didik didik olmak


lexentry: kur/loqim__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: loqim
trans_list: lokum
sense:
rehet, şîrîniyek e ji şekirê û nîşasteyê têt çêkirin (bi gelemperî ar pê de têt kirin û carine jî fisteq û findeqan dikin nav re)


lexentry: kur/lê_xistin_çûn__Lêker__1
written_rep: lê xistin çûn
trans_list:
ayakları omuzuna vurmak | basıp gitmek | başını alıp gitmek | boynunu kırmak | uçup gitmek | çekip gitmek


lexentry: kur/mamoste__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mamoste
trans_list: öğretmen | hoca | muallim | profesör | mualim | mualime
sense:
TemplateParserError:LuaError kesê/a ku tiştekî/an fêr dike, hîn dike an jî yekî/ê perwerde dike, bi taybetî li dibistanan


lexentry: kur/marksîzm__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: marksîzm
trans_list: Marksizm
sense:
TemplateParserError:LuaError Felsefe û bernameya siyasî ya komunîst ku ji hêla Karl Marx û Friedrich Engels ve hatiye damezrandin.


lexentry: kur/med__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: med
trans_list: menzil
sense:
Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, [SERVER/w/index.php?title=Med&action=edit kerem bikin binivîsin.]


lexentry: kur/meyîn__Navdêr__2
sense_num: 01
written_rep: meyîn
trans_list: pıhtılaşmak | pıhtılaşma
sense:
Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, [SERVER/w/index.php?title=Mey%C3%AEn&action=edit kerem bikin binivîsin.]


lexentry: kur/mezin__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mezin
trans_list: yetişkin
sense:
danemir, baliq, gihiştî, reşîd, êdî ne zarok, kesên ku êdî ne zarok in, kesên ku bûne 18-salî yan zêdetir:


lexentry: kur/mezûm__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: mezûm
trans_list: davet etmek
sense:
vexwendin, dawet kirin, ezimandin, kesek bang kirin derekê (bi taybetî şahiyekê yan civînekê), gotin kesekê/î "were filan derê"


lexentry: kur/miqayese__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: miqayese
trans_list: karşılaştırmak | mukayese
sense:
kemperandin, dan ber hev, berhev dan, berawirdkirin, kemperkirin, beraberî hev kirin, li hember hev nirxandin, sencîş


lexentry: kur/mirin__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: mirin
trans_list: ölmek
sense:
(mirov, heywan, riwek) Êdî nejîn, êdî nejiyan, li jiyanê neman, ji jiyanê çûn, jiyan sekinîn, jiyan rawestîn.


lexentry: kur/mirov__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mirov
trans_list: insan | adam | akraba | kişi | beşer
sense:
Cureyên ku aîdî sinifa memikdaran in, ku bi xisûsiyetên jêrîn têne karakterkirin: birêveçûna tîk, ziman, kreatîvî, besîret û teqlîdkirin.


lexentry: kur/mirî_dimre_qûnzêrî_dibe__Gotineke_pêşiyan__1
written_rep: mirî dimre qûnzêrî dibe
trans_list:
kaçan balık büyük olur | kel ölür sırma saçlı olur | kör ölür badem gözlü olur, kel ölür sırma saçlı olur


lexentry: kur/mirîşk__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mirîşk
trans_list: tavuk | piliç
sense:
TemplateParserError:LuaError Mirîşkên kedî: firindeyek kedî ye ji ber hêkên wê li malan têt xwedîkirin û dengê wê "qid-qid" e.


lexentry: kur/mitirb__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mitirb
trans_list: kıpti | roman | çingen | çingene
sense:
qereç, qereçî, miletek gerok e ji kok ve ji Hindistanê ye lê li pirraniya cîhanê belav bûye (bi taybetî wek muzîkvan û danser lê herwiha bi xwazokî û diziyan navdar in)


lexentry: kur/mişmiş__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: mişmiş
trans_list: kayısı | zerdali
sense:
TemplateParserError:LuaError Fêkiyek anku mêweyek mîna xoxan e lê hûriktir e, (bi xavî tê xwarin lê herwiha xweşav jî jê tê çêkirin).


lexentry: kur/morika_siûdê_pê_re_ye__Biwêj__1
written_rep: morika siûdê pê re ye
trans_list:
ağaca çıksa pabucu yerde kalmamak | denize düşse ağzında balıkla çıkar | götüyle balık yakalamak | talih yüzüne gülmek | talihi yar olmak


lexentry: kur/mîna_giyayê_berojê__Biwêj__1
written_rep: mîna giyayê berojê
trans_list:
bazı zayıf yapılı ve güçsüz evcil hayvanlar için | bedensel zayıflık ve ruhsal alınganlıkları olan kimseler


lexentry: kur/nifûs__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: nifûs
trans_list: nüfus
sense:
Jimartina hejmara niştecihên di nav sînoreke siyasî an cografî de dijîn, wek bajarokek, neteweyek an dinya.


lexentry: kur/papaxan__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: papaxan
trans_list: papağan | dudu
sense:
TemplateParserError:LuaError Hin cûn firindeyên rengîn in û bi zarîvekirina dengê mirovan navdar in.


lexentry: kur/pepûk__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: pepûk
trans_list: guguk | guguk kuşu | bayağı kuşu
sense:
TemplateParserError:LuaError Firrindeyek goştxwer e, di dema koçê de dihê dîtin. Bi çîroka xwe navdar e.


lexentry: kur/perîşan_bûn__Lêker__1
written_rep: perîşan bûn
trans_list:
haraplaşmak | marmara çırası gibi yanmak | per perişan olmak | perişan olmak | sürünmek | tarumar olmak


lexentry: kur/piling__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: piling
trans_list: kaplan
sense:
Bebir, pisîkek anku kitikek gir yê kûvî yê xetxetî ye ku bi taybetî li Asyayê peyda dibe (Panthera tigris).


lexentry: kur/pir__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: pir
trans_list: köprü
sense:
Rêya ku hatiye avakirin daku mirov pê di ser avekê re bibore anku derbas bibe (bi taybetî di ser çemekî yan robarekî re).


lexentry: kur/pê_li_mala_cunan_kirin__Biwêj__1
written_rep: pê li mala cunan kirin
trans_list:
arının yuvasına dürtmek | esmayı üstüne sıçratmak | uyuyan yılanın kuyruğuna basmak | yılanın kuyruğuna basmak | çattık donyağı ile bulgur pilavına


lexentry: kur/pêşkêş_kirin__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: pêşkêş kirin
trans_list: bahşetmek | ikram etmek
sense:
berçav kirin, diyar kirin, xuya kirin, eşkere kirin, zelal kirin, raber kirin, araste kirin, rapêş kirin


lexentry: kur/pîvazî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: pîvazî
trans_list: pembe
sense:
TemplateParserError:LuaError rengê sorî vebûyîYek ji van rengan: #FEC3AC #FEBFD2 #FF7FCF #FD3F92 #C4698F


lexentry: kur/qehreman__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: qehreman
trans_list: kahraman | yiğit | alp | bahadır
sense:
Mirovê/a egîd, xweşmêr, camêr, bêtirs, netirs, çeleng, wêrek, biste, zîrek, çalak, fêris, xurt, jêhatî, gernas, mêrxas, aktîv, palewan, şêr, leheng, betel.


lexentry: kur/qereç__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: qereç
trans_list: Çingene | Kıpti
sense:
qereçî, mitirb, çengene, domanî, qurbet miletek gerok e ji kok ve ji Hindistanê ye lê li piraniya cîhanê belav bûye (bi taybetî wek muzîkvan û danser lê herwiha bi xwazokî û diziyan navdar in)


lexentry: kur/qewad__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: qewad
trans_list: pezevenk | deyyus | kurumsak | gavat | oğraş | peyser
sense:
pezeweng, qebrax, jinfiroş, mêrê ku fihûşê bi jina xwe ya hin jinên din dike û wan bi pare dide xelkê daku têkiliyên zayendî li gel bikin


lexentry: kur/qird__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: qird
trans_list: talih | şans | güldürücü | soytarı
sense:
talih, şens, şans, Ew hêza tê bawerkirin ku heye û li ser jiyana mirovan bi başî û yan nebaşî kartêker e


lexentry: kur/qirêj__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: qirêj
trans_list: kirli
sense:
Tiştê ne pak e ku li ser lebatên laşê kesek yan li ser cilên kesek û wd. peyda dibe û wan dixe rewşa ne pakîyê.


lexentry: kur/raboriya_sade__Navdêr__1
written_rep: raboriya sade
trans_list:
belirli geçmiş | belirli geçmiş zaman | bilinen geçmiş zaman | dili geçmiş zaman | görülen geçmiş zaman


lexentry: kur/rehîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: rehîn
trans_list: rehine
sense:
Kesa/ê ku hatiye girtin û zindanîkirin bi armanca neçarkirina hin kesên din daku hin pare ji wan bên standin yan hin şert û merc bi wan bidin pejirandin


lexentry: kur/reng_avêtin__Biwêj__1
written_rep: reng avêtin
trans_list:
benzi atmak | benzi uçmak | beti benzi atmak | beti benzi kireç kesilmek | beti benzi solmak | beti benzi uçmak


lexentry: kur/revend__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: revend
trans_list: göçer
sense:
Eşîrên yan êlên bi berdewamî li eynî derê najîn (bi taybetî yên ku havînan li zozanan û zivistanan li deştan dijîn).


lexentry: kur/rojî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: rojî
trans_list: oruç
sense:
nexwarin û venexwarina ti tiştî ji rojhilatinê ta rojavabûnê (bi taybetî di Îslamê de li meha remezanê)


lexentry: kur/rêberî_kirin__Lêker__1
written_rep: rêberî kirin
trans_list:
delalet etmek | kösemenlik etmek | kılavuzlamak | kılavuzluk etmek | rehberlik etmek | yol göstermek


lexentry: kur/rêkxistin__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: rêkxistin
trans_list: organizasyon | teşkilat | örgüt | teşekkül | teşkilât
sense:
organîzasyon, sazman, teşkîlat, kom, partî, hizb, komek mirovan yên bo hin armancên diyarkirî dixebitin


lexentry: kur/rûşûştî__Rengdêr__1
written_rep: rûşûştî
trans_list:
utanmaz | yüzsüz | ar namus tertemiz | kasap süngeri ile silinmiş yüz | mahkeme duvarı | meşin suratlı


lexentry: kur/sebra_(yekî)_pê_derketin__Biwêj__1
written_rep: sebra (yekî) pê derketin
trans_list:
ferahlamak | ferahlık duymak | geniş bir nefes almak | gönlüne su serpilmek | içi açılmak | içi yağ bağlamak


lexentry: kur/seranser__Hoker__1
written_rep: seranser
trans_list:
baştan başa | boydan boya | boydan boya, bir uçtan diğer uca | boyunca | her yerde, her yerinde | serapa


lexentry: kur/serê_ku_neêşe_çima_bendan_lê_girê_bidim!__Biwêj__1
written_rep: serê ku neêşe çima bendan lê girê bidim!
trans_list:
ağrısız başına kaşbastı bağlamak | dertsiz başını derde sokmak | korkulu rüya görmekten uyanık yatmak yeğdir


lexentry: kur/serî_hildan__Lêker__1
written_rep: serî hildan
trans_list:
ayaklanmak | baş kaldırmak | isyan etmek | kafasını kaldırmak | kafasını kaldırıp bakmak | kalkışmak


lexentry: kur/soranî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: soranî
trans_list: Soranice | Soranca
sense:
TemplateParserError:LuaError Zaravayek kurdî ye ku pirraniya kurdên li Başûr û Rojhilata Kurdistanê pê diaxivin.


lexentry: kur/sênî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: sênî
trans_list: tepsi | sini
sense:
belem, ferxesênî, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerandina wan hêsan be yan xwarin jê nekeve erdê yan ser maseyê


lexentry: kur/sêpê__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: sêpê
trans_list: ayaklık | kamera ayaklığı | üçayaklı şeyler
sense:
bingireke ji pêpikan pêhatîye ji bo ragirtina amêrên mîna kamêra, çek, pertalên wênegirtinê û htd. sêdark.


lexentry: kur/sîxur__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: sîxur
trans_list: ajan | casus | çaşıt
sense:
Kesa/ê ku bi dizîkî agahiyan li ser xelkê peyda dike daku ziyanê bigihîne wan yan bi lêb lê mifa wergire.


lexentry: kur/tebîr__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: tebîr
trans_list: deyim
sense:
TemplateParserError:LuaError Çend kelîmeyên li gel hev yên ku maneyeke xisûsî didin, ne maneya her yek ji wan kelîmeyan.


lexentry: kur/temaşe__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: temaşe
trans_list: bakmak | gösteri | izleme | izleyiş | temaşa | temsil
sense:
temaşe kirin: lê nerîn, berê xwe danê, seh kirinê, fekirinê, ifkirîn, hêv kirinê, mêze kirin, mêzandin


lexentry: kur/teng__Rengdêr__1
sense_num: 01
written_rep: teng
trans_list: dar
sense:
Ne fireh; cihê yan tişta/ê pirr kes yan tişt nikarin biçin tê de yan tê de bimînin ji ber ku biçûk e.


lexentry: kur/teqdîm__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: teqdîm
trans_list: sunmak | takdim etmek | göndermek | göstermek | yollamak | sunma
sense:
Qedimandin, pêşkêşkirin, arastekirin, raberkirin, berçavkirin, rapêş kirin, nîşandan, daberandin, berpêşkirin.


lexentry: kur/tesdîq__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: tesdîq
trans_list: onaylamak | tasdik | belgelemek | doğrulamak | onay
sense:
sediqandin, rastandin, belgandin, esehîkirin, piştrastkirin, misogerkirin, temînkirin, kirin pêbawer


lexentry: kur/teslîm__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: teslîm
trans_list: teslim olmak | teslim
sense:
jêrdestî, girtî, radestbûn[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/teyar__Rengdêr__1
sense_num: 02
written_rep: teyar
trans_list: aile bahçesi | sığ
sense:
Perçak ji xakê hatîye nîşankirin û dîwarkirin têda diçînin şînayî û hinek dar û rez ev di zarava xelkê alîyande heye.


lexentry: kur/udmurtî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: udmurtî
trans_list: Udmurtça
sense:
TemplateParserError:LuaError Zimanê udmurtan, zimanek fînî-ugrî ye û li Rusyayê, bi taybetî li Udmurtiyayê tê peyivîn.


lexentry: kur/vedizîn__Lêker__1
sense_num: 01
written_rep: vedizîn
trans_list: kaçınmak | sakınmak | gizlenmek | kaçamak | saklanma | saklanmak
sense:
TemplateParserError:LuaError xwe jê dan alî, nekirin, jê revîn, xwe ji kirina tiştekî dûr xistin, nexwestin tiştekî bike


lexentry: kur/veşelandin__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: veşelandin
trans_list: soyunmak
sense:
Maneya vê madeyê hê nehatiye nivîsîn. Heke hûn maneya wê bizanin, [SERVER/w/index.php?title=Ve%C5%9Felandin&action=edit kerem bikin binivîsin.]


lexentry: kur/vîrus__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: vîrus
trans_list: virüs | bilgisayar virüsü
sense:
TemplateParserError:LuaError Ajanekî vegir e ligorî serboriyan ji têzavek navokî id qalikekî protînî de pêk tê. Pir hûr e ku bê dîtin bi rêya hûrbîna ronahiyê, û bitenê dikare xwe pir bike di nava şanikên zindî de yê mêvandar.


lexentry: kur/vîrus__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: vîrus
trans_list: virüs | bilgisayar virüsü
sense:
TemplateParserError:LuaError Parçeyek ji kodên bernameyî ye ku dikare xwe ji ber bike û bandorên wê yê biziyan hene, weke pûçkirina pergalê yan wêrankirina danayan.


lexentry: kur/walonî__Navdêr__2
sense_num: 01
written_rep: walonî
trans_list: Valonca
sense:
TemplateParserError:LuaError Zimanek romanî ye li Walonyayê tê peyivîn (lê ne fransiya Belçîkayê ye).


lexentry: kur/welatî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: welatî
trans_list: vatandaş | yurttaş
sense:
welatvan, kesên bi qanûnî şêniyên ango rûniştvanên welatekî (bi taybetî yên mafdar in di hilbijartinan de dengê xwe bidin û herwiha pasporta wî welatî ji xwe re bidin çêkirin)


lexentry: kur/wer_bûn__Lêker__1
written_rep: wer bûn
trans_list:
alçak bir yere düşmek | saçalanmak | serpilme | serpilmek | tepetakla gitmek | tepetaklak yuvarlanmak


lexentry: kur/xane__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xane
trans_list: hücre | hane
sense:
TemplateParserError:LuaError Xane yekeya bingehîn a zîndewer e. Ango tiştekî zîndewer be, herî kêm xwediyê xaneyek e. Ji ber ku piraniya xaneyan pir piçûk in, bi çavê tazî nayên dîtin. Ji bo dîtina xaneyan mîkroskob tên bikaranîn.


lexentry: kur/xanim__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: xanim
trans_list: bayan | hanım | hanımefendi | hatun | keban | madam
sense:
banî, afret, pîrek, kuflet, hêja[Ev rêz ji aliyê botê ve lê hatiye zêdekirin, ji kerema xwe re kontrol bike!].


lexentry: kur/xaç__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xaç
trans_list: haç | istavroz | çarmıh | salip
sense:
TemplateParserError:LuaError Du darikên dirêjok yên ku yek jêr-û-jor û yên din jî rast-û-çep di ser hev re derbas dibin ku bi taybetî wek sembola filetiyê anku mesîhîtiyê tê nasîn.


lexentry: kur/xedeng__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xedeng
trans_list: ok
sense:
TemplateParserError:LuaError Yên ku ji daran çêdibe û di ceng û şerên serdemên kevin de bi kevanî dihat avêtin.


lexentry: kur/xeneqîtik__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xeneqîtik
trans_list: boğmaca
sense:
TemplateParserError:LuaError Cûnek kuxikê ye ku bi taybetî zarokan digire û ji bilî kuxînê dibe sedema bêhnçikînê jî.


lexentry: kur/xincik__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: xincik
trans_list: bağ evi
sense:
xaniyê li ser axa kolandî bi daran hatiye çêkirin û ser wê bi kewş hatiye nuxmandin ku demên berê gelek malên gundên deştê ji van malan pêk dihat.Û ji gundên wuha re xincika dihat gotin.


lexentry: kur/xox__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: xox
trans_list: şeftali | alıç
sense:
TemplateParserError:LuaError Fêkiyeke mîna sêvan e lê berikê wê gir e û pûrtik bi rûyê wê ve heye; .


lexentry: kur/xwastin__Navdêr__1
sense_num: 03
written_rep: xwastin
trans_list: evlenme teklifi
sense:
çûna xwazgîniyê, pêşniyazkirina zewacê, daxwazkirina keçekê ji malbata wê daku bibe hevsera daxwazkerî:


lexentry: kur/xwe_avêtin_ser_siya_piştê__Biwêj__1
written_rep: xwe avêtin ser siya piştê
trans_list:
akşam ahıra sabah nahıra | bey devesi gibi yan gelip geviş getirmek | yan gelip oturmak | yan gelip yatmak | yan gelmek


lexentry: kur/zelîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: zelîn
trans_list: arılaşma | arınma | durulma | sedimantasyon | çökelme
sense:
xwerûbûn, safbûn, zelilîn, xwerû bûn, zelal bûn, pegirîn, darivîn, dapisîn, zelilîn, cincilîn, zelalbûn


lexentry: kur/zibil__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: zibil
trans_list: gübre
sense:
peyn, kuşpil, rîx, pîsatiya sewalan ya ku li zeviyan tê werkirin daku berhemên çandinê bibertir bibin


lexentry: kur/ziman__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: ziman
trans_list: dil | lisan
sense:
organekî nerm e di devî de, beşek ji leşê mirov û heywanan yê di devî de ku bo tamkirin, alîstin, daûrandinê û (ji aliyê mirovan ve) bo axiftinê tê bikaranîn


lexentry: kur/ziman__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: ziman
trans_list: dil | lisan
sense:
axiftina miletekî, axiftina komekê, miletekî, herêmekê yan welatekî ya ku ji alî pergala xwe ve yek e û ji alî hemû kesên pê diaxivin ve tê fehmkirin


lexentry: kur/zimanê_(yekî)_heft_helebî_bûn__Biwêj__1
written_rep: zimanê (yekî) heft helebî bûn
trans_list:
dili bir karış | dili pabuç kadar | dili papuç kadar | kürek gibi dili var | kürek kadar dili olmak | pabuç kadar dili olmak


lexentry: kur/ziravê_(yekî)_qetandin__Biwêj__1
written_rep: ziravê (yekî) qetandin
trans_list:
ödünü koparmak | adü bokuna karışmak | canı ağzına gelmek | fincancı katırlarını ürkütmek | kalbi ağzına gelmek | yüreğini ağzına getirmek


lexentry: kur/zivirî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: zivirî
trans_list: dönük | pürüzlü | sertlik
sense:
vegeriyayî, zivartî, fetilandî, qelibî, quliptî, girûzîn, girûzekî, girnazî, dirdirkî, girûzî, pizronekî


lexentry: kur/çandinî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: çandinî
trans_list: tarım | ziraat | ekincilik
sense:
Kar û barê amadekirina axê, çandina tovan, mezinkirina berhemên nebatî (wek genim, ceh, sebze û fêkî) û carinan jî xwedîkirina heywanan ji bo debara jiyanê an jî bazirganiyê.


lexentry: kur/çav_lê_bûn__Biwêj__1
written_rep: çav lê bûn
trans_list:
göz süzmek | gözü kalmak | gözü çöplükte kalır | gözü üstünde olmak | gözünden kaçmamak | horoz ölür


lexentry: kur/çeqelokî_bûn__Lêker__1
written_rep: çeqelokî bûn
trans_list:
iğne yutmuş köpeğe dönmek | iğne yutmuş maymuna dönmek | köpeklemek | tazılaşmak | tazıya | tazıya dönmek


lexentry: kur/îdealîzm__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: îdealîzm
trans_list: idealizm
sense:
TemplateParserError:LuaError Nêrîneke lêkolîna felsefî ye ku destnîşan dike tenê agahiyên rasterast û yekser yên fikir an rismên ramanî hebin.


lexentry: kur/îzafe__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: îzafe
trans_list: ek | ilave | izafe | ulama | ulantı | zeyil
sense:
Pêvek, veser, servehî, îlawe, paşko, qertaf, zot, zêdek, ataşman, tişta/ê bi tiştek din ve, tişta/ê ku li tiştek din hatiye zêdekirin.


lexentry: kur/şah__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: şah
trans_list: şah
sense:
TemplateParserError:LuaError Cûnê kevirekî kişikê yê herî giring (yek bo her lîstikvanî) yê ku dikare carekê bilive her alî.


lexentry: kur/şaneşîn__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şaneşîn
trans_list: balkon | şahniş
sense:
Beşa xanî ya ku li derveyî dîwaran e û derî lê heye daku mirov derkeve ber hewayî bêyî ku ji xanî derkeve


lexentry: kur/şano__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şano
trans_list: piyes
sense:
piyes, zarvekirin, berhema tiyatroyê, berhema zarvekirinê ya ku lîstikvan bi xwe li pêş temaşevanan lîstika xwe pêşkêş dikin.


lexentry: kur/şaredarî__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şaredarî
trans_list: belediye
sense:
Teşkîlateke xwedî şexsîyeta hiqûqî, ku serok û endamên wê ji aliyê gel ve tên hilbijartin, ku çavdêriya xizmetên giştî yên wekî paqijî, ronîkirin, av, veguhestina giştî û kontrolkirina esnafan li merkezên bicihbûnê yên wekê parêzgeh, qeza, belde, bajar, qesebe û hwd dike.


lexentry: kur/şehadet__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şehadet
trans_list: diploma | şahadet
sense:
bawername, govanname, îcaze, dîploma, karname, sertîfîkat, destûrname, brove, izinname, hewiyet, şehadetname, belgenameya ku mirov pê dikare diyar bike ku mirovî destûr heye tiştekî bike, belgenameya ku diyar dike ku kesek di karekî de bi ser ketiye


lexentry: kur/şekal__Navdêr__1
sense_num: 01
written_rep: şekal
trans_list: ayakkabı | başmak | eski ayakkabı
sense:
pêlav, sol, meras, șekal tiştek binreq e ku mirov dikin herdu piyên xwe daku piyên xwe ji êşînê biparêzin dema ku li derve digerin


lexentry: kur/şepilandin__Lêker__1
written_rep: şepilandin
trans_list:
ağzından kaçırmak | ağzından kaçırtmak | ağızdan kaçırmak | hayrette bırakmak | şaşalatma | şaşalatmak


lexentry: kur/şerenîx__Navdêr__1
sense_num: 02
written_rep: şerenîx
trans_list: münakaşa | tartışma
sense:
TemplateParserError:LuaError cedelên dijwar, gengeşe, nîqaş, qerqeşe, debat, minaqeşe, şeredev suhbeta ku tê de du yan zêdetir kes li hev nakin û bi giranî dijî hev dipeyivin


lexentry: kur/şiqitandin__Lêker__1
sense_num: 02
written_rep: şiqitandin
trans_list: kaydırmak
sense:
şemitandin, xij kirin, xijiqandin, çerixandin, fiştixandin, qelizandin, şelipandin, xirikandin, xilikandin, xîş kirin


# simple_translation

written_rep: kerax
trans_list:
iğrenç | yan | bostancı | sebze yetiştiricisi | topraksız olup toprak sahibi tarafından ailesiyle birlikte beslenen hizmetkar köylü | kenar


written_rep: li nav hev ketin
trans_list:
birbirine girmek | kavgaya girişmek | altüst ol­mak | arap saçma dönmek | darmaduman olmak | karışmak


