# translation

lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: jälleensyntyminen | sielunvaellus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestracja
trans_list: anodi
sense:
(potocznie, potoczny) tabliczka na samochodzie lub innym pojeździe, z numerem identyfikacyjnym; tablica rejestracyjna


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestracja
trans_list: rekisteröidä
sense:
(technologia, technika, techniczny) zapisywanie sygnału (np. audio lub wideo) za pomocą urządzeń technicznych


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejon
trans_list: piiri
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: hai
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: mainos | mainostus
sense:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: rikosilmoitus
sense:
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
trans_list: tehdä valitus
sense:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonstrukcja
trans_list: rekonstruktio
sense:
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: [[vapaa-ajan]] toiminta
sense:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: rekrytointi
sense:
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rektascensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rektascensja
trans_list: rektaskensio
sense:
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: rekvisiitta
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: uskonto
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwia
trans_list: pyhäinjäännös
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/relikwiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwiarz
trans_list: pyhäinjäännöslipas | relikvaario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;


lexentry: pol/remake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remake
trans_list: uudelleenfilmatisointi
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;


lexentry: pol/remibrydż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remibrydż
trans_list: rommi
sense:
(termin karciany) gra karciana pomiędzy dowolną liczbą uczestników, której celem jest wyłożenie swoich kart na stół; stosuje się starszeństwo koloru takie samo jak w brydżu


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: tasapeli
sense:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
trans_list: renessanssi
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renifer
trans_list: poro | peura
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/rentgenogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rentgenogram
trans_list: röntgenkuva
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich


lexentry: pol/repertuar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repertuar
trans_list: repertuaari
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie


lexentry: pol/reportaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reportaż
trans_list: reportaasi | uutisointi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
trans_list: varasto
sense:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/reprografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reprografia
trans_list: reprokuvaus
sense:
ogół zagadnień i metod dotyczących kopiowania materiałów graficznych i piśmienniczych, przy pomocy środków mechanicznych lub elektronicznych;


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: tasavalta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: banaanitasavalta | banaanivaltio
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/republikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanin
trans_list: tasavaltalainen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanizm
trans_list: republikanismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: resetować
trans_list: palauttaa alkutilaan
sense:
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/respirator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: respirator
trans_list: hengityslaite | hengityssuojain
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;


lexentry: pol/restrukturyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: restrukturyzacja
trans_list: rakennemuutos
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;


lexentry: pol/resuscytacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resuscytacja
trans_list: elvytys
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie funkcji układu krążenia i oddychania u osoby znajdujących się w stanie śmierci klinicznej


lexentry: pol/reszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszka
trans_list: klaava
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety


lexentry: pol/retorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retorta
trans_list: retortti
sense:
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;


lexentry: pol/retorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retorta
trans_list: retortti
sense:
(technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: retoriikka
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: retoriikka
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)


lexentry: pol/retroaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: retroaktywny
trans_list: taannehtiva | takautuva
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz


lexentry: pol/retsina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retsina
trans_list: retsina
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;


lexentry: pol/reumatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatolog
trans_list: reumatologi
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatyzm
trans_list: reumatismi | reuma
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewanżyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewanżyzm
trans_list: kostopolitiikka
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: kaivamistyö
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: valitus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
trans_list: Ranskan vallankumous
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwat
trans_list: luonnonpuisto
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezurekcja
trans_list: ylösnousemus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa


lexentry: pol/rezus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezus
trans_list: bunderi
sense:
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rezydentny
trans_list: erikoistuva lääkäri
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: hallintojärjestelmä
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/reżyserować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżyserować
trans_list: ohjata
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: kehä
sense:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: grillaus
sense:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robak
trans_list: mato
sense:
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;


lexentry: pol/robinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robinia
trans_list: valeakaasia
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju robinia (1.1)


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robotti
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robotnica
trans_list: työläinen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rodonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodonit
trans_list: rodoniitti
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: suku
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: maskuliini
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: neutri
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: feminiini
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik nieokreślony
trans_list: epämääräinen artikkeli
sense:
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: määräinen artikkeli
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzimek
trans_list: jyvä
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina językowa
trans_list: kielikunta
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rodzynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzynka
trans_list: rusina
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek


lexentry: pol/rogacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: rogacz
trans_list: aisankannattaja
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż


lexentry: pol/rogowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogowiec
trans_list: sertti
sense:
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki


lexentry: pol/roić__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: roić
trans_list: kiivetä nelinkontin
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo


lexentry: pol/rojnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rojnik
trans_list: mehitähti
sense:
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;


lexentry: pol/rok_szkolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok szkolny
trans_list: lukuvuosi
sense:
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: valovuosi
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokitnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokitnik
trans_list: tyrni
sense:
krzew z rodzaju rokitnika (1.1) o podłużnych, srebrzystych liściach i niewielkich, pomarańczowych owocach


lexentry: pol/rokoko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokoko
trans_list: rokokoo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: kansannousu
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rola
trans_list: rooli
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolada
trans_list: kääretorttu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: maatalous
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romaji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romaji
trans_list: romaji
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;


lexentry: pol/romansz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romansz
trans_list: retoromaani
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romantyzm
trans_list: romantiikka
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;


lexentry: pol/rooibos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rooibos
trans_list: rooibos
sense:
(spożywczy) fernentowany susz z ziela rooibosu (1.1) wykorzystywany do sporządzania napoju z jego naparu;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: maaöljy | raakaöljy
sense:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: venäläinen ruletti
sense:
(przenośnie, przenośnia) postępowanie o wysokim stopniu ryzyka, w którym o powodzeniu decyduje przypadek, a stawką jest życie lub cały majątek


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: venäläinen ruletti
sense:
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: tornitus
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszczenie
trans_list: vaatimus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosół
trans_list: keitto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotawirus
trans_list: rotavirus
sense:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rotor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotor
trans_list: pyörijä
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik


lexentry: pol/rotunda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotunda
trans_list: kiertoliittymä
sense:
(architektura, architektoniczny) charakterystyczna dla barokowych i klasycystycznych pałaców okrągła sala reprezentacyjna


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: router
trans_list: reititin
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/routing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: routing
trans_list: reititys
sense:
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rower górski
trans_list: maastopyörä
sense:
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rowerowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rowerowy
trans_list: kalenteri
sense:
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów


lexentry: pol/rozbieżny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbieżny
trans_list: divergentti
sense:
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła


lexentry: pol/rozbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbiór
trans_list: jakaa
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw


lexentry: pol/rozbrojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbrojenie
trans_list: aseidenriisunta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia


lexentry: pol/rozchodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik
trans_list: maksaruoho
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum, rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;


lexentry: pol/rozdzielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozdzielnica
trans_list: ryhmäkeskus
sense:
obudowa, w której następuje rozdział energii elektrycznej na obwody i zamontowane są niezbędne do tego celu urządzenia;


lexentry: pol/rozedma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozedma
trans_list: keuhkolaajentuma
sense:
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: rozegrać
trans_list: leikkiä
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozejm
trans_list: aselepo
sense:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: ruusuikkuna
sense:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: ruusuke
sense:
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: ruusuke
sense:
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: ruusuke
sense:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: ruusuke
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: synninpäästö
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: meritähti
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozkaz_dzienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkaz dzienny
trans_list: päiväjärjestys
sense:
(wojskowość, wojskowy) pisemny dokument dowódcy określający dzienny tok służby danego oddziału wojska;


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkojarzenie
trans_list: dissosiaatio
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie współdziałania składowych danego układu czy narządu, wywołujące określone skutki dla organizmu


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkojarzenie
trans_list: häiriö
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi


lexentry: pol/rozkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkład
trans_list: jakauma
sense:
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;


lexentry: pol/rozmówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmówki
trans_list: fraasisanakirja
sense:
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce


lexentry: pol/rozpadlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpadlina
trans_list: halkeama
sense:
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozporządzenie
trans_list: asetus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozproszony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozproszony
trans_list: diffundoitua
sense:
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie


lexentry: pol/rozpuszczalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpuszczalność
trans_list: liukoisuus
sense:
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: rozpuszczony
trans_list: hemmoteltu
sense:
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozrusznik_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrusznik serca
trans_list: sydämentahdistin
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: tuhlaava
sense:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrojony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrojony
trans_list: epäpuhdas
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: ratkaisu
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: ratkaisu
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: arpijuova
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztocz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: roztocz
trans_list: punkki
sense:
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: liuos
sense:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: järki
sense:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: järkevä
sense:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwielitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwielitka
trans_list: vesikirppu
sense:
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: laukaista
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: helpottaa oloaan
sense:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: kasvi
sense:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/roślina_doniczkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina doniczkowa
trans_list: ruukkukasvi
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych


lexentry: pol/rośliny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rośliny
trans_list: asettaa
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;


lexentry: pol/rubel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rubel
trans_list: rupla
sense:
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: vastus
sense:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: kauppa
sense:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/ruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruchomość
trans_list: irtain
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić;


lexentry: pol/ruda_darniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruda darniowa
trans_list: suomalmi
sense:
skała osadowa o niewielkiej zawartości żelaza, powstająca na torfowiskach i innych podmokłych terenach;


lexentry: pol/rudawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudawiec
trans_list: anturamaa
sense:
(geologia, geologiczny) twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni;


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudzik
trans_list: punarinta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumianek
trans_list: kamomillasaunio
sense:
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumowisko
trans_list: rauniot
sense:
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumpel
trans_list: peräsinkampi
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: rupia
sense:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rurociąg
trans_list: johto
sense:
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka admirał
trans_list: amiraali
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_pawik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pawik
trans_list: neitoperhonen
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais io L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych, o dużych, wielokolorowych plamkach na końcach skrzydeł („pawie oczka”);


lexentry: pol/rusałka_pokrzywnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pokrzywnik
trans_list: nokkosperhonen
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_żałobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka żałobnik
trans_list: suruvaippa
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Nymphalis antiopa L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: rakennustelineet
sense:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruta
trans_list: ruuta
sense:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rwa_kulszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rwa kulszowa
trans_list: iskias
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;


lexentry: pol/rybie_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybie oko
trans_list: kalansilmä
sense:
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;


lexentry: pol/rybik_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybik cukrowy
trans_list: sokeritoukka
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepisma saccharinum, gatunek bezskrzydłego owada często spotykanego w łazienkach i innych pomieszczeniach domowych;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: etsintä
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybosom
trans_list: ribosomi
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybołów zwyczajny
trans_list: kalasääski
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
trans_list: ritarikunta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: ritari
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: elokuvakopio
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: elokuvakopio
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: kitupellava
sense:
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista z gatunku Camelina sativa (L.) Crantz, lnicznik siewny


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: männynleppärousku
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: pultti
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/rykoszet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rykoszet
trans_list: kimmoke
sense:
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;


lexentry: pol/rylec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rylec
trans_list: naarmu
sense:
(archeologia, archeologiczny) narzędzie kamienne, zwykle krzemienne, używane przez ludzi pierwotnych do obróbki innych materiałów


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rym
trans_list: riimi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: markkinat | tori
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rynek_pieniężny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek pieniężny
trans_list: rahamarkkinat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;


lexentry: pol/rynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynologia
trans_list: nenätautioppi | rinologia
sense:
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: osoitinkynä
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/rysunek_techniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysunek techniczny
trans_list: tekninen piirustus
sense:
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: riitti
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: rytmi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: rituaali
sense:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/ryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryza
trans_list: jättiläinen
sense:
(leśnictwo) (technologia, technika, techniczny) przenośnik (np. w postaci rynny wyżłobionej w ziemi) służący do transportowania drewna ze stoków górskich


lexentry: pol/ryś_euroazjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś euroazjatycki
trans_list: ilves
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś iberyjski
trans_list: espanjanilves
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś kanadyjski
trans_list: kanadanilves
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś rudy
trans_list: punailves
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/rzeczniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczniczka
trans_list: edustaja | tiedottaja
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję


lexentry: pol/rzecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzecznik
trans_list: edustaja
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: substantiivi | nimisana
sense:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerundi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: erisnimi
sense:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: käsityöläinen
sense:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: käsityö
sense:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepak
trans_list: rapsi
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepka
trans_list: polvilumpio
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzesza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzesza
trans_list: valtakunta
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) duże państwo powstałe z połączenia mniejszych jednostek


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: veistos
sense:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: krassi
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzodkiew
trans_list: retiisi
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: heittää helmiä sioille
sense:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: antaa
sense:
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_dyskiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut dyskiem
trans_list: kiekonheitto
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;


lexentry: pol/rzut_młotem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut młotem
trans_list: moukarinheitto
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut oszczepem
trans_list: keihäänheitto
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzutnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzutnik
trans_list: projektori
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: gargoili
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rzymskokatolicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rzymskokatolicki
trans_list: roomalaiskatolinen
sense:
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: lahko
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: hallitus | hallinto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd marionetkowy
trans_list: nukkevaltio
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: silmäripsi | ripsi
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/rzęsorek_rzeczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsorek rzeczek
trans_list: vesipäästäinen
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys fodiens Pennant, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych, żyjącego nad czystymi wodami lub na terenach bagiennych;


lexentry: pol/rzęsówka_rzęsowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsówka rzęsowa
trans_list: limaskakoisa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cataclysta lemnata L., gatunek niewielkiego motyla wodnego z rodziny wachlarzykowatych;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: sarvi | torvi
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/róg_mgłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg mgłowy
trans_list: sumusireeni
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji


lexentry: pol/róg_obfitości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg obfitości
trans_list: runsaudensarvi
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ułamany róg kozy Amaltei nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich: Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche oraz emblemat bogactwa i dostatku;


lexentry: pol/rój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rój
trans_list: kansa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pszczoły, osy, trzmiele i inne owady latające, które żyją w jednym gnieździe


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: päiväntasaaja
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równik_niebieski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik niebieski
trans_list: taivaanekvaattori
sense:
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;


lexentry: pol/równina_aluwialna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równina aluwialna
trans_list: alluviaalitasanko
sense:
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoległościan
trans_list: suuntaissärmiö
sense:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równoleżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoleżnik
trans_list: leveyspiiri
sense:
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: päiväntasaus
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równonoc_jesienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc jesienna
trans_list: syyspäiväntasaus
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;


lexentry: pol/równonoc_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc wiosenna
trans_list: kevätpäiväntasaus
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: tasa-arvo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róża_dzika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża dzika
trans_list: koiranruusu
sense:
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: kompassiruusu
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rukousnauha | ruusukko
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rukousnauha | ruusukko
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: sauva
sense:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/rącznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rącznik pospolity
trans_list: risiini
sense:
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;


lexentry: pol/ręce_opadają__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręce opadają
trans_list: sanat eivät riitä (kertomaan)
sense:
… wyrażająca bezsilność, rezygnację lub dezaprobatę: nie wiadomo, co robić; nic (już) nie można poradzić; odechciewa się wszystkiego


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: ręcznie
trans_list: käsin
sense:
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: käsi
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: vuoroin vieraissa käydään
sense:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: sabotaasi
sense:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sadysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadysta
trans_list: sadisti
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadyzm
trans_list: sadismi
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;


lexentry: pol/sadz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadz
trans_list: sumppu
sense:
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody


lexentry: pol/sadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzić
trans_list: istuttaa
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzonka
trans_list: alkuasema
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sakramentti
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakura
trans_list: japanilainen kirsikkapuu
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;


lexentry: pol/sala_królestwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sala królestwa
trans_list: valtakunnansali
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salami
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/salceson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salceson
trans_list: aladobi
sense:
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saldo
trans_list: saldo
sense:
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;


lexentry: pol/salmonella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salmonella
trans_list: salmonella
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;


lexentry: pol/salsefia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsefia
trans_list: kaurajuuri
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;


lexentry: pol/samobieżny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samobieżny
trans_list: itseliikkuva
sense:
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: auto
sense:
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samochód_dostawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód dostawczy
trans_list: esine
sense:
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków


lexentry: pol/samochód_osobowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód osobowy
trans_list: henkilöauto
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogwałt
trans_list: itsetyydytys
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: vokaali
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłów
trans_list: möhkäkala
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: lentokone
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: itsehallinto
sense:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: samovaari
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samowyzwalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowyzwalacz
trans_list: itselaukaisin | vitkalaukaisin
sense:
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;


lexentry: pol/samożywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywny
trans_list: autotrofinen
sense:
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;


lexentry: pol/samsara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samsara
trans_list: samsara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samum
trans_list: samum
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanacja
trans_list: parantuminen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandacz
trans_list: kuha
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandał
trans_list: sandaali
sense:
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandałowiec
trans_list: santelipuu
sense:
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/saneczkarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saneczkarstwo
trans_list: ohjaskelkkailu
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;


lexentry: pol/sangria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sangria
trans_list: sangria
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;


lexentry: pol/sanitariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanitariusz
trans_list: lääkintämies
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanktio | pakote
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa


lexentry: pol/sankcjonować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcjonować
trans_list: antaa hyväksyntä
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: alttari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: sanskriitti | sanskrit
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/saper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saper
trans_list: pioneeri
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;


lexentry: pol/saprofit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saprofit
trans_list: marraskasvi
sense:
(ekologia, ekologiczny) (dawniej, dawny) organizm niezwierzęcy odżywiający się martwą materią organiczną


lexentry: pol/sardela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardela
trans_list: anjovis
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sardiini
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarisa
trans_list: sarissa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelliitti
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satelliitti
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: satelita
trans_list: kiertolainen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: satiiri
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna
sense:
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sauté__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sauté
trans_list: käristys
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki


lexentry: pol/sawanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sawanna
trans_list: savanni
sense:
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;


lexentry: pol/sałatka_Cezar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka Cezar
trans_list: caesarsalaatti
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, której głównymi składnikami są sałata rzymska, grzanki i parmezan, a często także grillowany kurczak;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: salaatti
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/sałatka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka ziemniaczana
trans_list: perunasalaatti
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: näyttämö
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: näyttämö
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: käsikirjoitus
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/scenarzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzysta
trans_list: elokuvakäsikirjoittaja
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;


lexentry: pol/sceniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sceniczny
trans_list: etappi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: skeptismi
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schabowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: schabowy
trans_list: porsaankyljys
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób;


lexentry: pol/schistosomatoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schistosomatoza
trans_list: skistosomiaasi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;


lexentry: pol/schizma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizma
trans_list: skisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: skitsofrenia | jakomielisyys
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: rappu | portaat
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/scholastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scholastyka
trans_list: skolastiikka
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;


lexentry: pol/schowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schowek
trans_list: leikepöytä
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami


lexentry: pol/scjentologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologia
trans_list: skientologia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;


lexentry: pol/scjentologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologiczny
trans_list: skientologinen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii


lexentry: pol/scjentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentyzm
trans_list: skientismi
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;


lexentry: pol/scrapbooking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scrapbooking
trans_list: skräppäys
sense:
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: ero
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;


lexentry: pol/sedan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedan
trans_list: kantotuoli
sense:
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;


lexentry: pol/sedymentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedymentacja
trans_list: saostaminen
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy


lexentry: pol/sedymentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedymentacja
trans_list: saostaminen
sense:
(geologia, geologiczny) opadanie materiału mineralnego lub szczątków organicznych prowadzące do powstania osadów


lexentry: pol/segregator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregator
trans_list: arkistokaappi
sense:
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;


lexentry: pol/seitan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seitan
trans_list: seitan
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”


lexentry: pol/sejsmograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmograf
trans_list: seismografi
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: obduktio
sense:
(medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: jaos
sense:
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


lexentry: pol/sekcja_zwłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja zwłok
trans_list: nekropsia
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;


lexentry: pol/sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarka
trans_list: sihteeri
sense:
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarz
trans_list: sihteeri
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: sekretarz
trans_list: sihteeri
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks oralny
trans_list: suuseksi
sense:
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksbomba
trans_list: seksipommi
sense:
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/seksta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksta
trans_list: seksti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;


lexentry: pol/sekstant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstant
trans_list: sekstantti
sense:
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;


lexentry: pol/sekstet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstet
trans_list: sekstetti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksturystyka
trans_list: seksimatkailu
sense:
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualność
trans_list: seksuaalisuus | sukupuolisuus | seksualiteetti
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksuolog
trans_list: seksologi
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekularyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekularyzacja
trans_list: maallistuminen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką


lexentry: pol/sekundant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekundant
trans_list: avustaja
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi


lexentry: pol/sekwencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwencja
trans_list: sekvenssi
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwoja
trans_list: punapuu
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;


lexentry: pol/selektywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: selektywny
trans_list: selektiivinen
sense:
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: semafori
sense:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: pappisseminaari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych


lexentry: pol/seminarium_duchowne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium duchowne
trans_list: seminaari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: uni | nukkuminen | unennäkö
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen zimowy
trans_list: talvihorros
sense:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/sentencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sentencja
trans_list: lause
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: asumisero
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatysta
trans_list: separatisti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: separatystyczny
trans_list: separatistinen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatyzm
trans_list: separatismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/separować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: separować
trans_list: erottaa
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ser
trans_list: juusto
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: serbski
trans_list: serbia | serbialainen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: sydän
sense:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: sydän
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: serdeczny
trans_list: sydämellinen
sense:
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serologia
trans_list: serologia
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;


lexentry: pol/serotonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serotonina
trans_list: serotoniini
sense:
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/serwal_sawannowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwal sawannowy
trans_list: servaali
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;


lexentry: pol/serwilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwilizm
trans_list: nöyryys
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwis
trans_list: syöttö
sense:
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/sesterc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sesterc
trans_list: sestertius
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: kausi
sense:
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sfinks
trans_list: sfinksi
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/shemale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shemale
trans_list: sukupuolenvaihtaja
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transseksualna lub transgenderyczna kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;


lexentry: pol/shoarma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shoarma
trans_list: shawarma
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bliskowschodnia potrawa, której podstawą są okrawki pieczonego na pionowych rusztach mięsa, serwowane na talerzu lub zawinięte w pieczywo;


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: verkko
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatkówka
trans_list: lentopallo
sense:
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: siebie
trans_list: itsenne
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedem grzechów głównych
trans_list: seitsemän kuolemansyntiä
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siedlisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedlisko
trans_list: elinpaikka
sense:
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;


lexentry: pol/sieja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sieja
trans_list: siika
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach;


lexentry: pol/siekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekacz
trans_list: etuhammas
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekiera
trans_list: kirves
sense:
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/siemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię
trans_list: siemen
sense:
nasiona roślin oleistych (lnu, rzepaku, konopi), zwykle używane jako pokarm dla zwierząt, przerabiane na olej lub spożywane w celach leczniczych


lexentry: pol/siemię_lniane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię lniane
trans_list: pellavansiemen
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierp
trans_list: sirppi
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierpówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierpówka
trans_list: turkinkyyhky
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierżant
trans_list: kersantti
sense:
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/siewka_złota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siewka złota
trans_list: kapustarinta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;


lexentry: pol/sikora_bogatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora bogatka
trans_list: talitiainen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: sinitiainen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sikora_północna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora północna
trans_list: lapintiainen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;


lexentry: pol/sildenafil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sildenafil
trans_list: sildenafiili
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;


lexentry: pol/silikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silikon
trans_list: silikoni
sense:
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: kertoma
sense:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik
trans_list: moottori
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
trans_list: potkuriturbiini
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silos
trans_list: varastosiilo
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;


lexentry: pol/simens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: simens
trans_list: siemens
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;


lexentry: pol/singiel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: singiel
trans_list: sinkula
sense:
rower singlespeed, rower jednobiegowy nie posiadający przerzutek, dodatkowych zębatek i innych form zmiany biegów


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: sini
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sio
trans_list: hus
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: sisar | sisko
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/sitcom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitcom
trans_list: tilannekomedia
sense:
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: itse
sense:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_elektromotoryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła elektromotoryczna
trans_list: sähkömotorinen voima
sense:
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: force majeure | ylivoimainen este
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;


lexentry: pol/siłowanie_na_rękę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłowanie na rękę
trans_list: kädenvääntö
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;


lexentry: pol/siłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłownia
trans_list: konehuone
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;


lexentry: pol/siły_powietrzne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siły powietrzne
trans_list: ilmavoimat
sense:
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: hypätä
sense:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: mittakaava | sävelasteikko
sense:
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: mittakaava | sävelasteikko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: mittakaava | sävelasteikko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: mittakaava | sävelasteikko
sense:
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: mittakaava | sävelasteikko
sense:
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skald__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skald
trans_list: skaldi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: fossiili
sense:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: kuvanlukija | skanneri
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: säästölipas | säästöpossu
sense:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skauting
trans_list: partioliike
sense:
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: kallio
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: kivi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skejt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skejt
trans_list: rullaluistella
sense:
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance


lexentry: pol/skimmer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skimmer
trans_list: kuorija
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej


lexentry: pol/skinhead__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinhead
trans_list: klanipää
sense:
kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków;


lexentry: pol/skinąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinąć
trans_list: nuokkua
sense:
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: holvi
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/skobel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skobel
trans_list: salpa
sense:
(technologia, technika, techniczny) zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, na który zakłada się rodzaj listwy z płaskim otworem w celu zawieszenia kłódki lub założenia kołka


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: hevonen
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: assosiaatio
sense:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: seiväshyppy
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_w_dal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok w dal
trans_list: pituushyppy
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: korkeushyppy
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoki_narciarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skoki narciarskie
trans_list: mäkihyppy
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;


lexentry: pol/skomleć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skomleć
trans_list: hihkaista
sense:
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: ennen
sense:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: sillä
sense:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: kuori
sense:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: äyriäinen
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: idylli
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: skołowany
trans_list: huimaava
sense:
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skrajna_lewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna lewica
trans_list: äärivasemmistolainen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee lewicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: äärioikeisto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
trans_list: hieroa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: tärkkelys
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skryptorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skryptorium
trans_list: kirjoitushuone
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: kidus
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: vaihdelaatikko
sense:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzyp polny
trans_list: peltokorte
sense:
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: viulu
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrócić
trans_list: alistaa
sense:
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: akronyymi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: haisunäätä
sense:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: tehoava
sense:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skutek_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skutek prawny
trans_list: oikeusvaikutus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: skootteri potkulauta | skootteri
sense:
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skyrmion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skyrmion
trans_list: skyrmioni
sense:
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: skądinąd
trans_list: muu kuin
sense:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/skąpiradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skąpiradło
trans_list: ahne
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: aikataulun mukaan
sense:
(urzędowy) (administracja) obowiązkowa opłata związana z przynależnością do jakiejś organizacji lub instytucji najczęściej opłacana w regularnych odstępach czasu


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: keräys
sense:
sposób opłacenia czegoś przez wiele osób, służącego wszystkim tym osobom, gdy każda z nich ponosi część kosztu (zwykle równą)


lexentry: pol/składnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składnia
trans_list: lauseoppi
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slajd
trans_list: laskea
sense:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slalom
trans_list: slalom
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slang
trans_list: slangi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slawizm
trans_list: slavismi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/slip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slip
trans_list: veneenlaskupaikka
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;


lexentry: pol/slumlord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slumlord
trans_list: slummin vuokraisäntä
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: maku
sense:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: ihra
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: liukaste
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: älypuhelin
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smartwatch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartwatch
trans_list: älykello
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: paistaa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerf
trans_list: Smurffi
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smolt
trans_list: lohi
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młody łosoś albo młoda troć w okresie od rozpoczęcia wędrówki ku morzu do pierwszych dni pobytu w przybrzeżnych wodach morskich


lexentry: pol/smoothie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smoothie
trans_list: smoothie
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: avainnauha
sense:
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: hihna
sense:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: jousi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: tarkka-ampuja
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snopowiązałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snopowiązałka
trans_list: sitomakone
sense:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do zautomatyzowanego koszenia zboża, traw nasiennych i rzepaku, układania skoszonego materiału w snopy i wiązania ich sznurkiem;


lexentry: pol/snowboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboard
trans_list: lumilauta
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/snowboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboarding
trans_list: lumilautailu
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/snoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snoza
trans_list: seivästää
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: itseni
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soból
trans_list: soopeli
sense:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: itse
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjaldemokracja
trans_list: sosiaalidemokratia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: sosialismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: sosiologia
sense:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socrealizm
trans_list: sosialistinen realismi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: socyniański
trans_list: socinolainen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: piilolinssi
sense:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soja
trans_list: soija
sense:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokolnictwo
trans_list: haukkametsästys
sense:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: haukka | jalohaukka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/sokół_wędrowny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół wędrowny
trans_list: muuttohaukka | jalohaukka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;


lexentry: pol/solastalgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solastalgia
trans_list: solastalgia
sense:
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym


lexentry: pol/solilokwium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solilokwium
trans_list: yksinpuhelu
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: solipsismi
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solista
trans_list: solisti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: erakkopeli
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) duży kamień szlachetny (najczęściej brylant, diament) w oprawie, niekiedy otoczony drobnymi tego samego rodzaju


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: lapamato
sense:
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;


lexentry: pol/soliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliton
trans_list: solitoni
sense:
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością


lexentry: pol/solniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solniczka
trans_list: suolasirotin
sense:
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;


lexentry: pol/sombrero__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sombrero
trans_list: sombrero
sense:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnolencja
trans_list: somnolenssi
sense:
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/somnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnologia
trans_list: somnologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) dziedzina nauki zajmująca się snem – jego fizjologią, zaburzeniami, przebiegiem;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonata
trans_list: sonaatti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonda
trans_list: anturi
sense:
(astronomia, astronomiczny) bezzałogowy statek kosmiczny wykorzystywany do eksplorowania miejsc w kosmosie, gdzie bezpośredni dostęp człowieka jest niemożliwy;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonet
trans_list: sonetti
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sorgo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sorgo
trans_list: durra
sense:
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: kastike
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos sojowy
trans_list: soijakastike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sos_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos tatarski
trans_list: tartar-kastike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;


lexentry: pol/sos_teriyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos teriyaki
trans_list: teriyaki-kastike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)


lexentry: pol/sosna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sosna
trans_list: mänty | honka
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: pöllö
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sowa_jarzębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa jarzębata
trans_list: hiiripöllö
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowa_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa śnieżna
trans_list: tunturipöllö
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowietolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietolog
trans_list: sovjetologi
sense:
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii


lexentry: pol/sozologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sozologia
trans_list: ympäristötiede
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spad
trans_list: vuodattaa verta
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadająca_gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadająca gwiazda
trans_list: tähdenlento
sense:
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadek
trans_list: perintö
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkobierca
trans_list: perillinen
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochron
trans_list: laskuvarjo
sense:
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: laskuvarjohyppääjä
sense:
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadówa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: spadówa
trans_list: hukkua
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie


lexentry: pol/spadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadź
trans_list: mesikaste
sense:
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalony
trans_list: paitsio
sense:
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spaniel
trans_list: spanieli
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/sparysoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sparysoma
trans_list: papukaijakala
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma Swainson, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;


lexentry: pol/spać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spać
trans_list: nukkua
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości


lexentry: pol/specyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: specyfik
trans_list: erikoinen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm


lexentry: pol/spektrometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spektrometria
trans_list: spektrometria
sense:
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulacja
trans_list: johtopäätös
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż


lexentry: pol/spermatozoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermatozoid
trans_list: siittiö
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin


lexentry: pol/spermina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermina
trans_list: spermiini
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;


lexentry: pol/spieniacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spieniacz
trans_list: vaahdotin
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do robienia piany, np. z mleka lub kawy


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinel
trans_list: spinelli
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirala
trans_list: kierukka
sense:
(lotnictwo, lotniczy) figura wyższego pilotażu, która polega na ruchu samolotu po linii śrubowej ze stopniowym zmniejszaniem wysokości;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirala
trans_list: kierukka
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spoina
trans_list: liitoskohta
sense:
(budownictwo) wypełniona zaprawą szczelina między płytkami ceramicznymi, cegłami lub innymi materiałami budowlanymi


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spoina
trans_list: väriresedasta tehty väriaine
sense:
(technologia, technika, techniczny) miejsce połączenia dwóch zespawanych metalowych fragmentów konstrukcji


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spojówka
trans_list: sidekalvo
sense:
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;


lexentry: pol/sport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sport
trans_list: urheilu | urheilulaji
sense:
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiedź
trans_list: rippi | tunnustus | tunnustaminen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: yhteiskunta
sense:
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/sprawczość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawczość
trans_list: toiminta
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie


lexentry: pol/sprawdzian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawdzian
trans_list: koe
sense:
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie


lexentry: pol/sprawozdawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawozdawczy
trans_list: kirjanpito
sense:
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spread
trans_list: ostokurssin ja myyntikurssin ero
sense:
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprint
trans_list: pikajuoksu
sense:
(zarządzanie) (informatyka, informatyczny) odcinek czasu (zwykle dwutygodniowy) na początku którego wybiera się zadania a na końcu demonstruje ich wykonanie


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprzężenie zwrotne
trans_list: palaute
sense:
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężyna
trans_list: jousi | vieteri
sense:
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/sprężysty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężysty
trans_list: elastinen
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spust
trans_list: liipaisin
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;


lexentry: pol/spycharka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spycharka
trans_list: puskutraktori | raivaustraktori
sense:
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójnik
trans_list: sidesana | konjunktio
sense:
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spójność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójność
trans_list: koheesio
sense:
(chemia, chemiczny) przyciąganie się wzajemne atomów lub cząsteczek określonej substancji na skutek działania sił wewnętrznych


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółdzielnia
trans_list: osuuskunta
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółgłoska
trans_list: konsonantti | kerake
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka
trans_list: yhtiö
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_z_ograniczoną_odpowiedzialnością__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
trans_list: osakeyhtiö
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka zależna
trans_list: tytäryhtiö
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/spławik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spławik
trans_list: kellua
sense:
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;


lexentry: pol/spłonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłonka
trans_list: aluke
sense:
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;


lexentry: pol/spłuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłuczka
trans_list: huuhtelu
sense:
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem


lexentry: pol/spływać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spływać
trans_list: kutoa
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) odchodzić, odczepiać się, zostawiać w spokoju


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squash
trans_list: kössi
sense:
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sranie w banię
trans_list: fusku
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srebrny_ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srebrny ekran
trans_list: valkokangas
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) kino w ogólności, film kinowy


lexentry: pol/sriracha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sriracha
trans_list: sriracha-kastike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pikantny tajski sos z przetartych papryczek chili z dodatkiem czosnku, octu, cukru i soli używany jako przyprawa;


lexentry: pol/srokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srokosz
trans_list: isolepinkäinen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lanius excubitor, popielatoczarny ptak występujący na półkuli północnej;


lexentry: pol/ssak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ssak
trans_list: nisäkäs
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;


lexentry: pol/staccato__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staccato
trans_list: staccato
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: asema
sense:
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: asema
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu


lexentry: pol/stacja_kolejowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja kolejowa
trans_list: juna-asema
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;


lexentry: pol/stacja_telewizyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja telewizyjna
trans_list: televisioasema
sense:
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: lauma
sense:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajenka
trans_list: laari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stajnia_Augiasza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajnia Augiasza
trans_list: Augeiaan tallit
sense:
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem


lexentry: pol/stalinista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinista
trans_list: stalinisti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizm
trans_list: stalinismi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stalinowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinowski
trans_list: stalinistinen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina


lexentry: pol/stalker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalker
trans_list: ahdistelija
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia


lexentry: pol/stan_cywilny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan cywilny
trans_list: siviilisääty
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;


lexentry: pol/stan_nadzwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan nadzwyczajny
trans_list: poikkeustila
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wojenny
trans_list: poikkeustila
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/stan_wyjątkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wyjątkowy
trans_list: hätätilanne
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/starczowzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starczowzroczność
trans_list: ikänäkö
sense:
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;


lexentry: pol/staro-cerkiewno-słowiański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staro-cerkiewno-słowiański
trans_list: muinaiskirkkoslaavi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;


lexentry: pol/starofrancuski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starofrancuski
trans_list: muinaisranska
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/staroobrzędowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staroobrzędowiec
trans_list: starovertsi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;


lexentry: pol/staroruski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: staroruski
trans_list: muinaisitäslaavi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) obecnie wymarły wschodniosłowiański język używany na Rusi między X a XV wiekiem;


lexentry: pol/starosaksoński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starosaksoński
trans_list: muinaisalasaksa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;


lexentry: pol/starotestamentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: starotestamentowy
trans_list: vanhatestamentillinen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starożytność
trans_list: antiikin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;


lexentry: pol/starzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starzenie
trans_list: ikääntyminen
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;


lexentry: pol/statut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statut
trans_list: säännöt
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;


lexentry: pol/statyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyna
trans_list: statiini
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek obniżający poziomy lipidów i poprawiający stan układu krążenia


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: tilastotiede | tilasto
sense:
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyw
trans_list: tripodi
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/staurolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staurolit
trans_list: stauroliitti
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;


lexentry: pol/stawianie_chochoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawianie chochoła
trans_list: mattimeikäläinen
sense:
metoda manipulacji polegająca na atakowaniu, wyśmiewaniu lub podważaniu poglądów przeciwnika, których przeciwnik nigdy nie wyraził


lexentry: pol/stawonóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawonóg
trans_list: niveljalkainen
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: pysähtyneisyys
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach)


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: kiristysside
sense:
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie


lexentry: pol/stała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stała
trans_list: vakio
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;


lexentry: pol/stały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stały
trans_list: kiinteä
sense:
(fizyka, fizyczny) o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować


lexentry: pol/stebnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stebnować
trans_list: topata
sense:
(krawiectwo) szyć ozdobnie widocznym ściegiem po wierzchu materiału, tworząc pojedynczą, nieprzerwaną linię


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stek
trans_list: pihvi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stekowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stekowiec
trans_list: nokkaeläin
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku


lexentry: pol/stela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stela
trans_list: steele
sense:
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stenografia
trans_list: pikakirjoitus | stenografia
sense:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/ster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ster
trans_list: peräsin | ruori
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: stereotypia
sense:
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sternik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternik
trans_list: perämies
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowiec
trans_list: ilmalaiva | zeppeliini
sense:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/sterownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterownik
trans_list: ajuri
sense:
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem


lexentry: pol/steryd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: steryd
trans_list: steroidi
sense:
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilisaatio
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilisaatio
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stewia
trans_list: stevia
sense:
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stigma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stigma
trans_list: stigma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: stoa
sense:
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: stokastinen
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: telakka
sense:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stodoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stodoła
trans_list: lato
sense:
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: lava
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stok
trans_list: rinne
sense:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: puuseppä
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: pääkaupunki
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolik
trans_list: pöytä
sense:
(termin karciany) w brydżu: karty partnera rozgrywającego, rozłożone na stole i widoczne dla wszystkich


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomatologia
trans_list: suutautioppi
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomia
trans_list: avanne
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: koloradonkuoriainen
sense:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: koloradonkuoriainen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: juoksujalkainen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: juoksujalkainen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stopa_okopowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopa okopowa
trans_list: juoksuhautajalka
sense:
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: sekkari
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: lähijuna
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: aste
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: superlatiivi
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: komparatiivi | vertailumuoto
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: alatunniste
sense:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: paininjalka
sense:
(technologia, technika, techniczny) (krawiectwo) część maszyny do szycia dociskająca szytą tkaninę do płytki ściegowej


lexentry: pol/stopniowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopniowanie
trans_list: komparaatio
sense:
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: pino
sense:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: kokko
sense:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stosunek_przerywany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek przerywany
trans_list: keskeytetty yhdyntä
sense:
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: yhdyntä | seksuaalinen kanssakäyminen
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: yhdistys
sense:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: lakko
sense:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straponten
trans_list: saranatuoli
sense:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/strata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strata
trans_list: tappio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, gdy przychody w określonej jednostce czasu są niższe od poniesionych kosztów, ujemny wynik finansowy


lexentry: pol/strateg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strateg
trans_list: strategi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: kerrostaminen
sense:
(rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: kerrostaminen
sense:
(socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: palokunta
sense:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: merivartiosto
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnica
trans_list: vartiotorni
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa erogenna
trans_list: erogeeninen alue
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: streszczać
trans_list: tehdä yhteenveto
sense:
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: lehdykkä
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/stroić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroić
trans_list: virittää
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: osapuoli
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: nettisivu
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: joukko
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strop
trans_list: katto
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strudel
trans_list: struudeli
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: höylä
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struktura_spinki_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struktura spinki do włosów
trans_list: hiusneula
sense:
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par


lexentry: pol/strukturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strukturalizm
trans_list: strukturalismi
sense:
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;


lexentry: pol/strumień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strumień
trans_list: jono
sense:
(informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: kieli
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: rupi
sense:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strusia_polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strusia polityka
trans_list: strutsipolitiikka
sense:
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: ullakko
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strzelanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelanka
trans_list: ammuntapeli
sense:
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;


lexentry: pol/strzelba_potokowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelba potokowa
trans_list: kalastaa pikkukaloja
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;


lexentry: pol/strzelnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelnica
trans_list: sakaramuuri
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) otwór strzelniczy w ścianie budowli obronnej


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: jalustin
sense:
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: injektioruisku
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strzyżoń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżoń
trans_list: peukaloinen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej


lexentry: pol/strzyżyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyczek
trans_list: peukaloinen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku


lexentry: pol/strzyżyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk
trans_list: peukaloinen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję


lexentry: pol/strzyżyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyki
trans_list: peukaloinen
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój
trans_list: laulelma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/strój_równomiernie_temperowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój równomiernie temperowany
trans_list: tasaviritys
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części


lexentry: pol/strętwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strętwa
trans_list: sähköankerias
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Electrophorus electricus, gatunek słodkowodnej ryby z rodzaju Electrophorus o podłużnym kształcie i zdolności rażenia prądem elektrycznym;


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: studio
sense:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/studium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studium
trans_list: opiskelu
sense:
(edukacja, edukacyjny) nazwa uczelni, jej wydziału, a także innej szkoły lub jednostki badawczej albo rodzaj pobieranej nauki


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: fimoosi
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
trans_list: nilkkain
sense:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stwórca
trans_list: Luoja
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;


lexentry: pol/styczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styczna
trans_list: sivuaja
sense:
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;


lexentry: pol/stycznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stycznik
trans_list: kontaktori
sense:
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: elämäntapa
sense:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: laittaa
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (architektura, architektoniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) styl charakterystyczny dla danego twórcy lub dzieła


lexentry: pol/stypulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulacja
trans_list: määräys
sense:
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: edellyttää
sense:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: styroksi
sense:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: aluskarva
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: pöytä
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stępka
trans_list: köli
sense:
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
trans_list: normaalijakautuneisuus
sense:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: osamanner
sense:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkultura
trans_list: alakulttuuri
sense:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/subskrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subskrypcja
trans_list: allekirjoitus
sense:
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: aine
sense:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substancja_czynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja czynna
trans_list: aktiivinen ainesosa
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: korvaaminen
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: korvaaminen
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;


lexentry: pol/subsydiarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydiarność
trans_list: läheisyysperiaate
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: apuraha
sense:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/subwoofer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subwoofer
trans_list: alaäänikaiutin
sense:
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sudoku
trans_list: sudoku
sense:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufler
trans_list: kuiskaaja
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/sufrażystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufrażystka
trans_list: naisasianainen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sugestywny
trans_list: viettelevä
sense:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: sarja
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: mekko
sense:
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukkub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukkub
trans_list: succubus
sense:
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: mekko
sense:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukraloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukraloza
trans_list: sukraloosi
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukulent
trans_list: mehikasvi
sense:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumak
trans_list: sumakki
sense:
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;


lexentry: pol/sumienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumienie
trans_list: omatunto
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: supersankari
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: supernova
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/superżywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superżywność
trans_list: superruoka
sense:
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie


lexentry: pol/suplement_diety__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suplement diety
trans_list: ravintolisä
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek zawierający składniki odżywcze mający stanowić uzupełnienie diety;


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: lainelautailu
sense:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealistyczny
trans_list: surrealistinen
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: surrealismi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/suseł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suseł
trans_list: taskurotta
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: sushi | suši
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspens
trans_list: jännitys
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/suspensa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspensa
trans_list: pidätys
sense:
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: kasukka
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suterena
trans_list: kellarikerros
sense:
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suw
trans_list: tahti
sense:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwak logarytmiczny
trans_list: laskutikku
sense:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: suvereniteetti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: hakaristi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: hakaristi
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swat
trans_list: avioliittovälittäjä
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/swing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swing
trans_list: heijari
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
trans_list: enne
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: sionistinen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: sionismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syk
trans_list: sihinä
sense:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: tavu
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylabariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylabariusz
trans_list: syllabaari
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom


lexentry: pol/symbolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbolizm
trans_list: symbolismi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetria
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetria
sense:
(potocznie, potoczny) właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: sinfonia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symonia
trans_list: simonia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakr
trans_list: simulakrumi
sense:
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakrum
trans_list: kuva
sense:
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: synapsi
sense:
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;


lexentry: pol/synchrotron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synchrotron
trans_list: synkrotroni
sense:
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: ilmiö
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: ilmiö
sense:
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom grupowego myślenia
trans_list: laumasieluisuus
sense:
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_paryski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom paryski
trans_list: Pariisin syndrooma
sense:
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: Tukholma-syndrooma
sense:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/synekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synekologia
trans_list: synekologia
sense:
dział ekologii, zajmujący się badaniem grup organizmów (jako całości) w biocenozach oraz zależności między zbiorowiskami organizmów a ich siedliskiem


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: synergia
sense:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: aistien sekoittuminen
sense:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: kirkolliskokous
sense:
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/synonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synonim
trans_list: synonyymi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: syntagma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntezator
trans_list: syntetisaattori
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: seireeni | sireeni
sense:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: siirappi
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: käyttöjärjestelmä
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: tiedostojärjestelmä
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: sapatti
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: avosetti
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szach
trans_list: šaahi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachować
trans_list: ahdistella
sense:
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: šakkilauta | shakkilauta
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: shakki | šakki
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szadź
trans_list: huurre
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: levyautomaatti
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafot
trans_list: mestauslava
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;


lexentry: pol/szafran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafran
trans_list: sahrami
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
trans_list: sahraminkeltainen
sense:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: šahada
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szakal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakal
trans_list: sakaali
sense:
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;


lexentry: pol/szakszuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakszuka
trans_list: shakshuka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
trans_list: hemlokki
sense:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaleniec
trans_list: huimapää
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalupa
trans_list: pelastusvene
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: šamaani
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: šamanismi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: kunnioittaa
sense:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: mahdollisuus
sense:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: kiristys
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: harmaa eminenssi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: harmaa talous
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);


lexentry: pol/szarawary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarawary
trans_list: haaremihousut
sense:
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: kulkusirkka
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarlatan
trans_list: puoskari
sense:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szarogłaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarogłaz
trans_list: grauvakka
sense:
(geologia, geologiczny) szara lub zielonkawa skała osadowa, zawierająca ziarna kwarcu, skaleni, łyszczyków i okruchy innych skał


lexentry: pol/szarotka_alpejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarotka alpejska
trans_list: alppitähti
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale Huet, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;


lexentry: pol/szaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaser
trans_list: metsästäjä
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: saslik
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
trans_list: saatana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatnia
trans_list: narikka | pukuhuone
sense:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
trans_list: narikanhoitaja
sense:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szałamaja
trans_list: skalmeija
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczelinowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczelinowy
trans_list: frikatiivi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia


lexentry: pol/szczeniak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szczeniak
trans_list: penikka
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały


lexentry: pol/szczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczep
trans_list: heimo
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa etniczna osób nie wywodzących swego pochodzenia od wspólnego przodka;


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: rokote
sense:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: vilpitön
sense:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczudłak
trans_list: pitkäjalka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczujnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczujnia
trans_list: skandaalilehti
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) medium (stacja telewizyjna, gazeta, serwis internetowy itp.) postrzegane jako stronnicze i propagujące nienawiść polityczną lub społeczną, niekiedy wobec konkretnych osób


lexentry: pol/szczuroskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczuroskoczek
trans_list: kengururotta
sense:
(zoologia, zoologiczny) Dipodomys J.E. Gray, mały gryzoń północnoamerykański z rodziny karłomyszowatych;


lexentry: pol/szczwół_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczwół plamisty
trans_list: hemlokki
sense:
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/szczypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczypce
trans_list: pihdit
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
trans_list: Shakespearen
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: Shakespearen
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: sellakka
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: hylly
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szeląg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szeląg
trans_list: penny
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: leveys
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: sauma
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szezlong
trans_list: lepotuoli
sense:
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/sześćdziesięcioczwórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sześćdziesięcioczwórka
trans_list: kuudeskymmenesneljäsosanuotti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: skapulaari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: skapulaari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie


lexentry: pol/szkic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkic
trans_list: luonnos
sense:
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)


lexentry: pol/szkiełko_zegarkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkiełko zegarkowe
trans_list: kellolasi
sense:
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: kasvihuone
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkoda_całkowita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoda całkowita
trans_list: tuhoutunut
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkolenie
trans_list: koulutus
sense:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoła wyższa
trans_list: korkeakoulu
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: kuunari
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachar
trans_list: tukkakoskelo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: jalo
sense:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlak
trans_list: polku
sense:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlam
trans_list: lieju
sense:
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych


lexentry: pol/szlifierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka
trans_list: hiomakone
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;


lexentry: pol/szlifierka_kątowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka kątowa
trans_list: kulmahiomakone
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: hioa
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmer sercowy
trans_list: jupina
sense:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szminka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szminka
trans_list: huulipuna
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kosmetyk używany do wykonania charakteryzacji, makijażu scenicznego aktora


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: hakata
sense:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szmuglować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmuglować
trans_list: huijata
sense:
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby


lexentry: pol/sznycel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sznycel
trans_list: vasikanleike
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


lexentry: pol/szo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szo
trans_list: shoo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogun
trans_list: shōgun
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: jymy-yllätys
sense:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: laari
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: joulukuvaelma
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szot
trans_list: jalus
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: sovinismi | šovinismi | chauvinismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szpatułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpatułka
trans_list: lasta
sense:
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła


lexentry: pol/szpic_fiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpic fiński
trans_list: suomenpystykorva
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;


lexentry: pol/szpicruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpicruta
trans_list: ratsupiiska
sense:
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: vakoilu
sense:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: ydin
sense:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpilka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpilka
trans_list: neula
sense:
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: pinaatti
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpinet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinet
trans_list: spinetti
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: sairaala
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szpital_polowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital polowy
trans_list: kenttäsairaala
sense:
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
trans_list: anjovis
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: srapnelli
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztag
trans_list: harus
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztaluga
trans_list: maalausteline
sense:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztolnia
trans_list: tunneli
sense:
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: myrsky
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: huijata
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczna inteligencja
trans_list: keinoäly | tekoäly
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: ilotulitus
sense:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/szufelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufelka
trans_list: kihveli
sense:
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/szufla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufla
trans_list: lapio
sense:
łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: vetolaatikko
sense:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szum uszny
trans_list: tinnitus
sense:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/szurf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szurf
trans_list: louhintatunneli
sense:
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych


lexentry: pol/szurnięty__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: szurnięty
trans_list: tyhmä
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) niespełna rozumu, szalony


lexentry: pol/szwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwa
trans_list: švaa
sense:
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: eskadroona
sense:
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwedzki stół
trans_list: noutopöytä
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyb
trans_list: hissikuilu
sense:
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybolet
trans_list: šibbolet
sense:
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: purjelentokone | liitokone
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;


lexentry: pol/szydełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szydełko
trans_list: virkkuutyö
sense:
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych


lexentry: pol/szyfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfon
trans_list: sifonki
sense:
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.


lexentry: pol/szyfoniera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfoniera
trans_list: lipasto
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: salaaja
sense:
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyfrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfrant
trans_list: koodari
sense:
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem


lexentry: pol/szylkret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szylkret
trans_list: nokkosperhonen
sense:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)


lexentry: pol/szyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyna
trans_list: kisko
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;


lexentry: pol/szynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynka
trans_list: kinkku
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynobus
trans_list: kiskobussi
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki szynowy pojazd o napędzie spalinowym obsługujący trasy o niewielkiej liczbie podróżnych;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynszyla
trans_list: chinchilla
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/szyszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyszka
trans_list: käpy
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;


lexentry: pol/sójka_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka kanadyjska
trans_list: harmaakuukkeli
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus canadensis Linnaeus, średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych występujący w tajdze Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sójka_złowroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka złowroga
trans_list: kuukkeli
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: suola
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sól_fizjologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól fizjologiczna
trans_list: suolainen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;


lexentry: pol/sól_kamienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól kamienna
trans_list: karkea suola
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu


lexentry: pol/sól_kamienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól kamienna
trans_list: karkea suola
sense:
(spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: tuomioistuin
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sądownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sądownictwo
trans_list: oikeuslaitos
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) władza sądowa sprawowana przez instytucje wymiaru sprawiedliwości


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sążeń
trans_list: syli
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;


lexentry: pol/sędzia_przysięgły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sędzia przysięgły
trans_list: lautamies
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) członek ławy przysięgłych, powołany do udziału w rozpoznawaniu konkretnej sprawy karnej i orzekaniu o winie oskarżonego


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sęp
trans_list: korppikotka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/sępnik_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sępnik czarny
trans_list: mustakondori
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coragyps atratus Bechstein, gatunek padlinożernego ptaka z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/sępnik_różowogłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sępnik różowogłowy
trans_list: kalkkunakondori
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;


lexentry: pol/słodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: słodować
trans_list: mallastaa
sense:
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu


lexentry: pol/słodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: słodzić
trans_list: makeuttaa
sense:
czynić coś słodkim przez dodanie cukru, miodu lub innej słodkiej substancji; nadawać czemuś słodki smak


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoik
trans_list: tölkki
sense:
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: auringonkukka
sense:
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słoniowacizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoniowacizna
trans_list: elefantiaasi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik rdzawy
trans_list: etelänsatakieli
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słowik_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik szary
trans_list: satakieli
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: sanasto
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: ammattikieli
sense:
terminy określające jakąś specjalność; zbiór wyrazów używanych przez danego człowieka, środowisko lub w danym regionie


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: sanakirja
sense:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słownik_wyrazów_bliskoznacznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik wyrazów bliskoznacznych
trans_list: käsitesanakirja
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: sana
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słowotok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowotok
trans_list: vuodatus
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) wypowiedź rozwlekła, emocjonalna i pozbawiona głębszej treści


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słońce
trans_list: aurinko
sense:
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie


lexentry: pol/słuch_absolutny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuch absolutny
trans_list: absoluuttinen sävelkorva
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawka
trans_list: kuuloke
sense:
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawki
trans_list: kuulokkeet
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słup_słoneczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup słoneczny
trans_list: auringonpilari
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;


lexentry: pol/służba_zdrowia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służba zdrowia
trans_list: terveydenhuolto
sense:
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli;


lexentry: pol/słód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słód
trans_list: mallas
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;


lexentry: pol/słój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słój
trans_list: rengas
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia


lexentry: pol/tabasco__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabasco
trans_list: tabasko
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nazwa kilku gatunków pieprzu, z których robi się sos tabasco (1.1)


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabernakulum
trans_list: asumus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: tabletti
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: piirtopöytä
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;


lexentry: pol/tabletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabletka
trans_list: tabletti
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka


lexentry: pol/tablica_interaktywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica interaktywna
trans_list: älytaulu
sense:
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze


lexentry: pol/tabliczka_znamionowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabliczka znamionowa
trans_list: nimikilpi
sense:
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabule
trans_list: tabbouleh-salaatti
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/taca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taca
trans_list: Kolehti
sense:
(kościelny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej


lexentry: pol/tacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacker
trans_list: niittipistooli
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże


lexentry: pol/tacos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacos
trans_list: taco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: kottikärryt | kottikärry
sense:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/taekwondo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taekwondo
trans_list: taekwondo
sense:
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tag
trans_list: tagi
sense:
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tagliatelle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tagliatelle
trans_list: tagliatelle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;


lexentry: pol/tajemnica_handlowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajemnica handlowa
trans_list: liikesalaisuus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) informacja mająca wartość gospodarczą dla przedsiębiorstwa ze względu na to, że nie jest powszechnie znana lub łatwa do odkrycia


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajfun
trans_list: taifuuni
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: kyllä
sense:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/takielunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takielunek
trans_list: riki
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wszystko powyżej linii pokładu łącznie z masztami; określa typ jednostki


lexentry: pol/taklować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taklować
trans_list: lavastaa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)


lexentry: pol/takson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takson
trans_list: taksoni
sense:
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taksonomia
trans_list: taksonomia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takt
trans_list: anniskelupaikka
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taktyka
trans_list: taktiikka
sense:
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tal
trans_list: tallium
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: lautanen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: lautanen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: taliban
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talizman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talizman
trans_list: talismaani
sense:
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;


lexentry: pol/talk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talk
trans_list: talkki
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry


lexentry: pol/tamada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamada
trans_list: tamada
sense:
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty


lexentry: pol/tamaryndowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaryndowiec
trans_list: tamarindi
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus, monotypowy rodzaj drzew z rodziny bobowatych


lexentry: pol/tamaryndowiec_indyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaryndowiec indyjski
trans_list: tamarindi
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tamarindus indica, gatunek tropikalnych drzew z monotypowego rodzaju tamaryndowiec, pochodzących ze wschodniej Afryki;


lexentry: pol/tamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaszek
trans_list: tamašek
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamburyn
trans_list: tamburiini
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: tamili
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tamponi
sense:
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tamponi
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tamto__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: tamto
trans_list: se
sense:
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tangens
trans_list: tangentti
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: tanssi
sense:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec brzucha
trans_list: vatsatanssi
sense:
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/tanoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tanoreksja
trans_list: tanoreksia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;


lexentry: pol/tao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tao
trans_list: tao
sense:
(filozofia, filozoficzny) w taoizmie i ogólnie filozofii chińskiej: naturalna droga, którą podąża wszechświat


lexentry: pol/taoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taoizm
trans_list: taolaisuus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;


lexentry: pol/taon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taon
trans_list: tau
sense:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, mająca ujemny ładunek elektryczny;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapczan
trans_list: divaani
sense:
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tapir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir
trans_list: tapiiri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;


lexentry: pol/taran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taran
trans_list: muurinmurtaja
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;


lexentry: pol/taranować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taranować
trans_list: hakata
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozbijać, niszczyć lub wyważać coś przy użyciu taranu


lexentry: pol/taranować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taranować
trans_list: iskeä
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uderzyć własnym pojazdem, okrętem albo samolotem obiekt wroga w celu jego uszkodzenia albo zniszczenia;


lexentry: pol/tarcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcie
trans_list: kitka
sense:
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: kilpi
sense:
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczyca
trans_list: kilpirauhanen
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targi
trans_list: messut
sense:
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarka
trans_list: raastin | raastinrauta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: oratuomi
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: luumu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarta
trans_list: piirakka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tartrazyna
trans_list: tartratsiini
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taryfa
trans_list: tariffi
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: taser
trans_list: etälamautin
sense:
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasiemiec
trans_list: heisimato
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/tasznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasznik pospolity
trans_list: lutukka
sense:
(botanika, botaniczny) Capsella bursa-pastoris L., gatunek jednorocznej rośliny z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologia
trans_list: tautologia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;


lexentry: pol/tautologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologiczny
trans_list: tautologinen
sense:
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii


lexentry: pol/tałes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tałes
trans_list: tallit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taśma perforowana
trans_list: reikänauha
sense:
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchawica
trans_list: henkitorvi
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: teatteri
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: teatteri
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: teatteri
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/teatr_anatomiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr anatomiczny
trans_list: anatominen teatteri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;


lexentry: pol/technika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technika
trans_list: menetelmä
sense:
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technokracja
trans_list: teknokratia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teczka
trans_list: kansio
sense:
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.


lexentry: pol/tego_kwiatu_jest_pół_światu__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: tego kwiatu jest pół światu
trans_list: meressä on paljon kalaa
sense:
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza - najczęściej ze strony kobiety)


lexentry: pol/teistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: teistyczny
trans_list: teistinen
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: kartonki
sense:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;


lexentry: pol/teledysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teledysk
trans_list: musiikkivideo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny


lexentry: pol/teleewangelista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleewangelista
trans_list: televisioevankelista
sense:
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję


lexentry: pol/telegraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telegraf
trans_list: lennätin
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;


lexentry: pol/telekonferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekonferencja
trans_list: telekonferenssi
sense:
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)


lexentry: pol/telemarketer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telemarketer
trans_list: puhelinmyyjä
sense:
(handel, handlowy) osoba oferująca sprzedaż czegoś poprzez środki telekomunikacji, najczęściej poprzez rozmowę telefoniczną


lexentry: pol/teleobiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleobiektyw
trans_list: kauko-objektiivi
sense:
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;


lexentry: pol/teleportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleportacja
trans_list: teleportti | kaukosiirto
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;


lexentry: pol/telepraca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telepraca
trans_list: etätyö
sense:
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;


lexentry: pol/teleskopowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: teleskopowy
trans_list: teleskooppi-
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbudowany z zachodzących na siebie, rozsuwanych i wsuwanych rur lub walców


lexentry: pol/tell__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tell
trans_list: sanoa
sense:
(archeologia, archeologiczny) typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozistałości osad ludzkich;


lexentry: pol/tellur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tellur
trans_list: telluuri
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;


lexentry: pol/temperament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperament
trans_list: luonne
sense:
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.


lexentry: pol/temperatura_wrzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperatura wrzenia
trans_list: kiehumispiste
sense:
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: templariusz
trans_list: temppeliherra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/tempura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tempura
trans_list: tempura
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
trans_list: joka viimeksi nauraa, se parhaiten nauraa
sense:
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis
trans_list: tennis
sense:
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis stołowy
trans_list: pöytätennis
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/tensor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tensor
trans_list: jännittäjälihas
sense:
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;


lexentry: pol/teodycea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teodycea
trans_list: pahan ongelma
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;


lexentry: pol/teokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teokracja
trans_list: teokratia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teolog
trans_list: teologi
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia
trans_list: teologia
sense:
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teoremat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoremat
trans_list: lause
sense:
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: teoria
sense:
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: teoria
sense:
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;


lexentry: pol/teoria_strun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria strun
trans_list: säieteoria
sense:
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria względności
trans_list: suhteellisuusteoria
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/teratologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teratologia
trans_list: teratologia
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;


lexentry: pol/tercjarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tercjarz
trans_list: tertiaarinen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);


lexentry: pol/terenówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terenówka
trans_list: jeeppi
sense:
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: päätevastus
sense:
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: päätevastus
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;


lexentry: pol/termistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termistor
trans_list: termistori
sense:
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: termit
trans_list: termiitti
sense:
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termobaryczny
trans_list: termobaarinen
sense:
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termodynamika
trans_list: termodynamiikka
sense:
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/termojądrowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termojądrowy
trans_list: termonukleaarinen
sense:
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur


lexentry: pol/termoplastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termoplastyczny
trans_list: kestomuovi
sense:
(technologia, technika, techniczny) o tworzywie sztucznym dającym się przetwarzać, kształtować dowolną liczbę razy pod wpływem ogrzewania, bez ulegania rozkładowi chemicznemu


lexentry: pol/termopunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termopunktura
trans_list: moksaus
sense:
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;


lexentry: pol/termostat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termostat
trans_list: termostaatti
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;


lexentry: pol/terpentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terpentyna
trans_list: tärpätti
sense:
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terroryzm
trans_list: terrorismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testament
trans_list: testamentti | viimeinen tahto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/tester__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tester
trans_list: testaaja
sense:
(medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testosteron
trans_list: testosteroni
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrachlorometan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrachlorometan
trans_list: hiilitetrakloridi
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;


lexentry: pol/tetrahydrokannabinol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrahydrokannabinol
trans_list: tetrahydrokannabinoli
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;


lexentry: pol/tetralogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetralogia
trans_list: tetralogia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;


lexentry: pol/tetralogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetralogia
trans_list: tetralogia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części


lexentry: pol/tetrapylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrapylon
trans_list: tetrapylon
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach;


lexentry: pol/tetum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetum
trans_list: tetum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;


lexentry: pol/teurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teurgia
trans_list: teurgia
sense:
(ezoteryka) rytuał zmuszający bogów lub bóstwa do działania zgodnie z wolą odprawiającego dany rytuał lub jego zleceniodawcy;


lexentry: pol/thatcheryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thatcheryzm
trans_list: thatcherilaisuus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theremin
trans_list: theremin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/think_tank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: think tank
trans_list: ajatushautomo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;


lexentry: pol/tiamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiamina
trans_list: tiamiini
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;


lexentry: pol/tiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiara
trans_list: tiara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;


lexentry: pol/tik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tik
trans_list: bongata
sense:
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)


lexentry: pol/tilapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilapia
trans_list: tilapia
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioeter
trans_list: sulfidi
sense:
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tipi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tipi
trans_list: tiipii
sense:
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;


lexentry: pol/tiramisu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiramisu
trans_list: tiramisu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiul
trans_list: tylli
sense:
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkactwo
trans_list: kutominen
sense:
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka tłuszczowa
trans_list: rasvakudos
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek
trans_list: oksidi
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek węgla
trans_list: hiilimonoksidi | hiilioksidi
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/to_znaczy__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: to znaczy
trans_list: eli
sense:
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa


lexentry: pol/toaletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toaletka
trans_list: pukeutumispöytä
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.;


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: malja | maljapuhe
sense:
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toczeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toczeń
trans_list: lupus
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]


lexentry: pol/toffi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toffi
trans_list: toffee
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toga
trans_list: tooga
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/tojeść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tojeść
trans_list: alpi
sense:
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokarka
trans_list: sorvi
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: token
trans_list: alkionimi
sense:
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/toksoplazmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksoplazmoza
trans_list: toksoplasmoosi
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;


lexentry: pol/toksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksyczność
trans_list: myrkyllisyys
sense:
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykologia
trans_list: toksikologia
sense:
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerancja
trans_list: suvaitsevaisuus
sense:
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/toluen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toluen
trans_list: tolueeni
sense:
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/tombola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tombola
trans_list: arpoa
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonacja
trans_list: avain
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny


lexentry: pol/tonsura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonsura
trans_list: tonsuuri
sense:
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: toppi
sense:
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/topielec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: topielec
trans_list: jokihevonen
sense:
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód


lexentry: pol/topinambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topinambur
trans_list: maa-artisokka
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/topless__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topless
trans_list: yläosaton
sense:
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topnienie
trans_list: sulattaminen
sense:
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury;


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topografia
trans_list: topografia
sense:
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola
trans_list: poppeli
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;


lexentry: pol/topola_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola czarna
trans_list: mustapoppeli
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus nigra L., gatunek drzewa z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topologia
trans_list: topologia
sense:
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponim
trans_list: paikannimi
sense:
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/toponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponimia
trans_list: paikannimitutkimus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: kirves
sense:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: raide
sense:
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torbacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbacz
trans_list: pussieläin
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbiel
trans_list: kysta
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: käsilaukku
sense:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torf
trans_list: turve
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;


lexentry: pol/torfowisko_niskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torfowisko niskie
trans_list: letto
sense:
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;


lexentry: pol/torfowisko_wysokie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torfowisko wysokie
trans_list: keidassuo
sense:
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym;


lexentry: pol/toroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toroid
trans_list: toroidi
sense:
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torpeda
trans_list: torpedo
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tort
trans_list: täytekakku
sense:
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortilla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortilla
trans_list: tortilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortura
trans_list: kidutus
sense:
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: kiduttaa
sense:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/tost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tost
trans_list: paahtoleipä
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitarystyczny
trans_list: totalitaarinen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitaryzm
trans_list: totalitarismi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: toteemi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/totemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totemizm
trans_list: totemismi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu


lexentry: pol/touchpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: touchpad
trans_list: kosketuslevy
sense:
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;


lexentry: pol/tołstojowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tołstojowski
trans_list: tolstoilainen
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identiteetti | henkilöllisyys
sense:
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę


lexentry: pol/trackpoint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trackpoint
trans_list: tappihiiri
sense:
(informatyka, informatyczny) miniaturowy dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad;


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycyjny
trans_list: perinteinen
sense:
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/trafiła_kosa_na_kamień__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: trafiła kosa na kamień
trans_list: kyllä koira koiran tuntee
sense:
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragarz
trans_list: portteri
sense:
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragedia
trans_list: murhenäytelmä | tragedia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;


lexentry: pol/tragiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tragiczny
trans_list: traaginen
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)


lexentry: pol/tragik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragik
trans_list: traagikko
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba pisząca tragedie


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: tragikomedia
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktat
trans_list: traktaatti
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktor
trans_list: traktori
sense:
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/traktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktura
trans_list: aktio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechanizm w organach przenoszący ruch klawiszy na wentyle otwierające dopływ powietrza do piszczałek;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tralka
trans_list: balusteri
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/tramadol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tramadol
trans_list: tramadoli
sense:
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoliini
sense:
(informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoliini
sense:
(sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampoliini
sense:
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;


lexentry: pol/tran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tran
trans_list: kalaöljy
sense:
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;


lexentry: pol/trans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trans
trans_list: trance
sense:
(przenośnie, przenośnia) pełne poświęcenie się danej czynności powodujące brak kontaktu z otoczeniem


lexentry: pol/transakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transakcja
trans_list: liiketoimi
sense:
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem


lexentry: pol/transcendencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendencja
trans_list: etevämmyys
sense:
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym


lexentry: pol/transcendentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalny
trans_list: transsendentaalinen
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)


lexentry: pol/transept__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transept
trans_list: poikkilaiva
sense:
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;


lexentry: pol/transfobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfobia
trans_list: transfobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;


lexentry: pol/transformata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transformata
trans_list: muunnos
sense:
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;


lexentry: pol/transfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfuzja
trans_list: verensiirto
sense:
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transgenderyzm
trans_list: muunsukupuolinen
sense:
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/transgeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transgeniczny
trans_list: siirtogeeninen
sense:
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku


lexentry: pol/transkluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkluzja
trans_list: sisällytys
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;


lexentry: pol/transkrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkrypcja
trans_list: tarkekirjoitus | transkriptio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos


lexentry: pol/transkryptom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkryptom
trans_list: transkriptomi
sense:
(biologia, biologiczny) ogół produktów transkrypcji informacji genetycznej z nici DNA na nić RNA w konkretnym organizmie;


lexentry: pol/translacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: translacja
trans_list: siirto
sense:
(biologia, biologiczny) proces w biosyntezie białka polegający na utworzeniu łańcucha peptydowego na podstawie sekwencji aminokwasów powstałej w wyniku transkrypcji;


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: translator
trans_list: kääntäjä
sense:
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliteracja
trans_list: translitterointi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transliterować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliterować
trans_list: translitteroida
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmisja
trans_list: lähetys
sense:
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transsubstancjacja
trans_list: transsubstantiaatio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/transzeja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transzeja
trans_list: ampumahauta
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: korjata sukupuolensa
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: korjata sukupuolensa
sense:
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: perinne
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustne przekazywanie tajemnic i prawd wiary pochodzących od ustnego nauczania Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/tranzyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzyt
trans_list: ylikulku
sense:
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa


lexentry: pol/trap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trap
trans_list: tikkaat
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, podgatunek hip-hopu charakteryzujący się agresywnym brzmieniem, wykorzystaniem automatu perkursyjnego Roland TR-808, a także wielowarstwowym zastosowaniem syntezatorów i brzmień instrumentów smyczkowych, budzących skojarzenia z muzyką filmową;


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trasować
trans_list: reitittää
sense:
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatologia
trans_list: traumatologia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawa
trans_list: heinä | ruoho
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawestować
trans_list: irvikuva
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienie
trans_list: ruoansulatus
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: juoksutusmaha
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/trebusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trebusz
trans_list: trebuchet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;


lexentry: pol/trema__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: trema
trans_list: ääkköset
sense:
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: laahus
sense:
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: surulaulu
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;


lexentry: pol/trencz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trencz
trans_list: berberi
sense:
luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej


lexentry: pol/trend__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trend
trans_list: muoti
sense:
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trener
trans_list: valmentaja
sense:
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trening
trans_list: harjoittelu
sense:
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: esanssi
sense:
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trichotillomania
trans_list: trikotillomania
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/triera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triera
trans_list: trieeri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trimaran
trans_list: trimaraani
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trio
trans_list: tertsetti
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triolet
trans_list: trioletti
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;


lexentry: pol/triskelion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triskelion
trans_list: triskele
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triumf
trans_list: riemuvoitto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;


lexentry: pol/trochej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trochej
trans_list: trokee
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stopa metryczna złożona z dwóch sylab: długiej i krótkiej;


lexentry: pol/trockizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trockizm
trans_list: trotskilaisuus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: kolmivaljakko
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi


lexentry: pol/trojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trojka
trans_list: kolmivaljakko
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: peikko
sense:
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: peikko
sense:
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze


lexentry: pol/troll_patentowy__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: troll patentowy
trans_list: patenttitrolli
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trolling
trans_list: trollaus
sense:
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;


lexentry: pol/tromtadracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tromtadracja
trans_list: ilmestyä (paikalle)
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) krzykliwe i demonstracyjne przedstawienie jakichś poglądów lub wyniosłych haseł pozbawionych treści


lexentry: pol/trubadur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trubadur
trans_list: trubaduuri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;


lexentry: pol/trupia_czaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trupia czaszka
trans_list: pääkallo ja luut ristissä
sense:
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: mansikka
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truteń
trans_list: kuhnuri
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
trans_list: myrkky
sense:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trwały
trans_list: kiinteä
sense:
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb
trans_list: tapaluokka | modus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb orzekający
trans_list: indikatiivi
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_samolotowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb samolotowy
trans_list: lentotila
sense:
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb łączący
trans_list: konjunktiivi
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybalizm
trans_list: tribalismi
sense:
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych


lexentry: pol/trybula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybula
trans_list: kirveli
sense:
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;


lexentry: pol/trybun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybun
trans_list: tribuuni
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;


lexentry: pol/trychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trychologia
trans_list: trikologia
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryftong
trans_list: triftongi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trygonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trygonometria
trans_list: trigonometria
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trylogia
trans_list: trilogia
sense:
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trymestr
trans_list: kolmannes
sense:
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trynitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trynitarz
trans_list: kolminainen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;


lexentry: pol/tryptofan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryptofan
trans_list: tryptofaani
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryskawka
trans_list: hengitysaukko
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;


lexentry: pol/trytytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trytytka
trans_list: johdinside
sense:
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina
trans_list: ruoko
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina cukrowa
trans_list: sokeriruoko
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trzciniak_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzciniak zwyczajny
trans_list: rastaskerttunen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;


lexentry: pol/trzeba__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeba
trans_list: minun pitää
sense:
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej


lexentry: pol/trzewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewik
trans_list: saalis
sense:
rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;


lexentry: pol/trzewikodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewikodziób
trans_list: kenkänokka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;


lexentry: pol/trzmiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmiel
trans_list: kimalainen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel
trans_list: keltasirkku
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trznadel_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel zwyczajny
trans_list: keltasirkku
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;


lexentry: pol/trój-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: trój-
trans_list: kolmi-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części


lexentry: pol/trójdzielny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdzielny
trans_list: kolmiosainen
sense:
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części


lexentry: pol/trójdźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk
trans_list: kolmikko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójskok
trans_list: kolmiloikka
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójząb
trans_list: atrain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba
trans_list: tuuba
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba powietrzna
trans_list: pyörremyrsky
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: trumpetti | torvi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trądzik_różowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trądzik różowaty
trans_list: ruusufinni
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan
trans_list: tukaani
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;


lexentry: pol/tuleja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuleja
trans_list: liukulaakeri
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: tulppaani
sense:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: hauta
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tundra
trans_list: tundra
sense:
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunneli
sense:
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunneli
sense:
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;


lexentry: pol/tunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunika
trans_list: asetakki
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbina
trans_list: turbiini
sense:
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbulencja
trans_list: turbulenssi
sense:
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turkawka
trans_list: turturikyyhky
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkijski
trans_list: turkkilainen
sense:
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkusowy
trans_list: turkoosi
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/tusz_do_rzęs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tusz do rzęs
trans_list: maskara
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka


lexentry: pol/twarda_sztuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda sztuka
trans_list: kova luu
sense:
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice


lexentry: pol/twarda_waluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda waluta
trans_list: kova valuutta
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) silna waluta narodowa łatwo wymienialna na inne waluty;


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: rahka | maitorahka
sense:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twierdza
trans_list: linnake
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/twink__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twink
trans_list: hintti
sense:
(slangowo) gejowski atrakcyjny młody mężczyzna w wieku od kulkunastu do dwudziestu kilku lat, o młodzieńczym wyglądzie


lexentry: pol/twist__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twist
trans_list: rihlaus
sense:
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzywo sztuczne
trans_list: falski
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: luoda
sense:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: viikko
sense:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tyfus_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyfus plamisty
trans_list: pilkkukuume
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna wywoływana przez niektóre riketsje, charakteryzująca się powstawaniem krwawych wybroczyn na ciele chorego;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: sulatuspata
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: sulatuspata
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.


lexentry: pol/tygrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys
trans_list: tiikeri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;


lexentry: pol/tygrys_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys azjatycki
trans_list: tiikeri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/tygrys_sumatrzański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys sumatrzański
trans_list: sumatrantiikeri
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;


lexentry: pol/tylda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tylda
trans_list: aaltoviiva
sense:
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część


lexentry: pol/tymianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymianek
trans_list: timjami
sense:
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;


lexentry: pol/tymol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymol
trans_list: tymoli
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;


lexentry: pol/tympanoskleroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tympanoskleroza
trans_list: tympanoskleroosi
sense:
(medycyna, medyczny) odkładanie się złogów soli wapnia w tkankach ucha środkowego, zwłaszcza w błonie śluzowej ścian jamy bębenkowej;


lexentry: pol/tynk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tynk
trans_list: laasti
sense:
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.


lexentry: pol/tyran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyran
trans_list: tyranni
sense:
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrania
trans_list: tyrannia | tyrannius
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tyrozyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrozyna
trans_list: tyrosiini
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;


lexentry: pol/tyrs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrs
trans_list: thyrsos
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytuł
trans_list: titteli | arvonimi
sense:
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;


lexentry: pol/tył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tył
trans_list: takaosa
sense:
cześć ciała przeciwległa do przodu głowy; u człowieka z tej strony co plecy, u zwierząt z tej strony co zad lub ogon


lexentry: pol/tył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tył
trans_list: takaosa
sense:
miejsce znajdujące się przeciwnie do kierunku patrzenia; po stronie przeciwnej do rzeczywistego lub oczekiwanego kierunku ruchu


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: sateenkaari
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęczówka
trans_list: värikalvo | iiris
sense:
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tętno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tętno
trans_list: pulssi
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;


lexentry: pol/tężec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tężec
trans_list: jäykkäkouristus | tetanus
sense:
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłoczyć
trans_list: ottaa väkisin
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego


lexentry: pol/tłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłok
trans_list: mäntä
sense:
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tłokowy
trans_list: työntöventtiili
sense:
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuczek
trans_list: petkel
sense:
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: äänenvaimennin
sense:
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: capo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do zmniejszania natężenia dźwięku instrumentu smyczkowego


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: capo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wkładany do wylotu instrumentu dętego, który tłumi dźwięk, zmieniając jego natężenie i barwę


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: äänenvaimennin
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: kukistaa
sense:
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: salata
sense:
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłumok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumok
trans_list: aineisto
sense:
(potocznie, potoczny) duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.


lexentry: pol/tłusty_czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłusty czwartek
trans_list: laskiainen
sense:
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: rasva
sense:
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: rasva
sense:
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/tłuszczak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłuszczak
trans_list: rasvakehrääjä
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków;


lexentry: pol/tłuszczak_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszczak amerykański
trans_list: rasvakehrääjä
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, gatunek południowoamerykańskiego ptaka z rodziny tłuszczakowatych, znany z wykorzystywania echolokacji


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie
trans_list: vakuutus
sense:
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie na życie
trans_list: henkivakuutus
sense:
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/ubijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubijać
trans_list: ajo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie


lexentry: pol/ucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ucha
trans_list: kalakeitto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych


lexentry: pol/uchatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchatka
trans_list: haaremihylje
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchwała
trans_list: kannanotto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/ucieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ucieczka
trans_list: pako
sense:
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa


lexentry: pol/uczta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczta
trans_list: lahja
sense:
(przenośnie, przenośnia) ciekawe wydarzenie, zazwyczaj o charakterze kulturalnym; bardzo przyjemne przeżycie estetyczne, duchowe


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczucie
trans_list: tunne
sense:
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/udawać_Greka__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: udawać Greka
trans_list: esittää mykkää
sense:
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej


lexentry: pol/udziałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: udziałowiec
trans_list: osakkeenomistaja
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym


lexentry: pol/ufać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ufać
trans_list: luottaa
sense:
być przekonanym, że ktoś posiada jakieś umiejętności, zdolności (i tym podobne, i temu podobne) i potrafi je odpowiednio wykorzystać


lexentry: pol/ugniatać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ugniatać
trans_list: sotkea
sense:
gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś


lexentry: pol/uhla_pstrodzioba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uhla pstrodzioba
trans_list: pilkkaniska
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta perspicillata, północnoamerykański gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: ujgurski
trans_list: uiguuri
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukaz
trans_list: ukaasi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrywać
trans_list: piilottaa
sense:
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/ukwiał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukwiał
trans_list: merivuokko
sense:
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;


lexentry: pol/układ_krążenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ krążenia
trans_list: verenkiertojärjestelmä
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ nerwowy
trans_list: hermosto
sense:
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: jaksollinen järjestelmä
sense:
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: jaksollinen järjestelmä | alkuaineiden jaksollinen järjestelmä
sense:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ planetarny
trans_list: planeettakunta
sense:
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ pokarmowy
trans_list: ruoansulatuselimistö
sense:
(anatomia, anatomiczny) układ narządów człowieka i zwierząt służący do pobierania, trawienia i wchłaniania pokarmu oraz wydalania resztek;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
trans_list: lukkiutumattomat jarrut
sense:
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/układ_równań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ równań
trans_list: yhtälöryhmä
sense:
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;


lexentry: pol/układ_scalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ scalony
trans_list: integroitu piiri
sense:
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;


lexentry: pol/układ_trawienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ trawienny
trans_list: ruoansulatuselimistö
sense:
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;


lexentry: pol/układ_zbiorowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ zbiorowy
trans_list: työehtosopimus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami


lexentry: pol/ul_wielokorpusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ul wielokorpusowy
trans_list: aikakauslehti
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) konstrukcja służąca jako pomieszczenie dla pszczół składająca się z pojedynczych elementów


lexentry: pol/ulica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulica
trans_list: katu
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: pysymätön
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultimatum
trans_list: ultimaatumi
sense:
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/ultradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultradźwięk
trans_list: ultraääni
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);


lexentry: pol/ultrafiolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrafiolet
trans_list: ultraviolettisäteily
sense:
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;


lexentry: pol/ultramaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultramaryna
trans_list: merensininen
sense:
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;


lexentry: pol/ultrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrastruktura
trans_list: hienorakenne
sense:
(optyka, optyczny) struktura obiektu mogąca być obserwowana tylko za pomocą mikroskopu elektronowego


lexentry: pol/umami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umami
trans_list: umami
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;


lexentry: pol/umorzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umorzenie
trans_list: anteeksianto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (finanse, finansowy) dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: sopimus
sense:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/umowa_o_pracę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa o pracę
trans_list: työsopimus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uncja
trans_list: unssi
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: unioni
sense:
(informatyka, informatyczny) typ danych w niektórych niskopoziomowych językach programowania, jak C, lub asembler, grupujący wiele różnych sposobów interpretacji tego samego fragmentu pamięci;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: unioni
sense:
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/unicorn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unicorn
trans_list: yksisarvinen
sense:
(neologizm) (ekonomia, ekonomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) start-up wyceniany na co najmniej miliard dolarów;


lexentry: pol/uniewinnianie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uniewinnianie
trans_list: vapauttava tuomio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów


lexentry: pol/unit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unit
trans_list: dalton
sense:
(chemia, chemiczny) jednostka masy atomowej, równa w przybliżeniu 1,66 · 10⁻²⁴ g, (oficjalnie) dalton


lexentry: pol/uniwersytet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uniwersytet
trans_list: yliopisto
sense:
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: alistaa
sense:
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: kaapata
sense:
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununoctium
trans_list: ununoktium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununpentium
trans_list: ununpentium
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moskow (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununseptium
trans_list: ununseptium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununtrium
trans_list: ununtrium
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;


lexentry: pol/upadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadać
trans_list: alamäki
sense:
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób


lexentry: pol/upadłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadłość
trans_list: maksukyvyttömyys
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika


lexentry: pol/upcykling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upcykling
trans_list: upcycling
sense:
ponowne wykorzystanie odpadów do zrobienia czegoś użytecznego i bardziej wartościowego od samego surowca;


lexentry: pol/uprzemysłowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprzemysłowienie
trans_list: teollistuminen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: valjaat
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś


lexentry: pol/uran_zubożony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uran zubożony
trans_list: köyhdytetty uraani
sense:
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;


lexentry: pol/urdu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urdu
trans_list: urdu
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;


lexentry: pol/urlop_macierzyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop macierzyński
trans_list: äitiysvapaa
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka


lexentry: pol/urlop_ojcowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop ojcowski
trans_list: isyysloma
sense:
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki


lexentry: pol/urlop_ojcowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urlop ojcowski
trans_list: isyysloma
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego


lexentry: pol/urojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urojenie
trans_list: harhakuvitelma
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji


lexentry: pol/urolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urolog
trans_list: urologi
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: urologia | virtsaelintautioppi
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


lexentry: pol/urząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd
trans_list: ministeriö
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;


lexentry: pol/urządzenie_peryferyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urządzenie peryferyjne
trans_list: lisä-
sense:
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;


lexentry: pol/urzędnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik
trans_list: virkailija
sense:
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;


lexentry: pol/urzędnik_stanu_cywilnego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik stanu cywilnego
trans_list: kirjaamo
sense:
(administracja) urzędnik, który prowadzi rejestr o stanie cywilnym, narodzinach, małżeństwie i śmierci obywateli


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: siirros
sense:
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: laki
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/ustawodawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawczy
trans_list: lakiasäätävä
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw


lexentry: pol/ustawodawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawstwo
trans_list: lainsäädäntö
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie


lexentry: pol/ustnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustnik
trans_list: suukappale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;


lexentry: pol/ustrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustrój
trans_list: hallintojärjestelmä
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa


lexentry: pol/usypiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: usypiać
trans_list: halventaa
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) przeprowadzać eutanazję zwierzęcia poprzez podanie mu odpowiedniego środka


lexentry: pol/uszczelniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszczelniać
trans_list: eristää
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk


lexentry: pol/uszkodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszkodzenie
trans_list: loukkaantuminen
sense:
(medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania


lexentry: pol/uszlachetniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszlachetniać
trans_list: huijaus
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) tworzyć lepsze odmiany hodowlane


lexentry: pol/utopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utopia
trans_list: Utopia | utopia
sense:
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego


lexentry: pol/utrwalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrwalać
trans_list: rekisteröidä
sense:
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia


lexentry: pol/utwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utwór
trans_list: depositio
sense:
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę


lexentry: pol/uwertura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwertura
trans_list: alkusoitto
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;


lexentry: pol/uwodornić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwodornić
trans_list: hydrata
sense:
(chemia, chemiczny) poddać procesowi technologicznemu polegającemu na katalitycznej reakcji wodoru ze związkami organicznymi


lexentry: pol/uzależnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzależnienie
trans_list: riippuvuus
sense:
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem


lexentry: pol/uzdolnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdolnienie
trans_list: endaumentti
sense:
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie


lexentry: pol/uzdrowiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdrowiciel
trans_list: parantaja
sense:
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił


lexentry: pol/uzębienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzębienie
trans_list: hammaskaava
sense:
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika;


lexentry: pol/ułamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek
trans_list: murtoluku
sense:
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)


lexentry: pol/ułan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułan
trans_list: ulaani
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ułaskawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułaskawienie
trans_list: armahdus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: hymy
sense:
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/uświadamiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uświadamiać
trans_list: kouluttaa
sense:
wyrabiać w kimś świadomość i orientację w jakiejś dziedzinie ((na przykład) politycznej, seksualnej), oświecać kogoś w czymś


lexentry: pol/użyteczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: użyteczność
trans_list: hyödyllisyys
sense:
(informatyka, informatyczny) miara wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika w odniesieniu do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych;


lexentry: pol/vel__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: vel
trans_list: aliasoida
sense:
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)


lexentry: pol/vlog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: vlog
trans_list: vlogi
sense:
blog złożony z zapisów wideo, najczęściej krótkich filmików, w których autor wypowiada się na aktualne tematy lub opowiada o wydarzeniach ze swojego życia


lexentry: pol/voguing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: voguing
trans_list: muoti
sense:
(choreografia, choreograficzny) stylizowany, nowoczesny taniec house, wywodzący się z późnych lat 80., który wyewoluował ze sceny baletowej Harlemu z lat 60. XX wieku


lexentry: pol/w_dół__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 02
written_rep: w dół
trans_list: alas
sense:
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji


lexentry: pol/w_imię_Ojca_i_Syna,_i_Ducha_Świętego__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego
trans_list: Isän ja Pojan ja Pyhän Hengen nimeen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę


lexentry: pol/w_przeciwnym_razie__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: w przeciwnym razie
trans_list: muuten
sense:
łączy dwie części wypowiedzi, sugerując, że jeśli coś nie będzie spełnione, to wyniknie z tego coś często nieprzychylnego


lexentry: pol/w_zasadzie__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: w zasadzie
trans_list: periaatteessa
sense:
…komunikuje iż wyrażony sąd jest bliski rzeczywistości mimo pewnych przesłanek przemawiających przeciwko


lexentry: pol/wacha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacha
trans_list: raitamakrilli
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych


lexentry: pol/wademekum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wademekum
trans_list: oppikirja
sense:
(książkowy) podręczna książka zawierająca podstawowe wiadomości, praktyczne wskazówki z jakiejś dziedziny


lexentry: pol/wadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wadi
trans_list: vadi
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: piikiekko
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko złożone z kilku warstw wafla (1.1), przełożonych określonym nadzieniem


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: piikiekko
sense:
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę


lexentry: pol/wagary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagary
trans_list: lintsaaminen
sense:
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;


lexentry: pol/wagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagon
trans_list: vaunu
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;


lexentry: pol/wahadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadło
trans_list: heiluri
sense:
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała


lexentry: pol/wakeboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakeboarding
trans_list: vesilautailu
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu wodnego, polegająca na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/wakuola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakuola
trans_list: vakuoli
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym;


lexentry: pol/walc_wiedeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walc wiedeński
trans_list: wienervalssi
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;


lexentry: pol/walencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walencja
trans_list: yhdisteltävyys
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zdolność otwierania pozycji w wyrazie, które mogą być zajęte przez inne elementy gramatyczne lub leksykalne;


lexentry: pol/walentynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walentynka
trans_list: ystävänpäiväkortin saaja
sense:
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji


lexentry: pol/walet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walet
trans_list: sotamies
sense:
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);


lexentry: pol/walijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: walijski
trans_list: kymri
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii;


lexentry: pol/walkiria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkiria
trans_list: valkyria
sense:
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;


lexentry: pol/walkman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkman
trans_list: korvalappustereot
sense:
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;


lexentry: pol/walkower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkower
trans_list: luovutusvoitto
sense:
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;


lexentry: pol/wanilina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanilina
trans_list: vanilliini
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;


lexentry: pol/wanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanta
trans_list: vantti
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;


lexentry: pol/wapiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapiennik
trans_list: kalkkiuuni
sense:
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;


lexentry: pol/wapień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapień
trans_list: kalkkikivi
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;


lexentry: pol/wapno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno
trans_list: kalkki
sense:
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;


lexentry: pol/waran_z_Komodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waran z Komodo
trans_list: komodonvaraani
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;


lexentry: pol/warfaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warfaryna
trans_list: varfariini
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K


lexentry: pol/wariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariancja
trans_list: varianssi
sense:
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;


lexentry: pol/wariograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariograf
trans_list: valheenpaljastin
sense:
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;


lexentry: pol/warkocz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warkocz
trans_list: häntä
sense:
(astronomia, astronomiczny) strumień gazów i pyłu wydobywający się z komety pod wpływem oddziaływania wiatru słonecznego;


lexentry: pol/warownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warownia
trans_list: linnoitus
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: verstas
sense:
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: verstas
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/wartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość
trans_list: arvo
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/wartość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość własna
trans_list: ominaisarvo
sense:
(matematyka, matematyczny) skalar, dla którego istnieje pewien niezerowy wektor, którego obraz przez dane przekształcenie liniowe równy jest iloczynowi tego skalara i tego wektora;


lexentry: pol/waruga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waruga
trans_list: vasarapäähaikara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;


lexentry: pol/wasabi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasabi
trans_list: wasabi
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych


lexentry: pol/wasal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasal
trans_list: vasalli
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;


lexentry: pol/wat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wat
trans_list: watti
sense:
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;


lexentry: pol/waterboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waterboarding
trans_list: vesikidutus
sense:
tortura polegająca na polewaniu wodą głowy więźnia, przywiązanego z głową poniżej reszty ciała, co daje odczucie topienia się


lexentry: pol/wazektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazektomia
trans_list: vasektomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);


lexentry: pol/wazelina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazelina
trans_list: vaseliini
sense:
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;


lexentry: pol/wał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wał
trans_list: akseli
sense:
(technologia, technika, techniczny) element maszyny w kształcie długiego walca, służący do przekazywania obrotów


lexentry: pol/wał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wał
trans_list: jyrä
sense:
narzędzie w kształcie walca osadzonego w ramie na osi, służące do ugniatania i wyrównywania gruntu, nawierzchni dróg itp.


lexentry: pol/wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałach
trans_list: ruuna | valakka
sense:
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;


lexentry: pol/wałek_do_ciasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałek do ciasta
trans_list: kaulin
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: sudenkorento
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/wcale__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: wcale
trans_list: mutta
sense:
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej


lexentry: pol/wcale__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: wcale
trans_list: aivan
sense:
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom


lexentry: pol/wdzięczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdzięczność
trans_list: kiitollisuus
sense:
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa


lexentry: pol/weber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weber
trans_list: weber
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;


lexentry: pol/weganizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizm
trans_list: veganismi
sense:
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: vegaaninen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)


lexentry: pol/wegeburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegeburger
trans_list: kasvishampurilainen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegański lub wegetariański kotlet przygotowany (na przykład) z ciecierzycy, kaszy jaglanej, fasoli, soczewicy itd.


lexentry: pol/wegetacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetacja
trans_list: kasvillisuus
sense:
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny


lexentry: pol/wegetariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetariański
trans_list: kasvis
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/weksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weksel
trans_list: vekseli
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vektori
sense:
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vektori
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vektori
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vektori
sense:
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vektori
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;


lexentry: pol/wektor_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor własny
trans_list: ominaisvektori
sense:
(matematyka, matematyczny) niezerowy wektor, którego obraz przez przekształcenie liniowe równy jest temu wektorowi pomnożonemu przez skalar (tzw. wartość własną);


lexentry: pol/welomobil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welomobil
trans_list: kinneri
sense:
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem


lexentry: pol/wendeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wendeta
trans_list: verikosto
sense:
(etnografia, etnograficzny) zasada prawa zwyczajowego, że przestępstwo dokonane przez członków jednej grupy na osobach z innej grupy tej samej społeczności wymaga krwawego odwetu na sprawcy tego aktu lub na jego krewnych, aby zmazać hańbę


lexentry: pol/wenerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerologia
trans_list: venerologia
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;


lexentry: pol/wenlafaksyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenlafaksyna
trans_list: venlafaksiini
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2


lexentry: pol/wentylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylator
trans_list: puhallin
sense:
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;


lexentry: pol/weranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weranda
trans_list: veranta | kuisti
sense:
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: pikkurumpu
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: arkikielinen
sense:
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)


lexentry: pol/wertykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wertykał
trans_list: vertikaali
sense:
(astronomia, astronomiczny) półokrąg koła wielkiego lub koło wielkie sfery niebieskiej przechodzące przez zenit i nadir, prostopadłe do horyzontu;


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: avata
sense:
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś


lexentry: pol/westalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: westalka
trans_list: Vestan neitsyt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;


lexentry: pol/western__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: western
trans_list: länkkäri
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;


lexentry: pol/westfalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: westfalski
trans_list: westfalenilainen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku


lexentry: pol/wesz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wesz
trans_list: täi
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;


lexentry: pol/whisky__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whisky
trans_list: viski
sense:
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;


lexentry: pol/wiadro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadro
trans_list: ämpäri | sanko
sense:
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;


lexentry: pol/wiadukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadukt
trans_list: maasilta
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);


lexentry: pol/wiano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiano
trans_list: morsiuslunnaat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;


lexentry: pol/wiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiara
trans_list: usko
sense:
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie


lexentry: pol/wiata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiata
trans_list: katos
sense:
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;


lexentry: pol/wibrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrator
trans_list: vibraattori
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;


lexentry: pol/wibrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrys
trans_list: viiksikarva
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;


lexentry: pol/wiceadmirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiceadmirał
trans_list: ara-amiraali
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;


lexentry: pol/wicekról__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicekról
trans_list: varakuningas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;


lexentry: pol/wicher__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicher
trans_list: myrskyinen tuuli
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60–75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta;


lexentry: pol/widelec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec
trans_list: haarukka
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;


lexentry: pol/widelec_do_porcjowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec do porcjowania
trans_list: paistihaarukka
sense:
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej


lexentry: pol/wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideo
trans_list: video
sense:
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;


lexentry: pol/wideoklip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideoklip
trans_list: musiikkivideo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu


lexentry: pol/widełki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widełki
trans_list: etuhaarukka
sense:
(środowiskowy) (szachy, pojęcie szachowe) jednoczesny atak na dwie figury, także szach z jednoczesnym atakiem na figurę


lexentry: pol/widmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widmo
trans_list: kirjo
sense:
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;


lexentry: pol/widłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widłak
trans_list: lieko
sense:
(botanika, botaniczny) Lycopodium L., rodzaj roślin z rodziny widłakowatych o długich, wzniesionych lub płożących się pędach pokrytych szpilkowatymi lub łuskowatymi liśćmi;


lexentry: pol/wiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiec
trans_list: vetše
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;


lexentry: pol/wieczny_szach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczny szach
trans_list: ikuinen shakki
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;


lexentry: pol/wiedźma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźma
trans_list: akka
sense:
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;


lexentry: pol/wiedźmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźmin
trans_list: velho
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory


lexentry: pol/wiejadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiejadło
trans_list: löyhytin
sense:
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne narzędzie do oddzielania plew od ziarna w formie szufli, wideł lub płaskiego kosza;


lexentry: pol/wiek_emerytalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiek emerytalny
trans_list: eläkeikä
sense:
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;


lexentry: pol/wielbłąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielbłąd
trans_list: kameli
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;


lexentry: pol/wielkie_księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkie księstwo
trans_list: suurherttuakunta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;


lexentry: pol/wielkopostny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkopostny
trans_list: paastonajan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście


lexentry: pol/wielodotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielodotykowy
trans_list: monikosketus
sense:
(informatyka, informatyczny) o urządzeniach wskazujących: taki, który reaguje na wiele jednoczesnych dotknięć


lexentry: pol/wielokrążek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokrążek
trans_list: hyökkäävä linjamies
sense:
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;


lexentry: pol/wielokulturowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowość
trans_list: monikulttuurisuus
sense:
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy


lexentry: pol/wielokulturowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowy
trans_list: monikulttuurinen
sense:
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur


lexentry: pol/wielomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielomian
trans_list: polynomi
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;


lexentry: pol/wielonienasycony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielonienasycony
trans_list: monityydyttymätön
sense:
(chemia, chemiczny) o kwasach tłuszczowych: mający dwa lub więcej podwójnych wiązań między atomami węgla w łańcuchu kwasu tłuszczowego


lexentry: pol/wielościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan
trans_list: monitahokas
sense:
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;


lexentry: pol/wielościan_foremny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan foremny
trans_list: Platonin kappale
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie ściany są przystającymi wielokątami foremnymi oraz wszystkie kąty wielościenne są równe;


lexentry: pol/wieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec
trans_list: ympyrä
sense:
kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła


lexentry: pol/wieniec_laurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec laurowy
trans_list: laakeriseppele
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;


lexentry: pol/wierzba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba
trans_list: paju
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/wierzchni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchni
trans_list: reuna-
sense:
(książkowy) znajdujący się na wierzchu czegoś, umieszczony na górze, stanowiący zewnętrzną warstwę czegoś; górny, zewnętrzny


lexentry: pol/wierzchołek_góry_lodowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek góry lodowej
trans_list: jäävuoren huippu
sense:
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska


lexentry: pol/wierzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzyciel
trans_list: lainanantaja | luotonantaja
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;


lexentry: pol/wieszak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieszak
trans_list: vaateripustin | henkari
sense:
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;


lexentry: pol/wieszczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wieszczek
trans_list: alppinaakka
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/wietrzeć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wietrzeć
trans_list: nostaa tuuleen
sense:
(geologia, geologiczny) (o skałach i minerałach) rozpadać się i kruszyć wskutek działania czynników chemicznych lub atmosferycznych


lexentry: pol/wiewiórczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórczak
trans_list: orava
sense:
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus Gray, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków występujący w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/wiewiórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórka
trans_list: orava
sense:
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;


lexentry: pol/wieża_Babel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Babel
trans_list: Baabelin torni
sense:
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;


lexentry: pol/wieża_Eiffla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Eiffla
trans_list: Eiffel-torni
sense:
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: torni
sense:
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wieża_ciśnień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża ciśnień
trans_list: vesitorni
sense:
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;


lexentry: pol/wieżowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieżowiec
trans_list: tornitalo | pilvenpiirtäjä
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;


lexentry: pol/wigilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wigilia
trans_list: aatto
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem


lexentry: pol/wihajster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wihajster
trans_list: hilavitkutin
sense:
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie


lexentry: pol/wikariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikariusz
trans_list: kappalainen
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;


lexentry: pol/wiking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiking
trans_list: viikinki
sense:
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;


lexentry: pol/wiktymologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiktymologia
trans_list: viktimologia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii;


lexentry: pol/wikunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikunia
trans_list: vikunja
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vicugna vicugna Molina, południowoamerykański ssak parzystokopytny o gęstej, puszystej sierści;


lexentry: pol/wilczy_bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilczy bilet
trans_list: musta lista
sense:
dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej;


lexentry: pol/wilec_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilec ziemniaczany
trans_list: bataatti
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych


lexentry: pol/wilk_workowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilk workowaty
trans_list: pussihukka
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylacinus cynocephalus Harris, gatunek wymarłego torbacza z rodziny wilkoworowatych, zamieszkującego niegdyś Australię, zwłaszcza Tasmanię oraz Nową Gwineę;


lexentry: pol/winda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winda
trans_list: hissi
sense:
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;


lexentry: pol/winegret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winegret
trans_list: vinaigrette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos sałatkowy przygotowany z oliwy i octu (najlepiej winnego) z dodatkiem soli, cukru, musztardy, cytryny i innych przypraw;


lexentry: pol/winglet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winglet
trans_list: siipiuloke
sense:
(lotnictwo, lotniczy) krótkie skrzydełko na końcu skrzydła nośnego, ustawione pod pewnym kątem, poprawiające parametry aerodynamiczne samolotu;


lexentry: pol/wino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wino
trans_list: viini
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;


lexentry: pol/winorośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winorośl
trans_list: viiniköynnös
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.


lexentry: pol/winyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winyl
trans_list: vinyyli
sense:
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu


lexentry: pol/wiolonczela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiolonczela
trans_list: sello
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;


lexentry: pol/wiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosło
trans_list: airo
sense:
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;


lexentry: pol/wioślarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wioślarka
trans_list: vesikirppu
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny skorupiak słodkowodny mający dwuczęściową skorupkę i rozwiniętą drugą parą czułków służących do pływania;


lexentry: pol/wioślarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wioślarz
trans_list: soutulaite
sense:
(sport, sportowy) (środowiskowy) przyrząd treningowy, na którym ćwiczy się w sposób przypominający wiosłowanie


lexentry: pol/wirginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirginał
trans_list: neitseellinen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;


lexentry: pol/wiropłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiropłat
trans_list: roottorikone
sense:
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;


lexentry: pol/wirtualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wirtualny
trans_list: virtuaalinen
sense:
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: linko
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: linko
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;


lexentry: pol/wisielczy_humor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wisielczy humor
trans_list: hirtehishuumori
sense:
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile


lexentry: pol/wiskacza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiskacza
trans_list: viskatsa
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;


lexentry: pol/wiskoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiskoza
trans_list: viskositeetti
sense:
(fizyka, fizyczny) fizyczna właściwość płynów określająca siły tarcia wewnętrznego między poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub gazów


lexentry: pol/witamina_A__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina A
trans_list: A-vitamiini
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) witamina odgrywająca istotną rolę utrzymaniu m.in. jakości widzenia i skóry;


lexentry: pol/witamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina
trans_list: vitamiini
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;


lexentry: pol/witania_ospała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witania ospała
trans_list: rohtokoisio
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Withania somnifera L. gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae) występujący w suchych rejonach klimatu tropikalnego oraz subtropikalnego, którego korzenie oraz owoce wykorzystywane są w hinduskiej medycynie ludowej;


lexentry: pol/witać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: witać
trans_list: tervehtiä
sense:
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś


lexentry: pol/witryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witryna
trans_list: paikka
sense:
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego


lexentry: pol/wiwisekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiwisekcja
trans_list: vivisektio
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) operacja, doświadczenie przeprowadzane in vivo, na żywym, nieuśmierconym uprzednio organizmie zwierzęcym;


lexentry: pol/wiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiza
trans_list: viisumi
sense:
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;


lexentry: pol/wizon__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: wizon
trans_list: minkki
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych, występujących w stanie dzikim, w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/wiąz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiąz
trans_list: jalava
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/wiązadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązadło
trans_list: nivelside
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)


lexentry: pol/wiązówka_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązówka błotna
trans_list: mesiangervo
sense:
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;


lexentry: pol/wić__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wić
trans_list: piiska
sense:
(biologia, biologiczny) prymitywny narząd ruchu niektórych organizmów jednokomórkowych w postaci ruchliwego włókna


lexentry: pol/więc__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: więc
trans_list: joten
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem


lexentry: pol/więzadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło
trans_list: nivelside
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy


lexentry: pol/więzadło_głosowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło głosowe
trans_list: äänihuuli
sense:
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;


lexentry: pol/więzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień
trans_list: vanki
sense:
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia


lexentry: pol/więzień_polityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień polityczny
trans_list: mielipidevanki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;


lexentry: pol/więzień_sumienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień sumienia
trans_list: mielipidevanki
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne, społeczne, religijne itp.;


lexentry: pol/wkręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkręt
trans_list: ruuvi
sense:
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: insertti
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: välilehti
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) niezadrukowany kawałek papieru, znajdujący się między kartkami książki, mający chronić ilustracje w niej zawarte przed uszkodzeniem


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: mainosliite
sense:
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś


lexentry: pol/wkładka_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka do butów
trans_list: pohjallinen
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.


lexentry: pol/wniosek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wniosek
trans_list: johtopäätös
sense:
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania


lexentry: pol/wnętrzności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnętrzności
trans_list: sisäelin
sense:
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia


lexentry: pol/woda_królewska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda królewska
trans_list: kuningasvesi
sense:
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;


lexentry: pol/woda_po_goleniu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda po goleniu
trans_list: partageeli
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu


lexentry: pol/woda_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda szara
trans_list: harmaa vesi
sense:
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;


lexentry: pol/woda_utleniona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda utleniona
trans_list: vetyperoksidi
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;


lexentry: pol/woda_święcona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda święcona
trans_list: vihkivesi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;


lexentry: pol/wodewil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodewil
trans_list: vaudeville
sense:
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;


lexentry: pol/wodnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodnica
trans_list: vesilinja
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krzywa wyznaczona na kadłubie przez poziom spokojnej wody, przy określonym stopniu załadowania jednostki pływającej;


lexentry: pol/wodniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodniczka
trans_list: sarakerttunen
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;


lexentry: pol/wodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wodnik
trans_list: luhtakana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;


lexentry: pol/wodociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodociąg
trans_list: akvedukti
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;


lexentry: pol/wodolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodolot
trans_list: kantosiipialus
sense:
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;


lexentry: pol/wodorek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorek
trans_list: hydridi
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/wodorotlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorotlenek
trans_list: hydroksidi
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego


lexentry: pol/wodorowęglan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorowęglan
trans_list: bikarbonaatti
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;


lexentry: pol/wodowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodowstręt
trans_list: hydrofobia | vesikauhu
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok


lexentry: pol/wody_terytorialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wody terytorialne
trans_list: aluevedet
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;


lexentry: pol/województwo_małopolskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: województwo małopolskie
trans_list: Vähä-Puolan voivodikunta
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Krakowie;


lexentry: pol/wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wojna
trans_list: sota
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;


lexentry: pol/wojna_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wojna domowa
trans_list: sisällissota
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;


lexentry: pol/wok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wok
trans_list: wokkipannu
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;


lexentry: pol/wole__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wole
trans_list: struuma
sense:
(medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem


lexentry: pol/wolej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolej
trans_list: ilmalento
sense:
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)


lexentry: pol/wolna_miłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolna miłość
trans_list: vapaa rakkaus
sense:
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;


lexentry: pol/wolne_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolne oprogramowanie
trans_list: vapaa ohjelmisto
sense:
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;


lexentry: pol/wolność_słowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolność słowa
trans_list: sananvapaus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;


lexentry: pol/wolny_rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolny rynek
trans_list: avoin markkina
sense:
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);


