# translation

lexentry: pol/wyścig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig
trans_list: carrera
sense:
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;


lexentry: pol/wyścig_w_workach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig w workach
trans_list: carrera de sacos
sense:
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku


lexentry: pol/wyżymaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżymaczka
trans_list: escurridora | exprimidor
sense:
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;


lexentry: pol/wyżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżyna
trans_list: altiplano | meseta | altiplanicie
sense:
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;


lexentry: pol/wzdręga_grecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzdręga grecka
trans_list: escardinio griego
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;


lexentry: pol/wzdłuż__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: wzdłuż
trans_list: a lo largo de
sense:
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu


lexentry: pol/wziernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wziernik
trans_list: espéculo
sense:
(medycyna, medyczny) przyrząd lekarski służący do oglądania jam ciała i wykonywania niewielkich zabiegów


lexentry: pol/wziąć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: wziąć
trans_list: asir
sense:
(potocznie, potoczny) wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób


lexentry: pol/wziąć_dupę_w_troki__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wziąć dupę w troki
trans_list: echar el muerto
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) uciec, odejść zostawiając komuś jakieś kłopoty, sprawy niezałatwione do końca, uchylić się od odpowiedzialności


lexentry: pol/wzmacniacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzmacniacz
trans_list: amplificador
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) przyrząd do zwiększania natężenia lub amplitudy drgań elektrycznych zbudowany z wykorzystaniem tranzystorów lub lamp elektronowych


lexentry: pol/wzmocnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzmocnienie
trans_list: amplificación
sense:
(elektronika, elektroniczny) stosunek amplitud lub mocy sygnału analogowego wyjściowego do sygnału wejściowego;


lexentry: pol/wzmocnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzmocnienie
trans_list: reforzamiento
sense:
(psychologia, psychologiczny) sytuacja lub bodziec pojawiający się w odruchu warunkowym klasycznym po bodźcu warunkowym, a w instrumentalnym po wymaganej reakcji;


lexentry: pol/wzruszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzruszenie
trans_list: emoción
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim


lexentry: pol/wzór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzór
trans_list: modelo
sense:
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)


lexentry: pol/wzór_sumaryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzór sumaryczny
trans_list: fórmula bruta | fórmula condensada
sense:
(chemia, chemiczny) krótkie przedstawienie składu związku chemicznego zawierające informację o liczbie atomów każdego pierwiastka w cząsteczce


lexentry: pol/wódka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wódka
trans_list: vodka | aguardiente
sense:
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;


lexentry: pol/wóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wóz
trans_list: carro | coche
sense:
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie


lexentry: pol/wóz_albo_przewóz__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: wóz albo przewóz
trans_list: al vado, o al puente | una de dos
sense:
wyrażenie używane w trudnej sytuacji, gdy mając do wyboru dwie możliwości trzeba podjąć ostateczną decyzję


lexentry: pol/wózek_inwalidzki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wózek inwalidzki
trans_list: silla de ruedas
sense:
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;


lexentry: pol/wąglik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wąglik
trans_list: carbunco | ántrax
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: subproceso
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: proceso ligero
sense:
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;


lexentry: pol/wątroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątroba
trans_list: hígado
sense:
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;


lexentry: pol/węch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węch
trans_list: olfato
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń


lexentry: pol/wędka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędka
trans_list: caña de pescar | caña de pesca
sense:
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;


lexentry: pol/wędlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędlina
trans_list: embutido
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;


lexentry: pol/wędrówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędrówka
trans_list: caminata
sense:
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) piesze przemieszczanie się połączone z odwiedzaniem kolejnych miejsc


lexentry: pol/węgar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgar
trans_list: jamba
sense:
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;


lexentry: pol/węgiel_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel brunatny
trans_list: lignito
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;


lexentry: pol/węgiel_drzewny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel drzewny
trans_list: carbón vegetal
sense:
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;


lexentry: pol/węgiel_kamienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel kamienny
trans_list: hulla
sense:
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;


lexentry: pol/węgielek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgielek
trans_list: carboncillo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krążek z węgla drzewnego wkładany po rozżarzeniu do trybularza


lexentry: pol/węglarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglarka
trans_list: ténder
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej


lexentry: pol/węglowodan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglowodan
trans_list: carbohidrato | hidrato de carbono | azúcar | glúcido | sacárido
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;


lexentry: pol/węza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węza
trans_list: base
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) zaczątek plastra z wosku o wyglądzie wafla, umieszczany w ramce i stanowiący podstawę do budowy plastra wosku


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: nudo
sense:
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: nudo
sense:
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;


lexentry: pol/węzeł_chłonny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł chłonny
trans_list: ganglio linfático
sense:
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;


lexentry: pol/władca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: władca
trans_list: soberano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika


lexentry: pol/włamać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: włamać
trans_list: ahormar
sense:
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające


lexentry: pol/włazić_w_dupę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: włazić w dupę
trans_list: lamer el culo
sense:
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać


lexentry: pol/właściwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: właściwość
trans_list: competencia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdolność danego organu do rozstrzygania określonej sprawy;


lexentry: pol/właściwy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: właściwy
trans_list: competente
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podporządkowany w sensie jurysdykcyjnym


lexentry: pol/właśnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: właśnie
trans_list: justamente | precisamente
sense:
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia


lexentry: pol/włochatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włochatka
trans_list: mochuelo boreal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;


lexentry: pol/włochatka_mała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włochatka mała
trans_list: tecolote afilador
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aegolius acadicus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych, zamieszkujący Amerykę Północną


lexentry: pol/włos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włos
trans_list: cabello | pelo
sense:
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;


lexentry: pol/włókno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włókno
trans_list: filamento
sense:
(astronomia, astronomiczny) megastruktura budująca wszechświat, o długim kształcie, złożona z galaktyk;


lexentry: pol/włącznie__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: włącznie
trans_list: inclusive
sense:
… oznaczająca, że pewien element wskazany w zdaniu jako graniczny również należy do przedstawianej całości


lexentry: pol/wścieklizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wścieklizna
trans_list: rabia | hidrofobia
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;


lexentry: pol/wślizg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wślizg
trans_list: barrida
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki


lexentry: pol/yerba_mate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yerba mate
trans_list: yerba mate
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (głównie Syrii i Libanie);


lexentry: pol/yeti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yeti
trans_list: yeti
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;


lexentry: pol/yuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yuba
trans_list: yuba
sense:
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;


lexentry: pol/yuzu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yuzu
trans_list: yuzu
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) niewielkie uprawne drzewo lub krzew z gatunku Citrus × junos Siebold ex Tanaka, należącego do rodziny rutowatych;


lexentry: pol/z_poważaniem__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: z poważaniem
trans_list: atento
sense:
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie


lexentry: pol/z_ręki__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: z ręki
trans_list: a pulso
sense:
(środowiskowy) (fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wykonane bez użycia statywu lub innej formy stabilizacji obrazu


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: detrás de | tras
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: por
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: detrás de | tras
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/zabijać_czas__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabijać czas
trans_list: matar el tiempo
sense:
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre


lexentry: pol/zabójstwo_honorowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabójstwo honorowe
trans_list: crimen de honor
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;


lexentry: pol/zachodniosłowiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zachodniosłowiański
trans_list: Eslavo occidental
sense:
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny


lexentry: pol/zachować_zimną_krew__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachować zimną krew
trans_list: mantener la sangre fría
sense:
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji


lexentry: pol/zachowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachowek
trans_list: legítima
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gwarantowana część spadku, która przysługuje osobom najbliższym spadkodawcy, niezależnie od jego woli;


lexentry: pol/zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachód
trans_list: oeste | occidente | poniente
sense:
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;


lexentry: pol/zacisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zacisk
trans_list: mordaza
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd zaciskający rurę w celu regulacji przepływu cieczy lub gazu


lexentry: pol/zaciskarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaciskarka
trans_list: alicates de terminales
sense:
(informatyka, informatyczny) (elektryczność) urządzenie służące do zaprasowywania, zaciskania końcówek lub złączek w przewodach elektrycznych


lexentry: pol/zacny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zacny
trans_list: digno
sense:
(przestarzałe, przestarzały) godny szacunku i zaufania, szlachetny, rzetelny, uczciwy, prawy, szacowny, szanowny, czcigodny


lexentry: pol/zadatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadatek
trans_list: anticipo | señal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część należnej kwoty wpłacana lub wypłacana z góry jako gwarancja dotrzymania umowy


lexentry: pol/zadupie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadupie
trans_list: culo del mundo
sense:
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.


lexentry: pol/zadyma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadyma
trans_list: pelear
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna


lexentry: pol/zafałszować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zafałszować
trans_list: adulterar
sense:
sprawić, że produkt stał się gorszej jakości poprzez dodanie do niego mniej wartościowych składników


lexentry: pol/zaganiacz_szczebiotliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaganiacz szczebiotliwy
trans_list: zarcero común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/zagardlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zagardlenie
trans_list: estrangulación
sense:
(medycyna, medyczny) gwałtowne uduszenie na skutek przerwania dopływu powietrza przez ściśnięcia narządów szyi od zewnątrz;


lexentry: pol/zaimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaimek
trans_list: pronombre
sense:
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;


lexentry: pol/zajawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zajawka
trans_list: sintonía
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) zwiastun audycji mający formę dżingla


lexentry: pol/zajęczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zajęczy
trans_list: de liebre
sense:
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca


lexentry: pol/zakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakon
trans_list: orden
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;


lexentry: pol/zakon_żebraczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakon żebraczy
trans_list: orden mendicante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest;


lexentry: pol/zakrystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrystia
trans_list: sacristía
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;


lexentry: pol/zakrzep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrzep
trans_list: coágulo
sense:
(medycyna, medyczny) czop zbitej krwi wewnątrz naczynia krwionośnego, który zatyka je częściowo albo całkowicie


lexentry: pol/zakrzepica_żył_głębokich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrzepica żył głębokich
trans_list: trombosis venosa profunda
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na powstaniu zakrzepów w żyłach głębokich, zwykle w jednej z kończyn dolnych;


lexentry: pol/zakwas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakwas
trans_list: masa madre
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa;


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: empresa | establecimiento
sense:
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: apuesta
sense:
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność


lexentry: pol/zakładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakładka
trans_list: marcapáginas | favorito
sense:
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie


lexentry: pol/zaledwie__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: zaledwie
trans_list: apenas
sense:
spójnik komunikujący, iż zdarzenie opisane w zdaniu podrzędnym wystąpiło bardzo krótko po zdarzeniu opisanym w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/zalegalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zalegalizować
trans_list: legalizar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawomocnić coś lub stwierdzić zgodność czegoś z prawem


lexentry: pol/zależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zależny
trans_list: dependiente | condicionado | supeditado
sense:
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika


lexentry: pol/zamach_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamach stanu
trans_list: golpe de Estado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;


lexentry: pol/zamartwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamartwica
trans_list: asfixia
sense:
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;


lexentry: pol/zamek_z_piasku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamek z piasku
trans_list: castillo de arena
sense:
konstrukcja z piasku spojonego wilgocią zbudowana na plaży lub w piaskownicy i przypominająca miniaturowy zamek;


lexentry: pol/zamsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamsz
trans_list: gamuza | ante
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);


lexentry: pol/zanokcica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zanokcica
trans_list: panadizo | paroniquia
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp;


lexentry: pol/zaostrzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaostrzać
trans_list: endurecer la política monetaria
sense:
w stosunku do przepisów, reguł, sankcji: czynić mniej liberalnymi, bardziej ograniczającymi lub grożącymi wyższymi karami


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: aterrizar
sense:
o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: adelgazar
sense:
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.


lexentry: pol/zapadka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadka
trans_list: matraca
sense:
(technologia, technika, techniczny) drobny element jakiegoś mechanizmu powodujący blokadę ruchu czegoś


lexentry: pol/zapalenie_błędnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie błędnika
trans_list: laberintitis
sense:
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;


lexentry: pol/zapalenie_mięśnia_sercowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie mięśnia sercowego
trans_list: miocarditis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,


lexentry: pol/zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie mózgu
trans_list: encefalitis
sense:
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;


lexentry: pol/zapalenie_opon_mózgowo-rdzeniowych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
trans_list: meningitis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;


lexentry: pol/zapalenie_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie płuc
trans_list: neumonía | pulmonía
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/zapalenie_wyrostka_robaczkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie wyrostka robaczkowego
trans_list: apendicitis
sense:
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;


lexentry: pol/zapalnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalnik
trans_list: detonador | espoleta
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do odpalania ładunku wybuchowego


lexentry: pol/zapasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapasy
trans_list: lucha
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegający na fizycznym zmaganiu się dwóch zawodników lub zawodniczek;


lexentry: pol/zapałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapałka
trans_list: palo de el tienda
sense:
(środowiskowy) (harcerski) pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem


lexentry: pol/zapiekanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapiekanka
trans_list: cazuela
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;


lexentry: pol/zapinać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: zapinać
trans_list: abrocharse
sense:
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. – na własnym ubraniu


lexentry: pol/zapis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis
trans_list: heredad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku


lexentry: pol/zapis_nutowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis nutowy
trans_list: duela
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym


lexentry: pol/zapomoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapomoga
trans_list: beneficiar
sense:
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej


lexentry: pol/zapora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapora
trans_list: presa | barrera
sense:
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni


lexentry: pol/zapowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapowiadać
trans_list: anunciar
sense:
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić


lexentry: pol/zarodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarodnik
trans_list: espora
sense:
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;


lexentry: pol/zarośnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarośnięcie
trans_list: atresia
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)


lexentry: pol/zarzuela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarzuela
trans_list: zarzuela
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tradycyjna forma muzyczna liryczno-dramatyczna pochodzenia hiszpańskiego, z odgrywanymi scenkami mówionymi, śpiewem, niekiedy także tańcem;


lexentry: pol/zarówno__składnik_spójnika_złożonego__1
sense_num: 01
written_rep: zarówno
trans_list: tanto como
sense:
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu


lexentry: pol/zaręczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaręczyny
trans_list: compromiso
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;


lexentry: pol/zasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasada
trans_list: base | álcali
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;


lexentry: pol/zasadolubny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zasadolubny
trans_list: basófilo
sense:
(biologia, biologiczny) taki, który do swojego prawidłowego rozwoju wymaga podłoża o odczynie zasadowym


lexentry: pol/zasiedzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasiedzenie
trans_list: usucapión | prescripción adquisitiva
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;


lexentry: pol/zasklep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasklep
trans_list: cubierta
sense:
(przestarzałe, przestarzały) posiadające sufit pomieszczenie niemieszkalne usytuowane częściowo w ziemi (np. piwnica)


lexentry: pol/zaskoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskoczenie
trans_list: sorpresa
sense:
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy


lexentry: pol/zaskroniec_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskroniec zwyczajny
trans_list: culebra de collar
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Natrix natrix Linnaeus, gatunek niejadowitego węża z rodziny połozowatych;


lexentry: pol/zaskórnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórnik
trans_list: comedón | espinilla
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze


lexentry: pol/zastaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastaw
trans_list: prenda
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu


lexentry: pol/zastawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastawka
trans_list: compuerta | válvula
sense:
(technologia, technika, techniczny) (melioratywnie, melioratywny) urządzenie do regulacji ilości, poziomu wody


lexentry: pol/zastęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastęp
trans_list: escuadra
sense:
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerska kierowana przez zastępowego, stanowiąca część drużyny i zwykle wykonująca wspólnie zadania;


lexentry: pol/zastęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastęp
trans_list: adosado
sense:
(książkowy) grupa osób, która ma wspólne zadanie, jest w podobnej sytuacji, albo ma podobne zapatrywania


lexentry: pol/zasuwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasuwa
trans_list: pestillo | pasador
sense:
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu


lexentry: pol/zasób_naturalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasób naturalny
trans_list: recurso natural
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;


lexentry: pol/zasługiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasługiwać
trans_list: merecer | merecerse
sense:
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło


lexentry: pol/zatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatar
trans_list: zataar
sense:
(spożywczy) arabska mieszanka przyprawowa na bazie zmielonego sumaka, sezamu oraz tymianku, majeranku i oregano


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: así que | así es que
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.


lexentry: pol/zatrucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie
trans_list: envenenamiento | intoxicación
sense:
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu


lexentry: pol/zatrucie_pokarmowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie pokarmowe
trans_list: intoxicación alimentaria
sense:
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);


lexentry: pol/zatrzask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrzask
trans_list: picaporte
sense:
(technologia, technika, techniczny) automatyczne zamknięcie drzwi; zamek sprężynowy lub magnetyczny działający na zasadzie zapadki


lexentry: pol/zaum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaum
trans_list: absurdidad
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.


lexentry: pol/zawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawias
trans_list: bisagra | charnela
sense:
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien


lexentry: pol/zawiesina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesina
trans_list: suspensión
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;


lexentry: pol/zawiesić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesić
trans_list: suspender
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przerwać na jakiś czas wykonywanie działalności gospodarczej w danej formie prawnej


lexentry: pol/zawiesić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesić
trans_list: suspender
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wstrzymać na jakiś czas wykonywanie danej czynności lub danego postanowienia


lexentry: pol/zawieszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawieszenie
trans_list: bloqueo | congelamiento
sense:
(informatyka, informatyczny) stan programu, systemu lub komputera w którym nie reaguje on na sygnały zewnętrzne


lexentry: pol/zawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawietrzny
trans_list: sotavento
sense:
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr


lexentry: pol/zawracać_głowę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawracać głowę
trans_list: alboroto
sense:
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju


lexentry: pol/zawzięty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawzięty
trans_list: obstinado
sense:
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi


lexentry: pol/zazdrość_o_członek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zazdrość o członek
trans_list: envidia del pene
sense:
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;


lexentry: pol/zaćmienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaćmienie
trans_list: eclipse
sense:
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;


lexentry: pol/zaściankowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: zaściankowy
trans_list: palurdo
sense:
przypisywany dawnej szlachcie z zaścianka – charakteryzujący się zacofaniem, brakiem szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom


lexentry: pol/zaświaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaświaty
trans_list: más allá
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli


lexentry: pol/zbawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawiać
trans_list: salvar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego


lexentry: pol/zbawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawienie
trans_list: saludo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;


lexentry: pol/zbałamucić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbałamucić
trans_list: seducir
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie


lexentry: pol/zbieg_okoliczności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbieg okoliczności
trans_list: coincidencia
sense:
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie


lexentry: pol/zbiornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbiornik
trans_list: cisterna | depósito
sense:
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów


lexentry: pol/zblazowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zblazowany
trans_list: indiferente
sense:
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem


lexentry: pol/zboczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczenie
trans_list: desviación
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy


lexentry: pol/zboczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczeniec
trans_list: pervertido
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych


lexentry: pol/zbrodnia_przeciwko_ludzkości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia przeciwko ludzkości
trans_list: crimen de lesa humanidad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;


lexentry: pol/zbrodnia_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia wojenna
trans_list: crimen de guerra
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;


lexentry: pol/zbroić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbroić
trans_list: armar
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) powiększać czyiś stan uzbrojenia


lexentry: pol/zbroja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbroja
trans_list: armadura | coraza
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;


lexentry: pol/zbrojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrojówka
trans_list: pato torrentero
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Merganetta armata, ptak z rodziny kaczkowatych żyjący w Andach


lexentry: pol/zdanie_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdanie złożone
trans_list: oración compuesta
sense:
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)


lexentry: pol/zdarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdarzenie
trans_list: evento | suceso
sense:
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu;


lexentry: pol/zdechł_pies__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: zdechł pies
trans_list: hacerse el muerto
sense:
komenda skierowana do psa polegająca na celowym przewróceniu się zwierzęcia na grzbiet lub na bok (tak, jakby było postrzelone) i pozostaniu nieruchomo w tej pozycji do wyznaczonego przez opiekuna momentu


lexentry: pol/zderzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zderzak
trans_list: parachoques
sense:
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;


lexentry: pol/zdolność_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdolność kredytowa
trans_list: capacidad crediticia
sense:
(finanse, finansowy) ocena wiarygodności finansowej pozwalająca ocenić szansę kredytobiorcy na spłatę kredytu lub pożyczki


lexentry: pol/zdrada_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrada stanu
trans_list: alta traición
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: engañar
sense:
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: traicionar
sense:
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały


lexentry: pol/zdrobnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrobnienie
trans_list: diminutivo
sense:
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;


lexentry: pol/zebra_Grevy'ego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra Grevy'ego
trans_list: cebra de Grevy
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, zagrożony wyginięciem gatunek zebry, występujący w Kenii i Somalii;


lexentry: pol/zebra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra
trans_list: cebra
sense:
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;


lexentry: pol/zebra_pręgowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra pręgowana
trans_list: cebra de Grevy
sense:
(zoologia, zoologiczny) Equus grevyi Oustalet, gatunek zebry zagrożonej wyginięciem, występującej w Kenii i Somalii;


lexentry: pol/zebu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebu
trans_list: cebú
sense:
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;


lexentry: pol/zecer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zecer
trans_list: cajista
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;


lexentry: pol/zefir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zefir
trans_list: céfiro
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr


lexentry: pol/zegar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zegar
trans_list: contador
sense:
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości


lexentry: pol/zegar_biologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zegar biologiczny
trans_list: reloj biológico
sense:
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych;


lexentry: pol/zelota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zelota
trans_list: zelote
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie;


lexentry: pol/zelówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zelówka
trans_list: suela
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę


lexentry: pol/zemsta_Montezumy__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: zemsta Montezumy
trans_list: venganza de Moctezuma
sense:
(medycyna, medyczny) niedomaganie trawienne objawiające się m.in. biegunką, trwające zwykle dwa dni, którego doznają turyści w Meksyku


lexentry: pol/zero_waste__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zero waste
trans_list: basura cero | residuo cero
sense:
(społeczny) (ekologia, ekologiczny) idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji


lexentry: pol/zespół_Alporta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Alporta
trans_list: síndrome de Alport
sense:
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;


lexentry: pol/zespół_Aspergera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Aspergera
trans_list: síndrome de Asperger
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;


lexentry: pol/zespół_Sjögrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Sjögrena
trans_list: síndrome de Sjögren
sense:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;


lexentry: pol/zespół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół
trans_list: síndrome
sense:
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;


lexentry: pol/zespół_hipoplazji_lewego_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół hipoplazji lewego serca
trans_list: síndrome del corazón izquierdo hipoplástico
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzona wada serca polegająca na niewykształceniu prawidłowej lewej komory serca;


lexentry: pol/zespół_kanału_nadgarstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół kanału nadgarstka
trans_list: síndrome del túnel carpiano
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka


lexentry: pol/zespół_lęku_uogólnionego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół lęku uogólnionego
trans_list: trastorno de ansiedad generalizada
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;


lexentry: pol/zespół_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół muzyczny
trans_list: pasmo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzycy wspólnie występujący pod daną nazwą, razem tworzący określoną muzykę


lexentry: pol/zespół_nadpobudliwości_psychoruchowej_z_deficytem_uwagi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
trans_list: TDAH
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych powodujący deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość psychoruchową lub impulsywność


lexentry: pol/zespół_napięcia_przedmiesiączkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół napięcia przedmiesiączkowego
trans_list: síndrome premenstrual | tensión premenstrual
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;


lexentry: pol/zespół_złego_wchłaniania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół złego wchłaniania
trans_list: malabsorción
sense:
(medycyna, medyczny) stan wynikły z nieprawidłowości w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z przewodu pokarmowego;


lexentry: pol/zeszły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zeszły
trans_list: pasado
sense:
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)


lexentry: pol/zetta-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: zetta-
trans_list: zetta-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/zewnątrz__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: zewnątrz
trans_list: fuera
sense:
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem czegoś, poza obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu lub środowiska


lexentry: pol/zez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zez
trans_list: estrabismo | bizquera
sense:
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;


lexentry: pol/zeznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeznanie
trans_list: testimonio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami


lexentry: pol/zgraja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgraja
trans_list: cuadrilla
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona


lexentry: pol/zgromadzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgromadzenie
trans_list: reunión
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgrupowanie osób mające na celu obrady lub wyrażenie jakiegoś stanowiska;


lexentry: pol/zgrubienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrubienie
trans_list: aumentativo
sense:
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;


lexentry: pol/zgrzebło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrzebło
trans_list: almohaza | rascadera | rasqueta
sense:
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;


lexentry: pol/ziarnko_do_ziarnka,_a_zbierze_się_miarka__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać
written_rep: ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka
trans_list:
muchos pocos hacen un mucho | muchas candelitas hacen un cirio | un grano no hace granero, pero ayuda al compañero


lexentry: pol/ziarnopłon_wiosenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziarnopłon wiosenny
trans_list: celidonia menor
sense:
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/zielona_fala__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: zielona fala
trans_list: ola verde
sense:
(potocznie, potoczny) system sterowania sygnalizacją świetlną na kolejnych skrzyżowaniach umożliwiający przejazd ważnym ciągiem komunikacyjnym bez zatrzymywania się


lexentry: pol/zielona_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona herbata
trans_list: té verde
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: verde
sense:
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: verde
sense:
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: verde
sense:
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały


lexentry: pol/zielony_ludzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony ludzik
trans_list: hombrecillo verde
sense:
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze


lexentry: pol/ziemia_niczyja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziemia niczyja
trans_list: tierra de nadie
sense:
(geografia, geograficzny) obszar niezamieszkały, nie należący do nikogo; w czasach kolonialnych – obszar niepodbity


lexentry: pol/ziggurat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziggurat
trans_list: zigurat
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,


lexentry: pol/zika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zika
trans_list: virus del Zika
sense:
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;


lexentry: pol/zikkurat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zikkurat
trans_list: zigurat
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) tarasowa budowla z czasów starożytnej Mezopotamii wznoszona w celach sakralnych;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: Guerra Fría
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: guerra fría
sense:
stan w stosunkach międzynarodowych będący trwałym konfliktem, który jednak nie jest rozstrzygnięty poprzez militarną konfrontację


lexentry: pol/zimne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimne ognie
trans_list: bengala
sense:
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;


lexentry: pol/zimnokrwisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zimnokrwisty
trans_list: sin emoción
sense:
(zoologia, zoologiczny) o zmieniającej się temperaturze ciała pod wpływem zmiany temperatury otoczenia


lexentry: pol/zimorodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimorodek
trans_list: martín pescador
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;


lexentry: pol/zimowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimowisko
trans_list: invernada
sense:
(zoologia, zoologiczny) miejsce, do którego udają się lub które przygotowują sobie zwierzęta, aby spędzić zimę


lexentry: pol/ziołolecznictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziołolecznictwo
trans_list: fitoterapia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;


lexentry: pol/zięba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zięba
trans_list: pinzón | pinchón
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;


lexentry: pol/zjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjazd
trans_list: descenso
sense:
(sport, sportowy) konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie


lexentry: pol/zjednoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjednoczenie
trans_list: federación | unificación | unión
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;


lexentry: pol/zjednoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjednoczenie
trans_list: asociación | comunidad | unión
sense:
organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności


lexentry: pol/zlecenie_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zlecenie stałe
trans_list: transferencia periódica
sense:
(handel, handlowy) złożone bankowi polecenie wykonywania przelewów z własnego konta na inne wskazane konto, zwykle w określonych odstępach czasowych;


lexentry: pol/zlepieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zlepieniec
trans_list: conglomerado
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/zmarszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmarszczka
trans_list: arruga
sense:
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych


lexentry: pol/zmiażdżenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmiażdżenie
trans_list: arrollador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) metoda egzekucji i tortur polegająca na obciążaniu ciała skazańca;


lexentry: pol/zmienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmienna
trans_list: variable
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;


lexentry: pol/zmrocznik_gładysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmrocznik gładysz
trans_list: gran esfinge morada
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/znachor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znachor
trans_list: curandero
sense:
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów


lexentry: pol/znaczek_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znaczek pocztowy
trans_list: sello postal
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);


lexentry: pol/znacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znacznik
trans_list: chapa
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) sekwencja peptydowa dołączana do białka w celu ułatwienia jego detekcji, oczyszczania lub zwiększenia rozpuszczalności;


lexentry: pol/znacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znacznik
trans_list: chapa
sense:
(informatyka, informatyczny) znak lub słowo kluczowe przypisywane określonemu fragmentowi tekstu lub plikowi multimedialnemu


lexentry: pol/znak_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak drogowy
trans_list: señal de tráfico
sense:
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;


lexentry: pol/znak_interpunkcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak interpunkcyjny
trans_list: signo de puntuación
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego;


lexentry: pol/znak_końca_dowodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak końca dowodu
trans_list: lápida
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;


lexentry: pol/znak_zodiaku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak zodiaku
trans_list: signo
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;


lexentry: pol/znawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znawca
trans_list: conocedor | ducho | entendido | experto | persona competente
sense:
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś


lexentry: pol/znieczulać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: znieczulać
trans_list: anestesiar
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: zodíaco | zodiaco
sense:
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: Zodiaco | Zodíaco
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;


lexentry: pol/zombi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombi
trans_list: zombi
sense:
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;


lexentry: pol/zombie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombie
trans_list: zombi
sense:
(informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone;


lexentry: pol/zoocyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoocyd
trans_list: Rodenticida
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;


lexentry: pol/zoofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoofobia
trans_list: zoofobia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;


lexentry: pol/zoonoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoonoza
trans_list: zoonosis
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;


lexentry: pol/zoroastrycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zoroastrycki
trans_list: zoroástrico
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem


lexentry: pol/zrabować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrabować
trans_list: botín
sense:
(książkowy) zabrać wiele rzeczy z budynku, pokoju lub innego terenu bezprawnie i posługując się przemocą


lexentry: pol/zrost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrost
trans_list: palabra compuesta
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz powstały z połączenia kilku wyrazów, zachowujących swój układ składniowy i postać morfologiczną;


lexentry: pol/zrzucić_maskę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrzucić maskę
trans_list: demostrar
sense:
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter


lexentry: pol/zrównoważony_rozwój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrównoważony rozwój
trans_list: desarrollo sostenible
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;


lexentry: pol/zsyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zsyp
trans_list: paracaídas
sense:
wydzielona część wielopiętrowego budynku (bloku mieszkalnego lub biurowca), w której znajduje się przewód zsypowy oraz komory służące do wrzucania śmieci z poszczególnych kondygnacji


lexentry: pol/zszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zszywka
trans_list: grapa
sense:
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza


lexentry: pol/zugzwang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zugzwang
trans_list: ducegio
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza;


lexentry: pol/zupa_rumfordzka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zupa rumfordzka
trans_list: sopa de Rumford | sopa económica
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) pożywna zupa z prostych składników, wydawana darmowo dla ubogich;


lexentry: pol/zupka_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zupka chińska
trans_list: fideos instantáneos
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej


lexentry: pol/zurwanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zurwanizm
trans_list: zurvanismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu


lexentry: pol/zwalniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwalniać
trans_list: despedir
sense:
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska


lexentry: pol/zwarcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarcie
trans_list: cortocircuito
sense:
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji


lexentry: pol/zwarty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarty
trans_list: acuerdo
sense:
(matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone


lexentry: pol/zwichnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwichnąć
trans_list: dislocar | luxar
sense:
(medycyna, medyczny) wywołać uszkodzenie stawu poprzez przemieszczenie względem siebie nasad kości tworzących staw


lexentry: pol/zwieracz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwieracz
trans_list: esfínter
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;


lexentry: pol/zwierzyna_płowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwierzyna płowa
trans_list: venado
sense:
(łowiectwo, łowiecki) ogólnie: zwierzęta jeleniowate, na które się poluje – łosie, sarny, jelenie i daniele;


lexentry: pol/zwierzyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwierzyniec
trans_list: jardín zoológico
sense:
wyodrębniona część ogrodu przeznaczona dla zwierzyny łownej lub drapieżników, trzymanych dla polowań lub jako okazy do podziwiania


lexentry: pol/zwierzęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwierzęta
trans_list: animales
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Animalia Linnaeus, takson w randze królestwa, obejmujące wielokomórkowe organizmy cudzożywne o komórkach eukariotycznych;


lexentry: pol/zwietrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwietrzały
trans_list: chato
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/związek_frazeologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek frazeologiczny
trans_list: locución
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;


lexentry: pol/związek_nieorganiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek nieorganiczny
trans_list: compuesto inorgánico
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;


lexentry: pol/związek_organiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek organiczny
trans_list: compuesto orgánico
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;


lexentry: pol/związek_rządu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek rządu
trans_list: rección | régimen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym jeden wyraz narzuca formę drugiemu wyrazowi, który zawsze przyjmuje tę narzuconą formę;


lexentry: pol/związek_zawodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zawodowy
trans_list: sindicato
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;


lexentry: pol/związek_zgody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zgody
trans_list: concordancia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;


lexentry: pol/zwodorowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwodorowanie
trans_list: hidrogenación
sense:
(chemia, chemiczny) przyłączenie wodoru do cząsteczek związków organicznych w wyniku reakcji chemicznej


lexentry: pol/zwolnienie_lekarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwolnienie lekarskie
trans_list: baja médica
sense:
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;


lexentry: pol/zworka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zworka
trans_list: atrevida
sense:
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);


lexentry: pol/zwrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot
trans_list: giro
sense:
zainteresowanie się czymś; zwrócenie swojego zainteresowania, uwagi w jakimś kierunku; zajęcie się czymś


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: trópico
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: costumbre | hábito
sense:
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: costumbre | tradición
sense:
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę


lexentry: pol/zydowudyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zydowudyna
trans_list: zidovudina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek stosowany w leczeniu i profilaktyce zakażenia HIV; syntetyczny analog tymidyny


lexentry: pol/zysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zysk
trans_list: beneficio | ganancia
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: diente
sense:
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: diente
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu


lexentry: pol/ząb_mądrości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb mądrości
trans_list: muela del juicio
sense:
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;


lexentry: pol/zębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębina
trans_list: dentina
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;


lexentry: pol/zębowa_wróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębowa wróżka
trans_list: ratoncito Pérez
sense:
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: romper | cascar | despedazar | fracturar
sense:
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: infringir | quebrantar | violar
sense:
przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: destrozar | hundir
sense:
zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany)


lexentry: pol/złocień_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złocień właściwy
trans_list: margarita
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leucanthemum vulgare Lam., gatunek roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/złodziej_scen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złodziej scen
trans_list: ladrón de escena
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) aktor, który przyciąga uwagę, gdy ktoś inny powinien być w centrum uwagi


lexentry: pol/złodziejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złodziejka
trans_list: casquillo ladrón | portalámparas con enchufe
sense:
(potocznie, potoczny) rodzaj rozgałęźnika elektrycznego wkręcanego w oprawkę żarówki w celu umożliwienia dodatkowego pobierania prądu w przypadku braku gniazda wtyczkowego


lexentry: pol/złodziejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złodziejka
trans_list: ladrón | triple
sense:
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń


lexentry: pol/złom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złom
trans_list: chatarra
sense:
(lekceważąco, lekceważący) stary, zużyty albo niesprawny samochód lub inne nienowoczesne urządzenie mechaniczne


lexentry: pol/złom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złom
trans_list: chatarra
sense:
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny


lexentry: pol/złota_płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota płyta
trans_list: disco de oro
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) symboliczna nagroda za osiągnięcie określonego regulaminem progu sprzedaży wydawnictwa muzycznego;


lexentry: pol/złota_rybka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota rybka
trans_list: carpa dorada | pez de colores
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;


lexentry: pol/złota_rybka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota rybka
trans_list: pececillo de oro
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fantastyczna ryba z baśni, która spełnia trzy życzenia w zamian za darowanie życia


lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: orfebre
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złotokot_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotokot afrykański
trans_list: gato dorado africano
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Profelis aurata Temminck, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w zachodniej i centralnej Afryce;


lexentry: pol/złoty_spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złoty spadochron
trans_list: paracaídas dorado
sense:
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;


lexentry: pol/złośliwe_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złośliwe oprogramowanie
trans_list: software dañino | software malintencionado
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: palabra compuesta
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/ćwiczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwiczenia
trans_list: ejercicio
sense:
(edukacja, edukacyjny) zajęcia na uczelni wyższej, podczas których studenci analizują, często w sposób praktyczny, zagadnienia z danego przedmiotu


lexentry: pol/ćwierćfinał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwierćfinał
trans_list: cuartos de final
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału


lexentry: pol/Łabędź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łabędź
trans_list: Cygnus
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;


lexentry: pol/Ładoga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ładoga
trans_list: Ladoga
sense:
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;


lexentry: pol/Łomonosow__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łomonosow
trans_list: Lomonósov
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Ługańska_Republika_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługańska Republika Ludowa
trans_list: República Popular de Lugansk
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;


lexentry: pol/Łużyce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łużyce
trans_list: Lusacia
sense:
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;


lexentry: pol/łabędzi_śpiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędzi śpiew
trans_list: canto del cisne
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności


lexentry: pol/łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź
trans_list: cisne
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;


lexentry: pol/łabędź_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź krzykliwy
trans_list: cisne cantor
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;


lexentry: pol/łabędź_niemy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź niemy
trans_list: cisne mudo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;


lexentry: pol/łachudra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łachudra
trans_list: canalla
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek niewiele wart


lexentry: pol/łacina_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łacina klasyczna
trans_list: latín clásico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: cargador
sense:
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;


lexentry: pol/ładownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładownia
trans_list: cargadero
sense:
(kolejnictwo) punkt handlowy na szlaku kolejowym, przeznaczony do załadowywania i wyładowywania przesyłek


lexentry: pol/ładunek_elektryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładunek elektryczny
trans_list: carga eléctrica
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;


lexentry: pol/łajdak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łajdak
trans_list: canalla
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy


lexentry: pol/łam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łam
trans_list: columna
sense:
(drukarstwo, drukarski) teksty, tabele, ilustracje i inne elementy druku uformowane w kolumnę w układzie jednołamowym lub stanowiące część kolumny w układzie wielołamowym;


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: feudo
sense:
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łapanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapanka
trans_list: redada
sense:
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/łapówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapówka
trans_list: soborno | cohecho
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści


lexentry: pol/łaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łaska
trans_list: gracia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą


lexentry: pol/łaski_bez__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: łaski bez
trans_list: gracias por nada
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) jeśli czegoś nie chcesz, to nie rób, obejdę się bez twojej pomocy


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
trans_list: ajuste | remiendo
sense:
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/ławka_bosmańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ławka bosmańska
trans_list: guindola
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) siedzisko w formie deski zawieszonej na linach, służące do prowadzenia prac konserwacyjnych burty statku


lexentry: pol/ławnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ławnik
trans_list: jurada
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych;


lexentry: pol/łańcuch_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch górski
trans_list: cordillera | cadena de montañas
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) górotwór fałdowy w postaci długich wstęg; obszar górski złożony z równolegle przebiegających pasm gór wraz z kotlinami i pogórzami


lexentry: pol/łańcuch_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch pokarmowy
trans_list: cadena alimentaria | cadena trófica
sense:
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;


lexentry: pol/łochynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łochynia
trans_list: Vaccinium uliginosum
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna


lexentry: pol/łom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łom
trans_list: palanqueta | palanca
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;


lexentry: pol/łososiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: łososiowy
trans_list: de salmón
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia


lexentry: pol/łowczy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: łowczy
trans_list: montero mayor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (łowiectwo, łowiecki) urzędnik na dworze polskim odpowiedzialny za organizację polowań


lexentry: pol/łozówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łozówka
trans_list: carricero políglota
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: alce
sense:
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: placenta
sense:
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: rodamiento | cojinete
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;


lexentry: pol/łubek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łubek
trans_list: eclisa
sense:
(technologia, technika, techniczny) płaska płytka z żelaza, łącząca części maszyn, szyny (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: arco
sense:
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;


lexentry: pol/łuk_aorty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk aorty
trans_list: arco aórtico | cayado aórtico
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) odcinek aorty łączący jej część wstępującą ze zstępującą


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: caspa | porrígine
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuskoskrzydłe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuskoskrzydłe
trans_list: lepidópteros
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepidoptera, rząd owadów należących do stawonogów;


lexentry: pol/łuszczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuszczyca
trans_list: psoriasis | soriasis
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;


lexentry: pol/łyko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyko
trans_list: líber
sense:
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.


lexentry: pol/łysienie_androgenowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łysienie androgenowe
trans_list: alopecia androgénica
sense:
(medycyna, medyczny) dolegliwość polegająca na nadmiernym wypadaniu włosów dotykająca częściej mężczyzn;


lexentry: pol/łyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyska
trans_list: focha | gallineta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;


lexentry: pol/łyżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżka
trans_list: cuchara
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich


lexentry: pol/łyżwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwa
trans_list: patín
sense:
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;


lexentry: pol/łyżwiarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo
trans_list: patinaje
sense:
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;


lexentry: pol/łyżwiarstwo_figurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo figurowe
trans_list: patinaje artístico | patinaje artístico sobre hielo
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.


lexentry: pol/łyżwiarstwo_synchroniczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo synchroniczne
trans_list: patinaje en linéa
sense:
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);


lexentry: pol/łyżwiarstwo_szybkie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo szybkie
trans_list: patinaje de velocidad
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: cópula
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący


lexentry: pol/Śląsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śląsk
trans_list: Silesia
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;


lexentry: pol/Średnie_Państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Średnie Państwo
trans_list: Imperio medio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;


lexentry: pol/Średniogórze_Środkowoeuropejskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Średniogórze Środkowoeuropejskie
trans_list: montaña central
sense:
(geografia, geograficzny) hercyński system górski położony w środkowych i południowych Niemczech, rozciągający się na północ od Alp i doliny Dunaju, a na południe od Niziny Północnoniemieckiej;


lexentry: pol/Środa_Popielcowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Środa Popielcowa
trans_list: Miércoles Santo | Miércoles de Ceniza miércoles de Ceniza
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;


lexentry: pol/Śródziemie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śródziemie
trans_list: Tierra Media
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;


lexentry: pol/Święta_Rodzina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święta Rodzina
trans_list: Sagrada Familia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców;


lexentry: pol/Święto_Reformacji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święto Reformacji
trans_list: Día de la Reforma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze;


lexentry: pol/Święty_Graal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Graal
trans_list: Santo Grial
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;


lexentry: pol/Święty_Hufiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Hufiec
trans_list: Batallón Sagrado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;


lexentry: pol/Święty_Mikołaj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Mikołaj
trans_list: San Nicolás
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;


lexentry: pol/ścierniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścierniwo
trans_list: abrasivo
sense:
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;


lexentry: pol/ścieżka_holownicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścieżka holownicza
trans_list: camino de sirga
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;


lexentry: pol/ścisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścisk
trans_list: cárcel | sargento
sense:
(mechanika) narzędzie podobne do imadła posiadające dwie szczęki służące do przytrzymywania i łączenia elementów


lexentry: pol/ściąga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściąga
trans_list: chuleta
sense:
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;


lexentry: pol/ściągnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściągnąć
trans_list: descargar
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) pobrać paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie


lexentry: pol/ścięgno_Achillesa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno Achillesa
trans_list: tendón de Aquiles | tendón aquíleo
sense:
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: tendón
sense:
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/ślad_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślad wodny
trans_list: huella de agua | huella hídrica
sense:
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr


lexentry: pol/ślad_węglowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślad węglowy
trans_list: huella de carbono
sense:
suma emisji gazów cieplarnianych wywołanych przez daną jednostkę (osobę, organizację, wydarzenie lub produkt);


lexentry: pol/śledztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledztwo
trans_list: investigación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;


lexentry: pol/śledź__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: śledź
trans_list: estaca | estaquilla
sense:
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu


lexentry: pol/śledź_oceaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledź oceaniczny
trans_list: arenque
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Clupea harengus Linnaeus, gatunek ławicowej ryby morskiej z rodziny śledziowatych;


lexentry: pol/ślepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ślepak
trans_list: tábano
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Chrysops, rodzaj owada z rodziny bąkowatych;


lexentry: pol/śluby_zakonne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluby zakonne
trans_list: gremio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych;


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: esclusa | compuerta
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śluza_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza wodna
trans_list: esclusa
sense:
(technologia, technika, techniczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla hydrotechniczna wznoszona między akwenami o różnym poziomie wody i umożliwiająca przepływanie między nimi;


lexentry: pol/śluzowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluzowiec
trans_list: moho mucilaginoso | hongo mucoso | moho del fango | moho del limo | moho deslizante
sense:
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;


lexentry: pol/śmieciowe_jedzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmieciowe jedzenie
trans_list: comida basura
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze


lexentry: pol/śmigło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigło
trans_list: hélice
sense:
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;


lexentry: pol/śmigłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowiec
trans_list: helicóptero
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi


lexentry: pol/śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieg
trans_list: nieve
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora


lexentry: pol/śnieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieć
trans_list: mal
sense:
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: coma
sense:
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: medio
sense:
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: medio
sense:
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: promedio | media
sense:
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnia_ważona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia ważona
trans_list: media ponderada
sense:
(matematyka, matematyczny) średnia elementów, które mogą mieć różne znaczenie (przypisywane są im różne wagi), liczona w ten sposób, że elementy o większej wadze mają większy wpływ na średnią;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: diámetro
sense:
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnik
trans_list: punto y coma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: Edad Media | medievo
sense:
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/średniówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniówka
trans_list: cesura
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;


lexentry: pol/środek_antykoncepcyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: środek antykoncepcyjny
trans_list: anticonceptivo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży


lexentry: pol/środek_tymczasowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: środek tymczasowy
trans_list: medida provisional
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wezwanie organów danego państwa do powstrzymania się od podejmowania działań będących przedmiotem skargi wniesionej do ETPC, w przypadku, w którym występuje ryzyko poważnego pogwałcenia praw człowieka


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: tornillo | perno
sense:
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/świadek_Jehowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek Jehowy
trans_list: testigo de Jehová
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;


lexentry: pol/świadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek
trans_list: testigo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie


lexentry: pol/świat_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świat arabski
trans_list: mundo árabe
sense:
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne


lexentry: pol/światopogląd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światopogląd
trans_list: cosmovisión
sense:
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
trans_list: semáforo
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: fotofobia
sense:
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/światłowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowód
trans_list: fibra óptica
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;


lexentry: pol/świder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świder
trans_list: taladro
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);


lexentry: pol/świerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerk
trans_list: pícea | abeto
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: grillo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik
trans_list: luciérnaga
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cerdo | puerco
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cerdo | chancho
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cerdo | puerco
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: cerdo | puerco | chancho | cochino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;


lexentry: pol/świstun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świstun
trans_list: silbón | pato americano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: templo
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święcenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święcenia
trans_list: ordenación | órdenes
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament w niektórych kościołach chrześcijańskich, dający władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów;


lexentry: pol/święcenia_kapłańskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święcenia kapłańskie
trans_list: orden sacerdotal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd liturgiczny podczas którego biskup udziela kandydatom sakramentu kapłaństwa;


lexentry: pol/święta_krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święta krowa
trans_list: vaca sagrada
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba z różnego powodu uprzywilejowana, której się pobłaża i pozwala na zbyt wiele


lexentry: pol/święta_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święta prawda
trans_list: la pura verdad | una verdad como un puño
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niewątpliwa racja, prawda, słowa niewątpliwie wyrażające prawdę


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: fiesta | día feriado
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/świętopietrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świętopietrze
trans_list: óbolo de san Pedro
sense:
(kościelny) katolicka opłata na rzecz papiestwa, wnoszona w średniowieczu przez kraje uznające zwierzchnictwo Kościoła katolickiego, a współcześnie dobrowolnie oddawana przez parafian w niedzielę najbliższą dniowi św. Piotra i Pawła (29 czerwca);


lexentry: pol/świętoszkowatość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świętoszkowatość
trans_list: mojigatería | gazmoñería | santurronería
sense:
(książkowy) albo (ironicznie) cecha tego, co jest świętoszkowate; cecha tych, którzy są świętoszkowaci


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: santo | sagrado
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: Papá Noel | Viejito Pascuero | San Nicolás Santo Clos
sense:
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: pupila | niña
sense:
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/źródło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źródło
trans_list: fuente
sense:
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań


lexentry: pol/Żar-Ptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Żar-Ptak
trans_list: mosquero cardenal
sense:
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem


lexentry: pol/Żmudź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudź
trans_list: Samogitia
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;


lexentry: pol/Żydowski_Obwód_Autonomiczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żydowski Obwód Autonomiczny
trans_list: Óblast Autónomo Hebreo
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;


lexentry: pol/Żyzny_Półksiężyc__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żyzny Półksiężyc
trans_list: Creciente Fértil
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: rana
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: braza
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: tenaza para tubo
sense:
(technologia, technika, techniczny) klucz nastawny z regulowaną skokowo szerokością rozstawu szczęk;


lexentry: pol/żabot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabot
trans_list: chorrera
sense:
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: vela
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żaluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaluzja
trans_list: persiana
sense:
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;


lexentry: pol/żandarm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żandarm
trans_list: gendarme
sense:
funkcjonariusz żandarmerii, francuskiej formacji policyjnej utrzymującej porządek na terenach wiejskich i małych miasteczkach


lexentry: pol/żargon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żargon
trans_list: jerga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;


lexentry: pol/żarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żarna
trans_list: metate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żałoba_narodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żałoba narodowa
trans_list: luto nacional
sense:
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości;


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: costilla
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: vela
sense:
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: vela
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel
trans_list: gel
sense:
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;


lexentry: pol/żelatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna
trans_list: gelatina
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;


lexentry: pol/żelatyna_wybuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna wybuchowa
trans_list: gelignita
sense:
(technologia, technika, techniczny) (górnictwo, górniczy) kruszący materiał wybuchowy stosowany głównie w górnictwie, złożony z nitrogliceryny i bawełny kolodionowej


lexentry: pol/żelazna_kurtyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazna kurtyna
trans_list: telón de acero | cortina de hierro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;


lexentry: pol/żelazo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazo
trans_list: hierro | fierro
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;


lexentry: pol/żeneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeneta
trans_list: jineta
sense:
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;


lexentry: pol/żeń-szeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeń-szeń
trans_list: ginseng
sense:
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;


lexentry: pol/żeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żeński
trans_list: femenino
sense:
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy


lexentry: pol/żigolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żigolo
trans_list: gigoló | chulo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami


lexentry: pol/żmijowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmijowate
trans_list: víbora
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Viperidae Oppel, rodzina węży w obrębie nadrodziny Elapoidea;


lexentry: pol/żmijowiec_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żmijowiec zwyczajny
trans_list: chupamieles
sense:
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji;


lexentry: pol/żonkil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żonkil
trans_list: junquillo
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: soldado | militar
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: estómago
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żrący__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: żrący
trans_list: corrosivo
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”


lexentry: pol/żuaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuaw
trans_list: zuavos
sense:
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: bisonte europeo
sense:
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żubr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr europejski
trans_list: bisonte europeo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bison bonasus Linnaeus, gatunek ssaka kopytnego z rodziny wołowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/żujka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żujka
trans_list: bolo
sense:
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: grulla | grúa
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: grúa | grulla
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/żurawina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żurawina
trans_list: arándano rojo | arándano
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;


lexentry: pol/żuwaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuwaczka
trans_list: mandibula
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: vida
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/życie_społeczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie społeczne
trans_list: vida social
sense:
(ekologia, ekologiczny) (socjologia, socjologiczny) ogół zjawisk wynikających ze wzajemnych oddziaływań jednostek (zarówno ludzi, jak i innych organizmów) oraz ich zbiorowości przebywających na wyodrębnionej przestrzeni


lexentry: pol/życiorys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życiorys
trans_list: currículum vítae
sense:
(urzędowy) (biurowość, biurowy) pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe


lexentry: pol/żyrafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrafa
trans_list: jirafa
sense:
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;


lexentry: pol/żyrokompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrokompas
trans_list: girocompás
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;


lexentry: pol/żyrondysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrondysta
trans_list: girondino
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;


lexentry: pol/żyrostat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyrostat
trans_list: giróstato
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd żyroskopowy utrzymujący równowagę ciała, w którym jest umieszczony


lexentry: pol/żyto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyto
trans_list: centeno
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/żywa_pagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywa pagina
trans_list: título
sense:
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);


lexentry: pol/żywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywica
trans_list: resina
sense:
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;


lexentry: pol/żywioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywioł
trans_list: elemento
sense:
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze


lexentry: pol/żywokost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost
trans_list: consuelda
sense:
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;


lexentry: pol/żyworodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodność
trans_list: viviparidad | viviparismo
sense:
(botanika, botaniczny) cecha roślin, które rozmnażają się poprzez wypuszczanie kiełków na sobie samych


lexentry: pol/żyworodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodność
trans_list: viviparidad | viviparismo
sense:
(zoologia, zoologiczny) forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek początkowo rozwija się wewnątrz organizmu matki;


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: vivíparo
sense:
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: vivíparo
sense:
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki


lexentry: pol/żywotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywotnik
trans_list: tuya
sense:
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście;


lexentry: pol/żywoty_świętych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywoty świętych
trans_list: santoral
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabytki piśmiennicze przedstawiające życiorysy świętych


lexentry: pol/żywy_obraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy obraz
trans_list: el vivo retrato
sense:
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś


lexentry: pol/żywy_trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy trup
trans_list: muerto viviente
sense:
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego


lexentry: pol/żyła_nieparzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyła nieparzysta
trans_list: vena ácigos
sense:
(anatomia, anatomiczny) naczynie żylne przebiegające od dołu do góry na tylnej ścianie klatki piersiowej, po prawej stronie aorty piersiowej i przewodu piersiowego


lexentry: pol/żyła_udowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyła udowa
trans_list: vena femoral
sense:
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną


lexentry: pol/żyźnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żyźnica
trans_list: longan
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dimocarpus longan Lour., gatunek tropikalnego drzewa owocowego z rodziny mydleńcowatych;


lexentry: pol/żółta_febra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta febra
trans_list: fiebre amarilla
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką


lexentry: pol/żółta_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta kartka
trans_list: tarjeta amarilla
sense:
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: ictericia
sense:
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: yema
sense:
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: yema
sense:
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: amarillo | amarilla
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółty_związek_zawodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty związek zawodowy
trans_list: sindicato amarillo
sense:
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: tortuga
sense:
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;


lexentry: pol/żółw_lamparci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw lamparci
trans_list: tortuga leopardo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates


lexentry: pol/żółw_skórzasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw skórzasty
trans_list: tortuga laúd
sense:
(zoologia, zoologiczny) (systematyka) Dermochelys coriacea, gatunek gada z monotypowej rodziny żółwi skórzastych;


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: aguijón
sense:
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
trans_list: fusilar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


