# translation

lexentry: pol/przewodnictwo_powierzchniowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodnictwo powierzchniowe
trans_list: surface conductivity
sense:
(fizyka, fizyczny) dodatkowe przewodnictwo elektryczne cieczy zachodzące w sąsiedztwie naładowanej powierzchni;


lexentry: pol/przewodniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodniczka
trans_list: guide
sense:
(turystyka, turystyczny) kobieta zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodnik
trans_list: guide
sense:
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: przewodnik
trans_list: guide | guide book
sense:
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewrót
trans_list: turn | turnover
sense:
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobatyczna polegająca na przejściu samolotu z lotu poziomego w stromo wznoszący, następnie nawróceniu i zejściu lotem nurkowym na pierwotną wysokość, ale w kierunku przeciwnym


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewrót
trans_list: revolution | coup
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska


lexentry: pol/przewrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewrót
trans_list: somersault
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wykonaniu szybkiego obrotu ciała o 360° w płaszczyźnie pionowej


lexentry: pol/przełom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełom
trans_list: gorge
sense:
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;


lexentry: pol/przełowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełowienie
trans_list: overfishing
sense:
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;


lexentry: pol/przełożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełożenie
trans_list: relation
sense:
(technologia, technika, techniczny) w przekładniach: stosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego


lexentry: pol/prześcieradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześcieradło
trans_list: sheet | bedsheet
sense:
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;


lexentry: pol/prześwietlić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześwietlić
trans_list: overexpose
sense:
(fotografia) w fotografii analogowej: naświetlić nadmiernie emulsję fotograficzną, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz


lexentry: pol/prześwietlić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześwietlić
trans_list: overexpose
sense:
(fotografia) w fotografii cyfrowej: naświetlić nadmiernie matrycę światłoczułą, uzyskując zbyt jasny, nieczytelny obraz


lexentry: pol/przy_okazji__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: przy okazji
trans_list: during | while
sense:
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej)


lexentry: pol/przychodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przychodnia
trans_list: outpatient department
sense:
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania


lexentry: pol/przyducha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyducha
trans_list: hypoxia
sense:
(wędkarstwo) (rybołówstwo, rybacki) obniżenie zawartości tlenu w wodzie skutkujące m.in. śnięciem ryb


lexentry: pol/przygodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przygodowy
trans_list: adventurous
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiający przygody, perypetie bohaterów


lexentry: pol/przygotowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygotowywać
trans_list: prepare
sense:
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś


lexentry: pol/przygrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygrywka
trans_list: prelude
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu


lexentry: pol/przyimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyimek
trans_list: preposition
sense:
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;


lexentry: pol/przyjaźń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjaźń
trans_list: friendship
sense:
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;


lexentry: pol/przyjmować_za_dobrą_monetę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjmować za dobrą monetę
trans_list: take something at face value
sense:
traktować czyjeś słowa, zamiary na serio, nie dostrzegając lub nie chcąc dostrzec fałszu, ironii lub podstępu


lexentry: pol/przyjąć_na_klatę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjąć na klatę
trans_list: take it on the chin
sense:
(przenośnie, przenośnia) znieść po męsku obrazę lub przeciwność losu, odważnie stawić czoła wyzwaniu


lexentry: pol/przykro_mi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: przykro mi
trans_list: sorry | I'm sorry
sense:
(dosłownie) wyraz współczucia wobec drugiego rozmówcy, zwykle w reakcji na jego nieszczęśliwe okoliczności


lexentry: pol/przykro_mi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: przykro mi
trans_list: I'm sorry | sorry
sense:
(ironicznie) wyraz obojętności wobec drugiego rozmówcy, wypowiadane gdy w rzeczywistości nie jest nam przykro


lexentry: pol/przykurcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przykurcz
trans_list: contracture
sense:
(medycyna, medyczny) zwyrodnienie mięśnia i stawu w wyniku obkurczenia włókien mięśniowych oraz więzadeł i struktur stawowych


lexentry: pol/przykuć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przykuć
trans_list: chain | enchain
sense:
przymocować do czegoś nieruchomego kajdanami lub łańcuchem, odbierając lub ograniczając możliwość poruszania się


lexentry: pol/przylaszczka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przylaszczka pospolita
trans_list: liverleaf
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hepatica nobilis Mill., gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;


lexentry: pol/przymiotnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przymiotnikowy
trans_list: adjectival
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem


lexentry: pol/przymrozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymrozek
trans_list: frost | ground frost
sense:
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia


lexentry: pol/przymykać_oko__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymykać oko
trans_list: turn a blind eye
sense:
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go


lexentry: pol/przynależność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przynależność
trans_list: affiliation
sense:
należenie do jakiejś organizacji, społeczności, grupy społecznej, bycie członkiem jakiejś grupy, organizacji


lexentry: pol/przynęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przynęta
trans_list: bait
sense:
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;


lexentry: pol/przypora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypora
trans_list: abutment
sense:
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;


lexentry: pol/przypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypowieść
trans_list: parable
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej


lexentry: pol/przyprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyprawa
trans_list: spice | condiment
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;


lexentry: pol/przypływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypływ
trans_list: high tide
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca


lexentry: pol/przyrznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyrznia
trans_list: mitre box
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem


lexentry: pol/przysięga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysięga
trans_list: oath | vow
sense:
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;


lexentry: pol/przysmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysmak
trans_list: sweetmeat
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje


lexentry: pol/przyspieszeniomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyspieszeniomierz
trans_list: accelerometer
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;


lexentry: pol/przysposobić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysposobić
trans_list: adopt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje


lexentry: pol/przystanek_na_żądanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystanek na żądanie
trans_list: request stop
sense:
miejsce, przy którym środek transportu publicznego zatrzymuje się tylko po zasygnalizowaniu chęci skorzystania z niego lub opuszczenia go przez podróżnego


lexentry: pol/przystawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystawka
trans_list: appetizer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;


lexentry: pol/przystań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystań
trans_list: haven
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przystojny
trans_list: handsome
sense:
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne


lexentry: pol/przyswajać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyswajać
trans_list: internalize
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp.


lexentry: pol/przysłona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłona
trans_list: aperture | diaphragm
sense:
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego


lexentry: pol/przysłowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowie
trans_list: proverb | saying | adage
sense:
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;


lexentry: pol/przysłowiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowiowy
trans_list: proverbial
sense:
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłówek
trans_list: adverb
sense:
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/przywieźć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywieźć
trans_list: bring
sense:
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce


lexentry: pol/przywilej_Piotrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywilej Piotrowy
trans_list: Petrine privilege
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim prawo do rozwiązania małżeństwa nieskonsumowanego zarezerwowane papieżowi;


lexentry: pol/przywilej_korzyści__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywilej korzyści
trans_list: advantage rule
sense:
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna sfaulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik;


lexentry: pol/przyzwoitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyzwoitka
trans_list: chaperon
sense:
(dawniej, dawny) starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości, pilnująca przestrzegania norm moralnych


lexentry: pol/przyzwyczajać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyzwyczajać
trans_list: accustom
sense:
stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki


lexentry: pol/przyzębie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyzębie
trans_list: periodontium
sense:
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;


lexentry: pol/przyłbica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyłbica
trans_list: face shield | face visor | shield mask
sense:
osłona z przezroczystego tworzywa sztucznego używana dla ochrony przed odłamkami, zanieczyszczeniami itp.


lexentry: pol/przędza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przędza
trans_list: yarn
sense:
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;


lexentry: pol/próba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próba
trans_list: sample
sense:
(statystyka, statystyczny) pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech


lexentry: pol/próchnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próchnica
trans_list: caries
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;


lexentry: pol/próg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próg
trans_list: fret
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próżnia
trans_list: vacuum
sense:
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/prąd_progowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prąd progowy
trans_list: threshold current
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) najniższa wartość prądu zasilania, dla której następuje akcja laserowa w laserze półprzewodnikowym


lexentry: pol/prędkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prędkość
trans_list: speed | quickness
sense:
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu


lexentry: pol/pręgierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pręgierz
trans_list: pillory
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty;


lexentry: pol/psalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psalm
trans_list: psalm
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej


lexentry: pol/pseudo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: pseudo-
trans_list: pseudo-
sense:
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują


lexentry: pol/pseudoefedryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudoefedryna
trans_list: pseudoephedrine
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;


lexentry: pol/pseudohodowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudohodowla
trans_list: backyard breeding | puppy farm | puppy mill
sense:
niewłaściwa hodowla (nierasowych, nierodowodowych psów, rzadziej kotów, nieposiadających uprawnień hodowlanych) prowadzona, najczęściej w celach zarobkowych, przez niekompetentną, nieuprawnioną do tego osobę;


lexentry: pol/pseudokod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudokod
trans_list: pseudocode
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu algorytmu w sposób czytelny dla człowieka, zwykle z zachowaniem struktury właściwej językom programowania;


lexentry: pol/pseudonauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonauka
trans_list: pseudoscience
sense:
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;


lexentry: pol/pseudonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonim
trans_list: pseudonym | alias | nickname
sense:
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;


lexentry: pol/pseudowyraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudowyraz
trans_list: nonsense word
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) twór językowy pozbawiony treści, choć często poprawnie zbudowany, zgodnie z regułami danego języka


lexentry: pol/psi_gwizdek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psi gwizdek
trans_list: dog whistle
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie kodowanego lub sugestywnego języka w przekazach politycznych w celu uzyskania poparcia określonej grupy bez wywołania sprzeciwu opozycji;


lexentry: pol/psi_gwizdek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psi gwizdek
trans_list: dog whistle
sense:
gwizdek wydający dźwięki o wysokiej częstotliwości, niesłyszalnej przez ludzi, używany do trenowania psów;


lexentry: pol/psiakrew__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: psiakrew
trans_list: damn | darn
sense:
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)


lexentry: pol/psianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psianka
trans_list: nightshade
sense:
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;


lexentry: pol/psionika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psionika
trans_list: psionics
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (psychologia, psychologiczny) wspólne określenie dla zjawisk paranormalnych;


lexentry: pol/psowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psowate
trans_list: Canids
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;


lexentry: pol/psychastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychastenia
trans_list: psychasthenia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem


lexentry: pol/psychiatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatra
trans_list: psychiatrist | shrink
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatria
trans_list: psychiatry
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;


lexentry: pol/psychoaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoaktywny
trans_list: psychoactive
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psychoanalysis
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psychoanalysis
sense:
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach


lexentry: pol/psychodelik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychodelik
trans_list: psychedelic
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) substancja neuroaktywna o działaniu psychodelicznym, wywołująca zwykle odurzenie i wizje;


lexentry: pol/psychofizjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychofizjologia
trans_list: psychophysiology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;


lexentry: pol/psycholingwistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psycholingwistyka
trans_list: psycholinguistics
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;


lexentry: pol/psycholożka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psycholożka
trans_list: psychologist
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (psychologia, psychologiczny) kobieta, która specjalizuje się w dziedzinie psychologii


lexentry: pol/psychopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopatia
trans_list: psychopathy | APD | ASPD
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;


lexentry: pol/psychopomp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopomp
trans_list: psychopomp
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;


lexentry: pol/psychosomatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychosomatyczny
trans_list: psychosomatic
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało


lexentry: pol/psychosomatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychosomatyka
trans_list: psychosomatics
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi


lexentry: pol/psychoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoterapia
trans_list: psychotherapy
sense:
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;


lexentry: pol/psychotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychotyczny
trans_list: psychotic
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą


lexentry: pol/psychowashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychowashing
trans_list: psychowashing
sense:
nieetyczna teoria lub praktyka, która używa terminów z zakresu psychologii w celu wpływania, oszukiwania albo manipulowania jednostkami lub grupami


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psychosis
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;


lexentry: pol/psychoza_poporodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza poporodowa
trans_list: postpartum psychosis
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;


lexentry: pol/pszczelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczelarz
trans_list: apiarist | beekeeper
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych


lexentry: pol/pszczoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła
trans_list: bee | honey bee | honeybee
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;


lexentry: pol/pszczoła_kraińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła kraińska
trans_list: Carniolan honey bee | Carniolan honeybee
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych;


lexentry: pol/pszczoła_miodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła miodna
trans_list: honey bee
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera L, popularny gatunek pszczoły produkującej miód;


lexentry: pol/ptaki_neognatyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptaki neognatyczne
trans_list: neognath bird
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Neognathae Pycraft, grupa ptaków w randze infragromady, charakteryzujących się ruchomym podniebieniem i częściową redukcją niektórych kości;


lexentry: pol/ptaki_paleognatyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptaki paleognatyczne
trans_list: paleognath
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Palaeognathae Pycraft, grupa ptaków w randze infragromady, charakteryzujących się podniebieniem utworzonym przez nie w pełni połączone części lemiesza;


lexentry: pol/ptasi_móżdżek__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ptasi móżdżek
trans_list: birdbrain
sense:
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią


lexentry: pol/ptasie_mleczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasie mleczko
trans_list: crop milk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt;


lexentry: pol/ptasznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ptasznik
trans_list: tarantula
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae


lexentry: pol/ptasznik_wielobarwny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasznik wielobarwny
trans_list: Antilles pinktoe tarantula | Martinique pinktoe | Martinique red tree spider
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Avicularia versicolor, gatunek pająka z rodziny ptasznikowatych;


lexentry: pol/ptolemejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ptolemejski
trans_list: Ptolemaic
sense:
(filozofia, filozoficzny) (astronomia, astronomiczny) związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza


lexentry: pol/ptyś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptyś
trans_list: cream puff
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kuliste ciastko z ciasta parzonego napełnione kremem bezowym lub bitą śmietaną;


lexentry: pol/publicystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: publicystyka
trans_list: journalism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: publikować
trans_list: publish | issue
sense:
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać


lexentry: pol/puchacz_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puchacz zwyczajny
trans_list: Eurasian eagle-owl | European eagle-owl | eagle-owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/pudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudel
trans_list: poodle
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: powder | face powder
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/puderniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puderniczka
trans_list: box
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz


lexentry: pol/puenta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puenta
trans_list: punchline
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) myśl kończąca czyjąś wypowiedź lub utwór literacki;


lexentry: pol/puginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puginał
trans_list: dagger
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;


lexentry: pol/puklerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puklerz
trans_list: buckler
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;


lexentry: pol/pulmonolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulmonolog
trans_list: pulmonologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego


lexentry: pol/pulmonologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulmonologia
trans_list: pulmonology
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulpit
trans_list: desktop
sense:
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pulse
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pulse
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca


lexentry: pol/pulsoksymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulsoksymetr
trans_list: pulse oximeter
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne służące do bezinwazyjnego pomiaru saturacji krwi;


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: pumice
sense:
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: pumice stone
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przedmiot z pumeksu (1.1) lub uzyskiwany syntetycznie, stosowany do usuwania zrogowaciałego naskórka i odcisków


lexentry: pol/pumpy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumpy
trans_list: knickerbockers
sense:
(krawiectwo) luźne, workowate spodnie męskie o kroju szerokim, zapinane pod kolanem, w okresie międzywojennym typowe dla ubioru sportowego, później także częste w stroju codziennym, zwłaszcza uczniowskim;


lexentry: pol/punk_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punk rock
trans_list: punk rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek rocka charakteryzujący się prostą muzyką i buntowniczymi tekstami;


lexentry: pol/punkt_HS__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt HS
trans_list: hill size | hill size point
sense:
(sport, sportowy) punkt wyznaczający granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni;


lexentry: pol/punkt_K__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt K
trans_list: K-point | construction point
sense:
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej, według którego ustalane są noty za odległość skoku ;


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt widokowy
trans_list: overlook | scenic overlook
sense:
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/purchawka_jeżowata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purchawka jeżowata
trans_list: spiny puffball | spring puffball
sense:
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Lycoperdon echinatum Pers., gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych;


lexentry: pol/purga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purga
trans_list: blizzard
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny i gwałtowny północno-wschodni wiatr wiejący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną


lexentry: pol/purpurek_ognisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purpurek ognisty
trans_list: scarlet minivet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pericrocotus flammeus, gatunek azjatyckiego ptaka z rodziny liszkojadów


lexentry: pol/purpuryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purpuryna
trans_list: purpurin
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej


lexentry: pol/puryfikaterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puryfikaterz
trans_list: purificator
sense:
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;


lexentry: pol/puryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puryzm
trans_list: purism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purée
trans_list: puree | mash
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pushback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pushback
trans_list: pushback | refoulement
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) opresyjna i bezprawna praktyka wypychania osób próbujących przekroczyć granicę państwa z powrotem do punktu wyjścia


lexentry: pol/pustułka_maskareńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustułka maskareńska
trans_list: Mauritius kestrel
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Falco punctatus Temminck, gatunek endemicznego sokoła z wyspy Mauritius;


lexentry: pol/pustułka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustułka zwyczajna
trans_list: common kestrel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: desert
sense:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puszczanie_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczanie krwi
trans_list: phlebotomy
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;


lexentry: pol/puszczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk
trans_list: tawny owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;


lexentry: pol/puszczyk_mszarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk mszarny
trans_list: Great Grey Owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix nebulosa, gatunek sowy zamieszkujący lasy północnej Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/puszczyk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk zwyczajny
trans_list: brown owl | tawny owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/puszka_Pandory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszka Pandory
trans_list: Pandora's box
sense:
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi


lexentry: pol/putinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: putinizacja
trans_list: Putinisation
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych


lexentry: pol/putrescyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: putrescyna
trans_list: putrescin | putrescine
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzon
trans_list: trombone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzzle
trans_list: jigsaw puzzle
sense:
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pułk
trans_list: regiment
sense:
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pylon
trans_list: pylon
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie;


lexentry: pol/pysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysk
trans_list: mug
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)


lexentry: pol/pysoń_smukły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysoń smukły
trans_list: high-body pickarel | picarel
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;


lexentry: pol/pytanie_retoryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pytanie retoryczne
trans_list: rhetorical question
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;


lexentry: pol/pyton_birmański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyton birmański
trans_list: Burmese python
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python bivittatus Kuhl, gatunek węża z rodziny pytonów;


lexentry: pol/pyton_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyton tygrysi
trans_list: Indian python | black-tailed python
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów;


lexentry: pol/pyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyza
trans_list: potato dumpling
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągła kluska z surowych tartych ziemniaków i mąki ziemniaczanej, zwykle z farszem mięsnym;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: dust
sense:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: dust
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/pójdźka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pójdźka zwyczajna
trans_list: little owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Athene noctua, gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/pójść_w_odstawkę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pójść w odstawkę
trans_list: put out to pasture
sense:
(potocznie, potoczny) zostać odrzuconym, pominiętym lub odsuniętym od jakiejś działalności (funkcji), tracąc swoją dotychczasową pozycję lub znaczenie


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: shelf
sense:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/północnowietnamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: północnowietnamski
trans_list: North Vietnamese
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu)


lexentry: pol/półpasiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półpasiec
trans_list: shingles | herpes zoster | zoster
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;


lexentry: pol/półprzewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półprzewodnik
trans_list: semiconductor
sense:
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsamogłoska
trans_list: semivowel | glide
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej


lexentry: pol/półsenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsenność
trans_list: semisomnia
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) przewlekły stan zmęczenia, spowodowany zbyt krótkim lub przerywanym snem


lexentry: pol/półsłodki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: półsłodki
trans_list: semi-sweet
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półton
trans_list: semitone | half step | half-tone | halftone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półwysep
trans_list: peninsula
sense:
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/półwytrawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: półwytrawny
trans_list: semi-dry
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pączek
trans_list: doughnut
sense:
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pćma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pćma
trans_list: zit
sense:
(książkowy) pewien bliżej nieokreślony twór, rzekomo przypominający nieco „murkwię” i „sepulkę” – występujący w twórczości Stanisława Lema;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęd
trans_list: sprout
sense:
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędrak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędrak
trans_list: grubworm
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) typ oligopodialnej larwy owada w przeobrażeniu zupełnym, żyjącej w glebie, w kale zwierząt roślinożernych lub w próchnie;


lexentry: pol/pędzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel
trans_list: paintbrush | brush
sense:
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;


lexentry: pol/pędzel_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel do golenia
trans_list: shaving brush | shave brush
sense:
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: navel | belly button | umbilicus | tummy button
sense:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pępowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępowina
trans_list: umbilical cord | navel-string
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęseta
trans_list: tweezers
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/pętla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pętla
trans_list: vertical loop
sense:
(technologia, technika, techniczny) element kolejki górskiej w kształcie pionowo postawionego okręgu;


lexentry: pol/pęto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęto
trans_list: fetter
sense:
wiązadło z powroza, łańcucha, rzemienia nakładane na przednie nogi zwierząt w celu ograniczenia swobody ich ruchów


lexentry: pol/płakać_nad_rozlanym_mlekiem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: płakać nad rozlanym mlekiem
trans_list: cry over spilt milk
sense:
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie


lexentry: pol/płaskonos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskonos
trans_list: Northern Shoveler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas clypeata, gatunek kaczki z grupy kaczek pływających o charakterystycznej budowie dzioba, spotykany również w Polsce;


lexentry: pol/płaskostopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskostopie
trans_list: flat feet | fallen arches | flatfoot
sense:
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskowyż
trans_list: plateau
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaszcz
trans_list: mantle
sense:
(heraldyka, heraldyczny) stosowany głównie w herbach monarszych i książęcych, element herbowy w formie płaszcza (1.1) lub peleryny okrywający tarczę herbową, często podbity futrem;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaszcz
trans_list: coat | overcoat
sense:
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: fin
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwa_sterowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa sterowa
trans_list: rudder
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;


lexentry: pol/płetwal_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwal błękitny
trans_list: blue whale
sense:
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: sex | gender
sense:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/płow__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płow
trans_list: pilaf
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z kuchni tatarskiej i uzbeckiej, rodzaj pilawu popularnego również w Rosji


lexentry: pol/płucnica_islandzka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płucnica islandzka
trans_list: Iceland moss
sense:
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze;


lexentry: pol/płucny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: płucny
trans_list: pulmonary
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc


lexentry: pol/płyn_Lugola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyn Lugola
trans_list: Lugol's iodine
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;


lexentry: pol/płynąć_z_prądem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: płynąć z prądem
trans_list: go with the flow
sense:
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: album
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór utworów jednego wykonawcy dystrybuowany na wielu nośnikach pod jednym tytułem


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: plate | board
sense:
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: plate | slab
sense:
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta główna
trans_list: motherboard | mainboard
sense:
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/płyta_winylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta winylowa
trans_list: vinyl | vinyl record
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płaski krążek wykonany z różnych materiałów z zapisanym nagraniem dźwiękowym


lexentry: pol/pływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływ
trans_list: tide
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem


lexentry: pol/pływacz_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływacz zwyczajny
trans_list: common bladderwort | greater bladderwort
sense:
(botanika, botaniczny) Utricularia vulgaris L., gatunek rośliny mięsożernej z rodziny pływaczowatych;


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływak
trans_list: float
sense:
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/quadrivium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quadrivium
trans_list: quadrivium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne


lexentry: pol/quasi-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: quasi-
trans_list: quasi-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy i określenia osób, rzeczy lub zjawisk, które są czymś tylko pozornie lub nie są tym w ogóle


lexentry: pol/queer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: queer
trans_list: queer
sense:
osoba nieheteronormatywna lub należąca do mniejszości seksualnej, również taka, której nie obejmuje skrótowiec LGBT - np. aseksualna, poliamoryczna, interpłciowa, niebinarna


lexentry: pol/quenya__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quenya
trans_list: quenya
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) język Vanyarów i Ñoldorów, opracowany przez J.R.R. Tolkiena


lexentry: pol/quesadilla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quesadilla
trans_list: quesadilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;


lexentry: pol/quickstep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quickstep
trans_list: quickstep
sense:
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) standardowy szybki taniec towarzyski;


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rabin
trans_list: rabbi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachatłukum
trans_list: Turkish delight | Cyprus delight | Turkish paste
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachunek_całkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek całkowy
trans_list: integral calculus
sense:
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;


lexentry: pol/rachunek_sumienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek sumienia
trans_list: examination of conscience
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunki
trans_list: arithmetic
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/racica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racica
trans_list: hoof
sense:
(zoologia, zoologiczny) kopyto zwierząt parzystokopytnych, stanowiące rogową okrywę ostatniego członu trzeciego i czwartego palca;


lexentry: pol/racja_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racja stanu
trans_list: national interest | state interest
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;


lexentry: pol/racjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizacja
trans_list: rationalization
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać


lexentry: pol/racjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizm
trans_list: rationalism
sense:
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;


lexentry: pol/racuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racuch
trans_list: crumpet
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niewielki, pulchny placek z ciasta drożdżowego na zsiadłym mleku, smażony na tłuszczu, jadany na słodko;


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: probably | perhaps
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: perhaps
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: probably | perhaps | more
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/raczkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: raczkować
trans_list: crawl
sense:
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: poruszać się podpierając się na rękach i kolanach; chodzić na czworaka


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rad
trans_list: radium
sense:
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rada
trans_list: council | advice
sense:
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu


lexentry: pol/radar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radar
trans_list: radar
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;


lexentry: pol/radca_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radca prawny
trans_list: legal adviser | attorney-at-law
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami


lexentry: pol/radian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radian
trans_list: radian
sense:
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;


lexentry: pol/radiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiator
trans_list: radiator
sense:
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;


lexentry: pol/radio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: radio-
trans_list: radio-
sense:
…stosowany w złożeniach podkreślających, że coś wykorzystuje fale radiowe lub ma wbudowane radio (urządzenie), radiowy; względnie wykorzystuje zjawiska związane z promieniowaniem


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioaktywność
trans_list: radioactivity
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiologia
trans_list: radiology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny wykorzystujący do diagnostyki i leczenia promieniowanie rentgenowskie;


lexentry: pol/radiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiometr
trans_list: radiometer
sense:
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;


lexentry: pol/radiometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiometria
trans_list: radiometry
sense:
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;


lexentry: pol/radiotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiotechnika
trans_list: radio engineering
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) dział nauki i techniki obejmujący teorię i zastosowanie w praktyce drgań elektromagnetycznych;


lexentry: pol/radiotelefon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiotelefon
trans_list: radiotelephone | radio-telephone
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów za pomocą fal radiowych;


lexentry: pol/radioteleskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioteleskop
trans_list: radio telescope
sense:
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;


lexentry: pol/radiowęzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiowęzeł
trans_list: PA system | broadcasting system | public address system
sense:
sieć kabli i głośników rozprowadzająca z centrali po jakimś obiekcie komunikaty głosowe lub audycje;


lexentry: pol/radler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radler
trans_list: shandy
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;


lexentry: pol/radny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radny
trans_list: councillor
sense:
(urzędowy) członek rady gminy, rady miasta, rady powiatu lub sejmiku wojewódzkiego wybierany w wyborach samorządowych


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radon
trans_list: radon
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: joy | delight
sense:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/radźput__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radźput
trans_list: Rajput
sense:
członek indyjskiego rodu rycerskiego należący do warny lub kszatrijów, zamieszkującego dawną Radźputanę (Radżastan);


lexentry: pol/ragoût__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ragoût
trans_list: ragout
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raj
trans_list: paradise | eden
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/rak_jelita_grubego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rak jelita grubego
trans_list: colorectal cancer
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;


lexentry: pol/rakieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakieta
trans_list: rocket
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym


lexentry: pol/rakla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakla
trans_list: squeegee
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) narzędzie w formie elastycznej płytki do kładzenia tapet, przylepiania folii – wygładzania, rozprowadzania kleju i usuwania bąbli powietrza


lexentry: pol/rakla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakla
trans_list: squeegee
sense:
(technologia, technika, techniczny) (poligrafia) narzędzie w formie elastycznej płytki do rozprowadzania i usuwania nadmiaru farby drukarskiej, szczególnie w technice sitodruku


lexentry: pol/ramadan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramadan
trans_list: Ramadan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)


lexentry: pol/ramen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramen
trans_list: ramen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;


lexentry: pol/ramienionóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramienionóg
trans_list: brachiopod | lampshell
sense:
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;


lexentry: pol/ramka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramka
trans_list: frame
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) drewniana konstrukcja zawieszana w ulu, wewnątrz której pszczoły tworzą plaster z wosku


lexentry: pol/rampa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rampa
trans_list: dock
sense:
podwyższenie, rodzaj podestu, np. wzdłuż ściany budynku, ułatwiającego załadunek i wyładunek towarów z pojazdów;


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: wound | injury
sense:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/ranczo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ranczo
trans_list: ranch
sense:
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: randka
trans_list: date | appointment
sense:
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;


lexentry: pol/raniuszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raniuszek
trans_list: long-tailed tit
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;


lexentry: pol/ransomware__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ransomware
trans_list: ransomware
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;


lexentry: pol/raróg_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raróg zwyczajny
trans_list: saker falcon
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/ras_el_hanout__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ras el hanout
trans_list: ras el hanout | rass el hanout
sense:
(spożywczy) ostra, korzenna mieszanka przypraw pochodząca z krajów Maghrebu, składająca się z kilkudziesięciu składników, dodawana do dań z kuskusu, kasz i mięsa;


lexentry: pol/rasam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasam
trans_list: rasam
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa południowoindyjska o kwaskowatym smaku, na bazie soku z owoców tamaryndowca;


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasizm
trans_list: racism | racialism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raster
trans_list: raster
sense:
stosowane głównie w grafice użytkowej rozbicie zróżnicowanego tonalnie obrazu na zagęszczone kropki, linie itp.;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: angelshark | angel ray
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina Linnaeus, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;


lexentry: pol/raszysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszysta
trans_list: rashist
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) pogardliwe określenie na rosyjskiego okupanta na Ukrainie, organizatora, zwolennika lub uczestnika wojny z Ukrainą, postrzeganego jako rosyjski faszysta (nacjonalista)


lexentry: pol/raszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszyzm
trans_list: Ruscism | Rashism | Russian fascism | Russism
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu


lexentry: pol/ratatuja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratatuja
trans_list: ratatouille
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nicejska potrawa z duszonych warzyw, głównie pomidorów, kabaczków, bakłażanów, papryki (czasem z mięsem);


lexentry: pol/ratel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratel
trans_list: ratel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora Storr, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych


lexentry: pol/ratel_miodożerny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratel miodożerny
trans_list: honey badger | honeybadger
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora capensis Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/rating__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rating
trans_list: rating
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dokonana przez wyspecjalizowaną instytucję ocena wiarygodności kredytowej podmiotu gospodarczego lub państwa i ryzyka inwestycyjnego związanego z określonymi jego papierami wartościowymi bądź jego zdolnością do spłaty swoich zobowiązań w terminie;


lexentry: pol/ratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikacja
trans_list: ratification
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy


lexentry: pol/ratyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikować
trans_list: ratify
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy


lexentry: pol/rdest_ptasi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdest ptasi
trans_list: common knotgrass
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: core
sense:
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: root | stem
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/rdzeń_kręgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń kręgowy
trans_list: spinal cord
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;


lexentry: pol/reaganomika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaganomika
trans_list: Reaganomics
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) polityka gospodarcza prowadzona w USA za prezydentury Ronalda Reagana, cechująca się obniżaniem podatków, zmniejszaniem wydatków budżetowych, ograniczaniem ingerencji państwa w gospodarkę i ograniczaniem inflacji przez kontrolę ilości pieniędzy w obiegu;


lexentry: pol/reaktancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktancja
trans_list: reactance
sense:
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji;


lexentry: pol/reaktor_katalityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktor katalityczny
trans_list: catalytic converter
sense:
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;


lexentry: pol/reaktywacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktywacja
trans_list: reactivation
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży


lexentry: pol/reaktywna_forma_tlenu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktywna forma tlenu
trans_list: reactive oxygen species
sense:
(biochemia, biochemiczny) reaktywne indywiduum chemiczne powstające na skutek niepełnej redukcji tlenu cząsteczkowego, biorące udział w metabolizmie i procesach związanych ze starzeniem;


lexentry: pol/realgar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realgar
trans_list: realgar
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realizm
trans_list: realism
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;


lexentry: pol/reanimacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reanimacja
trans_list: resuscitation
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania


lexentry: pol/reasumpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reasumpcja
trans_list: reassumption
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne przegłosowanie podjętej już uchwały z jednoczesnym unieważnieniem jej w brzmieniu poprzednim


lexentry: pol/rebetiko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rebetiko
trans_list: rebetiko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recenzja
trans_list: review
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/recepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recepcja
trans_list: reception
sense:
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce


lexentry: pol/receptor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptor
trans_list: sensory receptor
sense:
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub narząd zmysłowy odbierający informacje z otoczenia;


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptura
trans_list: formula | formulation
sense:
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;


lexentry: pol/recycling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recycling
trans_list: recycling
sense:
(technologia, technika, techniczny) odzyskiwanie surowców wtórnych i wykorzystywanie ich do produkcji;


lexentry: pol/recydywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywa
trans_list: recidivism | reoffending
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;


lexentry: pol/recydywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywista
trans_list: recidivist
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/recydywistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywistka
trans_list: female recidivist
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/reda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reda
trans_list: roadstead
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redaktor
trans_list: editor
sense:
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/reducent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reducent
trans_list: decomposer
sense:
(ekologia, ekologiczny) organizm heterotroficzny, który rozkładając i redukując substancje organiczne powoduje ich mineralizację


lexentry: pol/redukować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: redukować
trans_list: reduce
sense:
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru


lexentry: pol/referencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referencja
trans_list: reference
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referendum
trans_list: referendum | plebiscite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/refleksoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refleksoterapia
trans_list: reflexotherapy
sense:
(medycyna, medyczny) alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele


lexentry: pol/reformacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reformacja
trans_list: Reformation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;


lexentry: pol/refować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: refować
trans_list: reef
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: refractory period
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego;


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: refraction
sense:
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refren
trans_list: refrain | chorus | burden | tag
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/regencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regencja
trans_list: regency
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regent
trans_list: regent
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: region | area
sense:
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: district | region
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regionalizm
trans_list: regionalism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regionalizm
trans_list: regionalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;


lexentry: pol/regresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regresja
trans_list: regression
sense:
(informatyka, informatyczny) błąd powstały na skutek wprowadzenia zmiany w pozornie niezwiązanej części kodu;


lexentry: pol/regresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regresja
trans_list: regression
sense:
(psychologia, psychologiczny) cofanie się do zachowania charakterystycznego dla wcześniejszego okresu rozwojowego;


lexentry: pol/regresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regresja
trans_list: regression
sense:
(statystyka, statystyczny) zmniejszenie liczby wymiarów danych; w szczególności modelowanie zbioru danych za pomocą funkcji;


lexentry: pol/regulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: regulować
trans_list: adjust | customize
sense:
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: rehabilitation
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: exoneration
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: reincarnation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestr
trans_list: register
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) forma języka zarezerwowana dla pewnych celów funkcjonalnych lub pewnej sytuacji komunikatywnej;


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestracja
trans_list: license plate | number plate | plate
sense:
(potocznie, potoczny) tabliczka na samochodzie lub innym pojeździe, z numerem identyfikacyjnym; tablica rejestracyjna


lexentry: pol/rejestracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejestracja
trans_list: record
sense:
(technologia, technika, techniczny) zapisywanie sygnału (np. audio lub wideo) za pomocą urządzeń technicznych


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejon
trans_list: raion
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: shark
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: commercial | advertisement
sense:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: complaint | reclamation
sense:
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
trans_list: complain | file a complaint
sense:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekonkwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonkwista
trans_list: reconquista
sense:
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonstrukcja
trans_list: reconstruction
sense:
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: recreation
sense:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: recruitment | acquisition | enrollment | enrolment
sense:
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rektascensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rektascensja
trans_list: right ascension
sense:
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;


lexentry: pol/rekuperator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekuperator
trans_list: recuperator
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: prop | property
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/rekwizytor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizytor
trans_list: property man
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: religion | faith
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwia
trans_list: relic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/relikwiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwiarz
trans_list: reliquary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;


lexentry: pol/remake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remake
trans_list: remake
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;


lexentry: pol/remibrydż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remibrydż
trans_list: rummy
sense:
(termin karciany) gra karciana pomiędzy dowolną liczbą uczestników, której celem jest wyłożenie swoich kart na stół; stosuje się starszeństwo koloru takie samo jak w brydżu


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: draw | tie | sport tie
sense:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
trans_list: renaissance | Renaissance
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/renesansowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: renesansowy
trans_list: Renaissance
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu


lexentry: pol/reneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reneta
trans_list: Rennet
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jabłko o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu, owoc renety (1.1)


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renifer
trans_list: reindeer
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/renkloda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renkloda
trans_list: greengage
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek śliwy o okrągłych, zielonożółtych, słodkich owocach


lexentry: pol/rentgenogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rentgenogram
trans_list: X-ray picture
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich


lexentry: pol/rentgenoskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rentgenoskopia
trans_list: roentgenoscopy
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) obraz rentgenowski powstały w wyniku naświetlania na ekranie fluoryzującym lub na kliszy


lexentry: pol/rentgenoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rentgenoterapia
trans_list: roentgenotherapy
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia promieniami rentgenowskimi nowotworów złośliwych oraz niektórych schorzeń skóry


lexentry: pol/repertuar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repertuar
trans_list: repertoire
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie


lexentry: pol/reportaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reportaż
trans_list: reportage | reporting | exclusive
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
trans_list: repository
sense:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/reprografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reprografia
trans_list: reprography
sense:
ogół zagadnień i metod dotyczących kopiowania materiałów graficznych i piśmienniczych, przy pomocy środków mechanicznych lub elektronicznych;


lexentry: pol/reprywatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reprywatyzacja
trans_list: reprivatization
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) zwrot mienia przejętego wcześniej przez państwo na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców; (także, też) zrekompensowanie tego mienia w formie pieniężnej albo w naturze;


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: republic
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: banana republic
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/republikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanin
trans_list: republican
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanizm
trans_list: republicanism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: resetować
trans_list: reset
sense:
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/resocjalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resocjalizacja
trans_list: resocialisation | resocialization
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działania wychowawcze mające na celu przywrócenie ludziom niedostosowanym społecznie prawidłowego kontaktu ze społeczeństwem;


lexentry: pol/resorak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resorak
trans_list: Matchbox
sense:
mały samochodzik-zabawka, wykonany z metalu, charakteryzujący się ruchomymi osiami kół na podobieństwo resorów w prawdziwych samochodach


lexentry: pol/respirator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: respirator
trans_list: ventilator
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;


lexentry: pol/respirator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: respirator
trans_list: respirator
sense:
(technologia, technika, techniczny) maska z filtrem chroniąca układ oddechowy przed pyłem, gazami itp.;


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: responsorium
trans_list: responsory
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/restrukturyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: restrukturyzacja
trans_list: restructuring
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;


lexentry: pol/resurs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resurs
trans_list: asset
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) okres zdolności użytkowej urządzenia gwarantujący jego niezawodność i bezpieczeństwo eksploaracji;


lexentry: pol/resuscytacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resuscytacja
trans_list: resuscitation
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie funkcji układu krążenia i oddychania u osoby znajdujących się w stanie śmierci klinicznej


lexentry: pol/reszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszka
trans_list: tails
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: remainder
sense:
(informatyka, informatyczny) przy dzieleniu liczb: liczba, która dodana do zaokrąglonego w stronę zera wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: remainder
sense:
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retikulum_endoplazmatyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retikulum endoplazmatyczne
trans_list: ER | endoplasmic reticulum
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;


lexentry: pol/retinoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retinoid
trans_list: retinoid
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych


lexentry: pol/retorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retorta
trans_list: retort
sense:
(chemia, chemiczny) kuliste naczynie o wydłużonej, zakrzywionej szyjce, najczęściej wykonane ze szkła, używane do destylacji;


lexentry: pol/retorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retorta
trans_list: retort
sense:
(technologia, technika, techniczny) duży, cylindryczny piec, w którym materiał poddawany jest wysokim temperaturom, służący do wypalania węgla drzewnego lub otrzymywania lotniejszych metali;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: rhetoric
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: rhetoric
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)


lexentry: pol/retroaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: retroaktywny
trans_list: retroactive
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz


lexentry: pol/retsina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retsina
trans_list: retsina
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;


lexentry: pol/retyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retyk
trans_list: Rhaetian
sense:
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek późnego triasu, trwający 203,6 – 199,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/reumatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatolog
trans_list: rheumatologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatyzm
trans_list: rheumatism
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewanżyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewanżyzm
trans_list: revanchism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: search
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: appeal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
trans_list: French Revolution
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rewolucja_październikowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja październikowa
trans_list: October Revolution
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwat
trans_list: preserve
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezurekcja
trans_list: the resurrection
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezurekcja
trans_list: Easter procession
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczyste nabożeństwo wielkanocne z procesją, obwieszczające zmartwychwstanie Chrystusa;


lexentry: pol/rezus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezus
trans_list: rhesus monkey | rhesus | rhesus macaque
sense:
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rezydentny
trans_list: resident
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: regime
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) rząd, który stosuje ucisk i przemoc


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: regime | the system
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/reżyserować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżyserować
trans_list: direct
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej


lexentry: pol/ridbok_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ridbok górski
trans_list: mountain reedbuck
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Redunca fulvorufula, stadny ssak z rodziny wołowatych, występujący na obszarach pagórkowatych środkowej i południowej Afryki


lexentry: pol/ridda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ridda
trans_list: riddah
sense:
termin funkcjonujący w świecie arabsko-muzułmańskim i określający apostazję, odstępstwo, odejście od wiary


lexentry: pol/riketsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: riketsja
trans_list: rickettsia
sense:
(medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) Gram-ujemna bakteria z rodzaju Rickettsia wywołująca u ludzi i innych ssaków riketsjozy, przenoszona najczęściej przez kleszcze, pchły i wszy;


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: ring
sense:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: road
trans_list: Roadian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: roast
sense:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robak
trans_list: worm
sense:
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;


lexentry: pol/robinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robinia
trans_list: black locust
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju robinia (1.1)


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robot
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robotnica
trans_list: worker
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rock_and_roll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock and roll
trans_list: rock and roll | rock 'n' roll
sense:
(choreografia, choreograficzny) wywodzący się od lindy hop taniec towarzyski w metrum 4/4, charakteryzujący się dynamicznością i zastosowaniem figur akrobatycznych


lexentry: pol/rock_and_roll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock and roll
trans_list: rock and roll | rock 'n' roll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny lub utwór w tym stylu; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;


lexentry: pol/rodeo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodeo
trans_list: rodeo
sense:
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków


lexentry: pol/rodonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodonit
trans_list: rhodonite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: gender
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: masculine
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_męskoosobowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męskoosobowy
trans_list: masculine personal
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria morfologiczna rzeczowników (w niektórych językach), odnoszących się do osób płci męskiej lub w liczbie mnogiej do osób płci męskiej i żeńskiej, decydująca o ich odmianie oraz o formie części mowy wchodzących z nimi w związki zgody i o formach łączących się z nimi czasowników


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: neuter
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: feminine
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik nieokreślony
trans_list: indefinite article
sense:
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: definite article
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzimek
trans_list: nugget
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina językowa
trans_list: language family
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rodzynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzynka
trans_list: raisin
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek


lexentry: pol/rogacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: rogacz
trans_list: cuckold
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż


lexentry: pol/rogal_świętomarciński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogal świętomarciński
trans_list: St. Martin's croissant
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) rogal z nadzieniem z białego maku, migdałów i orzechów tradycyjnie przygotowywany w Poznaniu i województwie wielkopolskim na świętego Marcina;


lexentry: pol/rogowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogowiec
trans_list: chert
sense:
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki


lexentry: pol/rohypnol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rohypnol
trans_list: rape drug
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) flunitrazepam, lek o silnym działaniu uspokajającym;


lexentry: pol/roić__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: roić
trans_list: swarm
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo


lexentry: pol/rojnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rojnik
trans_list: houseleek | liveforever | sempervivum
sense:
(botanika, botaniczny) Sempervivum, rodzaj roślin z rodziny gruboszowatych obejmujący 40 do ok. 100 gatunków;


lexentry: pol/rok_galaktyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok galaktyczny
trans_list: galactic year
sense:
(astronomia, astronomiczny) trwający 240 milionów lat okres, w którym Słońce obiega centrum Drogi Mlecznej;


lexentry: pol/rok_szkolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok szkolny
trans_list: school year
sense:
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: light year
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokada
trans_list: belt road
sense:
(wojskowość, wojskowy) droga równoległa do linii frontu, używana do przesyłu zaopatrzenia lub ułatwiająca transport posiłków;


lexentry: pol/rokfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokfor
trans_list: Roquefort
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ostry w smaku ser z charakterystycznymi żyłkami niebieskozielonej pleśni wytwarzany z mleka owczego;


lexentry: pol/rokitnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokitnik
trans_list: sea-buckthorn | sea buckthorn
sense:
krzew z rodzaju rokitnika (1.1) o podłużnych, srebrzystych liściach i niewielkich, pomarańczowych owocach


lexentry: pol/rokoko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokoko
trans_list: rococo | roccoco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: sedition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokować
trans_list: dawn
sense:
prowadzić dyskusję dyplomatyczną mającą doprowadzić do osiągnięcia porozumienia między stronami rozmowy


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rola
trans_list: part | role
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolada
trans_list: Swiss roll
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: agriculture | farming
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romaji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romaji
trans_list: romaji
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;


lexentry: pol/romanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: romanizować
trans_list: Novelize
sense:
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę


lexentry: pol/romansz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romansz
trans_list: Romanche | Romansch | Romansh | Rumantsch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romantyzm
trans_list: Romanticism | romanticism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;


lexentry: pol/rondavel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondavel
trans_list: rondavel
sense:
(etnografia, etnograficzny) (architektura, architektoniczny) tradycyjna afrykańska chata o kształcie bębna ze stożkowym dachem krytym strzechą


lexentry: pol/rondel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondel
trans_list: rondel
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj utworu wywodzący się z poezji starofrancuskiej;


lexentry: pol/rondo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondo
trans_list: rondeau
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów;


lexentry: pol/ronin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ronin
trans_list: rounin | rōnin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Japonii: człowiek, który utracił swoje miejsce w feudalnej hierarchii społecznej


lexentry: pol/rooibos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rooibos
trans_list: rooibos
sense:
(spożywczy) fernentowany susz z ziela rooibosu (1.1) wykorzystywany do sporządzania napoju z jego naparu;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: petroleum | crude oil | oil
sense:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/ropomacicze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropomacicze
trans_list: EPC | endometritis-pyometra-complex
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) ropne zapalenie układu rozrodczego występujące u zwierząt domowych, związane z nagromadzeniem wydzieliny gruczołowej we wnętrzu macicy


lexentry: pol/roraty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roraty
trans_list: advent dawn mass
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim wczesna msza poranna ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiana w adwencie; ; (zobacz) też roraty w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/rosolis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosolis
trans_list: rosolio
sense:
(spożywczy) słodka wódka lub likier aromatyzowany płatkami róży, niekiedy również innymi składnikami;


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: Russian roulette
sense:
(przenośnie, przenośnia) postępowanie o wysokim stopniu ryzyka, w którym o powodzeniu decyduje przypadek, a stawką jest życie lub cały majątek


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: Russian roulette
sense:
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: castling
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszczenie
trans_list: claim
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do żądania od określonej osoby określonego świadczenia lub zaniechania działania;


lexentry: pol/roszponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszponka
trans_list: corn salad
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosół
trans_list: broth
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotawirus
trans_list: rotavirus
sense:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rotor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotor
trans_list: rotor
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: router
trans_list: router
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/routing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: routing
trans_list: routing
sense:
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rower górski
trans_list: mountain bike | MTB
sense:
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rowerowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rowerowy
trans_list: cycle | cycling
sense:
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów


lexentry: pol/rozbieżny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbieżny
trans_list: divergent
sense:
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła


lexentry: pol/rozbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbiór
trans_list: partition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw


lexentry: pol/rozbrojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbrojenie
trans_list: demilitarisation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) całkowite usunięcie lub ograniczenie działalności sił zbrojnych albo produkcji wojskowej danego państwa na mocy międzynarodowego porozumienia


lexentry: pol/rozchodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik
trans_list: stonecrop
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum, rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;


lexentry: pol/rozchodnik_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik biały
trans_list: white stonecrop
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;


lexentry: pol/rozchodnik_hiszpański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik hiszpański
trans_list: Spanish stonecrop
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum hispanicum L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych, drobny rozchodnik o białych kwiatach, który tworzy niewielkie kępki i często stanowi uzupełnienie skalniaka w ogrodzie


lexentry: pol/rozchodnik_naskalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik naskalny
trans_list: cliff stonecrop
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum cauticola gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych pochodzący z wyspay Hokkaido


lexentry: pol/rozchodnik_walcowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik walcowaty
trans_list: burro's tail | donkey tail
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum morganianum, Sedum burrito gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych, która tworzy wiszące pędy, gęsto okryte mięsistymi, szarozielonymi liśćmi;


lexentry: pol/rozciąganie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozciąganie
trans_list: stretching
sense:
(sport, sportowy) trening poprawiający elastyczność ciała i wytrzymałość mięśni, zwiększający zakres ruchów, zapobiegający kontuzjom


lexentry: pol/rozdzielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozdzielnica
trans_list: distribution board | switchgear
sense:
obudowa, w której następuje rozdział energii elektrycznej na obwody i zamontowane są niezbędne do tego celu urządzenia;


lexentry: pol/rozedma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozedma
trans_list: emphysema
sense:
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: rozegrać
trans_list: be set
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozejm
trans_list: armistice | truce
sense:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rose window
sense:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosette
sense:
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosette
sense:
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rose | rosette
sense:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosette
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: absolution
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: starfish | sea star
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozgłośnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgłośnia
trans_list: broadcast station
sense:
(publikatory) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) ośrodek masowego komunikowania rozpowszechniający audycje radiowe


lexentry: pol/rozkaz_dzienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkaz dzienny
trans_list: agenda
sense:
(wojskowość, wojskowy) pisemny dokument dowódcy określający dzienny tok służby danego oddziału wojska;


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkojarzenie
trans_list: dissociation
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie współdziałania składowych danego układu czy narządu, wywołujące określone skutki dla organizmu


lexentry: pol/rozkojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkojarzenie
trans_list: absent-mindedness | distraction
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie toku myślenia polegające na nieskładnych i nieuzasadnionych przeskokach myśli od jednej treści do drugiej, ujawniające się jako trudność w skupieniu uwagi


lexentry: pol/rozkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozkład
trans_list: distribution
sense:
(statystyka, statystyczny) określenie prawdopodobieństw przyjmowania określonych wartości przez zmienną losową;


lexentry: pol/rozlutownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozlutownica
trans_list: desoldering gun
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do rozłączania elementów lutowanych, czyli rozlutowywania;


lexentry: pol/rozmaryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmaryn
trans_list: rosemary
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2)


lexentry: pol/rozmówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmówki
trans_list: phrase book
sense:
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce


lexentry: pol/rozpadlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpadlina
trans_list: rhagades
sense:
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozporządzenie
trans_list: regulation | edict | ordinance
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozpoznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpoznanie
trans_list: intelligence
sense:
(wojskowość, wojskowy) działalność wojsk na polu walki mająca na celu zdobycie informacji o nieprzyjacielu;


lexentry: pol/rozproszony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozproszony
trans_list: diffuse | diffused | scattered | sparse
sense:
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie


lexentry: pol/rozpuszczalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpuszczalność
trans_list: solubility
sense:
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: rozpuszczony
trans_list: spoiled
sense:
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozrusznik_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrusznik serca
trans_list: pacemaker
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: wasteful | extravagant | lavish | profligate
sense:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrojony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrojony
trans_list: out of tune
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: settlement
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: settlement
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: stretch mark | stretchmark | stria
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztocz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: roztocz
trans_list: mite | acarus
sense:
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: solution | dilution
sense:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: reason | intellect
sense:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: judicious | sagacious | sapient
sense:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwielitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwielitka
trans_list: water flea | daphnia
sense:
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)


lexentry: pol/rozwinięcie_Laplace'a__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwinięcie Laplace'a
trans_list: Laplace expansion
sense:
(matematyka, matematyczny) przedstawienie wyznacznika macierzy w postaci sumy iloczynów elementów jednego z wierszy lub kolumn tej macierzy i dopełnień algebraicznych tych elementów;


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: discharge | run down
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: ease tension | relieve
sense:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/rozłóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozłóg
trans_list: layering
sense:
(botanika, botaniczny) wydłużone pędy niektórych roślin, które płożą się – pod lub tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: plant
sense:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/roślina_doniczkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina doniczkowa
trans_list: potted plant | container plant
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych


lexentry: pol/rośliny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rośliny
trans_list: plant
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;


lexentry: pol/rubel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rubel
trans_list: rouble | ruble
sense:
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: resistance movement
sense:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_społeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch społeczny
trans_list: social movement
sense:
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma zbiorowego, spontanicznego działania ludzi, która posiada wspólny cel wywołania określonej zmiany w społeczeństwie;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: traffic
sense:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/ruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruchomość
trans_list: chattel
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić;


lexentry: pol/ruda_darniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruda darniowa
trans_list: bog iron
sense:
skała osadowa o niewielkiej zawartości żelaza, powstająca na torfowiskach i innych podmokłych terenach;


lexentry: pol/rudawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudawiec
trans_list: hardpan
sense:
(geologia, geologiczny) twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni;


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudzik
trans_list: robin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rulez__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: rulez
trans_list: rulez
sense:
(slangowo) składnik fraz wykrzyknikowych z rzeczownikiem, oznaczających czyjeś przekonanie o wyjątkowości czegoś, o byciu najlepszym w swojej kategorii


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumianek
trans_list: camomile | chamomile | chamomilla
sense:
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumowisko
trans_list: rubble
sense:
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumpel
trans_list: tiller
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej


lexentry: pol/rundi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rundi
trans_list: Kirundi | Rundi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;


lexentry: pol/runianka_japońska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: runianka japońska
trans_list: Japanese pachysandra | carpet box
sense:
(botanika, botaniczny) Pachysandra terminalis, zimozielona roślina krzewinkowa z rodziny bukszpanowatych pochodząca z Chin i Japonii;


lexentry: pol/runo_leśne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: runo leśne
trans_list: groundcover
sense:
(leśnictwo) najniższe, przyziemne piętro roślin i grzybów w lesie; splątana warstwa roślin i korzeni, która pokrywa dno lasu;


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: rupee
sense:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rurociąg
trans_list: pipeline
sense:
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka admirał
trans_list: Red Admiral
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_pawik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pawik
trans_list: European peacock | peacock butterfly
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais io L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych, o dużych, wielokolorowych plamkach na końcach skrzydeł („pawie oczka”);


lexentry: pol/rusałka_pokrzywnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka pokrzywnik
trans_list: small tortoiseshell
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aglais urticae L., gatunek pospolitego motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusałka_żałobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka żałobnik
trans_list: Camberwell beauty | mourning cloak
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Nymphalis antiopa L., gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rustyka
trans_list: rustication
sense:
dekoracyjne wykończenie ściany okładziną z chropowato ociosanego kamienia na wzór naturalnego łomu kamiennego;


lexentry: pol/rusycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusycyzm
trans_list: russianism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;


lexentry: pol/rusyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusyfikacja
trans_list: russification
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: scaffold | scaffolding
sense:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruta
trans_list: rue
sense:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rutherford__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rutherford
trans_list: rutherford
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) pozaukładowa jednostka aktywności źródła promieniotwórczego


lexentry: pol/rwa_kulszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rwa kulszowa
trans_list: sciatica
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;


lexentry: pol/ryba_świętego_Piotra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryba świętego Piotra
trans_list: st. Peter's fish
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tilapia nilowa przyrządzana w okolicach Jeziora Galilejskiego i serwowana jako regionalna atrakcja turystyczna


lexentry: pol/rybie_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybie oko
trans_list: fisheye | fisheye lens
sense:
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;


lexentry: pol/rybik_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybik cukrowy
trans_list: silverfish
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepisma saccharinum, gatunek bezskrzydłego owada często spotykanego w łazienkach i innych pomieszczeniach domowych;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: fish
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybosom
trans_list: ribosome
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybołów zwyczajny
trans_list: osprey | fish eagle | fish hawk | river hawk | sea hawk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
trans_list: chivalry | knighthood
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: knight | cavalier | ritter
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: print
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: print
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/rycząca_czterdziestka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycząca czterdziestka
trans_list: Mrs. Robinson | tigercow
sense:
(potocznie, potoczny) dojrzała kobieta ubierająca i zachowująca się jak nastolatka, próbująca ukryć upływ czasu


lexentry: pol/ryczące_czterdziestki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryczące czterdziestki
trans_list: Roaring Forties
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pas wód oceanicznych na półkuli południowej między 40°–50°, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry i panuje sztormowa pogoda;


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: camelina | false flax | gold-of-pleasure
sense:
(dawniej, dawny) (botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista z gatunku Camelina sativa (L.) Crantz, lnicznik siewny


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: red pine mushroom | saffron milk cap
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;


lexentry: pol/ryfampicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryfampicyna
trans_list: rifampicin | rifampin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: nog nogg | nogging | nogging-piece
sense:
(budownictwo) pręt konstrukcyjny poziomy albo pochyły, który łączy słupy drewnianego szkieletu budowlanego lub belka dzieląca szkielet ściany na mniejsze części czy też wydzielająca w niej otwory okienne albo drzwiowe


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: bolt
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/rykoszet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rykoszet
trans_list: ricochet
sense:
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rym
trans_list: rhyme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: market
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rynek_pieniężny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek pieniężny
trans_list: money market
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;


lexentry: pol/rynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynna
trans_list: gully
sense:
(geologia, geologiczny) długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody;


lexentry: pol/rynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynologia
trans_list: rhinology
sense:
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: stylus
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/rysopis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysopis
trans_list: description
sense:
opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych


lexentry: pol/rysunek_techniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysunek techniczny
trans_list: technical drawing
sense:
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: rite
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: rhythm
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: ritual
sense:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/rytuksymab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuksymab
trans_list: rituximab
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek immunologiczny (immunosupresyjny i przeciwnowotworowy) do terapii niektórych chłoniaków, białaczek i chorób autoimmunizacyjnych; przeciwciało monoklonalne będące chimerą ludzko-mysią


lexentry: pol/rywaroksaban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rywaroksaban
trans_list: rivaroxaban
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) doustny lek przeciwkrzepliwy, bezpośredni inhibitor czynnika Xa


lexentry: pol/ryzalit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryzalit
trans_list: avant-corps
sense:
(architektura, architektoniczny) fragment budynku wysunięty z lica elewacji na całej jego wysokości, od fundamentu po dach


lexentry: pol/ryzosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryzosfera
trans_list: rhizosphere
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;


lexentry: pol/ryś_euroazjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś euroazjatycki
trans_list: Eurasian lynx
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś iberyjski
trans_list: Iberian lynx
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś kanadyjski
trans_list: Canada lynx | Canadian lynx
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś rudy
trans_list: bobcat
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/rzeczniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczniczka
trans_list: spokeswoman
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję


lexentry: pol/rzecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzecznik
trans_list: spokesman
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: noun | substantive | noun substantive
sense:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerund
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: proper noun
sense:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzemienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemienica
trans_list: leatherwood
sense:
(botanika, botaniczny) Eucryphia lucida, rodzaj krzewów lub drzew z rodziny radziliszkowatych rosnących na Tasmanii


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: artisan | craftsman
sense:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: craft | handicraft
sense:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzemiosło_artystyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło artystyczne
trans_list: handicraft
sense:
dziedzina sztuk plastycznych, obejmująca wytwarzanie metodami rzemieślniczymi artystycznych przedmiotów o charakterze użytkowym


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepak
trans_list: colza | rape
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepka
trans_list: kneecap | patella
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzeź_niewiniątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeź niewiniątek
trans_list: massacre of the innocents | slaughter of the innocents
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela;


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: sculpture | carving
sense:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: cress | garden pepper cress | pepper grass | pepperwort | poor man's pepper
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzodkiew
trans_list: radish
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: cast pearls before swine
sense:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: throw
sense:
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_dyskiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut dyskiem
trans_list: discus throw
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;


lexentry: pol/rzut_młotem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut młotem
trans_list: hammer throw
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut oszczepem
trans_list: javelin throw
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzutnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzutnik
trans_list: projector
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: gargoyle
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rzymskokatolicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rzymskokatolicki
trans_list: Roman Catholic
sense:
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: order
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: government | administration
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd marionetkowy
trans_list: puppet state
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: eyelash
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/rzęsorek_mniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsorek mniejszy
trans_list: Mediterranean water shrew | Miller's water shrew | Southern water shrew
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys milleri Mottaz, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych;


lexentry: pol/rzęsorek_rzeczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsorek rzeczek
trans_list: Eurasian water shrew | water shrew
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neomys fodiens Pennant, gatunek małego ssaka z rodziny ryjówkowatych, żyjącego nad czystymi wodami lub na terenach bagiennych;


lexentry: pol/rzęsówka_rzęsowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsówka rzęsowa
trans_list: small china-mark
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Cataclysta lemnata L., gatunek niewielkiego motyla wodnego z rodziny wachlarzykowatych;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: horn
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/róg_mgłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg mgłowy
trans_list: foghorn
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji


lexentry: pol/róg_obfitości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg obfitości
trans_list: cornucopia | horn of plenty
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) ułamany róg kozy Amaltei nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich: Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche oraz emblemat bogactwa i dostatku;


lexentry: pol/równanie_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równanie stanu
trans_list: equation of state
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: equator
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równik_niebieski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik niebieski
trans_list: celestial equator
sense:
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;


lexentry: pol/równikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: równikowy
trans_list: ecuatorial | rain forest
sense:
(geografia, geograficzny) charakterystyczny dla obszarów znajdujących się w pobliżu równika ziemskiego


lexentry: pol/równina_aluwialna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równina aluwialna
trans_list: alluvial plain
sense:
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoległościan
trans_list: parallelepiped
sense:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równoleżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoleżnik
trans_list: parallel
sense:
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: equinox
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równonoc_jesienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc jesienna
trans_list: autumnal equinox
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;


lexentry: pol/równonoc_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc wiosenna
trans_list: spring equinox | vernal equinox
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: equality | equal rights
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róż
trans_list: rouge | blusher
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;


lexentry: pol/róża_dzika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża dzika
trans_list: dog rose
sense:
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/róża_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża francuska
trans_list: French Rose | Gallic Rose | Rose of Provins
sense:
(botanika, botaniczny) Rosa gallica, gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie;


lexentry: pol/róża_herbaciana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża herbaciana
trans_list: tea rose
sense:
(botanika, botaniczny) odmiana róży zazwyczaj o bladożółtych kwiatach, wydzielających zapach podobny do zapachu herbaty


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: wind rose plot
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) diagram obrazujący statystyki kierunków i prędkości wiatrów w danym punkcie


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: compass rose | wind rose
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: wand
sense:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/różyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różyca
trans_list: erysipeloid
sense:
(medycyna, medyczny) groźna dla ludzi zakaźna choroba świń wywoływana przez Erysipelothrix rhusopathiae, włoskowca różycy;


lexentry: pol/rącznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rącznik pospolity
trans_list: castor oil plant
sense:
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;


lexentry: pol/ręce_opadają__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręce opadają
trans_list: words fail someone
sense:
… wyrażająca bezsilność, rezygnację lub dezaprobatę: nie wiadomo, co robić; nic (już) nie można poradzić; odechciewa się wszystkiego


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: ręcznie
trans_list: manually
sense:
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: hand | arm
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: you scratch my back and I'll scratch yours
sense:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/rękaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rękaw
trans_list: oven bag | roasting bag
sense:
(gastronomia) rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: sabotage
sense:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sadcom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadcom
trans_list: sadcom
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) komedia poruszająca poważne tematy, np. problemy psychiczne, życiowe porażki, nałogi itp.


lexentry: pol/sadysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadysta
trans_list: sadist
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadyzm
trans_list: sadism
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;


lexentry: pol/sadz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadz
trans_list: corf
sense:
(rybołówstwo, rybacki) skrzynia z otworami służąca do przechowywania żywych ryb w miejscu przepływu wody


lexentry: pol/sadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzić
trans_list: plant
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzonka
trans_list: set
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/sahib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sahib
trans_list: sahib
sense:
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;


lexentry: pol/sakmar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakmar
trans_list: Sakmarian
sense:
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sacrament
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakramentalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentalia
trans_list: sacramental
sense:
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;


lexentry: pol/sakramentarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentarz
trans_list: sacramentary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;


lexentry: pol/sakura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakura
trans_list: sakura
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo jednej z kilku odmian japońskiej wiśni ozdobnej z kwiatów;


lexentry: pol/sala_królestwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sala królestwa
trans_list: Kingdom Hall
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;


lexentry: pol/salabhasana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salabhasana
trans_list: salabhasana
sense:
jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry


lexentry: pol/salamandra_plamista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salamandra plamista
trans_list: fire salamander
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salami
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/salceson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salceson
trans_list: brawn | head cheese
sense:
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saldo
trans_list: balance
sense:
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;


lexentry: pol/salezjanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salezjanin
trans_list: Salesian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;


lexentry: pol/salicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: salicki
trans_list: Salic
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia


lexentry: pol/salicylowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: salicylowy
trans_list: salicylic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas


lexentry: pol/salicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salicyna
trans_list: salicin
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salina
trans_list: saltern | salt pan
sense:
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/salmonella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salmonella
trans_list: salmonella
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;


lexentry: pol/salomonowy_wyrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salomonowy wyrok
trans_list: Judgment of Solomon
sense:
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;


lexentry: pol/salsefia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsefia
trans_list: salsify | vegetable oyster | salsafy
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;


lexentry: pol/salwatorianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salwatorianin
trans_list: Salvatorian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;


lexentry: pol/sambar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sambar
trans_list: sambar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;


lexentry: pol/samobieżny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samobieżny
trans_list: automotive
sense:
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika


lexentry: pol/samobójstwo_przez_policję__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samobójstwo przez policję
trans_list: copicide | death by cop | suicide by cop | suicide by police
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) prowokacyjne zachowanie straceńca zmierzające de facto do wykonania na sobie zabójstwa rękami policji


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: car | automobile
sense:
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samochód_dostawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód dostawczy
trans_list: light commercial vehicle | pickup
sense:
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków


lexentry: pol/samochód_osobowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód osobowy
trans_list: automobile
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;


lexentry: pol/samodzierżawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samodzierżawie
trans_list: autocracy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza absolutna w carskiej Rosji;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogwałt
trans_list: self-abuse
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: vowel
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłów
trans_list: ocean sunfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: aeroplane | airplane | plane | aircraft
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: council | organization | self-government | union
sense:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samosa
trans_list: samosa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: samovar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samowyzwalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowyzwalacz
trans_list: self timer | self-timer
sense:
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;


lexentry: pol/samożywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywność
trans_list: autotrophism | autotrophy
sense:
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska


lexentry: pol/samożywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywny
trans_list: autotrophic
sense:
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;


lexentry: pol/sampler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sampler
trans_list: sampler
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;


lexentry: pol/samsara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samsara
trans_list: samsara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji);


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samum
trans_list: simoom
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanacja
trans_list: sanation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandacz
trans_list: zander | pike perch
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandał
trans_list: sandal | Jesus sandal | Jesus shoe | ankle-strap | evening sandal | toe-strap
sense:
(obuwnictwo, obuwniczy) rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandałowiec
trans_list: sandalwood
sense:
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/saneczkarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saneczkarstwo
trans_list: luge | sledging | tobogganing
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;


lexentry: pol/sangria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sangria
trans_list: sangria
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;


lexentry: pol/sanitariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanitariusz
trans_list: paramedic
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: assent | sanction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję


lexentry: pol/sankcjonować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcjonować
trans_list: approve authoritatively | sanction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: shrine | sanctum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: Sanskrit
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/santon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: santon
trans_list: santon
sense:
w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie


lexentry: pol/saper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saper
trans_list: sapper
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;


lexentry: pol/saprofit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saprofit
trans_list: saprophyte
sense:
(ekologia, ekologiczny) (dawniej, dawny) organizm niezwierzęcy odżywiający się martwą materią organiczną


lexentry: pol/sapropteryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sapropteryna
trans_list: sapropterin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczna tetrahydrobiopteryna stosowana przy leczeniu niedoboru tetrahydrobiopteryny i fenyloketonurii


lexentry: pol/sardela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardela
trans_list: anchovy
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sardine
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarisa
trans_list: sarissa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją;


lexentry: pol/sarkoidoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarkoidoza
trans_list: sarcoidosis
sense:
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca


lexentry: pol/sasanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sasanka
trans_list: pasqueflower pasque flower
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pulsatilla Mill., rodzaj rośliny z rodziny jaskrowatych o pojedynczych kwiatach barwy od białej do fioletowej, pokrytej srebrzystymi włoskami


lexentry: pol/sataniczny__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: sataniczny
trans_list: satanic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem szatanem, dotyczący kultu szatana


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satellite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satellite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: satelita
trans_list: satellite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: satire | pasquinade
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna
sense:
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sauté__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sauté
trans_list: sauté
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki


lexentry: pol/sawanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sawanna
trans_list: savanna | savannah
sense:
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;


lexentry: pol/sałata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałata
trans_list: jam | salad
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) taśma filmowa zaplątana w kamerze lub projektorze


lexentry: pol/sałatka_Caprese__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka Caprese
trans_list: Caprese salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka pochodząca z południowych Włoch, w skład której wchodzą pokrojone w plastry pomidory oraz mozzarella, polane sosem z oliwy lub kremem balsamicznym, udekorowane liśćmi bazylii;


lexentry: pol/sałatka_Cezar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka Cezar
trans_list: Caesar salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, której głównymi składnikami są sałata rzymska, grzanki i parmezan, a często także grillowany kurczak;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/sałatka_grecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka grecka
trans_list: Greek salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki;


lexentry: pol/sałatka_nicejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka nicejska
trans_list: Niçoise salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, w skład której wchodzą sałata rzymska, tuńczyk, jajko, czerwona cebula, czarne oliwki, anchois i kapary, czasem też papryka, fasola szparagowa, pomidory lub pomidorki koktajlowe


lexentry: pol/sałatka_szopska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka szopska
trans_list: shopska salad
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;


lexentry: pol/sałatka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka ziemniaczana
trans_list: potato salad
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;


lexentry: pol/scareware__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scareware
trans_list: scareware
sense:
(informatyka, informatyczny) fałszywe oprogramowanie udające antywirus, które bazując na strachu, wyłudza pieniądze fałszywymi informacjami o wirusach komputerowych


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: scene | stage
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: stage | scene
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: screenplay
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/scenarzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzysta
trans_list: screenwriter | scenarist
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;


lexentry: pol/scenarzystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzystka
trans_list: scriptwriter
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe


lexentry: pol/sceniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sceniczny
trans_list: scenic | acting | scenical | stage | stagy | theatrical
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru


lexentry: pol/scenopis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenopis
trans_list: screen play
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) lista ujęć filmowych rozpisana na podstawie scenariusza;


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: skepticism | scepticism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schab
trans_list: pork loin
sense:
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;


lexentry: pol/schabowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: schabowy
trans_list: pork chop
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób;


lexentry: pol/schistosomatoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schistosomatoza
trans_list: schistosomiasis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;


lexentry: pol/schizma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizma
trans_list: schism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;


lexentry: pol/schizmatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizmatyk
trans_list: schismatic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o członku innej wspólnoty religijnej, która powstała w wyniku podziału jakiejś organizacji wyznaniowej


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: schizophrenia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: stairs | staircase
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/scholastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scholastyka
trans_list: scholasticism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;


lexentry: pol/schowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schowek
trans_list: clipboard
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami


lexentry: pol/scjentologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologia
trans_list: Scientology
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;


lexentry: pol/scjentologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologiczny
trans_list: Scientological
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii


lexentry: pol/scjentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentyzm
trans_list: scientism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;


lexentry: pol/scordatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scordatura
trans_list: scordatura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przestrojenie instrumentu strunowego, np. skrzypiec czy gitary, dla osiągnięcia szczególnego wirtuozerskiego efektu;


lexentry: pol/scrapbooking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scrapbooking
trans_list: scrapbooking
sense:
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;


lexentry: pol/scyntygrafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scyntygrafia
trans_list: scintigraphy
sense:
(medycyna, medyczny) obrazowa metoda diagnostyczna polegająca na graficznym przedstawieniu rozpadu wprowadzonych do organizmu radioizotopów;


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: secession
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: art nouveau
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;


lexentry: pol/secesjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesjonizm
trans_list: secessionism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa


lexentry: pol/sedan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedan
trans_list: sedan
sense:
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;


lexentry: pol/sediswakancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sediswakancja
trans_list: sede vacante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan lub okres w którym stolica biskupia (w tym papieska) pozostaje nieobsadzony;


lexentry: pol/sedymentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedymentacja
trans_list: sedimentation
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) osadzanie się na dnie naczynia cząstek ciała stałego rozproszonego w cieczy


lexentry: pol/sedymentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedymentacja
trans_list: sedimentation
sense:
(geologia, geologiczny) opadanie materiału mineralnego lub szczątków organicznych prowadzące do powstania osadów


lexentry: pol/segregacja_rasowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregacja rasowa
trans_list: racial segregation
sense:
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej


lexentry: pol/segregator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregator
trans_list: file cabinet | filing cabinet
sense:
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;


lexentry: pol/seitan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seitan
trans_list: seitan | gluten meat | wheat meat
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”


lexentry: pol/sejsmochronograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmochronograf
trans_list: seismochronograph
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów


lexentry: pol/sejsmograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmograf
trans_list: seismograph | seismometer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/sejsmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmografia
trans_list: seismography
sense:
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi


lexentry: pol/sejsmokardiografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmokardiografia
trans_list: seismocardiography
sense:
(medycyna, medyczny) nieinwazyjne zbieranie z klatki piersiowej odczytów drgań powodowanych przez skurcze serca


lexentry: pol/sejsmonastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmonastia
trans_list: seismonasty | thigmonasty
sense:
(botanika, botaniczny) reakcja rośliny lub grzyba na bodziec mechaniczny (dotyk, wstrząs) wywołana zmianą turgoru


lexentry: pol/sejsmostetoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmostetoskop
trans_list: seismostethoscope
sense:
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela


lexentry: pol/sejsmoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmoterapia
trans_list: seismotherapy
sense:
zabieg fizykoterapeutyczny w którym ciało lub tylko jego część poddaje się działaniu równomiernych, szybkich, ale niezbyt silnych drgań, wywoływanych ręcznie lub z pomocą odpowiednich urządzeń


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: autopsy
sense:
(medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: section
sense:
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


lexentry: pol/sekcja_zwłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja zwłok
trans_list: autopsy | necropsy
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;


lexentry: pol/sekretariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretariat
trans_list: secretariat
sense:
dział danej instytucji, firmy bądź organizacji, który zajmuje się obsługą bieżących spraw, zwłaszcza w kontakcie z interesantami;


lexentry: pol/sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarka
trans_list: secretary
sense:
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: sekretarz
trans_list: Secretary Bird | Secretarybird
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;


lexentry: pol/seks_bez_zabezpieczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks bez zabezpieczenia
trans_list: unprotected sex
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks oralny
trans_list: oral sex
sense:
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksbomba
trans_list: sex bomb
sense:
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/seksoholik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksoholik
trans_list: sexaholic
sense:
mężczyzna uzależniony od uprawiania seksu; mężczyzna, dla którego seks stał się rodzajem chorobliwego nałogu


lexentry: pol/seksta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksta
trans_list: sixth
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;


lexentry: pol/sekstant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstant
trans_list: sextant
sense:
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;


lexentry: pol/sekstet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstet
trans_list: sextet
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksturystyka
trans_list: sex tourism
sense:
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualizacja
trans_list: sexualization | sexualisation
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualność
trans_list: sexuality
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksuolog
trans_list: sexologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekularyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekularyzacja
trans_list: secularization
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką


lexentry: pol/sekundant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekundant
trans_list: second
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi


lexentry: pol/sekwencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwencja
trans_list: sequence
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwoja
trans_list: sequoia | redwood
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;


lexentry: pol/selektywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: selektywny
trans_list: selective
sense:
reagujący, działający tylko na pewne bodźce z pominięciem innych; zależny od pewnych, ściśle określonych bodźców, sytuacji


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: semaphore
sense:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semantyka
trans_list: semantics
sense:
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semantyka
trans_list: semantics
sense:
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych


lexentry: pol/seminarium_duchowne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium duchowne
trans_list: seminary
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: sleep | dream
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: sen
trans_list: sen
sense:
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna w niektórych krajach Azji, m.in. 1/100 jena japońskiego lub 1/100 ringgita malezyjskiego; w Japonii obecnie nieużywana


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen zimowy
trans_list: hibernation
sense:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/sencha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sencha
trans_list: sencha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści;


lexentry: pol/sendżed__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sendżed
trans_list: senjed
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) owoc oliwnika wąskolistnego mający zastosowanie spożywcze i ziołolecznicze


lexentry: pol/seniorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seniorat
trans_list: seniority
sense:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;


lexentry: pol/senioraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: senioraż
trans_list: seigniorage
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zysk z emisji pieniądza i wpuszczania go do obrotu (np. wynikający z wyższej ceny sprzedaży monet kolekcjonerskich przez bank centralny od ich nominałów)


lexentry: pol/sens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sens
trans_list: point
sense:
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony


lexentry: pol/sentencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sentencja
trans_list: sentence
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: separation | estrangement | repudiation | splitsville
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatysta
trans_list: separatist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: separatystyczny
trans_list: separatist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatyzm
trans_list: separatism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/separować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: separować
trans_list: separate
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/sepulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sepulka
trans_list: Specjalna:Książki/0156849054 | scrupt
sense:
(książkowy) w twórczości Stanisława Lema: tajemniczy twór o nieznanym przeznaczeniu odgrywający ważną rolę w fikcyjnej cywilizacji Ardrytów;


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ser
trans_list: cheese
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: serbski
trans_list: Serbian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: heart
sense:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: heart
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt


lexentry: pol/serce_płucne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce płucne
trans_list: cor pulmonale
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy przerost lub rozstrzeń prawej komory serca na skutek nadciśnienia płucnego;


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: serdeczny
trans_list: cordial | hearty | warm | bosom
sense:
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serek_topiony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serek topiony
trans_list: cheese spread
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kremowy produkt mleczny o półpłynnej konsystencji służący do smarowania kanapek


lexentry: pol/sernik_na_zimno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sernik na zimno
trans_list: cold cheesecake | no-bake cheesecake
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sernika, który jest przygotowywany bez pieczenia i podawany schłodzony


lexentry: pol/serologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serologia
trans_list: serology
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;


lexentry: pol/serotonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serotonina
trans_list: serotonin
sense:
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;


lexentry: pol/serotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serotyp
trans_list: serotype
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;


lexentry: pol/serum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serum
trans_list: serosity
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (fryzyjski) skoncentrowany preparat kosmetyczny lub leczniczo-kosmetyczny o lekkiej konsystencji


lexentry: pol/serum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serum
trans_list: serum
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odwirowane osocze krwi; płynna część krwi pozbawiona włóknika, która w przeciwieństwie do osocza, nie krzepnie


lexentry: pol/serwal_sawannowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwal sawannowy
trans_list: serval
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;


lexentry: pol/serwilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwilizm
trans_list: servility
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwis
trans_list: serve
sense:
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/sesterc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sesterc
trans_list: sestertius
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;


lexentry: pol/sezamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezamina
trans_list: sesamin
sense:
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: season
sense:
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: season
sense:
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sfinks
trans_list: sphinx
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/sgraffito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sgraffito
trans_list: sgraffito
sense:
(sztuka) technika dekoracyjna (najczęściej ścian) polegająca na tworzeniu ozdobnego wzoru poprzez zdrapywanie warstw tynku;


lexentry: pol/shader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shader
trans_list: shader
sense:
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę,


lexentry: pol/shemale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shemale
trans_list: she-male | shemale
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transseksualna lub transgenderyczna kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;


lexentry: pol/shoarma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shoarma
trans_list: shawarma | shoarma
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bliskowschodnia potrawa, której podstawą są okrawki pieczonego na pionowych rusztach mięsa, serwowane na talerzu lub zawinięte w pieczywo;


lexentry: pol/shunga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shunga
trans_list: shunga
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) japońska sztuka erotyczna popularna zwłaszcza w XVII-XIX wieku;


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: net
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatkówka
trans_list: volleyball
sense:
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: siebie
trans_list: himself | myself | oneself | yourself
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/sieczkarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sieczkarnia
trans_list: chaff cutter
sense:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedem grzechów głównych
trans_list: seven deadly sins
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siedlisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedlisko
trans_list: habitat
sense:
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;


lexentry: pol/siedmiobitowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: siedmiobitowy
trans_list: 7-bit
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który działa w oparciu o słowa (rozkazy, dane) długości siedmiu bitów


lexentry: pol/sieja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sieja
trans_list: whitefish | gwyniad | lavaret | powan | schelly
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach;


lexentry: pol/siekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekacz
trans_list: incisor
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekiera
trans_list: axe
sense:
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/siemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię
trans_list: seed
sense:
nasiona roślin oleistych (lnu, rzepaku, konopi), zwykle używane jako pokarm dla zwierząt, przerabiane na olej lub spożywane w celach leczniczych


lexentry: pol/siemię_lniane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię lniane
trans_list: flax seed
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego


lexentry: pol/sierota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierota
trans_list: orphan
sense:
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierp
trans_list: sickle | reaping hook
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierpówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierpówka
trans_list: Eurasian collared dove | Eurasian collared-dove | collared dove
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierżant
trans_list: sergeant
sense:
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/siewka_złota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siewka złota
trans_list: European golden plover
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;


lexentry: pol/sikora_bogatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora bogatka
trans_list: great tit
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: Blue Tit
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sikora_północna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora północna
trans_list: siberian tit
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;


lexentry: pol/sildenafil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sildenafil
trans_list: sildenafil
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;


lexentry: pol/silikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silikon
trans_list: silicone
sense:
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: factorial
sense:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik
trans_list: engine | motor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
trans_list: turboprop
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silos
trans_list: silo
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;


lexentry: pol/simens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: simens
trans_list: siemens
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;


lexentry: pol/singel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: singel
trans_list: singel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;


lexentry: pol/singiel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: singiel
trans_list: single-speed bicycle
sense:
rower singlespeed, rower jednobiegowy nie posiadający przerzutek, dodatkowych zębatek i innych form zmiany biegów


lexentry: pol/siniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siniak
trans_list: bluing bolete | cornflower bolete
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Gyroporus cyanescens (Bull.) Quél., piaskowiec modrzak, żółtawoszary, mięsisty grzyb jadalny siniejący po uszkodzeniu


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: sine
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sio
trans_list: shoo
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: sister | nurse
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/sipaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sipaj
trans_list: Sepoy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz indyjski w XVIII-wiecznej armii francuskiej lub brytyjskiej w Indiach;


lexentry: pol/sistrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sistrum
trans_list: sistrum | systrum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;


lexentry: pol/sitcom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitcom
trans_list: sitcom
sense:
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;


lexentry: pol/sitowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitowie
trans_list: scirpus
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Scirpus L., rodzaj roślin z rodziny ciborowatych o płaskich i szorstkich liściach, kwiatostanach typu kłos;


lexentry: pol/sitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitwa
trans_list: clique
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) grupa osób wzajemnie się wspierających i wykorzystujących swoje pozycje społeczne dla prywatnych interesów, wbrew interesowi ogółu


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: -self | herself
sense:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_elektromotoryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła elektromotoryczna
trans_list: EMF | electromotive force
sense:
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: act of God | force majeure
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;


lexentry: pol/siłowanie_na_rękę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłowanie na rękę
trans_list: arm wrestling
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy używając siły i techniki próbują, przy odpowiednich zasadach, przeciągnąć rękę przeciwnika w dół;


lexentry: pol/siłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłownia
trans_list: engine room
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;


lexentry: pol/siły_powietrzne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siły powietrzne
trans_list: air force
sense:
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;


lexentry: pol/skaber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaber
trans_list: stargazer
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Astroscopus Brevoort, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca u wybrzeży obu Ameryk


lexentry: pol/skaber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaber
trans_list: Atlantic stargazer
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Uranoscopus scaber Linnaeus, ryba morska z rodziny skaberowatych, występująca w północnym Atlantyku od Portugalii do Maroka, w Morzu Śródziemnym i Morzu Czarnym;


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: jump | leap
sense:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scale
sense:
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scale
sense:
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scale
sense:
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skalar
trans_list: angelfish
sense:
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: scalar
sense:
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: scalar
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł;


lexentry: pol/skald__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skald
trans_list: skald
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: fossil
sense:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: scanner
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;


lexentry: pol/skaningowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skaningowy
trans_list: scanning
sense:
(technologia, technika, techniczny) taki, którego zasada działania polega na przemiataniu przestrzeni i czytaniu wartości punkt po punkcie


lexentry: pol/skaraboid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaraboid
trans_list: scaraboid
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) niewielka, owalna pieczęć wykonana z kamienia, w starożytnym Egipcie w kształcie skarabeusza, później również z wizerunkiem innych zwierząt


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: piggy bank | money box | penny bank
sense:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skaryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaryfikacja
trans_list: scarification
sense:
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata;


lexentry: pol/skatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skatologia
trans_list: eschatology
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) termin literacki określający żarty, sceny i aluzje dotyczące fizjologicznych wydalin ludzkich;


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skauting
trans_list: scouting
sense:
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: rock | cliff
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: flint | flintrock
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skejt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skejt
trans_list: roller skate | skateboarder
sense:
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance


lexentry: pol/sketchnoting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sketchnoting
trans_list: sketchnoting
sense:
(edukacja, edukacyjny) notowanie wizualne, zapis treści np. słuchanego wykładu w formie haseł, symboli, kształtów, strzałek, ikon itp.


lexentry: pol/skimmer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skimmer
trans_list: skimmer
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej


lexentry: pol/skinhead__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinhead
trans_list: skinhead
sense:
kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków;


lexentry: pol/skinąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinąć
trans_list: nod
sense:
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;


lexentry: pol/skipass__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skipass
trans_list: lift pass | lift ticket
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług


lexentry: pol/skit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skit
trans_list: skeet shooting
sense:
(sport, sportowy) konkurencja strzelecka polegająca na strzelaniu (najczęściej śrutem z broni myśliwskiej) do małych obiektów rzucanych w powietrze


lexentry: pol/sklep_kolonialny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklep kolonialny
trans_list: general store
sense:
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: vault | arch
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/sklero-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: sklero-
trans_list: sclero-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/skobel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skobel
trans_list: hasp
sense:
(technologia, technika, techniczny) zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, na który zakłada się rodzaj listwy z płaskim otworem w celu zawieszenia kłódki lub założenia kołka


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: knight
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: association | connotation
sense:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: pole vault
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_w_dal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok w dal
trans_list: long jump | broad jump
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: high jump
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoki_narciarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skoki narciarskie
trans_list: ski jumping
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;


lexentry: pol/skomleć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skomleć
trans_list: yelp | howl | whine
sense:
o zwierzętach (głównie psowatych) wydawać wysokie dźwięki odbierane jako żałosne proszenie, strach stworzenia, poddanie się albo wyrażanie uległości


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: when
sense:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: since | if
sense:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorpena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorpena
trans_list: scorpion
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scorpaena, drapieżna ryba morska z krępym ciałem pokrytym kolcami i wyrostkami, występująca w morzach ciepłych


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: carapace | shell | hull
sense:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: crustacean
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: eclogue | idyll | bucolic
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skowroniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skowroniak
trans_list: thick-billed lark
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphocoris clotbey Bonaparte, gatunek małego ptaka z rodziny skowronków, występującego w północnej Afryce oraz Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: skołowany
trans_list: dizzy
sense:
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skrajna_lewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna lewica
trans_list: extreme left | far-left
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee lewicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: extreme right | far-right
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
trans_list: scratch
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: starch | amylum
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skryptorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skryptorium
trans_list: scriptorium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: gill
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: gearbox
sense:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzyp polny
trans_list: common horsetail | field horsetail
sense:
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: violin | fiddle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrócić
trans_list: reduce
sense:
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrót
trans_list: abbreviation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;


lexentry: pol/skrót_myślowy__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: skrót myślowy
trans_list: mental shortcut
sense:
(książkowy) uproszczenie wypowiedzi poprzez przedstawienie jej w postaci niekompletnej lub zastąpienie jej innym, krótszym określeniem, czasem prowadzące do nieporozumień


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: acronym | abbreviation | initialism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skręt_żołądka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skręt żołądka
trans_list: twisted stomach | gastric torsion
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ciężka choroba psów polegająca na obrocie żołądka wokół własnej osi i zablokowaniu go;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: skunk
sense:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skunks_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks zwyczajny
trans_list: striped skunk
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mephitis mephitis Schreber, ssak z rodziny skunksowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: effective | efficacious | efficient | effectual | resultful
sense:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skutek_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skutek prawny
trans_list: legal effect
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: scooter
sense:
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skyrmion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skyrmion
trans_list: skyrmion
sense:
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania


lexentry: pol/skórowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skórowarka
trans_list: skinning machine
sense:
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do usuwania izolacji z kabli


lexentry: pol/skąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: skąd
trans_list: from where
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: skądinąd
trans_list: besides | by the way
sense:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/skądinąd__zaimek__1
sense_num: 02
written_rep: skądinąd
trans_list: from somewhere else
sense:
z innego miejsca lub źródła niż to, o którym była mowa, i to, które mówiący lub słuchacz miał na myśli


lexentry: pol/skąpiradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skąpiradło
trans_list: cheapskate | skinflint | miser | nithing | tightwad
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś, kto stroni od wydawania pieniędzy


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: due | fee
sense:
(urzędowy) (administracja) obowiązkowa opłata związana z przynależnością do jakiejś organizacji lub instytucji najczęściej opłacana w regularnych odstępach czasu


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: collection
sense:
sposób opłacenia czegoś przez wiele osób, służącego wszystkim tym osobom, gdy każda z nich ponosi część kosztu (zwykle równą)


lexentry: pol/składnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składnia
trans_list: syntax
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slajd
trans_list: slide
sense:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slalom
trans_list: slalom
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slam
trans_list: poetry slam
sense:
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slang
trans_list: slang
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slawizm
trans_list: Slavism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/slip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slip
trans_list: slipway
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;


lexentry: pol/slow_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slow food
trans_list: slow food
sense:
idea i styl życia, których celem jest ochrona tradycyjnej regionalnej kuchni, promocja produktów nieprzetworzonych, wytworzonych w tradycyjny sposób


lexentry: pol/slumlord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slumlord
trans_list: slumlord
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wynajmuje komuś dom lub mieszkanie znajdujące się w biednej dzielnicy i złym stanie technicznym, często pobierając niesprawiedliwie wysoki czynsz


lexentry: pol/slut-shaming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slut-shaming
trans_list: slut-shaming
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) praktyka zawstydzania i krytykowania ludzi, zwłaszcza kobiet i dziewcząt, postrzeganych jako naruszających czyjeś oczekiwania dotyczące zachowania i wyglądu, poprzez porównanie ich do prostytutek, „dziwek” itp.


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: taste | flavour
sense:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: lard
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: grease | lubricant
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smardz_stożkowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smardz stożkowaty
trans_list: black morel
sense:
(dawniej, dawny) (mikologia, mikologiczny) Morchella conica Pers., gatunek grzyba z rodziny smardzowatych;


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: smartphone
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smartwatch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartwatch
trans_list: smartwatch
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: fry
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerf
trans_list: smurf
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smokey_eye__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smokey eye
trans_list: smokey eye
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zwykle w lm rodzaj makijażu, którego głównym celem jest mocne zaakcentowanie oczu, wykonanego przy użyciu kilku odcieni zwykle kolorów czarnego lub brązowego, płynnie przchodzących;


lexentry: pol/smolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smolt
trans_list: grilse | smolt
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młody łosoś albo młoda troć w okresie od rozpoczęcia wędrówki ku morzu do pierwszych dni pobytu w przybrzeżnych wodach morskich


lexentry: pol/smoothie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smoothie
trans_list: smoothie
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji


lexentry: pol/smutna_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smutna prawda
trans_list: sad truth
sense:
stan rzeczy, fakt, który kogoś rozczarowuje, z którym niełatwo się pogodzić; niepożądane realia – takie, które ktoś chciałby aby były inne


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: lanyard
sense:
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: lead | leash
sense:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: bow
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: sniper
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snappassa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snappassa
trans_list: snapstreak
sense:
(neologizm) funkcja w aplikacji Snapchat wskazująca liczbę dni, przez jaką dwaj użytkownicy nieprzerwanie wymieniają ze sobą snapy


lexentry: pol/snopowiązałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snopowiązałka
trans_list: binder | reaper-binder
sense:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do zautomatyzowanego koszenia zboża, traw nasiennych i rzepaku, układania skoszonego materiału w snopy i wiązania ich sznurkiem;


lexentry: pol/snorkeling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snorkeling
trans_list: smorkelling | snorkeling
sense:
(sport, sportowy) forma obserwacji życia podwodnego, w której nurek unosi się na powierzchni wody z zanurzoną twarzą i wyposażony jest w maskę, fajkę umożliwiającą oddychanie oraz płetwy;


lexentry: pol/snowboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboarding
trans_list: snowboarding
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/snoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snoza
trans_list: skewer
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) beleczka układana poziomo w gnieździe, od której pszczoły odbudowują plaster


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: himself | myself | yourself
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soból
trans_list: sable
sense:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sobór
trans_list: church council
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stała rada biskupów przy patriarsze w prawosławiu;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: himself | myself | yourself
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjaldemokracja
trans_list: social democracy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: socialism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: sociology
sense:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socjopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjopatia
trans_list: sociopathy
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości podobne do psychopatii, przejawiające się nierespektowaniem podstawowych norm moralnych oraz wzorców zachowań w społeczeństwie;


lexentry: pol/socrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socrealizm
trans_list: socialist realism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: socyniański
trans_list: Socinian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: contact lens
sense:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/sodalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sodalicja
trans_list: sodality
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bractwo religijne, pobożne stowarzyszenie


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soja
trans_list: soy | soya | soybean | soya bean
sense:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokolnictwo
trans_list: falconry
sense:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokownik
trans_list: steam juice extractor | steam juicer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do domowego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw pod wpływem działania pary wodnej;


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: falcon | hawk
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/sokół_wędrowny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół wędrowny
trans_list: peregrine falcon | duck hawk | peregrine
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;


lexentry: pol/solarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solarium
trans_list: solarium
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stanowisko, kabina do opalania się światłem innym niż słoneczne


lexentry: pol/solarpunk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solarpunk
trans_list: solarpunk
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rodzaj fantastyki naukowej, który przedstawia optymistyczną wizję przyszłości świata, który rozwija się w sposób zrównoważony w oparciu o energię słoneczną, z poszanowaniem przyrody, bez nierówności społecznych


lexentry: pol/solastalgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solastalgia
trans_list: solastalgia
sense:
(psychologia, psychologiczny) smutek i niepokój odczuwany w związku z drastycznymi zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym


lexentry: pol/solilokwium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solilokwium
trans_list: soliloquy
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: solipsism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solista
trans_list: soloist
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: solitaire
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) duży kamień szlachetny (najczęściej brylant, diament) w oprawie, niekiedy otoczony drobnymi tego samego rodzaju


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: tapeworm
sense:
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;


lexentry: pol/soliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliton
trans_list: soliton
sense:
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością


lexentry: pol/solniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solniczka
trans_list: salt shaker | salt cellar
sense:
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;


lexentry: pol/solver__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solver
trans_list: solver
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) funkcja w kalkulatorach naukowych i programach komputerowych umożliwiająca rozwiązywanie równań;


lexentry: pol/sombrero__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sombrero
trans_list: sombrero
sense:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;


lexentry: pol/somnambulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnambulik
trans_list: sleepwalker
sense:
(medycyna, medyczny) osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnolencja
trans_list: drowsiness | somnolence
sense:
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/somnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnologia
trans_list: somnology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizjologia, fizjologiczny) dziedzina nauki zajmująca się snem – jego fizjologią, zaburzeniami, przebiegiem;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonata
trans_list: sonata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonda
trans_list: probe
sense:
(astronomia, astronomiczny) bezzałogowy statek kosmiczny wykorzystywany do eksplorowania miejsc w kosmosie, gdzie bezpośredni dostęp człowieka jest niemożliwy;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonet
trans_list: sonnet
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sorani__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: sorani
trans_list: Sorani
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z kurmandżi oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski;


lexentry: pol/sorgo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sorgo
trans_list: sorghum
sense:
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: sauce
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_mornay__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos mornay
trans_list: Mornay sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos na bazie beszamelu z dodatkiem startego sera (np. gruyère), stosowany m.in. w kuchni francuskiej do zapiekania potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos sojowy
trans_list: soy sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sos_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos tatarski
trans_list: tartar sauce | tartare sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;


lexentry: pol/sos_teriyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos teriyaki
trans_list: teriyaki | teriyaki sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)


lexentry: pol/sosna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sosna
trans_list: pine | pine tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sowa_jarzębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa jarzębata
trans_list: northern hawk owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowa_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa śnieżna
trans_list: Arctic Owl | Great White Owl | Snowy Owl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowietolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietolog
trans_list: Sovietologist
sense:
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii


lexentry: pol/sowietyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietyzacja
trans_list: Sovietization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym


lexentry: pol/sozologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sozologia
trans_list: environmental science | sozology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka i dyscyplina studiów o ochronie środowiska przyrodniczego przed destrukcyjnym wpływem cywilizacji;


lexentry: pol/sołtys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sołtys
trans_list: headman
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spad
trans_list: bleed
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadająca_gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadająca gwiazda
trans_list: shooting star
sense:
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadek
trans_list: inheritance
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkobierca
trans_list: heir | inheritor | successor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadkownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkownica
trans_list: Atwood machine
sense:
(fizyka, fizyczny) urządzenie używane do demonstracji ruchu jednostajnie przyspieszonego, zbudowane z bloczka, na którym zawieszone na nici są dwa obciążniki o znanych masach;


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochron
trans_list: parachute
sense:
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: parachutist | paratrooper | sky-diver
sense:
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadówa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: spadówa
trans_list: buzz off | get lost
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie


lexentry: pol/spadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadź
trans_list: honeydew
sense:
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew;


lexentry: pol/spalić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalić za sobą mosty
trans_list: burn bridges
sense:
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalony
trans_list: offside
sense:
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spanakopita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spanakopita
trans_list: spanakopita
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek szpinakowy – tradycyjny grecki, z ciasta filo, przekładany szpinakiem, czasem również serem feta


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spaniel
trans_list: spaniel
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/sparysoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sparysoma
trans_list: parrot-fish | parrotfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma Swainson, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;


lexentry: pol/sparysoma_kreteńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sparysoma kreteńska
trans_list: Mediterranean parrotfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma cretense Linnaeus, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych, występująca m.in. w Morzu Śródziemnym;


lexentry: pol/sparysoma_szmaragdowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sparysoma szmaragdowa
trans_list: stoplight parrotfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma viride Bonnaterre, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;


lexentry: pol/sparzyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: sparzyć
trans_list: be burning
sense:
doznać poparzenia, podrażnić skórę i mieć objawy poparzenia lub takie, jak po dotknięciu gorącej rzeczy


lexentry: pol/spać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spać
trans_list: sleep | be asleep
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości


lexentry: pol/specjalna_operacja_wojskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: specjalna operacja wojskowa
trans_list: special military operation
sense:
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.


lexentry: pol/specjalne_prawa_ciągnienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: specjalne prawa ciągnienia
trans_list: special drawing rights | SDR
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (jednostka monetarna) międzynarodowa jednostka obrachunkowa i umowna jednostka monetarna utworzona przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy;


lexentry: pol/specyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: specyfik
trans_list: specific
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm


lexentry: pol/spektrometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spektrometria
trans_list: spectrometry
sense:
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulacja
trans_list: gambling | profiteering | speculation | venture
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż


lexentry: pol/spermatozoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermatozoid
trans_list: spermatozoon | zoosperm | spermatozoid
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin


lexentry: pol/spermidyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermidyna
trans_list: spermidine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, ochrania DNA plemników przed kwasowym środowiskiem pochwy, reguluje laktację ssaków;


lexentry: pol/spermina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermina
trans_list: gerontine | musculamine | neuridine | spermine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;


lexentry: pol/spieniacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spieniacz
trans_list: frother
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do robienia piany, np. z mleka lub kawy


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinel
trans_list: spinel
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;


lexentry: pol/spinning__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinning
trans_list: spin fishing
sense:
(rybołówstwo, rybacki) metoda wędkowania polegająca na ustawicznym rzucaniu i wybieraniu sztucznej przynęty;


lexentry: pol/spinozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinozaur
trans_list: spinosaur
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Spinosaurus, rodzaj dinozaura gadziomiedniczego z rodziny Spinosauridae;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirala
trans_list: spiral glide
sense:
(lotnictwo, lotniczy) figura wyższego pilotażu, która polega na ruchu samolotu po linii śrubowej ze stopniowym zmniejszaniem wysokości;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirala
trans_list: spiral
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego


lexentry: pol/spironolakton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spironolakton
trans_list: spironolactone
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;


lexentry: pol/spirulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirulina
trans_list: spirulina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;


lexentry: pol/spodobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spodobać się
trans_list: be liked
sense:
trafić w czyjś gust, przypaść komuś do gustu, wywrzeć na kimś dobre wrażenie; wydać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spoina
trans_list: joint
sense:
(budownictwo) wypełniona zaprawą szczelina między płytkami ceramicznymi, cegłami lub innymi materiałami budowlanymi


lexentry: pol/spoina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spoina
trans_list: weld
sense:
(technologia, technika, techniczny) miejsce połączenia dwóch zespawanych metalowych fragmentów konstrukcji


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spojówka
trans_list: conjunctiva
sense:
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;


lexentry: pol/sport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sport
trans_list: sport | sports
sense:
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;


lexentry: pol/spowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiadać
trans_list: hear confession
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiedź
trans_list: confession
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: society
sense:
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/społeczna_odpowiedzialność_biznesu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczna odpowiedzialność biznesu
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy

trans_list:
corporate citizenship | corporate responsibility | corporate social performance | corporate social responsibility | responsible business | sustainable responsible business


lexentry: pol/sprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawa
trans_list: case
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/sprawczość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawczość
trans_list: agency
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie


lexentry: pol/sprawdzian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawdzian
trans_list: class test | school-test | test
sense:
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie


lexentry: pol/sprawozdawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawozdawczy
trans_list: accounting | reporting
sense:
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spread
trans_list: bid-ask spread | spread
sense:
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprint
trans_list: sprint
sense:
(zarządzanie) (informatyka, informatyczny) odcinek czasu (zwykle dwutygodniowy) na początku którego wybiera się zadania a na końcu demonstruje ich wykonanie


lexentry: pol/sprzed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: sprzed
trans_list: from before
sense:
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś starszego niż określony czas lub momentu zajścia zdarzenia wcześniej niż określony czas temu


lexentry: pol/sprzed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: sprzed
trans_list: from before
sense:
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś wcześniejszego niż określone zdarzenie lub momentu zajścia zdarzenia wcześniejszego niż określone zdarzenie


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprzężenie zwrotne
trans_list: feedback
sense:
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne_dodatnie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprzężenie zwrotne dodatnie
trans_list: exacerbating feedback | positive feedback | self-reinforcing feedback
sense:
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem potęgującym takie odchylenie;


lexentry: pol/sprzężenie_zwrotne_ujemne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprzężenie zwrotne ujemne
trans_list: balancing feedback | negative feedback
sense:
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem niwelującym takie odchylenie;


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężyna
trans_list: spring
sense:
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/sprężysty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężysty
trans_list: elastic | resilient | springy
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spust
trans_list: trigger
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;


lexentry: pol/spycharka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spycharka
trans_list: bulldozer
sense:
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójnik
trans_list: conjunction
sense:
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółdzielnia
trans_list: cooperative
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółgłoska
trans_list: consonant
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka
trans_list: company
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_z_ograniczoną_odpowiedzialnością__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
trans_list: limited liability company
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka zależna
trans_list: subsidiary
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/spławik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spławik
trans_list: cork
sense:
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;


lexentry: pol/spłonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłonka
trans_list: primer | priming element
sense:
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;


lexentry: pol/spłuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłuczka
trans_list: flush | water closet
sense:
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem


lexentry: pol/spływać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spływać
trans_list: shove off | vamoose
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) odchodzić, odczepiać się, zostawiać w spokoju


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squash
trans_list: squash
sense:
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sranie w banię
trans_list: bullshit
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srać_w_gacie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: srać w gacie
trans_list: shit one's pants
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) być bardzo zdenerwowanym, bać się, odczuwać silny strach


lexentry: pol/srebrny_ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srebrny ekran
trans_list: silver screen
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (przenośnie, przenośnia) kino w ogólności, film kinowy


lexentry: pol/sriracha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sriracha
trans_list: sriracha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pikantny tajski sos z przetartych papryczek chili z dodatkiem czosnku, octu, cukru i soli używany jako przyprawa;


lexentry: pol/srokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: srokosz
trans_list: great grey shrike
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lanius excubitor, popielatoczarny ptak występujący na półkuli północnej;


lexentry: pol/sromotnik_bezwstydny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sromotnik bezwstydny
trans_list: common stinkhorn
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Phallus impudicus, gatunek grzyba niejadalnego z rodziny sromotnikowatych;


lexentry: pol/ssak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ssak
trans_list: mammal
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;


lexentry: pol/staccato__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staccato
trans_list: staccato
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: station
sense:
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: station
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu


lexentry: pol/stacja_kolejowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja kolejowa
trans_list: railroad station | railway station | train station
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;


lexentry: pol/stacja_telewizyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja telewizyjna
trans_list: television station
sense:
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;


lexentry: pol/stadion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stadion
trans_list: stadium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: herd | pack | flock | swarm | mob | troop
sense:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajenka
trans_list: crib | nativity scene
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stajnia_Augiasza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajnia Augiasza
trans_list: Augean stables
sense:
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem


lexentry: pol/stal_kortenowska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stal kortenowska
trans_list: corten steel | weathering steel | COR-TEN steel
sense:
(technologia, technika, techniczny) stal konstrukcyjna o podwyższonej odporności na warunki atmosferyczne, na której powierzchni tworzy się samoczynnie ochronna warstwa tlenków, również o walorach dekoracyjnych


lexentry: pol/stalag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalag
trans_list: stalag
sense:
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki obóz dla jeńców wojennych (szeregowych i podoficerów) podczas II wojny światowej;


lexentry: pol/stalinista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinista
trans_list: Stalinist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizm
trans_list: Stalinism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stalinizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizować
trans_list: Stalinize
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm


lexentry: pol/stalinowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinowski
trans_list: Stalinist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina


lexentry: pol/stalker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalker
trans_list: stalker
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia


lexentry: pol/stalking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalking
trans_list: stalking
sense:
(socjologia, socjologiczny) (kryminologia, kryminologiczny) złośliwe i powtarzające się nagabywanie, naprzykrzanie się czy prześladowanie, zagrażające czyjemuś bezpieczeństwu;


lexentry: pol/stalownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalownia
trans_list: steel plant
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hutnictwo, hutniczy) dział huty zajmujący się wytapianiem stali;


lexentry: pol/stan_cywilny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan cywilny
trans_list: marital status
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;


lexentry: pol/stan_nadzwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan nadzwyczajny
trans_list: state of emergency
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;


lexentry: pol/stan_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan prawny
trans_list: legal standing | legal status
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół okoliczności wpływających na określenie stosunku do przepisów danego podmiotu


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wojenny
trans_list: martial law
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/stan_wyjątkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wyjątkowy
trans_list: state of emergency
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/starczowzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starczowzroczność
trans_list: presbyopia
sense:
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;


lexentry: pol/staro-cerkiewno-słowiański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staro-cerkiewno-słowiański
trans_list: Old Church Slavonic | Old Church Slavic | Old Slavic | Old Slavonic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;


lexentry: pol/starofrancuski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starofrancuski
trans_list: Old French
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/staroniderlandzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: staroniderlandzki
trans_list: Old Dutch
sense:
używany, powstały, dziejący się w dawnych Niderlandach; pochodzący, wywodzący się z dawnych Niderlandów


lexentry: pol/staroobrzędowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staroobrzędowiec
trans_list: Old Believer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;


lexentry: pol/staroruski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: staroruski
trans_list: Old East Slavic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) obecnie wymarły wschodniosłowiański język używany na Rusi między X a XV wiekiem;


lexentry: pol/starosaksoński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starosaksoński
trans_list: Old Saxon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;


lexentry: pol/starotestamentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: starotestamentowy
trans_list: Old Testament
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu


lexentry: pol/staroturecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: staroturecki
trans_list: Old Turkic
sense:
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starożytność
trans_list: antiquity
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;


lexentry: pol/starzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starzenie
trans_list: ageing | aging
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;


lexentry: pol/statek_pożarniczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statek pożarniczy
trans_list: fireboat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;


lexentry: pol/statut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statut
trans_list: by-law | bylaw
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;


lexentry: pol/statyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyna
trans_list: statin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek obniżający poziomy lipidów i poprawiający stan układu krążenia


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: statistics
sense:
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: statistics
sense:
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyw
trans_list: tripod
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/staurolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staurolit
trans_list: staurolite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;


lexentry: pol/staw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staw
trans_list: pond
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;


lexentry: pol/stawianie_chochoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawianie chochoła
trans_list: straw man | strawman
sense:
metoda manipulacji polegająca na atakowaniu, wyśmiewaniu lub podważaniu poglądów przeciwnika, których przeciwnik nigdy nie wyraził


lexentry: pol/stawonóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawonóg
trans_list: arthropod
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: stasis
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach)


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: tourniquet
sense:
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie


lexentry: pol/stała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stała
trans_list: constant
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;


lexentry: pol/stały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stały
trans_list: solid
sense:
(fizyka, fizyczny) o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować


lexentry: pol/stearyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stearyna
trans_list: stearin
sense:
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;


lexentry: pol/stebnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stebnować
trans_list: quilt | stitch
sense:
(krawiectwo) szyć ozdobnie widocznym ściegiem po wierzchu materiału, tworząc pojedynczą, nieprzerwaną linię


lexentry: pol/stegozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stegozaur
trans_list: stegosaur
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stek
trans_list: steak
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stekowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stekowiec
trans_list: monotreme
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku


lexentry: pol/stela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stela
trans_list: stele
sense:
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy


lexentry: pol/stelmach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stelmach
trans_list: cartwright
sense:
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który zajmuje się wyrobem kół i innych części wozów, powozów, bryczek, sań itp.


lexentry: pol/steno-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: steno-
trans_list: steno-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stenografia
trans_list: shorthand | stenography
sense:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/ster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ster
trans_list: rudder | helm
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: stereotype
sense:
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sternik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternik
trans_list: helmsman
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień


lexentry: pol/sternit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternit
trans_list: sternutator | sternutatory agent
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych;


lexentry: pol/sterowanie_numeryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowanie numeryczne
trans_list: numerical control
sense:
(informatyka, informatyczny) sterowanie programowe umożliwiające bezpośrednie wyzyskanie przez układ sterujący informacji liczbowych zakodowanych na taśmach magnetycznych, kartach dziurkowanych itp.


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowiec
trans_list: airship | dirigible | zeppelin | blimp
sense:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/sterownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterownik
trans_list: controller
sense:
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem


lexentry: pol/steryd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: steryd
trans_list: steroid
sense:
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilization
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilization
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stewia
trans_list: stevia
sense:
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stigma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stigma
trans_list: stigma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;


lexentry: pol/stilbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stilbit
trans_list: stilbite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia;


lexentry: pol/stilus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stilus
trans_list: digital pen | stilus pen
sense:
(rzadki, rzadko używany) (informatyka, informatyczny) narzędzie graficzne do ekranów dotykowych, kształtem przypominające długopis;


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: stoa
sense:
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: stochastic
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: dockyard | shipyard
sense:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stodoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stodoła
trans_list: barn
sense:
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: stand
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stok
trans_list: slope
sense:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: carpenter | joiner
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: capital | capital city
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolnica
trans_list: kneading board | pastry board
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża drewniana podkładka do wyrabiania, wałkowania i krojenia ciasta;


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomatologia
trans_list: stomatology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomia
trans_list: stoma
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: Colorado-beetle
sense:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: potato beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: centipede
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: millipede
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stopa_okopowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopa okopowa
trans_list: trench foot
sense:
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: stopwatch | timer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: stopper
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: degree
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: superlative
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: comparative
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: footer
sense:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: presser foot
sense:
(technologia, technika, techniczny) (krawiectwo) część maszyny do szycia dociskająca szytą tkaninę do płytki ściegowej


lexentry: pol/stopniowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopniowanie
trans_list: comparison
sense:
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: stack
sense:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: pyre
sense:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stosunek_przerywany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek przerywany
trans_list: coitus interruptus
sense:
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: sexual intercourse
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: association | affiliation
sense:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stołp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stołp
trans_list: bergfried
sense:
(architektura, architektoniczny) wieża lub baszta będąca częścią średniowiecznego zamku, przeznaczona wyłącznie do celów obronnych, niezamieszkała w czasie pokoju;


lexentry: pol/stracciatella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stracciatella
trans_list: stracciatella
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: strike
sense:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straponten
trans_list: folding seat | tip-up seat
sense:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/stratowulkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratowulkan
trans_list: stratovolcano
sense:
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: stratification
sense:
(rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze


lexentry: pol/stratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratyfikacja
trans_list: stratification
sense:
(socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp.


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: fire brigade | fire department | fire station
sense:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: coast guard | coastguard
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnica
trans_list: watchtower
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa erogenna
trans_list: erogenous zone
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/strefa_wolnocłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa wolnocłowa
trans_list: free zone
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ograniczony teren, na którym składowane towary są zwolnione z opłat celnych;


lexentry: pol/streptomycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: streptomycyna
trans_list: streptomycin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy;


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: streszczać
trans_list: summarise
sense:
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stretching__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stretching
trans_list: stretching
sense:
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń fizycznych polegający na rozciąganiu mięśni celem ich uelastycznienia


lexentry: pol/strofantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strofantyna
trans_list: strophanthin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) glikozyd otrzymywany ze strofantu stosowany jako lek nasercowy


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: reed
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/strojnica_włoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strojnica włoska
trans_list: minstrel bug | striped bug
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Graphosoma lineatum Linnaeus, owad z rzędu pluskwiaków;


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: party
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: web page | website
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: club | party
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strop
trans_list: ceiling
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strucla_z_makiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strucla z makiem
trans_list: poppy seed roll
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strudel
trans_list: strudel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: plane
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struktura_spinki_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struktura spinki do włosów
trans_list: hairpin
sense:
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par


lexentry: pol/strukturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strukturalizm
trans_list: structuralism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;


lexentry: pol/strumień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strumień
trans_list: stream
sense:
(informatyka, informatyczny) transmisja dostarczająca na życzenie skompresowane dane multimedialne przez Internet


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: string
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: scab | crust
sense:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strusia_polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strusia polityka
trans_list: ostrich policy | ostrich politics
sense:
sytuacja, w której ktoś unika rozwiązywania problemów udając, że ich nie dostrzega; unikanie podjęcia decyzji


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: attic | loft
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strychulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strychulec
trans_list: strickle
sense:
deseczka do usuwania nadmiaru towarów sypkich, np. zboża, poprzez przesuwanie jej po krawędzi naczynia - miary


lexentry: pol/strychulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strychulec
trans_list: strickle
sense:
ochraniacz zakładany na pęciny zwierzętom pociągowym i wierzchowym dla zapobieżenia kaleczeniu („strychowaniu”)


lexentry: pol/strzałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzałka
trans_list: sagitta
sense:
(geometria) strzałka łuku: odcinek stanowiący różnicę promienia koła prostopadłego do cięciwy ograniczającej odcinek koła oraz wysokości trójkąta wyznaczonego przez ramiona kąta środkowego i tę cięciwę;


lexentry: pol/strzelanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelanka
trans_list: shooter
sense:
(gry komputerowe) gatunek gier cyfrowych, których rozgrywka opiera się na pokonywaniu przeciwników za pomocą broni palnej;


lexentry: pol/strzelba_potokowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelba potokowa
trans_list: Eurasian minnow | common minnow | minnow
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;


lexentry: pol/strzemiączko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemiączko
trans_list: stapes
sense:
(potocznie, potoczny) pasek, taśma lub gumka u dołu spodni, zakładane pod stopę, zapobiegające podciąganiu się nogawki w górę


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: stirrup
sense:
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzygonia_choinówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzygonia choinówka
trans_list: pine beauty
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Panolis flammea, owad z rodziny sówkowatych;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: syringe | hypodermic
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strzyżoń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżoń
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej


lexentry: pol/strzyżyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyczek
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku


lexentry: pol/strzyżyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk
trans_list: wren
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję


lexentry: pol/strzyżyk_karoliński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk karoliński
trans_list: Carolina wren
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;


lexentry: pol/strzyżyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyki
trans_list: wren
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój
trans_list: tune | accordatura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/strój_równomiernie_temperowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój równomiernie temperowany
trans_list: equal temperament
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części


lexentry: pol/strętwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strętwa
trans_list: electric eel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Electrophorus electricus, gatunek słodkowodnej ryby z rodzaju Electrophorus o podłużnym kształcie i zdolności rażenia prądem elektrycznym;


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: studio
sense:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/studium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studium
trans_list: atelier
sense:
(edukacja, edukacyjny) nazwa uczelni, jej wydziału, a także innej szkoły lub jednostki badawczej albo rodzaj pobieranej nauki


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: phimosis
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
trans_list: gaiter
sense:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stwórca
trans_list: creator | maker
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;


lexentry: pol/styczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styczna
trans_list: tangent
sense:
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;


lexentry: pol/stycznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stycznik
trans_list: contactor
sense:
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;


lexentry: pol/stykówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stykówka
trans_list: contact sheet
sense:
(fotografia) odbitka fotograficzna służąca do uzyskania wglądówek, wykonana przez naświetlenie papieru światłoczułego przez negatywy położone bezpośrednio na tym papierze


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: lifestyle
sense:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: style
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (architektura, architektoniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (sztuka) styl charakterystyczny dla danego twórcy lub dzieła


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: stylistics
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych


lexentry: pol/stypulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulacja
trans_list: stipulation
sense:
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: stipulate
sense:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: styrofoam
sense:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: heap | pile | stack | rick
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: table
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stępka
trans_list: keel
sense:
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;


lexentry: pol/stężenie_molowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny;
written_rep: stężenie molowe
trans_list:
molarity | amount concentration | amount-of-substance concentration | molar concentration | substance concentration


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
trans_list: normality | equivalent concentration | normal concentration
sense:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/stężenie_powierzchniowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie powierzchniowe
trans_list: surface concentration
sense:
(chemia, chemiczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni


lexentry: pol/stężenie_procentowe_masowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie procentowe masowe
trans_list: mass percent | mass percentage | percentage by mass | weight percent | weight percentage
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach;


lexentry: pol/stężenie_procentowe_molowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie procentowe molowe
trans_list: mole percent | mole percentage | percentage by mole
sense:
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach;


lexentry: pol/stężenie_śmiertelne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie śmiertelne
trans_list: LC | LCt | lethal concentration
sense:
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku;


lexentry: pol/subalpejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subalpejski
trans_list: subalpine
sense:
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: subcontinent
sense:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkultura
trans_list: subculture
sense:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/subletalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subletalny
trans_list: sublethal
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) osłabiający znacznie żywotność organizmu, ale nie powodujący natychmiastowej śmierci


lexentry: pol/subordynacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subordynacjonizm
trans_list: subordinationism
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;


lexentry: pol/subskrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subskrypcja
trans_list: subscription
sense:
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: substance
sense:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substancja_czynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja czynna
trans_list: active ingredient
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;


lexentry: pol/substantywizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substantywizacja
trans_list: nominalization
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) przejście jakiejś części mowy do kategorii rzeczowników, użycie innej części mowy w funkcji rzeczownikowej


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: substitution
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: substitution
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;


lexentry: pol/subsydiarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydiarność
trans_list: subsidiarity
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: subsidy
sense:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/subtropik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subtropik
trans_list: subtropic
sense:
(geografia, geograficzny) strefa geograficzna i klimatyczna na Ziemi położona między tropikiem i strefą umiarkowaną, równolegle na południe oraz na północ od równika


lexentry: pol/subwoofer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subwoofer
trans_list: subwoofer
sense:
(technologia, technika, techniczny) głośnik służący do odtwarzania dźwięków o bardzo małych częstotliwościach;


lexentry: pol/suchogrzybek_oprószony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchogrzybek oprószony
trans_list: matte bolete
sense:
(mikologia, mikologiczny) Xerocomellus pruinatus (Fr.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/suchogrzybek_złotopory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchogrzybek złotopory
trans_list: red cracking bolete
sense:
(mikologia, mikologiczny) Xerocomellus chrysenteron (Bull.) Šutara, gatunek grzyba jadalnego z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/suchy_zębodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suchy zębodół
trans_list: dry socket
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) powikłanie po ekstrakcji zęba związane z zapaleniem zakończeń nerwowych znajdujących się w zębodole;


lexentry: pol/sucuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sucuk
trans_list: sucuk | sujuk
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sucha, pikantna kiełbasa wołowa (niekiedy z baraniny lub koniny), tradycyjnie wyrabiana w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sudoku
trans_list: sudoku
sense:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufler
trans_list: prompter
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/suflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suflet
trans_list: soufflé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;


lexentry: pol/sufrażystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufrażystka
trans_list: suffragette
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sugestywny
trans_list: suggestive
sense:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/sugilit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sugilit
trans_list: luvulite | sugilite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;


lexentry: pol/suicydologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suicydologia
trans_list: suicidology
sense:
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: suite
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/suk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suk
trans_list: souk
sense:
(handel, handlowy) bazar w krajach Bliskiego Wschodu lub handlowa dzielnica muzułmańska, często pod dachem;


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: dress | frock
sense:
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukiennice__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukiennice
trans_list: cloth hall
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) dawny miejski budynek z podcieniami, gdzie handlowano m.in. suknem;


lexentry: pol/sukka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukka
trans_list: succah | sukkah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów


lexentry: pol/sukkub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukkub
trans_list: succubus
sense:
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;


lexentry: pol/sukmana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukmana
trans_list: sukmana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: dress | gown
sense:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukralfat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukralfat
trans_list: sucralfate
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu ochronnym na śluzówkę żołądka i jelit, jak również przeciwdziałający hiperfosfatemii w mocznicy


lexentry: pol/sukraloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukraloza
trans_list: sucralose
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukulent
trans_list: succulent
sense:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumak
trans_list: sumac | sumach
sense:
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;


lexentry: pol/sumienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumienie
trans_list: conscience
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;


lexentry: pol/sumik_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumik błękitny
trans_list: blue catfish
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Ictalurus furcatus Valenciennes, gatunek sumokształtnych ryb słodkowodnych z rodziny sumikowatych;


lexentry: pol/sunnitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sunnitka
trans_list: sunni
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu


lexentry: pol/superarbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superarbiter
trans_list: superarbiter
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sędzia przewodniczący sądowi polubownemu, wybierany przez arbitrów obu stron sporu


lexentry: pol/superatom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superatom
trans_list: superatom
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) klaster atomów mający takie same właściwości, jak atom pewnego innego pierwiastka chemicznego


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: superhero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superheterodyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superheterodyna
trans_list: superheterodyne receiver
sense:
radioodbiornik, który wykorzystuje zasadę przemiany częstotliwości poprzez mieszanie sygnału wielkiej częstotliwości z sygnałem lokalnego generatora;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superksiężyc
trans_list: supermoon | super moon
sense:
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: supernova
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/supersieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supersieć
trans_list: superlattice
sense:
(fizyka, fizyczny) periodyczna struktura krystaliczna, najczęściej składająca się z następujących po sobie studni kwantowych


lexentry: pol/superwtorek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superwtorek
trans_list: Super Tuesday
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w USA: dzień (wtorek) na początku lutego lub marca w roku wyborów prezydenckich, kiedy w największej liczbie stanów odbywają się prawybory;


lexentry: pol/superżywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superżywność
trans_list: superfood
sense:
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie


lexentry: pol/suplement_diety__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suplement diety
trans_list: dietary supplement
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek zawierający składniki odżywcze mający stanowić uzupełnienie diety;


lexentry: pol/suport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suport
trans_list: opening act | supporting act | warm-up act
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(biologia, biologiczny) ogół procesów zachodzących w komórce, które prowadzą do zniesienia lub osłabienia skutków mutacji


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(biologia, biologiczny) zniesienie lub osłabienie zdolności komórek organizmu do produkowania przeciwciał pod wpływem antygenu


lexentry: pol/supresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supresja
trans_list: suppression
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na świadomym odwróceniu uwagi od świadomej treści psychicznej, wskutek czego staje się przedświadoma; hamowanie impulsów i pragnień nieakceptowanych przez superego


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: surfing
sense:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej


lexentry: pol/surogacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surogacja
trans_list: surrogacy | surrogation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udostępnianie przez kobietę własnego łona zapłodnionej in vitro komórce jajowej innej kobiety lub utrzymanie dziecka w fazie prenatalnej i urodzenie go dla innych osób


lexentry: pol/surowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surowy
trans_list: severe | strict | harsh | stern
sense:
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealistyczny
trans_list: surreal
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: surrealism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/suseł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suseł
trans_list: gopher | ground squirrel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: sushi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspens
trans_list: suspense
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/suspensa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspensa
trans_list: suspension
sense:
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;


lexentry: pol/susz_konferencyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: susz konferencyjny
trans_list: conference snack
sense:
(środowiskowy) ciastka, paluszki itp. podawane podczas przerw kawowych w trakcie konferencji, szkoleń itp.


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: cassock | soutane
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/sutasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutasz
trans_list: soutache
sense:
rękodzielnicza technika wykonywania ozdób i biżuterii z zaplatanych, kolorowych sznurków, koralików i kamieni ozdobnych


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suterena
trans_list: basement | basement apartment
sense:
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/sutra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutra
trans_list: sutra | sūtra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami;


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suw
trans_list: stroke
sense:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwak logarytmiczny
trans_list: slide rule
sense:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suweren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suweren
trans_list: ruler
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: sovereignty
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swami
trans_list: swami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: honorowy tytuł duchownych obojga płci


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: swastika
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: swastika
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swat
trans_list: matchmaker
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/swańska_sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swańska sól
trans_list: Svan salt | Svanetian salt
sense:
(spożywczy) tradycyjna przyprawa kuchni gruzińskiej o korzennym smaku, będąca mieszanką soli kamiennej, ziół i suszonych jarzyn


lexentry: pol/swing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swing
trans_list: swing
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;


lexentry: pol/sygnalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalista
trans_list: whistleblower
sense:
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
trans_list: invigilator | signal | signalling device | signalling equipment
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: Zionistic | Zionist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: Zionism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syk
trans_list: hiss
sense:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: syllable
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylabariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylabariusz
trans_list: syllabary
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) system pisma, w którym znaki odpowiadają zgłoskom (sylabom), a nie pojedynczym głoskom


lexentry: pol/sylabotoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sylabotoniczny
trans_list: accentual - syllabic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) o wierszu: posiadający stałą liczbę sylab i stałe akcentowanie


lexentry: pol/sylf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylf
trans_list: sylph
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;


lexentry: pol/symbiocen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbiocen
trans_list: symbiocene
sense:
postulowana, futurystyczna epoka rozwoju Ziemi, w której ludzie będą żyli w harmonii z naturą, we wzajemnym powiązaniu życia ze wszystkimi istotami


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbol
trans_list: symbol
sense:
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symbolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbolizm
trans_list: symbolism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetry
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;


lexentry: pol/symetria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symetria
trans_list: symmetry
sense:
(potocznie, potoczny) właściwość danego przedmiotu, według której możliwe jest podzielenie go na dwie połówki będące swoim lustrzanym odbiciem


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: symphony
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symonia
trans_list: simony | barratry
sense:
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakr
trans_list: simulacrum
sense:
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakrum
trans_list: simulacrum | simulacre
sense:
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/symultana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symultana
trans_list: simultaneous exhibition | simultaneous display
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)


lexentry: pol/synantrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synantrop
trans_list: synanthrope
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę przystosowane do życia w środowisku silnie przekształconym przez ludzi


lexentry: pol/synantropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synantropizm
trans_list: synanthropy
sense:
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: synapse
sense:
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;


lexentry: pol/synchrotron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synchrotron
trans_list: synchrotron
sense:
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu


lexentry: pol/syncytium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syncytium
trans_list: symplasm | syncytium
sense:
(biologia, biologiczny) komórka zawierająca wiele jąder komórkowych, powstała poprzez połączenie się pojedynczych komórek jednojądrowych;


lexentry: pol/syndet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndet
trans_list: syndet
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek myjący w formie kostki, zawierający sztuczne detergenty, stosowany jako zamiennik mydła lub szamponu


lexentry: pol/syndrom_Stendhala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom Stendhala
trans_list: Stendhal syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: syndrome
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób


lexentry: pol/syndrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom
trans_list: syndrome
sense:
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych


lexentry: pol/syndrom_chorego_budynku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom chorego budynku
trans_list: sick building syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom grupowego myślenia
trans_list: groupthink
sense:
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_jerozolimski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom jerozolimski
trans_list: Jerusalem syndrome
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
trans_list: honeymoon syndrome
sense:
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_oblężonej_twierdzy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom oblężonej twierdzy
trans_list: siege mentality
sense:
(psychologia, psychologiczny) wzbudzanie poczucia zagrożenia ze strony mniej lub bardziej wyimaginowanego wroga;


lexentry: pol/syndrom_paryski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom paryski
trans_list: Paris syndrome
sense:
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: Stockholm syndrome
sense:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/syndykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndykalizm
trans_list: syndicalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;


lexentry: pol/synekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synekologia
trans_list: synecology
sense:
dział ekologii, zajmujący się badaniem grup organizmów (jako całości) w biocenozach oraz zależności między zbiorowiskami organizmów a ich siedliskiem


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: synergy
sense:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: synaesthesia | synesthesia
sense:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: synod
sense:
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/synonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synonim
trans_list: synonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: syntagma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntezator
trans_list: synthesizer
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/syntonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntonizacja
trans_list: syntonization
sense:
proces dostrajania częstotliwości jednego urządzenia (zazwyczaj oscylatora) do częstotliwości drugiego


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: siren | mermaid
sense:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrofenicki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: syrofenicki
trans_list: Syrophoenician
sense:
charakterystyczny dla Syrofenicji lub Syrofenicjan, mający cechy lub właściwości przypisywane Syrofenicji lub Syrofenicjanom


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: syrup
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_hippodamejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system hippodamejski
trans_list: grid system
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) system urbanistyczny rozpowszechniony przez Hippodamosa z Miletu, zakładający m.in. rozwój miasta poprzez wyznaczenie geometrycznej i regularnej siatki ulic oraz budynków;


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: operating system
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: file system | filesystem
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/syzyfowa_praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syzyfowa praca
trans_list: Sisyphean task
sense:
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: Sabbath
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szabeltas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabeltas
trans_list: sabretache
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);


lexentry: pol/szabla_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabla śnieżna
trans_list: snow anchor | snow picket
sense:
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) lekki, zaostrzony drążek z metalowego kątownika służący do asekuracji w twardym śniegu i lodzie podczas wspinaczki i wędrówki w górach


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: avocet | pied avocet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabrownictwo
trans_list: looting
sense:
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szach
trans_list: shah
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachować
trans_list: bully
sense:
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: chessboard
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: chess
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szadź
trans_list: rime
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;


lexentry: pol/szafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa
trans_list: rack
sense:
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: jukebox
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafirek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafirek
trans_list: grape hyacinth
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Muscari botryoides (L.) Mill., szafirek drobnokwiatowy; ozdobna roślina cebulowa kwitnąca w warunkach naturalnych wczesną wiosną


lexentry: pol/szafot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafot
trans_list: scaffold
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;


lexentry: pol/szafran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafran
trans_list: saffron
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
trans_list: saffron
sense:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: shahada
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szakal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakal
trans_list: jackal
sense:
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;


lexentry: pol/szakszuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakszuka
trans_list: shakshouka | shakshuka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;


lexentry: pol/szakłak_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakłak pospolity
trans_list: European buckthorn | common buckthorn | purging buckthorn
sense:
(botanika, botaniczny) Rhamnus cathartica L., gatunek pospolitego krzewu lub drzewa z rodziny szakłakowatych, o własnościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
trans_list: hemlock
sense:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaleniec
trans_list: daredevil
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szalunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalunek
trans_list: casing
sense:
warstwa desek stanowiąca pokrycie ściany budynku, wykopu itp., wzmacniająca konstrukcję i uszczelniająca ją


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalupa
trans_list: lifeboat
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: shaman
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: shamanism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szamański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szamański
trans_list: shamanic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami


lexentry: pol/szaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaniec
trans_list: sconce
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: respect | esteem
sense:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: chance
sense:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanta
trans_list: chantey | chanty | shanty
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: blackmail | extortion
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: grey eminence | eminence grise | gray eminence | éminence grise
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: grey economy | informal economy | informal sector
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);


lexentry: pol/szarawary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarawary
trans_list: shalwar
sense:
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: locust
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarlatan
trans_list: charlatan | mountebank
sense:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szarogłaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarogłaz
trans_list: greywacke
sense:
(geologia, geologiczny) szara lub zielonkawa skała osadowa, zawierająca ziarna kwarcu, skaleni, łyszczyków i okruchy innych skał


lexentry: pol/szarotka_alpejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarotka alpejska
trans_list: edelweiss
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale Huet, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;


lexentry: pol/szarytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarytka
trans_list: Daughter of Charity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo;


lexentry: pol/szaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaser
trans_list: chasseur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: shashlik
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
trans_list: Satan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatnia
trans_list: cloakroom | coatroom | checkroom | dressing room | locker room | changing room
sense:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
trans_list: cloakroom attendant
sense:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szałamaja
trans_list: shawm
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczaw_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczaw zwyczajny
trans_list: Rumex aquaticus
sense:
(botanika, botaniczny) Rumex acetosa L., bylina z rodziny rdestowatych, pospolita na obszarze Polski;


lexentry: pol/szczelinowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczelinowy
trans_list: fricative
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia


lexentry: pol/szczeniak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szczeniak
trans_list: puppy
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: vaccine
sense:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: sincere | frank
sense:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczotka
trans_list: brush
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami;


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczudłak
trans_list: stilt
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczujnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczujnia
trans_list: scandal sheet
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) medium (stacja telewizyjna, gazeta, serwis internetowy itp.) postrzegane jako stronnicze i propagujące nienawiść polityczną lub społeczną, niekiedy wobec konkretnych osób


lexentry: pol/szczuroskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczuroskoczek
trans_list: kangaroo rat
sense:
(zoologia, zoologiczny) Dipodomys J.E. Gray, mały gryzoń północnoamerykański z rodziny karłomyszowatych;


lexentry: pol/szczwół_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczwół plamisty
trans_list: hemlock | poison hemlock | wild hemlock
sense:
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/szczypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczypce
trans_list: pincers | pliers
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do chwytania przedmiotów w formie dwóch zaciskających się ramion


lexentry: pol/szczyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczyt
trans_list: gable
sense:
(architektura, architektoniczny) ozdobne, zwężające się ku górze, zwieńczenie portalu, ryzalitu lub innego elementu architektonicznego


lexentry: pol/szczęka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczęka
trans_list: maxilla
sense:
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch kości ludzkiej czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby;


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
trans_list: Shakespearean
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: Shakespearean | Shakespearian
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: shellac
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: shelf
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szelit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelit
trans_list: scheelite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;


lexentry: pol/szeląg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szeląg
trans_list: farthing | penny | shilling
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna miedziana moneta zdawkowa w Polsce XVI–XVII wieku;


lexentry: pol/szereg_homologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szereg homologiczny
trans_list: homologous series
sense:
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych;


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: latitude
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szerokość_połówkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość połówkowa
trans_list: FWHM | full width at half maximum
sense:
(matematyka, matematyczny) odległość między dwoma punktami krzywej, w których funkcja opisująca tą krzywą przyjmuje wartość równą połowie wartości maksymalnej;


lexentry: pol/szeryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szeryf
trans_list: serif
sense:
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: suture
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szew_mężowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew mężowski
trans_list: husband stitch | daddy stitch | husband's knot | husband's stitch | vaginal tuck
sense:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji


lexentry: pol/szewc__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szewc
trans_list: orphan
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu;


lexentry: pol/szewnica_miętówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szewnica miętówka
trans_list: white ermine
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Spilosoma lubricipeda Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szezlong
trans_list: chaise longue
sense:
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/sześćdziesięcioczwórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sześćdziesięcioczwórka
trans_list: sixty-fourth note | hemidemisemiquaver
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;


lexentry: pol/szkandela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkandela
trans_list: bed warmer
sense:
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapular
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapular
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie


lexentry: pol/szkiełko_zegarkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkiełko zegarkowe
trans_list: watch glass
sense:
(chemia, chemiczny) rodzaj szklanego sprzętu laboratoryjnego, o kształcie okrągłego fragmentu sfery;


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: greenhouse
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkoda_całkowita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoda całkowita
trans_list: total loss
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkolenie
trans_list: training | coaching
sense:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoła wyższa
trans_list: college
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: schooner
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachar
trans_list: red-breasted merganser | Red-breasted Merganser
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: noble
sense:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlagmetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlagmetal
trans_list: Dutch gold | Dutch metal | schlagmetal
sense:
(sztuka) imitujący złoto, srebro lub brąz materiał dekoracyjny w postaci cienkich płatków, stosowany w malarstwie, rzeźbie i sztuce użytkowej


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlak
trans_list: trail
sense:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlam
trans_list: sludge
sense:
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych


lexentry: pol/szlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlama
trans_list: mudblood
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;


lexentry: pol/szlifierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka
trans_list: grinder | grinding machine
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;


lexentry: pol/szlifierka_kątowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka kątowa
trans_list: angle grinder
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: polish
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmatogłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmatogłowy
trans_list: raghead | towelhead
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (potocznie, potoczny) muzułmanin z Bliskiego Wschodu lub Afryki Północnej


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmer sercowy
trans_list: cardiac murmur | heart murmur | murmur
sense:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: trash
sense:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szmuglować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmuglować
trans_list: smuggle
sense:
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby


lexentry: pol/sznycel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sznycel
trans_list: schnitzel | veal cutlet
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


lexentry: pol/szo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szo
trans_list: sho
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szofar
trans_list: shofar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogun
trans_list: shogun
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: shock
sense:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: crib
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: nativity play
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szot
trans_list: sheet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: chauvinism
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpachlować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpachlować
trans_list: putty
sense:
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli


lexentry: pol/szpatułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpatułka
trans_list: spatula | tongue depressor
sense:
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła


lexentry: pol/szpic_fiński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpic fiński
trans_list: Finnish spitz
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii;


lexentry: pol/szpicruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpicruta
trans_list: crop | horsewhip
sense:
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: espionage | spying
sense:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: marrow | bone marrow
sense:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpilka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpilka
trans_list: pin
sense:
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: spinach
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpinet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinet
trans_list: spinet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: hospital
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szpital_polowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital polowy
trans_list: field hospital
sense:
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;


lexentry: pol/szponiastonóg_zbrojny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szponiastonóg zbrojny
trans_list: double-spurred spurfowl
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla Linnaeus, ptak z rodziny kurowatych, występujący w zachodniej i północno-zachodniej Afryce;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
trans_list: brisling | sprat
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: shrapnel | shrapnel shell
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztafaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztafaż
trans_list: staffage
sense:
(książkowy) elementy i środki zastosowane np. w dziele literackim, teatralnym czy w sytuacji życiowej, nie najistotniejsze dla idei dzieła lub w danej sytuacji, a jedynie uzupełniające lub ozdabiające coś


lexentry: pol/sztag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztag
trans_list: stay
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina olinowania stałego stabilizująca omasztowanie w płaszczyźnie symetrii jednostki pływającej;


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztaluga
trans_list: easel
sense:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztetl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztetl
trans_list: shtetl
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztolnia
trans_list: adit | groove
sense:
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: storm
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztrajmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztrajmel
trans_list: shtreimel
sense:
(żydowski) tradycyjna futrzana czapka wykonana z trzynastu skórek, zwykle sobolowych, stanowiąca część oficjalnego bądź odświętnego stroju niektórych grup ortodoksyjnych Żydów;


lexentry: pol/sztrandowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztrandowanie
trans_list: beaching
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) celowe wprowadzenie statku na przybrzeżną mieliznę w celu ratowania statku lub załogi;


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: trick
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczna inteligencja
trans_list: artificial intelligence
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: fireworks
sense:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/szturchaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturchaniec
trans_list: push
sense:
(potocznie, potoczny) niezbyt mocne uderzenie, zadawane w którąś część ciała powyżej pasa i poniżej głowy


lexentry: pol/szturmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturmak
trans_list: burgonet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;


lexentry: pol/szturmowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturmowiec
trans_list: stormtrooper
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen”


lexentry: pol/sztybel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztybel
trans_list: shtiebel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skromne pomieszczenie modlitewne chasydów, stanowiące również miejsce nauki i centrum życia społecznego wspólnoty;


lexentry: pol/szufelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufelka
trans_list: dustpan
sense:
łopatka z krótkim uchwytem do przerzucania sypkich materiałów, zagarniania śmieci, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/szufla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szufla
trans_list: shovel
sense:
łopata z ostro wygiętymi do góry krawędziami bocznymi blaszanego lub plastikowego ostrza i styliskiem zakończonym uchwytem w kształcie litery D lub T


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: drawer
sense:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szum uszny
trans_list: tinnitus
sense:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/szurf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szurf
trans_list: bore pit
sense:
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych


lexentry: pol/szurnięty__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: szurnięty
trans_list: crazy
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) niespełna rozumu, szalony


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuwar
trans_list: reed bed
sense:
(biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwa
trans_list: schwa
sense:
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: squadron
sense:
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwarc,_mydło_i_powidło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwarc, mydło i powidło
trans_list: everything from soup to nuts
sense:
o wielu, bardzo różnych, niepasujących do siebie rzeczach w jednym miejscu, zwłaszcza o towarach w sklepie, w którym jest po trochu wszystkiego


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwedzki stół
trans_list: smorgasbord
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyb
trans_list: shaft | oil rig | pithead
sense:
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybka_kolej_miejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybka kolej miejska
trans_list: S-train
sense:
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby


lexentry: pol/szybolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybolet
trans_list: shibboleth
sense:
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: glider | sailplane
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;


