# translation

lexentry: pol/frankijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frankijski
trans_list: Frankish
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)


lexentry: pol/frankofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankofon
trans_list: francophone | Francophone
sense:
ktoś, kto mówi po francusku i żyje w społeczności posługującej się tym językiem, szczególnie w miejscu, w którym mówi się dwoma lub więcej językami


lexentry: pol/frankownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankownica
trans_list: postage meter
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie masowo przygotowujące listy do wysyłki przez drukowanie na nich opłaty pocztowej oraz danych adresowych i loga nadawcy;


lexentry: pol/fraternizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraternizacja
trans_list: fraternisation fraternization
sense:
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: expression | locution | phrase
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: phrase
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu


lexentry: pol/freemium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: freemium
trans_list: freemium
sense:
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: frigate | frigatebird
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: frigate | full rigged ship | fully rigged ship
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/frenologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frenologia
trans_list: phrenology
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;


lexentry: pol/fretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fretka
trans_list: ferret
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;


lexentry: pol/frezarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezarka
trans_list: milling machine | miller | router
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;


lexentry: pol/frezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezja
trans_list: freesia
sense:
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;


lexentry: pol/frittata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frittata
trans_list: frittata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska odmiana omleta zapiekana na patelni na maśle, z mieszanką warzywną, serem, niekiedy z czosnkiem lub anchois


lexentry: pol/friulski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: friulski
trans_list: friulian
sense:
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska


lexentry: pol/frontend__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frontend
trans_list: frontend
sense:
(informatyka, informatyczny) część systemu informatycznego stanowiąca interfejs użytkownika, prezentująca dane oraz realizująca komunikację z backendem


lexentry: pol/fruczak_gołąbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruczak gołąbek
trans_list: Hummingbird Hawk-moth | Hummingmoth
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Macroglossum stellatarum, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/frug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frug
trans_list: frug
sense:
rockandrollowy taniec towarzyski, w którym różne części ciała poruszają się rytmicznie z wyjątkiem stóp spoczywających nieruchomo


lexentry: pol/fruktoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruktoza
trans_list: fructose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;


lexentry: pol/frustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frustracja
trans_list: frustration
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;


lexentry: pol/frutarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frutarianizm
trans_list: fruitarianism
sense:
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;


lexentry: pol/frygijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frygijski
trans_list: Phrygian
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii


lexentry: pol/frygijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: frygijski
trans_list: Phrygian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język frygijski, wymarły indoeuropejski język Frygów (Frygijczyków), używany w starożytnej Anatolii;


lexentry: pol/frytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytka
trans_list: French fry | chip | french fry | fry
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/frytkownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytkownica
trans_list: deep fryer | fryer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;


lexentry: pol/frywolitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frywolitka
trans_list: tatting lace
sense:
rodzaj koronki lub koronkowej serwetki wykonanej z delikatnej nici za pomocą specjalnych czółenek lub igły i szydełka, mającej wzór z kółek, łuków, gwiazdek itp.;


lexentry: pol/fuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuga
trans_list: joint
sense:
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze


lexentry: pol/fuksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuksja
trans_list: fuchsia
sense:
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;


lexentry: pol/fumarola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fumarola
trans_list: fumarole
sense:
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;


lexentry: pol/funambulizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funambulizm
trans_list: tightrope walking | funambulism
sense:
akrobacja cyrkowa polegająca na spacerowaniu po linie, niekiedy połączonym z akrobacjami lub np. jazdą na rowerze


lexentry: pol/fundacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundacja
trans_list: foundation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;


lexentry: pol/fundament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundament
trans_list: foundation
sense:
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;


lexentry: pol/fundamentalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalista
trans_list: fundamentalist
sense:
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki


lexentry: pol/fundamentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalizm
trans_list: fundamentalism
sense:
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji


lexentry: pol/funikular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funikular
trans_list: funicular
sense:
kolej szynowa, a zarazem kolej linowa, w której ruch pojazdu wywołany jest liną napędową, i o stale przymocowanym do niej wagonem


lexentry: pol/funkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja
trans_list: function
sense:
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;


lexentry: pol/funkcja_cyklometryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja cyklometryczna
trans_list: inverse trigonometric function
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do jednej z funkcji trygonometrycznych ograniczonej do pewnego przedziału;


lexentry: pol/funkcja_wzajemnie_jednoznaczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja wzajemnie jednoznaczna
trans_list: bijection
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;


lexentry: pol/funkcjolekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjolekt
trans_list: functiolect
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana językowa wydzielona ze względu na funkcję, jaką spełnia w procesie porozumiewania się między ludźmi


lexentry: pol/funkcjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonalizm
trans_list: functionalism
sense:
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;


lexentry: pol/furan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furan
trans_list: furan
sense:
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;


lexentry: pol/furosemid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furosemid
trans_list: furosemide
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: fur | pelt
sense:
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: fur
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść


lexentry: pol/futurologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futurologia
trans_list: futurology
sense:
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;


lexentry: pol/futuryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futuryzm
trans_list: futurism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;


lexentry: pol/fuzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzel
trans_list: faints | fuse oil | fusel
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, lotna, trująca ciecz o nieprzyjemnym smaku i zapachu, uboczny produkt fermentacji alkoholowej


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: fusion
sense:
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: rifle
sense:
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej;


lexentry: pol/g-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: g-moll
trans_list: g minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)


lexentry: pol/gabardyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabardyna
trans_list: gabardine
sense:
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.


lexentry: pol/gabinet_cieni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet cieni
trans_list: Shadow Cabinet
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;


lexentry: pol/gabinet_osobliwości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet osobliwości
trans_list: cabinet of curiosities
sense:
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów


lexentry: pol/gabro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabro
trans_list: gabbro
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) magmowa skała głębinowa, gruboziarnista, barwy czarnej lub ciemnozielonej;


lexentry: pol/gacek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gacek
trans_list: long-eared bat
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;


lexentry: pol/gach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gach
trans_list: clever
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) lub (żartobliwie) kochanek, szczególnie kochanek mężatki


lexentry: pol/gad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gad
trans_list: reptile
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;


lexentry: pol/gadolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadolin
trans_list: gadolinium
sense:
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;


lexentry: pol/gadożer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadożer
trans_list: short-toed eagle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;


lexentry: pol/gadżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadżet
trans_list: gadget | gimmick
sense:
(książkowy) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;


lexentry: pol/gag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gag
trans_list: gag
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych


lexentry: pol/gaijin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaijin
trans_list: gaijin
sense:
dla Japończyków: ktoś obcy, z zewnątrz, cudzoziemiec, nie-Japończyk, zwłaszcza pochodzący z Zachodu;


lexentry: pol/galacki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galacki
trans_list: Galatian
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: galaxy
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/galareta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galareta
trans_list: jelly
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny


lexentry: pol/galaretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaretka
trans_list: gelatin
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;


lexentry: pol/galeas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeas
trans_list: galleass
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj okrętu wiosłowo-żaglowego używanego od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku;


lexentry: pol/galeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeon
trans_list: galleon | argosy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII-wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;


lexentry: pol/galera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galera
trans_list: galley
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;


lexentry: pol/galernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galernik
trans_list: galley slave
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze


lexentry: pol/galicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galicyzm
trans_list: Gallicism | Frenchism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;


lexentry: pol/galijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: galijski
trans_list: Gaulish
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;


lexentry: pol/galion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galion
trans_list: figurehead
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ozdoba dziobu żaglowca, często w kształcie postaci kobiecej lub zwierzęcej;


lexentry: pol/galwaniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galwaniczny
trans_list: galvanic
sense:
(chemia, chemiczny) (elektryczność) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z galwanizmem, dotyczący galwanizmu


lexentry: pol/galwanotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galwanotechnika
trans_list: electroplating
sense:
dział techniki zajmujący się teoretycznymi aspektami oraz praktycznymi metodami elektrolitycznego wytwarzania powłok na rozmaitych podłożach


lexentry: pol/galwanoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galwanoterapia
trans_list: electrotherapy
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu


lexentry: pol/gama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gama
trans_list: scale | gamut
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;


lexentry: pol/gambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gambit
trans_list: gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/gaon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaon
trans_list: gaon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) honorowy tytuł przyznawany rabinom z dwóch akademii talmudycznych w babilońskich miastach Sura i Pumbedita w VII-XIII w.;


lexentry: pol/gap_year__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gap year
trans_list: gap year
sense:
długa, zwykle roczna przerwa od nauki, pracy lub kariery spożytkowana na podróż, realizację marzeń itp.;


lexentry: pol/garam_masala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garam masala
trans_list: garam masala
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili


lexentry: pol/garaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garaż
trans_list: garage
sense:
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;


lexentry: pol/garbarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garbarz
trans_list: tanner
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: dressing room
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: throat
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: throat | pharynx
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/garig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garig
trans_list: garrigue
sense:
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego


lexentry: pol/garncarz_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garncarz rdzawy
trans_list: red ovenbird | rufous hornero
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Furnarius rufus, gatunek ptaka z rodziny garncarzowatych, występującego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/garnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnek
trans_list: pot
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;


lexentry: pol/garota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garota
trans_list: garotte | garrote | garrotte
sense:
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;


lexentry: pol/garować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: garować
trans_list: proof
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o cieście: będąc pozostawionym na pewien czas, powiększać swoją objętość


lexentry: pol/garum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garum
trans_list: garum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: gargoyle
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: blunderbuss
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krótka ręczna broń palna z trąbkowatym wylotem lufy, strzelająca siekańcami, używana w Europie w XVII–XVIII wieku;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: garłacz
trans_list: pouter
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych


lexentry: pol/gaslighting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaslighting
trans_list: gaslighting
sense:
(psychologia, psychologiczny) manipulacja polegająca na wpieraniu komuś problemów psychicznych lub niewłaściwego rozumienia rzeczywistości;


lexentry: pol/gastarbajter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastarbajter
trans_list: guest worker
sense:
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym


lexentry: pol/gastrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastrolog
trans_list: gastroenterologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych


lexentry: pol/gatsby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gatsby
trans_list: gatsby
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) południowoafrykańska przekąska, rodzaj wielkiej kanapki z frytkami i różnymi dodatkami i sosem piri-piri


lexentry: pol/gawot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawot
trans_list: gavotte
sense:
(choreografia, choreograficzny) (folklor) starofrancuski taniec ludowy w tempie umiarkowanym, w takcie parzystym


lexentry: pol/gawron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawron
trans_list: rook
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;


lexentry: pol/gaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz
trans_list: gas
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)


lexentry: pol/gaz_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz cieplarniany
trans_list: greenhouse gas
sense:
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;


lexentry: pol/gaz_płynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz płynny
trans_list: LPG | liquefied petroleum gas
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał


lexentry: pol/gaz_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz ziemny
trans_list: natural gas
sense:
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;


lexentry: pol/gazon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gazon
trans_list: grass plot
sense:
ozdobny trawnik w kształcie prostokąta, koła lub owalu znajdujący się na podjeździe do pałacu lub dworu, otoczony wokół drogą dojazdową kończącą się bezpośrednio przed wejściem do rezydencji;


lexentry: pol/gazpacho__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gazpacho
trans_list: gazpacho
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;


lexentry: pol/gałeczka_rogowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałeczka rogowa
trans_list: European fingernailclam
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sphaerium corneum L., gatunek pospolitego małża słodkowodnego z rodziny kulkówkowatych;


lexentry: pol/gałka_muszkatołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałka muszkatołowa
trans_list: nutmeg | mace
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;


lexentry: pol/gaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaźnik
trans_list: carburettor
sense:
(motoryzacja) urządzenie do wytwarzania mieszanki paliwa i powietrza w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym


lexentry: pol/gdy_kota_nie_ma,_myszy_harcują__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdy kota nie ma, myszy harcują
trans_list: while the cat is away, the mice will play
sense:
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.


lexentry: pol/gdzie_drwa_rąbią,_tam_wióry_lecą__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą
trans_list: you can't make an omelette without breaking eggs
sense:
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje


lexentry: pol/gdzie_kucharek_sześć,_tam_nie_ma_co_jeść__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść
trans_list: too many cooks spoil the broth
sense:
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu


lexentry: pol/geek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geek
trans_list: geek
sense:
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;


lexentry: pol/gejsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gejsza
trans_list: geisha
sense:
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;


lexentry: pol/gekon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gekon
trans_list: gecko
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach


lexentry: pol/gen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gen
trans_list: gene
sense:
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: gender
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;


lexentry: pol/genealog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genealog
trans_list: genealogist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji


lexentry: pol/generacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generacja
trans_list: generation
sense:
(technologia, technika, techniczny) grupa urządzeń konstruowanych na określonym szczeblu rozwoju technologii


lexentry: pol/generał_broni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał broni
trans_list: lieutenant general
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;


lexentry: pol/generał_dywizji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał dywizji
trans_list: major general
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni


lexentry: pol/genom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genom
trans_list: genome
sense:
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;


lexentry: pol/gensek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gensek
trans_list: secretary general
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pierwszy sekretarz partii komunistycznej (zwykle o sekretarzu generalnym w ZSRR)


lexentry: pol/geobotanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geobotanika
trans_list: geobotany
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki badający wzajemne oddziaływanie roślinności i środowiska geograficznego;


lexentry: pol/geofit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofit
trans_list: geophyte
sense:
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;


lexentry: pol/geofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofizyka
trans_list: geophysics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej


lexentry: pol/geoglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geoglif
trans_list: geoglyph
sense:
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;


lexentry: pol/geografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geografia
trans_list: geography
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/geomancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomancja
trans_list: geomancy
sense:
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;


lexentry: pol/geometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geometria
trans_list: geometry
sense:
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;


lexentry: pol/geomorfologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfologia
trans_list: geomorphology
sense:
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;


lexentry: pol/geopolityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geopolityka
trans_list: geopolitics
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne


lexentry: pol/gepard_grzywiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gepard grzywiasty
trans_list: cheetah
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;


lexentry: pol/gereza_abisyńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gereza abisyńska
trans_list: eastern black-and-white colobus | mantled guereza
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Colobus guereza Rüppell, gatunek małp z rodziny koczkodanowatych, występujący w Afryce;


lexentry: pol/geriatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geriatra
trans_list: geriatrician
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wieku podeszłego


lexentry: pol/germanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistyka
trans_list: German philology | German studies
sense:
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim


lexentry: pol/germanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanizm
trans_list: Germanism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;


lexentry: pol/gerundiwum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gerundiwum
trans_list: gerundive
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński imiesłów bierny czasu przyszłego, który określa czynność, jaka powinna zostać wykonana


lexentry: pol/gerydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gerydon
trans_list: gueridon | guéridon | pedestal table | table stand
sense:
(dawniej, dawny) niewielki okrągły stolik, jedno- lub trójnożny, używany w wyposażeniu wnętrz w XVIII-XIX wieku jako podręczny mebel śniadaniowy, także na kwiaty lub bibeloty;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: business
sense:
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto
sense:
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: ghetto | Jewry
sense:
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej


lexentry: pol/gettoizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gettoizacja
trans_list: ghettoisation | ghettoization
sense:
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym;


lexentry: pol/ghosting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghosting
trans_list: ghosting
sense:
(informatyka, informatyczny) wada klawiatury polegająca na braku prawidłowej odpowiedzi na wciśnięcie kilku przycisków jednocześnie lub w krótkim czasie, zwykle podczas gry komputerowej


lexentry: pol/ghosting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghosting
trans_list: ghosting
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zachowanie polegające na zrywaniu relacji z bliską osobą – natychmiastowym, całkowitym, bez podawania powodów


lexentry: pol/ghul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghul
trans_list: ghoul
sense:
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;


lexentry: pol/giaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giaur
trans_list: giaour
sense:
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina


lexentry: pol/gibelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibelin
trans_list: Ghibelline
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gibon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibon
trans_list: gibbon
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona


lexentry: pol/gibon_srebrzysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibon srebrzysty
trans_list: silvery gibbon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hylobates moloch Audebert, gatunek małpy z rodziny gibonowatych, występujący na Jawie;


lexentry: pol/giełda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giełda
trans_list: stock exchange | stock market
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;


lexentry: pol/gigabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gigabajt
trans_list: gigabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;


lexentry: pol/gildia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gildia
trans_list: guild
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;


lexentry: pol/gilosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gilosz
trans_list: guilloche
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) ornament ciągły, żłobiony ze wstęg przeplatających się ze sobą; motyw dekoracyjny w architekturze i meblarstwie


lexentry: pol/gimnastyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnastyczka
trans_list: woman-gymnast
sense:
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna uprawiająca gimnastykę – sportową, akrobatyczną lub artystyczną


lexentry: pol/gimnazjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnazjum
trans_list: junior high school | middle school | secondary school
sense:
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;


lexentry: pol/ginekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekologia
trans_list: gynecology | gynaecology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;


lexentry: pol/ginekomastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekomastia
trans_list: gynecomastia
sense:
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem


lexentry: pol/gips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gips
trans_list: gypsum | plaster
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;


lexentry: pol/girlsband__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: girlsband
trans_list: all female band
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (neologizm) grupa muzyczna składająca się wyłącznie z dziewczyn


lexentry: pol/gis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gis-moll
trans_list: g-sharp minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/gitara_basowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara basowa
trans_list: bass | bass guitar | electric bass
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;


lexentry: pol/gitara_elektryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara elektryczna
trans_list: electric guitar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;


lexentry: pol/giętarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giętarka
trans_list: bending machine
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, często ręczne, służące do wyginania prętów lub metalowych pasków


lexentry: pol/giętkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giętkość
trans_list: flexibility
sense:
(przenośnie, przenośnia) zdolność łatwego dostosowywania się do warunków, szybkie uleganie wpływom zewnętrznym


lexentry: pol/gladiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gladiator
trans_list: gladiator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;


lexentry: pol/glazura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glazura
trans_list: glaze
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;


lexentry: pol/gleba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gleba
trans_list: soil
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;


lexentry: pol/glediczja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glediczja
trans_list: Gleditsia
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Gleditsia L., rodzaj drzew z rodziny bobowatych;


lexentry: pol/glikogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glikogen
trans_list: glycogen
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;


lexentry: pol/glissando__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glissando
trans_list: glissando
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu;


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: globalization | globalisation
sense:
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalna_wioska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalna wioska
trans_list: global village
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: global warming
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globulka
trans_list: globule
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) obła porcja leku lub środka antykoncepcyjnego


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: globe
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glokalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glokalizacja
trans_list: glocalisation | glocalization
sense:
globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację i przyswojenie, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych;


lexentry: pol/glorieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glorieta
trans_list: gloriette
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielka, ogrodowa budowla, altana lub pawilon kolumnowy, w najwyższym punkcie ogrodu


lexentry: pol/glorietta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glorietta
trans_list: gloriette
sense:
(rzadki, rzadko używany) (architektura, architektoniczny) budowla ogrodowa w kształcie otwartego, kolumnowego pawilonu


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: gloss
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: gloss
sense:
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie


lexentry: pol/glosolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosolalia
trans_list: glossolalia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;


lexentry: pol/glottochronologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glottochronologia
trans_list: glottochronology
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;


lexentry: pol/glukometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukometr
trans_list: glucometer | glucose meter | blood glucose meter
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: glucose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/glutaminian_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutaminian sodu
trans_list: monosodium glutamate
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych


lexentry: pol/gluten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gluten
trans_list: gluten
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;


lexentry: pol/gmatwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: gmatwać
trans_list: complicate
sense:
czynić coś trudnym do zrozumienia lub rozwiązania, czynić niejasnym, niezrozumiałym, powodować zamęt w czymś


lexentry: pol/gniady__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gniady
trans_list: bay | sorrel
sense:
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: socket
sense:
(technologia, technika, techniczny) dwukierunkowe łącza komunikacyjne umożliwiające przesyłanie danych pomiędzy procesami działającymi na jednej lub wielu maszynach;


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: socket
sense:
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: slot | socket
sense:
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: group
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostycyzm
trans_list: gnosticism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;


lexentry: pol/gnostyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostyczny
trans_list: gnostic | Gnostic
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: gnosis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: dung | manure
sense:
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: goblin
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: Gothic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/godziny_szczytu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: godziny szczytu
trans_list: rush hour
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg


lexentry: pol/gofr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gofr
trans_list: waffle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;


lexentry: pol/gokart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gokart
trans_list: go-cart | gocart
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;


lexentry: pol/golem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: golem
trans_list: golem
sense:
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: shin
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gompa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gompa
trans_list: gompa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek klasztoru buddyzmu tybetańskiego i ośrodek modlitwy;


lexentry: pol/gondola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gondola
trans_list: gondola
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;


lexentry: pol/gong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gong
trans_list: gong
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;


lexentry: pol/goniometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goniometria
trans_list: goniometry
sense:
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych


lexentry: pol/googol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: googol
trans_list: googol
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100


lexentry: pol/gorbaczowowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gorbaczowowski
trans_list: Gorbachevian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa


lexentry: pol/gorbusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorbusza
trans_list: humpback salmon | humpbacked salmon | humpie | pink salmon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus gorbuscha Walbaum, anadromiczna ryba z rodziny łososiowatych;


lexentry: pol/gorgonzola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorgonzola
trans_list: gorgonzola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;


lexentry: pol/gorillapod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorillapod
trans_list: gorillapod
sense:
(fotografia) rodzaj statywu fotograficznego o giętkich i elastycznych nóżkach, które można także mocować do różnych przedmiotów


lexentry: pol/gorzelnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorzelnictwo
trans_list: distillation of alcohol
sense:
dział przemysłu, zajmujący się wytwarzaniem spirytusu surowego metodą fermentacji cukrów i destylacji spirytusu;


lexentry: pol/gorzkoborowik_żółtopory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorzkoborowik żółtopory
trans_list: bitter beech bolete | scarlet-stemmed bolete
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Caloboletus calopus (Pers.) Vizzini, gatunek grzybów niejadalnych z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/gorąca_stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorąca stopka
trans_list: hot shoe
sense:
(fotografia) uchwyt znajdujący się w górnej części korpusu aparatu fotograficznego, na którym mocuje się zewnętrzną lampę błyskową, a czasem też odbiornik wężyka spustowego lub dyfuzor


lexentry: pol/gorączka_Lassa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorączka Lassa
trans_list: Lassa fever
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: gospel | gospel music
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/gospodarka_pasieczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarka pasieczna
trans_list: hive management
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) ogół metod, technologii, środków i sprzętu, jakich pszczelarz używa przy pracy z pszczołami


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: farm
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gospodarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarz
trans_list: landlord
sense:
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: black ice
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołąb_skalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb skalny
trans_list: common pigeon | rock dove | rock pigeon
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych


lexentry: pol/gołąbek_wymiotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąbek wymiotny
trans_list: emetic russula | sickener | vomiting russula
sense:
(mikologia, mikologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: pigeon | dove | dove 's | pigeon 's
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/gołębiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębiarz
trans_list: cuckoo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;


lexentry: pol/gość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gość
trans_list: fellow
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej


lexentry: pol/goździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk
trans_list: clove | carnation
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;


lexentry: pol/goździk_ogrodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk ogrodowy
trans_list: gillyflower
sense:
(botanika, botaniczny) Dianthus caryophyllus, roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny goździkowatych;


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: hornbeam
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grab_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab pospolity
trans_list: European hornbeam | common hornbeam
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Carpinus betulus L., gatunek liściastego drzewa z rodziny brzozowatych;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: rake
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/gradient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gradient
trans_list: gradient
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;


lexentry: pol/gradologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gradologia
trans_list: gradology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników


lexentry: pol/graf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graf
trans_list: graf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;


lexentry: pol/grafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafen
trans_list: graphene
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: graffiti
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: graphics | printmaking
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: graphite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafologia
trans_list: graphology
sense:
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: overhead projector
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/gram-siła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram-siła
trans_list: g-force | gee | pond
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi


lexentry: pol/gram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram
trans_list: gram | gramme
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;


lexentry: pol/gramatyka_opisowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatyka opisowa
trans_list: descriptive grammar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) neutralny opis stanu systemu językowego w jednej wyróżnionej epoce jego rozwoju;


lexentry: pol/gramatykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatykalizacja
trans_list: grammaticalization
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny)


lexentry: pol/gramofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramofon
trans_list: gramophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;


lexentry: pol/granat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granat
trans_list: garnet
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: pomegranate
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: navy blue | navy
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: prism
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/granola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granola
trans_list: granola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;


lexentry: pol/grant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grant
trans_list: grant
sense:
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium


lexentry: pol/granulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulka
trans_list: granule
sense:
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne


lexentry: pol/granulocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulocyt
trans_list: granulocyte
sense:
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: thymus
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratis__przysłówek__1
sense_num: 02
written_rep: gratis
trans_list: gratis | free
sense:
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko


lexentry: pol/gratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratyfikacja
trans_list: gratification
sense:
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.


lexentry: pol/grań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grań
trans_list: crag
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty


lexentry: pol/grażdanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grażdanka
trans_list: citizen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;


lexentry: pol/greenwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: greenwashing
trans_list: greenwashing
sense:
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;


lexentry: pol/grenadier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grenadier
trans_list: grenadier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;


lexentry: pol/griko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: griko
trans_list: Griko
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt (dialekt języka greckiego lub język) używany przez italogreków


lexentry: pol/grill__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grill
trans_list: barbecue
sense:
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)


lexentry: pol/grillowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grillowanie
trans_list: grilling
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób obróbki termicznej mięsa i warzyw bezpośrednio na rusztach, zwykle nad otwartym ogniem


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: grip
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grizzly__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grizzly
trans_list: grizzly
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: tomb | sepulcher
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/groch_zwyczajny_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groch zwyczajny polny
trans_list: field pea
sense:
(botanika, botaniczny) Pisum sativum subsp. arvense, jednoroczna roślina uprawna z rodziny bobowatych, odmiana grochu;


lexentry: pol/grochówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grochówka
trans_list: pea soup
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;


lexentry: pol/grog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grog
trans_list: grog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: district
sense:
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: cluster
sense:
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: division | phylum
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;


lexentry: pol/gromnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromnica
trans_list: blessed candle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/gronkowiec_złocisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gronkowiec złocisty
trans_list: golden staph
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Staphylococcus aureus Rosenbach, gatunek kulistej bakterii Gram-dodatniej tworzącej kolonie w kształcie gron, będącej komensalem ludzkiej mikroflory zasiedlającej skórę i górnych dróg oddechowych, potencjalnie chorobotwórczej


lexentry: pol/grossular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grossular
trans_list: grossular
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki kamień o żółtej lub zielonej barwie, zaliczany do gromady krzemianów i grupy granatów;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: arrowhead
sense:
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: mainsail
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: grotesque
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;


lexentry: pol/growler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: growler
trans_list: growler
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²;


lexentry: pol/grubodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grubodziób
trans_list: hawfinch
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;


lexentry: pol/gruczoł_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł mlekowy
trans_list: mammary gland
sense:
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;


lexentry: pol/grunge__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunge
trans_list: grunge | grunge rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;


lexentry: pol/grunt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunt
trans_list: undercoat
sense:
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;


lexentry: pol/grupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa
trans_list: group
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonym na nim łącznym i odwracalnym działaniem dwuargumentowym;


lexentry: pol/grupa_docelowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa docelowa
trans_list: target group
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;


lexentry: pol/grupa_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa etniczna
trans_list: ethnic group
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;


lexentry: pol/grupa_funkcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa funkcyjna
trans_list: functional group
sense:
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;


lexentry: pol/grupa_karboksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karboksylowa
trans_list: carboxyl
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna, składająca się z jednego atomu węgla, dwóch atomów tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa krwi
trans_list: blood type | blood group | BG
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych


lexentry: pol/grupa_nominalna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa nominalna
trans_list: noun phrase
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny


lexentry: pol/grupa_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa śmierci
trans_list: group of death
sense:
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta


lexentry: pol/gryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gryf
trans_list: neck
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;


lexentry: pol/gryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gryf
trans_list: bar
sense:
(sport, sportowy) metalowy pręt, który wraz z nakładanym nań obciążeniem służy do ćwiczeń fizycznych;


lexentry: pol/grynszpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grynszpan
trans_list: verdigris
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;


lexentry: pol/grywalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywalizacja
trans_list: gamification
sense:
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania;


lexentry: pol/grywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywać
trans_list: act | play
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas


lexentry: pol/grzbiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzbiet
trans_list: back
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej


lexentry: pol/grzebień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebień
trans_list: crest
sense:
(anatomia, anatomiczny) wystający, zgrubiały fragment kości, miejsce przyczepu mięśni lub błon międzykostnych;


lexentry: pol/grzebień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebień
trans_list: comb
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów


lexentry: pol/grzebiące__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebiące
trans_list: galliforms
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Galliformes, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;


lexentry: pol/grzech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech
trans_list: sin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;


lexentry: pol/grzechotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotnik
trans_list: rattlesnake
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;


lexentry: pol/grzechowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechowy
trans_list: sinful
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący grzechu, związany z grzechem


lexentry: pol/grzeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeczny
trans_list: polite | courteous | suave | well-behaved
sense:
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości


lexentry: pol/grzeszyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeszyć
trans_list: sin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny


lexentry: pol/grzyb_słomkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzyb słomkowy
trans_list: paddy straw mushroom | straw mushroom
sense:
(spożywczy) nazwa młodego, nierozwiniętego owocnika pochwiaka wielkopochwowego, Volvariella volvacea


lexentry: pol/grzybnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybnia
trans_list: mycelium | spawn
sense:
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;


lexentry: pol/grzybówka_różowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybówka różowa
trans_list: rosy bonnet
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Mycena rosea Gramberg, gatunek grzybów trujących z rodziny grzybówkowatych;


lexentry: pol/grzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywa
trans_list: mane
sense:
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi


lexentry: pol/grzywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywna
trans_list: fine | mulct
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/grążel_żółty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grążel żółty
trans_list: brandy-bottle | spadderdock | yellow water-lily
sense:
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o własnościach trujących;


lexentry: pol/grążyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grążyca
trans_list: diving duck
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya


lexentry: pol/guanábana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guanábana
trans_list: guanábana | soursop
sense:
(botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych;


lexentry: pol/gubernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gubernia
trans_list: governorate | gubernia | guberniya
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;


lexentry: pol/gudźarati__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gudźarati
trans_list: Gujarati
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;


lexentry: pol/gulden__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulden
trans_list: guilder
sense:
(jednostka monetarna) obecna lub dawna waluta państw i obszarów o germańskich korzeniach, m.in. Holandii i jej terytoriów zależnych;


lexentry: pol/gulenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulenista
trans_list: Gulenist | Gülenist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta


lexentry: pol/guma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guma
trans_list: Chinese jump rope | French skipping | elastics
sense:
gumka bieliźniana służąca do skakania przez nią, także sama zabawa polegająca na skakaniu przez gumę


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: rubber | eraser
sense:
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: hair tie | rubber band | elastic band | hair band
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: rubber band | elastic band
sense:
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: eraser tool
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie w programach graficznych służące do usuwania fragmentów narysowanych obiektów, odpowiadające funkcji gumki (1.1)


lexentry: pol/gundia_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gundia zwyczajna
trans_list: common gundi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ctenodactylus gundi, endemiczny, stadny ssak z rodziny gundiowatych, zamieszkujący zbocza górskie i półpustynne tereny w północnej Afryce


lexentry: pol/gupik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gupik
trans_list: guppy | millionfish | rainbow fish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: guru
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: guru
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;


lexentry: pol/guwernantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guwernantka
trans_list: governess
sense:
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach


lexentry: pol/guzdrać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: guzdrać się
trans_list: dawdle
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) robić coś powoli, wykonywać czynność przez dłuższy czas, niż powinna zajmować


lexentry: pol/guziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec
trans_list: warthog
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;


lexentry: pol/guziec_pustynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec pustynny
trans_list: desert warthog
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus aethiopicus Pallas, przypominający świnię masywny ssak o długich kłach, zamieszkujący stepy Afryki Wschodniej;


lexentry: pol/gwarancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwarancja
trans_list: guarantee | guaranty | security | warranty
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela


lexentry: pol/gwarancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwarancja
trans_list: guarantee | guaranty | security | warranty
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);


lexentry: pol/gwardia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardia
trans_list: guards
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących


lexentry: pol/gwardian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardian
trans_list: guardian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;


lexentry: pol/gwasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwasz
trans_list: gouache
sense:
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;


lexentry: pol/gwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwałt
trans_list: rape
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;


lexentry: pol/gwelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwelf
trans_list: Guelph
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gwiazda_Dawida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda Dawida
trans_list: Star of David
sense:
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: star
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: star
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku


lexentry: pol/gwiazda_betlejemska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda betlejemska
trans_list: Christmas star
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/gwiazda_filmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda filmowa
trans_list: film star | movie star
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;


lexentry: pol/gwiazda_spadająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda spadająca
trans_list: meteor
sense:
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej


lexentry: pol/gwint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwint
trans_list: thread | rifle | rifling | screw thread
sense:
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek


lexentry: pol/gwoli__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: gwoli
trans_list: because of
sense:
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania


lexentry: pol/gwóźdź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwóźdź
trans_list: nail | spike
sense:
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;


lexentry: pol/gyokuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyokuro
trans_list: gyokuro
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej


lexentry: pol/gyoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyoza
trans_list: gyoza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński pierożek z mięsnym farszem; potrawa o chińskiej proweniencji


lexentry: pol/gyros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyros
trans_list: gyro
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;


lexentry: pol/gytia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gytia
trans_list: mud
sense:
(geologia, geologiczny) muł jeziorny powstający na dnie jezior ze szczątków organicznych, głównie planktonu;


lexentry: pol/gzyms__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gzyms
trans_list: cornice
sense:
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;


lexentry: pol/góralek_abisyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek abisyński
trans_list: rock badger | rock hyrax
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański;


lexentry: pol/góralek_przylądkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek przylądkowy
trans_list: rock badger | rock hyrax
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/górnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górnictwo
trans_list: mining
sense:
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;


lexentry: pol/górniczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górniczek
trans_list: Horned Lark/Shorelark
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Eremophila alpestris, gatunek ptaka z rodziny skowronków, zamieszkuje tundrę oraz strefy alpejskie gór: Eurazji, Afryki Północnej i Ameryki;


lexentry: pol/górnośląski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: górnośląski
trans_list: Upper Silesian
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi


lexentry: pol/górować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: górować
trans_list: culminate
sense:
(astronomia, astronomiczny) przechodząc przez płaszczyznę południka niebieskiego, znajdować się najwyżej nad horyzontem


lexentry: pol/gównoburza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gównoburza
trans_list: shitstorm
sense:
(środowiskowy) (grubiański, grubiańsko) zażarta dyskusja, w której argumenty merytoryczne nie mają znaczenia


lexentry: pol/gąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbka
trans_list: sponge
sense:
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;


lexentry: pol/gąbki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbki
trans_list: sponge
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Porifera Grant, typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych, obejmujący około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków;


lexentry: pol/gągołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gągołek
trans_list: bufflehead
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: caterpillar
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: caterpillar track
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie


lexentry: pol/gąsior__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gąsior
trans_list: carboy | demijohn
sense:
pękate naczynie szklane z wąską szyjką służące do przechowywania płynów oraz do produkcji win lub nalewek;


lexentry: pol/gąszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąszcz
trans_list: chutney
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos pochodzenia indyjskiego, owocowo-warzywny, na bazie octu lub wina, często z dodatkiem rodzynek, śliwek lub fig


lexentry: pol/gęgawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęgawa
trans_list: greylag goose
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;


lexentry: pol/gęsia_skórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęsia skórka
trans_list: creeps | goose bumps | goosebumps
sense:
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;


lexentry: pol/gęsia_skórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęsia skórka
trans_list: chicken skin
sense:
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) choroba skóry polegająca na nienaturalnym rogowaceniu ujść mieszków włosowych;


lexentry: pol/gęstość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość
trans_list: density
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości


lexentry: pol/gęstość_liczbowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość liczbowa
trans_list: number density
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości;


lexentry: pol/gęstość_zaludnienia__związek_wyrazów__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość zaludnienia
trans_list: population density
sense:
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;


lexentry: pol/gęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęś
trans_list: goose
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona


lexentry: pol/gładzica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gładzica
trans_list: European plaice
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;


lexentry: pol/głasnost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głasnost
trans_list: glasnost
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;


lexentry: pol/głaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głaz
trans_list: boulder
sense:
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;


lexentry: pol/głodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głodówka
trans_list: hunger
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) metoda samoleczenia, której celem jest oczyszczenie organizmu z toksyn i pozbycie się nadmiaru tkanki tłuszczowej, polegająca na nieprzyjmowaniu pokarmów


lexentry: pol/głoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głoska
trans_list: phone | speech sound
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: head
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/głowa_rodziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa rodziny
trans_list: head of household
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie


lexentry: pol/głośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnik
trans_list: loudspeaker | speaker
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;


lexentry: pol/głośnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnikowy
trans_list: speaker
sense:
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników


lexentry: pol/głupawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupawka
trans_list: fit of laughter | hilarity
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej


lexentry: pol/głupota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupota
trans_list: stupidity | foolishness
sense:
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia


lexentry: pol/głuptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głuptak
trans_list: northern gannet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: hawthorn
sense:
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: haw
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów


lexentry: pol/główny_wyłącznik_prądu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główny wyłącznik prądu
trans_list: main switch
sense:
(elektryczność) urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji elektrycznej na wszystkich biegunach


lexentry: pol/główszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główszczyzna
trans_list: weregild | wergeld
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego


lexentry: pol/głęboki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głęboki
trans_list: profound | deep
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu


lexentry: pol/gżel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gżel
trans_list: Gzhelian
sense:
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;


lexentry: pol/h-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: h-moll
trans_list: b minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)


lexentry: pol/habilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: habilitacja
trans_list: habilitation
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;


lexentry: pol/hacjenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hacjenda
trans_list: hacienda
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;


lexentry: pol/hackathon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hackathon
trans_list: hackathon
sense:
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;


lexentry: pol/hadeik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadeik
trans_list: Hadean | Pre-Archean | Priscoan
sense:
(geologia, geologiczny) nieformalny eon będący okresem od powstania Ziemi do czasu uformowania się skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/hadżdż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadżdż
trans_list: hajj | hadj | haj
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;


lexentry: pol/haftka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haftka
trans_list: hook and eye | hook and eye clasp
sense:
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/hagiografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiografia
trans_list: hagiography
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;


lexentry: pol/hagiograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiograficzny
trans_list: hagiographic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych


lexentry: pol/hagiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiologia
trans_list: hagiology
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego


lexentry: pol/hagioskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagioskop
trans_list: hagioscope
sense:
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie


lexentry: pol/haiku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haiku
trans_list: haiku
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: cracker
sense:
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: hacker
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;


lexentry: pol/haktywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haktywista
trans_list: hacktivist
sense:
osoba wynajdująca słabe punkty w systemach komputerowych, aby poinformować o nich właściciela[potrzebne źródło]


lexentry: pol/haktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haktywizm
trans_list: hacktivism
sense:
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;


lexentry: pol/halabarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabarda
trans_list: halberd
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;


lexentry: pol/halabardnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabardnik
trans_list: halberdier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę


lexentry: pol/halal__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: halal
trans_list: halal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)


lexentry: pol/halibut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halibut
trans_list: halibut
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;


lexentry: pol/halny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: halny
trans_list: halny
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) wiatr typu fenowego, wiejący w Karpatach i Sudetach;


lexentry: pol/halo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: halo-
trans_list: halo-
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) pierwszy element słów złożonych oznaczający związek drugiego członu z solą, chlorkiem sodu


lexentry: pol/halsztuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halsztuk
trans_list: stock tie
sense:
trójkątna chusta wiązana na szyi przez mężczyzn w XVIII i XIX wieku, noszona jako ozdoba, część munduru lub jako szalik;


lexentry: pol/halucynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynacja
trans_list: hallucination
sense:
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;


lexentry: pol/halucynogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynogen
trans_list: hallucinogen | hallucinogenic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje


lexentry: pol/haluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haluks
trans_list: bunion
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;


lexentry: pol/hamakowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamakowanie
trans_list: hammocking
sense:
(przenośnie, przenośnia) (telewizja, telewizyjny) umieszczanie kiepskiego programu telewizyjnego pomiędzy dwoma programami o dużej oglądalności


lexentry: pol/hamburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamburger
trans_list: hamburger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;


lexentry: pol/handel_ludźmi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handel ludźmi
trans_list: human trafficking
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;


lexentry: pol/handpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handpan
trans_list: handpan
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu perkusyjnego w kształcie dwóch złożonych metalowych mis


lexentry: pol/hang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hang
trans_list: hand pan | handpan | hang
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;


lexentry: pol/hangar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hangar
trans_list: hangar | air shed
sense:
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);


lexentry: pol/hanza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hanza
trans_list: Hanseatic League
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków;


lexentry: pol/hapaks_legomenon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hapaks legomenon
trans_list: hapax legomenon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;


lexentry: pol/haploid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haploid
trans_list: haploid
sense:
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;


lexentry: pol/haplologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplologia
trans_list: haplology
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;


lexentry: pol/haplotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplotyp
trans_list: haplotype
sense:
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;


lexentry: pol/happening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: happening
trans_list: happening
sense:
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;


lexentry: pol/haptyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: haptyczny
trans_list: haptic
sense:
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp.


lexentry: pol/harakiri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harakiri
trans_list: hara-kiri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha


lexentry: pol/hardkodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hardkodować
trans_list: hard code | hardcode
sense:
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego


lexentry: pol/hardliner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hardliner
trans_list: hardliner | hard-liner
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieprzejednany zwolennik twardego postępowania w określonej opcji politycznej, przeciwnik reform i kompromisów


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)


lexentry: pol/harissa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harissa
trans_list: harissa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;


lexentry: pol/harmonijka_ustna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harmonijka ustna
trans_list: harmonica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;


lexentry: pol/harpun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpun
trans_list: harpoon
sense:
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;


lexentry: pol/harringtonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harringtonka
trans_list: Harrington jacket
sense:
krótka, nieprzemakalna kurtka męska ze ściągaczami, stójką i podpinką w szkocką kratę, zapinana na zamek błyskawiczny


lexentry: pol/hartować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hartować
trans_list: temper
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie


lexentry: pol/hashtag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hashtag
trans_list: hashtag
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;


lexentry: pol/haubica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haubica
trans_list: howitzer
sense:
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;


lexentry: pol/hausa__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: hausa
trans_list: Hausa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej


lexentry: pol/head-banging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: head-banging
trans_list: head-banging
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ekspresja podekscytowania muzyką poprzez rytmiczne uderzanie we własną głowę pięściami lub potrząsanie głową


lexentry: pol/head_arrangement__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: head arrangement
trans_list: head arrangement
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) omówienie struktury i wykonania utworu jazzowego przez aranżera


lexentry: pol/heban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heban
trans_list: ebony
sense:
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;


lexentry: pol/hebraizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebraizm
trans_list: Hebraism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego;


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: lark
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: fuss
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki


lexentry: pol/hedonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hedonizm
trans_list: hedonism
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia


lexentry: pol/hegemon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemon
trans_list: hegemon
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi


lexentry: pol/hegemonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemonia
trans_list: hegemony
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś


lexentry: pol/hejter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejter
trans_list: hater
sense:
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem


lexentry: pol/hekatomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hekatomba
trans_list: hecatomb
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;


lexentry: pol/hektar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hektar
trans_list: hectare
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);


lexentry: pol/helio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: helio-
trans_list: helio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym


lexentry: pol/heliocentryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heliocentryczny
trans_list: heliocentric
sense:
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia


lexentry: pol/heliograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliograf
trans_list: heliograph
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;


lexentry: pol/heliosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliosfera
trans_list: heliosphere
sense:
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej)


lexentry: pol/hellenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hellenista
trans_list: Hellenist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki


lexentry: pol/helota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helota
trans_list: helot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty


lexentry: pol/hematoksylina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematoksylina
trans_list: haematoxylin | hematoxylin
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny o wzorze C16H14O6 mający niebieski kolor, używany do barwienia niektórych struktur komórkowych;


lexentry: pol/hematolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematolog
trans_list: haematologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego


lexentry: pol/hemiceluloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemiceluloza
trans_list: hemicellulose
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;


lexentry: pol/hemiepifit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemiepifit
trans_list: hemi-epiphyte
sense:
(botanika, botaniczny) roślina epifityczna przechodząca część cyklu rozwojowego na podporze, część jako roślina ukorzeniona w glebie


lexentry: pol/hemodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemodynamika
trans_list: hemodynamics | haemodynamics
sense:
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych


lexentry: pol/hemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemoglobina
trans_list: hemoglobin | haemoglobin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu


lexentry: pol/henna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henna
trans_list: henna
sense:
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;


lexentry: pol/henna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henna
trans_list: henna
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg kosmetyczny polegający na pomalowaniu skóry henną (1.1) lub nałożeniu jej na rzęsy


lexentry: pol/henr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henr
trans_list: henry
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;


lexentry: pol/heparyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heparyna
trans_list: heparin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;


lexentry: pol/hepatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hepatolog
trans_list: hepatologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych


lexentry: pol/hepatotoksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hepatotoksyczność
trans_list: hepatotoxicity
sense:
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby


lexentry: pol/heptarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptarchia
trans_list: heptarchy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii


lexentry: pol/heptatonika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptatonika
trans_list: heptatonic scale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy


lexentry: pol/herajon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herajon
trans_list: heraion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) świątynia grecka, miejsce kultu Hery;


lexentry: pol/herbaciany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: herbaciany
trans_list: tea
sense:
mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: tea | tea plant
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: biscuit
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/herbicyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbicyd
trans_list: herbicide
sense:
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;


lexentry: pol/herbologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbologia
trans_list: herbology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o chwastach i ich zwalczaniu;


lexentry: pol/herezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezja
trans_list: heresy
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;


lexentry: pol/herezjarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezjarcha
trans_list: heresiarch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;


lexentry: pol/heroina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroina
trans_list: heroin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;


lexentry: pol/heroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroizm
trans_list: heroism
sense:
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: harbinger
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: harbinger
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy


lexentry: pol/herstoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herstoria
trans_list: herstory
sense:
(socjologia, socjologiczny) (historia, historyczny, historycznie) treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;


lexentry: pol/heterocykliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterocykliczny
trans_list: heterocyclic
sense:
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;


lexentry: pol/heterodoksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heterodoksja
trans_list: heterodoxy
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;


lexentry: pol/heterogeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterogeniczny
trans_list: heterogeneous
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz


lexentry: pol/hetman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetman
trans_list: hetman
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;


lexentry: pol/hetycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hetycki
trans_list: Hittite
sense:
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii


lexentry: pol/hetytologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetytologia
trans_list: Hittitology
sense:
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów


lexentry: pol/heurystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heurystyka
trans_list: heuristic
sense:
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;


lexentry: pol/hezychia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hezychia
trans_list: hesychia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodząca się ze średniowiecznego Bizancjum chrześcijańska praktyka modlitewna oparta o skupienie i kontemplację w ciszy i spokoju, dla osiągnięcia oderwania od doczesności i poświęcenia się Bogu


lexentry: pol/hełmiatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hełmiatka
trans_list: red-crested pochard
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;


lexentry: pol/hi-end__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hi-end
trans_list: hi-end
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o aparaturze elektroakustycznej: taki, który zapewnia najwyższą wierność odtwarzania w warunkach domowych, zwłaszcza muzyki


lexentry: pol/hiacynt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiacynt
trans_list: hyacinth | jacinth
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej;


lexentry: pol/hidżab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hidżab
trans_list: hijab
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna zasada muzułmańskiego kobiecego i męskiego sposobu ubierania, ale także zachowywania się, zgodna z nakazem religijnej przyzwoitości, cnotliwości bądź skromności


lexentry: pol/hidżab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hidżab
trans_list: hijab
sense:
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;


lexentry: pol/hienołak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hienołak
trans_list: werehyena
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka


lexentry: pol/hierarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierarchia
trans_list: hierarchy
sense:
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;


lexentry: pol/hierofant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierofant
trans_list: hierophant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnej Grecji, który wprowadzał adeptów w tajniki kultu misteryjnego


lexentry: pol/hieron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hieron
trans_list: hieron
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) specjalne poświęcone miejsce w greckiej świątyni


lexentry: pol/higroskopijny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: higroskopijny
trans_list: hygroscopic
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej


lexentry: pol/hikikomori__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hikikomori
trans_list: hikikomori
sense:
choroba cywilizacyjna polegająca na tym, że jednostka staje się samotnikiem, zazwyczaj pozostającym w izolacji w jednym pokoju przez bardzo długi czas;


lexentry: pol/hinduizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hinduizm
trans_list: hinduism | Hinduism
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/hindutwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hindutwa
trans_list: Hindutva
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna hinduska ideologia populistyczno-nacjonalistyczna


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip-hop
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip-hop | hip-hop music | rap music
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu


lexentry: pol/hiper-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hiper-
trans_list: hyper-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś


lexentry: pol/hiperamonemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperamonemia
trans_list: hyperammonemia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbole | hyperbola
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbola
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;


lexentry: pol/hiperestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperestezja
trans_list: hyperaesthesia | hyperesthesia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;


lexentry: pol/hipergamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipergamia
trans_list: hypergamy
sense:
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków


lexentry: pol/hiperlipidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperlipidemia
trans_list: hyperlipidemia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;


lexentry: pol/hipermarket__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipermarket
trans_list: hypermarket
sense:
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;


lexentry: pol/hiperonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperonim
trans_list: hypernym | hyperonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;


lexentry: pol/hiperpoprawność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpoprawność
trans_list: hypercorrection | hypercorrectism | hypercorrectness
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);


lexentry: pol/hiperpłaszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpłaszczyzna
trans_list: hyperplane
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni;


lexentry: pol/hiperrzeczywistość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperrzeczywistość
trans_list: hyperreality
sense:
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;


lexentry: pol/hiperseksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperseksualność
trans_list: hypersexuality
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;


lexentry: pol/hipersomnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipersomnia
trans_list: hypersomnia
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;


lexentry: pol/hipertekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekst
trans_list: hypertext
sense:
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;


lexentry: pol/hipertermia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertermia
trans_list: hyperthermia
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;


lexentry: pol/hiperłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperłącze
trans_list: hyperlink
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;


lexentry: pol/hipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipis
trans_list: hippie
sense:
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.


lexentry: pol/hipoaldosteronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoaldosteronizm
trans_list: hypoaldosteronism
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia spowodowane przez niedobór albo niewystarczające działanie aldosteronu


lexentry: pol/hipoalergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoalergiczny
trans_list: hypoallergenic
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii


lexentry: pol/hipochondria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipochondria
trans_list: hypochondria
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości


lexentry: pol/hipodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipodrom
trans_list: hippodrome
sense:
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta


lexentry: pol/hipoglikemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoglikemia
trans_list: hypoglycemia | hypoglycaemia
sense:
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej


lexentry: pol/hipokryzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokryzja
trans_list: hypocrisy
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;


lexentry: pol/hiponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponim
trans_list: hyponym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;


lexentry: pol/hiponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponimia
trans_list: hyponymy
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;


lexentry: pol/hipopotamowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipopotamowate
trans_list: hippopotamuses
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hippopotamidae Gray, rodzina ssaków parzystokopytnych o masywnej budowie ciała;


lexentry: pol/hipoteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteka
trans_list: mortgage
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;


lexentry: pol/hipoteza_continuum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteza continuum
trans_list: continuum hypothesis
sense:
(matematyka, matematyczny) hipoteza głosząca, że każdy nieskończony podzbiór zbioru liczb rzeczywistych jest równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych lub z całym zbiorem liczb rzeczywistych, a pomiędzy ich wielkościami nie istnieje żadna możliwa wielkość zbioru;


lexentry: pol/hipster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipster
trans_list: hipster
sense:
przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, związanej z fascynacją kulturą murzyńską, egzotycznymi religiami i jazzem


lexentry: pol/histogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histogram
trans_list: histogram
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;


lexentry: pol/histopatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histopatologia
trans_list: histopathology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział patologii zajmujący się badaniem zmian chorobowych w tkankach


lexentry: pol/historiozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: historiozofia
trans_list: fhilosophy of history | historiosophy
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;


lexentry: pol/hitlerowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hitlerowski
trans_list: Hitlerian | Nazi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców


lexentry: pol/hitleryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hitleryzm
trans_list: Hitlerism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/hoacyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoacyn
trans_list: hoatzin
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Opisthocomus hoazin Müller, gatunek średniej wielkości tropikalnych ptaków z rodziny hoacynów;


lexentry: pol/hobbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hobbit
trans_list: hobbit
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;


lexentry: pol/hodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodować
trans_list: breed | grow
sense:
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania


lexentry: pol/hodowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodowla
trans_list: breeding
sense:
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;


lexentry: pol/hogan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hogan
trans_list: hogan
sense:
(architektura, architektoniczny) (etnografia, etnograficzny) rodzaj chaty Indian z plemienia Nawahów;


lexentry: pol/hokej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hokej
trans_list: hockey
sense:
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/hol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hol
trans_list: hall
sense:
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.


lexentry: pol/holding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holding
trans_list: holding company
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm


lexentry: pol/holendrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: holendrować
trans_list: brawl
sense:
(rzadki, rzadko używany) (sport, sportowy) jeździć na łyżwach, zataczając koła, łuki, zakreślając esowate linie


lexentry: pol/hollywoodzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hollywoodzki
trans_list: Hollywoodian
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)


lexentry: pol/hollywoodzki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: hollywoodzki
trans_list: Hollywoodesque
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) taki jak filmy z Hollywoodu, tzn. sprawnie zrobiony, widowiskowy, a przy tym płytki i banalny


lexentry: pol/holoepifit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holoepifit
trans_list: holo-epiphyte
sense:
(botanika, botaniczny) roślina nie będąca pasożytem, która rośnie na innej roślinie służącej jej jako podpora, przechodząc cały cykl rozwojowy bez kontaktu z podłożem


lexentry: pol/hologram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hologram
trans_list: hologram
sense:
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe


lexentry: pol/holokaust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holokaust
trans_list: Holocaust
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust


lexentry: pol/holonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holonim
trans_list: holonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;


lexentry: pol/holownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holownik
trans_list: tugboat | tug
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;


lexentry: pol/homar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homar
trans_list: lobster
sense:
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;


lexentry: pol/homburg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homburg
trans_list: homburg
sense:
miękki kapelusz filcowy, przepasany jedwabną taśmą nad nieco podwiniętym niedużym rondem, z charakterystycznym zagłębieniem na środku główki;


lexentry: pol/homeotermiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: homeotermiczny
trans_list: homeothermic
sense:
(zoologia, zoologiczny) utrzymujący mniej więcej stałą temperaturę niezależnie od temperatury otoczenia


lexentry: pol/homilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homilia
trans_list: homily
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;


lexentry: pol/homofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofon
trans_list: homophone
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homophony
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homophony
sense:
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament


lexentry: pol/homonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonim
trans_list: homonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu


lexentry: pol/homunkulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homunkulus
trans_list: homunculus
sense:
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików


lexentry: pol/hoodoo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoodoo
trans_list: hoodoo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór afroamerykańskich, synkretycznych wierzeń ludowych praktykowanych głównie na południu USA;


lexentry: pol/hoplita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoplita
trans_list: hoplite
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;


lexentry: pol/hoplofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoplofobia
trans_list: hoplophobia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (neologizm) strach przed bronią palną, strach przed uzbrojonymi obywatelami;


lexentry: pol/hopperowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hopperowski
trans_list: Hopperesque
sense:
dotyczący życia i twórczości Edwarda Hoppera; charakterystyczny, typowy dla Edwarda Hoppera lub jego twórczości; taki jak u Edwarda Hoppera


lexentry: pol/horda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horda
trans_list: horde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich


lexentry: pol/horkruks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horkruks
trans_list: horcrux
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedmiot lub postać z uniwersum Harrego Pottera, w którym ukryta jest cząstka czyjejś duszy;


lexentry: pol/hormon_stresu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hormon stresu
trans_list: stress hormone
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji


lexentry: pol/horror_punk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horror punk
trans_list: horror punk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru;


lexentry: pol/horyzont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont
trans_list: horizon | skyline
sense:
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;


lexentry: pol/horyzont_zdarzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont zdarzeń
trans_list: event horizon
sense:
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;


lexentry: pol/hosanna__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: hosanna
trans_list: hosanna | hosana | hosannah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;


lexentry: pol/hospodar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hospodar
trans_list: hospodar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich


lexentry: pol/hostessa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostessa
trans_list: hostess
sense:
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.


lexentry: pol/hostia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostia
trans_list: host | communion wafer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;


lexentry: pol/hot-dog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hot-dog
trans_list: hot-dog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;


lexentry: pol/hotelarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotelarstwo
trans_list: hospitality management | hotel industry | hotel trade | hotelling
sense:
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;


lexentry: pol/hotspot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotspot
trans_list: hot spot | hotspot
sense:
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;


lexentry: pol/hołodomor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: hołodomor
trans_list: Holodomor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej;


lexentry: pol/hołota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołota
trans_list: rabble | thugdom
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: county | earldom
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: county | earldom
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych


lexentry: pol/hrabstwo_ceremonialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo ceremonialne
trans_list: ceremonial county
sense:
(administracja) jednostka podziału terytorialnego używana w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do Anglii;


lexentry: pol/hub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hub
trans_list: hub
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia;


lexentry: pol/huba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huba
trans_list: bracket fungus
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik


lexentry: pol/hugenot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hugenot
trans_list: Huguenot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;


lexentry: pol/huk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huk
trans_list: rumble | boom | hum
sense:
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: hulk
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (historia, historyczny, historycznie) typ dużego średniowiecznego żaglowca północnoeuropejskiego z XV-XVI w.


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: hulk
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;


lexentry: pol/hultaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hultaj
trans_list: botcher
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) człowiek lekkomyślny, niepoważny, prowadzący hulaszcze, próżniacze życie


lexentry: pol/humanistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: humanistyczny
trans_list: humanistic
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanism
sense:
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością


lexentry: pol/hummus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hummus
trans_list: hummus | hommos
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: humoresque
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: humoresque
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia


lexentry: pol/hunwejbin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hunwejbin
trans_list: hongweibing
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek chińskiej Czerwonej Gwardii, komunistycznej organizacji młodzieżowej działająca podczas rewolucji kulturalnej;


lexentry: pol/huragan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huragan
trans_list: hurricane | gale | storm
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;


lexentry: pol/hurdycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurdycja
trans_list: hoarding
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, drewniany ganek obronny z otworami strzelniczymi w podłodze, stosowany na murach i wystający poza ich krawędź;


lexentry: pol/hurma_hebanowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurma hebanowa
trans_list: Ceylon ebony
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Diospyros ebenum J.Koenig ex Retz., gatunek drzewa z rodziny hebankowatych, rosnący dziko w Indiach i na Sri Lance;


lexentry: pol/hurt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurt
trans_list: wholesale | wholesale trade
sense:
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym


lexentry: pol/hurysa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurysa
trans_list: houri
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;


lexentry: pol/husarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: husarz
trans_list: winged hussar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny, skrzydlaty kawalerzysta husarii, elitarnej jazdy z XVI-XVII w.;


lexentry: pol/husytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: husytyzm
trans_list: Hussitism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;


lexentry: pol/hutia_kubańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutia kubańska
trans_list: Cuban hutia | Desmarest's hutia
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Capromys pilorides, ssak z rodziny kolczakowatych, endemit z Kuby


lexentry: pol/hutnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutnictwo
trans_list: metallurgy
sense:
dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;


lexentry: pol/hybryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybryda
trans_list: hybrid
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;


lexentry: pol/hybrydowy_lakier_do_paznokci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybrydowy lakier do paznokci
trans_list: hybrid nail polish
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) trwały lakier do paznokci utwardzany dzięki specjalnej lampie UV


lexentry: pol/hydrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrant
trans_list: hydrant | fire hydrant
sense:
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;


lexentry: pol/hydraulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulik
trans_list: plumber
sense:
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania


lexentry: pol/hydraulika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulika
trans_list: hydraulics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;


lexentry: pol/hydroborowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroborowanie
trans_list: hydroboration
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny;


lexentry: pol/hydroelektryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroelektryczny
trans_list: hydroelectric
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody


lexentry: pol/hydrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofon
trans_list: hydrophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach;


lexentry: pol/hydrofor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofor
trans_list: hydrophore
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub zespół urządzeń mechanicznych mających zapewnić odpowiednie ciśnienie wody w sieci wodociągowej lub jej dopływ na wyższe kondygnacje, gdy ciśnienie jest niewystarczające;


lexentry: pol/hydrogeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrogeologia
trans_list: hydrogeology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi


lexentry: pol/hydroksy-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: hydroksy-
trans_list: hydroxy-
sense:
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: hydrology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hydroponika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroponika
trans_list: hydroponics
sense:
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;


lexentry: pol/hydrosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrosfera
trans_list: hydrosphere
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: anthem | hymn
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/iberyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iberyjski
trans_list: Iberian
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii


lexentry: pol/ibuprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ibuprofen
trans_list: ibuprofen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego


lexentry: pol/ichtiol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ichtiol
trans_list: ichthyol
sense:
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne;


lexentry: pol/id__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: id
trans_list: id
sense:
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)


lexentry: pol/idarubicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idarubicyna
trans_list: idarubicin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideogram
trans_list: ideogram
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: ideology
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: idiom
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/idiotoodporny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: idiotoodporny
trans_list: idiot-proof
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niezawodny, odporny, stworzony tak by nawet najgłupszy albo najbardziej nieodpowiedzialny użytkownik nie mógł go popsuć


lexentry: pol/idy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idy
trans_list: ides
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca;


lexentry: pol/idżtihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idżtihad
trans_list: ijtihad
sense:
rozwijanie prawa, możliwość uczonego islamskiego (mudżtahida) do samodzielnego formułowania opinii, twórcza, racjonalna interpretacja szariatu;


lexentry: pol/iftar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iftar
trans_list: iftar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;


lexentry: pol/iglasty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iglasty
trans_list: coniferous
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł


lexentry: pol/iglicznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iglicznia
trans_list: pipefish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Olympic Games
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: needle
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: needle | stylus
sense:
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icon
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icon
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ikonoklazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklazm
trans_list: iconoclasm
sense:
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;


lexentry: pol/ikonostas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonostas
trans_list: iconostasis
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;


lexentry: pol/ilustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustracja
trans_list: illustration
sense:
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;


lexentry: pol/ilustrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustrować
trans_list: illustrate
sense:
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: illusion | mirage | phantasm
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/im__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: im
trans_list: the… the
sense:
im… tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: vise | vice | clamp | cramp
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imago
trans_list: imago
sense:
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: ginger | zingiber
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: ginger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imbryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbryk
trans_list: ibrik
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: past participle
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: participle
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy przeszły
trans_list: past participle
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako cel innej czynności, która została wykonana na podmiocie przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_współczesny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy współczesny
trans_list: gerund
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imikwimod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imikwimod
trans_list: imiquimod
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, lek przeciwnowotworowy, przeciwwirusowy i immunomodulujący;


lexentry: pol/imipenem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imipenem
trans_list: imipenem
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym;


lexentry: pol/imitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imitacja
trans_list: imitation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;


lexentry: pol/immanentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: immanentny
trans_list: immanent
sense:
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś


lexentry: pol/immaterializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immaterializm
trans_list: immaterialism
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii;


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: immunity
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immunizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunizacja
trans_list: immunisation | immunization
sense:
(medycyna, medyczny) uzyskiwanie odporności na chorobotwórczy patogen poprzez pobudzanie mechanizmów odpornościowych organizmu;


lexentry: pol/immunomodulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunomodulator
trans_list: immunomodulator
sense:
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji


lexentry: pol/immunosupresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunosupresja
trans_list: immunosuppression
sense:
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;


lexentry: pol/immunoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoterapia
trans_list: immunotherapy
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;


lexentry: pol/impaktyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impaktyt
trans_list: impactite
sense:
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył;


lexentry: pol/impanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impanacja
trans_list: impanation
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;


lexentry: pol/impeachment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impeachment
trans_list: impeachment
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: imperial
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: imperialistic | imperialist
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: imperialism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/implant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant
trans_list: implant
sense:
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;


lexentry: pol/imponderabilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imponderabilia
trans_list: imponderabilia
sense:
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: import
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impost
trans_list: impost
sense:
(architektura, architektoniczny) kamienna płyta lub blok stanowiące podporę dla łuku, arkady lub żebra sklepienia


lexentry: pol/impresario__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresario
trans_list: impresario
sense:
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: impression
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonista
trans_list: impressionist
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistka
trans_list: impressionist
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionistic | impressionist
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionistic | impressionist
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: impressionism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: party
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/imprinter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprinter
trans_list: credit card imprinter | imprinter
sense:
(bankowość, bankowy) mechaniczne urządzenie służące do ręcznej akceptacji transakcji dokonywanych za pomocą wypukłych kart płatniczych;


lexentry: pol/imputacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imputacja
trans_list: imputation
sense:
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: inauguration
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/incel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: incel
trans_list: incel
sense:
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;


lexentry: pol/ind__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ind
trans_list: Induan
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek wczesnego triasu, trwający 251 – 249,7 milionów lat temu;


lexentry: pol/indagować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indagować
trans_list: inquire | ply somebody with question
sense:
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami


lexentry: pol/indakaterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indakaterol
trans_list: indacaterol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do stosowania wziewnie przy leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, będący agonistą receptora β2-adrenergicznego


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: indexation | indexing
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;


lexentry: pol/independentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: independentyzm
trans_list: independentism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region


lexentry: pol/indeterminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeterminizm
trans_list: indeterminism
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;


lexentry: pol/indoaryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoaryjski
trans_list: Indo-Aryan
sense:
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: Indo-European
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indoktrynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indoktrynować
trans_list: indoctrinate
sense:
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię


lexentry: pol/indygokarmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indygokarmin
trans_list: indigo carmine
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;


lexentry: pol/indywidualista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualista
trans_list: individualist | maverick
sense:
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie


lexentry: pol/indywidualistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualistka
trans_list: individualist
sense:
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie


lexentry: pol/infamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infamia
trans_list: disgrace
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pozbawienie kogoś dobrego imienia, czyn niegodny, haniebny narażający na utratę dobrego imienia


lexentry: pol/infant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infant
trans_list: infante
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: infection
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/infimum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infimum
trans_list: infimum
sense:
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe


lexentry: pol/influencer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencer
trans_list: influencer
sense:
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/influencerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencerka
trans_list: influencer
sense:
(środowiskowy) kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórczyni internetowa o znacznym rozgłosie posiadająca znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/infoboks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infoboks
trans_list: infobox
sense:
(neologizm) (informatyka, informatyczny) wyróżniona ramką część artykułu w Wikipediach i projektach siostrzanych, zawierająca najważniejsze informacje dla czytelnika


lexentry: pol/infografika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infografika
trans_list: infographic | information graphic
sense:
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie


lexentry: pol/informatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: informatyzacja
trans_list: informatisation | informatization
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: infrasound
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrarząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrarząd
trans_list: infraorder
sense:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa rangą od podrzędu, wyższa od parworzędu


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: infrastructure
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/infundibulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infundibulum
trans_list: melting pot
sense:
(anatomia, anatomiczny) nazwa kilku organów, struktur anatomicznych roślin i zwierząt, mających lejkowaty kształt


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: ingredient
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: incarceration | imprisonment
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkluzywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkluzywność
trans_list: inclusiveness
sense:
sposób zachowania, który przeciwstawia się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry


lexentry: pol/inkorporacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkorporacja
trans_list: incorporation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa


lexentry: pol/inkubator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkubator
trans_list: incubator
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;


lexentry: pol/inkunabuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkunabuł
trans_list: incunabulum | incunable
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: Inquisition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/inkwizycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycyjny
trans_list: inquisitorial
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji


lexentry: pol/inkwizycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycyjny
trans_list: inquisitorial
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie


lexentry: pol/inochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inochód
trans_list: amble | ambling gait
sense:
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;


lexentry: pol/inscenizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inscenizator
trans_list: director
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;


lexentry: pol/insektarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insektarium
trans_list: insectarium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;


lexentry: pol/inseminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inseminacja
trans_list: insemination
sense:
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;


lexentry: pol/insider__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insider
trans_list: insider
sense:
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji


lexentry: pol/insolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insolacja
trans_list: insolation
sense:
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;


lexentry: pol/inspicjent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inspicjent
trans_list: administrator
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;


lexentry: pol/instalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalacja
trans_list: installation
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów


lexentry: pol/instalator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalator
trans_list: installer
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: install
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: install
sense:
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: instant
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: musical instrument | instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/instrumentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalizm
trans_list: instrumentalism
sense:
współczesny kierunek filozoficzny będący odmianą pragmatyzmu; w filozofii nauki, pogląd ten określa koncepty i teorie jedynie jako narzędzia (instrumenty), których wartość jest mierzona, nie poprzez ich prawdziwość czy fałszywość, lecz poprzez ich efektywność w tłumaczeniu i przewidywaniu zjawisk;


lexentry: pol/instrumentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalny
trans_list: instrumental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu


lexentry: pol/instynkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instynkt
trans_list: instinct
sense:
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;


lexentry: pol/insula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insula
trans_list: insula
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: insulin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/insulinooporność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulinooporność
trans_list: insulin resistance
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;


lexentry: pol/insynuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insynuacja
trans_list: insinuation
sense:
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: intellect
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/intelektualizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizacja
trans_list: intellectualization
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie


lexentry: pol/intelektualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizm
trans_list: intellectualism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym


lexentry: pol/intendentura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intendentura
trans_list: commissariat
sense:
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.


lexentry: pol/intensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensja
trans_list: intension
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filozofia, filozoficzny) znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: interaction
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: interactive
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/intercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercepcja
trans_list: interception
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;


lexentry: pol/intercyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercyza
trans_list: prenuptial agreement | marriage articles | pre-nup | prenup
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;


lexentry: pol/interfejs_użytkownika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs użytkownika
trans_list: user interface
sense:
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: interference
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferometria
trans_list: interferometry
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: interferon
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;


lexentry: pol/interkreatywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkreatywność
trans_list: intercreative
sense:
zdolność kreowania interakcji w multimediach, poprzez tworzenie nowych jakości i innowacyjnych rozwiązań


lexentry: pol/intermezzo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intermezzo
trans_list: intermezzo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;


lexentry: pol/internalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internalizować
trans_list: internalise
sense:
(psychologia, psychologiczny) przyjmować za swoje własne, narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy lub wartości


lexentry: pol/internat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internat
trans_list: dorm
sense:
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: internet
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internista
trans_list: internist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych


lexentry: pol/internowany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: internowany
trans_list: interned
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba przetrzymywana w miejscu odosobnienia


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: intern
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interpelacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpelacja
trans_list: interpellation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę


lexentry: pol/interpolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpolacja
trans_list: interpolation
sense:
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;


lexentry: pol/interwencjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interwencjonizm
trans_list: interventionism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa


lexentry: pol/intonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intonacja
trans_list: intonation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;


lexentry: pol/intonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intonacja
trans_list: intonation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;


lexentry: pol/intramarginalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intramarginalny
trans_list: intramarginal
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) odbywający się w ramach dopuszczalnych wahań kursów (o interwencjach walutowych)


lexentry: pol/intramarginalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intramarginalny
trans_list: intramarginal
sense:
(geografia, geograficzny) dotyczący strefy między czołem lodowca a moreną czołową, pochodzący z tej strefy, związany z nią


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: intranet
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/introligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligator
trans_list: bookbinder
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;


lexentry: pol/introligatornia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligatornia
trans_list: bindery
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa


lexentry: pol/introwertyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introwertyk
trans_list: introvert
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: intrigue | plot
sense:
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu


lexentry: pol/intrygancki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intrygancki
trans_list: busybody
sense:
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: intuition
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inulina
trans_list: inulin
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;


lexentry: pol/inwalida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalida
trans_list: handicapped
sense:
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia


lexentry: pol/inwalidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalidztwo
trans_list: disability
sense:
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion | infestation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: engineering
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: yperite
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: mustard | mustard gas
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_azotowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt azotowy
trans_list: nitrogen mustard
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych;


lexentry: pol/iperyt_bromowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt bromowy
trans_list: 1 bromo- 2 ethane | bis- sulfide
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: sulfur mustard | sulphur mustard
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek siarkoorganiczny o budowie zbliżonej do iperytu siarkowego (1.1) będący parzącym bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: mustard gas | sulfur mustard | yperite | bis sulfide | bis thioether | sulphur mustard
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/iperyt_tlenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt tlenowy
trans_list: 1 2 2 ethoxy- ethane | O-mustard | T | agent T | bis- ether
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów będący jednocześnie eterem, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów o zbliżonych do iperytu siarkowego właściwościach chemicznych i toksycznych;


lexentry: pol/iranistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iranistyka
trans_list: Iranian study
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan)


lexentry: pol/iranka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iranka
trans_list: irania
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Irania gutturalis, gatunek niewielkich ptaków z rodziny muchołówkowatych;


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: snow leopard | ounce
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/irygacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irygacja
trans_list: irrigation
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: louse | pick out louse
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: Islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: islamistyczny
trans_list: Islamist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą


lexentry: pol/islamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizacja
trans_list: Islamization
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: Islamism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/islamofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamofaszyzm
trans_list: Islamofascism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem


lexentry: pol/italianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: italianizm
trans_list: Italianism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: iteration
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: iteration
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;


lexentry: pol/izafet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izafet
trans_list: complement
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną


lexentry: pol/izauryjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: izauryjski
trans_list: Isaurian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język izauryjski, wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich


lexentry: pol/izba_niższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba niższa
trans_list: lower house
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy


lexentry: pol/izba_wytrzeźwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wytrzeźwień
trans_list: detoxification detention centre | drunk tank
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;


lexentry: pol/izba_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wyższa
trans_list: upper house
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy


lexentry: pol/izobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izobaryczny
trans_list: isobaric
sense:
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia


lexentry: pol/izokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokefalia
trans_list: isocephalism | isocephaly
sense:
(sztuka) rodzaj kanonicznej kompozycji plastycznej, w której głowy postaci znajdują się w jednej linii, na tej samej wysokości;


lexentry: pol/izokoszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokoszta
trans_list: isocost
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;


lexentry: pol/izokwanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokwanta
trans_list: isoquant
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;


lexentry: pol/izolacjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonistyczny
trans_list: isolationist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu


lexentry: pol/izolacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonizm
trans_list: isolationism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;


lexentry: pol/izolator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolator
trans_list: insulator | isolator
sense:
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: isomer
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izomorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomorfizm
trans_list: isomorphism
sense:
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje


lexentry: pol/izoton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoton
trans_list: isotone
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: isotope
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: walk | go
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/iść_po_trupach__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść po trupach
trans_list: play hardball
sense:
zmierzać do celu, nie przebierając w środkach, postępując bezwzględnie wobec osób stanowiących przeszkodę w osiągnięciu tego celu


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: yacht
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jacuzzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacuzzi
trans_list: jacuzzi
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: venom
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jad_trupi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad trupi
trans_list: cadaveric poison
sense:
(biochemia, biochemiczny) ptomaina, alkaloid powstający w procesach gnilnych ciał organicznych zawierających białko


lexentry: pol/jadeit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jadeit
trans_list: jadeite
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;


lexentry: pol/jagielloński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: jagielloński
trans_list: Jagiellonian
sense:
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: jaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jaguarundi_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguarundi amerykański
trans_list: eyra | jaguarundi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/jahwizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jahwizm
trans_list: Yahwism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) kult Jahwe, pierwsza religia monoteistyczna w starożytnym Izraelu i Judei


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: egg cup | eggcup
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jajko_na_miękko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko na miękko
trans_list: soft-boiled egg | soft boiled egg | softboiled egg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;


lexentry: pol/jajko_sadzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko sadzone
trans_list: sunny side up | sunny-side up | sunnyside up
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem


lexentry: pol/jajochlebek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajochlebek
trans_list: french toast
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tost francuski, najczęściej wykonany przy użyciu zwykłego chleba


lexentry: pol/jajowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajowód
trans_list: Fallopian tube
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;


lexentry: pol/jak_nie_urok,_to_przemarsz_wojsk__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: jak nie urok, to przemarsz wojsk
trans_list: if it's not one thing, it's another
sense:
(potocznie, potoczny) o serii następujących po sobie niepowodzeń lub trudności uniemożliwiających realizację jakiegoś celu


lexentry: pol/jak_sobie_pościelesz,_tak_się_wyśpisz__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość
written_rep: jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz
trans_list:
as you make your bed, so you must lie in it | as you make your bed, so you must lie on it | as you sow, so shall you reap


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: if would
sense:
(potocznie, potoczny) oznaczający, że spełnienie warunku występującego w zdaniu podrzędnym jest zależne od czyjejś woli


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: if past perfect
sense:
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym jest z założenia nieprawdziwy, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym ma charakter hipotetyczny


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: if czas przeszły
sense:
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym nie został spełniony w przeszłości, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym nie mogło i nie może nastąpić


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: as if
sense:
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa


lexentry: pol/jakczal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakczal
trans_list: yakhchal
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lodowni o stożkowatym kształcie budowanej w starożytnej Persji


lexentry: pol/jakobin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakobin
trans_list: Jacobin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;


lexentry: pol/jakoby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jakoby
trans_list: that
sense:
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: quality
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jam_session__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jam session
trans_list: jam session
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieformalne spotkanie muzyków w celu wspólnej improwizacji muzycznej, zwłaszcza jazzu


lexentry: pol/jama_bębenkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jama bębenkowa
trans_list: tympanic cavity
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną;


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iamb
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim: stopa złożona z sylaby nieakcentowanej i akcentowanej


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iamb
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej;


lexentry: pol/jammer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jammer
trans_list: jammer
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie do zagłuszania sygnałów radiowych GPS, GSM, radarów policyjnych, sygnałów zdalnego sterowania itp.


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: jam
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: bandicoot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/jamthund__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamthund
trans_list: Swedish elkhound | jamthund
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy szpiców myśliwskich pochodząca z regionu Jämtland w Szwecji;


lexentry: pol/janczar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janczar
trans_list: janissary
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;


lexentry: pol/janczarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: janczarski
trans_list: janissary
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów


lexentry: pol/janowiec_barwierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janowiec barwierski
trans_list: dyer's broom | dyer's greenweed
sense:
(botanika, botaniczny) Genista tinctoria L., gatunek krzewiastej rośliny z rodziny bobowatych o własnościach leczniczych, jak i trujących;


lexentry: pol/japok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japok
trans_list: water opossum | yapok | yapock
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;


lexentry: pol/japońskie_kryształy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japońskie kryształy
sense:
mikroorganizmy zdolne do przeprowadzania fermentacji, będące koloniami bakterii i drożdży, wykorzystywane do produkcji napojów;

trans_list:
California bees | Japanese water crystals | sugar kefir grains | tibi | tibicos | water kefir grains


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: ravine
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jaranga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaranga
trans_list: yaranga
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne mieszkanie Czukczów i innych ludów koczowniczych północno-wschodniej Syberii, namiot w kształcie ściętego stożka


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: fair
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: kale
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: yoke
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_brekinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb brekinia
trans_list: wild service tree
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: whitebeam | common whitebeam
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: mountain-ash | rowan
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarząbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząbek
trans_list: hazel grouse | hazel hen
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: rowan | mountain ash
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: cave | cavern
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: swallow | martin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasna_cholera__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: jasna cholera
trans_list: dammit | shit
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: seer | clairvoyant
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzenie
trans_list: clairvoyance
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasność
trans_list: luminosity
sense:
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: jasper
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: lizard
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jaszczurka_zwinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka zwinka
trans_list: sand lizard
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: sycamore maple
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: ride | drive
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jazda_indywidualna_na_czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda indywidualna na czas
trans_list: individual time trial
sense:
(sport, sportowy) w kolarstwie: konkurencja, gdzie zawodnicy startując pojedynczo i nie mogąc korzystać z pomocy innych muszą jak najszybciej przejechać określony odcinek;


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: alms
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: heifer
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jebadełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebadełko
trans_list: nut tool
sense:
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (sport, sportowy) urządzenie do wyjmowania kostek i innych metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał, umieszczonych uprzednio celem założenia asekuracji;


lexentry: pol/jebaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebaka
trans_list: cad
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: ride | go | travel | drive
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednak__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jednak
trans_list: however
sense:
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego


lexentry: pol/jedno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: jedno-
trans_list: one- | single-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na jednostkowość elementu, który nazywa druga część złożenia


lexentry: pol/jednomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednomian
trans_list: monomial
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;


lexentry: pol/jednopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednopłat
trans_list: monoplane
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: unicorn
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: slot machine | fruit machine | one-armed bandit
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: unit
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: astronomical unit
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: fire station
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jednoślad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoślad
trans_list: two-wheeler
sense:
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: silkworm
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabnik_morwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik morwowy
trans_list: domestic silkmoth | silkmoth
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: Silk Road
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jegier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jegier
trans_list: hunter
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników


lexentry: pol/jelonek_rogacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelonek rogacz
trans_list: stag beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: waxwing
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: Bohemian waxwing
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jenot_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jenot azjatycki
trans_list: mangut | raccoon dog
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;


lexentry: pol/jer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jer
trans_list: yer
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska występująca w języku prasłowiańskim, oznaczana znakami ъ i ь;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: swift
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jerzyk_palmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk palmowy
trans_list: African palm swift
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cypsiurus parvus, gatunek niewielkiego ptaka afrykańskiego z rodziny jerzykowatych


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: ash
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: European ash | ash | common ash
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: sturgeon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jesiotr_adriatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr adriatycki
trans_list: Adriatic sturgeon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser naccarii Bonaparte, dwuśrodowiskowa ryba z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: Jesuit | jesuit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jezydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezydyzm
trans_list: Yazidism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: when in Rome, do as the Romans do
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeż_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeż wschodni
trans_list: northern white-breasted hedgehog
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Erinaceus roumanicus Barrett-Hamilton, gatunek ssaka z rodziny jeżowatych;


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: if
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: blackberry | bramble
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: blackberry | bramble
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jiaozi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jiaozi
trans_list: jiaozi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;


lexentry: pol/jidyszystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszystyka
trans_list: Yiddish study
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną


lexentry: pol/jidyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszyzm
trans_list: Yiddish language movement | Yiddishism | Yiddishist movement
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (żydowski) nurt kulturowy uznający jidysz za język narodowy Żydów i dążący do rozwoju świeckiej kultury żydowskiej w oparciu o ten język;


lexentry: pol/jidyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszyzm
trans_list: Yiddishism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z jidysz;


lexentry: pol/jive__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jive
trans_list: jive
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) popularny taniec towarzyski wykonywany przy akompaniamencie swingu lub rock and rolla;


lexentry: pol/joannita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joannita
trans_list: knight of St. John of Jerusalem
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;


lexentry: pol/job_killer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: job killer
trans_list: job killer
sense:
(potocznie, potoczny) umiejscowiony zazwyczaj w widocznym miejscu tatuaż, który utrudnia uzyskanie zatrudnienia


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: iodoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodyna
trans_list: tincture of iodine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu;


lexentry: pol/jodła_koreańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodła koreańska
trans_list: Korean fir
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: yodel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: yoga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jogging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jogging
trans_list: jogging
sense:
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: yawl
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: ion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/jor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jor
trans_list: jor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekcja kompozycji w hinduskiej muzyce raga występująca po części zwanej alap, cechująca się stopniowym przyspieszeniem i większą rytmicznością


lexentry: pol/jotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jotacyzm
trans_list: iotacism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)


lexentry: pol/jotta-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: jotta-
trans_list: yotta-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/joystick__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joystick
trans_list: joystick
sense:
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;


lexentry: pol/jubilat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilat
trans_list: jubilarian
sense:
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: jeweler | jeweller
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerstwo
trans_list: jeweller craft | jewelry make
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: jubilee
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/judaistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: judaistyczny
trans_list: Judaic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: Judaism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: Judas tree | Judas-tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: Judas tree | Judas-tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)


lexentry: pol/judeo-arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeo-arabski
trans_list: Judeo-Arabic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich


lexentry: pol/judeochrześcijanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeochrześcijanin
trans_list: Jewish Christian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w pierwszych wiekach chrześcijaństwa: Żyd wyznający chrześcijaństwo, ale zachowujący tradycyjne obrzędy i zwyczaje wedle prawa mojżeszowego


lexentry: pol/judykatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judykatywa
trans_list: judiciary
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) władza sądownicza, jako element trójpodziału władzy


lexentry: pol/jug_band__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jug band
trans_list: jug band
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bluesowa grupa muzyczna grająca na instrumentach wykonanych amatorsko, własnoręcznie, z przedmiotów codziennego użytku;


lexentry: pol/jugonostalgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jugonostalgia
trans_list: yugo-nostalgia
sense:
tęsknota za czasami, kiedy narody południowosłowiańskie wchodziły w skład Jugosławii, utożsamianej z bezpieczeństwem i dobrobytem


lexentry: pol/jugorusiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jugorusiński
trans_list: Bačvan Rusyn | Pannonian Rusyn | Yugoslav Rusyn
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodnio- lub zachodniosłowiański używany przez Rusinów Panońskich


lexentry: pol/jujuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jujuba
trans_list: jujube
sense:
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/junior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junior
trans_list: junior
sense:
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: junk food
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junkier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junkier
trans_list: Junker
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jurta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurta
trans_list: yurt
sense:
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: jury
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: jurisdiction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/juwenalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: juwenalia
trans_list: yearly student carnival
sense:
(studencki) tradycyjne, coroczne igrzyska studenckie złożone z festynów, zawodów, koncertów i barwnych korowodów


lexentry: pol/juz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: juz
trans_list: Hughes telegraph
sense:
(technologia, technika, techniczny) aparat telegraficzny z klawiaturą wynaleziony w 1855, prawzór dalekopisu


lexentry: pol/józefinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: józefinizm
trans_list: Josephinism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;


lexentry: pol/józefolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: józefolog
trans_list: Josephologist
sense:
(teologia, teologiczny) teolog prowadzący badania nad życiem, duchowością i kultem Józefa z Nazaretu


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: nucleus
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) dająca wydzielić się część ośrodkowego układu nerwowego, będąca skupiskiem ciał komórek nerwowych o podobnej budowie;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: testicle | ball
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: kernel
sense:
(matematyka, matematyczny) dla dowolnej struktury algebraicznej homomorficzny przeciwobraz elementu neutralnego;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: kernel
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja dwóch zmiennych, która występuje pod znakiem całki we wzorze określającym operator;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: cell nucleus
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: groan | moan | howl
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/jęzor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęzor
trans_list: ice tongue
sense:
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: tongue | language
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: language | tongue
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: language | speech
sense:
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: creole language | creole
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: literary language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)


lexentry: pol/język_liturgiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język liturgiczny
trans_list: liturgical language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język używany w liturgii


lexentry: pol/język_mieszany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język mieszany
trans_list: mixed language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa powstała na skutek wymieszania dwóch lub większej liczby języków;


lexentry: pol/język_misyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język misyjny
trans_list: mission language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język wybrany lub utworzony do prowadzenia w nim działalności misjonarskiej lub misyjnej


lexentry: pol/język_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język narodowy
trans_list: national language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: mother tongue | native language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: pidgin | pidgin language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: programming language
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych


lexentry: pol/język_regionalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język regionalny
trans_list: regional language
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;


lexentry: pol/język_sakralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sakralny
trans_list: sacred language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język tekstów i ceremonii religijnych


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: standard language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język posiadający wypracowaną formę standardową, tj. język, który przeszedł etap standaryzacji


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: standard language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka


lexentry: pol/język_wernakularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język wernakularny
trans_list: vernacular | vernacular language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: cabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: cable
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: cable
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;


lexentry: pol/kabergolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabergolina
trans_list: cabergoline
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny;


lexentry: pol/kabestan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabestan
trans_list: capstan | winch
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);


lexentry: pol/kaboszon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaboszon
trans_list: cabochon
sense:
kamień szlachetny albo półszlachetny o szlifie w formie kulistej, półkulistej, elipsoidalnej, stożkowatej


lexentry: pol/kabura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabura
trans_list: holster
sense:
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;


lexentry: pol/kabylski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kabylski
trans_list: Kabyle language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: hangover
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kacerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacerz
trans_list: heretic
sense:
(przestarzałe, przestarzały)/(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od religii rzymskokatolickiej (w szczególności protestant); w okresie reformacji synonim heretyka, bezbożnika


lexentry: pol/kacheksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacheksja
trans_list: cachexia
sense:
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: kingcup | marsh marigold
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kaczka_labradorska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczka labradorska
trans_list: Labrador duck
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Camptorhynchus labradorius Gmelin, gatunek wymarłej kaczki z rejonu wschodnich obrzeży Ameryki Północnej;


lexentry: pol/kadaif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaif
trans_list: kanafeh | kataifi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie sera i opcjonalnie – ciasta filo lub makaroników z semoliny; zwykle po wierzchu barwiony na pomarańczowo i posypywany siekanymi pistacjami; specjalność kuchni narodowych na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Maghrebie


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: cadaverine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadena
trans_list: kadena
sense:
(informatyka, informatyczny) (ekonomia, ekonomiczny) jedna z kryptowalut stworzona w 2019 r. przez firmę o tej samej nazwie


lexentry: pol/kadencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadencja
trans_list: fall intonation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;


lexentry: pol/kadencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadencja
trans_list: cadence
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wirtuozowska, improwizacyjna solówka w ramach większych utworów, np. koncertów orkiestrowych


lexentry: pol/kadencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadencja
trans_list: term of office | tenure | term in office
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ;


lexentry: pol/kadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadi
trans_list: qadi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański


lexentry: pol/kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadr
trans_list: frame
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery


lexentry: pol/kadryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadryl
trans_list: quadrille
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;


lexentry: pol/kaduceusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduceusz
trans_list: caduceus
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;


lexentry: pol/kaduk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduk
trans_list: escheat
sense:
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spadek pozostawiony bez dziedziców;


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: body
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kafenijo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafenijo
trans_list: coffeehouse
sense:
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni


lexentry: pol/kafetiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafetiera
trans_list: café owner
sense:
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)


lexentry: pol/kaftan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaftan
trans_list: kaftan | caftan
sense:
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;


lexentry: pol/kagan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kagan
trans_list: kagan | khagan | khakan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;


lexentry: pol/kaganek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaganek
trans_list: cresset
sense:
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: kayak
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kajzerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajzerka
trans_list: Kaiser roll
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: cocoa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kakemono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakemono
trans_list: kakemono
sense:
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: cactus
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kala_namak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kala namak
trans_list: kala namak
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (spożywczy) kamienna sól kuchenna o ciemnym lub różowawym kolorze wydobywana w Himalajach


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: cauliflower
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: rosin | colophony
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalamata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalamata
trans_list: kalamata
sense:
(spożywczy) rodzaj marynowanych oliwek o brunatnoczerwonej barwie, z odmiany hodowanej na Peloponezie w pobliżu miasta Kalamata


lexentry: pol/kalander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalander
trans_list: calender
sense:
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: kohlrabi | turnip cabbage
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: caldera
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: handicap | disablement | lameness
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalejdoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalejdoskop
trans_list: kaleidoscope
sense:
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendar
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendar
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalendarz_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz adwentowy
trans_list: Advent calendar
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: caliph
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: caliphate
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalina
trans_list: snowball tree | guelder-rose | viburnum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;


lexentry: pol/kalistenika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalistenika
trans_list: callisthenics
sense:
(sport, sportowy) rodzaj treningu siłowego, wykonywanego w oparciu o ćwiczenia wykorzystujące ciężar własnego ciała


lexentry: pol/kalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka
trans_list: carbon
sense:
papier powleczony z jednej strony farbą, wkładany między dwa arkusze papieru, aby na drugim otrzymać kopię tego, co jest pisane na pierwszym;


lexentry: pol/kalka_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka językowa
trans_list: calque
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;


lexentry: pol/kalokagatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalokagatia
trans_list: kalokagathia | kalos kagathos
sense:
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym


lexentry: pol/kalomel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalomel
trans_list: calomel
sense:
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: calorie
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: radiator
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna


lexentry: pol/kalwaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwaria
trans_list: calvary
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych;


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: Calvinism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kameduła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameduła
trans_list: Camaldolese
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: chameleon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kameleon_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon europejski
trans_list: Mediterranean chameleon
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Chamaeleo chamaeleon Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny kameleonowatych;


lexentry: pol/kameralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralność
trans_list: coziness
sense:
cecha czego, polegająca na byciu przeznaczonym dla małej liczby osób i dawaniu poczucia spokoju czy łagodności


lexentry: pol/kameralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralny
trans_list: camera
sense:
o wnętrzu lub przestrzeni: niewielkich rozmiarów, dający wrażenie spokoju i przytulności; (także, też) o nastroju takiego miejsca


lexentry: pol/kamerling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamerling
trans_list: camerlengo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;


lexentry: pol/kami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kami
trans_list: kami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: stone | boulder
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: stone | rock
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_młyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień młyński
trans_list: millstone
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: gemstone | gem
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamień_u_szyi__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kamień u szyi
trans_list: albatross around one's neck | millstone round one's neck millstone around one's neck
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: cornerstone
sense:
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne


lexentry: pol/kamikaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamikaze
trans_list: kamikaze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;


lexentry: pol/kamilianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamilianin
trans_list: Camillian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego w XVI w. przez św. Kamila de Lellis;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: stone bramble
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus saxatilis, gatunek maliny mający lekko kolczaste, płożące się pędy oraz karłowate, szkarłatne owoce;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: stoneware
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


lexentry: pol/kamizelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka
trans_list: vest | waistcoat
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki


lexentry: pol/kamlot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamlot
trans_list: camlet
sense:
(włókiennictwo) miękka tkanina o splocie skośnym, przeznaczona na okrycia zewnętrzne, dawniej tkana z wełny wielbłądziej lub koziej, obecnie także z mieszanki wełny koziej z jedwabiem lub wełny owczej z bawełną


lexentry: pol/kamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamp
trans_list: camp
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;


lexentry: pol/kampania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania
trans_list: campaign
sense:
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;


lexentry: pol/kampania_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania wyborcza
trans_list: election campaign
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;


lexentry: pol/kamper__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kamper
trans_list: camper
sense:
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy


lexentry: pol/kampić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampić
trans_list: camp
sense:
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych: trzymać się stale jednego miejsca i strzelać do innych graczy


lexentry: pol/kanadyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanadyjka
trans_list: canoe
sense:
łódź wiosłowa, w której wiosłuje się wiosłem o jednym piórze, klęcząc na jednym kolanie twarzą do kierunku płynięcia;


lexentry: pol/kanaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanaka
trans_list: kanaka
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pracownik niewolniczy w dawnych koloniach brytyjskich i na statkach, pochodzący z wysp Pacyfiku


lexentry: pol/kananejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kananejski
trans_list: Canaanite
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: sandwich
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami


lexentry: pol/kanapowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapowy
trans_list: fringe
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)


lexentry: pol/kanał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanał
trans_list: canal | channel
sense:
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: chancellor | vice-chancellor
sense:
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: chancellor
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech


lexentry: pol/kandela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kandela
trans_list: candela
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;


lexentry: pol/kangurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurka
trans_list: anorak
sense:
(harcerski) (krawiectwo) kurtka wykonana zwykle z brezentu, z dużą kieszenią na brzuchu i kapturem na głowę;


lexentry: pol/kangurnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurnik
trans_list: dorcopsis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dorcopsulus Matschie, gatunek ssaka z rodziny kangurowatych, występujący na Nowej Gwinei;


lexentry: pol/kanguroszczur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanguroszczur
trans_list: potoroo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Potoroini J.E. Gray, nieduży torbacz z rodziny kanguroszczurowatych, występujący w Australii;


lexentry: pol/kangurowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurowiec
trans_list: dorcopsis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dorcopsis Schlegel, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów, obejmujący gatunki zasiedlające Nową Gwineę oraz okoliczne wyspy;


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: parasol mushroom
sense:
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera, grzyb jadalny o długim, cienkim trzonie i dużym kapeluszu pokrytym łuskami;


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: kite
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;


lexentry: pol/kanikuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanikuła
trans_list: dog days
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


lexentry: pol/kanister__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanister
trans_list: canister
sense:
(dawniej, dawny) blaszany pojemnik do przenoszenia lub przechowywania czekolady, tytoniu itp. używany podczas wycieczek


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);


lexentry: pol/kanonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonierka
trans_list: gunboat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: canon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;


lexentry: pol/kanonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonizacja
trans_list: canonization | canonisation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;


lexentry: pol/kanopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanopa
trans_list: canopic jar
sense:
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);


lexentry: pol/kantowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kantowski
trans_list: Kantean
sense:
(filozofia, filozoficzny) wywodzący się z założeń, tez utworzonych przez Immanuela Kanta; związany z jego filozofią


lexentry: pol/kantyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyczka
trans_list: canticle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda


lexentry: pol/kantyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyk
trans_list: canticle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;


lexentry: pol/kaolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaolin
trans_list: kaolin
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;


lexentry: pol/kaon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaon
trans_list: kaon | K meson
sense:
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;


lexentry: pol/kapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapa
trans_list: cope
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: caper
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: caper
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa


lexentry: pol/kapar_ciernisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar ciernisty
trans_list: caper bush
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa;


lexentry: pol/kaparot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaparot
trans_list: kaparot | kapparot
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) żydowska ceremonia oczyszczenia odprawiana przed Jom Kipur, oparta na wierzeniu, że możliwe jest przeniesienie choroby, bólu, winy i grzechu na zwierzę lub przedmiot;


lexentry: pol/kapecytabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapecytabina
trans_list: capecitabine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy


lexentry: pol/kapela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapela
trans_list: band
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy


lexentry: pol/kapelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelan
trans_list: chaplain
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;


lexentry: pol/kapelmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelmistrz
trans_list: bandleader
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent


lexentry: pol/kaper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaper
trans_list: corsair | privateer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu;


lexentry: pol/kapitalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalik
trans_list: small cap
sense:
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery);


lexentry: pol/kapitalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalista
trans_list: capitalist
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


lexentry: pol/kapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalizm
trans_list: capitalism
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;


lexentry: pol/kapitan__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kapitan
trans_list: Capitanian
sense:
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 265,8 – 260,4 milionów lat temu;


lexentry: pol/kapitanoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitanoza
trans_list: captainitis
sense:
(psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne wierzenie w nieomylność autorytetu, przejawiające się nieanalizowaniem słuszności podejmowanych przez niego decyzji lub niekorygowaniem zauważonych jego błędów na skutek wierzenia, że nie może się on mylić


lexentry: pol/kapitał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitał
trans_list: capital | fund
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)


lexentry: pol/kapitałochłonność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitałochłonność
trans_list: necessity of large investment
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) relacja pomiędzy wartością kapitału i środków produkcji zużytych podczas produkcji do wartości wytworzonych w za ich pomocą dóbr


lexentry: pol/kapitałochłonny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitałochłonny
trans_list: capital-intensive | involve large investment
sense:
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego


lexentry: pol/kapitularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitularz
trans_list: capitulary
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kodeks prawny z czasów Karola Wielkiego i jego następców


lexentry: pol/kapitularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitularz
trans_list: chapter house
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań;


lexentry: pol/kapituła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapituła
trans_list: chapter
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapel | oratory
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapel | oratory
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem


lexentry: pol/kapo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapo
trans_list: kapo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;


lexentry: pol/kaprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaprys
trans_list: capriccio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;


lexentry: pol/kapryśny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapryśny
trans_list: capricious
sense:
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu


lexentry: pol/kapsaicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsaicyna
trans_list: capsaicin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;


lexentry: pol/kapsułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsułka
trans_list: cap
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;


lexentry: pol/kapturnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kapturnik
trans_list: hooded merganser
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lophodytes cucullatus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/kapusta_kiszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapusta kiszona
trans_list: sauerkraut
sense:
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;


lexentry: pol/kapustowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapustowate
trans_list: cabbage family
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Brassicaceae Burnett, liczna rodzina roślin o dużym znaczeniu gospodarczym, należąca do rzędu kapustowców;


lexentry: pol/kapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapłan
trans_list: priest
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych


lexentry: pol/kara_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kara śmierci
trans_list: death penalty | capital punishment
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;


lexentry: pol/karabinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabinier
trans_list: carabinier | carabineer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii


lexentry: pol/karabińczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabińczyk
trans_list: carabiner
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.;


lexentry: pol/karaczan_madagaskarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan madagaskarski
trans_list: Madagascar hissing cockroach | hisser | hissing cockroach
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze;


lexentry: pol/karaczan_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan wschodni
trans_list: oriental cockroach | waterbug
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;


lexentry: pol/karagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karagen
trans_list: CGN | carrageenan
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/karakal_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakal stepowy
trans_list: caracal
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/karakuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakuł
trans_list: karakul
sense:
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: cockroach | roach | blackbeetle
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/karaoke__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaoke
trans_list: karaoke
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach


lexentry: pol/karapaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karapaks
trans_list: carapace
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;


lexentry: pol/karawanseraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawanseraj
trans_list: caravanserai | caravansary
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;


lexentry: pol/karawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawela
trans_list: caravel
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/karaś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaś
trans_list: crucian
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/karbidówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbidówka
trans_list: carbide lamp
sense:
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest węglik wapnia, po nawodnieniu wydzielający palny acetylen;


lexentry: pol/karbonariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbonariusz
trans_list: Carbonaro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;


lexentry: pol/karbowaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbowaniec
trans_list: karbovanets
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: carbuncle
sense:
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: carbuncle
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)


lexentry: pol/karciak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karciak
trans_list: card table
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik do gry w karty z rozkładanym blatem o kształcie prostokątnym lub okrągłym, często wyłożonym skórą albo suknem


lexentry: pol/kardamon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardamon
trans_list: cardamom
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;


lexentry: pol/kardigan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardigan
trans_list: cardigan
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;


lexentry: pol/kardiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiolog
trans_list: cardiologist | heart specialist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego


lexentry: pol/kardiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiologia
trans_list: cardiology
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;


lexentry: pol/kardynał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał
trans_list: cardinal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;


lexentry: pol/kardynał_szkarłatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał szkarłatny
trans_list: northern cardinal
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;


lexentry: pol/karencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karencja
trans_list: grace
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić


lexentry: pol/kariama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariama
trans_list: cariama | seriema
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak o długich nogach z rodziny kariam, zamieszkujący Amerykę Południową;


lexentry: pol/kariatyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariatyda
trans_list: caryatid
sense:
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;


lexentry: pol/karimata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karimata
trans_list: sleeping pad | camping mat | foam pad
sense:
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;


lexentry: pol/karimata__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: karimata
trans_list: karimata
sense:
(historia, historyczny, historycznie) typ rozwidlonego grotu średniowiecznych strzał japońskich, stosowanych np. do przecinania takielunku wrogich statków


lexentry: pol/karlik_drobny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karlik drobny
trans_list: soprano pipistrelle
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Pipistrellus pygmaeus Leach, gatunek ssaka z rzędu nietoperzy;


lexentry: pol/karlista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karlista
trans_list: Carlist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;


lexentry: pol/karma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karma
trans_list: karma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;


lexentry: pol/karmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmel
trans_list: caramel
sense:
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa


lexentry: pol/karmiciel_wszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmiciel wszy
trans_list: feeder of lice
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba hodująca na swoim ciele lub odzieży wszy w celach laboratoryjnych;


lexentry: pol/karmiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karmiczny
trans_list: karmic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) / (filozofia, filozoficzny) związany z karmą, dotyczący karmy


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: carnival
sense:
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;


lexentry: pol/karnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnet
trans_list: carnet | season ticket
sense:
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia


lexentry: pol/karnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnik
trans_list: Carnian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnego triasu, trwający 228,7 – 216,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/karnizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnizm
trans_list: carnism
sense:
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt


lexentry: pol/karny__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: karny
trans_list: penalty | penalty kick
sense:
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/karo-kari__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karo-kari
trans_list: karo-kari
sense:
(rzadki, rzadko używany) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo honorowe w Pakistanie


lexentry: pol/karoliński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karoliński
trans_list: Carolinian
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej


lexentry: pol/karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoten
trans_list: carotene
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;


lexentry: pol/karotenoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karotenoid
trans_list: carotenoid
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;


lexentry: pol/karta_SIM__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta SIM
trans_list: SIM card
sense:
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: card
sense:
(elektronika, elektroniczny) cienka płytka z układami elektronicznymi umieszczana w komputerze lub innym większym urządzeniu, odpowiedzialna za pewną jego funkcjonalność


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: tab
sense:
(informatyka, informatyczny) element interfejsu graficznego programu umożliwiający przeglądanie kilku elementów podrzędnych w jednym oknie


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: charter
sense:
dokument nadający pewnej grupie osób prawa, określający jej obowiązki lub opisujący wspólny program jej działania


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: charter
sense:
dokument określający zasady, do których przestrzegania zobowiązują się dwie lub więcej stron, zwłaszcza podmiotów prawa międzynarodowego


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: card
sense:
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: card
sense:
prostokątny kawałek tworzywa sztucznego z zakodowanymi na nim magnetycznie lub cyfrowo danymi, służący do dokonywania płatności lub korzystania z określonych usług


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: card | sheet
sense:
zadrukowany kawałek papieru zawierający zbiór informacji o czymś lub kimś bądź przeznaczony do ich wpisywania


lexentry: pol/karta_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do gry
trans_list: playing card
sense:
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;


lexentry: pol/karta_do_głosowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do głosowania
trans_list: ballot paper
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach


lexentry: pol/karta_dźwiękowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta dźwiękowa
trans_list: sound card | soundcard
sense:
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;


lexentry: pol/karta_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta kredytowa
trans_list: credit card
sense:
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;


lexentry: pol/karta_pamięci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta pamięci
trans_list: memory card
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;


lexentry: pol/karta_przetargowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta przetargowa
trans_list: bargaining chip
sense:
argument wykorzystywany jako dźwignia w negocjacjach, który ma pomóc coś ugrać i pozwolić na osiągnięcie obranego celu


lexentry: pol/kartacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartacz
trans_list: canister shot | case shot | grape shot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski wypełniony kulistymi lotkami (siekańcami) używany od XVI do poł. XX w.;


lexentry: pol/kartel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartel
trans_list: cartel
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;


lexentry: pol/kartofelek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartofelek
trans_list: rum ball
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie kulki, wykonanym z masy z kruszonych herbatników, resztek ciast, z dodatkiem kakao, najczęściej polanym polewą czekoladową, posypanym orzeszkami ziemnymi lub wiórkami kokosowymi; także z marcepanu;


lexentry: pol/karton_muzealny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karton muzealny
trans_list: museum board
sense:
bezkwasowa tektura (do passe-partout) wolna od związków chemicznych mogących obniżyć trwałość odbitek


lexentry: pol/kartridż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartridż
trans_list: cartridge
sense:
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;


lexentry: pol/kartuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartuz
trans_list: Carthusian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;


lexentry: pol/kartuzjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kartuzjański
trans_list: painstaking
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kartuzami albo kartuzją, dotyczący kartuzów


lexentry: pol/karuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karuna
trans_list: karuna | karuṇā
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;


lexentry: pol/karykatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karykatura
trans_list: caricature
sense:
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;


lexentry: pol/karłosuseł_pustynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karłosuseł pustynny
trans_list: Mohave ground squirrel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Xerospermophilus mohavensis Merriam, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, endemiczny z południowej części Kalifornii;


lexentry: pol/kasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasa
trans_list: checkout | cash desk
sense:
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności


lexentry: pol/kasacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasacja
trans_list: cassation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;


lexentry: pol/kaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta
trans_list: cassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie


lexentry: pol/kaseta_magnetofonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta magnetofonowa
trans_list: MC | compact cassette | music cassette | tape
sense:
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;


lexentry: pol/kaseta_wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta wideo
trans_list: videocassette | video cassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;


lexentry: pol/kaskada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskada
trans_list: cascade
sense:
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;


lexentry: pol/kaskader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskader
trans_list: stuntman
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach


lexentry: pol/kasownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasownik
trans_list: natural sign
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola;


lexentry: pol/kasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasta
trans_list: caste
sense:
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;


lexentry: pol/kastracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastracja
trans_list: castration
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;


lexentry: pol/kastrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrować
trans_list: castrate
sense:
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji


lexentry: pol/kasyno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasyno
trans_list: mess | mess hall
sense:
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;


lexentry: pol/kasza_manna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasza manna
trans_list: farina
sense:
(spożywczy) drobna kasza pszenna otrzymywana z grubszych frakcji podczas mielenia bielma ziaren na mąkę;


lexentry: pol/kaszalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot
trans_list: sperm whale
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;


lexentry: pol/kaszalot_spermacetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot spermacetowy
trans_list: sperm whale
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;


lexentry: pol/kaszanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszanka
trans_list: blood sausage | black pudding | blood pudding | pudding
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;


lexentry: pol/kaszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszel
trans_list: cough
sense:
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;


lexentry: pol/kaszetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszetka
trans_list: capsule
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: case | letter case
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/kasztan_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztan jadalny
trans_list: sweet chestnut
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;


lexentry: pol/kasztanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowiec
trans_list: horse chestnut
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: castellan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;


lexentry: pol/katabasis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabasis
trans_list: catabasis | katabasis
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;


lexentry: pol/kataforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataforeza
trans_list: cataphoresis
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody


lexentry: pol/katafrakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katafrakta
trans_list: cataphract
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;


lexentry: pol/katalepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalepsja
trans_list: catalepsy
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała


lexentry: pol/kataliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataliza
trans_list: catalysis
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;


lexentry: pol/katalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog
trans_list: directory
sense:
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;


lexentry: pol/katamaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katamaran
trans_list: catamaran
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle


lexentry: pol/katapulta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katapulta
trans_list: catapult
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;


lexentry: pol/katarakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarakta
trans_list: cataract
sense:
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;


lexentry: pol/katarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarynka
trans_list: barrel organ | roller organ
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;


lexentry: pol/katastrofa_ekologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofa ekologiczna
trans_list: ecological crisis
sense:
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie


lexentry: pol/katastroficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katastroficzny
trans_list: catastrophic | ominous
sense:
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę


lexentry: pol/katastrofizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofizm
trans_list: catastrophism
sense:
(geologia, geologiczny) teoria dotycząca dziejów Ziemi i głosząca, że występowały w nich okresowo gwałtowne zaburzenia geologiczne wpływające na zmiany w budowie Ziemi i zniszczenie w świecie organicznym


lexentry: pol/katastrofizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofizm
trans_list: catastrophism
sense:
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu


lexentry: pol/katechizacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizacyjny
trans_list: catechetical
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji


lexentry: pol/katechizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizm
trans_list: catechism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;


lexentry: pol/katechon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechon
trans_list: katechon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: catechumenate
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;


lexentry: pol/katgut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katgut
trans_list: catgut
sense:
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;


lexentry: pol/katharewusa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katharewusa
trans_list: Katharevousa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;


lexentry: pol/katiusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katiusza
trans_list: Katyusha
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: Catholicism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/katorga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katorga
trans_list: compulsory labor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą


lexentry: pol/kaucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucja
trans_list: bail | deposit
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania


lexentry: pol/kaval__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaval
trans_list: kaval
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: coffee
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;


lexentry: pol/kawa_arabska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa arabska
trans_list: Arabian coffee
sense:
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;


lexentry: pol/kawa_po_turecku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa po turecku
trans_list: Turkish coffee
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)


lexentry: pol/kawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawior
trans_list: caviar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;


lexentry: pol/kawitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawitacja
trans_list: cavitation
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;


lexentry: pol/kawka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawka zwyczajna
trans_list: western jackdaw
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/kazamata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazamata
trans_list: casemate
sense:
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn


lexentry: pol/kazanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazanie
trans_list: sermon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;


lexentry: pol/kazarka_egipska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazarka egipska
trans_list: Egyptian goose
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/kazuar_hełmiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar hełmiasty
trans_list: southern cassowary
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara;


lexentry: pol/kazuar_mniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar mniejszy
trans_list: dwarf cassowary
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius bennetti, australijski nielot, najmniejszy gatunek kazuarów;


lexentry: pol/kałakutas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałakutas
trans_list: gobbler
sense:
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej


lexentry: pol/kałamarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałamarz
trans_list: inkwell | inkpot | inkstand
sense:
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: thumb
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/kebab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kebab
trans_list: kebab | doner kebab
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;


lexentry: pol/keczup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keczup
trans_list: ketchup | catsup
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/kefaloforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kefaloforia
trans_list: cephalophore
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;


lexentry: pol/keiki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keiki
trans_list: keiki
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;


lexentry: pol/kem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kem
trans_list: kame
sense:
(geologia, geologiczny) pagórek, garb, wzgórze lub stoliwo o wysokości kilku, kilkunastu metrów powstały w wyniku działalności wód roztopowych z dawnego lodowca;


lexentry: pol/kemping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemping
trans_list: campsite
sense:
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;


lexentry: pol/kenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kenoza
trans_list: kenosis
sense:
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;


lexentry: pol/kerato-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: kerato-
trans_list: kerato-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem


lexentry: pol/keratolityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: keratolityczny
trans_list: keratolytic
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka


lexentry: pol/ketoprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ketoprofen
trans_list: ketoprofen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;


lexentry: pol/keyboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keyboard
trans_list: electronic keyboard
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy;


lexentry: pol/keycap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keycap
trans_list: keycap
sense:
(informatyka, informatyczny) nakładka na klawisz klawiatury komputerowej naciskana przez użytkownika, wymienna część klawisza


lexentry: pol/khir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: khir
trans_list: kheer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu


lexentry: pol/kibic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibic
trans_list: supporter | fan
sense:
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;


lexentry: pol/kibuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibuc
trans_list: kibbutz
sense:
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;


lexentry: pol/kicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kicz
trans_list: kitsch
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu


lexentry: pol/kieliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kieliszek
trans_list: wine glass | cocktail glass
sense:
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;


lexentry: pol/kierat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierat
trans_list: horse-mill
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;


lexentry: pol/kierdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierdel
trans_list: flock
sense:
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy


lexentry: pol/kierownik_duchowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierownik duchowy
trans_list: spiritual director
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba doświadczona w życiu duchowym, stymulująca i ukierunkowująca czyjś rozwój


lexentry: pol/kierunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierunek
trans_list: direction
sense:
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży


lexentry: pol/kiełbasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełbasa
trans_list: sausage | Polish sausage | kielbasa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;


lexentry: pol/kiełzno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełzno
trans_list: bit mouthpiece
sense:
(zootechnika, zootechniczny) (jeździectwo, jeździecki) krótki pałąk jedno- lub dwudzielny zakładany koniowi do pyska, umożliwiający łatwiejsze nim sterowanie;


lexentry: pol/kij_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kij deszczowy
trans_list: rainstick
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument perkusyjny wykonany z wydrążonej łodygi wypełnionej drobnymi kamykami lub ziarnem, imitujący dźwięk deszczu


lexentry: pol/kijanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kijanka
trans_list: battledore | washing beetle | laundry bat
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;


lexentry: pol/kikut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kikut
trans_list: stub | stump
sense:
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona


lexentry: pol/kilka__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: kilka
trans_list: a few | several
sense:
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)


lexentry: pol/kilo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: kilo-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilobajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilobajt
trans_list: kilobyte
sense:
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom


lexentry: pol/kilof__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilof
trans_list: pickaxe | pick
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;


lexentry: pol/kilogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilogram
trans_list: kilogram | kilogramme
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;


lexentry: pol/kilowatogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilowatogodzina
trans_list: kilowatt-hour
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;


lexentry: pol/kimation__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimation
trans_list: cymatium
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym;


lexentry: pol/kimchi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimchi
trans_list: kimchi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;


lexentry: pol/kindżał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kindżał
trans_list: khanjar
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym


lexentry: pol/kinematograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematograf
trans_list: cinematograph
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;


lexentry: pol/kineskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kineskop
trans_list: kinescope | tube
sense:
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: cinema | movie theater | theater
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/kinomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomania
trans_list: cinephilia
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów


lexentry: pol/kinomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomański
trans_list: cinephilic
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z kinomanią, dotyczący kinomanii


lexentry: pol/kipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kipa
trans_list: kippah
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy


lexentry: pol/kipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kipa
trans_list: sheet lead
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) oczko mocowane w różnych miejscach jachtu służące do przeprowadzania szotów żagli przednich


lexentry: pol/kirasjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirasjer
trans_list: cuirassier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej;


lexentry: pol/kirysek_Sterby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek Sterby
trans_list: Sterba's corydoras
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_brodaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek brodaty
trans_list: banded corydoras | bearded catfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_pstry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek pstry
trans_list: blue leopard corydoras | mottled corydoras | peppered catfish
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus Jenyns, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_srokaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek srokaty
trans_list: blue leopard corydoras | mottled corydoras | peppered catfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_trójpręgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek trójpręgi
trans_list: false julii corydoras | leopard catfish | three line catfish | three stripe corydoras
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras trilineatus Cope, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kisiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisiel
trans_list: jelly | kisel
sense:
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: pickle
sense:
(spożywczy) (rzadki, rzadko używany) półprodukt spożywczy z jarzyn zakonserwowanych w procesie kiszenia


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: silage
sense:
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;


lexentry: pol/kiszony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: kiszony
trans_list: pickled
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzany lub przyrządzony w procesie kiszenia, tzn. poddawania procesowi fermentacji mlekowej


lexentry: pol/kitara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kitara
trans_list: cithara | kithara
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, z grupy chordofonów szarpanych, z pudłem rezonansowym zakończonym dwoma ramionami połączonymi jarzmem i strunami z włókna roślinnego


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: dribble
sense:
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) robiąc zmyłki, prowadzić piłkę tak, by ominąć zawodnika przeciwnika


lexentry: pol/kiwon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwon
trans_list: pumpjack
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) żuraw z pompą służący do wydobywania ropy naftowej ze złoża;


lexentry: pol/klad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klad
trans_list: clade
sense:
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;


lexentry: pol/klakson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klakson
trans_list: horn | klaxon
sense:
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);


lexentry: pol/klamra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamra
trans_list: brace | curly bracket
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: clan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;


lexentry: pol/klaps__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: klaps
trans_list: clapperboard
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) urządzenie wykorzystywane między ujęciami;


lexentry: pol/klaretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaretyn
trans_list: claretian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Antoniego Marię Klareta;


lexentry: pol/klasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa
trans_list: class
sense:
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych


lexentry: pol/klasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa
trans_list: class
sense:
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;


lexentry: pol/klaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaser
trans_list: stamp album | stockbook
sense:
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;


lexentry: pol/klasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasizm
trans_list: classism
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: cluster | business cluster
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: cluster
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: cluster | tone cluster
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;


lexentry: pol/klasycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasycyzm
trans_list: classicism
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;


lexentry: pol/klasyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasyfikacja
trans_list: categorization | classification
sense:
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: monastery | cloister
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły


lexentry: pol/klatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatka
trans_list: frame
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy


lexentry: pol/klatkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatkować
trans_list: lag
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek


lexentry: pol/klaustrofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaustrofobia
trans_list: claustrophobia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;


lexentry: pol/klauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klauza
trans_list: splash dam
sense:
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;


lexentry: pol/klawesyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawesyn
trans_list: harpsichord
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: keyboard
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: keyboard
sense:
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków


lexentry: pol/klawisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawisz
trans_list: key
sense:
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;


lexentry: pol/kleik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleik
trans_list: gruel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom


lexentry: pol/klepisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepisko
trans_list: threshing floor
sense:
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;


lexentry: pol/klepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepka
trans_list: stave | floorboard | parquet floor board | plank | wooden block
sense:
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg


lexentry: pol/klepsydra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepsydra
trans_list: hourglass | sandglass
sense:
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;


lexentry: pol/kleptomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomania
trans_list: kleptomania
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;


lexentry: pol/kleptomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomański
trans_list: kleptomaniac
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana


lexentry: pol/klerykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerykał
trans_list: clericalist
sense:
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi


lexentry: pol/kleszcze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleszcze
trans_list: claws
sense:
(budownictwo) w konstrukcji dachu: element poziomy usztywniający poprzecznie więźbę, występujący w formie zdwojonej;


lexentry: pol/kleszczowe_zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleszczowe zapalenie mózgu
trans_list: tick-borne encephalitis
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;


lexentry: pol/klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klient
trans_list: customer | client
sense:
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: cliff
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;


lexentry: pol/klimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klimatyzacja
trans_list: air conditioning | air-con
sense:
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;


lexentry: pol/klincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klincz
trans_list: clinch
sense:
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów


lexentry: pol/klingoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: klingoński
trans_list: Klingon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"


lexentry: pol/klinika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klinika
trans_list: clinical school | teaching hospital | university hospital
sense:
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;


lexentry: pol/klips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klips
trans_list: clip
sense:
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu


lexentry: pol/klirens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klirens
trans_list: clearance
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;


lexentry: pol/klisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klisza
trans_list: cliche | cliché
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów


lexentry: pol/klomifen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klomifen
trans_list: 2 phenoxy- N | N di- ethyl- ethanamine | clomifene | clomiphene
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: clone
sense:
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: maple
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;


lexentry: pol/klon_kłosowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon kłosowy
trans_list: moosewood | mountain maple
sense:
(botanika, botaniczny) Acer spicatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki Północnej z rodziny mydleńcowatych


lexentry: pol/klon_okrągłolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon okrągłolistny
trans_list: vine maple
sense:
(botanika, botaniczny) Acer circinatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych


lexentry: pol/klonazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klonazepam
trans_list: clonazepam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;


lexentry: pol/klub_sportowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub sportowy
trans_list: sporting club | sports club
sense:
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: head stone | keystone
sense:
(architektura, architektoniczny) zwornik, element konstrukcyjny w kształcie klina w najwyższym punkcie sklepienia lub łęku;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: clef | key
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/klucz_wiolinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz wiolinowy
trans_list: G clef | treble clef
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;


lexentry: pol/kluska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluska
trans_list: dumpling
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania;


lexentry: pol/kluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluza
trans_list: fairlead
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.;


lexentry: pol/kmin_rzymski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kmin rzymski
trans_list: cumin
sense:
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/kminek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kminek
trans_list: cumin | caraway seed
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: cleat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) listwa znajdująca się wzdłuż burty łodzi, służąca do osadzania dulek


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: cleat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;


lexentry: pol/knedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knedel
trans_list: dumpling | knödel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kulisty pieróg (kluska) z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem;


lexentry: pol/knieć_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knieć błotna
trans_list: kingcup | marsh-marigold
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;


lexentry: pol/knykieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knykieć
trans_list: condyle
sense:
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien


lexentry: pol/ko-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: ko-
trans_list: co-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy


lexentry: pol/koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicja
trans_list: coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji


lexentry: pol/koalicyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjka
trans_list: Sam Browne belt
sense:
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;


lexentry: pol/koalicyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjny
trans_list: coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję


lexentry: pol/kobiałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobiałka
trans_list: punnet
sense:
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców


lexentry: pol/kobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra
trans_list: cobra
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;


lexentry: pol/kobra_indyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra indyjska
trans_list: Indian cobra
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/koc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koc
trans_list: blanket
sense:
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem


lexentry: pol/kocha,_lubi,_szanuje__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocha, lubi, szanuje
trans_list: decision of the flower
sense:
rodzaj jednoosobowej gry, wróżby czy zabawy polegającej na wyrywaniu płatków z kwiatów w celu przewidzenia uczucia innej osoby


lexentry: pol/kocimiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocimiętka
trans_list: catnip
sense:
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;


lexentry: pol/kocioł_bałkański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocioł bałkański
trans_list: Balkan powder keg
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś;


lexentry: pol/koczkodan_oliwkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koczkodan oliwkowy
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cercopithecus petaurista Schreber, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych, zamieszkującej lasy galeriowe w zachodniej części Afryki;

trans_list:
lesser spot-nosed guenon | lesser spot-nosed monkey | lesser white-nosed guenon | lesser white-nosed monkey


lexentry: pol/koczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koczownik
trans_list: nomad
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce


lexentry: pol/kod_kreskowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod kreskowy
trans_list: barcode
sense:
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;


lexentry: pol/kod_źródłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod źródłowy
trans_list: source code
sense:
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;


lexentry: pol/koda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koda
trans_list: coda
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów


lexentry: pol/kodeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeina
trans_list: codeine | 3-methylmorphine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: code of law | law code | legal code
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: codex
sense:
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;


lexentry: pol/kodeks_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks drogowy
trans_list: Highway Code
sense:
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych;


lexentry: pol/kodeks_karny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks karny
trans_list: criminal code | penal code
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju


lexentry: pol/kodyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodyfikacja
trans_list: codification
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: caffeine
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kofta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofta
trans_list: kofta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej


lexentry: pol/kogel-mogel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogel-mogel
trans_list: kogel mogel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;


lexentry: pol/kogeneracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogeneracja
trans_list: cogeneration
sense:
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni


lexentry: pol/kognitywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywizm
trans_list: cognitivism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego etyka normatywna ma poznawczy, naukowy charakter i można o jej tezach orzekać, czy są prawdziwe, czy fałszywe


lexentry: pol/kognitywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywizm
trans_list: cognitivism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kierunek we współczesnym językoznawstwie, który odwołując się do psychologii, socjologii i innych dyscyplin, zajmuje się opisem języka uwikłanego w kontekst kulturowy i badaniem, w jaki sposób w języku odzwierciedla się rzeczywistość


lexentry: pol/kognitywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywny
trans_list: cognitive
sense:
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek


lexentry: pol/kogut__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kogut
trans_list: cowlick
sense:
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) kosmyk włosów na głowie odstający w innym kierunku niż reszta fryzury


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: cohabitation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: cohabitation
sense:
(socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;


lexentry: pol/kohorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohorta
trans_list: cohort
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;


lexentry: pol/kojec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kojec
trans_list: coop
sense:
(rolnictwo, rolniczy) mała zagroda do bezpiecznego przetrzymywania zwierząt hodowlanych, zwykle młodych np. piskląt, szczeniąt;


lexentry: pol/koka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koka
trans_list: coca
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę


lexentry: pol/kokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokaina
trans_list: cocaine
sense:
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;


lexentry: pol/kokoryczka_wielokwiatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokoryczka wielokwiatowa
trans_list: David's harp | Solomon's seal | ladder-to-heaven
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/kokos_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokos właściwy
trans_list: coconut tree
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cocos nucifera L., gatunek palmy z rodziny arekowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju kokos;


lexentry: pol/koksownik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: koksownik
trans_list: coke stove
sense:
(technologia, technika, techniczny) wolno stojący piec, najczęściej wykonany z metalowych prętów, w którym pali się koksem, stawiany na ulicach w czasie ostrych mrozów;


lexentry: pol/koktajl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koktajl
trans_list: cocktail
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;


lexentry: pol/kolaborant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborant
trans_list: collaborator | quisling
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolaborantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborantka
trans_list: collaborationist
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolagen
trans_list: collagen
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: knee
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolchicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolchicyna
trans_list: colchicine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;


lexentry: pol/kolcosternik_białorzytny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolcosternik białorzytny
trans_list: white-rumped needletail | white-rumped spinetail
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena sylvatica, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena


lexentry: pol/kolcosternik_malgaski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolcosternik malgaski
trans_list: Madagascan spinetail | Malagasy spinetail
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena grandidieri, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena


lexentry: pol/kolcosternik_wyspowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolcosternik wyspowy
trans_list: São Tomé spinetail
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena thomensis, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena;


lexentry: pol/kolcowój_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;
written_rep: kolcowój pospolity
trans_list:
Chinese boxthorn | Chinese wolfberry | Himalayan goji | Tibetan goji | barbary matrimony vine | matrimony vine


lexentry: pol/kolczatka_australijska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczatka australijska
trans_list: short-beaked echidna
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/kolczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczuga
trans_list: hauberk | chain armour | coat of mail | mail | chain mail | chain-mail shirt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;


lexentry: pol/kolegium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolegium
trans_list: collegium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: stowarzyszenie publiczne lub prywatne skupiające ludzi jednego zawodu lub środowiska


lexentry: pol/kolej_linowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej linowa
trans_list: aerial tram | aerial tramway | cable car | ropeway
sense:
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;


lexentry: pol/kolej_zębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej zębata
trans_list: rack railway
sense:
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;


lexentry: pol/kolejka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka górska
trans_list: rollercoaster | roller coaster | big dipper
sense:
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;


lexentry: pol/kolejność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejność
trans_list: order | sequence
sense:
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: collection
sense:
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: collection
sense:
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)


lexentry: pol/kolekcjonerski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcjonerski
trans_list: collector
sense:
związany z kolekcjonerami, dotyczący kolekcjonerów, kolekcjonowania; charakterystyczny dla kolekcjonera


lexentry: pol/kolektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektor
trans_list: collector
sense:
(technologia, technika, techniczny) przewód lub kanał zbiorczy służący do przepływu cieczy lub gazów


lexentry: pol/kolektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizm
trans_list: collectivism
sense:
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;


lexentry: pol/kolendra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolendra
trans_list: coriander | Chinese parsley
sense:
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;


lexentry: pol/koliberek_hawański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koliberek hawański
trans_list: Helena hummingbird | bee hummingbird | zunzuncito
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;


lexentry: pol/koliszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koliszczyzna
trans_list: Koliyivshchyna
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wystąpienie ruskiego chłopstwa pańszczyźnianego na Ukrainie Prawobrzeżnej w 1768;


lexentry: pol/kolmatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolmatacja
trans_list: clogging | colmatage
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) zapełnianie porów drobnymi cząstkami stałymi niesionymi przez przesączającą się wodę


lexentry: pol/kolmatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolmatacja
trans_list: sliming
sense:
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę


lexentry: pol/kolodium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolodium
trans_list: collodion | collodium
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór nitrocelulozy w mieszaninie alkoholu i eteru, po rozlaniu szybko schnący oraz tworzący bezbarwną warstewkę, o wielu zastosowaniach, np. jako opatrunek, klej albo lakier


lexentry: pol/koloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloid
trans_list: colloid
sense:
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej


lexentry: pol/kolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolokacja
trans_list: collocation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colony
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colony
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/kolonialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonialistyczny
trans_list: colonialist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z kolonializmem, dotyczący kolonializmu lub kolonialistów


lexentry: pol/kolonializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonializm
trans_list: colonialism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;


lexentry: pol/kolonie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonie
trans_list: summer camp
sense:
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;


lexentry: pol/kolonoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskop
trans_list: colonoscope
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;


lexentry: pol/kolonoskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskopia
trans_list: colonoscopy
sense:
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;


lexentry: pol/kolor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolor
trans_list: colour
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym;


lexentry: pol/koloratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratka
trans_list: clerical collar
sense:
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;


lexentry: pol/koloratura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratura
trans_list: coloratura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych


lexentry: pol/kolumna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumna
trans_list: column | pillar
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;


lexentry: pol/kolęda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolęda
trans_list: carol | Christmas carol
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/komandor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komandor
trans_list: captain
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: mosquito | gnat
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/komat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komat
trans_list: comma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;


lexentry: pol/kombinacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinacja
trans_list: permutation
sense:
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru skończonego o określonej liczbie elementów, których porządek nie jest istotny


lexentry: pol/kombinat_petrochemiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinat petrochemiczny
trans_list: petrochemical complex
sense:
zespół kilku powiązanych organizacyjnie zakładów zajmujących się produkcją i przerabianiem surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego


lexentry: pol/kombinatoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinatoryka
trans_list: combinatorics
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;


lexentry: pol/kombu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombu
trans_list: kombu
sense:
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;


lexentry: pol/kombucza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombucza
trans_list: kombucha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany;


lexentry: pol/komedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komedia
trans_list: comedy
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;


lexentry: pol/komediodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komediodramat
trans_list: comedy-drama | dramedy
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;


lexentry: pol/komedogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: komedogenny
trans_list: comedogenic
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: command
sense:
(informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: command
sense:
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.


lexentry: pol/komendatoryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: komendatoryjny
trans_list: commendatory
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) taki, który wchodzi w skład czyjegoś beneficjum kościelnego, nadany uznaniowo przez władcę świeckiego


lexentry: pol/komensalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komensalizm
trans_list: commensalism
sense:
(ekologia, ekologiczny) typ współżycia między dwoma gatunkami, w którym jeden czerpie korzyści nie przynosząc korzyści ani szkody drugiemu


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: comet
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komiks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiks
trans_list: comic | comics
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;


lexentry: pol/kominek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominek
trans_list: fireplace
sense:
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;


lexentry: pol/kominiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominiarka
trans_list: balaclava
sense:
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy


lexentry: pol/kominternowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kominternowski
trans_list: Comintern's
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Kominternem, dotyczący Kominternu


lexentry: pol/komisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komisja
trans_list: commission | committee | board
sense:
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;


lexentry: pol/komitet_centralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komitet centralny
trans_list: central committee
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych;


lexentry: pol/komiwojażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiwojażer
trans_list: commercial traveller | itinerant | travelling salesman
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi


lexentry: pol/komodyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komodyfikacja
trans_list: commodification
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;


lexentry: pol/komora_dymowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komora dymowa
trans_list: smoke chamber
sense:
obiekt przeznaczony do przeprowadzania przez strażaków ćwiczeń w warunkach imitujących pożar (brak widoczności, zadymienie, ograniczona przestrzeń, wysoka temperatura, hałas)


lexentry: pol/komornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komornik
trans_list: bailiff
sense:
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego


lexentry: pol/kompadorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompadorski
trans_list: comprador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kompradorami; taki jak w społeczeństwach, gdzie istnieli kompradorzy


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: CD | compact disc
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: compact
sense:
(technologia, technika, techniczny) będący prostszej budowy, a jednocześnie zawierający w sobie wiele składników


lexentry: pol/kompania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompania
trans_list: company | troop
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;


lexentry: pol/komparatystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komparatystyka
trans_list: comparative studies
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki, zajmująca się badaniami porównawczymi – ustalaniem zależności, pokrewieństw, analogii;


lexentry: pol/kompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompas
trans_list: compass
sense:
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego


lexentry: pol/kompilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilacja
trans_list: compilation
sense:
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy


lexentry: pol/kompleks_Elektry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Elektry
trans_list: Electra complex
sense:
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;


lexentry: pol/kompleks_Medei__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Medei
trans_list: Medea complex
sense:
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci;


lexentry: pol/kompleks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks
trans_list: complex
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;


lexentry: pol/kompleks_niższości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks niższości
trans_list: inferiority complex
sense:
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;


lexentry: pol/kompleksowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleksowy
trans_list: complex
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu


lexentry: pol/komplementariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komplementariusz
trans_list: general partner
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli


lexentry: pol/kompost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompost
trans_list: compost
sense:
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)


lexentry: pol/kompresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompresja
trans_list: compression
sense:
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;


lexentry: pol/kompromis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompromis
trans_list: compromise
sense:
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: computer
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;


lexentry: pol/komputer_osobisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer osobisty
trans_list: personal computer
sense:
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;


lexentry: pol/komsomolec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komsomolec
trans_list: Young Communist Leaguer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek komsomołu


lexentry: pol/komturia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komturia
trans_list: commandery
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;


lexentry: pol/komunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikacja
trans_list: communication
sense:
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;


lexentry: pol/komunikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikator
trans_list: IM | instant messenger | messenger
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;


lexentry: pol/komunitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunitaryzm
trans_list: communitarianism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: communism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/komórka_macierzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komórka macierzysta
trans_list: stem cell
sense:
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna


lexentry: pol/koncelebrowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncelebrowanie
trans_list: concelebration
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólne odprawianie nabożeństwa przez więcej niż jednego duchownego


lexentry: pol/koncertmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncertmistrz
trans_list: concertmaster
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek


lexentry: pol/koncyliabulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncyliabulum
trans_list: conciliabule
sense:
(dawniej, dawny) nielegalne zgromadzenie, zwłaszcza konspiratorów czy spiskowców, przeciwko ustanowionej władzy państwowej lub kościelnej


lexentry: pol/koncyliacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncyliacja
trans_list: conciliation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) metoda rozwiązywania sporów międzynarodowych przy pomocy komisji pojednawczej


lexentry: pol/kondensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensacja
trans_list: condensation | condensation reaction
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: capacitor | condenser
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/kondolencje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondolencje
trans_list: condolences
sense:
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę


lexentry: pol/kondor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor
trans_list: condor
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny


lexentry: pol/kondor_kalifornijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor kalifornijski
trans_list: California condor
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_królewski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor królewski
trans_list: king vulture
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_olbrzymi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor olbrzymi
trans_list: Andean condor
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Vultur gryphus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występujący w Andach;


lexentry: pol/kondotier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondotier
trans_list: condottiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym


lexentry: pol/konduktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konduktor
trans_list: conductor
sense:
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);


lexentry: pol/konfabulant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfabulant
trans_list: fabricator
sense:
(psychologia, psychologiczny) osoba uzupełniająca brakujące wspomnienia informacjami nieprawdziwymi, które możliwie dobrze pasują do całego logicznego ciągu wydarzeń


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: confederation
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania


lexentry: pol/konfederacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacyjny
trans_list: confederal
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją


lexentry: pol/konferansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konferansjer
trans_list: compere | announcer
sense:
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;


lexentry: pol/konfesjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfesjonalizm
trans_list: confessionalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;


lexentry: pol/konfetti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfetti
trans_list: confetti
sense:
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;


lexentry: pol/konfirmacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfirmacja
trans_list: confirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora;


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: forfeiture
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na utracie na rzecz skarbu państwa mienia należącego do przestępcy


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: confiscation | seizure
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: conformist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel protestantów angielskich, którzy w r. 1662 zadeklarowali lojalność wobec ustroju episkopalnego państwowego Kościoła anglikańskiego


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: conformist
sense:
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistka
trans_list: conformist
sense:
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistyczny
trans_list: conformist
sense:
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformizm
trans_list: conformity
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;


lexentry: pol/konfrater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfrater
trans_list: friar
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) współbrat (w zakonie, stanie duchownym)


lexentry: pol/konfraternia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfraternia
trans_list: confraternity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat


lexentry: pol/konfucjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfucjanizm
trans_list: Confucianism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;


lexentry: pol/kongestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongestia
trans_list: congestion
sense:
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomerate
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomerate
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/kongregacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongregacja
trans_list: congregation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu


lexentry: pol/konik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik
trans_list: avocation | by-line | pursuit | sideline
sense:
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów


lexentry: pol/konik_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik morski
trans_list: seahorse
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;


lexentry: pol/konik_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik polny
trans_list: grasshopper
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;


lexentry: pol/koniunkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniunkcja
trans_list: conjunction
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;


lexentry: pol/koniunkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniunkcja
trans_list: conjunction
sense:
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń


lexentry: pol/koniuszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniuszy
trans_list: equerry
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;


lexentry: pol/konjak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konjak
trans_list: konjac
sense:
(spożywczy) naturalna substancja zagęszczająca uzyskiwana z bulw dziwidła Riviera (Amorphophallus konjac), składnik wywodzący się z kuchni dalekowschodniej


lexentry: pol/konkatedra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatedra
trans_list: co-cathedral
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji


lexentry: pol/konkluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkluzja
trans_list: conclusion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego


lexentry: pol/konkordat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordat
trans_list: concordat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;


lexentry: pol/konkrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkrecja
trans_list: concretion
sense:
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;


lexentry: pol/konkubent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubent
trans_list: domestic partner
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna żyjący z kobietą bez oficjalnego zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubina
trans_list: cohabitant | common-law wife
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubinat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubinat
trans_list: concubinage
sense:
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: competition
sense:
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną


