# translation

lexentry: pol/ptasie_mleczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasie mleczko
trans_list: latte del gozzo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt;


lexentry: pol/ptasznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ptasznik
trans_list: tarantola
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae


lexentry: pol/ptolemejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ptolemejski
trans_list: tolemaico
sense:
(filozofia, filozoficzny) (astronomia, astronomiczny) związany z nauką, poglądami głoszonymi przez Ptolemeusza


lexentry: pol/publicystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: publicystyka
trans_list: pubblicistica
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: publikować
trans_list: pubblicare
sense:
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać


lexentry: pol/puchacz_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puchacz zwyczajny
trans_list: gufo reale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/pudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudel
trans_list: barbone
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: cipria
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/puderniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puderniczka
trans_list: portacipria
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz


lexentry: pol/pudło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudło
trans_list: scatola
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk


lexentry: pol/puginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puginał
trans_list: croce
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;


lexentry: pol/puklerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puklerz
trans_list: brocchiero | brocchiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;


lexentry: pol/pulmonolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulmonolog
trans_list: pneumologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego


lexentry: pol/pulmonologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulmonologia
trans_list: pneumologia
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulpit
trans_list: scrivania
sense:
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: polso
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca


lexentry: pol/pulsoksymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulsoksymetr
trans_list: pulsiossimetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne służące do pomiaru saturacji krwi;


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: pomice
sense:
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/pumpy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumpy
trans_list: calzoni alla zuava
sense:
(krawiectwo) luźne, workowate spodnie męskie o kroju szerokim, zapinane pod kolanem, w okresie międzywojennym typowe dla ubioru sportowego, później także częste w stroju codziennym, zwłaszcza uczniowskim;


lexentry: pol/punk_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punk rock
trans_list: punk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek rocka charakteryzujący się prostą muzyką i buntowniczymi tekstami;


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt widokowy
trans_list: belvedere
sense:
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/purpuryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purpuryna
trans_list: purpurina
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej


lexentry: pol/puryfikaterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puryfikaterz
trans_list: purificatoio | purificatorio
sense:
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;


lexentry: pol/puryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puryzm
trans_list: purismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purée
trans_list: purè
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pushback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pushback
trans_list: respingimento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) opresyjna i bezprawna praktyka wypychania osób próbujących przekroczyć granicę państwa z powrotem do punktu wyjścia


lexentry: pol/pustułka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustułka zwyczajna
trans_list: gheppio
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: deserto
sense:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puszczanie_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczanie krwi
trans_list: flebotomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi;


lexentry: pol/puszczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk
trans_list: allocco
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;


lexentry: pol/puszczyk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk zwyczajny
trans_list: allocco
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco Linnaeus, średniej wielkości ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/puszka_Pandory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszka Pandory
trans_list: vaso di Pandora
sense:
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzon
trans_list: trombone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzzle
trans_list: puzzle
sense:
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pułk
trans_list: reggimento
sense:
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pylon
trans_list: pilone
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie;


lexentry: pol/pysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysk
trans_list: ceffo
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)


lexentry: pol/pysoń_smukły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysoń smukły
trans_list: zerro
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;


lexentry: pol/pytanie_retoryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pytanie retoryczne
trans_list: domanda retorica | interrogazione retorica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;


lexentry: pol/pyton_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pyton tygrysi
trans_list: pitone delle rocce indiano | pitone moluro
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: polvere
sense:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: polvere
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/pójdźka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pójdźka zwyczajna
trans_list: civetta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Athene noctua, gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: mensola | scaffale
sense:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/półpasiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półpasiec
trans_list: herpes zoster | fuoco di Sant'Antonio
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;


lexentry: pol/półprzewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półprzewodnik
trans_list: semiconduttore
sense:
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsamogłoska
trans_list: librarsi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półton
trans_list: semitono
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półwysep
trans_list: penisola
sense:
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/półwytrawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: półwytrawny
trans_list: semisecco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pączek
trans_list: bombolone
sense:
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęd
trans_list: germogliare
sense:
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel
trans_list: pennello
sense:
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;


lexentry: pol/pędzel_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel do golenia
trans_list: pennello da barba
sense:
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: ombelico
sense:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pępowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępowina
trans_list: cordone ombelicale | funicolo ombelicale
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęseta
trans_list: pinzetta
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/pętla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pętla
trans_list: looping | volo a nastro verticale
sense:
(lotnictwo, lotniczy) figura akrobacji lotniczej, wykonywana w płaszczyźnie pionowej w postaci zamkniętej krzywej;


lexentry: pol/pętla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pętla
trans_list: giro della morte
sense:
(technologia, technika, techniczny) element kolejki górskiej w kształcie pionowo postawionego okręgu;


lexentry: pol/płakać_jak_bóbr__czasownik__1
sense_num: 01
sense: płakać żałośnie, rzewnie
written_rep: płakać jak bóbr
trans_list:
piangere a calde lacrime | piangere a caldi occhi | piangere come un agnello | piangere come una fontana


lexentry: pol/płakać_nad_rozlanym_mlekiem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: płakać nad rozlanym mlekiem
trans_list: piangere su latte versato
sense:
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie


lexentry: pol/płaskostopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskostopie
trans_list: piede piatto
sense:
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskowyż
trans_list: altopiano
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaszcz
trans_list: mantello | cappotto
sense:
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: pinna
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwa_sterowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa sterowa
trans_list: zafferano
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;


lexentry: pol/płetwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwal
trans_list: balenottera
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Balaenoptera Lacépède, rodzaj ssaków wodnych z rodziny płetwalowatych;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: sesso
sense:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/płucnica_islandzka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płucnica islandzka
trans_list: lichene islandico
sense:
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze;


lexentry: pol/płucny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: płucny
trans_list: polmonare | pneumonico
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc


lexentry: pol/płyn_Lugola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyn Lugola
trans_list: reattivo di Lugol
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;


lexentry: pol/płynąć_z_prądem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: płynąć z prądem
trans_list: seguire la corrente
sense:
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: abbordare
sense:
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości


lexentry: pol/płyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta
trans_list: lastra
sense:
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta główna
trans_list: scheda madre
sense:
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/płyta_winylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta winylowa
trans_list: vinile
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płaski krążek wykonany z różnych materiałów z zapisanym nagraniem dźwiękowym


lexentry: pol/pływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływ
trans_list: marea
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) cyklicznie powtarzające się podnoszenie i opadanie poziomu wody w dużych zbiornikach wodnych spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Ziemi z Księżycem i Słońcem


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływak
trans_list: galleggiante
sense:
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/quadrivium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quadrivium
trans_list: quadrivio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (edukacja, edukacyjny) poziom wyższy kształcenia w średniowieczu obejmujący m.in. nauki matematyczne


lexentry: pol/queer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: queer
trans_list: bizzarro
sense:
osoba nieheteronormatywna lub należąca do mniejszości seksualnej, również taka, której nie obejmuje skrótowiec LGBT - np. aseksualna, poliamoryczna, interseksualna, niebinarna


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rabin
trans_list: rabbino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachatłukum
trans_list: lokum
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek
trans_list: conto
sense:
stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunki
trans_list: aritmetica
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) (edukacja, edukacyjny) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/racjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizacja
trans_list: razionalizzazione
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać


lexentry: pol/racjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizm
trans_list: razionalismo
sense:
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: forse
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: forse
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: forse
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rad
trans_list: radio | radium
sense:
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rada
trans_list: consiglio
sense:
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu


lexentry: pol/radar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radar
trans_list: radar
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;


lexentry: pol/radian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radian
trans_list: radiante
sense:
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;


lexentry: pol/radiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiator
trans_list: radiatore
sense:
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioaktywność
trans_list: radioattività
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiometr
trans_list: radiometro
sense:
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;


lexentry: pol/radiometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiometria
trans_list: radiometria
sense:
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;


lexentry: pol/radioteleskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioteleskop
trans_list: radiotelescopio
sense:
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;


lexentry: pol/radler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radler
trans_list: ciclista
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radon
trans_list: radon | rado
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: gioia | allegria
sense:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/rafaelowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rafaelowski
trans_list: rafaelliano
sense:
dotyczący życia i twórczości Raffaella Santiego, charakterystyczny, typowy dla Rafaela lub jego twórczości, taki jak u Rafaela


lexentry: pol/ragoût__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ragoût
trans_list: stufato
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raj
trans_list: paradiso
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/ramen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramen
trans_list: ramen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;


lexentry: pol/rampa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rampa
trans_list: molo
sense:
podwyższenie, rodzaj podestu, np. wzdłuż ściany budynku, ułatwiającego załadunek i wyładunek towarów z pojazdów;


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: ferita | lesione
sense:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/ranczo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ranczo
trans_list: ranch
sense:
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: randka
trans_list: appuntamento
sense:
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu


lexentry: pol/ranga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ranga
trans_list: fascia
sense:
(statystyka, statystyczny) w najprostszej wersji numer kolejny obserwacji statystycznej w próbie po uporządkowaniu obserwacji według wartości jednej ze zmiennych


lexentry: pol/raniuszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raniuszek
trans_list: codibugnolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;


lexentry: pol/raróg_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raróg zwyczajny
trans_list: falco sacro
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych;


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasizm
trans_list: razzismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: squalo angelo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;


lexentry: pol/ratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikacja
trans_list: ratifica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy


lexentry: pol/ratyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikować
trans_list: ratificare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy


lexentry: pol/rdest_ptasi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdest ptasi
trans_list: correggiola
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: radice
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/rdzeń_kręgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń kręgowy
trans_list: midollo spinale
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;


lexentry: pol/reaktor_katalityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktor katalityczny
trans_list: convertitore catalitico | marmitta catalitica
sense:
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;


lexentry: pol/reaktywacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktywacja
trans_list: riattivazione
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży


lexentry: pol/realgar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realgar
trans_list: realgar
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realizm
trans_list: realismo
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;


lexentry: pol/reanimacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reanimacja
trans_list: rianimazione
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania


lexentry: pol/rebetiko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rebetiko
trans_list: rebetiko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recenzja
trans_list: recensione
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/recepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recepcja
trans_list: reception
sense:
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptura
trans_list: formula per lattanti
sense:
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;


lexentry: pol/recycling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recycling
trans_list: riciclaggio dei rifiuti
sense:
(technologia, technika, techniczny) odzyskiwanie surowców wtórnych i wykorzystywanie ich do produkcji;


lexentry: pol/recydywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywa
trans_list: recidiva
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;


lexentry: pol/recydywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywista
trans_list: recidivo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/recydywistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recydywistka
trans_list: recidivo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia


lexentry: pol/reda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reda
trans_list: rada
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redaktor
trans_list: redattore
sense:
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/redemptorysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redemptorysta
trans_list: redentorista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Alfonsa Marię Liguoriego;


lexentry: pol/referencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referencja
trans_list: riferimento
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referendum
trans_list: referendum | plebiscito
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/reformacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reformacja
trans_list: Riforma
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;


lexentry: pol/refować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: refować
trans_list: terzarolare
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: periodo refrattario
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego;


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: rifrazione
sense:
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refren
trans_list: ritornello
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/regencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regencja
trans_list: reggenza
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regent
trans_list: reggente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: regione
sense:
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regionalizm
trans_list: regionalismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regionalizm
trans_list: regionalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;


lexentry: pol/regulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: regulować
trans_list: regolare
sense:
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: riabilitazione
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: riabilitazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: reincarnazione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejon
trans_list: distretto
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: squalo | pescecane
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: pubblicità | annuncio
sense:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: denuncia
sense:
zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
trans_list: reclamare
sense:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonstrukcja
trans_list: ricostruzione | rinnovo
sense:
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: ricreazione
sense:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: reclutamento
sense:
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: oggetto di scena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/rekwizytor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizytor
trans_list: attrezzista
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: religione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwia
trans_list: reliquia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/relikwiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwiarz
trans_list: reliquiario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;


lexentry: pol/remake__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remake
trans_list: remake
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;


lexentry: pol/remibrydż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remibrydż
trans_list: ramino
sense:
(termin karciany) gra karciana pomiędzy dowolną liczbą uczestników, której celem jest wyłożenie swoich kart na stół; stosuje się starszeństwo koloru takie samo jak w brydżu


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: pareggio
sense:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
trans_list: rinascimento
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/renesansowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: renesansowy
trans_list: rinascimentale
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu


lexentry: pol/reneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reneta
trans_list: renetta
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) grupa późnych odmian uprawnych jabłoni domowej dających owoce o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu;


lexentry: pol/reneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reneta
trans_list: renetta
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jabłko o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu, owoc jabłoni (1.1)


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renifer
trans_list: renna
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/reportaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reportaż
trans_list: reportage
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
trans_list: ricettacolo
sense:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/reprografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reprografia
trans_list: riprografia
sense:
ogół zagadnień i metod dotyczących kopiowania materiałów graficznych i piśmienniczych, przy pomocy środków mechanicznych lub elektronicznych;


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: repubblica
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: repubblica delle banane
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/republikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanin
trans_list: repubblicano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanizm
trans_list: repubblicanesimo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: resetować
trans_list: azzerare
sense:
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/respirator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: respirator
trans_list: respiratore
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: responsorium
trans_list: responsorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/resuscytacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: resuscytacja
trans_list: rianimazione
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie funkcji układu krążenia i oddychania u osoby znajdujących się w stanie śmierci klinicznej


lexentry: pol/reszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszka
trans_list: croce
sense:
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: resto
sense:
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retikulum_endoplazmatyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retikulum endoplazmatyczne
trans_list: reticolo endoplasmatico
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;


lexentry: pol/retinoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retinoid
trans_list: retinoide
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: retorica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/retroaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: retroaktywny
trans_list: retroattivo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz


lexentry: pol/retsina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retsina
trans_list: retsina
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;


lexentry: pol/reumatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatolog
trans_list: reumatologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatyzm
trans_list: reumatismo
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: perquisizione
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: revisione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
trans_list: rivoluzione francese | prima rivoluzione francese
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwat
trans_list: conservare
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezurekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezurekcja
trans_list: resurrezione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) zmartwychwstanie Chrystusa


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rezydentny
trans_list: residente
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: regime
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: quadrato
sense:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: road
trans_list: Roadiano
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: al forno
sense:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robak
trans_list: verme
sense:
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robot
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robotnica
trans_list: lavoratrice
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rodeo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodeo
trans_list: rodeo
sense:
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: genere | sesso
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: genere maschile
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: genere neutro
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: femminile | genere femminile
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik nieokreślony
trans_list: articolo indeterminativo
sense:
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: articolo determinativo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzimek
trans_list: pepita
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina językowa
trans_list: famiglia linguistica
sense:
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rogowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogowiec
trans_list: ftanite
sense:
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki


lexentry: pol/roić__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: roić
trans_list: pullulare
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo


lexentry: pol/rok_szkolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok szkolny
trans_list: anno scolastico
sense:
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: anno luce
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokoko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokoko
trans_list: roccocò | rococò
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: ammutinamento
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokować
trans_list: discutere
sense:
prowadzić dyskusję dyplomatyczną mającą doprowadzić do osiągnięcia porozumienia między stronami rozmowy


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rola
trans_list: ruolo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: agricoltura
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romaji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romaji
trans_list: romaji
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;


lexentry: pol/romanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: romanizować
trans_list: romanizzare
sense:
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę


lexentry: pol/romansz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romansz
trans_list: romancio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia;


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romantyzm
trans_list: romanticismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: petrolio
sense:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/rosolis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosolis
trans_list: rosolio
sense:
(spożywczy) słodka wódka lub likier aromatyzowany płatkami róży, niekiedy również innymi składnikami;


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: roulette russa
sense:
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: arrocco
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosół
trans_list: brodo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotawirus
trans_list: rotavirus
sense:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rotor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotor
trans_list: rotore
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: router
trans_list: router
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/routing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: routing
trans_list: instradamento
sense:
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rower górski
trans_list: rampichino
sense:
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rozbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbiór
trans_list: partizionare
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) unicestwienie bytu politycznego państwa poprzez podział jego obszaru na części i włączenie ich w granice innych państw


lexentry: pol/rozchodnik_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozchodnik biały
trans_list: borracina bianca
sense:
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: rozegrać
trans_list: giocare
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozejm
trans_list: armistizio | cessate il fuoco
sense:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosone
sense:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosone
sense:
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: assoluzione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: stella marina | stella di mare
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozmówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmówki
trans_list: frasario
sense:
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce


lexentry: pol/rozpadlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpadlina
trans_list: ragade
sense:
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozporządzenie
trans_list: regolamento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozproszony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozproszony
trans_list: diffuso
sense:
taki, który przyjmuje bezładne rozmieszczenie, na wszystkie strony; taki, którego elementy rozmieściły się daleko od siebie


lexentry: pol/rozpuszczalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpuszczalność
trans_list: solubilità
sense:
(chemia, chemiczny) maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100 g rozpuszczalnika: przy określonej temperaturze, ciśnieniu (w przypadku gazów) i rodzaju rozpuszczalnika;


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: rozpuszczony
trans_list: viziato
sense:
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozrusznik_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrusznik serca
trans_list: pacemaker
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: dissoluto
sense:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrojony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrojony
trans_list: scordato
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: insediamento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego


lexentry: pol/rozstrzygnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrzygnięcie
trans_list: insediamento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: smagliatura
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztocz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: roztocz
trans_list: acaro
sense:
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: soluzione
sense:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: ragione
sense:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: assennato | ragionevole | sensato
sense:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozwielitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozwielitka
trans_list: dafnia
sense:
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda)


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: congedo
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: assistere
sense:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: pianta
sense:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/roślina_doniczkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina doniczkowa
trans_list: pianta da vaso
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych


lexentry: pol/rośliny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rośliny
trans_list: pianta
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Plantae L., królestwo organizmów eukariotycznych i autotroficznych w domenie eukariontów;


lexentry: pol/rośliny_telomowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rośliny telomowe
trans_list: embriofito
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Embryophyta, grupa roślin o różnej randze systematycznej w zależności od ujęcia, rośliny lądowe;


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: resistenza
sense:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: tratta
sense:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudzik
trans_list: pettirosso
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumianek
trans_list: camomilla
sense:
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumowisko
trans_list: calcinacci
sense:
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumpel
trans_list: accestire
sense:
najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci kilkumetrowego ramienia


lexentry: pol/rundi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rundi
trans_list: kirundi | rundi | urundi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie;


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: rupia
sense:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rurociąg
trans_list: condotta
sense:
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka admirał
trans_list: ammiraglio
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusycyzm
trans_list: russicismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;


lexentry: pol/rusyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusyfikacja
trans_list: russificazione
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: ponteggio
sense:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruta
trans_list: ruta
sense:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rybie_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybie oko
trans_list: fish-eye
sense:
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: pesca
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybosom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybosom
trans_list: ribosoma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybołów zwyczajny
trans_list: falco pescatore
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
trans_list: cavalleria
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: cavaliere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: impronta
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: impronta
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: agarico delizioso
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;


lexentry: pol/ryfampicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryfampicyna
trans_list: rifampicina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: chiavistello
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/rykoszet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rykoszet
trans_list: rimbalzo
sense:
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;


lexentry: pol/rylec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rylec
trans_list: bulino | stilo
sense:
(technologia, technika, techniczny) wąskie, wydłużone narzędzie, zwykle stalowe i osadzone na drewnianej oprawce, służące do rytowania lub pisania


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rym
trans_list: rima
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: mercato
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rynek_pieniężny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek pieniężny
trans_list: mercato monetario
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: stilo
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/rysopis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysopis
trans_list: descrizione
sense:
opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych


lexentry: pol/rysunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysunek
trans_list: disegno
sense:
(sztuka) (edukacja, edukacyjny) (architektura, architektoniczny) dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: rito
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: ritmo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: rituale
sense:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/ryś_euroazjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś euroazjatycki
trans_list: lince eurasiatica | lince europea
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji;


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś iberyjski
trans_list: lince pardina
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś kanadyjski
trans_list: lince canadese
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś rudy
trans_list: lince rossa
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/rzeczniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczniczka
trans_list: portavoce
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję


lexentry: pol/rzecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzecznik
trans_list: portavoce
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: sostantivo | nome
sense:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerundio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: nome proprio
sense:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: artigiano
sense:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: artigianato
sense:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepak
trans_list: colza
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepka
trans_list: rotula
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: scultura
sense:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: crescione
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzodkiew
trans_list: ravanello
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: gettare perle ai porci
sense:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: colpo
sense:
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_dyskiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut dyskiem
trans_list: lancio del disco
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;


lexentry: pol/rzut_młotem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut młotem
trans_list: lancio del martello
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut oszczepem
trans_list: lancio del giavellotto
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzutnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzutnik
trans_list: proiettore
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: gargolla
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rzymskokatolicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rzymskokatolicki
trans_list: cattolico romano
sense:
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: governo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd marionetkowy
trans_list: stato fantoccio
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: ciglio | ciglia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: corno
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/róg_mgłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg mgłowy
trans_list: nautofono
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji


lexentry: pol/równanie_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równanie stanu
trans_list: equazione di stato
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: equatore
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równik_niebieski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik niebieski
trans_list: equatore celeste
sense:
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;


lexentry: pol/równina_aluwialna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równina aluwialna
trans_list: piana alluvionale | pianura alluvionale
sense:
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoległościan
trans_list: parallelepipedo
sense:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równoleżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoleżnik
trans_list: parallelo
sense:
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: equinozio
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równonoc_jesienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc jesienna
trans_list: equinozio d'autunno
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;


lexentry: pol/równonoc_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc wiosenna
trans_list: equinozio di primavera
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: egualità | uguaglianza | ugualità
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róż
trans_list: fard
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;


lexentry: pol/róża_dzika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża dzika
trans_list: rosa canina
sense:
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: rosa dei venti
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosario | coroncina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosario | coroncina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: bacchetta
sense:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/rącznik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rącznik pospolity
trans_list: ricino
sense:
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: ręcznie
trans_list: manualmente
sense:
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: mano
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: una mano lava l’altra
sense:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: sabotaggio | ostruzionismo
sense:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadyzm
trans_list: sadismo
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera


lexentry: pol/sadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzić
trans_list: piantare
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzonka
trans_list: piantina
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/sakmar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakmar
trans_list: Sakmariano
sense:
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sacramento
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakramentalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentalia
trans_list: sacramentale
sense:
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;


lexentry: pol/sakramentarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentarz
trans_list: sacramentario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;


lexentry: pol/salamandra_plamista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salamandra plamista
trans_list: salamandra pezzata
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salame
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saldo
trans_list: bilancio
sense:
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;


lexentry: pol/saletyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saletyn
trans_list: salettiano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda;


lexentry: pol/saletynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saletynka
trans_list: salettiana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z żeńskiej gałęzi zakonu założonego przez bpa Philiberta de Bruillarda


lexentry: pol/salezjanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salezjanin
trans_list: salesiano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;


lexentry: pol/salicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: salicki
trans_list: salico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący prawa ustanowionego przez Franków Salickich, w szczególności prawa dziedziczenia


lexentry: pol/salicylowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: salicylowy
trans_list: salicilico
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas


lexentry: pol/salicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salicyna
trans_list: salicina
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe;


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salina
trans_list: salina
sense:
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/salmonella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salmonella
trans_list: salmonella
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;


lexentry: pol/salomonowy_wyrok__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: salomonowy wyrok
trans_list: giudizio salomonico
sense:
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron


lexentry: pol/salwatorianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salwatorianin
trans_list: salvatoriano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana;


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: automobile | macchina | autovettura | automezzo
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samochód_dostawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód dostawczy
trans_list: autofurgoncino
sense:
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków


lexentry: pol/samochód_osobowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód osobowy
trans_list: automobile | autovettura | macchina
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogwałt
trans_list: masturbazione
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: vocale
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłów
trans_list: pesce luna
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: aeroplano | aereo
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: consiglio
sense:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samosa
trans_list: samosa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: samovar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samowyzwalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowyzwalacz
trans_list: autoscatto
sense:
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;


lexentry: pol/samożywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywność
trans_list: autotrofia
sense:
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska


lexentry: pol/samożywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywny
trans_list: autotrofico
sense:
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samum
trans_list: simun
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandacz
trans_list: lucioperca
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandałowiec
trans_list: sandalo
sense:
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/sangria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sangria
trans_list: sangria
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;


lexentry: pol/sangwinaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sangwinaria
trans_list: sanguinaria
sense:
(botanika, botaniczny) Sanguinaria canadensis L., bylina o grubym kłączu występująca w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/sanitariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanitariusz
trans_list: portaferiti
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanzione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: approvazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję


lexentry: pol/sankcjonować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcjonować
trans_list: approvare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową


lexentry: pol/sankiulota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankiulota
trans_list: sanculotto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie) rewolucjonista francuski wywodzący się z paryskich rzemieślników i robotników;


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: santuario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: sanscrito
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/saper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saper
trans_list: sminatore
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;


lexentry: pol/sardela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardela
trans_list: acciuga
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sarda | sardella
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarkoidoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarkoidoza
trans_list: sarcoidosi
sense:
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca


lexentry: pol/sataniczny__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: sataniczny
trans_list: satanico
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kultem szatanem, dotyczący kultu szatana


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satellite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satellite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: satira
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna
sense:
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sawanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sawanna
trans_list: savana
sense:
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;


lexentry: pol/sałata_lodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałata lodowa
trans_list: lattuga iceberg
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (botanika, botaniczny) pospolita nazwa sałaty kruchej, tj. odmiany sałaty siewnej


lexentry: pol/sałatka_Caprese__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka Caprese
trans_list: caprese
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka pochodząca z południowych Włoch, w skład której wchodzą pokrojone w plastry pomidory oraz mozzarella, polane sosem z oliwy lub kremem balsamicznym, udekorowane liśćmi bazylii;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: insalata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/sałatka_grecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka grecka
trans_list: insalata greca
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki;


lexentry: pol/sałatka_nicejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka nicejska
trans_list: insalata nizzarda
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, w skład której wchodzą sałata rzymska, tuńczyk, jajko, czerwona cebula, czarne oliwki, anchois i kapary, czasem też papryka, fasola szparagowa, pomidory lub pomidorki koktajlowe


lexentry: pol/sałatka_szopska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka szopska
trans_list: insalata shopska
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;


lexentry: pol/sałatka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka ziemniaczana
trans_list: insalata di patate
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: scena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: scena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: sceneggiatura
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/scenarzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzysta
trans_list: scenarista
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;


lexentry: pol/scenarzystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzystka
trans_list: scenarista
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe


lexentry: pol/sceniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sceniczny
trans_list: fase
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: scetticismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schab
trans_list: costata di maiale
sense:
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;


lexentry: pol/schistosomatoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schistosomatoza
trans_list: schistosomiasi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;


lexentry: pol/schizma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizma
trans_list: scisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: schizofrenia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: scale | scala
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/scholastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scholastyka
trans_list: scolastica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;


lexentry: pol/schowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schowek
trans_list: appunti
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami


lexentry: pol/scjentologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologia
trans_list: scientology
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;


lexentry: pol/scjentologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentologiczny
trans_list: scientologico
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii


lexentry: pol/scjentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scjentyzm
trans_list: scientismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny uznający jedynie nauki przyrodnicze i eksperymentalne za zdolne do poznania i opisania rzeczywistości;


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: stile floreale | stile liberty
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;


lexentry: pol/secesjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesjonizm
trans_list: scissionismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa


lexentry: pol/sediswakancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sediswakancja
trans_list: sede vacante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan lub okres w którym stolica biskupia (w tym papieska) pozostaje nieobsadzony;


lexentry: pol/segregacja_rasowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregacja rasowa
trans_list: segregazione razziale
sense:
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej


lexentry: pol/segregator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: segregator
trans_list: casellario
sense:
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów;


lexentry: pol/seitan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seitan
trans_list: seitan
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”


lexentry: pol/sejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejm
trans_list: sejm
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie;


lexentry: pol/sejsmo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmo-
trans_list: sismo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiami, wstrząsami, w szczególności z trzęsieniami ziemi


lexentry: pol/sejsmograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmograf
trans_list: sismografo
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/sejsmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmografia
trans_list: sismografia
sense:
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi


lexentry: pol/sejsmometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmometr
trans_list: sismometro
sense:
(technologia, technika, techniczny) główna, pomiarowa część sejsmografu zbudowana na zasadzie wahadła fizycznego;


lexentry: pol/sejsmoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmoskop
trans_list: sismoscopio
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek


lexentry: pol/sejsmostetoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmostetoskop
trans_list: stetoscopio
sense:
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: sezione
sense:
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


lexentry: pol/sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarka
trans_list: segretario
sense:
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks oralny
trans_list: sesso orale
sense:
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksbomba
trans_list: bomba sessuale
sense:
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/seksta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksta
trans_list: sesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami równa ośmiu lub dziewięciu półtonom;


lexentry: pol/seksta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksta
trans_list: sesta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część oficjum kościelnego odmawiana w południe


lexentry: pol/sekstant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstant
trans_list: sestante
sense:
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;


lexentry: pol/sekstet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstet
trans_list: sestetto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na sześć instrumentów lub sześć głosów;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksturystyka
trans_list: turismo sessuale
sense:
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualizacja
trans_list: sessualizzazione
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualność
trans_list: sessualità
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksuolog
trans_list: sessuologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekundant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekundant
trans_list: padrino | secondo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi


lexentry: pol/sekwencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwencja
trans_list: sequenza
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwoja
trans_list: sequoia
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/seleno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: seleno-
trans_list: seleno-
sense:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z selenem


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: semaforo
sense:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych


lexentry: pol/seminarium_duchowne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium duchowne
trans_list: seminario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: sonno | dormita
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen zimowy
trans_list: letargo
sense:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/senioraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: senioraż
trans_list: signoraggio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zysk z emisji pieniądza i wpuszczania go do obrotu (np. wynikający z wyższej ceny sprzedaży monet kolekcjonerskich przez bank centralny od ich nominałów)


lexentry: pol/sens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sens
trans_list: significato
sense:
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony


lexentry: pol/sentencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sentencja
trans_list: condanna
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: separazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: separatystyczny
trans_list: separatista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatyzm
trans_list: separatismo | indipendentismo | secessionismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/separować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: separować
trans_list: separare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ser
trans_list: formaggio | cacio
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: serbski
trans_list: serbo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: cuore
sense:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: cuore
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: serdeczny
trans_list: cordiale
sense:
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serologia
trans_list: serologia | sierologia
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;


lexentry: pol/serwal_sawannowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwal sawannowy
trans_list: serval
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;


lexentry: pol/serwilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwilizm
trans_list: servilismo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwis
trans_list: servizio
sense:
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/sesterc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sesterc
trans_list: sesterzio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: stagione
sense:
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: stagione
sense:
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sfinks
trans_list: sfinge
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/sgraffito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sgraffito
trans_list: sgraffito
sense:
(sztuka) technika dekoracyjna (najczęściej ścian) polegająca na tworzeniu ozdobnego wzoru poprzez zdrapywanie warstw tynku;


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: rete
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: rete
sense:
przedmiot wykonany z siatki (1.1), np. torba na zakupy (), siatka na włosy, siatka na ryby, ogrodzenie


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatkówka
trans_list: pallavolo
sense:
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: siebie
trans_list: te stessa
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/sieczkarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sieczkarnia
trans_list: trinciaforaggi
sense:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedem grzechów głównych
trans_list: sette peccati capitali
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siedlisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedlisko
trans_list: habitat
sense:
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;


lexentry: pol/siekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekacz
trans_list: dente incisivo
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekiera
trans_list: ascia | scure
sense:
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/siemię_lniane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię lniane
trans_list: seme di lino
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego


lexentry: pol/sierota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierota
trans_list: orfana
sense:
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierp
trans_list: falcetto | falce
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierpówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierpówka
trans_list: tortora dal collare | tortora orientale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto Frivaldszky, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierżant
trans_list: sergente
sense:
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/siewka_złota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siewka złota
trans_list: piviere dorato
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;


lexentry: pol/sikora_bogatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora bogatka
trans_list: cinciallegra
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: cinciarella
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sildenafil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sildenafil
trans_list: sildenafil
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: fattoriale
sense:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik
trans_list: motore
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
trans_list: turboelica
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silos
trans_list: silo
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;


lexentry: pol/singel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: singel
trans_list: singolo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótkie wydawnictwo muzyczne zawierające jeden lub więcej utworów zazwyczaj zapowiadające i promujące album;


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: seno
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sio
trans_list: pussa via!
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: sorella | suora
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: si
sense:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: forza maggiore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec.


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: saltare
sense:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scala
sense:
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scala
sense:
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: scala
sense:
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skalar
trans_list: pesce angelo | scalare
sense:
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;


lexentry: pol/skald__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skald
trans_list: scaldo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: fossile
sense:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: scanner | scansionatore d'immagine
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: salvadanaio
sense:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skarga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarga
trans_list: querela
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt oskarżenia prywatnego w procesie karnym lub powództwo w sprawie cywilnej


lexentry: pol/skaryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaryfikacja
trans_list: scarificazione
sense:
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata;


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skauting
trans_list: scoutismo
sense:
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: roccia
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: selce
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skimmer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skimmer
trans_list: skimmer
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej


lexentry: pol/skinhead__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinhead
trans_list: skinhead
sense:
kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków;


lexentry: pol/skinąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skinąć
trans_list: addormentarsi
sense:
uczynić ruch głową lub ręką na znak czegoś, zwłaszcza na znak zgody, przyzwolenia, powitania lub pożegnania;


lexentry: pol/skipass__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skipass
trans_list: skipass
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: volta
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/sklero-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: sklero-
trans_list: sclero-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: cavallo
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: connotazione
sense:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: salto con l'asta
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_w_dal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok w dal
trans_list: salto in lungo
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: salto in alto
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoki_narciarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skoki narciarskie
trans_list: salto con gli sci
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: basta
sense:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: dacché
sense:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorpena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorpena
trans_list: scorfano
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scorpaena, drapieżna ryba morska z krępym ciałem pokrytym kolcami i wyrostkami, występująca w morzach ciepłych


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: corazza | carapace
sense:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: crustaceo
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: egloga | bucolica | idillio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: estrema destra
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
trans_list: grattamento
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: amido | fecola
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skryptorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skryptorium
trans_list: scriptorium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pomieszczenie klasztorne lub zamkowe, w którym przepisywano księgi i dokumenty


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: branchia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: cambio
sense:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzyp polny
trans_list: equiseto dei campi
sense:
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: violino
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrócić
trans_list: ridurre in cattività
sense:
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrót
trans_list: abbreviazione
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: acronimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: moffetta
sense:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: efficace
sense:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skutek_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skutek prawny
trans_list: effetto giuridico
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) następstwo prawne, regulowane przez określone normy prawne, pojawiające się po zaistniałym fakcie prawnym;


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: scooter
sense:
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skyrmion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skyrmion
trans_list: skyrmione
sense:
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: skądinąd
trans_list: a proposito
sense:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: contributo
sense:
(urzędowy) (administracja) obowiązkowa opłata związana z przynależnością do jakiejś organizacji lub instytucji najczęściej opłacana w regularnych odstępach czasu


lexentry: pol/składka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składka
trans_list: colletta
sense:
sposób opłacenia czegoś przez wiele osób, służącego wszystkim tym osobom, gdy każda z nich ponosi część kosztu (zwykle równą)


lexentry: pol/składnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: składnia
trans_list: sintassi
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw reguł określających budowę poprawnych wyrażeń w języku programowania


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slajd
trans_list: diapositiva
sense:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slalom
trans_list: slalom
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slam
trans_list: surf sulla folla
sense:
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slang
trans_list: gergo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slawizm
trans_list: slavismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/slip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slip
trans_list: diga
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: gusto
sense:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: strutto
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: lubrificante
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: smartphone
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smartwatch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartwatch
trans_list: orologio intelligente
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: friggere | cuocere
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerf
trans_list: puffo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smerfetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerfetka
trans_list: puffa
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna mała, niebieska istota płci żeńskiej


lexentry: pol/smoothie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smoothie
trans_list: frappè
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: guinzaglio
sense:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: archetto | arco
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: cecchino | tiratore scelto
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snorkeling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snorkeling
trans_list: snorkeling
sense:
(sport, sportowy) forma obserwacji życia podwodnego, w której nurek unosi się na powierzchni wody z zanurzoną twarzą i wyposażony jest w maskę, fajkę umożliwiającą oddychanie oraz płetwy;


lexentry: pol/snowboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboard
trans_list: snowboard
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: si | sé
sense:
… wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soból
trans_list: zibellino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sobór
trans_list: sobor
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stała rada biskupów przy patriarsze w prawosławiu;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: lui stesso
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjaldemokracja
trans_list: socialdemocrazia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: socialismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: sociologia
sense:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: socyniański
trans_list: sociniano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: lente a contatto
sense:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soja
trans_list: soia
sense:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokolnictwo
trans_list: falconeria
sense:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: falco | falcone
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/sokół_wędrowny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół wędrowny
trans_list: falco pellegrino
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;


lexentry: pol/solidarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solidarność
trans_list: solidarietà
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: solipsismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solista
trans_list: solista
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: tenia | verme solitario
sense:
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;


lexentry: pol/soliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliton
trans_list: solitone
sense:
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością


lexentry: pol/solniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solniczka
trans_list: saliera
sense:
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;


lexentry: pol/somnambulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnambulik
trans_list: sonnambulo | sonnambolo
sense:
(medycyna, medyczny) osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnolencja
trans_list: letargia
sense:
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonata
trans_list: sonata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonda
trans_list: inchiesta
sense:
(astronomia, astronomiczny) bezzałogowy statek kosmiczny wykorzystywany do eksplorowania miejsc w kosmosie, gdzie bezpośredni dostęp człowieka jest niemożliwy;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonet
trans_list: sonetto
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sorgo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sorgo
trans_list: sorgo
sense:
(botanika, botaniczny) Sorghum, roślina trawiasta pochodząca z Afryki, licznie uprawiana w biednych krajach jako zboże;


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: salsa | sugo
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos sojowy
trans_list: salsa di soia
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sos_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos tatarski
trans_list: salsa tartara
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;


lexentry: pol/sos_teriyaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos teriyaki
trans_list: teriyaki
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru)


lexentry: pol/sosna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sosna
trans_list: pino
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/soteriolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soteriolog
trans_list: soteriologo
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie soteriologii


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: gufo | civetta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sowa_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa śnieżna
trans_list: civetta delle nevi | gufo delle nevi
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowietolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietolog
trans_list: sovietologo
sense:
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii


lexentry: pol/sołtys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sołtys
trans_list: scoltetto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spad
trans_list: sanguinare
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadek
trans_list: eredità
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkobierca
trans_list: erede
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochron
trans_list: paracadute
sense:
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: paracadutista
sense:
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadź
trans_list: melata
sense:
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalony
trans_list: fuorigioco
sense:
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spaniel
trans_list: spaniel
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/sparzyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: sparzyć
trans_list: scottare
sense:
doznać poparzenia, podrażnić skórę i mieć objawy poparzenia lub takie, jak po dotknięciu gorącej rzeczy


lexentry: pol/spać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spać
trans_list: dormire
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości


lexentry: pol/specyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: specyfik
trans_list: farmaco | medicinale | rimedio
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca leczniczo na organizm


lexentry: pol/spektrometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spektrometria
trans_list: spettrometria
sense:
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulacja
trans_list: speculazione
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż


lexentry: pol/spekulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulować
trans_list: speculare
sense:
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) myśleć bez opierania się na doświadczeniu lub w oderwaniu od życia


lexentry: pol/spermatozoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermatozoid
trans_list: spermatozoo
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinel
trans_list: spinello
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;


lexentry: pol/spirala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirala
trans_list: spirale
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego


lexentry: pol/spironolakton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spironolakton
trans_list: spironolattone
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;


lexentry: pol/spirulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirulina
trans_list: spirulina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spojówka
trans_list: congiuntiva
sense:
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;


lexentry: pol/spowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiadać
trans_list: confessare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiedź
trans_list: confessione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: società
sense:
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/społeczna_odpowiedzialność_biznesu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczna odpowiedzialność biznesu
trans_list: responsabilità sociale d'impresa
sense:
koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy


lexentry: pol/sprawczość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawczość
trans_list: agenzia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zdolność jednostki do skutecznego oddziaływania na otoczenie


lexentry: pol/sprawdzian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawdzian
trans_list: esame
sense:
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie


lexentry: pol/sprawozdawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawozdawczy
trans_list: creazione di rapporti
sense:
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spread
trans_list: imbandigione
sense:
(finanse, finansowy) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężyna
trans_list: molla
sense:
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/sprężysty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężysty
trans_list: flessuoso
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spust
trans_list: grilletto
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;


lexentry: pol/spycharka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spycharka
trans_list: bulldozer
sense:
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójnik
trans_list: congiunzione
sense:
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółdzielnia
trans_list: cooperativa
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółgłoska
trans_list: consonante
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka
trans_list: società
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_z_ograniczoną_odpowiedzialnością__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
trans_list: società a responsabilità limitata
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka zależna
trans_list: filiale
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/spławik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spławik
trans_list: galleggiante
sense:
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;


lexentry: pol/spłonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłonka
trans_list: iniettore
sense:
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;


lexentry: pol/spłuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłuczka
trans_list: sciacquone
sense:
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squash
trans_list: zucca
sense:
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sranie w banię
trans_list: dire coglionate
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: srać
trans_list: cagare | cacare
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) (anatomia, anatomiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy


lexentry: pol/ssak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ssak
trans_list: mammifero
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;


lexentry: pol/staccato__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staccato
trans_list: staccato
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania;


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: stazione
sense:
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: stazione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu


lexentry: pol/stacja_kolejowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja kolejowa
trans_list: stazione | stazione ferroviaria
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;


lexentry: pol/stacja_telewizyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja telewizyjna
trans_list: emittente televisiva | stazione televisiva
sense:
(telewizja, telewizyjny) zespół pomieszczeń wraz z aparaturą do nadawania, przekazywania i odbierania sygnałów telewizyjnych;


lexentry: pol/stadion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stadion
trans_list: stadio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: gregge
sense:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajenka
trans_list: presepe | presepio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizacja
trans_list: stalinizzazione
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie stalinizmu


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizm
trans_list: stalinismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stalinizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizować
trans_list: stalinizzare
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm


lexentry: pol/stalker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalker
trans_list: stalker | molestatore | vessatore
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia


lexentry: pol/stalownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalownia
trans_list: acciaieria
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hutnictwo, hutniczy) dział huty zajmujący się wytapianiem stali;


lexentry: pol/stan_cywilny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan cywilny
trans_list: stato civile
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;


lexentry: pol/stan_nadzwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan nadzwyczajny
trans_list: stato di emergenza
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wojenny
trans_list: stato d'assedio | stato di guerra
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/stan_wyjątkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wyjątkowy
trans_list: stato di emergenza
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/starofrancuski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starofrancuski
trans_list: francese antico | antico francese
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/starotestamentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: starotestamentowy
trans_list: veterotestamentario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starożytność
trans_list: antichità
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;


lexentry: pol/starzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starzenie
trans_list: invecchiamento
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;


lexentry: pol/statek_pożarniczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statek pożarniczy
trans_list: motobarcapompa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;


lexentry: pol/statut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statut
trans_list: statuto | leggina
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: statistica
sense:
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyw
trans_list: cavalletto
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/staw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staw
trans_list: stagno
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;


lexentry: pol/stawiać_wszystko_na_jedną_kartę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawiać wszystko na jedną kartę
trans_list: puntare tutto su una carta
sense:
zaryzykować wszystko w trudnej sytuacji, gdy możliwości odniesienia sukcesu są nikłe; wykorzystać jedyne pozostające wyjście, uzależniać od czegoś swój los lub jakąś istotną sprawę


lexentry: pol/stawonóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawonóg
trans_list: artropode
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: stasi
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach)


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: laccio emostatico
sense:
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie


lexentry: pol/stearyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stearyna
trans_list: stearina
sense:
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;


lexentry: pol/stebnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stebnować
trans_list: imbottire
sense:
(krawiectwo) szyć ozdobnie widocznym ściegiem po wierzchu materiału, tworząc pojedynczą, nieprzerwaną linię


lexentry: pol/stegozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stegozaur
trans_list: stegosauro
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stek
trans_list: cotoletta | lombata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stekowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stekowiec
trans_list: monotremo
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku


lexentry: pol/stela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stela
trans_list: stele
sense:
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stenografia
trans_list: stenografia
sense:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/ster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ster
trans_list: timone
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: stereotipo
sense:
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sternik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternik
trans_list: nocchiero
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadająca ów stopień


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowiec
trans_list: aeronave
sense:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/sterownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterownik
trans_list: revisore
sense:
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilizzazione
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;


lexentry: pol/sterylizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterylizacja
trans_list: sterilizzazione
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stewia
trans_list: stevia
sense:
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stigma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stigma
trans_list: marchio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: stoà
sense:
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: stocastico
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: cantiere navale
sense:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stodoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stodoła
trans_list: granaio
sense:
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: sostegno | rastrelliera
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stok
trans_list: pendio
sense:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: falegname
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: capitale
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomatologia
trans_list: stomatologia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: dorifora
sense:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: dorifora della patata
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: centopiedi
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: millepiedi
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stoper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoper
trans_list: cronometro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: grado
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: superlativo
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: comparativo
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: piè
sense:
(informatyka, informatyczny) w edytorach tekstu, obszar na dolnym marginesie strony, mogący zawierać tekst lub grafikę


lexentry: pol/stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopka
trans_list: premistoffa
sense:
(technologia, technika, techniczny) (krawiectwo) część maszyny do szycia dociskająca szytą tkaninę do płytki ściegowej


lexentry: pol/stopniowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopniowanie
trans_list: aumento
sense:
(gramatyka) odmienianie przymiotników lub przysłówków przez stopnie, pozwalające różnicować nasilenie danej cechy


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: stack
sense:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: pira
sense:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stosunek_przerywany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek przerywany
trans_list: coito interrotto
sense:
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: rapporto sessuale | coito
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: associazione
sense:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stożek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stożek
trans_list: cono
sense:
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;


lexentry: pol/stracciatella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stracciatella
trans_list: stracciatella
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska zupa na bazie bulionu z dodatkiem parmezanu i ubitego jajka;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: sciopero
sense:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straponten
trans_list: strapuntino
sense:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/strateg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strateg
trans_list: stratega
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;


lexentry: pol/stratowulkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stratowulkan
trans_list: stratovulcano
sense:
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: vigili del fuoco
sense:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: guardia costiera
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnica
trans_list: camera della guardia | torre d'avvistamento
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa erogenna
trans_list: zona erogena
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/streszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: streszczać
trans_list: abbreviare
sense:
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: ancia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/stroić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroić
trans_list: accordare
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: membro
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: parte
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: pagina web
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: fazione | partito
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strop
trans_list: tetto
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strudel
trans_list: strudel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: pialla
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struktura_spinki_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struktura spinki do włosów
trans_list: forcina
sense:
(biologia, biologiczny) wzajemnie komplementarny fragment cząsteczki RNA stanowiący ramię składające się z nukleotydów, których zasady tworzą pary, połączony z petlą zbudowaną z nukleotydów o zasadach nie tworzących par


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: corda
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: crosta
sense:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: attico
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strzelba_potokowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzelba potokowa
trans_list: sanguinerola
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Phoxinus phoxinus Linnaeus, ryba rzeczna o wrzecionowatym ciele, żyjąca stadnie w płytkich wodach;


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: staffa
sense:
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: siringa
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strzyżoń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżoń
trans_list: scricciolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Ameryce Środkowej i Południowej


lexentry: pol/strzyżyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyczek
trans_list: scricciolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny strzyżyków występujący w Belize, Gwatemali, Hondurasie i Meksyku


lexentry: pol/strzyżyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk
trans_list: scricciolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały wędrowny ptak z rodziny strzyżyków, podobny do wróbla, zamieszkujący Amerykę Północną i Eurazję


lexentry: pol/strzyżyk_karoliński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyk karoliński
trans_list: scricciolo della Carolina
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Thryothorus ludovicianus Latham, gatunek ptaka z rodziny strzyżyków;


lexentry: pol/strzyżyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyżyki
trans_list: scricciolo
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Troglodytidae Swainson, rodzina ptaków z rzędu wróblowych, obejmująca gatunki występujące w Ameryce i Eurazji;


lexentry: pol/strój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój
trans_list: accordatura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego


lexentry: pol/strój_równomiernie_temperowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strój równomiernie temperowany
trans_list: temperamento equabile
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: studio
sense:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: fimosi
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
trans_list: ghette
sense:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stycznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stycznik
trans_list: contattore
sense:
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;


lexentry: pol/stygmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stygmat
trans_list: stigma | stimma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rana pojawiająca się na ciele mistyków chrześcijańskich przeżywających w ekstazie Mękę Pańską;


lexentry: pol/stygmatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stygmatyzacja
trans_list: stigmatizzazione
sense:
proces nadawania określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym w wyniku czego przyjmują one nadane im cechy i zaczynają działać zgodnie z przypisanymi im etykietami;


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: stile di vita
sense:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stylistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stylistyka
trans_list: stilistica
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: stipulare
sense:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: polistirene
sense:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: ammassare
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: tavolo | tavola
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
trans_list: normalità
sense:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/subalpejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: subalpejski
trans_list: subalpino
sense:
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: subcontinente | sottocontinente
sense:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkultura
trans_list: subcultura
sense:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/subordynacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subordynacjonizm
trans_list: subordinazionismo
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu;


lexentry: pol/subskrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subskrypcja
trans_list: abbonamento
sense:
formalne (pisemne lub elektroniczne) zobowiązanie do nabycia lub wykupienia czegoś cyklicznie wydawanego


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: sostanza
sense:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substancja_czynna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja czynna
trans_list: principio attivo
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: sostituzione
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: sostituzione
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;


lexentry: pol/subsydiarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydiarność
trans_list: sussidiarietà
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: sovvenzione
sense:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sudoku
trans_list: sudoku
sense:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufler
trans_list: suggeritore
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/suflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suflet
trans_list: soufflé
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;


lexentry: pol/sufrażystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufrażystka
trans_list: suffragetta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sugestywny
trans_list: suggestivo
sense:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/sugilit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sugilit
trans_list: sugilite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: partita
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: vestito
sense:
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukiennice__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukiennice
trans_list: fondaco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) dawny miejski budynek z podcieniami, gdzie handlowano m.in. suknem;


lexentry: pol/sukka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukka
trans_list: succa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów


lexentry: pol/sukkub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukkub
trans_list: succubo
sense:
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: abito
sense:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukulent
trans_list: pianta grassa
sense:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumak
trans_list: sommacco
sense:
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;


lexentry: pol/sumik_błękitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumik błękitny
trans_list: pesce gatto azzurro
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Ictalurus furcatus Valenciennes, gatunek sumokształtnych ryb słodkowodnych z rodziny sumikowatych;


lexentry: pol/sunnitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sunnitka
trans_list: sunnita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: supereroe
sense:
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superksiężyc
trans_list: superluna
sense:
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: supernova
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/superżywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superżywność
trans_list: super-alimento
sense:
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie


lexentry: pol/suport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suport
trans_list: apri concerto | gruppo spalla
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu;


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: surf
sense:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej


lexentry: pol/surma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surma
trans_list: zurna
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) instrument muzyczny o przenikliwym brzmieniu, wykonany z drewna lub kości słoniowej, pochodzenia azjatyckiego; używany w wojsku jako instrument sygnalizacyjny;


lexentry: pol/surowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surowy
trans_list: severo | duro
sense:
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealistyczny
trans_list: surrealistico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: surrealismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/suseł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suseł
trans_list: citello
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: sushi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspens
trans_list: trepidazione
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/suspensa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspensa
trans_list: sospensione
sense:
(kościelny) kara stosowana wobec duchownych, polegająca na zakazie lub ograniczeniu możliwości pełnienia czynności przynależnych z racji stanu lub funkcji;


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: sottana | talare | abito talare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suterena
trans_list: seminterrato
sense:
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suw
trans_list: corsa
sense:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwak logarytmiczny
trans_list: regolo calcolatore
sense:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suweren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suweren
trans_list: sovrano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: sovranità
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: svastica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: svastica
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swat
trans_list: fiammiferaia
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/swing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swing
trans_list: dondolare
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;


lexentry: pol/sygnalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalista
trans_list: whistleblower
sense:
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
trans_list: campo
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: sionista | sionistico
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: sionismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syk
trans_list: fischio
sense:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: sillaba
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/sylf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylf
trans_list: silfo
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbol
trans_list: simbolo
sense:
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: sinfonia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symonia
trans_list: simonia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza


lexentry: pol/symulakr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakr
trans_list: simulacro
sense:
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości;


lexentry: pol/symulakrum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symulakrum
trans_list: simulacro
sense:
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą


lexentry: pol/synantropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synantropizm
trans_list: sinantropismo
sense:
(ekologia, ekologiczny) występowanie zjawiska przystosowania roślin i zwierząt do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: sinapsi
sense:
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;


lexentry: pol/synchrotron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synchrotron
trans_list: sincrotrone
sense:
(fizyka, fizyczny) akcelerator cykliczny, w którym cząstki są przyspieszane w polu elektrycznym wzbudzanym synchronicznie do czasu ich obiegu


lexentry: pol/syndrom_Stendhala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom Stendhala
trans_list: sindrome di Stendhal | sindrome di Firenze
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;


lexentry: pol/syndrom_chorego_budynku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom chorego budynku
trans_list: sindrome da edificio malato
sense:
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje);


lexentry: pol/syndrom_grupowego_myślenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom grupowego myślenia
trans_list: pensiero di gruppo
sense:
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
trans_list: sindrome della luna di miele
sense:
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_paryski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom paryski
trans_list: sindrome di Parigi
sense:
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: sindrome di Stoccolma
sense:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/syndykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndykalizm
trans_list: sindacalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: sinergia
sense:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: sinestesia
sense:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: sinodo
sense:
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/synonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synonim
trans_list: sinonimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: sintagma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntezator
trans_list: sintetizzatore
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: sirena
sense:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: sciroppo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: sistema operativo
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: file system
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/syzyfowa_praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syzyfowa praca
trans_list: fatica di Sisifo
sense:
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: sabato
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: avocetta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabrownictwo
trans_list: sciacallaggio
sense:
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szach
trans_list: scià
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: scacchiera
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: scacchi
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szadź
trans_list: brina
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: juke-box
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafot
trans_list: patibolo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;


lexentry: pol/szafran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafran
trans_list: zafferano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
trans_list: zafferano
sense:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: shahada
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szajka
trans_list: banda
sense:
(potocznie, potoczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zorganizowana grupa przestępcza


lexentry: pol/szakal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakal
trans_list: sciacallo
sense:
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;


lexentry: pol/szakszuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szakszuka
trans_list: shakshuka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
trans_list: cicuta
sense:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szaleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaleniec
trans_list: scapestrato
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalupa
trans_list: scialuppa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: sciamano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: sciamanesimo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: rispettare | stimare
sense:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: opportunità
sense:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanta
trans_list: canto marinaresco
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dawna rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy lub stylizowana na nią współczesna piosenka żeglarska


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: ricatto
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: eminenza grigia
sense:
(związek frazeologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: economia sommersa
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: locusta
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarlatan
trans_list: ciarlatano
sense:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szarotka_alpejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarotka alpejska
trans_list: stella alpina
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Leontopodium nivale Huet, gatunek rośliny z rodziny astrowatych, występujący w wysokich górach;


lexentry: pol/szaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaser
trans_list: aereo da caccia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty lub lekkiej jazdy w okresie podbojów napoleońskich;


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: shashlik
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
trans_list: satana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatnia
trans_list: guardaroba | spogliatoio
sense:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
trans_list: guardarobiera
sense:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szałamaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szałamaja
trans_list: ciaramella | pipita
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;


lexentry: pol/szczelinowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczelinowy
trans_list: fricativo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy znacznym zbliżeniu narządów mowy, ale bez ich zwarcia


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: vaccino
sense:
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: sincero | schietto | franco
sense:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczudłak
trans_list: cavaliere d'Italia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczwół_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczwół plamisty
trans_list: cicuta
sense:
(botanika, botaniczny) Conium maculatum L., gatunek trującej rośliny dwuletniej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
trans_list: scespiriano | shakespeariano
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: scespiriano | shakespeariano
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: gommalacca
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: asse
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szerokiej_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokiej drogi
trans_list: buon viaggio
sense:
(motoryzacja) życzenie dobrej i bezpiecznej jazdy samochodem, motocyklem (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: latitudine
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szew
trans_list: sutura
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szezlong
trans_list: agrippina
sense:
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/sześćdziesięcioczwórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sześćdziesięcioczwórka
trans_list: semibiscroma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;


lexentry: pol/szkandela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkandela
trans_list: scaldaletto | scaldino
sense:
(dawniej, dawny) flaszka albo płaskie naczynie napełniane gorącą wodą lub węglami, służące do ogrzewania pościeli


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapolare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: scapolare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: serra
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkolenie
trans_list: istruzione
sense:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoła wyższa
trans_list: facoltà
sense:
(edukacja, edukacyjny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: goletta | scuna
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachar
trans_list: smergo minore
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: nobile | distinto
sense:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlak
trans_list: sentiero
sense:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlifierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka
trans_list: molare
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: levigare
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmer sercowy
trans_list: soffio cardiaco
sense:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: kitsch
sense:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szmuglować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmuglować
trans_list: contrabbandare
sense:
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby


lexentry: pol/sznycel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sznycel
trans_list: milanesa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


lexentry: pol/szo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szo
trans_list: sho
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz";


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szofar
trans_list: shofar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogun
trans_list: sciogun
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: shock
sense:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: presepe | presepio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szot
trans_list: scotta
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: sciovinismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: sciovinismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpatułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpatułka
trans_list: abbassalingua | spatola
sense:
(medycyna, medyczny) podłużna i wąska płytka do uciskania języka w trakcie badania jamy ustnej i gardła


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: spionaggio
sense:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: midollo
sense:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: spinacio
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpinet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinet
trans_list: spinetta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: ospedale
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
trans_list: papalina
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: shrapnel
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztaluga
trans_list: leggio | cavalletto
sense:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztetl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztetl
trans_list: shtetl
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;


lexentry: pol/sztolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztolnia
trans_list: galleria
sense:
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: bufera | tempesta | tormenta
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: imbrogliare
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczna inteligencja
trans_list: intelligenza artificiale
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: fuochi
sense:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/szturmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szturmak
trans_list: borgognotta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj europejskiego hełmu renesansowego z bocznymi osłonami, używanego w XVI–XVII wieku przez rajtarów i piechotę;


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: cassetto
sense:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szum_uszny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szum uszny
trans_list: acufene
sense:
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuwar
trans_list: canneto
sense:
(biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: squadrone
sense:
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwedzki stół
trans_list: buffet svedese
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyb
trans_list: pozzo
sense:
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac


lexentry: pol/szybka_kolej_miejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybka kolej miejska
trans_list: servizio ferroviario
sense:
kolej charakteryzująca się jednakową długością składu wagonów, dużą częstotliwością kursowania i nierównomiernym natężeniem ruchu w różnych porach doby


lexentry: pol/szybolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybolet
trans_list: shibboleth
sense:
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: aliante
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;


lexentry: pol/szyfoniera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfoniera
trans_list: cassettiera
sense:
(branża meblarka, meblarstwo, meble) rodzaj wysokiej, wąskiej komody z licznymi szufladami, przeznaczonej zwykle do przechowywania damskiej bielizny, biżuterii, galanterii, pasmanterii oraz innych dodatków stroju kobiecego;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: cifra
sense:
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyfrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfrant
trans_list: programmatore
sense:
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem


lexentry: pol/szyizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyizm
trans_list: sciismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;


lexentry: pol/szyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyna
trans_list: rotaia
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;


lexentry: pol/szynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynka
trans_list: prosciutto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynobus
trans_list: autobus su rotaia
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynszyla
trans_list: cincillà
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/szyszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyszka
trans_list: cono | pigna
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;


lexentry: pol/szóstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szóstka
trans_list: sei
sense:
(potocznie, potoczny) to, co ma numer 6, jest oznaczone liczbą 6, np. dom, autobus, bieg (w skrzyni biegów)


lexentry: pol/sójka_złowroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka złowroga
trans_list: ghiandaia siberiana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: sale
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sól_fizjologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól fizjologiczna
trans_list: soluzione fisiologica
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: corte | tribunale
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sążeń
trans_list: braccio
sense:
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;


lexentry: pol/sędzia_przysięgły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sędzia przysięgły
trans_list: giurata
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) członek ławy przysięgłych, powołany do udziału w rozpoznawaniu konkretnej sprawy karnej i orzekaniu o winie oskarżonego


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sęp
trans_list: avvoltoio
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/sępnik_różowogłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sępnik różowogłowy
trans_list: avvoltoio collorosso
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występujący w obu Amerykach;


lexentry: pol/słodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: słodować
trans_list: maltare
sense:
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoik
trans_list: arbanella
sense:
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: girasole
sense:
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słonecznik_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik zwyczajny
trans_list: girasole comune
sense:
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawiany w wielu rejonach świata;


lexentry: pol/słoniowacizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoniowacizna
trans_list: elefantiasi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik rdzawy
trans_list: usignolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słowik_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik szary
trans_list: usignolo maggiore
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: vocabolario
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: dizionario | diziunario
sense:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słownik_wyrazów_bliskoznacznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik wyrazów bliskoznacznych
trans_list: dizionario dei sinonimi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: parola | termine | vocabolo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słońce
trans_list: sole
sense:
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie


lexentry: pol/słuch_absolutny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuch absolutny
trans_list: orecchio assoluto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawka
trans_list: cornetta
sense:
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawki
trans_list: cuffie
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słup_ogłoszeniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup ogłoszeniowy
trans_list: colonna delele affissioni
sense:
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;


lexentry: pol/służba_zdrowia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służba zdrowia
trans_list: assistenza sanitaria
sense:
(medycyna, medyczny) (administracja) system instytucji i przepisów zajmujących się opieką zdrowotną obywateli;


lexentry: pol/słód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słód
trans_list: malto
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;


lexentry: pol/słój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słój
trans_list: anello annuale
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) roczna warstwa przyrostowa drewna widoczna na poprzecznym przekroju pnia


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabernakulum
trans_list: tabernacolo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii


lexentry: pol/tabla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabla
trans_list: tabla
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: tablet
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;


lexentry: pol/tabletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabletka
trans_list: pillola
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka


lexentry: pol/tablice_logarytmiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablice logarytmiczne
trans_list: tavole logaritmiche
sense:
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabule
trans_list: tabbouleh | tabulè
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/tacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacker
trans_list: sparapunti
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże


lexentry: pol/tacos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacos
trans_list: taco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: carriola
sense:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/taekwondo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taekwondo
trans_list: taekwondo
sense:
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tag
trans_list: acchiapparello
sense:
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tagliatelle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tagliatelle
trans_list: tagliatelle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków o grubości ok. 2 mm i blisko 1 cm szerokości;


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajfun
trans_list: tifone
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: sì
sense:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/taklować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: taklować
trans_list: attrezzare
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przygotowanie statku do żeglugi poprzez zamocowanie całego niezbędnego wyposażenia (takielunku)


lexentry: pol/takson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takson
trans_list: taxon | unità tassonomica
sense:
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taksonomia
trans_list: tassonomia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takt
trans_list: asticella
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taktyka
trans_list: tattica
sense:
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tal
trans_list: tallio
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: piatto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: piatto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: talebano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talizman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talizman
trans_list: talismano
sense:
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;


lexentry: pol/talk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talk
trans_list: talco
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry


lexentry: pol/tamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaszek
trans_list: lingua tuareg
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamburyn
trans_list: tamburello | tamburello basco
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: tamil
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tampone
sense:
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: tampone
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tamto__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: tamto
trans_list: quella
sense:
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tangens
trans_list: tangente
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: danza | ballo
sense:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec brzucha
trans_list: danza del ventre
sense:
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/taniec_towarzyski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec towarzyski
trans_list: ballo di sala
sense:
(choreografia, choreograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki polegająca na tańczeniu w parach;


lexentry: pol/taniec_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec śmierci
trans_list: danza macabra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi;


lexentry: pol/tanoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tanoreksja
trans_list: tanoressia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;


lexentry: pol/taoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taoizm
trans_list: taoismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapczan
trans_list: divano
sense:
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tapenada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapenada
trans_list: tapenade
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;


lexentry: pol/tapir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir
trans_list: tapiro
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;


lexentry: pol/tapir_anta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir anta
trans_list: tapiro del Sudamerica
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/tapir_czaprakowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir czaprakowy
trans_list: tapiro della Malesia
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: scudo
sense:
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: scudetto
sense:
mała plakietka/naszywka w kształcie tarczy (1.1-2) noszona na ubraniu w celu identyfikacji, określenia przynależności


lexentry: pol/tarcza_sterująca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza sterująca
trans_list: piatto oscillante
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach;


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczyca
trans_list: tiroide
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targi
trans_list: fiera
sense:
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/tarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarka
trans_list: grattugia
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: prugnolo
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: prugnolo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory


lexentry: pol/tarpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarpan
trans_list: tarpan
sense:
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarta
trans_list: crostata | torta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tartrazyna
trans_list: tartrazina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taryfa
trans_list: dazio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: taser
trans_list: Taser
sense:
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasiemiec
trans_list: tenia
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/tauto-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: tauto-
trans_list: tauto-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tożsamością, powtarzalnością elementów


lexentry: pol/tautogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautogram
trans_list: tautogramma
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, często wierszowany, zbudowany na zasadzie aliteracji


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologia
trans_list: tautologia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;


lexentry: pol/tautologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologiczny
trans_list: tautologico
sense:
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii


lexentry: pol/tałes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tałes
trans_list: talled | tallit | taled
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny żydowski szal modlitewny, biały w czarne lub niebieskie pasy, z frędzlami;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taśma perforowana
trans_list: nastro perforato
sense:
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: tajine
sense:
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchawica
trans_list: trachea
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: teatro
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: teatro
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/teatyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatyn
trans_list: teatino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zgromadzenia opartego na regule św. Augustyna, założonego w XVI w. we włoskim Chieti;


lexentry: pol/techno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: techno-
trans_list: tecno-
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technokracja
trans_list: tecnocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teczka
trans_list: cartella
sense:
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.


lexentry: pol/tego_kwiatu_jest_pół_światu__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: tego kwiatu jest pół światu
trans_list: morto un papa se ne fa un altro
sense:
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza)


lexentry: pol/teistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: teistyczny
trans_list: teistico
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: cartone
sense:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;


lexentry: pol/teledysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teledysk
trans_list: videoclip
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny


lexentry: pol/telekomunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekomunikacja
trans_list: telecomunicazioni
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) nauka związana z przekazywaniem sygnałów na odległość


lexentry: pol/telekonferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telekonferencja
trans_list: teleconferenza
sense:
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)


lexentry: pol/teleobiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleobiektyw
trans_list: teleobiettivo
sense:
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;


lexentry: pol/teleportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleportacja
trans_list: teletrasporto
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;


lexentry: pol/telepraca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: telepraca
trans_list: telelavoro
sense:
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;


lexentry: pol/teletekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teletekst
trans_list: teletext
sense:
system opracowany przez BBC, przeznaczony do przesyłania informacji w formie tekstowej razem z sygnałem telewizyjnym, wymagający specjalnego dekodera w odbiorniku;


lexentry: pol/temperament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperament
trans_list: carattere
sense:
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: templariusz
trans_list: tempiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/tempura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tempura
trans_list: tempura
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
trans_list: ride bene chi ride l'ultimo | ride bene chi ride ultimo
sense:
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis
trans_list: tennis
sense:
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis stołowy
trans_list: tennis da tavolo
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/tensor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tensor
trans_list: tensore
sense:
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;


lexentry: pol/teodycea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teodycea
trans_list: teodicea
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;


lexentry: pol/teofania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teofania
trans_list: teofania
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;


lexentry: pol/teokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teokracja
trans_list: teocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teolog
trans_list: teologo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia
trans_list: teologia
sense:
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teologia_moralna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia moralna
trans_list: teologia morale
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia;


lexentry: pol/teoremat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoremat
trans_list: teorema
sense:
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: teoria
sense:
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;


lexentry: pol/teoria_strun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria strun
trans_list: teoria delle stringhe
sense:
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria względności
trans_list: teoria della relatività
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/terasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terasa
trans_list: terrazza | terrazzo
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) płaski teren na zboczu doliny rzeki lub nad brzegiem morza;


lexentry: pol/teratologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teratologia
trans_list: teratologia
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;


lexentry: pol/tercjarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tercjarz
trans_list: terziario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminale
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera


lexentry: pol/terminal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terminal
trans_list: terminale
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż


lexentry: pol/termistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termistor
trans_list: termistore
sense:
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: termit
trans_list: termite
sense:
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termitiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termitiera
trans_list: termitaio
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi


lexentry: pol/termobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: termobaryczny
trans_list: termobarico
sense:
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termodynamika
trans_list: termodinamica
sense:
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/termogeneza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termogeneza
trans_list: termogenesi
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;


lexentry: pol/termopunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termopunktura
trans_list: moxibustione
sense:
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;


lexentry: pol/terpentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terpentyna
trans_list: trementina
sense:
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terroryzm
trans_list: terrorismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/test_ciążowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: test ciążowy
trans_list: test di gravidanza
sense:
(medycyna, medyczny) test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy;


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testament
trans_list: testamento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testosteron
trans_list: testosterone
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrachlorometan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrachlorometan
trans_list: tetracloruro di carbonio
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;


lexentry: pol/tetrapylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrapylon
trans_list: tetrapylon
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach


lexentry: pol/tetum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetum
trans_list: lingua tetum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;


lexentry: pol/thatcheryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thatcheryzm
trans_list: thatcherismo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theremin
trans_list: theremin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/tiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiara
trans_list: tiara
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;


lexentry: pol/tilapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilapia
trans_list: tilapia
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;


lexentry: pol/tilapia_nilowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tilapia nilowa
trans_list: tilapia | tilapia del Nilo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;


lexentry: pol/timokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: timokracja
trans_list: timocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi;


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioeter
trans_list: tioetere
sense:
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiul
trans_list: tulle
sense:
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkactwo
trans_list: tessitura
sense:
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka tłuszczowa
trans_list: tessuto adiposo
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek
trans_list: ossido
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_etylenu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek etylenu
trans_list: ossido di etilene | ossirano
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek węgla
trans_list: monossido di carbonio | ossido di carbonio | ossido carbonico
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/to_znaczy__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: to znaczy
trans_list: cioè
sense:
ma za zadanie nadać lżejszy ton przed chwilą przywołanej, bardziej dosadnej wypowiedzi lub sprecyzować zbyt ogólnikową czy niesprawiedliwą treść


lexentry: pol/to_znaczy__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: to znaczy
trans_list: cioè
sense:
łączy równorzędne części zdania lub zdania współrzędne, pozostające w relacji równoważności; ma za zadanie uściślić, o czym jest mowa


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: brindisi
sense:
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toczeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toczeń
trans_list: lupus
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]


lexentry: pol/toffi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toffi
trans_list: caramella mou
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toga
trans_list: toga
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokarka
trans_list: tornio
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: token
trans_list: segno
sense:
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/toksoplazmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksoplazmoza
trans_list: toxoplasmosi
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;


lexentry: pol/toksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksyczność
trans_list: tossicità
sense:
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykologia
trans_list: tossicologia
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/toksykomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykomania
trans_list: tossicodipendenza
sense:
(medycyna, medyczny) okresowe lub systematyczne świadome narażanie swojego organizmu na szkodliwe działanie różnych substancji: narkotyków, leków, rozpuszczalników, używek i innych potencjalnie szkodliwych substancji


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerancja
trans_list: tolleranza
sense:
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/tolperyzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolperyzon
trans_list: tolperisone
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek podobny do lidokainy, zmniejszający napięcie mięśni szkieletowych


lexentry: pol/tombola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tombola
trans_list: tombola
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze


lexentry: pol/tona_rejestrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tona rejestrowa
trans_list: tonnellata di stazza
sense:
(morski) jednostka objętości używana do określania pojemności rejestrowej statków handlowych równa stu stopom sześciennym, czyli około 2,83 m3;


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonacja
trans_list: modo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny


lexentry: pol/tonsura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonsura
trans_list: tonsura
sense:
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: parte superiore
sense:
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/topinambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topinambur
trans_list: topinambur
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topnienie
trans_list: fusione
sense:
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury


lexentry: pol/topo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: topo-
trans_list: topo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topografia
trans_list: topografia
sense:
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topola
trans_list: pioppo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topologia
trans_list: topologia
sense:
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponim
trans_list: toponimo
sense:
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/toponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponimia
trans_list: toponimia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: ascia | scure | mannaia
sense:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: binario
sense:
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torbacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbacz
trans_list: marsupiale
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbiel
trans_list: cisti
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: borsetta
sense:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torf
trans_list: torba
sense:
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;


lexentry: pol/toroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toroid
trans_list: toroide
sense:
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torpeda
trans_list: siluro | torpedine
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tort
trans_list: torta
sense:
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortellini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortellini
trans_list: tortellini
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: torturare
sense:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/tost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tost
trans_list: toast
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitarystyczny
trans_list: totalitario
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitaryzm
trans_list: totalitarismo
sense:
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: totem
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/totemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totemizm
trans_list: totemismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu


lexentry: pol/tołstojowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tołstojowski
trans_list: tolstoiano
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: identità
sense:
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę


lexentry: pol/tradycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycja
trans_list: tradizione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pisma teologów pierwszych wieków chrześcijaństwa oraz postanowienia papieży lub patriarchów i soborów, uznane za drugie obok Biblii źródło objawienia


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycyjny
trans_list: tradizionale
sense:
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/trafiła_kosa_na_kamień__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: trafiła kosa na kamień
trans_list: A brigante, brigante e mezzo
sense:
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną/równą sobie


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragedia
trans_list: tragedia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;


lexentry: pol/tragiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tragiczny
trans_list: tragico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: tragicommedia
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktat
trans_list: trattato
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktor
trans_list: trattore
sense:
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tralka
trans_list: balaustro
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampolino elastico
sense:
(informatyka, informatyczny) kod umożliwiający funkcji zagnieżdżonej dostęp do lokalnych zmiennych bieżącej funkcji;


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampolino elastico
sense:
(sport, sportowy) pochyło ustawiona deska z podpórką, służąca do odbijania się przy skokach gimnastycznych


lexentry: pol/trampolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trampolina
trans_list: trampolino elastico
sense:
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci sprężystej siatki rozpiętej na dużej ramie, służący do wykonywania ewolucji akrobatycznych w powietrzu;


lexentry: pol/tran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tran
trans_list: olio di pesce
sense:
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;


lexentry: pol/transcendencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendencja
trans_list: trascendenza
sense:
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym


lexentry: pol/transcendentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalizm
trans_list: trascendentalismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;


lexentry: pol/transcendentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalny
trans_list: trascendentale
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)


lexentry: pol/transept__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transept
trans_list: transetto
sense:
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku;


lexentry: pol/transfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfer
trans_list: transfert
sense:
(psychologia, psychologiczny) przeniesienie zdobytych doświadczeń lub umiejętności i użycie ich w odmiennej sytuacji;


lexentry: pol/transfobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfobia
trans_list: transfobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych (transseksualnych, transwestytycznych, transgenderowych);


lexentry: pol/transformata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transformata
trans_list: trasformata
sense:
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;


lexentry: pol/transfuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transfuzja
trans_list: trasfusione
sense:
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transgenderyzm
trans_list: transgender
sense:
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/transgeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transgeniczny
trans_list: transgenico
sense:
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku


lexentry: pol/transkluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkluzja
trans_list: transclusione
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zaimportowania fragmentów innych dokumentów w systemie hipertekstowym;


lexentry: pol/transkrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkrypcja
trans_list: trascrizione
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: translator
trans_list: traduttore
sense:
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliteracja
trans_list: traslitterazione
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmisja
trans_list: spedizione
sense:
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transmutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmutacja
trans_list: trasmutazione
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transsubstancjacja
trans_list: transustanziazione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/transzeja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transzeja
trans_list: buca
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: passaggio
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: passaggio
sense:
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej


lexentry: pol/tranzyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzyt
trans_list: transito
sense:
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trasować
trans_list: connettere
sense:
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatologia
trans_list: traumatologia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawa
trans_list: erba
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawestować
trans_list: farsa
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienie
trans_list: digestione
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: abomaso
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/trebusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trebusz
trans_list: trabucco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;


lexentry: pol/trema__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: trema
trans_list: dieresi
sense:
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci dwóch kropek nad literą (zazwyczaj oznacza konieczność wymowy danej samogłoski w dyftongu);


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: traino
sense:
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: azione di manutenzione
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć;


lexentry: pol/trencz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trencz
trans_list: trench
sense:
luźny, dwurzędowy, ściągnięty szerokim paskiem płaszcz z patkami, gabardynowy lub nieprzemakalny, wzorowany na wojskowym płaszczu, noszonym w czasie I wojny światowej


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trener
trans_list: allenatore
sense:
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trening
trans_list: allenamento
sense:
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;


lexentry: pol/trepan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trepan
trans_list: perforatrice
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne kształtu cylindrycznego, którego koniec ma kształt okrężnej piły, służące do wywiercania okrągłego otworu w kości lub w innej tkance przez ucisk z jednoczesnym obracaniem;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: contenuto
sense:
(medycyna, medyczny) zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: argomento
sense:
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/triak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triak
trans_list: triac
sense:
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;


lexentry: pol/triceratops__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triceratops
trans_list: triceratopo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trichotillomania
trans_list: tricotillomania
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/triera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triera
trans_list: trireme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trimaran
trans_list: trimarano
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trio
trans_list: trio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triolet
trans_list: triolet
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów;


lexentry: pol/triskelion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triskelion
trans_list: triscele
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triumf
trans_list: trionfo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;


lexentry: pol/trockistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trockistowski
trans_list: trotskista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów


lexentry: pol/trockizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trockizm
trans_list: trotzkismo | trotskismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: troll
sense:
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: troll
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze


lexentry: pol/trombita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trombita
trans_list: trembita
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny;


lexentry: pol/tropik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tropik
trans_list: tropico
sense:
(geografia, geograficzny) gorąca i wilgotna strefa klimatyczna na Ziemi położona między zwrotnikami;


lexentry: pol/trubadur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trubadur
trans_list: trovatore | trovadore
sense:
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;


lexentry: pol/trupia_czaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trupia czaszka
trans_list: teschio e ossa
sense:
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami, będący symbolem śmierci


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: fragola
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truteń
trans_list: fuco
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
trans_list: avvelenare
sense:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trwała_ondulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trwała ondulacja
trans_list: permanente | ondulazione permanente
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trwały
trans_list: castrato
sense:
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb
trans_list: modo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb orzekający
trans_list: indicativo
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb łączący
trans_list: congiuntivo
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybalizm
trans_list: tribalismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych


lexentry: pol/trybula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybula
trans_list: cerfoglio
sense:
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;


lexentry: pol/trybularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybularz
trans_list: turibolo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych;


lexentry: pol/trybun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybun
trans_list: tribuno
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;


lexentry: pol/trychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trychologia
trans_list: tricologia
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy


lexentry: pol/trydencki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trydencki
trans_list: tridentino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący soboru trydenckiego, związany z soborem trydenckim


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryftong
trans_list: trittongo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trygonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trygonometria
trans_list: trigonometria
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trylogia
trans_list: trilogia
sense:
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trymestr
trans_list: trimestre
sense:
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trynitarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trynitarz
trans_list: trinitario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty;


lexentry: pol/tryptofan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryptofan
trans_list: triptofano
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryskawka
trans_list: spruzzetta
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;


lexentry: pol/tryskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryskawka
trans_list: spiracolo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;


lexentry: pol/trytytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trytytka
trans_list: fascetta stringicavo
sense:
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków;


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina
trans_list: canna
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina cukrowa
trans_list: canna da zucchero
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trzciniak_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzciniak zwyczajny
trans_list: cannareccione
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus arundinaceus Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny trzciniaków;


lexentry: pol/trzeba__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeba
trans_list: bisognare
sense:
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej


lexentry: pol/trzepotanie_przedsionków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzepotanie przedsionków
trans_list: flutter atriale
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę


lexentry: pol/trzewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewik
trans_list: bottino
sense:
rodzaj obuwia, charakteryzujący się twardą (trwałą) zelówką i obejmującą kostkę sznurowaną cholewką;


lexentry: pol/trzewikodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewikodziób
trans_list: becco a scarpa
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;


lexentry: pol/trzmiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmiel
trans_list: bombo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel
trans_list: zigolo giallo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trznadel_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel zwyczajny
trans_list: zigolo giallo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;


lexentry: pol/trój-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: trój-
trans_list: tri-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części


lexentry: pol/trójdzielny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdzielny
trans_list: tripartito
sense:
dzielący się na trzy części, składający się z trzech części, taki, w którym można wyróżnić trzy części


lexentry: pol/trójdźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk
trans_list: triade
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;


lexentry: pol/trójdźwięk_durowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk durowy
trans_list: triade maggiore
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej


lexentry: pol/trójdźwięk_molowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk molowy
trans_list: triade minore
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójskok
trans_list: salto triplo
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójząb
trans_list: tridente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba powietrzna
trans_list: turbine
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: tromba | trombetta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trądzik_różowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trądzik różowaty
trans_list: rosacea
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;


lexentry: pol/tuczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuczyć
trans_list: ingozzare
sense:
(zootechnika, zootechniczny) karmić intensywnie zwierzęta w celu uzyskania przyrostu mięsa i tłuszczu


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan
trans_list: tucano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;


lexentry: pol/tukan_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan wielki
trans_list: tucano toco
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/tuleja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuleja
trans_list: bronzina
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: tulipano
sense:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/tulipanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipanowiec
trans_list: liriodendro
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Liriodendron L., rodzaj roślin drzewiastych z rodziny magnoliowatych;


lexentry: pol/tumba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumba
trans_list: tomba
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego;


lexentry: pol/tumiwisizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumiwisizm
trans_list: menefreghismo
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tundra
trans_list: tundra
sense:
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunnel | galleria
sense:
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;


lexentry: pol/tunel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunel
trans_list: tunnel
sense:
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;


lexentry: pol/tunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunika
trans_list: tunica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbina
trans_list: turbina
sense:
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: turbo-
trans_list: turbo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ruchem wirowym lub z turbiną


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbulencja
trans_list: turbolenza
sense:
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turkawka
trans_list: tortora
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkusowy
trans_list: turchese
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/tusz_do_rzęs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tusz do rzęs
trans_list: mascara
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka


lexentry: pol/twarda_sztuka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twarda sztuka
trans_list: osso duro
sense:
osoba, którą trudno złamać, zdobyć, zniechęcić lub zachęcić, przekonać do czegoś; osoba wytrzymała fizycznie lub o silnym charakterze, psychice


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: ricotta
sense:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twierdza
trans_list: fortezza
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/twist__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twist
trans_list: contorsione
sense:
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w takcie dwudzielnym, w którym partnerzy tańczą osobno, wykonując energiczne skręty nóg, bioder i rąk


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzywo sztuczne
trans_list: malleabile
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: creare
sense:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: settimana
sense:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: crogiolo
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/tygrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys
trans_list: tigre
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;


lexentry: pol/tygrys_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys azjatycki
trans_list: tigre
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/tygrys_sumatrzański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys sumatrzański
trans_list: tigre di Sumatra
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris sumatrae Pocock, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w odizolowanych populacjach na Sumatrze;


lexentry: pol/tylda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tylda
trans_list: tilde
sense:
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część


lexentry: pol/tymianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymianek
trans_list: timo
sense:
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;


lexentry: pol/tymol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymol
trans_list: timolo
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, składnik olejków eterycznych występujących w macierzance (tymianku), lebiodce (oregano) i cząbrze;


lexentry: pol/tynk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tynk
trans_list: intonaco
sense:
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.


lexentry: pol/tyran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyran
trans_list: tiranno
sense:
(historia, historyczny, historycznie) udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrania
trans_list: tirannia | tirannide
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tyrs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrs
trans_list: tirso
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności;


lexentry: pol/tytan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytan
trans_list: titano
sense:
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytuł
trans_list: titolo
sense:
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: arcobaleno | iride
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęczówka
trans_list: iride
sense:
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tętno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tętno
trans_list: battito
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;


lexentry: pol/tężec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tężec
trans_list: tetano
sense:
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłoczyć
trans_list: punzonare
sense:
(drukarstwo, drukarski) robić druki ozdobne; odkształcać powierzchnię papieru lub innego materiału dla uzyskania efektu zdobniczego


lexentry: pol/tłoczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: tłoczyć
trans_list: costringere
sense:
(technologia, technika, techniczny) (hydraulika, hydrauliczny) przeciskać substancje ciekłe lub gazowe z jednego miejsca do innego


lexentry: pol/tłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłok
trans_list: pistone
sense:
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tłokowy
trans_list: pistone
sense:
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuczek
trans_list: pestello
sense:
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: marmitta
sense:
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: silenziatore
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: reprimere
sense:
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłumok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumok
trans_list: aggregare
sense:
(potocznie, potoczny) duży, nieforemny pakunek; rzeczy spakowane, zwykle prowizorycznie w płachtę, w koc itp.


lexentry: pol/tłusty_czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłusty czwartek
trans_list: Giovedì Grasso
sense:
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: grasso
sense:
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: grasso
sense:
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie
trans_list: assicurazione
sense:
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie na życie
trans_list: assicurazione sulla vita
sense:
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/ubijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubijać
trans_list: montare
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie


lexentry: pol/uchatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchatka
trans_list: leone marino
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otaria Péron, rodzaj drapieżnego ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych występujący u południowych wybrzeży Ameryki Południowej;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchwała
trans_list: risoluzione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczucie
trans_list: sensazione | sentimento
sense:
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/udawać_Greka__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: udawać Greka
trans_list: fare l'albanese | fare l'indiano | fare l'inglese
sense:
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: colpo
sense:
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.)


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: colpo
sense:
zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia


lexentry: pol/udziałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: udziałowiec
trans_list: azionista
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym


lexentry: pol/ugniatać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ugniatać
trans_list: amalgamare
sense:
gniotąc, oddziaływać na kogoś lub na coś, powodować zmianę kształtu, obniżenie czegoś; gniotąc, nadawać kształt czemuś


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: ujgurski
trans_list: uiguro
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukaz
trans_list: ukaz
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrywać
trans_list: nascondere
sense:
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/układ_krążenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ krążenia
trans_list: apparato circolatorio | sistema circolatorio
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ nerwowy
trans_list: sistema nervoso
sense:
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: tavola periodica
sense:
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: tavola periodica | tavola periodica degli elementi
sense:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ planetarny
trans_list: sistema planetario
sense:
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
trans_list: ABS | sistema anti bloccaggio
sense:
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/układ_scalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ scalony
trans_list: circuito integrato | integrato
sense:
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;


lexentry: pol/układ_trawienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ trawienny
trans_list: apparato digerente
sense:
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;


lexentry: pol/układ_wydechowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ wydechowy
trans_list: sistema di scappamento
sense:
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik


lexentry: pol/układ_zbiorowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ zbiorowy
trans_list: contratto collettivo di lavoro
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami


lexentry: pol/ul_wielokorpusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ul wielokorpusowy
trans_list: caricatore
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) konstrukcja służąca jako pomieszczenie dla pszczół składająca się z pojedynczych elementów


lexentry: pol/ulica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ulica
trans_list: strada | via
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: decesso
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultimatum
trans_list: ultimatum
sense:
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/ultradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultradźwięk
trans_list: ultrasuono
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);


lexentry: pol/ultrafiolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrafiolet
trans_list: luce ultravioletta
sense:
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;


lexentry: pol/ultramaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultramaryna
trans_list: oltremare
sense:
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;


lexentry: pol/ultrasonografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrasonografia
trans_list: ecografia
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;


lexentry: pol/umami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umami
trans_list: umami
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;


lexentry: pol/umbra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umbra
trans_list: umbra europea
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych;


lexentry: pol/umorzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umorzenie
trans_list: condonazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (finanse, finansowy) dobrowolne zrzeczenie się częściowe lub całkowite należności w ramach umownego porozumienia pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: contratto
sense:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/umowa_o_pracę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa o pracę
trans_list: contratto di lavoro
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem;


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uncja
trans_list: oncia
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: unione
sense:
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/unicorn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unicorn
trans_list: unicorno
sense:
(neologizm) (ekonomia, ekonomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) start-up wyceniany na co najmniej miliard dolarów;


lexentry: pol/uniewinnianie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uniewinnianie
trans_list: assoluzione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzekanie przez sąd, że ktoś jest niewinny, uwalnianie go od zarzutów


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: agire
sense:
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: rapimento
sense:
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununoctium
trans_list: ununoctio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununpentium
trans_list: ununpentio
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moscovium (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununseptium
trans_list: ununseptio
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununtrium
trans_list: ununtrio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;


lexentry: pol/upadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadać
trans_list: andare in rovina
sense:
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób


lexentry: pol/upadłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: upadłość
trans_list: insolvenza
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niewypłacalność, niemożność wywiązywania się z przyjętych zobowiązań przez dłużnika


lexentry: pol/uprzemysłowienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprzemysłowienie
trans_list: industrializzazione
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: bardatura | braca
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś


lexentry: pol/uran_zubożony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uran zubożony
trans_list: uranio impoverito
sense:
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;


lexentry: pol/urbanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urbanizacja
trans_list: urbanizzazione
sense:
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;


lexentry: pol/ureusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ureusz
trans_list: ureo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku;


lexentry: pol/urojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urojenie
trans_list: delusione
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji


lexentry: pol/urolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urolog
trans_list: urologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: urologia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


lexentry: pol/urszulanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urszulanka
trans_list: orsolina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z jednego z trzech katolickich zgromadzeń urszulańskich;


lexentry: pol/urząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd
trans_list: ufficio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;


lexentry: pol/urządzenie_peryferyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urządzenie peryferyjne
trans_list: ausiliario
sense:
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;


lexentry: pol/urzędnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik
trans_list: funzionario | impiegato
sense:
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: faglia
sense:
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: legge
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/ustawodawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawczy
trans_list: legislativo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw


lexentry: pol/ustawodawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawstwo
trans_list: leggi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie


lexentry: pol/ustnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustnik
trans_list: imboccatura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;


lexentry: pol/ustrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustrój
trans_list: regime
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa


lexentry: pol/uszczelniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszczelniać
trans_list: otturare | turare
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić szczelnym; powodować ścisłe przyleganie elementów czegoś poprzez wypełnienie luk


lexentry: pol/uszkodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszkodzenie
trans_list: danno
sense:
(medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania


lexentry: pol/uszlachetniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: uszlachetniać
trans_list: innesto
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) tworzyć lepsze odmiany hodowlane


lexentry: pol/usługobiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: usługobiorca
trans_list: cliente
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba fizyczna lub prawna korzystająca z usług


lexentry: pol/utleniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: utleniać
trans_list: ossidare
sense:
(chemia, chemiczny) powodować reakcję chemiczną poprzez łączenie z tlenem lub innym utleniaczem, który przyjmuje elektrony oddawane przez dany pierwiastek (zatem wzrasta wartościowość tego pierwiastka)


lexentry: pol/utopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utopia
trans_list: utopia
sense:
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego


lexentry: pol/utwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utwór
trans_list: formazione
sense:
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę


lexentry: pol/uwertura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwertura
trans_list: ouverture
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;


lexentry: pol/uzależnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzależnienie
trans_list: dipendenza
sense:
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem


lexentry: pol/uzdolnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdolnienie
trans_list: attitudine
sense:
zespół cech umożliwiających komuś wykonywanie działania w danej dziedzinie na niezwykłym, wysokim poziomie


lexentry: pol/uzdrowiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdrowiciel
trans_list: guaritore
sense:
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił


lexentry: pol/ułamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek
trans_list: frazione
sense:
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)


lexentry: pol/ułan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułan
trans_list: ulano
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ułaskawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułaskawienie
trans_list: grazia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: sorriso
sense:
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/użyszkodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: użyszkodnik
trans_list: utonta
sense:
(slangowo) (informatyka, informatyczny) (żartobliwie) (czasem (pejoratywnie, pejoratywny)) użytkownik


lexentry: pol/vel__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: vel
trans_list: pseudonimo
sense:
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)


lexentry: pol/w_dół__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 02
written_rep: w dół
trans_list: abbasso
sense:
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji


lexentry: pol/w_imię_Ojca_i_Syna,_i_Ducha_Świętego__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego
trans_list: nel nome del Padre, del Figlio e dello Spirito Santo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę


lexentry: pol/w_porządku__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: w porządku
trans_list: a posto
sense:
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe


lexentry: pol/w_przeciwnym_razie__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: w przeciwnym razie
trans_list: altrimenti
sense:
łączy dwie części wypowiedzi, sugerując, że jeśli coś nie będzie spełnione, to wyniknie z tego coś często nieprzychylnego


lexentry: pol/wacik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacik
trans_list: tampone
sense:
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu


lexentry: pol/wadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wadi
trans_list: uadi
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) sucha dolina charakterystyczna dla obszarów pustynnych wyżłobiona przez strumień okresowy;


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: dischetto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko złożone z kilku warstw (1.1), przełożonych określonym nadzieniem


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: dischetto
sense:
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę


lexentry: pol/wagary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagary
trans_list: assenteismo
sense:
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;


lexentry: pol/wagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagon
trans_list: vagone | carrozza
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;


lexentry: pol/wahadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadło
trans_list: pendolo
sense:
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała


lexentry: pol/wal_grenlandzki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wal grenlandzki
trans_list: balena della Groenlandia
sense:
(zoologia, zoologiczny) Balaena mysticetus Linnaeus, wieloryb występujący w morzach arktycznych i subarktycznych;


lexentry: pol/walc_wiedeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walc wiedeński
trans_list: valzer viennese
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;


lexentry: pol/walencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walencja
trans_list: valenza
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zdolność otwierania pozycji w wyrazie, które mogą być zajęte przez inne elementy gramatyczne lub leksykalne;


lexentry: pol/walentynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walentynka
trans_list: valentina
sense:
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji


lexentry: pol/walet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walet
trans_list: fante
sense:
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);


lexentry: pol/waleń_biskajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waleń biskajski
trans_list: balena franca nordatlantica
sense:
(zoologia, zoologiczny) Eubalaena glacialis Müller, duży morski ssak z rodziny walowatych, występujący w północnym Atlantyku;


lexentry: pol/walijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: walijski
trans_list: gallese
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii;


lexentry: pol/walkiria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkiria
trans_list: valchiria | walchiria | walkiria
sense:
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;


lexentry: pol/walkower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkower
trans_list: walk-over
sense:
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;


lexentry: pol/wanilina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanilina
trans_list: vanillina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;


lexentry: pol/wanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanta
trans_list: sartia
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;


lexentry: pol/wapiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapiennik
trans_list: calcara
sense:
(technologia, technika, techniczny) piec służący do wypalania wapienia w celu uzyskania wapna palonego;


lexentry: pol/wapień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapień
trans_list: calcare
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;


lexentry: pol/wapno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno
trans_list: calce
sense:
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;


lexentry: pol/wapno_sodowane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno sodowane
trans_list: calce sodata
sense:
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;


lexentry: pol/waran_z_Komodo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waran z Komodo
trans_list: varano di Komodo
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;


lexentry: pol/warfaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warfaryna
trans_list: warfarin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K


lexentry: pol/wariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariancja
trans_list: varianza
sense:
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;


lexentry: pol/wariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariat
trans_list: matto | pazzo | testa pazza
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś zachowujący się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie; zwariowany, nierozważny


lexentry: pol/wariograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariograf
trans_list: poligrafo
sense:
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;


lexentry: pol/warownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warownia
trans_list: fortezza | rocca | fortificazione | piazzaforte | roccaforte
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: autofficìna
sense:
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: autofficìna
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: banco
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/waruga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waruga
trans_list: umbretta
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;


lexentry: pol/wasabi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasabi
trans_list: wasabi
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eutrema japonica Miq. chrzan japoński, roślina z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/wasal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasal
trans_list: vassallo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;


lexentry: pol/wat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wat
trans_list: watt
sense:
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;


lexentry: pol/wazektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazektomia
trans_list: vasectomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);


lexentry: pol/wazelina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazelina
trans_list: petrolato
sense:
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;


lexentry: pol/wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałach
trans_list: castrone | cavallo castrato
sense:
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;


lexentry: pol/wałek_do_ciasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałek do ciasta
trans_list: matterello | mattarello
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: libellula
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/wcale__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: wcale
trans_list: a parte
sense:
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej


lexentry: pol/wcale__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: wcale
trans_list: piuttosto
sense:
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom


lexentry: pol/wdzięczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdzięczność
trans_list: gratitudine | riconoscenza
sense:
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa


lexentry: pol/weber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weber
trans_list: weber
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;


lexentry: pol/weganizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizm
trans_list: veganismo | vegetalianismo
sense:
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);


lexentry: pol/weganka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganka
trans_list: vegana | vegetaliana | vegetalista
sense:
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: vegano | vegan | vegetaliano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)


lexentry: pol/wegeburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegeburger
trans_list: hamburger vegetariano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wegański lub wegetariański kotlet przygotowany (na przykład) z ciecierzycy, kaszy jaglanej, fasoli, soczewicy itd.


lexentry: pol/wegetacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetacja
trans_list: vegetazione
sense:
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny


lexentry: pol/wegetariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetariański
trans_list: vegetariano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/weksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weksel
trans_list: cambiale
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vettore
sense:
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vettore
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vettore
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vettore
sense:
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: vettore
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;


lexentry: pol/welon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welon
trans_list: velo
sense:
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)


lexentry: pol/wenerolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerolog
trans_list: venereologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych


lexentry: pol/wenerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerologia
trans_list: venereologia
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;


lexentry: pol/wenlafaksyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenlafaksyna
trans_list: venlafaxina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, wzór sumaryczny: C17H27NO2


lexentry: pol/wentylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylator
trans_list: ventilatore
sense:
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;


lexentry: pol/weranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weranda
trans_list: veranda
sense:
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: rullante
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;


lexentry: pol/werbista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbista
trans_list: verbita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena;


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: vernacolare
sense:
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: verificare
sense:
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś


lexentry: pol/westalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: westalka
trans_list: vestale
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;


lexentry: pol/western__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: western
trans_list: western
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;


lexentry: pol/westfalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: westfalski
trans_list: Westfaliano
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku


lexentry: pol/wesz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wesz
trans_list: pidocchio
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;


lexentry: pol/whisky__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whisky
trans_list: whisky
sense:
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;


lexentry: pol/wiadro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadro
trans_list: secchio
sense:
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;


lexentry: pol/wiadukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadukt
trans_list: viadotto | cavalcavia
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);


lexentry: pol/wiano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiano
trans_list: prezzo della sposa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;


lexentry: pol/wiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiara
trans_list: fede
sense:
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie


lexentry: pol/wiata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiata
trans_list: baldacchino
sense:
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;


lexentry: pol/wibrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrator
trans_list: vibratore
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;


lexentry: pol/wibrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrys
trans_list: vibrissa
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;


lexentry: pol/wiceadmirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiceadmirał
trans_list: ammiraglio di divisione
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;


lexentry: pol/wicekról__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicekról
trans_list: viceré
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;


lexentry: pol/wicher__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicher
trans_list: brezza
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60-75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta


lexentry: pol/widelec_do_porcjowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec do porcjowania
trans_list: forchetta per arrosto
sense:
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej


lexentry: pol/wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideo
trans_list: video
sense:
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;


lexentry: pol/wideoklip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideoklip
trans_list: videoclip
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu


lexentry: pol/widmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widmo
trans_list: spettro
sense:
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;


lexentry: pol/wieczny_szach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczny szach
trans_list: scacco perpetuo
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;


lexentry: pol/wiedzieć,_skąd_wiatr_wieje__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedzieć, skąd wiatr wieje
trans_list: conoscere da che parte tira il vento
sense:
znać prawdziwe powody czegoś; orientować się w określonej sytuacji, umiejąc czerpać z niej korzyści dla siebie


lexentry: pol/wiedźma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźma
trans_list: fattucchiera
sense:
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;


lexentry: pol/wiedźmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiedźmin
trans_list: strigo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory


lexentry: pol/wiek_emerytalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiek emerytalny
trans_list: età pensionabile
sense:
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;


lexentry: pol/wielbłąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielbłąd
trans_list: cammello
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;


lexentry: pol/wielkie_księstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkie księstwo
trans_list: granducato
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;


lexentry: pol/wielkopostny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkopostny
trans_list: quaresimale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście


lexentry: pol/wielkotygodniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkotygodniowy
trans_list: di Settimana Santa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Tygodniem, dotyczący Wielkiego Tygodnia, odprawiany w Wielkim Tygodniu


lexentry: pol/wielodotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielodotykowy
trans_list: multitocco
sense:
(informatyka, informatyczny) o urządzeniach wskazujących: taki, który reaguje na wiele jednoczesnych dotknięć


lexentry: pol/wielokropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokropek
trans_list: punti di sospensione
sense:
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;


lexentry: pol/wielokrążek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokrążek
trans_list: placcaggio
sense:
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;


lexentry: pol/wielokulturowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowość
trans_list: multiculturalismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy


lexentry: pol/wielokulturowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowy
trans_list: multiculturale
sense:
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur


lexentry: pol/wielomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielomian
trans_list: polinomio
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;


lexentry: pol/wieloródka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieloródka
trans_list: multipara | pluripara
sense:
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz


lexentry: pol/wielowodzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielowodzie
trans_list: polidramnios
sense:
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;


lexentry: pol/wielościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan
trans_list: poliedro
sense:
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;


lexentry: pol/wieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec
trans_list: ciambella
sense:
kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła


lexentry: pol/wieniec_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec adwentowy
trans_list: ghirlanda dell'avvento
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;


lexentry: pol/wieniec_laurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec laurowy
trans_list: corona d'alloro | corona di lauro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce;


lexentry: pol/wierzba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba
trans_list: salice | salcio
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/wierzchni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchni
trans_list: esterno
sense:
(książkowy) znajdujący się na wierzchu czegoś, umieszczony na górze, stanowiący zewnętrzną warstwę czegoś; górny, zewnętrzny


lexentry: pol/wierzchołek_góry_lodowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek góry lodowej
trans_list: punta dell'iceberg
sense:
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska


lexentry: pol/wierzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzyciel
trans_list: creditore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;


lexentry: pol/wieszak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieszak
trans_list: gruccia
sense:
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;


lexentry: pol/wieszczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wieszczek
trans_list: gracchio alpino
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/wiewiórczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórczak
trans_list: scoiattolo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Callosciurus Gray, nadrzewny gryzoń z podrodziny wiewiórczaków występujący w Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/wiewiórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórka
trans_list: scoiattolo
sense:
(zoologia, zoologiczny) : (1.1) (zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;


lexentry: pol/wiewiórkokształtne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiewiórkokształtne
trans_list: sciuromorfo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sciuromorpha Brandt, podrząd ssaków z rzędu gryzoni z długimi owłosionymi ogonami;


lexentry: pol/wieża_Babel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Babel
trans_list: torre di Babele
sense:
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;


lexentry: pol/wieża_Eiffla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Eiffla
trans_list: Torre Eiffel
sense:
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: torre
sense:
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wieża_ciśnień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża ciśnień
trans_list: serbatoio idrico a torre
sense:
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;


lexentry: pol/wieżowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieżowiec
trans_list: grattacielo
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;


lexentry: pol/wigilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wigilia
trans_list: vigilia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem


lexentry: pol/wihajster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wihajster
trans_list: coso
sense:
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie


lexentry: pol/wikariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikariusz
trans_list: vicario
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;


lexentry: pol/wiking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiking
trans_list: vichingo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;


lexentry: pol/wikunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikunia
trans_list: vigogna
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vicugna vicugna Molina, południowoamerykański ssak parzystokopytny o gęstej, puszystej sierści;


lexentry: pol/wilec_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilec ziemniaczany
trans_list: patata dolce | batata | patata americana
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych


lexentry: pol/wilk_szary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilk szary
trans_list: lupo comune | lupo grigio
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canis lupus Linnaeus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych;


lexentry: pol/wimperga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wimperga
trans_list: ghimberga
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej


lexentry: pol/winda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winda
trans_list: ascensore
sense:
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;


lexentry: pol/wino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wino
trans_list: vino
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;


lexentry: pol/winorośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winorośl
trans_list: vite
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.


lexentry: pol/winyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winyl
trans_list: vinile
sense:
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu


lexentry: pol/wiolonczela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiolonczela
trans_list: violoncello
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;


lexentry: pol/wiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosło
trans_list: pagaia
sense:
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;


lexentry: pol/wir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wir
trans_list: piroettare
sense:
(przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania


lexentry: pol/wiropłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiropłat
trans_list: aerogiro
sense:
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach;


lexentry: pol/wirtualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wirtualny
trans_list: virtuale
sense:
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: virus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: centrifuga
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina;


lexentry: pol/wirówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirówka
trans_list: centrifuga
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;


lexentry: pol/wisielczy_humor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wisielczy humor
trans_list: humor patibolare
sense:
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile


lexentry: pol/wiskacza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiskacza
trans_list: viscaccia
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk;


lexentry: pol/witamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina
trans_list: vitamina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;


lexentry: pol/witarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witarianizm
trans_list: crudismo
sense:
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;


lexentry: pol/witać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: witać
trans_list: salutare
sense:
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś


lexentry: pol/witrektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witrektomia
trans_list: vitrectomia
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;


lexentry: pol/witryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witryna
trans_list: sito
sense:
(informatyka, informatyczny) strona internetowa, zwykle komercyjna, eksponująca coś, np. strona sklepu internetowego


lexentry: pol/wiwarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiwarium
trans_list: vivaio
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;


lexentry: pol/wiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiza
trans_list: visto
sense:
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;


lexentry: pol/wizażysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizażysta
trans_list: visagista
sense:
specjalista zajmujący się tworzeniem czyjegoś wizerunku (dobieraniem fryzury, ubrań itp.); także osoba świadcząca usługi w dziedzinie makijażu artystycznego


lexentry: pol/wizjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizjer
trans_list: spioncino
sense:
(budownictwo) otwór w drzwiach (czasem w ścianie) umożliwiający obserwowanie tego, co dzieje się po drugiej stronie


lexentry: pol/wizon__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: wizon
trans_list: visone
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych, występujących w stanie dzikim, w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/wizygocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wizygocki
trans_list: visigotico | visigoto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów


lexentry: pol/wiąz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiąz
trans_list: olmo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/wiązadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązadło
trans_list: legame
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)


lexentry: pol/wiązać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązać
trans_list: amalgamare
sense:
(wojskowość, wojskowy) angażować obce oddziały w walkę, uniemożliwiając ich wykorzystanie w innym miejscu


lexentry: pol/wiązówka_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązówka błotna
trans_list: olmaria
sense:
(botanika, botaniczny) Filipendula ulmaria L., gatunek leczniczej i ozdobnej byliny z rodziny różowatych;


lexentry: pol/więc__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: więc
trans_list: così | dunque
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem


lexentry: pol/więzadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło
trans_list: legamento
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy


lexentry: pol/więzadło_głosowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło głosowe
trans_list: corda vocal
sense:
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;


lexentry: pol/więzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień
trans_list: prigioniero | detenuto | carcerato | recluso
sense:
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia


lexentry: pol/wiśnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiśnia
trans_list: ciliegio | amareno
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;


lexentry: pol/wkręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkręt
trans_list: vite
sense:
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: inserire
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: inserzione
sense:
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś


lexentry: pol/wniosek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wniosek
trans_list: conclusione
sense:
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania


lexentry: pol/wnętrzności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnętrzności
trans_list: budella
sense:
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia


lexentry: pol/woda_królewska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda królewska
trans_list: acqua regia
sense:
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;


lexentry: pol/woda_po_goleniu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda po goleniu
trans_list: dopobarba
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu


