# translation

lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupunktura
trans_list: acupuntura
sense:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: acústica
sense:
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: acústica
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach


lexentry: pol/akwakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwakultura
trans_list: acuicultura
sense:
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;


lexentry: pol/akwalung__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwalung
trans_list: acualung
sense:
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;


lexentry: pol/akwedukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwedukt
trans_list: acueducto
sense:
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;


lexentry: pol/akwen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwen
trans_list: barreño
sense:
każdy dowolnie zdefiniowany/określony obszar wód zarówno portowych jak i wód otwartych, zarówno morskich jak i śródlądowych


lexentry: pol/ala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ala
trans_list: ala
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) starożytny oddział piechoty lub później jazdy Rzymu i Mezopotamii;


lexentry: pol/alabaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alabaster
trans_list: alabastro
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;


lexentry: pol/alanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alanina
trans_list: alanina
sense:
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;


lexentry: pol/albedo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albedo
trans_list: albedo
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;


lexentry: pol/alberga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alberga
trans_list: albergue
sense:
(turystyka, turystyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) schronisko dla pieszych pielgrzymów w Hiszpanii


lexentry: pol/albinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albinizm
trans_list: albinismo
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/albo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: albo
trans_list: o | u
sense:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/alchemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alchemia
trans_list: alquimia
sense:
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;


lexentry: pol/aldehyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldehyd
trans_list: aldehído
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;


lexentry: pol/aldosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldosteron
trans_list: aldosterona
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów


lexentry: pol/aldryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldryna
trans_list: aldrina | aldrín
sense:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;


lexentry: pol/ale__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: ale
trans_list: pero | mas | sino
sense:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego


lexentry: pol/aleatoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aleatoryczny
trans_list: aleatorio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z aleatoryzmem, dotyczący aleatoryzmu, zbudowany na zasadach aleatoryzmu


lexentry: pol/alef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alef
trans_list: álef | alef
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);


lexentry: pol/alegoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoria
trans_list: alegoría
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;


lexentry: pol/alegoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoryczny
trans_list: alegórico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny


lexentry: pol/aleksytymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aleksytymia
trans_list: alexitimia
sense:
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;


lexentry: pol/alemański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alemański
trans_list: alemánico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii


lexentry: pol/alembik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alembik
trans_list: alambique
sense:
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/alergolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alergolog
trans_list: alergólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych


lexentry: pol/alfabet_Morse'a__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfabet Morse'a
trans_list: alfabeto Morse
sense:
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;


lexentry: pol/alfons__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfons
trans_list: chulo | rufián
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę


lexentry: pol/algolagnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algolagnia
trans_list: algolagnia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;


lexentry: pol/algorytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algorytm
trans_list: algoritmo
sense:
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;


lexentry: pol/aliant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliant
trans_list: aliado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej


lexentry: pol/aliant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliant
trans_list: aliado
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych


lexentry: pol/alias__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alias
trans_list: alias
sense:
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu


lexentry: pol/alibi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alibi
trans_list: coartada
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;


lexentry: pol/aligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aligator
trans_list: aligátor | caimán
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;


lexentry: pol/alija__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alija
trans_list: aliyá | aliá
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;


lexentry: pol/alimenty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alimenty
trans_list: alimento | asistencia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;


lexentry: pol/aliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliteracja
trans_list: aliteración
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;


lexentry: pol/alkaloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkaloid
trans_list: alcaloide
sense:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;


lexentry: pol/alkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkan
trans_list: alcano
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;


lexentry: pol/alken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alken
trans_list: alqueno
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkin
trans_list: alquino
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkohol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol
trans_list: alcohol
sense:
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);


lexentry: pol/alkohol_etylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol etylowy
trans_list: alcohol etílico
sense:
(biochemia, biochemiczny) popularny związek organiczny z grupy alkoholi pod postacią bezbarwnej cieczy o piekącym smaku, wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu; składnik napojów alkoholowych


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholizm
trans_list: alcoholismo
sense:
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholizm
trans_list: alcoholismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo


lexentry: pol/alkoholowe_zapalenie_wątroby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholowe zapalenie wątroby
trans_list: hepatitis alcohólica
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;


lexentry: pol/alkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkowa
trans_list: alcoba
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allatyw
trans_list: caso adlativo
sense:
(gramatyka) przypadek w językach aglutynacyjnych i fleksyjnych oznaczający przemieszczanie się desygnatu w kierunku do i do wewnątrz pewnego określonego obiektu;


lexentry: pol/allel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allel
trans_list: alelo
sense:
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: alleluja
trans_list: aleluya
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/allozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allozaur
trans_list: Allosaurus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) (zoologia, zoologiczny) Allosaurus, rodzaj dużego, jurajskiego teropoda z rodziny allozaurów;


lexentry: pol/almandyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almandyn
trans_list: almandina | granate almandino
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3


lexentry: pol/almucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almucja
trans_list: almuça
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (krawiectwo) futrzana peleryna noszona dawniej przez osoby duchowne


lexentry: pol/almukantarat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almukantarat
trans_list: almicantarat
sense:
(astronomia, astronomiczny) mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;


lexentry: pol/alofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alofon
trans_list: alófono
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem


lexentry: pol/alokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alokacja
trans_list: asignación | distribución | reparto
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe


lexentry: pol/alotropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alotropia
trans_list: alotropía
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;


lexentry: pol/aloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aloza
trans_list: sábalo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;


lexentry: pol/alpensztok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alpensztok
trans_list: alpenstock
sense:
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;


lexentry: pol/alprazolam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alprazolam
trans_list: alprazolam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;


lexentry: pol/alrauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alrauna
trans_list: mandrágora
sense:
(botanika, botaniczny) przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne;


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: alto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: alto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem


lexentry: pol/alteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alteracja
trans_list: alteración
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) podwyższenie lub obniżenie dźwięku należącego do skali lub akordu


lexentry: pol/alternatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alternatywa
trans_list: alternativa
sense:
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;


lexentry: pol/altruistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: altruistyczny
trans_list: altruista
sense:
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu


lexentry: pol/aluwium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluwium
trans_list: aluvión
sense:
(geologia, geologiczny) osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących;


lexentry: pol/aluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluzja
trans_list: alusión | indirecta
sense:
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost


lexentry: pol/amaksofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amaksofobia
trans_list: amaxofobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;


lexentry: pol/amant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amant
trans_list: galancete | galán
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli


lexentry: pol/amarylkowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amarylkowate
trans_list: amarilidáceas
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Amaryllidaceae J. St.-Hil., rodzina bylin jednoliściennych z rzędu szparagowców;


lexentry: pol/amazonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amazonit
trans_list: amazonita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasada
trans_list: embajada
sense:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/ambasador_dobrej_woli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasador dobrej woli
trans_list: embajador de buena voluntad
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych


lexentry: pol/ambigram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambigram
trans_list: ambigrama
sense:
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;


lexentry: pol/ambona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambona
trans_list: púlpito
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambra
trans_list: ámbar gris
sense:
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;


lexentry: pol/ambulatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambulatorium
trans_list: ambulatoria
sense:
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;


lexentry: pol/ameba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ameba
trans_list: ameba
sense:
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;


lexentry: pol/amen__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: amen
trans_list: amén
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy


lexentry: pol/amerykanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanistyka
trans_list: americanística
sense:
(edukacja, edukacyjny) kierunek studiów na uczelni wyższej, którego przedmiotem jest kultura, literatura i sztuka Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/amerykanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanistyka
trans_list: americanística
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) interdyscyplinarna dziedzina nauki badająca m.in. historię, kulturę, literaturę i sztukę Stanów Zjednoczonych, jak i amerykańską odmianę języka angielskiego


lexentry: pol/amerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanizm
trans_list: angloamericanismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego


lexentry: pol/amerykanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanizować
trans_list: americanizar
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację


lexentry: pol/ametryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametryn
trans_list: ametrino
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem


lexentry: pol/ametyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametyst
trans_list: amatista
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;


lexentry: pol/ametystowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ametystowy
trans_list: amatista
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem


lexentry: pol/amfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfetamina
trans_list: anfetamina
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;


lexentry: pol/amfetaminowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: amfetaminowy
trans_list: anfetamínico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) związany z amfetaminą, dotyczący amfetaminy


lexentry: pol/amfibolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfibolit
trans_list: anfibolita
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;


lexentry: pol/amfilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfilada
trans_list: enfilada
sense:
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;


lexentry: pol/amfiteatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfiteatr
trans_list: anfiteatro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amfora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfora
trans_list: ánfora
sense:
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;


lexentry: pol/amid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amid
trans_list: amida
sense:
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową;


lexentry: pol/aminokwas_egzogenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aminokwas egzogenny
trans_list: aminoácido esencial
sense:
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu


lexentry: pol/amisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amisz
trans_list: amish
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;


lexentry: pol/amnestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amnestia
trans_list: amnistía
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;


lexentry: pol/amniocenteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amniocenteza
trans_list: amniocentesis
sense:
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej


lexentry: pol/amoksycylina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoksycylina
trans_list: amoxicilina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)


lexentry: pol/amoniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoniak
trans_list: amoníaco | amoniaco
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amonit
trans_list: amonita | amonites
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: amonit
trans_list: amonita
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: amortización
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: amortiguación
sense:
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń


lexentry: pol/amortyzator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzator
trans_list: amortiguador
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;


lexentry: pol/amortyzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzować
trans_list: amortizar
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka


lexentry: pol/amortyzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzować
trans_list: amortecer
sense:
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.


lexentry: pol/amper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amper
trans_list: amperio | ampere
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;


lexentry: pol/amperogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amperogodzina
trans_list: amperhora | amperio-hora
sense:
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: ampolla
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/amulet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amulet
trans_list: amuleto | talismán
sense:
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;


lexentry: pol/amuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amuzja
trans_list: amusia
sense:
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;


lexentry: pol/anabioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anabioza
trans_list: anabiosis
sense:
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;


lexentry: pol/anachorecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: anachorecki
trans_list: anacorético
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu


lexentry: pol/anachoreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachoreta
trans_list: anacoreta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom


lexentry: pol/anachroniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: anachroniczny
trans_list: anacrónico
sense:
błędny chronologicznie, przypisujący zjawiska, fakty i ludzi do niewłaściwych czasów i epok historycznych


lexentry: pol/anachronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachronizm
trans_list: anacronismo
sense:
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;


lexentry: pol/anafilaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anafilaksja
trans_list: anafilaxia
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;


lexentry: pol/anaforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaforeza
trans_list: anaforesis
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody


lexentry: pol/anaglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaglif
trans_list: anaglifo
sense:
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;


lexentry: pol/anagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anagram
trans_list: anagrama
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;


lexentry: pol/anakreontyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anakreontyk
trans_list: anacreóntico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;


lexentry: pol/analgetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analgetyk
trans_list: analgésico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/analiza_matematyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analiza matematyczna
trans_list: análisis matemático
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;


lexentry: pol/anapest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anapest
trans_list: anapesto
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;


lexentry: pol/anarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchizm
trans_list: anarquismo | acracia
sense:
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;


lexentry: pol/anarchokapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchokapitalizm
trans_list: anarcocapitalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku


lexentry: pol/anarchopacyfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchopacyfizm
trans_list: anarquismo pacifista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów


lexentry: pol/anatema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anatema
trans_list: anatema
sense:
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;


lexentry: pol/anch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anch
trans_list: anj
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;


lexentry: pol/anchois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anchois
trans_list: anchoa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;


lexentry: pol/ancien_régime__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ancien régime
trans_list: Antiguo Régimen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;


lexentry: pol/andoniedźwiedź_okularowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andoniedźwiedź okularowy
trans_list: oso de anteojos
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/andradyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andradyt
trans_list: andradita
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;


lexentry: pol/andro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: andro-
trans_list: andro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi


lexentry: pol/androgen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: androgen
trans_list: andrógeno
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;


lexentry: pol/androgyniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: androgyniczny
trans_list: andrógino
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie


lexentry: pol/andrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andrologia
trans_list: andrología
sense:
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;


lexentry: pol/aneksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneksja
trans_list: anexión
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;


lexentry: pol/aneksjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aneksjonistyczny
trans_list: anexionista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych


lexentry: pol/anektować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: anektować
trans_list: anexionar | anexar
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji


lexentry: pol/anemometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anemometr
trans_list: anemómetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów


lexentry: pol/aneroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneroid
trans_list: aneroide
sense:
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego


lexentry: pol/anestetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestetyk
trans_list: anestésico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestezjologia
trans_list: anestesiología
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angelologia
trans_list: angelología
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii


lexentry: pol/angio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: angio-
trans_list: angio-
sense:
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym


lexentry: pol/angiogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angiogeneza
trans_list: angiogénesis
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) proces powstawania nowych naczyń włosowatych w czasie życia osobniczego po urodzeniu


lexentry: pol/anglezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglezyt
trans_list: anglesita
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglicyzm
trans_list: anglicismo | inglesismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglikanizm
trans_list: anglicanismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;


lexentry: pol/anglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglista
trans_list: anglista
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglistka
trans_list: anglista
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: anglo-
trans_list: anglo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: anglosaski
trans_list: anglosajón
sense:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animacja
trans_list: animación
sense:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animalizacja
trans_list: animalización
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie cech zwierzęcych rzeczom (w celu ich dynamizacji) lub ludziom (dla zdeprecjonowania wartości ludzkich, podkreślenia elementów biologicznych)


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: animador
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: animador
sense:
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animista
trans_list: animista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animizm
trans_list: animismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anioł
trans_list: ángel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anksjolityk
trans_list: ansiolítico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/ankyloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ankyloza
trans_list: anquilosis
sense:
(medycyna, medyczny) zrośnięcie się kości w wyniku choroby, urazu lub zabiegu operacyjnego, skutkujące zesztywnieniem stawu lub unieruchomieniem zęba;


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoda
trans_list: ánodo
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anodowanie
trans_list: oxidación anódica
sense:
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;


lexentry: pol/anomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anomia
trans_list: anomia
sense:
(socjologia, socjologiczny) załamanie się norm społecznych, pojawienie się poczucia niepewności i bezcelowości w społeczeństwie wskutek nagłych przemian społecznych;


lexentry: pol/anonimizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anonimizacja
trans_list: anonimización
sense:
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorak
trans_list: anorak
sense:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoreksja
trans_list: anorexia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anorgazmia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorgazmia
trans_list: anorgasmia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;


lexentry: pol/anortyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anortyt
trans_list: anortita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;


lexentry: pol/anosognozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anosognozja
trans_list: anosognosia
sense:
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;


lexentry: pol/antagonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antagonistyczny
trans_list: antagónico
sense:
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antologia
trans_list: antología
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antrakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antrakologia
trans_list: antracología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka


lexentry: pol/antresola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antresola
trans_list: entresuelo
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropocentryzm
trans_list: antropocentrismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego


lexentry: pol/antropofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropofobia
trans_list: antropofobia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;


lexentry: pol/antropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropolog
trans_list: antropólogo
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;


lexentry: pol/antropomorfizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropomorfizacja
trans_list: antropomorfismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; nadawanie rzeczom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich


lexentry: pol/anty-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: anty-
trans_list: anti-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyamerykański
trans_list: antiamericano
sense:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybakteryjny
trans_list: antibacterial | antibacteriano
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: antybiotyczny
trans_list: antibiótico
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyk
trans_list: antibiótico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybiotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotykowy
trans_list: antibiótico
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: antihéroe
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: antihéroe
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antycholinergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antycholinergiczny
trans_list: anticolinérgico
sense:
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne


lexentry: pol/antychryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antychryst
trans_list: anticristo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antydemokratyczny
trans_list: antidemocrático
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antydepresant
trans_list: antidepresivo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antyelektrostatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyelektrostatyczny
trans_list: antiestático
sense:
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się


lexentry: pol/antyfaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfaszyzm
trans_list: antifascismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfeminizm
trans_list: antifeminismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antífona
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antífona
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antífona
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antygen
trans_list: antígeno
sense:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalizm
trans_list: anticlericalismo
sense:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalny
trans_list: anticlerical
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunista
trans_list: anticomunista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistka
trans_list: anticomunista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistyczny
trans_list: anticomunista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykoncepcyjny
trans_list: anticonceptivo
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antylopa
trans_list: antílope
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antymateria
trans_list: antimateria
sense:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antymonopolowy
trans_list: antimonopolio
sense:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antynomia
trans_list: antinomia
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypapież
trans_list: antipapa
sense:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antyperspirant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyperspirant
trans_list: antitranspirante
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;


lexentry: pol/antypoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypoda
trans_list: antípoda
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypowieść
trans_list: antinovela
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antyrakieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyrakieta
trans_list: antimisil
sense:
(wojskowość, wojskowy) rakieta przystosowana do zwalczania innych rakiet, głównie rakiet balistycznych


lexentry: pol/antyrewolucyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyrewolucyjny
trans_list: antirrevolucionario
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemita
trans_list: antisemita
sense:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antysemitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemitka
trans_list: antisemita
sense:
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antystatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antystatyk
trans_list: antiestático
sense:
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytoksyczny
trans_list: antitóxico
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/antytrynitarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytrynitarski
trans_list: antitrinitario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej


lexentry: pol/antyutopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyutopia
trans_list: antiutopía
sense:
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anyż
trans_list: anís
sense:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aojda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aojda
trans_list: aedo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aoryst
trans_list: aoristo
sense:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat
trans_list: aparato | máquina | instrumento
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny


lexentry: pol/aparat_rentgenowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat rentgenowski
trans_list: aparato de rayos X
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparatczyk
trans_list: apparatchik
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartheid
trans_list: apartheid
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apaszka
trans_list: pañuelo | fular
sense:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apateizm
trans_list: ateísmo práctico | apateísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apel
trans_list: agrupación
sense:
(edukacja, edukacyjny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)


lexentry: pol/apelatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apelatyw
trans_list: apelativo | nombre apelativo | nombre común
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki


lexentry: pol/apercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apercepcja
trans_list: apercepción
sense:
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;


lexentry: pol/apertyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apertyzacja
trans_list: appertización
sense:
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aphelium
trans_list: afelio
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/apka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apka
trans_list: app
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: aplicación
sense:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: pasantía
sense:
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;


lexentry: pol/aplikant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikant
trans_list: pasante
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych


lexentry: pol/aplikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikator
trans_list: aplicador
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikować
trans_list: administrar
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apofatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apofatyczny
trans_list: apofático
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący raczej czym Bóg nie jest, niż czym jest


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apogeum
trans_list: apogeo
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokopa
trans_list: apócope
sense:
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryf
trans_list: libro apócrifo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;


lexentry: pol/apokryficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryficzny
trans_list: apócrifo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu


lexentry: pol/apolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apolog
trans_list: apólogo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apologia
trans_list: apología
sense:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aporia
trans_list: aporía
sense:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aport
trans_list: aporcionamiento
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;


lexentry: pol/apostille__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostille
trans_list: apostilla
sense:
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostoł
trans_list: apóstol
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostrofa
trans_list: apóstrofe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/apotropeiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apotropeiczny
trans_list: apotropaico
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów


lexentry: pol/appeasement__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: appeasement
trans_list: apaciguamiento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: appendektomia
trans_list: apendicectomía
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/aprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aprecjacja
trans_list: apreciación
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/aprioryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aprioryczny
trans_list: a priori
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apsyda
trans_list: ábside
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/apteczka_pierwszej_pomocy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteczka pierwszej pomocy
trans_list: botiquín de primeros auxilios
sense:
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteka
trans_list: farmacia | botica
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarka
trans_list: farmacéutica
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarz
trans_list: farmacéutico | boticario
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/aquafaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aquafaba
trans_list: aquafaba
sense:
(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek;


lexentry: pol/ara_hiacyntowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara hiacyntowa
trans_list: guacamayo azul | jacinto
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_kasztanowoczelna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara kasztanowoczelna
trans_list: guacamayo severo | maracaná grande
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_marakana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara marakana
trans_list: maracaná cara afeitada | maracaná lomo rojo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara modra
trans_list: guacamayo de Spix
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;


lexentry: pol/ara_niebieskogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara niebieskogłowa
trans_list: guacamayo cabeciazul | maracaná de cabeza azul
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_trójbarwna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara trójbarwna
trans_list: guacamayo cubano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_żółtoskrzydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara żółtoskrzydła
trans_list: guacamaya roja | guacamayo macao | guacamayo rojo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabeska
trans_list: arabesco
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;


lexentry: pol/arabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizm
trans_list: arabismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;


lexentry: pol/arabizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizować
trans_list: arabizar
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabski
trans_list: árabe | arábigo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/arafatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arafatka
trans_list: kufiya | pañuelo palestino
sense:
(potocznie, potoczny) arabskie nakrycie głowy, także chusta wzorowana na tym nakryciu, w biało-czarny wzór, zakończona frędzlami


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: aramejski
trans_list: arameo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/aranżacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aranżacja
trans_list: arreglo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;


lexentry: pol/arbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbiter
trans_list: árbitro
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór


lexentry: pol/arbitralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: arbitralny
trans_list: arbitrario
sense:
taki ((na przykład) wniosek), którego postulowana słuszność nie opiera się na pozytywnej weryfikacji przez szereg spójnych i/lub sprawdzonych kryteriów, ale na jednym kryterium, jakim jest wygłoszenie go przez konkretną osobę


lexentry: pol/arboretum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arboretum
trans_list: arboreto
sense:
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: sandía | patilla
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: sandía | patilla
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archanioł
trans_list: arcángel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: archeo-
trans_list: arqueo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeologia
trans_list: arqueología
sense:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/archeozoologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeozoologia
trans_list: arqueozoología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;


lexentry: pol/archetyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archetyp
trans_list: arquetipo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) najmłodszy kodeks będący wspólnym źródłem zbioru kodeksów;


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architekt
trans_list: arquitecto | arquitecta
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektka
trans_list: arquitecta
sense:
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektura
trans_list: arquitectura
sense:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architraw
trans_list: arquitrabe
sense:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archiwolta
trans_list: arquivolta
sense:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/archont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archont
trans_list: arconte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;


lexentry: pol/arcus_sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcus sinus
trans_list: arco seno
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do funkcji sinus ograniczonej do przedziału [-\tfrac{\pi}{2}, \tfrac{\pi}{2}]


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcybiskup
trans_list: arzobispo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcydzieło
trans_list: obra maestro
sense:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: sumo sacerdote
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: sumo sacerdote
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: sumo sacerdote
sense:
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi


lexentry: pol/areopag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: areopag
trans_list: Areópago
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;


lexentry: pol/aresztować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aresztować
trans_list: confiscar | embargar | incautar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń


lexentry: pol/argot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argot
trans_list: argot
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową


lexentry: pol/arianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arianizm
trans_list: arrianismo
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijańska, antytrynitarna doktryna teologiczna negująca boskość Jezusa i głosząca jego stworzenie lub zrodzenie przez Boga Ojca;


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ariański
trans_list: arriano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: arka Noego
trans_list: arca de Noé
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkada
trans_list: arcada
sense:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkebuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkebuz
trans_list: arcabuz
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkusz kalkulacyjny
trans_list: hoja de cálculo
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arlekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arlekin
trans_list: arlequín
sense:
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;


lexentry: pol/arlekinada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arlekinada
trans_list: arlequinada
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin


lexentry: pol/armia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: armia
trans_list: cuerpo de ejército
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska – związek operacyjny, składający się z kilku dywizji lub korpusów


lexentry: pol/armia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: armia
trans_list: ejército de tierra
sense:
(wojskowość, wojskowy) określenie wojsk lądowych danego państwa, bez lotnictwa i marynarki wojennej (armia w tym znaczeniu może obejmować także lotnictwo wojsk lądowych)


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arogancja
trans_list: arrogancia
sense:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aromaterapia
trans_list: aromaterapia
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/aronia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aronia
trans_list: aronia
sense:
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;


lexentry: pol/arpeggio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arpeggio
trans_list: arpegio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;


lexentry: pol/arsenał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenał
trans_list: arsenal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenopiryt
trans_list: arsenopirita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/arszenik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arszenik
trans_list: trióxido de arsénico
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (potocznie, potoczny) tlenek arsenu na trzecim stopniu utlenienia, popularna trucizna pod postacią białego proszku


lexentry: pol/art_déco__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: art déco
trans_list: art déco
sense:
(sztuka) styl w sztukach plastycznych i wzornictwie XX w. charakteryzującym się zgeometryzowaniem i dążeniem do syntetycznego ujmowania form;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artefakt
trans_list: artefacto
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;


lexentry: pol/artel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artel
trans_list: artel
sense:
samodzielna grupa pracujących wspólnie robotników, rzemieślników lub myśliwych w Rosji i krajach postrosyjskich;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: artezyjski
trans_list: artesiano
sense:
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/artretyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artretyzm
trans_list: artritismo
sense:
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artyleria
trans_list: artillería
sense:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aryjski
trans_list: ario
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arytmetyka
trans_list: aritmética
sense:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as serwisowy
trans_list: bordar
sense:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asafetyda
trans_list: asafétida | asa fétida
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/asceza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asceza
trans_list: ascetismo | ascética
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego


lexentry: pol/asertywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asertywność
trans_list: asertividad
sense:
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: evaluador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: evaluador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


lexentry: pol/asklepiejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asklepiejon
trans_list: asclepeion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspiryna
trans_list: aspirina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/assel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: assel
trans_list: Asseliense
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteroida
trans_list: asteroide | planetoide
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asterysk
trans_list: asterisco
sense:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: asterismo
sense:
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: asterismo
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma
trans_list: asma
sense:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astragal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astragal
trans_list: astrágalo
sense:
(architektura, architektoniczny) ornament architektoniczny złożony z naprzemiennie ułożonych pałeczek i krążków;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrofizyka
trans_list: astrofísica
sense:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolab
trans_list: astrolabio
sense:
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolabium
trans_list: astrolabio
sense:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrologia
trans_list: astrología
sense:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronauta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronauta
trans_list: astronauta
sense:
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronautyka
trans_list: astronáutica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/astygmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astygmatyzm
trans_list: astigmatismo
sense:
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;


lexentry: pol/asyrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asyrologia
trans_list: asiriología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;


lexentry: pol/asystent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asystent
trans_list: asistente
sense:
(studencki) stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko


lexentry: pol/atanazjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: atanazjański
trans_list: atanasiano
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ateistyczny
trans_list: ateo | ateísta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ateizm
trans_list: ateísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atelier
trans_list: atelier | estudio
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atelier
trans_list: estudio | atelier | taller
sense:
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atest
trans_list: certificado
sense:
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atlant
trans_list: atlante
sense:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atmosfera
trans_list: atmósfera
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atol
trans_list: atolón
sense:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atom
trans_list: átomo
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atraktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atraktor
trans_list: atractor
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) stan układu dynamicznego, do którego dąży ten układ w miarę upływu czasu;


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrament sympatyczny
trans_list: tinta simpática
sense:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrium
trans_list: atrio
sense:
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atropina
trans_list: atropina
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attaché
trans_list: agregado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attyka
trans_list: ático
sense:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atut
trans_list: triunfo
sense:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiobook
trans_list: audiolibro
sense:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiolog
trans_list: audiólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu


lexentry: pol/audiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiometr
trans_list: audiómetro
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audyt
trans_list: auditoría
sense:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/augment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augment
trans_list: augmentar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego


lexentry: pol/augur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augur
trans_list: augur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aukcja
trans_list: subasta
sense:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aulos
trans_list: aulós
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aureola
trans_list: halo
sense:
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: australijski
trans_list: australiano
sense:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/austrofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: austrofaszyzm
trans_list: austrofascismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auszpik
trans_list: áspic
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa, warzyw lub ryby w galarecie – z żelatyny lub na bazie wywaru z kości; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aut
trans_list: fuera
sense:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auto
trans_list: auto | coche
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/autoantonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoantonim
trans_list: autoantónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo posiadające dwa sprzeczne znaczenia, będące własnym przeciwieństwem


lexentry: pol/autobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autobus
trans_list: autobús | ómnibus
sense:
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;


lexentry: pol/autodafe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autodafe
trans_list: auto de fe
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;


lexentry: pol/autoerotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autoerotyczny
trans_list: autoerótico
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji


lexentry: pol/autofocus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autofocus
trans_list: autofoco
sense:
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;


lexentry: pol/autoimmunologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autoimmunologiczny
trans_list: autoinmune
sense:
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom


lexentry: pol/autokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefalia
trans_list: autocefalia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefaliczny
trans_list: autocéfalo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoklaw
trans_list: autoclave
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokracja
trans_list: autocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokratyzm
trans_list: autocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyczna sekretarka
trans_list: contestador automático
sense:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/automatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyka
trans_list: automática
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem


lexentry: pol/autor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autor
trans_list: autor
sense:
twórca jakiegoś dzieła (książki, obrazu, utworu muzycznego, programu komputerowego lub innej formy twórczości)


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoreferencja
trans_list: autorreferencia
sense:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autorytaryzm
trans_list: autoritarismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostop
trans_list: autostop
sense:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostrada
trans_list: autopista | autovía
sense:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autotomia
trans_list: autotomía
sense:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autowagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autowagon
trans_list: automotor
sense:
(rzadki, rzadko używany) (kolejnictwo) (transport, transportowy) wagon silnikowy poruszający się po szynach, wykorzystywany do przewozu towarów lub pasażerów


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autyzm
trans_list: autismo
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awalista
trans_list: avalista
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaria
trans_list: avería
sense:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awaryjne_lądowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaryjne lądowanie
trans_list: aterrizaje de emergencia
sense:
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awatar
trans_list: avatar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awerroizm
trans_list: averroísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: awestyjski
trans_list: avéstico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awifauna
trans_list: avifauna
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: aguacate
sense:
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: aguacate
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azalia
trans_list: azalea
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azelainowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: azelainowy
trans_list: azelaico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu azelainowego


lexentry: pol/azeotrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azeotrop
trans_list: azeótropo
sense:
(fizyka, fizyczny) mieszanina cieczy, której temperatura wrzenia pod pewnym ciśnieniem jest wyższa lub niższa od temperatury wrzenia jej poszczególnych składników i której para ma taki sam skład, co postać ciekła;


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azyl
trans_list: asilo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych lub społecznych;


lexentry: pol/azytromycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azytromycyna
trans_list: azitromicina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałun
trans_list: alumbre
sense:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałunit
trans_list: alunita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/ałycza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałycza
trans_list: ciruelo de jardín
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;


lexentry: pol/ażiotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ażiotaż
trans_list: agiotaje
sense:
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba-chłop
trans_list: marimacho
sense:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba
trans_list: bruja
sense:
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba
trans_list: babà
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych


lexentry: pol/babeszjoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babeszjoza
trans_list: babesiasis
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) przenoszona przez kleszcze choroba pasożytnicza zwierząt (w tym ludzi);


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babka
trans_list: babà
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babka
trans_list: arpía
sense:
(przestarzałe, przestarzały) wiejska kobieta pomagająca przy porodach, zajmująca się też ziołolecznictwem, znachorstwem i wróżbiarstwem


lexentry: pol/babochłop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babochłop
trans_list: marimacho
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta, która wygląda i zachowuje się jak mężczyzna


lexentry: pol/babsko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babsko
trans_list: fémina
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna


lexentry: pol/bachowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bachowski
trans_list: bachiano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Jana Sebastiana Bacha, charakterystyczny, typowy dla Bacha lub jego muzyki, taki jak u Bacha


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backdoor
trans_list: puerta de atrás
sense:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backpacker
trans_list: mochilera
sense:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: baczność
trans_list: firmes
sense:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjąć postawę stojącą, wyprostowaną, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: badminton
trans_list: bádminton
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bagnet
trans_list: bayoneta
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bahaizm
trans_list: bahaísmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/bajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bajka
trans_list: fábula
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakałarz
trans_list: bachiller
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baklawa
trans_list: baclava
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakteriologia
trans_list: bacteriología
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/baktrian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baktrian
trans_list: camello
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakłażan
trans_list: berenjena
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/bakłażanowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bakłażanowy
trans_list: de berenjena
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana


lexentry: pol/balast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balast
trans_list: lastre
sense:
(lotnictwo, lotniczy) w balonach i sterowcach: dodatkowy ładunek służący do zrzucania w ramach regulowania tempa wznoszenia się i opadania


lexentry: pol/balejaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balejaż
trans_list: mechas
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balerina
trans_list: bailarina
sense:
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balerinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balerinka
trans_list: bailarina
sense:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/baleron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baleron
trans_list: barbiquejo
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej;


lexentry: pol/balia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balia
trans_list: tina
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;


lexentry: pol/balista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balista
trans_list: balista
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ballada
trans_list: balada
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;


lexentry: pol/balneologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balneologia
trans_list: balneología
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balneoterapia
trans_list: balneoterapia
sense:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsam
trans_list: bálsamo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balsamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsamować
trans_list: emnbalsamar
sense:
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balustrada
trans_list: balaustrada
sense:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bambus
trans_list: bambú
sense:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banda
trans_list: equipo
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandaż
trans_list: venda
sense:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandura
trans_list: bandura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banjo
trans_list: banjo | banyo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: banco
sense:
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: banco
sense:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: banco
sense:
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banknot
trans_list: billete de banco | billete
sense:
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bankructwo
trans_list: bancarrota
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd


lexentry: pol/banować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: banować
trans_list: prohibir
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) stosować wobec kogoś ban, uniemożliwiając korzystanie z jakiejś usługi internetowej


lexentry: pol/banshee__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banshee
trans_list: banshee
sense:
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bantu
trans_list: bantú
sense:
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bantu
trans_list: bantú
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona bantu (1.1);


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab
trans_list: baobab
sense:
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab afrykański
trans_list: baobab | árbol del pan del mono
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab afrykański
trans_list: baobab | árbol del pan del mono
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baptyzm
trans_list: baptismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/baraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baraż
trans_list: desempate
sense:
(sport, sportowy) dodatkowa walka między zawodnikami mającymi tyle samo punktów, mająca ustalić ostateczną kolejność miejsc


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbakan
trans_list: barbacana
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbarzyńca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbarzyńca
trans_list: bárbaro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbet
trans_list: barbet
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbituran
trans_list: barbitúrico
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bardon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bardon
trans_list: laúd
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny instrument muzyczny, podobny do liry lub lutni


lexentry: pol/bardzo__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: bardzo
trans_list: más
sense:
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: hombro
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/barka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barka
trans_list: barca
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barkentyna
trans_list: bergantín goleta
sense:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barn
trans_list: barn
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10-28 m2;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barograf
trans_list: barógrafo
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barok
trans_list: barroco
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/barter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barter
trans_list: trueque
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;


lexentry: pol/barwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barwa
trans_list: timbre | tonalidad | tono
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baseball
trans_list: béisbol | beisbol
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: cuenca
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: pato | bacín
sense:
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastard
trans_list: bastardo
sense:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastion
trans_list: bastión
sense:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baszta
trans_list: cubo | torreón
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/basztan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basztan
trans_list: melonar
sense:
(rolnictwo, rolniczy) pole, w którym uprawia się głównie arbuzy, melony, ogórki, dynie; (zobacz) też basztan w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/baszybuzuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baszybuzuk
trans_list: bashi-bozuk
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: batalion
trans_list: combatiente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batat
trans_list: batata | camote | boniato | chaco | papa dulce
sense:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/bateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bateria
trans_list: batería
sense:
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batik
trans_list: batik
sense:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;


lexentry: pol/batyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batyst
trans_list: batista
sense:
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: algodón
sense:
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: algodón
sense:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawialnia
trans_list: living
sense:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza
trans_list: base
sense:
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza danych
trans_list: base de datos
sense:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym;


lexentry: pol/bazofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazofil
trans_list: basófilo
sense:
(biologia, biologiczny) morfotyczne składniki krwi z grupy leukocytów, których cytoplazma zawiera ziarnistości barwiące się barwnikami zasadowymi na kolor niebieski;


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazooka
trans_list: bazuca
sense:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia azjatycka
trans_list: tulsí
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku bazylii azjatyckich (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basílica
sense:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basílica
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazyliszek
trans_list: basilisco
sense:
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bazyliszek
trans_list: basilisco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj ciężkiego działa oblężniczego o długiej lufie, odlewanego z brązu, wykorzystywanego od końca XV po początek XVII wieku


lexentry: pol/bazylozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylozaur
trans_list: basilosaurio
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałałajka
trans_list: balalaika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałkanizacja
trans_list: balcanización
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałwochwalstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwochwalstwo
trans_list: idolatría
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażant
trans_list: faisán
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/beatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatnik
trans_list: beatnik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) członek amerykańskiego ruchu literacko-kulturowego lat pięćdziesiątych XX wieku


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatyfikacja
trans_list: beatificación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/beczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beczka
trans_list: barril | tonel | barrica
sense:
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarstwo
trans_list: tonelería
sense:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarz
trans_list: tonelero | barrilero | cubero
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/beduin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beduin
trans_list: beduino
sense:
przedstawiciel pasterskiej ludności koczowniczej, zamieszkującej pustynie Bliskiego Wschodu oraz północnej Afryki


lexentry: pol/bedłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bedłka
trans_list: agárico | garzo
sense:
(biologia, biologiczny) Agaricus, grzyb z rodziny bedłkowatych, z blaszkami na dolnej stronie kapelusza, występujący w gatunkach jadalnych (pieczarka, boczniak) i trujących (muchomor sromotnikowy)


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk
trans_list: bistec | filete
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begard
trans_list: begardo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begonia
trans_list: begonia
sense:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawior
trans_list: comportamiento
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawioryzm
trans_list: conductismo | behaviorismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bejsbolówka
trans_list: gorra
sense:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/beletrystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beletrystyka
trans_list: narrativa
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belka
trans_list: viga
sense:
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belkowanie
trans_list: entablamento
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/bemol_podwójny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bemol podwójny
trans_list: doble bemol
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak sygnalizujący dwukrotne obniżenie dźwięku o półton, czyli o cały ton


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benedyktyn
trans_list: benedictino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bentos
trans_list: bentos
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół organizmów zasiedlających dno zbiorników wodnych, penetrujących osady denne lub żyjących na ich powierzchni;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzen
trans_list: benceno | benzol
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzodiazepina
trans_list: benzodiacepina | benzodiazepina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzofuran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzofuran
trans_list: benzofurano
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzol
trans_list: benzol | benceno
sense:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzyna
trans_list: gasolina | bencina
sense:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: berberyjski
trans_list: bereber | beréber
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: berdysz
trans_list: bardiche
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bermudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bermudy
trans_list: bermudas | pantalón bermudas
sense:
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży


lexentry: pol/bernardyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bernardyn
trans_list: bernardo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek odłamu franciszkanów w Polsce, na Ukrainie i na Litwie


lexentry: pol/bernikla_rdzawoszyja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bernikla rdzawoszyja
trans_list: barnacla cuellirroja
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;


lexentry: pol/berło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: berło
trans_list: abarraz | estafisagria | hierba piojera
sense:
(botanika, botaniczny) Pedicularis sceptrum-carolinum L., gnidosz królewski, gatunek półpasożytniczych roślin zielnych z rodzaju gnidosz;


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beszamel
trans_list: besamel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-karoten
trans_list: betacaroteno
sense:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/betel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betel
trans_list: betel
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L. (pieprz żuwny) uprawiana dla liści o ostrym smaku;


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beton
trans_list: hormigón | concreto
sense:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/betulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betulina
trans_list: betulina
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy trójterpenów, metabolit roślinny występujący m.in. w brzozie;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
sense_num: 02
written_rep: bez
trans_list: sin
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnik
trans_list: ateo | impío
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożność
trans_list: impiedad
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: ateo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbramkowy
trans_list: sin objeto
sense:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezdźwięczny
trans_list: sordo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezglutenowy
trans_list: sin gluten
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezhołowie
trans_list: anarquía
sense:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezoar
trans_list: bezoar
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezokolicznik
trans_list: infinitivo
sense:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpartyjny
trans_list: imparcial
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpiecznik
trans_list: fusible | plomo
sense:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrobocie
trans_list: desempleo | paro
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrękawnik
trans_list: camiseta interior
sense:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezsznurowy
trans_list: inalámbrico
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bełkot
trans_list: galimatías
sense:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białas
trans_list: galleta
sense:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: blanco del ojo
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: clara
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białorzytka
trans_list: collalba gris
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białoskórnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białoskórnictwo
trans_list: curtido curtimiento en blanco
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białozór
trans_list: gerifalte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały fosfor
trans_list: fósforo blanco
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: biały kruk
trans_list: mirlo blanco
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały węgiel
trans_list: hulla blanca
sense:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biblia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblia
trans_list: Biblia
sense:
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: bibliografía
sense:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblioteka
trans_list: biblioteca
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliotekoznawstwo
trans_list: biblioteconomía | bibliotecología
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się formami i metodami pracy bibliotekarskiej


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliotekoznawstwo
trans_list: biblioteconomía | bibliotecología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) kierunek studiów dotyczących bibliotekoznawstwa (1.1)


lexentry: pol/bibliotekoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliotekoznawstwo
trans_list: biblioteconomía | bibliotecología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) wydział na którym studiuje się bibliotekoznawstwo (1.2)


lexentry: pol/biblista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblista
trans_list: biblista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca Biblii, badacz zajmujący się Biblią


lexentry: pol/biblistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblistyka
trans_list: estudio bíblico
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bicie w przelocie
trans_list: al paso
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/bicykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bicykl
trans_list: biciclo
sense:
(transport, transportowy) (historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości;


lexentry: pol/biec__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biec
trans_list: postularse
sense:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedermeier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedermeier
trans_list: Biedermeier
sense:
(sztuka) prosty i funkcjonalny styl w architekturze i wyposażeniu wnętrz, a także w literaturze, malarstwie, modzie (i tym podobne, i temu podobne) ;


lexentry: pol/biedniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedniak
trans_list: indigente
sense:
(przestarzałe, przestarzały); (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezrolny lub małorolny chłop;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka
trans_list: mariquita | vaca de San Antón
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedrzeniec anyż
trans_list: anís
sense:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieg płotkarski
trans_list: carrera de vallas
sense:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: biegacz
trans_list: cárabo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae);


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegać
trans_list: correr
sense:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: polo
sense:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: polo magnético
sense:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: polo magnético
sense:
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biegus_malutki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegus malutki
trans_list: correlimos menudo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: biegły
trans_list: testigo pericial
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/biel__rzeczownik__3
sense_num: 03
written_rep: biel
trans_list: albura
sense:
(botanika, botaniczny) zewnętrzna warstwa drewna w pniach i gałęziach, zawierająca żywe komórki i przewodząca wodę;


lexentry: pol/bielactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bielactwo
trans_list: albinismo
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie powodujące odbarwienia w skórze, włosach i tęczówce na skutek zmniejszenia lub braku melaniny


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierki
trans_list: palillos palitos chino
sense:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierne palenie
trans_list: tabaquismo pasivo
sense:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierzmowanie
trans_list: confirmación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieżnik
trans_list: banda de rodadura
sense:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bifobia
trans_list: bifobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigoreksja
trans_list: vigorexia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigot
trans_list: beato
sense:
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilard
trans_list: billar
sense:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilet
trans_list: billete | boleto | entrada | tique
sense:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilokacja
trans_list: bilocación
sense:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: bio-
trans_list: bio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biocenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biocenoza
trans_list: biocenosis
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemia
trans_list: bioquímica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biochemik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemik
trans_list: bioquímico
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w zakresie biochemii, osoba zajmująca się biochemią


lexentry: pol/biodegradacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodegradacja
trans_list: biodegradación
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodro
trans_list: cadera
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioetyka
trans_list: bioética
sense:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofilm
trans_list: biopelícula
sense:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofizyka
trans_list: biofísica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/biogaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biogaz
trans_list: biogás
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) mieszanina gazów otrzymywana podczas beztlenowego rozkładu obornika lub innych pozostałości organicznych;


lexentry: pol/bioindykator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioindykator
trans_list: bioindicador
sense:
(ekologia, ekologiczny) biologiczny wskaźnik jakości środowiska, którym jest zwierzę lub roślina o dużej wrażliwości na działanie określonych czynników


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia
trans_list: biología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia molekularna
trans_list: biología molecular
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/biom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biom
trans_list: bioma
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bionika
trans_list: biónica
sense:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biopierwiastek
trans_list: bioelemento
sense:
pierwiastek wchodzący w skład organizmów żywych, który jest niezbędny do budowy ich ciała oraz do przemiany materii


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biopsja
trans_list: biopsia
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biosfera
trans_list: biosfera | biósfera
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotechnologia
trans_list: biotecnología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotop
trans_list: biotopo
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotyna
trans_list: biotina
sense:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: birmański
trans_list: birmano
sense:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biruang_malajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biruang malajski
trans_list: oso malayo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Helarctos malayanus Horsfield, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w południowej i południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/bisior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bisior
trans_list: biso
sense:
(zoologia, zoologiczny) wiązka jedwabistych nici powstająca z szybko krzepnącej wydzieliny niektórych małży;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskup
trans_list: obispo
sense:
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskupstwo
trans_list: obispado | diócesis | obispalía
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistor
trans_list: fibra sintético de poliéster | tejido sintético de poliéster
sense:
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy;


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistro
trans_list: bistró
sense:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: bit
sense:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1;


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bita śmietana
trans_list: nata montada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/biureta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biureta
trans_list: bureta
sense:
(chemia, chemiczny) sprzęt laboratoryjny o kształcie (zazwyczaj) długiej i cienkiej rurki szklanej, z precyzyjną skalą objętości, który jest od dołu zakończony kranikiem i precyzyjnie wykonanym „dzióbkiem”, używany w chemicznej analizie objętościowej do odmierzania roztworów


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro
trans_list: oficina | despacho
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro_podróży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro podróży
trans_list: agencia de viajes
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
trans_list: objetos perdidos y encontrados
sense:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biurokracja
trans_list: burocracia
sense:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biurwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biurwa
trans_list: puta de oficina
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) pracownica biura niewywiązująca się ze swoich obowiązków, niekompetentna, pogardliwie traktująca petentów


lexentry: pol/biwak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biwak
trans_list: acampada
sense:
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biżuteria
trans_list: joyas | joyería | bisutería
sense:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanki
trans_list: almena
sense:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blastula
trans_list: blástula
sense:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blaszka
trans_list: disco de vinilo
sense:
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blef
trans_list: farol
sense:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blender
trans_list: licuadora
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/bligia_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bligia pospolita
trans_list: akí
sense:
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blindaż
trans_list: blindaje
sense:
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/blister__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blister
trans_list: blíster
sense:
(handel, handlowy) opakowanie składające się z warstwy spodniej i sztywnej, przezroczystej warstwy górnej;


lexentry: pol/blockbuster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blockbuster
trans_list: bombazo
sense:
(książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawienie, książka, film lub inne dzieło, które zdobyło dużą popularność i stało się wyjątkowo zyskowne;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blogosfera
trans_list: blogosfera
sense:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: bloque
sense:
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: bloque
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;


lexentry: pol/blokada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokada
trans_list: bloqueo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokhauz
trans_list: blocao
sense:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/blues__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blues
trans_list: murria
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz
trans_list: hiedra | yedra
sense:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz pospolity
trans_list: hiedra común
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobsleje
trans_list: bobsleigh
sense:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian biały
trans_list: cigüeña blanca
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian czarny
trans_list: cigüeña negra
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: bocianie gniazdo
trans_list: carajo
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bocianowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocianowe
trans_list: cigüeña
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconiiformes Bonaparte, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych, obejmuje gatunki wodno-błotne, w większości wędrowne;


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: bodaj
trans_list: a lo menor
sense:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhisattwa
trans_list: bodhisattva
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodziec
trans_list: estímulo | impulso
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bogini
trans_list: diosa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohater
trans_list: héroe
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojar
trans_list: boyardo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkot
trans_list: boicot | boicoteo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkotować
trans_list: boicotear
sense:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojownik wspaniały
trans_list: betta
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bokeh
trans_list: bokeh
sense:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/bokobrody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bokobrody
trans_list: patilla
sense:
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;


lexentry: pol/boks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boks
trans_list: box
sense:
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boksyt
trans_list: bauxita
sense:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewik
trans_list: bolchevique
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewizm
trans_list: bolchevismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bolus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolus
trans_list: bolo
sense:
(medycyna, medyczny) duża dawka leku podawana w celu uzyskanie efektywnego stężenia w tkankach w jak najkrótszym czasie;


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba
trans_list: bomba
sense:
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba
trans_list: bomba
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba atomowa
trans_list: bomba atómica
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba lotnicza
trans_list: bomba
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombarda
trans_list: bombarda
sense:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombowiec
trans_list: bombardero
sense:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonapartyzm
trans_list: bonapartismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonito
trans_list: listado
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonobo
trans_list: bonobo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonsai
trans_list: bonsái
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boraks
trans_list: borraj
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bordiura
trans_list: bordura
sense:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borelioza
trans_list: borreliosis
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borowik
trans_list: boleto comestible
sense:
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borówka brusznica
trans_list: arándano rojo
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosak
trans_list: bichero
sense:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boskiet
trans_list: arboleda
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boston
trans_list: Boston
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych, rodzaj powolnego walca; także muzyka do tego tańca;


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: botanika
trans_list: botánica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bowiem
trans_list: pues
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
trans_list: ailanto
sense:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachylogia
trans_list: braquilogía
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bractwo
trans_list: cofradía | congregación | hermandad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeckie stowarzyszenie wiernych o konkretnych celach


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brak miesiączki
trans_list: amenorrea
sense:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brakteat
trans_list: bracteato
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramin
trans_list: brahmán
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramka samobójcza
trans_list: autogol | gol en propia meta | gol en propia puerta
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramkarz
trans_list: guardameta | portero | meta | arquero
sense:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/brander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brander
trans_list: brulote
sense:
(morski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca wypełniona materiałami łatwopalnymi, którą po opuszczeniu przez załogę i podpaleniu puszczano w stronę okrętów nieprzyjaciela, aby wzniecić na nich pożar;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: pensamiento
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: melámpiro
sense:
(botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratobójstwo
trans_list: fratricidio
sense:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/breakdance__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: breakdance
trans_list: breakdance
sense:
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brewiarz
trans_list: breviario
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brexit
trans_list: brexit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brie
trans_list: brie
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brioszka
trans_list: brioche
sense:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brodawczak
trans_list: papiloma
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: bordado
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: escarcha
sense:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/broker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broker
trans_list: agente de bolsa
sense:
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokuł
trans_list: brécol | brócoli
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: rastrillo | reja
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: grada | rastra
sense:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń atomowa
trans_list: arma nuclear
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń biologiczna
trans_list: arma biológica
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń palna
trans_list: arma de fuego
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brudna bomba
trans_list: bomba sucia
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brukowiec
trans_list: tabloide
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brumacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brumacja
trans_list: brumación
sense:
(zoologia, zoologiczny) strategia przetrwania zimna u niektórych gadów polegająca na dużym obniżeniu tempa metabolizmu bez zapadania w sen


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunatna koszula
trans_list: Morenazi
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunch
trans_list: brunch
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruschetta
trans_list: bruschetta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/brute_force__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brute force
trans_list: fuerza bruta
sense:
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu)


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruzdownica
trans_list: rosadora
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigada
sense:
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigada
sense:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygantyna
trans_list: bergantín
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brylancik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: brylancik
trans_list: brillante
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Heliodoxa Gould, niewielki ptak z podrodziny paziaków, występujący w Ameryce Centralnej i Południowej;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brytfanna
trans_list: brasero
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/brzeg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzeg
trans_list: frontera
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzegówka
trans_list: avión zapador
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzoskwinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoskwinia
trans_list: melocotón
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Persica Mill., drzewo z rodziny różowatych;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: brzoskwiniowy
trans_list: perita en dulce
sense:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzost
trans_list: olmo de montaña
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza
trans_list: abedul
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza omszona
trans_list: abedul pubescente
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówca
trans_list: ventrílocuo
sense:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówstwo
trans_list: ventriloquía | ventriloquia
sense:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuszki
trans_list: abdominal
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzydkie kaczątko
trans_list: patito feo
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczyk
trans_list: zumbador
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/brzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęk
trans_list: mostajo de perucos
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/bróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bróg
trans_list: henil
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) zadaszenie na słomę lub zboże na czterech słupach


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyjski
trans_list: budista
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyzm
trans_list: budismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budka telefoniczna
trans_list: cabina telefónica
sense:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budowa
trans_list: complexión | constitución
sense:
wzajemne powiązania i rozmieszczenie części składowych pełnej całości, struktura, kształt, proporcje przedmiotu, ciała, anatomia


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: budować zamki na lodzie
trans_list: hacer castillos en el aire | hacer castillos de naipes
sense:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budowla
trans_list: cimentación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń Noego
trans_list: pudin de Noé | pudín de Noé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń
trans_list: pudin | pudín
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufet
trans_list: bufé
sense:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: antememoria
sense:
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: antememoria
sense:
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: antememoria
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych


lexentry: pol/bukolika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukolika
trans_list: bucólico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buldog
trans_list: buldog | dogo
sense:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buleuterion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buleuterion
trans_list: bouleuterión
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgur
trans_list: bulgur
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bulla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulla
trans_list: bula
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do bulli (1.1)


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bullying
trans_list: matonismo
sense:
tyranizowanie, znęcanie się; powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/bulwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulwar
trans_list: baluarte | bastión
sense:
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumelant
trans_list: candongo
sense:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumerang
trans_list: bumerán | búmeran
sense:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bump_stock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bump stock
trans_list: bump stock
sense:
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy


lexentry: pol/bupropion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bupropion
trans_list: bupropión
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy o wzorze sumarycznym C13H18ClNO, stosowany w leczeniu depresji i uzależnienia od nikotyny;


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak cukrowy
trans_list: remolacha azucarera
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_liściowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak liściowy
trans_list: acelga
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) kultywar buraka zwyczajnego uprawiany dla jadalnych, mięsistych liści;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak ćwikłowy
trans_list: remolacha roja
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burgundzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: burgundzki
trans_list: borgoñón
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w XV wieku, we Francji: związany ze stronnictwem Burgundczyków


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burkini
trans_list: burkini
sense:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burnus
trans_list: albornoz | chilaba
sense:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/bursztynowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bursztynowy
trans_list: ambarino
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza
trans_list: tormenta | tempestad
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: burza mózgów
trans_list: brainstorming
sense:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza piaskowa
trans_list: tormenta de arena | tormenta de polvo
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzyć__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: burzyć
trans_list: agitar
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bustrofedon
trans_list: bustrofedon
sense:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: busz
trans_list: pelos púbicos
sense:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buszel
trans_list: celemín
sense:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butan
trans_list: butano
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: botella
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butonierka
trans_list: ojal
sense:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buława
trans_list: bastón
sense:
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: chusma | ganado
sense:
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1)


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: ganado
sense:
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: byk
trans_list: toro
sense:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bystrze
trans_list: rápido
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bywalec
trans_list: cliente
sense:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóbr europejski
trans_list: castor europeo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: dios
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/ból_dupy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ból dupy
trans_list: emputado
sense:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) negatywne uczucia związane z czymś, co się wydarzyło w związku z daną osobą, które chce ona wyrazić


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóstwo
trans_list: deidad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąbel
trans_list: ampolla
sense:
(medycyna, medyczny) kliniczne określenie tworu powstałego na skórze zazwyczaj w wyniku skórnej reakcji alergicznej


lexentry: pol/bądź__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: bądź
trans_list: -quiera
sense:
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: bien | o | sea | ya
sense:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: o | bien | sea | ya
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bęben
trans_list: tambor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/będąc_szczerym__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
sense_num: 01
written_rep: będąc szczerym
trans_list: para ser honesta
sense:
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)


lexentry: pol/błam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błam
trans_list: forro
sense:
materiał kuśnierski ze zszytych brzegami skór futerkowych, służący m.in. do podszycia płaszcza lub uszycia futra; również sztuka futra pewnej miary


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błogosławieństwo
trans_list: bendición
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona
trans_list: membrana
sense:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica
trans_list: difteria
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica sałatowa
trans_list: lechuga de mar | lamilla
sense:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonnik
trans_list: fibra alimentaria
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd ortograficzny
trans_list: falta de ortografía | falta
sense:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd poznawczy
trans_list: sesgo cognitivo
sense:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędne koło
trans_list: círculo vicioso
sense:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cache
trans_list: caché
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: call center
trans_list: centro de llamadas
sense:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/calypso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: calypso
trans_list: calipso
sense:
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camera obscura
trans_list: cámara oscura | cámara obscura
sense:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/camper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camper
trans_list: campera
sense:
(slangowo) (gry komputerowe) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, z którego strzela do innych graczy


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cannelloni
trans_list: canelón
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: retreta
sense:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: retreta
sense:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: car
trans_list: zar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carat
trans_list: zarismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: escultura
sense:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casting
trans_list: audición
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora, prezentera, modelkę itp. (czasem także zwierzę) do jakiejś roli;


lexentry: pol/casus_belli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casus belli
trans_list: casus belli
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: catering
trans_list: banquete
sense:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całka oznaczona
trans_list: integral definida
sense:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całkowanie_przez_części__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowanie przez części
trans_list: integración por partes
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda obliczania całek, w której całka z iloczynu pierwszej funkcji i pochodnej drugiej funkcji zostaje przekształcona w różnicę iloczynu tych dwóch funkcji oraz całki z iloczynu drugiej funkcji i pochodnej pierwszej funkcji;


lexentry: pol/całkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: całkować
trans_list: integrar
sense:
(matematyka, matematyczny) szukać całki dla danej różniczki lub pochodnej albo rozwiązania danego równania różniczkowego


lexentry: pol/całkowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowity
trans_list: entero
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całopalenie
trans_list: holocausto
sense:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: tono
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: cebolla
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cebulowy
trans_list: con cebolla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr
trans_list: cedro
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr libański
trans_list: cedro de Salomón
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefalosporyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cefalosporyna
trans_list: cefalosporina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cekin
trans_list: cequí
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cela
trans_list: celda
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celadon__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: celadon
trans_list: celadón
sense:
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o barwie seledynowej, stosowane w ceramice artystycznej;


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebryta
trans_list: famoso
sense:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cella
trans_list: cela | cella
sense:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cellulit
trans_list: celulitis
sense:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/cenobita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenobita
trans_list: cenobita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenoman
trans_list: Cenomaniense
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenotaf
trans_list: cenotafio
sense:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centralne_ogrzewanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centralne ogrzewanie
trans_list: calefacción central
sense:
(budownictwo) system doprowadzania ciepła z jednego źródła do ogrzewania poszczególnych pomieszczeń w budynku;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centriola
trans_list: centriolo
sense:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: centrowy
trans_list: centrista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) politycznie opowiadający się za programem umiarkowanych przemian; położony między prawicą a lewicą


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryzm
trans_list: centrismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centuria
trans_list: centuria
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centyl
trans_list: percentil
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzor
trans_list: censor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzura
trans_list: censura
sense:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzus
trans_list: clasificación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cep
trans_list: mayal | manal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerata
trans_list: hule
sense:
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;


lexentry: pol/cerber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerber
trans_list: cancerbero | cerbero
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę


lexentry: pol/cerkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerkiew
trans_list: iglesia
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo
trans_list: imperio
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesarstwo_bizantyńskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo bizantyńskie
trans_list: Imperio bizantino
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) średniowieczne państwo ze stolicą w Konstantynopolu;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesja
trans_list: cesión
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cetyryzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cetyryzyna
trans_list: cetirizina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;


lexentry: pol/ceviche__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ceviche
trans_list: cebiche | ceviche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka z ryby i owoców morza marynowanych w soku z limonki z dodatkiem cebuli i papryczki chili, poidawana zwykle z słodkimi ziemniakami, sałatą, kukurydzą, awokado lub bananem; specjalność kuchni Ameryki Łacińskiej i Karaibów;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka moczowa
trans_list: uretra
sense:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnik
trans_list: catéter
sense:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cezaropapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezaropapizm
trans_list: cesaropapismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę zarówno kościelną jak i świecką;


lexentry: pol/cezura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cezura
trans_list: cesura
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber bławatek
trans_list: aciano
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaczapuri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaczapuri
trans_list: khachapuri
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: acadio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chalkozyn
trans_list: calcosina
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cham
trans_list: barra brava
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamefit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamefit
trans_list: caméfito
sense:
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/chamicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamicki
trans_list: camítico
sense:
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamsa
trans_list: jamsa
sense:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamski
trans_list: bestia
sense:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chan
trans_list: kan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanat
trans_list: kanato
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: caos
sense:
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: caos
sense:
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;


lexentry: pol/chapeau_bas__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: chapeau bas
trans_list: chapó
sense:
(książkowy) (dosłownie) „kapelusz z głowy” – zawołanie w dowód uznania, wyrażenie podziwu i szacunku dla jakiejś osoby i jej osiągnięć


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: caracterización
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) czynność zmiany wyglądu aktora, która nadaje mu zewnętrzne cechy granej postaci


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: caracterización
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chart
trans_list: lebrel
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charyzmatyk
trans_list: carismático
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydyzm
trans_list: hasidismo | jasidismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chatbot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chatbot
trans_list: bot conversacional
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, którego zadaniem jest rozmowa z człowiekiem przez czat;


lexentry: pol/chatroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chatroom
trans_list: chat
sense:
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu


lexentry: pol/chaus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaus
trans_list: chaus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chazan
trans_list: jazán
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/chałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałka
trans_list: jalá
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;


lexentry: pol/chałtura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałtura
trans_list: chapuza
sense:
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale


lexentry: pol/chałturzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chałturzyć
trans_list: chapucear
sense:
wykonywać dodatkową pracę w dziedzinie kultury i sztuki wyłącznie w celach zarobkowych, nie troszcząc się o poziom (artystyczny itp.)


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheder
trans_list: Jéder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemia_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia fizyczna
trans_list: fisicoquímica | química física
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia nieorganiczna
trans_list: química inorgánica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia organiczna
trans_list: química orgánica
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemioterapia
trans_list: quimioterapia
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemosynteza
trans_list: quimiosíntesis
sense:
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemotaksja
trans_list: quimiotaxis
sense:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherubin
trans_list: querubín | querube
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/chili_con_carne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chili con carne
trans_list: chili con carne | chile con carne
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szybkie danie z wołowego mięsa mielonego, papryczki chili, cebuli, czosnku i pomidorów, niekiedy z dodatkiem fasoli lub kukurydzy, tradycyjna potrawa teksańska;


lexentry: pol/chiliazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiliazm
trans_list: milenarismo | quiliasmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w powrót Jezusa Chrystusa i nadejście jego rządów na tysiąc lat przed końcem świata


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chinina
trans_list: quinina
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chips
trans_list: nacho
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chipset
trans_list: chipset
sense:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;


lexentry: pol/chiton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiton
trans_list: manto | quitón
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chitozan
trans_list: chitosán | quitosano
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chityna
trans_list: quitina
sense:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapacz
trans_list: aleta
sense:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chlapać_jęzorem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapać jęzorem
trans_list: cascar | chacharear | cotorrear | hablar de repente
sense:
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb powszedni
trans_list: el pan de cada día
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb świętojański
trans_list: algarroba
sense:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorek sodu
trans_list: cloruro de sodio
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chloro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: chloro-
trans_list: cloro-
sense:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorofil
trans_list: clorofila
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroform
trans_list: cloroformo | triclorometano
sense:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloroheksydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroheksydyna
trans_list: clorhexidina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorować
trans_list: clorar
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor


lexentry: pol/chmura_Wilsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chmura Wilsona
trans_list: nube de Wilson
sense:
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;


lexentry: pol/chochoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chochoł
trans_list: espantapájaros
sense:
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:


lexentry: pol/chociaż__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: chociaż
trans_list: aunque
sense:
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca


lexentry: pol/chodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzenie
trans_list: irse
sense:
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: pino silvestre | pino bermejo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choinka
trans_list: árbol de Navidad
sense:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/chojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chojak
trans_list: pícea
sense:
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) niestare drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cholesterol
trans_list: colesterol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chomer
trans_list: homer
sense:
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;


lexentry: pol/chondromalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chondromalacja
trans_list: chondromalacia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;


lexentry: pol/chorizo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorizo
trans_list: chorizo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Parkinsona
trans_list: enfermedad de Parkinson | párkinson
sense:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba
trans_list: enfermedad
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
trans_list: trastorno bipolar
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba legionistów
trans_list: enfermedad del legionario
sense:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba psychiczna
trans_list: enfermedad mental
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chorwacki
trans_list: croata
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorągiew
trans_list: bandera
sense:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorąży
trans_list: alférez
sense:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: choćby
trans_list: como
sense:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: parchis
sense:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: si
sense:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz majowy
trans_list: abejorro
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrapa
trans_list: ollar
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) zwykle w lm, fałd przykrywający nozdrza niektórych zwierząt np. koni;


lexentry: pol/chrobry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chrobry
trans_list: valiente
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: cromático
sense:
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromosfera
trans_list: cromosfera
sense:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chrupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrupka
trans_list: burbujeante
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) forma przekąski pod postacią kawałka ciasta uprażonego albo usmażonego w tłuszczu


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chruścik
trans_list: frigánea | tricóptero
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrypka
trans_list: ronquera
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystianizacja
trans_list: cristianización
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrystologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystologia
trans_list: cristología
sense:
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzan pospolity
trans_list: raíz picante
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: pila bautismal | pila | baptisterio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzciny
trans_list: bautismo
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: bautismo | bautizo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: cristianismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: cartílago
sense:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: escarabajo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churn
trans_list: agitar
sense:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chutor
trans_list: jútor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwast
trans_list: mala hierba | maleza | matorral
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwyt
trans_list: acorde
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pewien określony sposób przyciśnięcia strun gitary, dający w rezultacie akord


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: chyba że
trans_list: a menos que | a no ser que
sense:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chyżość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chyżość
trans_list: celeridad
sense:
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane


lexentry: pol/chłodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodnia
trans_list: almacén frigorífico | depósito frigorífico | refrigerador
sense:
pomieszczenie, w którym panuje niska temperatura, przeznaczone do przechowywania szybko psującej się żywności, ciał osób zmarłych bądź preparatów biologicznych


lexentry: pol/chłodnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodnica
trans_list: intercambiador de calor | enfriador | refrigerador
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;


lexentry: pol/chłodziwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodziwo
trans_list: refrigerante
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja, najczęściej ciecz, o specjalnym składzie, stworzona do odbierania ciepła ciałom chłodzonym;


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopstwo
trans_list: campesinado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasteczko
trans_list: galleta
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto
trans_list: masa | pasta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciasto_drożdżowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto drożdżowe
trans_list: masa de levadura | pasta de levadura
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto (surowe lub upieczone), w którym zastosowano metodę spulchniania z wykorzystaniem drożdży piekarniczych;


lexentry: pol/ciasto_parzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto parzone
trans_list: pasta choux
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku otrzymywanego przez zaparzenie mąki pszennej mieszaniną wody i tłuszczu;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało
trans_list: cuerpo
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało obce
trans_list: cuerpo extraño
sense:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało stałe
trans_list: cuerpo sólido
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciborowate
trans_list: carrizo
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: cicha woda brzegi rwie
trans_list: agua que corre silenciosa, agua peligrosa | la corriente silenciosa es la más peligrosa
sense:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca
trans_list: garbanzo
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca pospolita
trans_list: garbanzo
sense:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz łzowa
trans_list: líquido lagrimal
sense:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieczka
trans_list: celo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielić się
trans_list: parir
sense:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo


lexentry: pol/cielęcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielęcina
trans_list: bobo | tontaina
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) o kimś gapowatym, nierozgarniętym, zwykle w młodym wieku


lexentry: pol/ciemieniucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemieniucha
trans_list: costra láctea
sense:
(medycyna, medyczny) łagodne łojotokowe zapalenie skóry występujące u niemowląt, najczęściej na ciemieniu;


lexentry: pol/ciemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemiączko
trans_list: fontanela
sense:
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu;


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemna materia
trans_list: materia oscura
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/ciemnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemnica
trans_list: monumento
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;


lexentry: pol/cienki_klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cienki klient
trans_list: cliente liviano
sense:
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;


lexentry: pol/cieplarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieplarnia
trans_list: invernadero | invernáculo
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia, całkowicie lub częściowo przeszklony budynek, posiadający ogrzewanie, służący do uprawy roślin niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/cieplik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieplik
trans_list: calórico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;


lexentry: pol/ciepłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepłownia
trans_list: central térmica
sense:
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;


lexentry: pol/ciernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciernik
trans_list: espinoso
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciesak
trans_list: azuela
sense:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśla
trans_list: carpintero
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśnina
trans_list: estrecho
sense:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/cirrus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cirrus
trans_list: cirro
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;


lexentry: pol/cisza_przed_burzą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza przed burzą
trans_list: calma antes de la tempestad
sense:
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)


lexentry: pol/cisza_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cisza wyborcza
trans_list: veda electoral
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: serie
sense:
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: aliento
sense:
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg arytmetyczny
trans_list: progresión aritmética
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg geometryczny
trans_list: progresión geométrica
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciągły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ciągły
trans_list: continuo
sense:
(matematyka, matematyczny) (o funkcji) taka, której wartości dla „bliskich” sobie argumentów również będą sobie „bliskie”;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża
trans_list: embarazo | gravidez
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_pozamaciczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża pozamaciczna
trans_list: embarazo ectópico
sense:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/clickbait__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: clickbait
trans_list: anzuelo de clics
sense:
(publikatory) praktyka przyciągania uwagi odbiorców w mediach elektronicznych za pomocą chwytliwych, przesadzonych bądź emocjonalnych tytułów i grafik, skłaniających do klikania;


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: co-
trans_list: -mente
sense:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_do_zasady__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: co do zasady
trans_list: en principio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w ogólnym przypadku, z zastrzeżeniem możliwych wyjątków w szczególnych sytuacjach


lexentry: pol/co_dopiero__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: co dopiero
trans_list: ni qué hablar de
sense:
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
trans_list: a lo hecho, pecho | no tener vuelta de hoja
sense:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/co_za__fraza_zaimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: co za
trans_list: menudo
sense:
… rozpoczynająca zdania wykrzyknikowe wyrażające m.in. podziw, zachwyt, zdumienie, oburzenie (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/cocobolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cocobolo
trans_list: cocobolo
sense:
(drewnoznawstwo, drewno i obróbka drewna) egzotyczne, twarde drewno o pomarańczowej, ciemnoczerwonej lub brązowej barwie, uzyskiwane z twardzieli drzew, głównie z gatunku Dalbergia retusa


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cokół
trans_list: zócalo
sense:
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny


lexentry: pol/cokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cokół
trans_list: zócalo
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowa część żarówki lub lampy elektronowej lub bezpiecznika zawierająca końcówki elektrod


lexentry: pol/coleslaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coleslaw
trans_list: curtida
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surówka z szatkowanej kapusty z dodatkiem marchwi, cebuli, czasem jabłka oraz przypraw;


lexentry: pol/comeback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: comeback
trans_list: repunte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie


lexentry: pol/concept_album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: concept album
trans_list: álbum conceptual
sense:
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej


lexentry: pol/coraz__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: coraz
trans_list: cada vez
sense:
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym


lexentry: pol/cordon_bleu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cordon bleu
trans_list: san jacobo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) panierowany kotlet, w którym plaster szynki i sera zawinięto w płat mięsa, zwykle cielęciny lub schabu wieprzowego;


lexentry: pol/coroner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coroner
trans_list: forense
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów


lexentry: pol/cosinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cosinus
trans_list: coseno
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która dla argumentu od 0 do π/2 wyraża stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/cotangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cotangens
trans_list: cotangente
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja dla argumentów 0 < \alpha \le \pi/2 wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;


lexentry: pol/country__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: country
trans_list: ranchera
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzyką countrową, właściwy muzyce countrowej


lexentry: pol/coup_de_grâce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coup de grâce
trans_list: golpe de gracia
sense:
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień


lexentry: pol/cover__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cover
trans_list: abarcar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;


lexentry: pol/covidiota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: covidiota
trans_list: covidiota | pandejo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne


lexentry: pol/crwth__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crwth
trans_list: crota
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny smyczkowy instrument muzyczny bardów walijskich i celtyckich;


lexentry: pol/crêpe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: crêpe
trans_list: crep
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej;


lexentry: pol/cudzołożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzołożny
trans_list: adúltero
sense:
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem


lexentry: pol/cudzysłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzysłów
trans_list: comillas
sense:
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier
trans_list: azúcar
sense:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukierek
trans_list: caramelo | bombón
sense:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cukiernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukiernia
trans_list: pastelería | confitería
sense:
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)


lexentry: pol/cuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cuma
trans_list: cabo | amarra
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;


lexentry: pol/cumulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cumulus
trans_list: cúmulo
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;


lexentry: pol/curling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curling
trans_list: curling
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;


lexentry: pol/customowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: customowy
trans_list: a medida
sense:
(neologizm) (slangowo) (handel, handlowy) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami


lexentry: pol/cwaniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwaniak
trans_list: zorra
sense:
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych


lexentry: pol/cwel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwel
trans_list: gallo
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) mężczyzna zmuszany do odbywania oralnych i analnych stosunków homoseksualnych, zwłaszcza w więzieniu


lexentry: pol/cwikier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwikier
trans_list: quevedos
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła


lexentry: pol/cyber-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: cyber-
trans_list: ciber-
sense:
(publikatory), (wojskowość, wojskowy) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)


lexentry: pol/cyberkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberkultura
trans_list: cibercultura
sense:
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;


lexentry: pol/cybernetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cybernetyka
trans_list: cibernética
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;


lexentry: pol/cyberprzemoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberprzemoc
trans_list: ciberacoso
sense:
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;


lexentry: pol/cyberseks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberseks
trans_list: cibersexo
sense:
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się;


lexentry: pol/cyborium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyborium
trans_list: ciborio
sense:
(architektura, architektoniczny) obudowa ołtarza w kształcie baldachimu opartego na czterech kolumnach;


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: cifra | dígito
sense:
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: cifra | dígito
sense:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cyjanek_potasu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanek potasu
trans_list: cianuro de potasio
sense:
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;


lexentry: pol/cyjankali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjankali
trans_list: cianuro de potasio
sense:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) cyjanek potasu, silnie trujący


lexentry: pol/cyjanowodór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanowodór
trans_list: cianuro de hidrógeno
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;


lexentry: pol/cyjon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjon
trans_list: cuón
sense:
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykada
trans_list: cigarra
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cykata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykata
trans_list: corteza confitada
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów


lexentry: pol/cykloida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykloida
trans_list: cicloide
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;


lexentry: pol/cyklotymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyklotymia
trans_list: ciclotimia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;


lexentry: pol/cylinder_miarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cylinder miarowy
trans_list: probeta graduada
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: estaño
sense:
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;


lexentry: pol/cynamonowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cynamonowy
trans_list: de canela
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu


lexentry: pol/cynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cynia
trans_list: zinnia
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju cynii (1.1), m.in. uprawiana dla ozdobnych kwiatów


lexentry: pol/cynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cynizm
trans_list: cinismo
sense:
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych


lexentry: pol/cyprofloksacyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprofloksacyna
trans_list: ciprofloxacina
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;


lexentry: pol/cyprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprys
trans_list: ciprés
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/cyraneczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyraneczka
trans_list: cerceta común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/cyrk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyrk
trans_list: circo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: budynek, w którym znajdował się hipodrom, na którym odbywały się wyścigi kwadryg;


lexentry: pol/cysters__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysters
trans_list: cisterciense
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;


lexentry: pol/cytadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytadela
trans_list: ciudadela
sense:
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;


lexentry: pol/cytochrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytochrom
trans_list: citocromo
sense:
(biologia, biologiczny) białko uczestniczące w transporcie elektronów w procesie fosforylacji oksydacyjnej;


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoplazma
trans_list: citoplasma
sense:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/cytoszkielet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoszkielet
trans_list: citoesqueleto
sense:
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;


lexentry: pol/cytozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytozol
trans_list: citosol
sense:
(biologia, biologiczny) płynna część cytoplazmy wypełniająca przestrzenie między elementami cytoszkieletu a organellami;


lexentry: pol/cytryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytryn
trans_list: citrino
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny


lexentry: pol/cytyzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytyzyna
trans_list: citisina
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;


lexentry: pol/cywilizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilizacja
trans_list: civilización
sense:
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;


lexentry: pol/cywilny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilny
trans_list: civil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami


lexentry: pol/cza-cza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cza-cza
trans_list: chachachá
sense:
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;


lexentry: pol/czador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czador
trans_list: chador
sense:
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;


lexentry: pol/czajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajka
trans_list: avefría
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;


lexentry: pol/czajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajnik
trans_list: tetera | hervidor
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;


lexentry: pol/czangsing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czangsing
trans_list: Changhsingiense
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;


lexentry: pol/czapeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapeczka
trans_list: cachucha
sense:
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże


lexentry: pol/czapetka_pachnąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapetka pachnąca
trans_list: clavero
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze;


lexentry: pol/czapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapka
trans_list: gorra | gorro
sense:
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;


lexentry: pol/czaprak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czaprak
trans_list: caparazón
sense:
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;


lexentry: pol/czarna_dziura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna dziura
trans_list: agujero negro | hoyo negro
sense:
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;


lexentry: pol/czarna_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna herbata
trans_list: té negro
sense:
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis


lexentry: pol/czarna_jagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna jagoda
trans_list: arándano | mirtilo
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;


lexentry: pol/czarna_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna porzeczka
trans_list: grosella negra
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czarna_sotnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna sotnia
trans_list: centurias negras
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch polityczny w Rosji z początków XX wieku;


lexentry: pol/czarna_śmierć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna śmierć
trans_list: peste negra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;


lexentry: pol/czarno-biały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czarno-biały
trans_list: en blanco y negro
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy


lexentry: pol/czarnosecinny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnosecinny
trans_list: centenanegrista
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (pejoratywnie, pejoratywny) skrajnie reakcyjny, prawicowy, nacjonalistyczny


lexentry: pol/czarnowron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnowron
trans_list: corneja negra
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corone corone Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych, cały czarny z zielonkawym połyskiem;


lexentry: pol/czarny_bez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny bez
trans_list: baya del saúco
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;


lexentry: pol/czarny_blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny blok
trans_list: bloque negro
sense:
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;


lexentry: pol/czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas
trans_list: tiempo | tiempo gramatical
sense:
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi


lexentry: pol/czas_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przeszły
trans_list: pretérito | pasado
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przyszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przyszły
trans_list: futuro
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_teraźniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas teraźniejszy
trans_list: presente
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasopismo
trans_list: revista | periódico
sense:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czasoprzestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasoprzestrzeń
trans_list: espacio-tiempo
sense:
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;


lexentry: pol/czasownik_niedokonany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik niedokonany
trans_list: verbo imperfectivo
sense:
(gramatyka) czasownik, który opisuje czynność, o której z kontekstu nie wiadomo, czy jest zakończona


lexentry: pol/czasownik_posiłkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik posiłkowy
trans_list: verbo auxiliar
sense:
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony


lexentry: pol/czasownik_zwrotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik zwrotny
trans_list: verbo reflexivo | verbo pronominal
sense:
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny


lexentry: pol/czatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czatować
trans_list: acechar chatear
sense:
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera


lexentry: pol/czeczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczotka
trans_list: pardillo sizerín
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;


lexentry: pol/czeczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczuga
trans_list: esturión esterlete
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/czek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czek
trans_list: cheque
sense:
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;


lexentry: pol/czekan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekan
trans_list: piolet
sense:
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;


lexentry: pol/czekoladka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladka
trans_list: bombón | chocolatina
sense:
(spożywczy) wyrób cukierniczy z nadziewanej czekolady i dodatków, w małych porcjach, często w wyrafinowanej formie


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladowy
trans_list: de chocolate
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czeladnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladnik
trans_list: oficial
sense:
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra


lexentry: pol/czeladź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladź
trans_list: criada
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług w domu, jako straż w zamku, grodzie itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych;


lexentry: pol/czelesta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelesta
trans_list: celesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;


lexentry: pol/czelność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelność
trans_list: descaro | jeta
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) bycie nadmiernie zuchwałym, odważyć się na coś wbrew przyjętym konwenansom


lexentry: pol/czeremcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeremcha
trans_list: cerezo aliso
sense:
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;


lexentry: pol/czereśnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czereśnia
trans_list: cereza | cerezo
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego


lexentry: pol/czernica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernica
trans_list: porrón moñudo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;


lexentry: pol/czernidłak_kołpakowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernidłak kołpakowaty
trans_list: apagador
sense:
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;


lexentry: pol/czerw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: czerw
trans_list: cría
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy


lexentry: pol/czerwona_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona kartka
trans_list: tarjeta roja
sense:
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;


lexentry: pol/czerwona_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona porzeczka
trans_list: grosella roja
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: rojo
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: rojo | colorado
sense:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/czerwony_olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony olbrzym
trans_list: gigante roja
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;


lexentry: pol/czerwony_sztandar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony sztandar
trans_list: bandera roja
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sztandar koloru czerwonego symbolizujący ruchy robotnicze, używany przez ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czkawka
trans_list: hipo | singulto
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/czop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czop
trans_list: casquillo
sense:
(technologia, technika, techniczny) w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło


lexentry: pol/czopek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czopek
trans_list: supositorio
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek
trans_list: ajo
sense:
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego


lexentry: pol/czosnek_niedźwiedzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek niedźwiedzi
trans_list: ajo de oso
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;


lexentry: pol/czterowiersz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czterowiersz
trans_list: cuarteta
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;


lexentry: pol/czubatka_europejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubatka europejska
trans_list: herrerillo capuchino
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;


lexentry: pol/czujka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujka
trans_list: explorador | vigía
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub oddział na wysuniętym stanowisku wartowniczym lub podczas zwiadu;


lexentry: pol/czujnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujnik
trans_list: sensor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;


lexentry: pol/czuwak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czuwak
trans_list: hombre muerto
sense:
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;


lexentry: pol/czwarta_władza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwarta władza
trans_list: cuarto poder
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;


lexentry: pol/czwartorzęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwartorzęd
trans_list: Cuaternario
sense:
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;


lexentry: pol/czworokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czworokąt
trans_list: cuadrángulo
sense:
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;


lexentry: pol/czyj__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: czyj
trans_list: de quién
sense:
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu


lexentry: pol/czynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czynel
trans_list: vajilla
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;


lexentry: pol/czynnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czynnik
trans_list: factor
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) każda ze zmiennych powstała po redukcji zbioru danych za pomocą analizy czynnikowej


lexentry: pol/czystek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystek
trans_list: jara
sense:
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich


lexentry: pol/czystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka
trans_list: purga
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;


lexentry: pol/czystka_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka etniczna
trans_list: limpieza étnica
sense:
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;


lexentry: pol/czytanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytanie
trans_list: lectura
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin


lexentry: pol/czytać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytać
trans_list: leer
sense:
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: lector
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: explorador
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem kreskowym, np. cenę towaru w sklepie


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: lector
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)


lexentry: pol/czytnik_książek_elektronicznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik książek elektronicznych
trans_list: lector de libros electrónicos
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;


lexentry: pol/czyściec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czyściec
trans_list: purgatorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: zapato
sense:
(potocznie, potoczny) (obuwnictwo, obuwniczy) but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: lanzadera
sense:
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;


lexentry: pol/czółno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółno
trans_list: canoa | piragua
sense:
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami;


lexentry: pol/cząber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząber
trans_list: satureja | ajedrea
sense:
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;


lexentry: pol/część__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część
trans_list: pieza | parte
sense:
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim


lexentry: pol/część_mowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część mowy
trans_list: categoría gramatical | parte de la oración
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;


lexentry: pol/człowiek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek
trans_list: hombre | ser humano | humano
sense:
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;


lexentry: pol/człowiek_śniegu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek śniegu
trans_list: abominable hombre de las nieves
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach


lexentry: pol/dagerotypia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dagerotypia
trans_list: daguerrotipia
sense:
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;


lexentry: pol/daglezja_zielona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daglezja zielona
trans_list: douglasia verde
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pseudotsuga menziesii, gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych, mogącego osiągać imponujące rozmiary i wiek, pochodzącego z zachodniej części Ameryki Północnej;


lexentry: pol/daj_Boże__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: daj Boże
trans_list: ojalá
sense:
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne


lexentry: pol/daktyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktyl
trans_list: dátil
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca


lexentry: pol/daktylowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec
trans_list: datilera | palma datilera
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;


lexentry: pol/daktylowiec_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktylowiec właściwy
trans_list: palmera datilera
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;


lexentry: pol/dalajlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalajlama
trans_list: Dalái Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;


lexentry: pol/dalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalia
trans_list: dalia
sense:
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/danina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danina
trans_list: tributo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu


lexentry: pol/darbuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darbuka
trans_list: derbuque
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;


lexentry: pol/dari__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dari
trans_list: dari
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;


lexentry: pol/darknet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darknet
trans_list: red oscura
sense:
(informatyka, informatyczny) sieć komputerowa, z którą można połączyć się wyłącznie za pomocą specjalnego oprogramowania, zwykle oferująca anonimizację danych przesyłanych przez użytkowników


lexentry: pol/darkroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darkroom
trans_list: cuarto oscuro
sense:
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;


lexentry: pol/darwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darwinizm
trans_list: darwinismo | darvinismo
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt;


lexentry: pol/darń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darń
trans_list: tepe
sense:
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;


lexentry: pol/datagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: datagram
trans_list: datagrama
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) samodzielna, niezależna jednostka danych, przesyłana przez sieć komputerową i nietworząca w danej warstwie OSI strumienia z innymi jednostkami


lexentry: pol/dau__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dau
trans_list: dhow
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim


lexentry: pol/dawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dawka
trans_list: dosis
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;


lexentry: pol/de_facto__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: de facto
trans_list: de facto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym


lexentry: pol/deadname__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deadname
trans_list: necrónimo
sense:
imię nadane osobie, która okazała się być transpłciowa lub niebinarna, po jej narodzinach, a którego ta osoba przestała używać


lexentry: pol/debiutant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debiutant
trans_list: debutante
sense:
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji


lexentry: pol/debiutantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debiutantka
trans_list: debutante
sense:
ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji


lexentry: pol/dedykować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dedykować
trans_list: dedicar
sense:
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)


lexentry: pol/deep_state__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deep state
trans_list: cloacas del estado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) domniemany rodzaj rządów składający się z potencjalnie tajnych i nieautoryzowanych sieci władzy działających niezależnie od politycznego przywództwa kraju, w celu realizacji własnych programów i interesów


lexentry: pol/deepfake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deepfake
trans_list: ultrafalso
sense:
(informatyka, informatyczny) metoda cyfrowej manipulcji obrazem i filmem przy użyciu zaawansowanych technologii oraz sztucznej inteligecji;


lexentry: pol/deeskalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deeskalacja
trans_list: desescalada
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych


lexentry: pol/defetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defetyzm
trans_list: derrotismo
sense:
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką


lexentry: pol/defibrylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylacja
trans_list: desfibrilación
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym


lexentry: pol/defibrylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylator
trans_list: desfibrilador
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;


lexentry: pol/defilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defilada
trans_list: desfile
sense:
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflacja
trans_list: deflación
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki


lexentry: pol/deflagracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflagracja
trans_list: deflagración
sense:
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;


lexentry: pol/defragmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defragmentacja
trans_list: desfragmentación
sense:
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;


lexentry: pol/defraudacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defraudacja
trans_list: defraudación | fraude
sense:
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)


lexentry: pol/degażówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degażówki
trans_list: tijeras para entresacar
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;


lexentry: pol/degenerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degenerat
trans_list: degenerado
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która przestała przestrzegać norm społecznych i moralnych


lexentry: pol/deifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deifikacja
trans_list: deificación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;


lexentry: pol/deizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deizm
trans_list: deísmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;


lexentry: pol/deka-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: deka-
trans_list: deca- | decá-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/dekabrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekabrysta
trans_list: decembrista
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;


lexentry: pol/dekadentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekadentyzm
trans_list: decadentismo
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;


lexentry: pol/dekanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekanat
trans_list: decanato
sense:
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;


lexentry: pol/deklaracja_podatkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklaracja podatkowa
trans_list: declaración de la renta | declaración fiscal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;


lexentry: pol/deklinacja_słaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklinacja słaba
trans_list: declinación débil
sense:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych językow, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/dekolonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolonizacja
trans_list: descolonización
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;


lexentry: pol/dekolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolt
trans_list: escote
sense:
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy


lexentry: pol/dekomunizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekomunizacja
trans_list: descomunización
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu


lexentry: pol/dekret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekret
trans_list: decreto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;


lexentry: pol/delegacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: delegacja
trans_list: delegación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ


lexentry: pol/demagogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demagogia
trans_list: demagogia
sense:
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;


lexentry: pol/demiseksualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demiseksualizm
trans_list: demisexualidad
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (neologizm) odczuwanie popędu seksualnego pod warunkiem nawiązania silnej więzi emocjonalnej;


lexentry: pol/demografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demografia
trans_list: demografía
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;


lexentry: pol/demokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokracja
trans_list: democracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;


lexentry: pol/demokratyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokratyzacja
trans_list: democratización
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demon
trans_list: demonio
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/demonstracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demonstracja
trans_list: demostración
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;


lexentry: pol/denazyfikowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denazyfikowanie
trans_list: desnazificación
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeprowadzanie procesu denazyfikacji, likwidowanie nazizmu


lexentry: pol/dendrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dendrologia
trans_list: dendrología
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;


lexentry: pol/denga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denga
trans_list: dengue
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;


lexentry: pol/denialista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: denialista
trans_list: negacionista
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości


lexentry: pol/denuncjować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: denuncjować
trans_list: delatar | denunciar
sense:
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy


lexentry: pol/depenalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depenalizacja
trans_list: despenalización
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;


lexentry: pol/depilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depilacja
trans_list: depilación
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: deponować
trans_list: depositar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie


lexentry: pol/deportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deportacja
trans_list: deportación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja
trans_list: depresión
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;


lexentry: pol/depresja_poporodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja poporodowa
trans_list: depresión posparto
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy;


lexentry: pol/derby__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: derby
trans_list: derbi
sense:
(sport, sportowy) spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;


lexentry: pol/derealizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derealizacja
trans_list: desrealización
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego


lexentry: pol/deregulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deregulacja
trans_list: desregulación
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś


lexentry: pol/deresz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deresz
trans_list: caballo roano | ruano
sense:
(hipologia, hipologiczny) koń, którego maść sierści ma mieszane kolory: kary, gniady lub kasztanowaty z białym


lexentry: pol/dereń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereń
trans_list: cornejo
sense:
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach


lexentry: pol/dermatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dermatolog
trans_list: dermatólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach


lexentry: pol/derogacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derogacja
trans_list: derogación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;


lexentry: pol/derwisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derwisz
trans_list: derviche
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: diseño
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: diseño
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym


lexentry: pol/designer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: designer
trans_list: diseñador
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych


lexentry: pol/deska_do_krojenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska do krojenia
trans_list: tabla de cortar
sense:
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności


lexentry: pol/deska_rozdzielcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska rozdzielcza
trans_list: salpicadero | tablero de mandos
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;


lexentry: pol/deska_sedesowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska sedesowa
trans_list: asiento de la taza
sense:
element przykrywający muszlę klozetową, zwykle składający się z siedziska i pokrywy, umożliwiającej zamknięcie muszli


lexentry: pol/deska_snowboardowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska snowboardowa
trans_list: tabla de snow
sense:
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;


lexentry: pol/desperat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desperat
trans_list: desesperado
sense:
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje


lexentry: pol/despota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despota
trans_list: déspota
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;


lexentry: pol/despotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyczny
trans_list: despótico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą


lexentry: pol/despotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyzm
trans_list: despotismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich


lexentry: pol/destabilizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destabilizować
trans_list: desestabilizar
sense:
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym


lexentry: pol/destalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destalinizacja
trans_list: desestalinización
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;


lexentry: pol/destylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylacja
trans_list: destilación
sense:
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);


lexentry: pol/destylować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylować
trans_list: destilar
sense:
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszcz
trans_list: lluvia
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;


lexentry: pol/detektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detektyw
trans_list: detective
sense:
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa


lexentry: pol/detencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detencja
trans_list: detención
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe umieszczenie w zamkniętym ośrodku pod nadzorem, np. w szpitalu psychiatrycznym, ośrodku dla uchodźców


lexentry: pol/detergent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detergent
trans_list: detergente
sense:
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;


lexentry: pol/determinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: determinizm
trans_list: determinismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu;


lexentry: pol/dewiant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewiant
trans_list: anormal
sense:
(książkowy) (psychologia, psychologiczny) osoba cierpiąca na zaburzenia psychiczne, przejawiające się w zachowaniu odbiegającym od norm moralnych lub obyczajowych


lexentry: pol/dewocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewocja
trans_list: beatería | devotería
sense:
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;


lexentry: pol/dezadaptacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dezadaptacyjny
trans_list: desadaptativo
sense:
(psychologia, psychologiczny) taki, który uniemożliwia komuś przystosowanie się do otoczenia, warunków, środowiska


lexentry: pol/dezamortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezamortyzacja
trans_list: desamortización
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii


lexentry: pol/dezodorant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezodorant
trans_list: desodorante
sense:
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;


lexentry: pol/dezynfekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezynfekcja
trans_list: desinfección
sense:
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;


lexentry: pol/dharma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dharma
trans_list: dharma
sense:
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);


lexentry: pol/diabetolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabetolog
trans_list: diabetólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań


lexentry: pol/diabeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabeł
trans_list: diablo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;


lexentry: pol/diadem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diadem
trans_list: diadema
sense:
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagnostyka
trans_list: diagnosis
sense:
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);


lexentry: pol/diagnostyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagnostyka
trans_list: diagnosis
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;


lexentry: pol/diagonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diagonalizacja
trans_list: diagonalización
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie macierzy w macierz diagonalną przez pomnożenie jej przez drugą macierz oraz jej odwrotność


lexentry: pol/dialekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialekt
trans_list: dialecto
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;


lexentry: pol/dialektologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektologia
trans_list: dialectología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;


lexentry: pol/dialektyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialektyka
trans_list: dialéctica
sense:
(filozofia, filozoficzny) metoda wyrażania myśli polegająca na dochodzeniu do prawdy poprzez ukazywanie sprzeczności zawartych w pojęciach i przekonaniach


lexentry: pol/diamagnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: diamagnetyczny
trans_list: diamagnético
sense:
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes


lexentry: pol/diamagnetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diamagnetyk
trans_list: diamagnético
sense:
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: diamante
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: diamante de vidriero
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: letra de cuatro punto
sense:
(termin typograficzny) (drukarstwo, drukarski) w systemie miar typograficznych Didota, stopień pisma odpowiadający czterem punktom (1,5036 mm)


lexentry: pol/diaskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaskop
trans_list: proyector de diapositivas
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;


lexentry: pol/diaspora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaspora
trans_list: diáspora
sense:
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;


lexentry: pol/diatryba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diatryba
trans_list: diatriba
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uprawiany w starożytności przez filozofów moralizatorski gatunek literacki w formie swobodnego dialogu lub mowy, łączący prostotę stylu z wywodem retorycznym


lexentry: pol/diazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diazepam
trans_list: diazepam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o wzorze sumarycznym C16H13ClN2O, mający działanie uspokajające, przeciwdrgawkowe oraz zwiotczające mięśnie;


lexentry: pol/dichlorodifenylotrichloroetan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dichlorodifenylotrichloroetan
trans_list: dicloro difenil tricloroetano
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;


lexentry: pol/didżej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: didżej
trans_list: pinchadiscos
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką


lexentry: pol/dieldryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dieldryna
trans_list: dieldrín | dieldrina
sense:
(chemia, chemiczny) toksyczny związek chloroorganiczny o wzorze sumarycznym C12H8Cl6O, trwały w środowisku, używany, zwłaszcza dawniej, jako insektycyd;


lexentry: pol/diereza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diereza
trans_list: diéresis | crema
sense:
(termin typograficzny) diakryt w postaci dwóch kropek umieszczanych nad literą w celu zaznaczenia jej wymowy jako część oddzielnej sylaby;


lexentry: pol/dietetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyk
trans_list: dietista | nutricionista
sense:
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;


lexentry: pol/dietetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyka
trans_list: dietética
sense:
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;


lexentry: pol/difalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: difalia
trans_list: difalia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa


lexentry: pol/digitalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digitalizacja
trans_list: digitalización
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;


lexentry: pol/dihydralazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dihydralazyna
trans_list: dihidralacina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny


lexentry: pol/dilofozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dilofozaur
trans_list: dilofosaurio
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Dilophosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;


lexentry: pol/diltiazem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diltiazem
trans_list: diltiazem
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, stosowany m.in. w nadciśnieniu tętniczym i chorobie wieńcowej, należący do pierwszej generacji antagonistów wapnia; pochodna benzotiazepiny


lexentry: pol/dingo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dingo
trans_list: dingo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/dinozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dinozaur
trans_list: dinosaurio
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda
trans_list: diodo
sense:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/dionizyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dionizyjski
trans_list: dionisiaco | dionisíaco
sense:
(filozofia, filozoficzny) w filozofii nietzscheańskiej związany z nurtem tragicznym i symbolicznym w sztuce greckiej


lexentry: pol/diopsyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diopsyd
trans_list: diópsido
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg​[​Si2O6​]​;


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami


lexentry: pol/dioteletyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioteletyzm
trans_list: diotelitismo
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna uznająca istnienie dwóch woli w Jezusie Chrystusie;


lexentry: pol/dip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dip
trans_list: dip
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, pikantny sos lub krem do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;


lexentry: pol/dipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dipis
trans_list: persona desplazada
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która w wyniku działań wojennych znalazła się poza krajem zamieszkania, wymagająca pomocy, aby wrócić do ojczyzny;


lexentry: pol/dissować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dissować
trans_list: denostar
sense:
(slangowo) wykonywać lub nagrywać utwór (zwykle hiphopowy) przeciwko komuś, wyśmiewający go lub obrażający


lexentry: pol/ditlenek_krzemu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ditlenek krzemu
trans_list: dióxido de silicio
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym krzem występuje na IV stopniu utlenienia;


lexentry: pol/divertimento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: divertimento
trans_list: divertimento
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: para
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności


lexentry: pol/do_chuja_pana__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do chuja pana
trans_list: de una puta vez | maldita sea
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wyrażenie dające wyraz złości, gniewowi, irytacji, oburzeniu, zniecierpliwieniu oraz każdej innej negatywnej emocji


lexentry: pol/do_greckich_kalend__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: do greckich kalend
trans_list: para las calendas griegas
sense:
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości


lexentry: pol/do_kurwy_nędzy__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do kurwy nędzy
trans_list: me cago en la leche
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne i ekspresywne wyrażenie pretensji, wskutek odczuwania niezadowolenia, niedowierzania, dezaprobaty, frustracji itd.


lexentry: pol/do_usług__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do usług
trans_list: a su servicio
sense:
(oficjalnie) zwrot grzecznościowy stosowany podczas pierwszego spotkania w trakcie przedstawiania się


lexentry: pol/doberman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doberman
trans_list: dóberman
sense:
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;


lexentry: pol/dobosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobosz
trans_list: tamborilero
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;


lexentry: pol/dobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra
trans_list: bienes
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ogół środków, które mogą być wykorzystane, bezpośrednio lub pośrednio, do zaspokojenia potrzeb ludzkich;


lexentry: pol/dobra_wola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobra wola
trans_list: buena voluntad
sense:
tendencja i gotowość, aby sprzyjać innym, bezinteresownie im pomagać lub w inny sposób działać korzystnie na ich rzecz


lexentry: pol/dobrostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobrostan
trans_list: bienestar
sense:
subiektywnie odczuwany stan zadowolenia ze swojego stanu fizycznego i psychicznego w połączeniu poczuciem bezpieczeństwa


lexentry: pol/dobry_łotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobry łotr
trans_list: buen ladrón
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią


lexentry: pol/dochodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochodzenie
trans_list: investigación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem


lexentry: pol/dochód_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochód narodowy
trans_list: renta nacional
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);


lexentry: pol/dodatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dodatek
trans_list: extensión
sense:
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.


lexentry: pol/dodekafoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dodekafoniczny
trans_list: dodecafónico
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogma
sense:
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: dogma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół


lexentry: pol/dogmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmatyzm
trans_list: dogmatismo
sense:
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji


lexentry: pol/dogrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogrywka
trans_list: alargue
sense:
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania


lexentry: pol/doić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: doić
trans_list: ordeñar
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego


lexentry: pol/dojna_krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dojna krowa
trans_list: mina
sense:
(przenośnie, przenośnia) (marketing, marketingowy) produkt lub przedsięwzięcie generujące stałe wysokie dochody


lexentry: pol/dok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dok
trans_list: dique
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji


lexentry: pol/doktorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktorat
trans_list: doctorado
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora


lexentry: pol/doktorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: doktorski
trans_list: doctoral
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora


lexentry: pol/doktryner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktryner
trans_list: doctrinario
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom


lexentry: pol/dokąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: dokąd
trans_list: adonde | adónde
sense:
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina
trans_list: valle
sense:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dolmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolmen
trans_list: dolmen
sense:
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;


lexentry: pol/dolnoniemiecki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: dolnoniemiecki
trans_list: bajo alemán
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy dialektów dolnoniemieckich, wcale lub nieznacznie dotknięty drugą przesuwką spółgłoskową


lexentry: pol/dolnopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolnopłat
trans_list: monoplano de ala baja
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba


lexentry: pol/dom_dziecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom dziecka
trans_list: orfanato
sense:
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;


lexentry: pol/dom_handlowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom handlowy
trans_list: grandes almacenes
sense:
(handel, handlowy) obiekt, w którym prowadzi się sprzedaż detaliczną produktów jednego producenta lub należących do jednej branży;


lexentry: pol/dom_pomocy_społecznej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom pomocy społecznej
trans_list: asilo
sense:
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki;


lexentry: pol/domek_dla_ptaków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domek dla ptaków
trans_list: casa de pájaros
sense:
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: dominio
sense:
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;


lexentry: pol/domena_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena publiczna
trans_list: dominio público
sense:
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;


lexentry: pol/dominikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominikanin
trans_list: dominicana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;


lexentry: pol/dominium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominium
trans_list: dominio
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;


lexentry: pol/domofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domofon
trans_list: telefonillo | portero automático | portero eléctrico
sense:
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;


lexentry: pol/domokrążca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domokrążca
trans_list: buhonero
sense:
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary


lexentry: pol/donatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donatyzm
trans_list: donatismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;


lexentry: pol/doniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doniczka
trans_list: maceta
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;


lexentry: pol/donos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donos
trans_list: denuncia
sense:
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm


lexentry: pol/donżon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: donżon
trans_list: torre del homenaje
sense:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią zamku, przeznaczona do obrony i zamieszkania;


lexentry: pol/dopamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopamina
trans_list: dopamina
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/doping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doping
trans_list: dopaje | doping
sense:
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości


lexentry: pol/dopowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopowiadać
trans_list: adicionar
sense:
uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: hasta que
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: mientras
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne


lexentry: pol/dopływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopływ
trans_list: afluente
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


lexentry: pol/dorobkiewicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorobkiewicz
trans_list: nuevo rico
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bogata lub o wysokiej pozycji społecznej osiągniętej z wykorzystaniem sprzyjających okoliczności


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: adulto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) o człowieku: w wieku, w którym człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: adulto
sense:
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym


lexentry: pol/dorsz_atlantycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorsz atlantycki
trans_list: abadejo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus morhua L., gatunek drapieżnej ryby morskiej z rodziny dorszowatych;


lexentry: pol/dostateczny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: dostateczny
trans_list: C
sense:
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) nota szkolna za wystarczające acz nie wyróżniające się opanowanie materiału czy pokazane zdolności


lexentry: pol/dostępny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dostępny
trans_list: disponible
sense:
(telekomunikacja) (o człowieku) taki, z którym łatwo nawiązać kontakt (stale lub przez ograniczony czas)


lexentry: pol/dotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotacja
trans_list: donación
sense:
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotyk
trans_list: tacto | toque
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/dotąd__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: dotąd
trans_list: con tal que
sense:
w wyrażeniu: dotąd… aż… komunikuje, że część zdania przed „aż” jest ograniczona od strony przyszłości przez zdarzenie opisane po „aż”


lexentry: pol/dotąd__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: dotąd
trans_list: con tal que
sense:
w wyrażeniu: dotąd… dopóki/póki… komunikuje, że część zdania przed „dopóki”/„póki” jest ograniczona od strony przyszłości przez zakończenie stanu lub czynności opisanej po „dopóki”/„póki”


lexentry: pol/doula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doula
trans_list: doula
sense:
(społeczny) kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie;


lexentry: pol/downshifting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downshifting
trans_list: downshifting
sense:
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym


lexentry: pol/downsizing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downsizing
trans_list: recorte de nómina
sense:
(handel, handlowy) nieuczciwa praktyka zmniejszania zawartości produktu w opakowaniu w celu ukrycia podwyżki ceny;


lexentry: pol/downsizing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: downsizing
trans_list: recorte de nómina
sense:
(motoryzacja) zmniejszanie wielkości i pojemności silnika pojazdu połączone ze zwiększaniem jego mocy


lexentry: pol/dozymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetr
trans_list: dosímetro
sense:
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;


lexentry: pol/dozymetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetria
trans_list: dosimetría
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki jądrowej obejmujący zagadnienia pomiarów i obliczeń dawek promieniowania jonizującego;


lexentry: pol/dośrodkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dośrodkowanie
trans_list: flanco
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej i innych grach zespołowych: podanie piłki ze skrzydła do środka pola


lexentry: pol/drabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drabina
trans_list: escalera | escala
sense:
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;


lexentry: pol/drag_queen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drag queen
trans_list: drag queen
sense:
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;


lexentry: pol/dragoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragoman
trans_list: dragomán
sense:
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragon
trans_list: dragón
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragon
trans_list: sargentona | virago
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o potężnej i energicznej kobiecie, która lubi dyrygować, dowodzić innymi


lexentry: pol/drakkar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drakkar
trans_list: drakkar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) bezpokładowy, drewniany statek wiosłowo-żaglowy budowany w VIII–XII w. w Skandynawii, zwykle zaopatrzony na dziobie w rzeźbę w formie głowy smoka;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: drama
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;


lexentry: pol/dramatopisarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatopisarstwo
trans_list: dramaturgia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) twórczość dramatyczna


lexentry: pol/dramatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatyczny
trans_list: dramático
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego


lexentry: pol/drapieżca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drapieżca
trans_list: carnicero
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar


lexentry: pol/drawidyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: drawidyjski
trans_list: drávido
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;


lexentry: pol/drejdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drejdel
trans_list: dreidel
sense:
(żydowski) czworoboczny bączek do uprawiania tradycyjnej gry hazardowej na słodycze w święto Chanuka;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drenaje
sense:
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drenaje
sense:
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: drenaje
sense:
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;


lexentry: pol/drenaż_mózgów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż mózgów
trans_list: fuga de cerebros
sense:
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;


lexentry: pol/dres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dres
trans_list: chándal
sense:
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców


lexentry: pol/dresiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dresiara
trans_list: choni
sense:
przedstawicielka subkultury młodzieżowej, dziewczyna z blokowiska na co dzień nosząca ubrania sportowe, kojarzona z zaczepnym zachowaniem, tandetnym gustem i skłonnością do popełniania drobnych przestępstw


lexentry: pol/dresiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dresiarz
trans_list: cani
sense:
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi;


lexentry: pol/dreszczowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dreszczowiec
trans_list: novela de suspense | película de suspense
sense:
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: xilema | leño
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: madera | leña
sense:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/driakiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: driakiew
trans_list: triaca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stosowany w starożytności i średniowieczu lek sporządzany z wielu różnych składników, uważany za leczący wszelkie choroby


lexentry: pol/drobny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drobny
trans_list: minorista | pequeño
sense:
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: viacrucis | vía crucis
sense:
(plastyka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szereg czternastu kaplic lub obrazów, przy których się odprawia drogę krzyżową (1.3)


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: viacrucis | vía crucis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;


lexentry: pol/drogeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogeria
trans_list: droguería
sense:
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;


lexentry: pol/drogowskaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogowskaz
trans_list: indicador | poste indicador
sense:
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;


lexentry: pol/dront_dodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dront dodo
trans_list: dodo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Raphus cucullatus Linnaeus, wymarły gatunek dużego ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/drop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drop
trans_list: avutarda común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;


lexentry: pol/drozd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drozd
trans_list: tordo | zorzal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;


lexentry: pol/droździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droździk
trans_list: zorzal alirrojo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: levadura
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: levadura
sense:
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;


lexentry: pol/drugie_danie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie danie
trans_list: plato principal
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w Polsce główne danie obiadowe, podawane po zupie


lexentry: pol/drugie_śniadanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie śniadanie
trans_list: almuerzo
sense:
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;


lexentry: pol/drugoplanowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drugoplanowy
trans_list: antecedente
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (sztuka) położony poza pierwszym planem


lexentry: pol/druid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: druid
trans_list: druida
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny kapłan celtycki;


lexentry: pol/drukarka_laserowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drukarka laserowa
trans_list: impresora láser
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;


lexentry: pol/drukowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drukowany
trans_list: emprimir
sense:
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)


lexentry: pol/drumla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drumla
trans_list: birimbao | arpa de boca
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;


lexentry: pol/drut_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drut kolczasty
trans_list: alambre de púas | alambre de espinos
sense:
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;


lexentry: pol/drwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drwina
trans_list: burla
sense:
wyśmianie w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły mające na celu pogardzenie kimś i wywyższenie się ponad niego


lexentry: pol/drybling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drybling
trans_list: regate
sense:
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;


lexentry: pol/dryfować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dryfować
trans_list: derivar
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poddawać się działaniu fal, prądów lub wiatru, unosząc się na wodzie


lexentry: pol/dryg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dryg
trans_list: chisme
sense:
zwykle w zwrocie „mieć dryg do czegoś” – (potocznie, potoczny) mieć do czegoś skłonność, talent do robienia czegoś


lexentry: pol/drzemlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzemlik
trans_list: esmerejón
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/drzewica_białolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewica białolica
trans_list: sirirí cariblanco | yaguasa de cara blanca
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Dendrocygna viduata, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący rozległe obszary półkuli południowej


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: árbol
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: árbol
sense:
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);


lexentry: pol/drzewo_binarne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo binarne
trans_list: árbol binario
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) spójny graf acykliczny (drzewo) którego każdy wierzchołek ma co najwyżej trzy wierzchołki incydentne (rodzica i dwóch potomków);


lexentry: pol/drzewo_oliwne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo oliwne
trans_list: acebuche
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych o jadalnych owocach dających oliwę oraz którego drewno jest cenione ze względu na stopień twardości i szlachetny wygląd;


lexentry: pol/drzeworyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzeworyt
trans_list: xilografía
sense:
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;


lexentry: pol/dualizm_korpuskularno-falowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dualizm korpuskularno-falowy
trans_list: dualidad onda-corpúsculo | dualidad onda-partícula
sense:
(fizyka, fizyczny) właściwość materii polegająca na tym, że w pewnych przypadkach ujawnia naturę falową, a w innych cząsteczkową (korpuskularną);


lexentry: pol/dubbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbing
trans_list: doblaje
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;


lexentry: pol/dubbingować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbingować
trans_list: doblar
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka


lexentry: pol/dubeltówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubeltówka
trans_list: escopeta de dos cañón
sense:
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: doblete
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła;


lexentry: pol/dublet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublet
trans_list: doblete
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą


lexentry: pol/dublon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dublon
trans_list: doblón
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta o wartości 2 escudo używana w Hiszpanii m.in. w latach 1537–1817;


lexentry: pol/duchowny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: duchowny
trans_list: clérigo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: osoba po święceniach kapłańskich


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudek
trans_list: abubilla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/dudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudy
trans_list: gaita
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;


lexentry: pol/duet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duet
trans_list: dúo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy


lexentry: pol/dulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dulka
trans_list: horquilla | escálamo | tolete
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;


lexentry: pol/dumping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dumping
trans_list: competencia desleal
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;


lexentry: pol/duopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duopol
trans_list: duopolio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;


lexentry: pol/dupa_jasiu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: dupa jasiu
trans_list: desconfío
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię


lexentry: pol/dupek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupek
trans_list: capullo | tonto del culo
sense:
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności


lexentry: pol/dur_brzuszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur brzuszny
trans_list: fiebre tifoidea
sense:
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;


lexentry: pol/dur_powrotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur powrotny
trans_list: fiebre reincidente
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, objawiająca się m.in. wysoką gorączką nawrotową;


lexentry: pol/dur_rzekomy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dur rzekomy
trans_list: fiebre paratifoidea
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;


lexentry: pol/durowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: durowy
trans_list: mayor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem


lexentry: pol/dusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusza
trans_list: alma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;


lexentry: pol/dusznica_bolesna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusznica bolesna
trans_list: angina de pecho
sense:
(medycyna, medyczny) zmiany chorobowe w naczyniach wieńcowych i niedokrwienie mięśnia sercowego, powodujące bóle zamostkowe i uczucie duszności


lexentry: pol/duszpasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duszpasterz
trans_list: sacerdote
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych


lexentry: pol/duży_pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duży pokój
trans_list: salón | sala
sense:
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon


lexentry: pol/dwa_ognie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: dwa ognie
trans_list: balón prisionero | ponchado | quemado | quemados
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/dwoinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwoinka
trans_list: diplococo
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym;


lexentry: pol/dwoinka_zapalenia_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwoinka zapalenia płuc
trans_list: neumococo
sense:
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc;


lexentry: pol/dworzec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec
trans_list: estación
sense:
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dworzec_kolejowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec kolejowy
trans_list: estación de ferrocarril
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dwuizbowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuizbowy
trans_list: bicameral
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych


lexentry: pol/dwukropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwukropek
trans_list: dos puntos
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć


lexentry: pol/dwupasmowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwupasmowy
trans_list: bibanda
sense:
(informatyka, informatyczny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) o urządzeniu komunikacyjnym: taki, który może pracować jednocześnie w dwu różnych pasmach częstotliwości


lexentry: pol/dwutlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek
trans_list: dióxido | bióxido
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu


lexentry: pol/dwutlenek_azotu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek azotu
trans_list: dióxido de nitrógeno
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, silnie toksyczny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_siarki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek siarki
trans_list: dióxido de azufre
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków siarki, bezbarwny gaz o ostrym i duszącym zapachu;


lexentry: pol/dwutlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek węgla
trans_list: dióxido de carbono
sense:
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/dwuznak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuznak
trans_list: dígrafo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter


lexentry: pol/dybuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dybuk
trans_list: dybbuk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;


lexentry: pol/dychotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dychotomia
trans_list: dicotomía
sense:
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć


lexentry: pol/dydelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dydelf
trans_list: zarigüeya
sense:
(zoologia, zoologiczny) Didelphis Linnaeus, ogoniasty ssak ze spiczastym pyskiem i krótkimi kończynami, z podrodziny dydelfów, występujący w Ameryce;


lexentry: pol/dyftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyftong
trans_list: diptongo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;


lexentry: pol/dyfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyfuzja
trans_list: difusión
sense:
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;


lexentry: pol/dyktafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktafon
trans_list: dictáfono
sense:
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: dictador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: dictador
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę


lexentry: pol/dyktatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura
trans_list: dictadura
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;


lexentry: pol/dyktatura_proletariatu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura proletariatu
trans_list: dictadura del proletariado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;


lexentry: pol/dylemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dylemat
trans_list: dilema
sense:
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne


lexentry: pol/dymek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymek
trans_list: bocadillo
sense:
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi


lexentry: pol/dymka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymka
trans_list: ascalonia
sense:
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion


lexentry: pol/dymorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymorfizm
trans_list: dimorfismo
sense:
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;


lexentry: pol/dymówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymówka
trans_list: golondrina
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;


lexentry: pol/dynastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dynastia
trans_list: dinastía
sense:
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie


lexentry: pol/dyniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dyniowy
trans_list: auyama
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: diplomacia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: tacto
sense:
(przenośnie, przenośnia) umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych


lexentry: pol/dyplomata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomata
trans_list: diplomático
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa


lexentry: pol/dyplomatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomatka
trans_list: diplomática
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wysoka urzędniczka zajmująca się sprawami zagranicznymi lub działająca za granicą


lexentry: pol/dyrygent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygent
trans_list: director de orquesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;


lexentry: pol/dyrygować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygować
trans_list: conducir
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu


lexentry: pol/dysertacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysertacja
trans_list: disertación
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego


lexentry: pol/dysforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysforia
trans_list: disforia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;


lexentry: pol/dysfotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dysfotyczny
trans_list: disfótico
sense:
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) o świetle rozproszonym, pozbawionym wartości dla rozwoju roślin przeprowadzających fotosyntezę


lexentry: pol/dysfunkcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dysfunkcyjny
trans_list: disfuncional
sense:
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo


lexentry: pol/dysk_twardy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysk twardy
trans_list: disco duro
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;


lexentry: pol/dyskalceata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskalceata
trans_list: descalzo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) członek odłamu franciszkanów zapoczątkowanego w Hiszpanii


lexentry: pol/dyskietka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskietka
trans_list: disquete
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;


lexentry: pol/dyskografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskografia
trans_list: discografía
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy


lexentry: pol/dyskowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskowiec
trans_list: disco
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Symphysodon discus Heckel, ryba z rodziny pielęgnicowatych występująca w dorzeczu Amazonki;


lexentry: pol/dyskryminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminacja
trans_list: discriminación
sense:
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym


lexentry: pol/dyskryminować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminować
trans_list: discriminar
sense:
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.


lexentry: pol/dyskusja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskusja
trans_list: discusión
sense:
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;


lexentry: pol/dyskwalifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskwalifikacja
trans_list: descalificación
sense:
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad


lexentry: pol/dysleksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysleksja
trans_list: dislexia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;


lexentry: pol/dysocjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysocjacja
trans_list: disociación
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozpadu cząsteczek chemicznych na mniejsze cząsteczki, pojedyncze atomy lub jony;


lexentry: pol/dysocjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysocjacja
trans_list: disociación
sense:
(psychologia, psychologiczny) spektrum doświadczeń (w tym zaburzeń), które łączy poczucie oddzielenia się od rzeczywistości, fizycznych doświadczeń lub emocji;


lexentry: pol/dysonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysonans
trans_list: disonancia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia


lexentry: pol/dyspareunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspareunia
trans_list: dispareunia
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;


lexentry: pol/dysplazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysplazja
trans_list: displasia
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;


lexentry: pol/dystans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystans
trans_list: distancia
sense:
(socjologia, socjologiczny) stosunek do kogoś lub czegoś charakteryzujący się chłodnym, ostrożnym i nieufnym podejściem


lexentry: pol/dystopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystopia
trans_list: distopía
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;


lexentry: pol/dystrofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystrofia
trans_list: distrofia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;


lexentry: pol/dystymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystymia
trans_list: distimia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: disidente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: disidente
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;


lexentry: pol/dytyramb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dytyramb
trans_list: ditirambo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;


lexentry: pol/dywersyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywersyfikacja
trans_list: diversificación
sense:
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;


lexentry: pol/dywidenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywidenda
trans_list: dividendo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;


lexentry: pol/dywiz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywiz
trans_list: división | raya
sense:
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;


lexentry: pol/działalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działalność
trans_list: actividad | labor
sense:
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: operación
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa i tradycyjnie oznaczana określonym symbolem pomiędzy jej argumentami;


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: acción | actividad | efecto
sense:
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś


lexentry: pol/dzida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzida
trans_list: lanza
sense:
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem


lexentry: pol/dzieciorób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzieciorób
trans_list: padre de familia numeroso
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna mający dużo dzieci, zwłaszcza taki, który ogranicza się tylko do ich płodzenia


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: hijo | niño | niña
sense:
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;


lexentry: pol/dziegieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziegieć
trans_list: alquitrán
sense:
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;


lexentry: pol/dzielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzielna
trans_list: dividendo
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik


lexentry: pol/dziennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik
trans_list: diario
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi


lexentry: pol/dziennik_pokładowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik pokładowy
trans_list: cuaderno de bitácora
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;


lexentry: pol/dzienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dzienny
trans_list: diurno
sense:
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem


lexentry: pol/dzierlatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierlatka
trans_list: alondra moñuda
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo;


lexentry: pol/dzierżawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawa
trans_list: arrendamiento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę


lexentry: pol/dzierżawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawca
trans_list: arrendatario | inquilino
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz


lexentry: pol/dziesiątkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesiątkować
trans_list: diezmar
sense:
(książkowy) (historia, historyczny, historycznie) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę


lexentry: pol/dziesięcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcina
trans_list: diezmo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;


lexentry: pol/dziesięciobój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięciobój
trans_list: decatlón
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;


lexentry: pol/dziesięcioro_przykazań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcioro przykazań
trans_list: Diez Mandamientos | Diez Palabras
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju


lexentry: pol/dziewanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziewanna
trans_list: gordolobo | verbasco
sense:
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;


lexentry: pol/dziewiętnastowieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dziewiętnastowieczny
trans_list: decimonónico
sense:
taki, który wydarzył się lub żył w dziewiętnastym wieku; taki, który pochodzi z dziewiętnastego wieku


lexentry: pol/dzień_otwarty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzień otwarty
trans_list: jornada de puertas abiertas
sense:
dzień, podczas którego osoby zaintersowane mogą zapoznać się z określonym obiektem, do którego zazwyczaj nie mają dostępu (uczelnią, zakładem pracy itp.), i uzyskać potrzebne informacje


lexentry: pol/dzika_karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzika karta
trans_list: comodín
sense:
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;


lexentry: pol/dziupla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziupla
trans_list: hueco
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;


lexentry: pol/dziurawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurawiec
trans_list: corazoncillo | hipérico
sense:
(botanika, botaniczny) Hypericum L., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych;


lexentry: pol/dziurkacz_biurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurkacz biurowy
trans_list: perforadora
sense:
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;


lexentry: pol/dziwkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwkarz
trans_list: putero
sense:
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne


lexentry: pol/dziwonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwonia
trans_list: lenteja
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;


lexentry: pol/dziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziób
trans_list: pico
sense:
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;


lexentry: pol/dzięcioł__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: dzięcioł
trans_list: empollón
sense:
(środowiskowy) (uczniowskie) (studencki) (lekceważąco, lekceważący) bardzo dobry uczeń, student posądzany o pamięciowe przyswajanie wiedzy


lexentry: pol/dzięcioł_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł czarny
trans_list: pito negro
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięcioł_trójpalczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł trójpalczasty
trans_list: pico tridáctilo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;


lexentry: pol/dzięciołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięciołek
trans_list: pipo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięki__przyimek__1
sense_num: 03
written_rep: dzięki
trans_list: gracias a | merced a
sense:
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/dzwonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonek
trans_list: timbre
sense:
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze


lexentry: pol/dzwonić_na_trwogę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonić na trwogę
trans_list: tocar a rebato
sense:
ostrzegać przed niebezpieczeństwem, uprzedzać o groźnej sytuacji wymagającej działania, wzywać do czujności


lexentry: pol/dzwonki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonki
trans_list: campanólogo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;


lexentry: pol/dzwonko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonko
trans_list: corte
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (rybołówstwo, rybacki) kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek


lexentry: pol/dzwonnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonnica
trans_list: campanario
sense:
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;


lexentry: pol/dzwony_rurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwony rurowe
trans_list: campanas tubulares
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem;


lexentry: pol/détente__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: détente
trans_list: detente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;


lexentry: pol/dąb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb
trans_list: roble | encina
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_bezszypułkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb bezszypułkowy
trans_list: roble albar | roble del invierno
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus petraea (Matt.) Liebl., gatunek drzewa z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb biały
trans_list: roble blanco
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus alba L., gatunek północnoamerykańskiego drzewa z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_korkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb korkowy
trans_list: alcornoque | alcornoque mediterráneo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;


lexentry: pol/dąb_ostrolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb ostrolistny
trans_list: encina
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;


lexentry: pol/dąb_szypułkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb szypułkowy
trans_list: roble común
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus robur L., pospolity gatunek drzewa z rodziny bukowatych, z owocami (tj. żołędziami) osadzonymi na długiej szypułce;


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: serpentear
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: taki w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz słup powietrza


lexentry: pol/dęty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dęty
trans_list: serpentear
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o orkiestrze: złożona głównie z instrumentów dętych (1.3)


lexentry: pol/długopłetwiec_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długopłetwiec oceaniczny
trans_list: ballena jorobada
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;


lexentry: pol/długoszpar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długoszpar
trans_list: tiburón peregrino
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;


lexentry: pol/długość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: długość geograficzna
trans_list: longitud
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0, a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/dłuto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłuto
trans_list: formón | cincel
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;


lexentry: pol/dłutownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłutownica
trans_list: limadora vertical | mortajadora
sense:
(maszynoznawstwo) strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/dłużnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłużnik
trans_list: deudor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;


lexentry: pol/dźinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźinizm
trans_list: jainismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: palanca
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: llave
sense:
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: palanca
sense:
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka


lexentry: pol/dźwiękonaśladowczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwiękonaśladowczy
trans_list: onomatopéyico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury


lexentry: pol/dżdżownica_ziemna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżdżownica ziemna
trans_list: carnada
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lumbricus terrestris L., gatunek pospolitego skąposzczeta z rodziny dżdżownicowatych, drążącego korytarze w ziemi;


lexentry: pol/dżelada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżelada
trans_list: gelada
sense:
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;


lexentry: pol/dżem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżem
trans_list: mermelada
sense:
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;


lexentry: pol/dżentelmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżentelmen
trans_list: caballero
sense:
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,


lexentry: pol/dżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżet
trans_list: a chorro
sense:
(astronomia, astronomiczny) strumień plazmowej materii wyrzucany z biegunów jądra galaktyki, czarnej dziury lub gwiazdy;


lexentry: pol/dżezwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżezwa
trans_list: cafetera | cazo | pote
sense:
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: yihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: yihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia


lexentry: pol/dżihadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihadyzm
trans_list: yihadismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu;


lexentry: pol/dżin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżin
trans_list: genio
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie


lexentry: pol/dżingiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżingiel
trans_list: retintín
sense:
(środowiskowy) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) przerywnik muzyczny, najczęściej reklamujący stację (nazwa, częstotliwość) lub audycję


lexentry: pol/dżinn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżinn
trans_list: genio
sense:
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi


lexentry: pol/dżins__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżins
trans_list: mezclilla
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;


lexentry: pol/dżoker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżoker
trans_list: comodín
sense:
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę


