# translation

lexentry: pol/Afganistan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Afganistan
trans_list: Afganistana
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;


lexentry: pol/Albania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Albania
trans_list: Albania
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;


lexentry: pol/Algierska_Republika_Ludowo-Demokratyczna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna
trans_list: Repoblika Aljeriana demôkratika sy entim-bahoaka
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii


lexentry: pol/Andora__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Andora
trans_list: Andora
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;


lexentry: pol/Azerbejdżan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Azerbejdżan
trans_list: Azerbaijàna
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;


lexentry: pol/Azja_Południowo-Wschodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Azja Południowo-Wschodnia
trans_list: Azia Atsimo Atsinanana
sense:
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;


lexentry: pol/Bhutan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bhutan
trans_list: Botanina
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;


lexentry: pol/Biblia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Biblia
trans_list: Baiboly
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;


lexentry: pol/Bośnia_i_Hercegowina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bośnia i Hercegowina
trans_list: Bosnie-Herzégovine
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;


lexentry: pol/Boże_Narodzenie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Boże Narodzenie
trans_list: Noely
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Bułgaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Bułgaria
trans_list: Bolgaria
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;


lexentry: pol/Chorwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Chorwacja
trans_list: Croatie
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;


lexentry: pol/Dania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dania
trans_list: Danemark
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;


lexentry: pol/Dominika__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Dominika
trans_list: Dominika
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;


lexentry: pol/Droga_Mleczna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Droga Mleczna
trans_list: làlana mandronono
sense:
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny;


lexentry: pol/Egipt__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Egipt
trans_list: Egypta
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;


lexentry: pol/Ekwador__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ekwador
trans_list: Ekoatera
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;


lexentry: pol/Etiopia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Etiopia
trans_list: Etiopia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;


lexentry: pol/Europa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Europa
trans_list: Eorôpa
sense:
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;


lexentry: pol/Fidżi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Fidżi
trans_list: Fidji
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;


lexentry: pol/Finlandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Finlandia
trans_list: Finlandy
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;


lexentry: pol/Franche-Comté__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Franche-Comté
trans_list: Franche-Comté
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Francja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Francja
trans_list: Frantsa
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;


lexentry: pol/Germanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Germanin
trans_list: alema
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;


lexentry: pol/Hiszpania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Hiszpania
trans_list: Espaina
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;


lexentry: pol/Islamska_Republika_Afganistanu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islamska Republika Afganistanu
trans_list: Repoblika islamikan' Afganistana
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;


lexentry: pol/Islandia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Islandia
trans_list: Islandy
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;


lexentry: pol/Jehowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Jehowa
trans_list: Jehovah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy.


lexentry: pol/Kanaan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanaan
trans_list: Kanaana
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;


lexentry: pol/Kanaan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanaan
trans_list: Kanaana
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/Kanada__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kanada
trans_list: Kanada
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/Kazachstan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kazachstan
trans_list: Kazakstàna
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;


lexentry: pol/Kościół__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół
trans_list: fiangonana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii


lexentry: pol/Kościół__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół
trans_list: fiangonana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;


lexentry: pol/Kościół_katolicki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Kościół katolicki
trans_list: Eglizy Katolika
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;


lexentry: pol/Kuba__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Kuba
trans_list: Kioba
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;


lexentry: pol/Lew__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Lew
trans_list: Liona
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;


lexentry: pol/Litwa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Litwa
trans_list: Lituania
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;


lexentry: pol/Madagaskar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Madagaskar
trans_list: Madagasikara
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;


lexentry: pol/Mahomet__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mahomet
trans_list: Mohammed
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;


lexentry: pol/Malawi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Malawi
trans_list: Malawi
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;


lexentry: pol/Mamoudzou__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mamoudzou
trans_list: Mamoudzou
sense:
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;


lexentry: pol/Mauretania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Mauretania
trans_list: Maoritania
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;


lexentry: pol/Modlitwa_Pańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Modlitwa Pańska
trans_list: Ray-nay any an-danitra
sense:
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów;


lexentry: pol/Niasa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Niasa
trans_list: Malawi
sense:
(geografia, geograficzny) jezioro należące do grupy Wielkich Jezior Afrykańskich, położone w południowo-wschodniej Afryce;


lexentry: pol/Norwegia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Norwegia
trans_list: Nôrvezy
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;


lexentry: pol/Ojcze_nasz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ojcze nasz
trans_list: Ray-nay any an-danitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;


lexentry: pol/Organizacja_Narodów_Zjednoczonych__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Organizacja Narodów Zjednoczonych
trans_list: Firenena Mikambana
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;


lexentry: pol/Paryż__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Paryż
trans_list: Paris
sense:
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;


lexentry: pol/Polska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Polska
trans_list: Polonia | Polonina | Pôlôna
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;


lexentry: pol/Republika_Argentyńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Argentyńska
trans_list: Repoblika Arjentina
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny


lexentry: pol/Republika_Federalna_Niemiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Federalna Niemiec
trans_list: Repoblika federalin'i Alemaina
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;


lexentry: pol/Republika_Środkowoafrykańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Republika Środkowoafrykańska
trans_list: Repoblikan'i Afrika Afovoany
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;


lexentry: pol/Rosja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rosja
trans_list: Rosia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;


lexentry: pol/Rwanda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Rwanda
trans_list: Roanda
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;


lexentry: pol/Serbia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Serbia
trans_list: Serbia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;


lexentry: pol/Singapur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Singapur
trans_list: Singapaoro
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;


lexentry: pol/Szwajcaria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Szwajcaria
trans_list: Soisa
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;


lexentry: pol/Tamil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Tamil
trans_list: tamily
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki


lexentry: pol/Tanzania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Tanzania
trans_list: Tanzania
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;


lexentry: pol/Uganda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uganda
trans_list: Oganda
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;


lexentry: pol/Ukraina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ukraina
trans_list: Okraina
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;


lexentry: pol/Wielkanoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkanoc
trans_list: Paska
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wikipedia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wikipedia
trans_list: Wikipedia
sense:
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia


lexentry: pol/Wolne_Hrabstwo_Burgundii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolne Hrabstwo Burgundii
trans_list: Franche-Comté
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Wyspa_Wielkanocna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Wielkanocna
trans_list: Nosin’i Paska
sense:
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;


lexentry: pol/Wyspy_Cooka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Cooka
trans_list: Nosy Kook
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;


lexentry: pol/Wyspy_Kanaryjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kanaryjskie
trans_list: Nosy Kanaria
sense:
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zachodni Brzeg
trans_list: Jordania Andrefana
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;


lexentry: pol/Zimbabwe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zimbabwe
trans_list: Zimbaboe
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;


lexentry: pol/Związek_Australijski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Australijski
trans_list: Commonwealth an'i Aostralia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa


lexentry: pol/a_także__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: a także
trans_list: ary
sense:
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów


lexentry: pol/adres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adres
trans_list: ladiresy
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka


lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupunktura
trans_list: tsindrona volamena
sense:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/albo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: albo
trans_list: na
sense:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: alleluja
trans_list: aleloia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasada
trans_list: ambasady
sense:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: Takamoa
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/anorgazmia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorgazmia
trans_list: tsifisiana orgasma
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybakteryjny
trans_list: antibakterianina | manala bakteria
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteka
trans_list: famoaham-panafody
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: jabo
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektura
trans_list: maritrano
sense:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcybiskup
trans_list: arseveka
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arogancja
trans_list: angiangy
sense:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma
trans_list: sefo
sense:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrologia
trans_list: fanandroana
sense:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostrada
trans_list: lala-masaka
sense:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autyzm
trans_list: autiste
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: mpisolovava
sense:
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: mpisolovava
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakłażan
trans_list: baranjely
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/bardzo__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: bardzo
trans_list: abo
sense:
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: soroka
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwan
trans_list: sampy
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beton
trans_list: varafasy
sense:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
sense_num: 02
written_rep: bez
trans_list: tsy misy
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: tapotsiny
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: fotsy
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia
trans_list: biolojia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskup
trans_list: eveka
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian
trans_list: falamakavava
sense:
(ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bogini
trans_list: andriamanibavy
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brioszka
trans_list: briôsy
sense:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza
trans_list: ora-mikija
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: burza mózgów
trans_list: zaikakelim-pamoahankevitra
sense:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: tavoahangy
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: Andriamanitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: na
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bękart
trans_list: maty vady
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: feo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: tongolo
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cela
trans_list: sela
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: batisa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: kristianisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: borera
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża
trans_list: fitondrana vohoka
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier
trans_list: siramamy
sense:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukierek
trans_list: vatomamy
sense:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cukiernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukiernia
trans_list: fanaovan-javamamy
sense:
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)


lexentry: pol/curry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curry
trans_list: karia
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie


lexentry: pol/cwaniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwaniak
trans_list: mpanjono
sense:
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: isa
sense:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykada
trans_list: jorery
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoplazma
trans_list: sesitsela
sense:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasopismo
trans_list: gazety
sense:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladowy
trans_list: sokola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: mena
sense:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czkawka
trans_list: solavady
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/człowiek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek
trans_list: olona
sense:
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;


lexentry: pol/daktyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: daktyl
trans_list: daty
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demon
trans_list: devoly
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszcz
trans_list: orana | ranonorana
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: diamondra
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda
trans_list: roalahiny
sense:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/dokąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: dokąd
trans_list: aiza
sense:
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina
trans_list: lohasaha
sense:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotyk
trans_list: mikitika
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: hazo
sense:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: lalan' ny hazofijaliana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: hazo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudek
trans_list: takadalana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/dwukropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwukropek
trans_list: teboka roa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć


lexentry: pol/dyktatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura
trans_list: fangejana
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: ankizy | zaza
sense:
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;


lexentry: pol/dziesięcioro_przykazań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcioro przykazań
trans_list: Didy Folo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju


lexentry: pol/ekonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekonomia
trans_list: toe-karena
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: ampinga
sense:
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.


lexentry: pol/epidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemia
trans_list: fidorohana
sense:
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;


lexentry: pol/epistemologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epistemologia
trans_list: epistemolojia
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii, zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;


lexentry: pol/esej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esej
trans_list: famelabelaran-kevitra
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;


lexentry: pol/etui__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etui
trans_list: tranga
sense:
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;


lexentry: pol/ewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelia
trans_list: filazantsara
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;


lexentry: pol/fałszywy_przyjaciel__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: fałszywy przyjaciel
trans_list: sandoka namana
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: amontana
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi


lexentry: pol/figowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec
trans_list: amontana
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/figowiec_sykomora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec sykomora
trans_list: mamankona
sense:
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujące w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiane w basenie Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/filozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filozofia
trans_list: fitiavanafahendrena
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;


lexentry: pol/fioletowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: fioletowy
trans_list: volomparasy
sense:
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;


lexentry: pol/fiołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fiołek
trans_list: volomparasy
sense:
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;


lexentry: pol/folklor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folklor
trans_list: angano
sense:
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.


lexentry: pol/fontanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fontanna
trans_list: loharano
sense:
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;


lexentry: pol/fortepian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fortepian
trans_list: valihavata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/foton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foton
trans_list: voan-kazavana
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/frajer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frajer
trans_list: vorontsiloza
sense:
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane


lexentry: pol/francuski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: francuski
trans_list: fiteny frantsay
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: vondron-kintana
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: vozona
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: karazana
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;


lexentry: pol/geografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geografia
trans_list: jeografia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: kanonkanona
sense:
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/gleba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gleba
trans_list: tany
sense:
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: filazantsara
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: ampongabendanitra
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: momba ny sambo
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/grzebień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebień
trans_list: hogo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: kintana
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: fanday
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: loha
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata
trans_list: dite
sense:
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2);


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: dite
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: mofomamy
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: haibolan-dranoka
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: fakamalao
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imię
trans_list: anarana
sense:
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp.;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: miratoerana
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: toetra
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: lavabato
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: mitroka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: androngo
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: bibindandy
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: lavènona
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jujuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jujuba
trans_list: mokonazy
sense:
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: lela
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: lela
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: raiketra | raketa
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: kalandrier
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: kalifaty
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: tana
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: vato
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: kalabe
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: tranga
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: katolisisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: kafe
sense:
(spożywczy) ziarna rośliny (1.1), z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3)


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: ankihibe
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/kilo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: kilao-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilogram
trans_list: kilaograma
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: sehatra
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: kôrnisy
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: fanalahidy
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/kod_źródłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod źródłowy
trans_list: fango
sense:
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: kafeina
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: lohalika
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: zanatany
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: zanatany
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: moka
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: komety
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: ordinatera | solosaina
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się przetworzyć w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: kominisma
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: kadobo
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/konik_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik polny
trans_list: valala
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;


lexentry: pol/konopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konopie
trans_list: rongony
sense:
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;


lexentry: pol/koper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koper
trans_list: XXX
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;


lexentry: pol/koronawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronawirus
trans_list: coronavirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;


lexentry: pol/koń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koń
trans_list: soavaly
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;


lexentry: pol/kościół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół
trans_list: fiangonana
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: tsaoka
sense:
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: tsaoka
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;


lexentry: pol/krew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krew
trans_list: ra
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;


lexentry: pol/krokodyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodyl
trans_list: voay
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;


lexentry: pol/kruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk
trans_list: goaika
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;


lexentry: pol/kruk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk zwyczajny
trans_list: gagà
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/krykiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krykiet
trans_list: ampipanga
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;


lexentry: pol/kryształ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryształ
trans_list: kristaly
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;


lexentry: pol/krzesło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzesło
trans_list: seza
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);


lexentry: pol/krzywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krzywica
trans_list: malemy taolana
sense:
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;


lexentry: pol/książka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: książka
trans_list: boky
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;


lexentry: pol/księżyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: księżyc
trans_list: volana
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;


lexentry: pol/ksylofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ksylofon
trans_list: atranatrana
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;


lexentry: pol/kukurydza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kukurydza
trans_list: katsaka
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/kusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kusza
trans_list: arbaleta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;


lexentry: pol/kwas_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwas siarkowy
trans_list: asidra solfiorika
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;


lexentry: pol/kwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kwiat
trans_list: vonikazo
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania


lexentry: pol/kłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kłos
trans_list: sofina
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;


lexentry: pol/latarnia_morska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: latarnia morska
trans_list: fara
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;


lexentry: pol/lekarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lekarstwo
trans_list: zava-mahadomelona
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy


lexentry: pol/leksykon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leksykon
trans_list: diksionera
sense:
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;


lexentry: pol/leniwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: leniwiec
trans_list: hakamoana
sense:
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);


lexentry: pol/lew_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lew afrykański
trans_list: liona
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/lewica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lewica
trans_list: ankavia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;


lexentry: pol/liberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liberalizm
trans_list: liberalisma
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;


lexentry: pol/liczba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba
trans_list: isa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa


lexentry: pol/liczba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liczba
trans_list: isa
sense:
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);


lexentry: pol/listonosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: listonosz
trans_list: anona
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki


lexentry: pol/liść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: liść
trans_list: ravina
sense:
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;


lexentry: pol/lody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lody
trans_list: ranomandry
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków


lexentry: pol/lub__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: lub
trans_list: na
sense:
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/luneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: luneta
trans_list: solomaso
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw


lexentry: pol/lustro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: lustro
trans_list: fitaratra
sense:
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;


lexentry: pol/malarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarstwo
trans_list: hosodoko
sense:
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);


lexentry: pol/marmur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmur
trans_list: kanety
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;


lexentry: pol/małpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpa
trans_list: gidro
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;


lexentry: pol/meczet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meczet
trans_list: moske
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;


lexentry: pol/melodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodia
trans_list: rivotra
sense:
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;


lexentry: pol/mendoweszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mendoweszka
trans_list: foza
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: monina
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: refy
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: fitaovam-pitenenana
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mili-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mili-
trans_list: mili-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: borosin-trano
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: fandrama
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: betsantely
sense:
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: betsantely
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: ronono
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: môlekiola
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/monofizytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monofizytyzm
trans_list: monophysisme
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: ranomasina
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: moka
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: môtô
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: lolo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: ny maìzina
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: gaboka
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: gaboka
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: tranom-bakoka
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: samoina
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: maritiora
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: tantanana
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: ridao
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: zom-pirenena
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/nic__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: nic
trans_list: na inona na inona
sense:
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebieski
trans_list: manga
sense:
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/niebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebo
trans_list: lanitra
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;


lexentry: pol/niedożywienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedożywienie
trans_list: tsifanjariantsakafo
sense:
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów


lexentry: pol/niemal__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: niemal
trans_list: saiky
sense:
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.


lexentry: pol/niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: niemiecki
trans_list: alema
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);


lexentry: pol/niemniej_jednak__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: niemniej jednak
trans_list: na dia izany aza
sense:
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu


lexentry: pol/nieskończoność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieskończoność
trans_list: tsiefa
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną


lexentry: pol/nos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nos
trans_list: orona
sense:
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;


lexentry: pol/notes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notes
trans_list: diary
sense:
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;


lexentry: pol/nowotwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór
trans_list: fivontosana
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: oseana | ranomasina
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: vinaingitra
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami;


lexentry: pol/odbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbiór
trans_list: ray
sense:
wzięcie czegoś co jest nasze lub przeznaczone dla nas a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: mangabangabaka
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/ognisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognisko
trans_list: fifantohana
sense:
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: rambo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: kitsaotsao
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: Ray-nay any an-danitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: sambirano
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: diloilo
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: diloilo
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: oliva
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/online__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: online
trans_list: an-tserasera
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej


lexentry: pol/opuncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opuncja
trans_list: raketa
sense:
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: mitsitra
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: voromahery | egla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: mpanjanaka
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: rirakitso
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: masajy
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: ampinga
sense:
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: bibikely
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: mamono
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: padać
trans_list: orana
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: hazom-boanio
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: fitandremana
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/paragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragon
trans_list: ray
sense:
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar


lexentry: pol/pawian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pawian
trans_list: rinasoa
sense:
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: lapa
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: pejy
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: parasy
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumy
trans_list: ranomanitra
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/perkozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkozek
trans_list: kiborano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personel
trans_list: olona
sense:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/persymona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: persymona
trans_list: masajy
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;


lexentry: pol/pewien__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: pewien
trans_list: iray
sense:
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnia
trans_list: tsinambolana
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianino
trans_list: valihavata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek
trans_list: fasika
sense:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: hira
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorun
trans_list: tselatra
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: langilangy
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: kitra
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: fajiry
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/plaża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plaża
trans_list: morona
sense:
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: triotrio
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: manadala
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: manadala
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/podmorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podmorski
trans_list: sambirano
sense:
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: mitia
sense:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokój
trans_list: fandriampahalemana
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: policja
trans_list: fahadiovana
sense:
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polityka
trans_list: politika
sense:
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańczowy
trans_list: voasary
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: pomarańczowy
trans_list: voasary
sense:
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;


lexentry: pol/pomidor_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidor zwyczajny
trans_list: voatabia
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;


lexentry: pol/pomidorowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowy
trans_list: voatabia
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora roku
trans_list: tonontaona
sense:
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: kitapom-batsy
sense:
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potop
trans_list: tondra-drano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośladek
trans_list: vody
sense:
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawica
trans_list: ankavanana
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: lalàna
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;


lexentry: pol/prosta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prosta
trans_list: ankavanana
sense:
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protokół
trans_list: dingana
sense:
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;


lexentry: pol/przecinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przecinek
trans_list: faingo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;


lexentry: pol/przeciwnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwnik
trans_list: dovy
sense:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmiot
trans_list: zavatra
sense:
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo


lexentry: pol/przestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestrzeń
trans_list: lalaka
sense:
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;


lexentry: pol/przesyłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesyłka
trans_list: mamono
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłówek
trans_list: tambinteny
sense:
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próżnia
trans_list: mangabangabaka
sense:
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/psiakrew__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: psiakrew
trans_list: manify
sense:
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)


lexentry: pol/pszczoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła
trans_list: reny | tantely
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: efitra
sense:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: jomoka
sense:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: jomoka
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: talantalana
sense:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: foitra
sense:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: lahi-vavy
sense:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: hafaliana
sense:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: fery
sense:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: akio
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: fananana
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: fivavahana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: repoblika
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: fanjakan' i Baroa
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: rôbô
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: vato
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: fitaovam-pananahana
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: mavokely
sense:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: kintandranomasina
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: ropia
sense:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: trondro
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybosom
trans_list: ribôzôma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: tsena
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: governemanta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: volomaso
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: fehibe
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: ekinôksa
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: tanana
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: fiara
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: zanatsoratra
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: fiaramanidina
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samosa
trans_list: sambosa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: sanskrity
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: salady
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: aretin-tsaina
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: tohatra
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: torimaso
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: fisarahana
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ser
trans_list: foromazy
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: serbski
trans_list: serba
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: fo
sense:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: tonontaona
sense:
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: anabavy | zoky vavy
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: tranga tsy azo anoharana
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec.


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: vato
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: soavaly
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: ovìana
sense:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: fandavanjava-hita
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: saosy
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: vorombozaka
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/spać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spać
trans_list: matory
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: fiarahamonina
sense:
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/sprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawa
trans_list: tranga
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: fatotra
sense:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/staw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staw
trans_list: dobo
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: renivohitra
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: firaisana ara-nofo
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: vohikala
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: basirano
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: latabatra
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: mpandrindra milina
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: eseka
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: ombiasa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: soloky
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: dongara
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: vaksiny
sense:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: talantalana
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: epinara
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: hopitaly
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczna inteligencja
trans_list: haranita-tsaina voatrolombelona
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szum uszny
trans_list: figiririoka
sense:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: sira
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: tanamasoandro
sense:
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: rakibolana | diksionary
sense:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: matoanteny
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/tabletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabletka
trans_list: fanafody
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: laborety
sense:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: eny
sense:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: tamily
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: dihy
sense:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: sehatra
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: sehatra
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/technika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technika
trans_list: teknôlôjia
sense:
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie;


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: baoritra
sense:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: famaky
sense:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: kitabo
sense:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortura
trans_list: fampijaliana
sense:
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: fampijaliana
sense:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: vavoninkena
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: frezy
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
trans_list: poizina
sense:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina cukrowa
trans_list: fary
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: trompetra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: tiolipa
sense:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: tsaky
sense:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: mamorona
sense:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: herinandro
sense:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: avana
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tężec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tężec
trans_list: tetanosy
sense:
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłoczyć
trans_list: mahatonga
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: tabilao ny singa
sense:
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: tabilao ny singa
sense:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/ulica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulica
trans_list: làlana
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: anjara
sense:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: hady
sense:
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: lalàna
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: tsiky
sense:
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: angidina
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/wdowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdowa
trans_list: mpananotena
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd w łamaniu tekstu polegający na pozostawieniu na początku łamu samotnego ostatniego wiersza akapitu


lexentry: pol/wiedźma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźma
trans_list: mpamosavy
sense:
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: tilikambo
sense:
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wilec_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilec ziemniaczany
trans_list: ambizo
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych


lexentry: pol/wino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wino
trans_list: divay
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;


lexentry: pol/wiosłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosłować
trans_list: milomano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (o ptakach wodnych) poruszać kończynami ciało zanurzone w wodzie, nadając mu pęd


lexentry: pol/wodorowęglan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorowęglan
trans_list: karibonetra
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;


lexentry: pol/wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wojna
trans_list: ady
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;


lexentry: pol/wpływać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wpływać
trans_list: fianjadiana
sense:
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ


lexentry: pol/wrzos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrzos
trans_list: anjavidy
sense:
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią;


lexentry: pol/wskazówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wskazówka
trans_list: anatra
sense:
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś


lexentry: pol/wybredny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wybredny
trans_list: sarotra
sense:
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: tafatafa
sense:
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom


lexentry: pol/wątroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątroba
trans_list: aty
sense:
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;


lexentry: pol/węgiel_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel brunatny
trans_list: linita
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;


lexentry: pol/węgiel_drzewny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel drzewny
trans_list: àrina
sense:
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi


lexentry: pol/węgielek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgielek
trans_list: àrina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krążek z węgla drzewnego wkładany po rozżarzeniu do trybularza


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: fatotra
sense:
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: fatotra
sense:
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;


lexentry: pol/właśnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: właśnie
trans_list: izao dieny izao
sense:
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia


lexentry: pol/zadyma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadyma
trans_list: miady
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna


lexentry: pol/zapis_nutowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis nutowy
trans_list: langilangy
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: noho izany
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: noho izany
sense:
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim


lexentry: pol/zawracać_głowę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawracać głowę
trans_list: manadala
sense:
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju


lexentry: pol/zbawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawienie
trans_list: ambarakaly
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;


lexentry: pol/zebra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra
trans_list: zebra
sense:
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: maitso
sense:
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: maitso
sense:
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;


lexentry: pol/zimorodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimorodek
trans_list: vintsy
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;


lexentry: pol/zurwanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zurwanizm
trans_list: zervanisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: nify
sense:
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: nify
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu


lexentry: pol/ząb_mądrości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb mądrości
trans_list: faravazana
sense:
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: angadrano
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: loha
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
trans_list: afo
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: ampipanga
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: tempoly
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: fialantsasatra
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: sahona
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: lay
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: taolan-tehezana
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: vavony
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: fiainana
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: vony
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


