# translation

lexentry: pol/Turkmenistan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turkmenistan
trans_list: Turkmenistan
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;


lexentry: pol/Turks_i_Caicos__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turks i Caicos
trans_list: Turks and Caicos Islands
sense:
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;


lexentry: pol/Turyngia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Turyngia
trans_list: Thuringia
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;


lexentry: pol/Tuszetia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tuszetia
trans_list: Tusheti
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;


lexentry: pol/Tuvalu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tuvalu
trans_list: Tuvalu
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;


lexentry: pol/Twer__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Twer
trans_list: Tver
sense:
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;


lexentry: pol/Tyche__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyche
trans_list: Tyche
sense:
(mitologia grecka) bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną;


lexentry: pol/Tyja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyja
trans_list: Tiya
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Etiopii, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO


lexentry: pol/Tylża__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tylża
trans_list: Tilsit
sense:
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);


lexentry: pol/Tyr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyr
trans_list: Tyre
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;


lexentry: pol/Tyraspol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyraspol
trans_list: Tiraspol
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;


lexentry: pol/Tyrol__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyrol
trans_list: Tyrol
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;


lexentry: pol/Tyrteusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Tyrteusz
trans_list: Tyrtaeus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;


lexentry: pol/UE__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UE
trans_list: EU
sense:
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska


lexentry: pol/UNESCO__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UNESCO
trans_list: UNESCO
sense:
= (angielski) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury


lexentry: pol/UNICEF__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UNICEF
trans_list: UNICEF
sense:
= (angielski) United Nations International Children’s (Emergency) Fund → Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci lub w innym tłumaczeniu Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom


lexentry: pol/UNRRA__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UNRRA
trans_list: UNRRA
sense:
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Administracja Narodów Zjednoczonych do spraw Pomocy i Odbudowy


lexentry: pol/UPS__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: UPS
trans_list: UPS
sense:
(informatyka, informatyczny) zasilacz mogący utrzymywać prawidłowe parametry pracy urządzenia elektronicznego, np. komputera po zaniku lub gwałtownym skoku napięcia w sieci zasilającej


lexentry: pol/USB__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: USB
trans_list: USB
sense:
= (informatyka, informatyczny) (angielski) Universal Serial Bus (uniwersalna magistrala szeregowa); rodzaj portu komunikacyjnego w urządzeniach komputerowych;


lexentry: pol/Ubych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Ubych
trans_list: Ubykh
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel nieistniejącego już narodu, zamieszkującego w przeszłości obszar współczesnego Kraju Krasnodarskiego


lexentry: pol/Udine__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Udine
trans_list: Udine
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;


lexentry: pol/Uganda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uganda
trans_list: Uganda
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;


lexentry: pol/Ugarit__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ugarit
trans_list: Ugarit
sense:
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;


lexentry: pol/Uglicz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uglicz
trans_list: Uglich
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;


lexentry: pol/Uj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uj
trans_list: Uy River
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;


lexentry: pol/Ukajali__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ukajali
trans_list: Ucayali
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;


lexentry: pol/Ukraina_Słobodzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ukraina Słobodzka
trans_list: Sloboda Ukraine
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;


lexentry: pol/Ukraina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ukraina
trans_list: Ukraine
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;


lexentry: pol/Układ_Słoneczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Układ Słoneczny
trans_list: Solar System
sense:
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;


lexentry: pol/Ulm__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ulm
trans_list: Ulm
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;


lexentry: pol/Ulster__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ulster
trans_list: Ulster
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;


lexentry: pol/Umbri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Umbri
trans_list: Umbri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) starożytne plemię zamieszkujące Umbrię


lexentry: pol/Unix__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Unix
trans_list: Unix
sense:
(informatyka, informatyczny) jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs;


lexentry: pol/Ur__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ur
trans_list: Ur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Mezopotamii;


lexentry: pol/Urania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urania
trans_list: Urania
sense:
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;


lexentry: pol/Urania__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urania
trans_list: Urania
sense:
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;


lexentry: pol/Urbino__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urbino
trans_list: Urbino
sense:
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;


lexentry: pol/Urengoj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urengoj
trans_list: Urengoy
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii;


lexentry: pol/Urgencz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Urgencz
trans_list: Urgench
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;


lexentry: pol/Ust-Ilimsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ust-Ilimsk
trans_list: Ust-Ilimsk
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą, w pobliżu ujścia Ilimu;


lexentry: pol/Ust-Ługa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ust-Ługa
trans_list: Ust-Luga
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Uszatek__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uszatek
trans_list: Floppy-ear
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać literacka i filmowa, miś z klapniętym uszkiem;


lexentry: pol/Uznam__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uznam
trans_list: Usedom
sense:
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy


lexentry: pol/Uż__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Uż
trans_list: Uzh
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, płynąca przez Polesie, prawy dopływ Prypeci;


lexentry: pol/Uż__rzeczowniknazwawłasna__2
sense_num: 02
written_rep: Uż
trans_list: Uzh
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca;


lexentry: pol/Vanuatu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vanuatu
trans_list: Vanuatu
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;


lexentry: pol/Vicenza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vicenza
trans_list: Vicenza
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Vicenza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vicenza
trans_list: Vicenza
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Vichy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vichy
trans_list: Vichy
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;


lexentry: pol/Vienne__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vienne
trans_list: Vienne
sense:
(geografia, geograficzny) miasto nad Rodanem, położone w południowo-wschodniej Francji w departamencie Isère;


lexentry: pol/Viterbo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Viterbo
trans_list: Viterbo
sense:
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);


lexentry: pol/Vorarlberg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Vorarlberg
trans_list: Vorarlberg
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na zachód kraj związkowy Austrii, jego stolicą jest miasto Bregencja;


lexentry: pol/WWW__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: WWW
trans_list: WWW
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) ogólnoświatowa sieć usług elektronicznych udostępniająca dokumenty przy pomocy łącz;


lexentry: pol/Waga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Waga
trans_list: Libra
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;


lexentry: pol/Waga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Waga
trans_list: Libra
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;


lexentry: pol/Wagria__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wagria
trans_list: Wagria
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Niemczech, we wschodniej części Holsztynu, ograniczona od zachodu murem saskim (Limes saxonicus) od południa biegiem rzeki Trawny z pozostałych zaś stron Bałtykiem;


lexentry: pol/Wandal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wandal
trans_list: Vandal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;


lexentry: pol/Wardar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wardar
trans_list: Vardar
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;


lexentry: pol/Wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wałach
trans_list: Vlach
sense:
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do grupy etnograficznej ludności polskiej, zamieszkującej obszar Śląska Cieszyńskiego, w okolicy Cieszyna i Skoczowa;


lexentry: pol/Wega__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wega
trans_list: Vega
sense:
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie;


lexentry: pol/Wehrmacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wehrmacht
trans_list: Wehrmacht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w latach 1935-1946 całość wojsk III Rzeszy, wraz z marynarką i lotnictwem, z wyłączeniem jednak jednostek Waffen-SS;


lexentry: pol/Weimar__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Weimar
trans_list: Weimar
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;


lexentry: pol/Weje__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Weje
trans_list: Veii
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;


lexentry: pol/Wenecja_Julijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenecja Julijska
trans_list: Julian March | Julian Venetia
sense:
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim


lexentry: pol/Wenecja_Trydencka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenecja Trydencka
trans_list: Tridentine Venetia
sense:
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga


lexentry: pol/Wenezuela__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenezuela
trans_list: Venezuela
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;


lexentry: pol/Wengen__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wengen
trans_list: Wengen
sense:
(geografia, geograficzny) wieś w Szwajcarii, w kantonie Berno, w Alpach Berneńskich; znana miejscowość turystyczna i alpejski ośrodek sportów zimowych;


lexentry: pol/Wenus__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wenus
trans_list: Venus
sense:
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;


lexentry: pol/Wergiliusz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wergiliusz
trans_list: Virgil
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;


lexentry: pol/Wergiliuszowy__przymiotnikdzierżawczy__1
sense_num: 01
written_rep: Wergiliuszowy
trans_list: Vergilian
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) należący do Wergiliusza


lexentry: pol/Werona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Werona
trans_list: Verona
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;


lexentry: pol/Wersal__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wersal
trans_list: Versailles
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;


lexentry: pol/Wessex__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wessex
trans_list: Wessex
sense:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 519–927;


lexentry: pol/Westa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Westa
trans_list: Vesta
sense:
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;


lexentry: pol/Westerplatte__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Westerplatte
trans_list: Westerplatte
sense:
(geografia, geograficzny) półwysep (dawniej wyspa) w Gdańsku, stanowiący symbol początku II wojny światowej


lexentry: pol/Westminster__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Westminster
trans_list: Westminster
sense:
(geografia, geograficzny) położona centralnie dzielnica Londynu, w której mieszczą się główne budynki rządowe;


lexentry: pol/Wewnętrzna_Kartlia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wewnętrzna Kartlia
trans_list: Shida Kartli
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;


lexentry: pol/Wewnętrzna_Kraina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wewnętrzna Kraina
trans_list: Inner Carniola
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;


lexentry: pol/Wezera__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wezera
trans_list: Weser
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego;


lexentry: pol/Wiatka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wiatka
trans_list: Vyatka
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kirow – miasto w Rosji, nazwa oficjalna w latach 1374-1457 i 1780-1934;


lexentry: pol/Wiczuga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wiczuga
trans_list: Vichuga
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;


lexentry: pol/Wielka_Koalicja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Koalicja
trans_list: grand coalition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) popularna nazwa sojuszu państw antyhitlerowskich podczas II wojny światowej


lexentry: pol/Wielka_Morawa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Morawa
trans_list: Great Morava
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej;


lexentry: pol/Wielka_Niedźwiedzica__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Niedźwiedzica
trans_list: Ursa Major | Great Bear
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;


lexentry: pol/Wielka_Nizina_Węgierska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Nizina Węgierska
trans_list: Great Hungarian Plain
sense:
(geografia, geograficzny) nizina stanowiąca część Kotliny Panońskiej, zajmująca jej część na wschód od doliny Dunaju;


lexentry: pol/Wielka_Sobota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Sobota
trans_list: Holy Saturday
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;


lexentry: pol/Wielka_Zatoka_Australijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Zatoka Australijska
trans_list: Great Australian Bight
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) szeroko otwarta zatoka Oceanu Indyjskiego u południowych wybrzeży Australii;


lexentry: pol/Wielka_Środa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielka Środa
trans_list: Holy Wednesday
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ostatnia środa przed Wielkanocą;


lexentry: pol/Wielkanoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkanoc
trans_list: Easter | Passover
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Aniuj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Aniuj
trans_list: Bolshoy Anyuy
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj;


lexentry: pol/Wielki_Czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Czwartek
trans_list: Maundy Thursday | Holy Thursday
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy;


lexentry: pol/Wielki_Piątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Piątek
trans_list: Good Friday
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Post
trans_list: Lent
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;


lexentry: pol/Wielki_Tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Tydzień
trans_list: Holy Week
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;


lexentry: pol/Wielki_Wóz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Wóz
trans_list: Big Dipper | Charles' Wain | Plough | Wain
sense:
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;


lexentry: pol/Wielki_Zab__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielki Zab
trans_list: Great Zab
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;


lexentry: pol/Wielkie_Antyle__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Antyle
trans_list: Greater Antilles
sense:
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Litewskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Księstwo Litewskie
trans_list: Grand Duchy of Lithuania
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1240-1795;


lexentry: pol/Wielkie_Księstwo_Luksemburga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Księstwo Luksemburga
trans_list: Grand Duchy of Luxembourg
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;


lexentry: pol/Wielkie_Równiny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielkie Równiny
trans_list: Great Plains
sense:
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;


lexentry: pol/Wielonarodowe_Państwo_Boliwia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wielonarodowe Państwo Boliwia
trans_list: Plurinational State of Bolivia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii


lexentry: pol/Wierchniaja_Sałda__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wierchniaja Sałda
trans_list: Verkhnyaya Salda
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;


lexentry: pol/Wiesbaden__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wiesbaden
trans_list: Wiesbaden
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;


lexentry: pol/Wigilia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wigilia
trans_list: Christmas Eve
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/Wikipedia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wikipedia
trans_list: Wikipedia
sense:
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia


lexentry: pol/Wikiźródła__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wikiźródła
trans_list: Wikisource
sense:
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;


lexentry: pol/Wilczy_Szaniec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wilczy Szaniec
trans_list: Wolf's Lair
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem;


lexentry: pol/Wileńszczyzna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wileńszczyzna
trans_list: Vilnius region
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region wokół Wilna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa wileńskiego;


lexentry: pol/Wiminał__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wiminał
trans_list: Viminal Hill
sense:
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin;


lexentry: pol/Windawa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Windawa
trans_list: Ventspils
sense:
(geografia, geograficzny) miasto portowe na Łotwie, położone nad Morzem Bałtyckim w zachodniej części Kurlandii, u ujścia rzeki Windawy (1.2);


lexentry: pol/Wirakocza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wirakocza
trans_list: Viracocha | Wiracocha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;


lexentry: pol/Wisconsin__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wisconsin
trans_list: Wisconsin | Wisconsin river
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;


lexentry: pol/Wisznu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wisznu
trans_list: Vishnu
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu


lexentry: pol/Witebsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Witebsk
trans_list: Vitebsk
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;


lexentry: pol/Wizygot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wizygot
trans_list: Visigoth
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;


lexentry: pol/Wniebowzięcie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wniebowzięcie
trans_list: Assumption
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot wiary chrześcijańskiej dotyczącej wzięcia do nieba z ciałem i duszą Najświętszej Maryi Panny


lexentry: pol/Wniebowzięcie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wniebowzięcie
trans_list: Assumption
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba;


lexentry: pol/Wodnik__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wodnik
trans_list: Aquarius
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;


lexentry: pol/Wodnik__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wodnik
trans_list: Aquarius
sense:
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;


lexentry: pol/Wojwodina__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wojwodina
trans_list: Vojvodina
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;


lexentry: pol/Wolne_Hrabstwo_Burgundii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolne Hrabstwo Burgundii
trans_list: Free County
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji;


lexentry: pol/Wolne_Miasto_Gdańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolne Miasto Gdańsk
trans_list: Free City of Danzig
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;


lexentry: pol/Wolne_Miasto_Gdańsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolne Miasto Gdańsk
trans_list: Free City of Danzig
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice;


lexentry: pol/Wolsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wolsk
trans_list: Volsk
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;


lexentry: pol/Wormacja__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wormacja
trans_list: Worms
sense:
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w Nadrenii-Palatynacie, port nad Renem;


lexentry: pol/Wołga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołga
trans_list: Volga
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;


lexentry: pol/Wołoch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wołoch
trans_list: Vlach
sense:
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;


lexentry: pol/Wołoszczyzna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołoszczyzna
trans_list: Wallachia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;


lexentry: pol/Wołyń__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołyń
trans_list: Volhynia | Volyn | Volynia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;


lexentry: pol/Wołżski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wołżski
trans_list: Volzhsky
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;


lexentry: pol/Wrocław__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wrocław
trans_list: Wroclaw
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/Wschodnia_Republika_Urugwaju__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wschodnia Republika Urugwaju
trans_list: Eastern Republic of Uruguay
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Urugwaju jako państwa


lexentry: pol/Wspólnota_Bahamów__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wspólnota Bahamów
trans_list: Commonwealth of The Bahamas
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa


lexentry: pol/Wspólnota_Dominiki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wspólnota Dominiki
trans_list: Commonwealth of Dominica
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominiki jako państwa


lexentry: pol/Wspólnota_Niepodległych_Państw__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wspólnota Niepodległych Państw
trans_list: Commonwealth of Independent States
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;


lexentry: pol/Wspólnota_Portoryka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wspólnota Portoryka
trans_list: Commonwealth of Puerto Rico
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portoryka jako terytorium


lexentry: pol/Wszechojciec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wszechojciec
trans_list: All-Father | Allfather
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) przydomek głównego bóstwa w panteonie lub boga-stwórcy, w szczególności Odyna


lexentry: pol/Wszystkich_Świętych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Wszystkich Świętych
trans_list: All Saints' Day
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;


lexentry: pol/Wuhan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wuhan
trans_list: Wuhan
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;


lexentry: pol/Wybrzeże_Pieprzowe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wybrzeże Pieprzowe
trans_list: Pepper Coast
sense:
(dawniej, dawny) (geografia, geograficzny) region przybrzeżny w zachodniej Afryce, tereny w Sierra Leone i Liberii;


lexentry: pol/Wyspa_Man__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Man
trans_list: Isle of Man
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;


lexentry: pol/Wyspa_Wielkanocna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspa Wielkanocna
trans_list: Easter Island
sense:
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;


lexentry: pol/Wyspy_Brytyjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Brytyjskie
trans_list: British Isles
sense:
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;


lexentry: pol/Wyspy_Cooka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Cooka
trans_list: Cook Islands
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;


lexentry: pol/Wyspy_Kanaryjskie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kanaryjskie
trans_list: Canary Islands
sense:
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;


lexentry: pol/Wyspy_Kokosowe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kokosowe
trans_list: Cocos (Keeling) Islands | Cocos Islands
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2),


lexentry: pol/Wyspy_Kokosowe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Kokosowe
trans_list: Coco Islands
sense:
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim zaliczany do archipelagu Andamanów, należący do Mjanmy


lexentry: pol/Wyspy_Marshalla__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Marshalla
trans_list: Marshall Islands
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;


lexentry: pol/Wyspy_Owcze__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Owcze
trans_list: Faroe Islands
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)


lexentry: pol/Wyspy_Świętego_Tomasza_i_Książęca__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
trans_list: São Tomé and Príncipe
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;


lexentry: pol/Wyszni_Wołoczok__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wyszni Wołoczok
trans_list: Vyshny Volochyok
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;


lexentry: pol/Wzgórza_Golan__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Wzgórza Golan
trans_list: Golan Heights
sense:
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;


lexentry: pol/Węgierska_Republika_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Węgierska Republika Ludowa
trans_list: Hungarian People's Republic
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa węgierskiego w latach 1949–1989;


lexentry: pol/Węgorapa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Węgorapa
trans_list: Angrapa
sense:
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez terytorium Polski i Rosji (obwód kaliningradzki), wypływa z jeziora Mamry, wraz z Instruczą tworzy Pregołę;


lexentry: pol/Władykaukaz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Władykaukaz
trans_list: Vladikavkaz
sense:
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;


lexentry: pol/Włochy__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Włochy
trans_list: Italy
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;


lexentry: pol/ZEA__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ZEA
trans_list: UAE
sense:
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;


lexentry: pol/ZSRR__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ZSRR
trans_list: USSR
sense:
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


lexentry: pol/Zabajkale__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zabajkale
trans_list: Transbaikal Trans-Baikal | Transbaikalia
sense:
(geografia, geograficzny) górska kraina w azjatyckiej części Rosji, położona między Bajkałem na zachodzie a środkowym biegiem Olekmy i połączeniem Szyłki i Argunu na wschodzie


lexentry: pol/Zachodni_Brzeg__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zachodni Brzeg
trans_list: West Bank | Cisjordan
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;


lexentry: pol/Zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zachód
trans_list: the West
sense:
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia


lexentry: pol/Zaduszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zaduszki
trans_list: All Souls' Day
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych);


lexentry: pol/Zakarpacie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zakarpacie
trans_list: Carpathian Ruthenia | Transcarpathia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;


lexentry: pol/Zakaukazie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zakaukazie
trans_list: Transcaucasia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;


lexentry: pol/Zalew_Kuroński__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zalew Kuroński
trans_list: Curonian Lagoon
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy;


lexentry: pol/Zalew_Szczeciński__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zalew Szczeciński
trans_list: Szczecin Lagoon
sense:
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;


lexentry: pol/Zalew_Wiślany__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zalew Wiślany
trans_list: Vistula Lagoon
sense:
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;


lexentry: pol/Zapotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zapotek
trans_list: Zapotec
sense:
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel indiańskiego ludu meksykańskiego żyjącego w środkowej i wschodniej części stanu Oaxaca


lexentry: pol/Zaratusztra__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zaratusztra
trans_list: Zoroaster
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu;


lexentry: pol/Zatoka_Adeńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Adeńska
trans_list: Gulf of Aden
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;


lexentry: pol/Zatoka_Amurska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Amurska
trans_list: Amur Bay
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;


lexentry: pol/Zatoka_Anadyrska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Anadyrska
trans_list: Gulf of Anadyr
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;


lexentry: pol/Zatoka_Arabacka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Arabacka
trans_list: Bay of Arabat
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;


lexentry: pol/Zatoka_Argolidzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Argolidzka
trans_list: Argolic Gulf | Gulf of Argolis | Gulf of Nafplio
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji;


lexentry: pol/Zatoka_Bahrajnu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Bahrajnu
trans_list: Gulf of Bahrain
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka wyróżniana w ramach Zatoki Perskiej, pomiędzy Bahrajnem, Katarem i Arabią Saudyjską;


lexentry: pol/Zatoka_Bakijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Bakijska
trans_list: Bay of Baku
sense:
(geografia, geograficzny) naturalna przystań portu w Baku, znajdująca się na południowym brzegu Półwyspu Apszerońskiego w Azerbejdżanie;


lexentry: pol/Zatoka_Biskajska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Biskajska
trans_list: Bay of Biscay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;


lexentry: pol/Zatoka_Burgaska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Burgaska
trans_list: Burgas Bay | Gulf of Burgas
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas


lexentry: pol/Zatoka_Chajpudyrska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Chajpudyrska
trans_list: Khaypudyr Bay | Khaypudyrskaya Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego


lexentry: pol/Zatoka_Chatańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Chatańska
trans_list: Khatanga Bay | Khatanga Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów;


lexentry: pol/Zatoka_Czoska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Czoska
trans_list: Chosha Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin;


lexentry: pol/Zatoka_Dublińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Dublińska
trans_list: Dublin Bay
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Irlandzkiego, położona u wschodniego wybrzeża Irlandii;


lexentry: pol/Zatoka_Dwińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Dwińska
trans_list: Dvina Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;


lexentry: pol/Zatoka_Eubejska_Północna__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Eubejska Północna
trans_list: North Euboean Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową;


lexentry: pol/Zatoka_Falerońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Falerońska
trans_list: Phalerum Bay
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka będąca częścią Zatoki Sarońskiej, w starożytności znajdował się nad nią jeden z portów Aten — Faleron


lexentry: pol/Zatoka_Flensburska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Flensburska
trans_list: Flensborg Fjord | Flensburg Firth
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo–zachodniej części Morza Bałtyckiego, stanowiąca część granicy pomiędzy Danią a Niemcami;


lexentry: pol/Zatoka_Florydzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Florydzka
trans_list: Florida Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka położona między południowym wybrzeżem półwyspu Floryda i archipelagiem Florida Keys


lexentry: pol/Zatoka_Gaecka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Gaecka
trans_list: Gulf of Gaeta
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Giżygińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Giżygińska
trans_list: Gizhigin Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;


lexentry: pol/Zatoka_Greifswaldzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Greifswaldzka
trans_list: Bay of Greifswald
sense:
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Bałtyckiego, w jego południowo-zachodniej części, u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;


lexentry: pol/Zatoka_Guantanamo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Guantanamo
trans_list: Guantanamo Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA;


lexentry: pol/Zatoka_Gwinejska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Gwinejska
trans_list: Gulf of Guinea
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;


lexentry: pol/Zatoka_Helgolandzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Helgolandzka
trans_list: Helgoland Bight | Heligoland Bight
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Północnego, południowa część Zatoki Niemieckiej, położona u ujścia rzeki Elby


lexentry: pol/Zatoka_Heraklejska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Heraklejska
trans_list: Gulf of Heraklion
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północnego brzegu wyspy Krety, na północny zachód od miasta Heraklion


lexentry: pol/Zatoka_Hudsona__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Hudsona
trans_list: Hudson Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;


lexentry: pol/Zatoka_Kadyksu__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kadyksu
trans_list: Gulf of Cádiz
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii;


lexentry: pol/Zatoka_Kalifornijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kalifornijska
trans_list: Gulf of California
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;


lexentry: pol/Zatoka_Kambajska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kambajska
trans_list: Gulf of Cambay | Gulf of Khambhat
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego u wybrzeży Indii, wcina się między półwysep Kathijawar i Indyjski;


lexentry: pol/Zatoka_Karagińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Karagińska
trans_list: Karaginsky Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki;


lexentry: pol/Zatoka_Kilońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kilońska
trans_list: Bay of Kiel | Kiel Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;


lexentry: pol/Zatoka_Kiparysyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kiparysyjska
trans_list: Gulf of Arcadia | Gulf of Kyparissia
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu;


lexentry: pol/Zatoka_Kolska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kolska
trans_list: Kola Bay | Murmansk Fjord
sense:
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Koryncka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Koryncka
trans_list: Corinthian Gulf | Gulf of Corinth
sense:
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;


lexentry: pol/Zatoka_Kotorska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kotorska
trans_list: Bay of Kotor
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;


lexentry: pol/Zatoka_Kołymska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Kołymska
trans_list: Kolyma Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy


lexentry: pol/Zatoka_Lakońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Lakońska
trans_list: Laconian Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez;


lexentry: pol/Zatoka_Larnaki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Larnaki
trans_list: Larnaca Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka położona u południowo-wschodnicg wybrzeży Cypru, na wschód od miasta Larnaka


lexentry: pol/Zatoka_Liverpoolska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Liverpoolska
trans_list: Liverpool Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii;


lexentry: pol/Zatoka_Liverpulska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Liverpulska
trans_list: Liverpool Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii


lexentry: pol/Zatoka_Lubecka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Lubecka
trans_list: Bay of Lübeck
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, część Zatoki Meklemburskiej;


lexentry: pol/Zatoka_Lwia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Lwia
trans_list: Gulf of Lion
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;


lexentry: pol/Zatoka_Malijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Malijska
trans_list: Maliac Gulf | Malian Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili


lexentry: pol/Zatoka_Meklemburska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Meklemburska
trans_list: Bay of Mecklenburg
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie;


lexentry: pol/Zatoka_Meksykańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Meksykańska
trans_list: Gulf of Mexico
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;


lexentry: pol/Zatoka_Meseńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Meseńska
trans_list: Messenian Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu;


lexentry: pol/Zatoka_Mezeńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Mezeńska
trans_list: Mezen Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin;


lexentry: pol/Zatoka_Nagajewa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Nagajewa
trans_list: Nagaev Bay | Nagayev Bay
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Magadan, część Zatoki Taujskiej


lexentry: pol/Zatoka_Neapolitańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Neapolitańska
trans_list: Bay of Naples | Gulf of Naples
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;


lexentry: pol/Zatoka_Newska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Newska
trans_list: Gulf of Kronstadt | Neva Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego będąca najdalej wysuniętą na wschód częścią Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Zatoka_Obska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Obska
trans_list: Gulf of Ob
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Odeska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Odeska
trans_list: Gulf of Odessa
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Morza Czarnego, położona nieopodal miasta Odessa


lexentry: pol/Zatoka_Oleniocka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Oleniocka
trans_list: Olenyok Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny


lexentry: pol/Zatoka_Orfańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Orfańska
trans_list: Strymonian Gulf | Strymonic Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego


lexentry: pol/Zatoka_Pagasyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Pagasyjska
trans_list: Pagasetic Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji;


lexentry: pol/Zatoka_Parnawska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Parnawska
trans_list: Pärnu Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii


lexentry: pol/Zatoka_Petalijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Petalijska
trans_list: Petalioi Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea


lexentry: pol/Zatoka_Piotra_Wielkiego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Piotra Wielkiego
trans_list: Peter the Great Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki;


lexentry: pol/Zatoka_Pomorska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Pomorska
trans_list: Bay of Pomerania | Pomeranian Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;


lexentry: pol/Zatoka_Sachalińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Sachalińska
trans_list: Sakhalin Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin


lexentry: pol/Zatoka_Sarońska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Sarońska
trans_list: Saronic Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim;


lexentry: pol/Zatoka_Szelichowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Szelichowa
trans_list: Shelikhov Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki;


lexentry: pol/Zatoka_Tajlandzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tajlandzka
trans_list: Gulf of Thailand
sense:
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Tangerska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tangerska
trans_list: Bay of Tangier
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, w Cieśninie Gibraltarskiej u północnych wybrzeży Maroka; nad zatoką położone jest miasto Tanger;


lexentry: pol/Zatoka_Tarencka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tarencka
trans_list: Gulf of Taranto
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;


lexentry: pol/Zatoka_Tazowska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tazowska
trans_list: Taz Estuary
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz;


lexentry: pol/Zatoka_Teodozyjska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Teodozyjska
trans_list: Feodosia Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona u południowo-wschodnich brzegów półwyspu Krym;


lexentry: pol/Zatoka_Termajska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Termajska
trans_list: Thermaic Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Tokijska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tokijska
trans_list: Tokyo Bay
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;


lexentry: pol/Zatoka_Tonkińska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Tonkińska
trans_list: Gulf of Tonkin
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin;


lexentry: pol/Zatoka_Triesteńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Triesteńska
trans_list: Gulf of Trieste
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;


lexentry: pol/Zatoka_Udzka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Udzka
trans_list: Uda Bay | Uda Gulf
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich;


lexentry: pol/Zatoka_Walencka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Walencka
trans_list: Gulf of Valencia
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii;


lexentry: pol/Zatoka_Warneńska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Warneńska
trans_list: Gulf of Varna
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna


lexentry: pol/Zatoka_Wenecka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wenecka
trans_list: Gulf of Venice
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;


lexentry: pol/Zatoka_Wielorybia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wielorybia
trans_list: Bay of Whales
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w obrębie Lodowca Szelfowego Rossa na północ od Wyspy Roosevelta, u wybrzeży Antarktydy;


lexentry: pol/Zatoka_Wismarska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wismarska
trans_list: Bay of Wismar | Wismar Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Zatoki Meklemburskiej znajdująca się w jej południowej części;


lexentry: pol/Zatoka_Wlorska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wlorska
trans_list: Bay of Vlorë
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii


lexentry: pol/Zatoka_Wschodniokoreańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wschodniokoreańska
trans_list: East Korea Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Półwyspu Koreańskiego, u wschodnich wybrzeży Korei Północnej, stanowi część Morza Japońskiego;


lexentry: pol/Zatoka_Wyborska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Wyborska
trans_list: Vyborg Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;


lexentry: pol/Zatoka_Zachodniokoreańska__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Zachodniokoreańska
trans_list: Korea Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;


lexentry: pol/Zatoka_Świętego_Pawła__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Świętego Pawła
trans_list: Saint Paul’s Bay
sense:
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Śródziemnego, położona u północnych wybrzeży wyspy Malty


lexentry: pol/Zatoka_Świętego_Wawrzyńca__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Świętego Wawrzyńca
trans_list: Gulf of Saint Lawrence
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka oraz estuarium położone u wschodnich wybrzeży Kanady, do której uchodzi Rzeka Świętego Wawrzyńca;


lexentry: pol/Zatoka_Świętej_Heleny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Świętej Heleny
trans_list: Saint Helena Bay
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona u zachodnich wybrzeży Południowej Afryki


lexentry: pol/Zatoka_Świń__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zatoka Świń
trans_list: Bay of Pigs
sense:
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karaibskiego w środkowo-zachodniej części południowego wybrzeża Kuby;


lexentry: pol/Zbawiciel__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zbawiciel
trans_list: Savior | Saviour
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)


lexentry: pol/Zeus__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zeus
trans_list: Zeus
sense:
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;


lexentry: pol/Zielenogorsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zielenogorsk
trans_list: Zelenogorsk
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską;


lexentry: pol/Ziemia_Obiecana__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ziemia Obiecana
trans_list: Promised Land
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;


lexentry: pol/Ziemia_Święta__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ziemia Święta
trans_list: Holy Land
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;


lexentry: pol/Zimbabwe__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zimbabwe
trans_list: Zimbabwe
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;


lexentry: pol/Zjednoczona_Republika_Tanzanii__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zjednoczona Republika Tanzanii
trans_list: United Republic of Tanzania
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tanzanii, państwa w Afryce


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo_Wielkiej_Brytanii_i_Irlandii_Północnej__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
trans_list: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;


lexentry: pol/Zjednoczone_Królestwo__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zjednoczone Królestwo
trans_list: United Kingdom
sense:
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej


lexentry: pol/Zmartwychwstanie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zmartwychwstanie
trans_list: Resurrection
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie;


lexentry: pol/Znamiensk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Znamiensk
trans_list: Znamensk
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu wiejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad prawym brzegiem Pregoły w miejscu, gdzie wpada do niej Łyna;


lexentry: pol/Zug__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zug
trans_list: Zug
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;


lexentry: pol/Zugdidi__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zugdidi
trans_list: Zugdidi
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;


lexentry: pol/Zwiastowanie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zwiastowanie
trans_list: Annunciation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa


lexentry: pol/Związek_Australijski__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Australijski
trans_list: Commonwealth of Australia
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa


lexentry: pol/Związek_Niemiecki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Niemiecki
trans_list: German Confederation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) konfederacja państw niemieckich i wolnych miast, utworzona na kongresie wiedeńskim w 1815 roku;


lexentry: pol/Związek_Radziecki__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Radziecki
trans_list: Soviet Union
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;


lexentry: pol/Związek_Socjalistycznych_Republik_Radzieckich__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
trans_list: Union of Soviet Socialist Republics
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;


lexentry: pol/Zyrianka__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Zyrianka
trans_list: Zyryanka
sense:
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej;


lexentry: pol/a-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: a-moll
trans_list: a minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);


lexentry: pol/a_kysz__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: a kysz
trans_list: begone | get out of here | shoo
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)


lexentry: pol/a_także__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: a także
trans_list: and | as well as
sense:
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów


lexentry: pol/aak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aak
trans_list: Rhinebarge
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płasko zbudowany, jednomasztowy żaglowiec, zaokrąglony na obydwu końcach, używany do początków XX w. wyłącznie na kanałach holenderskich i Renie jako środek transportowy;


lexentry: pol/abaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaja
trans_list: abaya | aba
sense:
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;


lexentry: pol/abaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaka
trans_list: Manila hemp | abaca
sense:
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;


lexentry: pol/abakański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: abakański
trans_list: Abakan Turkic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) makrojęzyk z podgrupy północno-wschodniej (syberyjskiej) albo - według innej klasyfikacji - północnej (a dawniej wschodniej) języków tureckich, używany nad rzeką Abakan w Kraju Krasnojarskim


lexentry: pol/abakus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abakus
trans_list: abacus
sense:
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;


lexentry: pol/abalienacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abalienacja
trans_list: abalienatio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;


lexentry: pol/abandon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abandon
trans_list: abandonment
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;


lexentry: pol/abandonware__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abandonware
trans_list: abandonware
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie komputerowe, które nie jest dłużej wspierane ani reklamowane, uważane za porzucone przez jego twórców;


lexentry: pol/abasiofilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abasiofilia
trans_list: abasiophilia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;


lexentry: pol/abatacept__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abatacept
trans_list: abatacept
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne;


lexentry: pol/abaton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaton
trans_list: abaton
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w Starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu;


lexentry: pol/abaton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abaton
trans_list: abaton
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani;


lexentry: pol/abazyński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: abazyński
trans_list: Abaza
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;


lexentry: pol/abbrewiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abbrewiator
trans_list: abbreviator
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sekretarz lub notariusz w kancelarii papieskiej


lexentry: pol/abcyksymab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abcyksymab
trans_list: abciximab
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;


lexentry: pol/abderyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abderyta
trans_list: Abderite
sense:
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa


lexentry: pol/abdest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdest
trans_list: wudu
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;


lexentry: pol/abdykacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdykacja
trans_list: abdication
sense:
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/abdykować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdykować
trans_list: abdicate
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji


lexentry: pol/abdżad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abdżad
trans_list: abjad
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;


lexentry: pol/abelizaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abelizaur
trans_list: Abelisaurus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) rodzaj dinozaura żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna);


lexentry: pol/aberracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aberracja
trans_list: aberration
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;


lexentry: pol/aberracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aberracja
trans_list: aberration
sense:
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;


lexentry: pol/abetalipoproteinemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abetalipoproteinemia
trans_list: Bassen-Kornzweig syndrome | abetalipoproteinemia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;


lexentry: pol/abisynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abisynka
trans_list: Abyssinian well
sense:
(potocznie, potoczny) studnia abisyńska, studnia z pompą rurową wbijana lub wkręcana, służąca do dobywania niewielkiej ilości wody z głębokości 5-7 m, napędzana ręcznie dźwignią


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych


lexentry: pol/ablacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablacja
trans_list: ablation
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego


lexentry: pol/ablaktacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablaktacja
trans_list: ablactation
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;


lexentry: pol/ablatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ablatyw
trans_list: ablative case
sense:
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;


lexentry: pol/abolicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abolicja
trans_list: abolition
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;


lexentry: pol/abolicjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abolicjonista
trans_list: abolitionist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej


lexentry: pol/abolicjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abolicjonizm
trans_list: abolitionism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;


lexentry: pol/abordaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abordaż
trans_list: boarding
sense:
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;


lexentry: pol/abrahamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrahamizm
trans_list: Abrahamism
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) monoteizm abrahamiczny


lexentry: pol/abrazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrazja
trans_list: abrasion
sense:
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;


lexentry: pol/abrewiacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrewiacja
trans_list: abbreviation
sense:
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów


lexentry: pol/abrewiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abrewiatura
trans_list: abbreviation
sense:
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;


lexentry: pol/abriktozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abriktozaur
trans_list: abrictosaurus
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura;


lexentry: pol/absolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: absolucja
trans_list: absolution
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/absolutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: absolutny
trans_list: absolute
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad


lexentry: pol/absolutystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: absolutystyczny
trans_list: absolutist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu (ustroju państwowego)


lexentry: pol/absorber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: absorber
trans_list: absorber | absorption apparatus
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.


lexentry: pol/absorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: absorpcja
trans_list: absorption
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;


lexentry: pol/abstrahowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrahowanie
trans_list: abstraction
sense:
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę


lexentry: pol/abstrahować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrahować
trans_list: abstract
sense:
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego


lexentry: pol/abstrahować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrahować
trans_list: abstract
sense:
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś


lexentry: pol/abstrakcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrakcjonizm
trans_list: abstractionism
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;


lexentry: pol/abstrakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrakt
trans_list: abstract
sense:
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie


lexentry: pol/abstrakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstrakt
trans_list: abstract
sense:
(książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim


lexentry: pol/abstynencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: abstynencja
trans_list: abstinence | teetotalism
sense:
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;


lexentry: pol/abuzywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: abuzywny
trans_list: abusive
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszający zasady współżycia społecznego, stanowiący nadużycie, zawierający zakazane zapisy


lexentry: pol/acefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acefalia
trans_list: acephaly
sense:
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;


lexentry: pol/acenokumarol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acenokumarol
trans_list: acenocoumarol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;


lexentry: pol/acerra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acerra
trans_list: acerra
sense:
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych;


lexentry: pol/acetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetal
trans_list: acetal
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;


lexentry: pol/acetamid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetamid
trans_list: acetamide | ethanamide
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;


lexentry: pol/acetanilid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetanilid
trans_list: acetanil | acetanilid | acetanilide | antifebrin
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników;


lexentry: pol/acetofenon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetofenon
trans_list: acetophenone | phenyl methyl ketone | phenylethanone
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/aceton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aceton
trans_list: acetone | dimethyl ketone | dimethylformaldehyde | propanone
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;


lexentry: pol/acetonemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetonemia
trans_list: acetonemia
sense:
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii


lexentry: pol/acetylenowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: acetylenowy
trans_list: acetylene
sense:
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania


lexentry: pol/acetylowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acetylowanie
trans_list: acetylation
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja podstawiania atomu wodoru w cząsteczkach związku organicznego grupą acetylową (CH3CO–);


lexentry: pol/ach__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ach
trans_list: ah | oh
sense:
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie


lexentry: pol/achondryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: achondryt
trans_list: achondrite
sense:
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów


lexentry: pol/achromat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: achromat
trans_list: achromat | achromatic lens
sense:
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem;


lexentry: pol/acid_house__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acid house
trans_list: acid house
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce house, charakteryzujący się hipnotycznym rytmem linii basowej;


lexentry: pol/acid_jazz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acid jazz
trans_list: acid jazz | acid-jazz
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce popularnej, łączący jazz, blues i soul z funkowym rytmem;


lexentry: pol/acid_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acid rock
trans_list: acid rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce rockowej, zawierający elementy psychodeliczne;


lexentry: pol/acid_trance__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acid trance
trans_list: acid trance
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce trance, z aranżacją stopniowo wprowadzającą napięcie;


lexentry: pol/acidic_folk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acidic folk
trans_list: acidic folk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce folkowej, zawierający elementy psychodeliczne


lexentry: pol/acyklowir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: acyklowir
trans_list: aciclovir | acyclovir
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny


lexentry: pol/acz__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: acz
trans_list: albeit | although | though
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się


lexentry: pol/ad_us._ext.__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ad us. ext.
trans_list: ad us. ext.
sense:
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (łacina) ad usum externum → do użytku zewnętrznego


lexentry: pol/ad_us._int.__skrótowiec__1
sense_num: 01
written_rep: ad us. int.
trans_list: ad us. int.
sense:
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (łacina) ad usum internum → do użytku wewnętrznego


lexentry: pol/adadżio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adadżio
trans_list: adage
sense:
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;


lexentry: pol/adaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adaks
trans_list: addax
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców;


lexentry: pol/adamantan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adamantan
trans_list: adamantane
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;


lexentry: pol/adamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adamaszek
trans_list: damask
sense:
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adamsyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adamsyt
trans_list: DM | adamsite | diphenylaminechlorarsine
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;


lexentry: pol/adaptabilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adaptabilność
trans_list: adaptive behavior
sense:
(biologia, biologiczny) zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska;


lexentry: pol/adapter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adapter
trans_list: record player
sense:
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa


lexentry: pol/addycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: addycja
trans_list: addition | addition reaction
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;


lexentry: pol/adenotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adenotomia
trans_list: adenoidectomy
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;


lexentry: pol/adenozynotrójfosforan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adenozynotrójfosforan
trans_list: adenosine triphosphate | adenosinetriphosphate
sense:
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;


lexentry: pol/adeptka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adeptka
trans_list: adherent
sense:
(książkowy) (filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolenniczka jakiejś idei, doktryny


lexentry: pol/adeptka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adeptka
trans_list: apprendice
sense:
(książkowy) (sztuka) (fantasy) kobieta zdobywająca wiedzę, w szczególności praktyczną, tajemną lub magiczną


lexentry: pol/adhan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adhan
trans_list: adhan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;


lexentry: pol/adho_mukha_svanasana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adho mukha svanasana
trans_list: adho mukha shvanasana
sense:
jedna z asan; pozycja, w której ciało jest zgięte wpół i pochylone do przodu, wyprostowane nogi i ramiona oparte są podłodze


lexentry: pol/adhokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adhokracja
trans_list: adhocracy
sense:
ustrój organizacyjny charakteryzująca się tymczasowością i zredukowaną do minimum strukturą formalną;


lexentry: pol/adiafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adiafora
trans_list: adiaphoron
sense:
(filozofia, filozoficzny) rzecz, pojęcie, które jest obojętne pod względem moralnym (ani dobre ani złe);


lexentry: pol/adiafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adiafora
trans_list: adiaphoron
sense:
rytuał religijny, który jest sprawą sumienia danej osoby; taki, który nie jest nakazany ani zakazany


lexentry: pol/adidas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adidas
trans_list: sneaker | tennis shoe
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)


lexentry: pol/administrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: administrator
trans_list: administrator
sense:
(informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: admirał
trans_list: admiral
sense:
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: admirał
trans_list: admiral
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych


lexentry: pol/admitancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: admitancja
trans_list: admittance
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;


lexentry: pol/adnotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adnotacja
trans_list: annotation
sense:
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów


lexentry: pol/adopcjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adopcjanizm
trans_list: adoptionism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;


lexentry: pol/adoracyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adoracyjny
trans_list: adoration | adorational
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adoracją Najświętszego Sakramentu, używany podczas adoracji


lexentry: pol/adorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: adorować
trans_list: worship
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego


lexentry: pol/adres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adres
trans_list: address
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka


lexentry: pol/adresówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adresówka
trans_list: dog ID tag | dog tag | pet ID tag | pet tag
sense:
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia


lexentry: pol/adret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adret
trans_list: adret
sense:
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;


lexentry: pol/adsorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adsorpcja
trans_list: adsorption
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/adware__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adware
trans_list: adware
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;


lexentry: pol/adware__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adware
trans_list: adware
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;


lexentry: pol/adwekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwekcja
trans_list: advection
sense:
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;


lexentry: pol/adwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwent
trans_list: Advent | Christmas season
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adwentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentowy
trans_list: Advent
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie


lexentry: pol/adwentysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentysta
trans_list: Adventist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


lexentry: pol/adwentystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentystyczny
trans_list: Adventist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów


lexentry: pol/adwentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentyzm
trans_list: adventism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;


lexentry: pol/adwokat_Boga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat Boga
trans_list: God's advocate
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: duchowny, który podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego ma za zadanie przedstawić cechy świadczące o tym, że dana osoba powinna być błogosławionym lub kanonizowanym


lexentry: pol/adwokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat
trans_list: lawyer | attorney | barrister
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;


lexentry: pol/adwokat_diabła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat diabła
trans_list: devil's advocate
sense:
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze


lexentry: pol/adyton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adyton
trans_list: adyton
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;


lexentry: pol/adźiwika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adźiwika
trans_list: Ajivika
sense:
(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm


lexentry: pol/adżyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adżyka
trans_list: adjika | adzhika | ajika
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;


lexentry: pol/aerator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerator
trans_list: aerator
sense:
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;


lexentry: pol/aero-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: aero-
trans_list: aero-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem


lexentry: pol/aerobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerobus
trans_list: airbus
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;


lexentry: pol/aerofagia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofagia
trans_list: aerophagia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;


lexentry: pol/aerofiniszer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofiniszer
trans_list: aerofinisher
sense:
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie stosowane do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania, wykorzystywane głównie na pokładach lotniskowców;


lexentry: pol/aerofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofobia
trans_list: aerophobia
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)


lexentry: pol/aerograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerograf
trans_list: airbrush | aerograph | air-brush
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;


lexentry: pol/aerografit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerografit
trans_list: aerographite
sense:
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów;


lexentry: pol/aeroklub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aeroklub
trans_list: aero club | flying club
sense:
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: aerosol
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: aerosol
sense:
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana


lexentry: pol/aerożel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerożel
trans_list: aerogel
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;


lexentry: pol/afektacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afektacja
trans_list: affectation
sense:
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany


lexentry: pol/afera_rozporkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afera rozporkowa
trans_list: zippergate
sense:
(publikatory) (potocznie, potoczny) określenie wydarzeń związanych z zarzutami molestowania seksualnego przez osoby publiczne i z dochodzeniem w tej sprawie


lexentry: pol/affidavit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: affidavit
trans_list: affidavit
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą


lexentry: pol/afisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afisz
trans_list: poster
sense:
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aforyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aforyzm
trans_list: aphorism
sense:
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;


lexentry: pol/afrobeat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrobeat
trans_list: afrobeat
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem;


lexentry: pol/afrodyzjak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrodyzjak
trans_list: aphrodisiac
sense:
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;


lexentry: pol/afrykanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrykanizacja
trans_list: Africanisation | Africanization
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych


lexentry: pol/afrykanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrykanizować
trans_list: Africanise | Africanize
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie


lexentry: pol/aga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aga
trans_list: agha
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;


lexentry: pol/agat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agat
trans_list: agate
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;


lexentry: pol/agawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agawa
trans_list: agave
sense:
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;


lexentry: pol/agawa_amerykańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agawa amerykańska
trans_list: agave Americana
sense:
(botanika, botaniczny) Agave americana L., gatunek roślin zielnych należących do rodziny agawowatych;


lexentry: pol/agent__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: agent
trans_list: agent
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, autonomiczna jednostka wykorzystywana w programowaniu agentowym;


lexentry: pol/aggiornamento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aggiornamento
trans_list: aggiornamento
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego;


lexentry: pol/agitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agitacja
trans_list: agitation
sense:
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;


lexentry: pol/aglomeracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aglomeracja
trans_list: agglomeration
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;


lexentry: pol/aglutynacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aglutynacyjny
trans_list: agglutinative
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany


lexentry: pol/aglutynina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aglutynina
trans_list: agglutinin
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;


lexentry: pol/agnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostycyzm
trans_list: agnosticism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;


lexentry: pol/agnostyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostyk
trans_list: agnostic
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu


lexentry: pol/agogo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agogo
trans_list: agogo bell
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny pochodzenia afrykańskiego zbudowany co najmniej z dwóch dzwonków połączonych zakrzywionym uchwytem;


lexentry: pol/agonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agonista
trans_list: agonist
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś;


lexentry: pol/agora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agora
trans_list: agora
sense:
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach


lexentry: pol/agorafobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agorafobia
trans_list: agoraphobia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;


lexentry: pol/agradacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agradacja
trans_list: accumulatio
sense:
(geologia, geologiczny) stopniowe wyrównywanie dna doliny lub innej wklęsłej formy terenu wskutek gromadzenia się osadów rzecznych


lexentry: pol/agrafka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrafka
trans_list: safety pin
sense:
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;


lexentry: pol/agramatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agramatyzm
trans_list: agrammatism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;


lexentry: pol/agrarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: agrarystyczny
trans_list: agrarian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem


lexentry: pol/agregat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agregat
trans_list: aggregate
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze


lexentry: pol/agresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agresja
trans_list: aggression
sense:
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;


lexentry: pol/agrest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrest
trans_list: gooseberry bush plant
sense:
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;


lexentry: pol/agrochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrochemia
trans_list: agrochemistry
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;


lexentry: pol/agrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrofizyka
trans_list: agricultural physics | agrophysics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;


lexentry: pol/agrometeorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrometeorologia
trans_list: agrometeorology
sense:
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;


lexentry: pol/agronomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agronomia
trans_list: agronomy | agricultural science
sense:
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;


lexentry: pol/agroturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agroturystyka
trans_list: agriturism
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;


lexentry: pol/aguti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aguti
trans_list: agouti
sense:
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;


lexentry: pol/ahinsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ahinsa
trans_list: ahimsa | ahinsa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;


lexentry: pol/ahoj__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ahoj
trans_list: ahoy
sense:
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy


lexentry: pol/ais-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ais-moll
trans_list: a-sharp minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/ajatollah__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajatollah
trans_list: ayatollah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;


lexentry: pol/ajoen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajoen
trans_list: ajoene
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny


lexentry: pol/ajran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajran
trans_list: ayran | airan
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;


lexentry: pol/akacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akacja
trans_list: acacia
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)


lexentry: pol/akadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: akadyjski
trans_list: Akkadian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/akant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akant
trans_list: acanthus
sense:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1);


lexentry: pol/akatyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akatyst
trans_list: akathist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent
trans_list: stress | accent
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;


lexentry: pol/akceptant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akceptant
trans_list: accepter | acceptor
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;


lexentry: pol/akceptor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akceptor
trans_list: acceptor
sense:
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;


lexentry: pol/akcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcja
trans_list: share | stock
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);


lexentry: pol/akcja_na_okaziciela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcja na okaziciela
trans_list: bearer instrument | bearer share
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj akcji, na której nie ma oznaczonego właściciela – przeciwieństwo akcji imiennej;


lexentry: pol/akcjonariat_pracowniczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcjonariat pracowniczy
trans_list: employee share ownership | employee stock ownership
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) forma własności, w której właścicielami większości akcji są pracownicy;


lexentry: pol/akcyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcyza
trans_list: excise tax
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;


lexentry: pol/aklimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aklimatyzacja
trans_list: acclimation | acclimatization | acclimatation | acclimatisation
sense:
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;


lexentry: pol/aklina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aklina
trans_list: aclinic line
sense:
(geografia, geograficzny) linia łącząca na mapie miejsca, gdzie odchylenie igły magnetycznej równe jest zeru;


lexentry: pol/akmeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akmeizm
trans_list: Acmeism
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;


lexentry: pol/akomodacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akomodacyjny
trans_list: accommodation
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) zdolny do akomodacji, przystosowania się; polegający na akomodacji, przystosowaniu się


lexentry: pol/akompaniować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: akompaniować
trans_list: accompany
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło


lexentry: pol/akonityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akonityna
trans_list: aconitine
sense:
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;


lexentry: pol/akord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akord
trans_list: piece work
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) system wynagrodzeń uzależniający je od mierzalnych skutków pracy


lexentry: pol/akord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akord
trans_list: chord
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;


lexentry: pol/akordowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akordowy
trans_list: accord
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)


lexentry: pol/akredytacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akredytacyjny
trans_list: accreditation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) związany z akredytacją, dotyczący akredytacji


lexentry: pol/akredytywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akredytywa
trans_list: letter of credit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;


lexentry: pol/akromegalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akromegalia
trans_list: acromegaly
sense:
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;


lexentry: pol/akropol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akropol
trans_list: acropolis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto


lexentry: pol/akroterion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akroterion
trans_list: cape
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny element na szczycie i krańcach frontonu wykonany z terakoty, kamienia lub brązu


lexentry: pol/aksamit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksamit
trans_list: velvet
sense:
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;


lexentry: pol/aksjomat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksjomat
trans_list: axiom
sense:
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;


lexentry: pol/aksonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksonometria
trans_list: axonometry
sense:
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi


lexentry: pol/akt_oskarżenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akt oskarżenia
trans_list: indictment | bill of indictment
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;


lexentry: pol/akt_strzelisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akt strzelisty
trans_list: quick prayer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: krótka żarliwa modlitwa, pobożne westchnienie;


lexentry: pol/aktomiozyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktomiozyna
trans_list: actomyosin
sense:
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny;


lexentry: pol/aktorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktorka
trans_list: actress
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera


lexentry: pol/aktuariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktuariusz
trans_list: actuary
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;


lexentry: pol/aktynometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktynometr
trans_list: actinometer
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego


lexentry: pol/aktywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktywa
trans_list: assets
sense:
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;


lexentry: pol/aktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktywizm
trans_list: activism
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością


lexentry: pol/akumulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akumulator
trans_list: accumulator | battery
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)


lexentry: pol/akupresura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupresura
trans_list: acupressure
sense:
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;


lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupunktura
trans_list: acupuncture
sense:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/akustyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyczny
trans_list: unplugged
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) używający niezelektryfikowanych, tradycyjnych instrumentów


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: acoustics
sense:
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: acoustics
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach


lexentry: pol/akwakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwakultura
trans_list: aquaculture
sense:
forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;


lexentry: pol/akwedukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwedukt
trans_list: aqueduct
sense:
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;


lexentry: pol/ala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ala
trans_list: ala
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) starożytny oddział piechoty lub później jazdy Rzymu i Mezopotamii;


lexentry: pol/alabaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alabaster
trans_list: alabaster
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;


lexentry: pol/alanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alanina
trans_list: alanine
sense:
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;


lexentry: pol/alawita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alawita
trans_list: Alawite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu


lexentry: pol/albedo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albedo
trans_list: albedo
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;


lexentry: pol/albigens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albigens
trans_list: Albigensian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji;


lexentry: pol/albinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albinizm
trans_list: albinism
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/albo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: albo
trans_list: or
sense:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/alchemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alchemia
trans_list: alchemy
sense:
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto


lexentry: pol/aldehyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldehyd
trans_list: aldehyde
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;


lexentry: pol/aldehyd_salicylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldehyd salicylowy
trans_list: 2-hydroxybenzaldehyde | o-hydroxybenzaldehyde | salicylaldehyde | salicylic aldehyde
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;


lexentry: pol/aldosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldosteron
trans_list: aldosterone
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów


lexentry: pol/ale__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: ale
trans_list: but | however
sense:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego


lexentry: pol/aleatoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aleatoryczny
trans_list: aleatoric
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z aleatoryzmem, dotyczący aleatoryzmu, zbudowany na zasadach aleatoryzmu


lexentry: pol/alef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alef
trans_list: aleph
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);


lexentry: pol/alegoreza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoreza
trans_list: allegorizing
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;


lexentry: pol/alegoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoria
trans_list: allegory
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;


lexentry: pol/alegoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoryczny
trans_list: allegoric | allegorical
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny


lexentry: pol/aleksandretta_obrożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aleksandretta obrożna
trans_list: ring-necked parakeet | rose-ringed parakeet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula krameri, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujący m.in. w środkowej Afryce i na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/aleksytymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aleksytymia
trans_list: alexithymia
sense:
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;


lexentry: pol/alemański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alemański
trans_list: Alemannic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii


lexentry: pol/alembik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alembik
trans_list: alembic
sense:
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/alergolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alergolog
trans_list: allergist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych


lexentry: pol/alfabet_Morse'a__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfabet Morse'a
trans_list: Morse code
sense:
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;


lexentry: pol/alfons__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfons
trans_list: pimp
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę


lexentry: pol/algijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: algijski
trans_list: Algic
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący autochtonicznych ludów (Indian) północnej części Ameryki Północnej


lexentry: pol/algolagnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algolagnia
trans_list: algolagnia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;


lexentry: pol/alias__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alias
trans_list: alias
sense:
(informatyka, informatyczny) alternatywny identyfikator użytkownika lub inny (zazwyczaj prostszy, krótszy) adres sieciowy odnoszący się do tego samego obiektu


lexentry: pol/alibi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alibi
trans_list: alibi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;


lexentry: pol/aligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aligator
trans_list: alligator
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;


lexentry: pol/alija__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alija
trans_list: aliyah
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) imigracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;


lexentry: pol/alimenty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alimenty
trans_list: alimony | maintenance
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;


lexentry: pol/aliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliteracja
trans_list: alliteration
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;


lexentry: pol/alkaloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkaloid
trans_list: alkaloid
sense:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;


lexentry: pol/alkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkan
trans_list: alkane
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;


lexentry: pol/alken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alken
trans_list: alkene
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkin
trans_list: alkyne
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkohol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol
trans_list: alcohol
sense:
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);


lexentry: pol/alkohol_etylowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol etylowy
trans_list: ethyl alcohol
sense:
(biochemia, biochemiczny) popularny związek organiczny z grupy alkoholi pod postacią bezbarwnej cieczy o piekącym smaku, wykorzystywany w różnych gałęziach przemysłu; składnik napojów alkoholowych


lexentry: pol/alkoholiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholiza
trans_list: alcoholysis
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholizm
trans_list: alcoholism
sense:
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;


lexentry: pol/alkoholowe_zapalenie_wątroby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholowe zapalenie wątroby
trans_list: alcoholic hepatitis
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;


lexentry: pol/alkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkowa
trans_list: alcove
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/all_inclusive__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: all inclusive
trans_list: all-inclusive
sense:
(turystyka, turystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) o usłudze turystycznej, która ma wszystko wliczone w podaną cenę – posiłki, wycieczki, atrakcje itp.;


lexentry: pol/allel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allel
trans_list: allele
sense:
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: alleluja
trans_list: hallelujah | alleluia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/almandyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almandyn
trans_list: almandine
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3


lexentry: pol/almukantarat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almukantarat
trans_list: almucantar
sense:
(astronomia, astronomiczny) mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem;


lexentry: pol/alofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alofon
trans_list: allophone
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem


lexentry: pol/alokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alokacja
trans_list: allocation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe


lexentry: pol/alotropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alotropia
trans_list: allotropy
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;


lexentry: pol/aloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aloza
trans_list: shad | allis shad
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;


lexentry: pol/alpensztok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alpensztok
trans_list: alpenstock
sense:
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;


lexentry: pol/alprazolam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alprazolam
trans_list: alprazolam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o szybkim, krótkotrwałym działaniu;


lexentry: pol/alrauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alrauna
trans_list: mandrake root
sense:
(botanika, botaniczny) przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne;


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: alt | alt key
sense:
(informatyka, informatyczny) klawisz znajdujący się po obu stronach spacji służący do zmieniania funkcji klawiszy


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: alto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2)


lexentry: pol/alt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alt
trans_list: alto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem


lexentry: pol/altruistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: altruistyczny
trans_list: altruistic
sense:
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu


lexentry: pol/aluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluzja
trans_list: allusion | hint
sense:
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost


lexentry: pol/amant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amant
trans_list: love interest
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli


lexentry: pol/amantadyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amantadyna
trans_list: amantadine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy amin, pochodna adamantanu;


lexentry: pol/amazonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amazonit
trans_list: amazonite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasada
trans_list: embassy
sense:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/ambasador_dobrej_woli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasador dobrej woli
trans_list: goodwill ambassador
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych


lexentry: pol/ambigram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambigram
trans_list: ambigram
sense:
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;


lexentry: pol/ambitendencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambitendencja
trans_list: ambitendency
sense:
(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń;


lexentry: pol/amblygonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amblygonit
trans_list: amblygonite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;


lexentry: pol/ambona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambona
trans_list: pulpit
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambrotypia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambrotypia
trans_list: ambrotype
sense:
jedna z dawniejszych, stosowanych od 1852 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy obraz


lexentry: pol/ambrozjański__przymiotnikdzierżawczy__1
sense_num: 01
written_rep: ambrozjański
trans_list: Ambrosian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu


lexentry: pol/ameba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ameba
trans_list: amoeba
sense:
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;


lexentry: pol/amen__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: amen
trans_list: amen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy


lexentry: pol/amerykanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanizować
trans_list: Americanize | Americanise
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację


lexentry: pol/amerykański_pitbulterier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykański pitbulterier
trans_list: American pit bull terrier
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera;


lexentry: pol/ametryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametryn
trans_list: ametrine
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem


lexentry: pol/ametyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametyst
trans_list: amethyst
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;


lexentry: pol/ametystowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ametystowy
trans_list: amethyst
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem


lexentry: pol/amfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfetamina
trans_list: amphetamine
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;


lexentry: pol/amfibolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfibolit
trans_list: amphibolite
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;


lexentry: pol/amfilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfilada
trans_list: enfilade
sense:
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;


lexentry: pol/amfipatyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfipatyczność
trans_list: amphipathicity
sense:
(chemia, chemiczny) właściwość związku chemicznego wynikająca z budowy polarnej, tj. zdolność utrzymywania się na granicy wodnej i lipidowej dzięki obecności w jego cząsteczce bieguna hydrofilowego oraz hydrofobowego


lexentry: pol/amfiteatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfiteatr
trans_list: amphitheatre | amphitheater
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amfora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfora
trans_list: amphora
sense:
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;


lexentry: pol/amforyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: amforyczny
trans_list: amphoric
sense:
(medycyna, medyczny) przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach


lexentry: pol/aminokwas_egzogenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aminokwas egzogenny
trans_list: indispensable amino acid
sense:
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu


lexentry: pol/amisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amisz
trans_list: Amish
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodzącej się ze Szwajcarii;


lexentry: pol/amnestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amnestia
trans_list: amnesty
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;


lexentry: pol/amniocenteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amniocenteza
trans_list: amniocentesis | amnio | amniotic fluid test
sense:
(medycyna, medyczny) pobranie próbek płynu owodniowego pod kontrolą USG, przez nakłucie jamy owodni w macicy ciężarnej


lexentry: pol/amoksycylina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoksycylina
trans_list: amoxicillin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)


lexentry: pol/amoniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoniak
trans_list: ammonia
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amonit
trans_list: amonito
sense:
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: depreciation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: shock-absorption
sense:
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń


lexentry: pol/amortyzator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzator
trans_list: damper | shock absorber | shocks
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;


lexentry: pol/amortyzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzować
trans_list: amortise | amortize
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka


lexentry: pol/amper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amper
trans_list: ampere
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;


lexentry: pol/amperogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amperogodzina
trans_list: ampere-hour
sense:
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: ampoule | ampule | ampulla
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: ampoule | ampule | ampulla
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amulet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amulet
trans_list: amulet
sense:
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;


lexentry: pol/amuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amuzja
trans_list: amusia
sense:
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;


lexentry: pol/anabioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anabioza
trans_list: anabiosis | suspended animation
sense:
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;


lexentry: pol/anachorecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: anachorecki
trans_list: anachoretic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu


lexentry: pol/anachoreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachoreta
trans_list: anachoret | anachorete | anachorite | anchoret | anchorite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom


lexentry: pol/anachoretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachoretka
trans_list: anchoress | anchoritess | anchress
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych


lexentry: pol/anachronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachronizm
trans_list: anachronism
sense:
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;


lexentry: pol/anafilaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anafilaksja
trans_list: anaphylaxis
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;


lexentry: pol/anaforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaforeza
trans_list: anaphoresis
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody


lexentry: pol/anaglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaglif
trans_list: anaglyph
sense:
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów;


lexentry: pol/anagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anagram
trans_list: anagram
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;


lexentry: pol/anakreontyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anakreontyk
trans_list: anacreontic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;


lexentry: pol/analfabetyzm_funkcjonalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analfabetyzm funkcjonalny
trans_list: functional illiteracy
sense:
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych


lexentry: pol/analgetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analgetyk
trans_list: analgesic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/analiza_matematyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analiza matematyczna
trans_list: mathematical analysis
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący teorię granic, ciągów i funkcji, rachunek różniczkowy i całkowy;


lexentry: pol/anapest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anapest
trans_list: anapaest
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;


lexentry: pol/anaplazmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaplazmoza
trans_list: anaplasmosis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach


lexentry: pol/anarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchizm
trans_list: anarchism
sense:
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;


lexentry: pol/anarchoindywidualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchoindywidualizm
trans_list: anarcho-individualism | individualist anarchism
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;


lexentry: pol/anarchokapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchokapitalizm
trans_list: anarcho-capitalism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku


lexentry: pol/anarchopacyfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchopacyfizm
trans_list: anarchist pacifism | anarcho-pacifism | pacifist anarchism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów


lexentry: pol/anatema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anatema
trans_list: anathema
sense:
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;


lexentry: pol/anatman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anatman
trans_list: anatta
sense:
buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego;


lexentry: pol/anch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anch
trans_list: ankh
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;


lexentry: pol/anchois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anchois
trans_list: anchovy
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle intensywnych, ostrych w smaku, w postaci fileta, koreczka lub pasty, niekiedy podfermentowanych;


lexentry: pol/ancien_régime__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ancien régime
trans_list: Ancien Régime
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;


lexentry: pol/andoniedźwiedź_okularowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andoniedźwiedź okularowy
trans_list: spectacled bear
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tremarctos ornatus Cuvier, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny niedźwiedziowatych, występujących w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/andradyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andradyt
trans_list: andradite
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;


lexentry: pol/andro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: andro-
trans_list: andro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi


lexentry: pol/androgen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: androgen
trans_list: androgen
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;


lexentry: pol/androgyniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: androgyniczny
trans_list: androgynous | epicene
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie


lexentry: pol/andrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andrologia
trans_list: andrology
sense:
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;


lexentry: pol/aneksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneksja
trans_list: annexation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;


lexentry: pol/anektować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: anektować
trans_list: annex
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji


lexentry: pol/anemometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anemometr
trans_list: anemometer
sense:
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów


lexentry: pol/aneroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneroid
trans_list: aneroid
sense:
(technologia, technika, techniczny) sprężynowy barometr próżniowy do pomiaru ciśnienia atmosferycznego


lexentry: pol/anestetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestetyk
trans_list: anaesthetic | anesthetic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestezjologia
trans_list: anesthesiology | anaesthesiology
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/anewryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anewryzm
trans_list: aneurysm
sense:
(medycyna, medyczny) (przestarzałe, przestarzały) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angelologia
trans_list: angelology
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii


lexentry: pol/angielka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angielka
trans_list: Oxford shoe | brogue
sense:
but męski z otwartą przyszwą, w którym boki buta z dziurkami na sznurowadła są naszyte na wierzch przyszwy


lexentry: pol/angiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angiolog
trans_list: angiologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego


lexentry: pol/angklung__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angklung
trans_list: angklung
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;


lexentry: pol/anglezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglezyt
trans_list: anglesite
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglicyzm
trans_list: anglicism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglikanizm
trans_list: Anglicanism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: anglosaski
trans_list: Anglo-Saxon
sense:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)


lexentry: pol/anidulafungina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anidulafungina
trans_list: anidulafungin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic;


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animacja
trans_list: animation
sense:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: animator
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: animator
sense:
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animista
trans_list: animist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animizm
trans_list: animism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anioł
trans_list: angel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;


lexentry: pol/anizyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anizyk
trans_list: Anisian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu;


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anksjolityk
trans_list: anxiolytic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoda
trans_list: anode
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anodowanie
trans_list: Eloxal process | anodic treatment | anodizing
sense:
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;


lexentry: pol/anonimizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anonimizacja
trans_list: anonymization
sense:
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorak
trans_list: anorak
sense:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoreksja
trans_list: anorexia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anorgazmia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorgazmia
trans_list: anorgasmia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;


lexentry: pol/anortyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anortyt
trans_list: anorthite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;


lexentry: pol/anosognozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anosognozja
trans_list: anosognosia
sense:
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych;


lexentry: pol/anta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anta
trans_list: anta
sense:
(architektura, architektoniczny) pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;


lexentry: pol/antagonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antagonistyczny
trans_list: antagonistic
sense:
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem


lexentry: pol/anthotyro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anthotyro
trans_list: anthotyros
sense:
(spożywczy) tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antologia
trans_list: anthology
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antrakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antrakologia
trans_list: anthracology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka


lexentry: pol/antresola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antresola
trans_list: entresol | mezzanine
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie wydzielone z przestrzeni parteru lub piętra budynku, nie stanowiące osobnej kondygnacji;


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropocentryzm
trans_list: anthropocentrism | homocentrism
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego


lexentry: pol/antropofob__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropofob
trans_list: anthropophobe
sense:
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich


lexentry: pol/antropofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropofobia
trans_list: anthropophobia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;


lexentry: pol/antropogeograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antropogeograficzny
trans_list: anthropogeographic | anthropogeographical
sense:
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii


lexentry: pol/antropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropolog
trans_list: anthropologist
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;


lexentry: pol/anty-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: anty-
trans_list: anti-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyamerykański
trans_list: anti-American
sense:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybakteryjny
trans_list: antibacterial
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyczny
trans_list: antibiotic
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyk
trans_list: antibiotic
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybiotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotykowy
trans_list: antibiotic
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: antihero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: antihero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antybolszewicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybolszewicki
trans_list: anti-Soviet
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików


lexentry: pol/antychryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antychryst
trans_list: antichrist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antydemokratyczny
trans_list: antidemocratic | anti-democracy | anti-democratic | antidemocracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antydepresant
trans_list: antidepressant | AD
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antyelektrostatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyelektrostatyczny
trans_list: antistatic
sense:
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się


lexentry: pol/antyfaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfaszyzm
trans_list: anti-fascism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfeminizm
trans_list: antifeminism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antyfutrzarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfutrzarski
trans_list: anti-fur | antifur
sense:
skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antygen
trans_list: antigen
sense:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalizm
trans_list: anti-clericalism
sense:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalny
trans_list: anticlerical
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunista
trans_list: anticommunist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistyczny
trans_list: anti-communist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, związany z antykomunizmem, dotyczący antykomunizmu


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykoncepcyjny
trans_list: contraceptive
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antykorozyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykorozyjny
trans_list: anti-corrosion | rust-inhibitive
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antylopa
trans_list: antelope
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antymateria
trans_list: antimatter
sense:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antymonopolowy
trans_list: antitrust
sense:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antynomia
trans_list: antinomy
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo, że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypapież
trans_list: antipope
sense:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antypasat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypasat
trans_list: antitrade
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;


lexentry: pol/antyperspirant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyperspirant
trans_list: antyperspirant
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;


lexentry: pol/antypoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypoda
trans_list: antipode
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypowieść
trans_list: antinovel
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antyrewolucyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyrewolucyjny
trans_list: antirevolutionary
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemita
trans_list: anti-Semite
sense:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antystatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antystatyk
trans_list: antistatic
sense:
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


lexentry: pol/antyteista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyteista
trans_list: anti-theist | antitheist
sense:
osoba, która sprzeciwia się wierze w Boga lub bogów; w szerszym znaczeniu: (także, też) osoba przejawiająca postawę przeciwną wobec religii teistycznych


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytoksyczny
trans_list: antitoxic | antidotal | giftwidrig
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anyż
trans_list: anise | aniseed
sense:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aojda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aojda
trans_list: aoidos
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aoryst
trans_list: aorist
sense:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat
trans_list: apparatus
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny


lexentry: pol/aparat_kompaktowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat kompaktowy
trans_list: compact camera | point-and-shoot camera
sense:
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy);


lexentry: pol/aparat_rentgenowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat rentgenowski
trans_list: X-ray unit
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparatczyk
trans_list: apparatchik
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartament
trans_list: suite
sense:
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartheid
trans_list: apartheid
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oddzielnego życia ludzi różnych ras połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej, czasem potwierdzona w prawie państwowym


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apaszka
trans_list: neck kerchief | scarf
sense:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apateista
trans_list: apatheist
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga


lexentry: pol/apateistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apateistyczny
trans_list: apatheistic
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) (rzadki, rzadko używany) związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apateizm
trans_list: apatheism
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apelatyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apelatyw
trans_list: appellative noun
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa, która może się odnosić do dowolnego egzemplarza danej klasy przedmiotów, w odróżnieniu od nazwy własnej, która odnosi się do konkretnej jednostki


lexentry: pol/apercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apercepcja
trans_list: apperception
sense:
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;


lexentry: pol/apertyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apertyzacja
trans_list: appertization
sense:
technologia i proces konserwowania żywności, polegająca na odpowiednim podgrzewaniu i schładzaniu w autoklawie;


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aphelium
trans_list: aphelion
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/apka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apka
trans_list: app
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) aplikacja, najczęściej na tablet, smartfon czy inne urządzenie mobilne


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: application
sense:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: articles
sense:
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;


lexentry: pol/aplikant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikant
trans_list: articled clerk
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) absolwent prawa odbywający praktykę przygotowującą do wykonywania któregoś z zawodów prawniczych


lexentry: pol/aplikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikator
trans_list: applicator
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikować
trans_list: administer | apply
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apogeum
trans_list: apogee
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokopa
trans_list: apocope
sense:
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryf
trans_list: apocrypha
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;


lexentry: pol/apokryficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryficzny
trans_list: apocryphal
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu


lexentry: pol/apolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apolog
trans_list: apologue
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apologia
trans_list: apologia | apology | apologism
sense:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aporia
trans_list: aporia
sense:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aport
trans_list: apportionment
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;


lexentry: pol/apostille__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostille
trans_list: apostille
sense:
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)


lexentry: pol/apostolat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostolat
trans_list: apostolate
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostoł
trans_list: apostle | disciple
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostrofa
trans_list: apostrophe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/apoteoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apoteoza
trans_list: apotheosis
sense:
wyidealizowanie, wybielenie, przypisywanie, nadawanie istocie bądź rzeczy przymiotów ją idealizujących; przedstawienie jakiejś idei, postaci, wydarzenia w sposób skrajnie subiektywny niepoświęcający żadnej uwagi jakimkolwiek wadom, postrzegający jedynie zalety;


lexentry: pol/apotropeiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: apotropeiczny
trans_list: apotropaic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: appendektomia
trans_list: appendectomy
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/aprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aprecjacja
trans_list: appreciation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/aprioryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aprioryczny
trans_list: a priori
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym


lexentry: pol/aprosdoketon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aprosdoketon
trans_list: aprosdoketon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apsyda
trans_list: apse | apsis
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/apteczka_pierwszej_pomocy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteczka pierwszej pomocy
trans_list: first aid kit
sense:
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteka
trans_list: pharmacy | drugstore | chemist's | apothecary | chemist's shop
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarka
trans_list: druggist
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarz
trans_list: pharmacist | apothecary
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/aquafaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aquafaba
trans_list: aquafaba
sense:
(spożywczy) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy gotowaniu ciecierzycy lub innych strączkowych, półprodukt stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek


lexentry: pol/ara_błękitna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara błękitna
trans_list: Lear's macaw | indigo macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_hiacyntowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara hiacyntowa
trans_list: hyacinth macaw | hyacinthine macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_kasztanowoczelna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara kasztanowoczelna
trans_list: chestnut-fronted macaw | severe macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_marakana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara marakana
trans_list: Illiger's macaw | blue-winged macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara modra
trans_list: Spix's macaw | little blue macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;


lexentry: pol/ara_niebieskogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara niebieskogłowa
trans_list: Coulon's macaw | blue-headed macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_trójbarwna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara trójbarwna
trans_list: cuban macaw | cuban red macaw | hispaniolan macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_turkusowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara turkusowa
trans_list: glaucous macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus glaucus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_żółtoskrzydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara żółtoskrzydła
trans_list: scarlet macaw
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabeska
trans_list: arabesque
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;


lexentry: pol/arabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizm
trans_list: Arabism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;


lexentry: pol/arabizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizować
trans_list: Arabize
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabski
trans_list: Arabic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/arabsko-muzułmański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: arabsko-muzułmański
trans_list: Muslim Arab
sense:
dotyczący jednocześnie Arabów, kultury arabskiej i muzułmanów, islamu; dotyczący arabskich muzułmanów


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: aramejski
trans_list: Aramaic
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/aranżacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aranżacja
trans_list: arrangement
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;


lexentry: pol/arbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbiter
trans_list: arbiter
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór


lexentry: pol/arboretum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arboretum
trans_list: arboretum
sense:
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: watermelon
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: watermelon
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archanioł
trans_list: archangel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: archeo-
trans_list: archaeo- | archeo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeologia
trans_list: archaeology | archeology
sense:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/archeozoologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeozoologia
trans_list: zooarchaeology | archaeozoology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architekt
trans_list: architect
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektka
trans_list: architect
sense:
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektura
trans_list: architecture
sense:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architraw
trans_list: architrave
sense:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archiwolta
trans_list: archivolt | voussure
sense:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/archont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archont
trans_list: archon
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcybiskup
trans_list: archbishop
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcydzieło
trans_list: masterpiece | masterwork
sense:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;


lexentry: pol/arcydzięgiel_litwor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcydzięgiel litwor
trans_list: Norwegian angelica | garden angelica | wild celery
sense:
(botanika, botaniczny) Archangelica officinalis Hoffm. = Angelica archangelica L., gatunek byliny z rodziny baldaszkowatych;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: high priest
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: high priest
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: high priest
sense:
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi


lexentry: pol/areopag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: areopag
trans_list: Areopagus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;


lexentry: pol/aresztować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aresztować
trans_list: confiscate | distrain
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń


lexentry: pol/argot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argot
trans_list: argot
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) odmiana języka używana przez grupę zawodową albo środowiskową


lexentry: pol/argotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argotyzm
trans_list: argotism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej;


lexentry: pol/argument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argument
trans_list: argument
sense:
(matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ariański
trans_list: Arian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/ariel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ariel
trans_list: ariel
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (zoologia, zoologiczny) Gazella gazella arabica Lichtenstein, mała antylopa występująca w Syrii i na całym Półwyspie Arabskim;


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: arka Noego
trans_list: Noah's Ark
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkada
trans_list: arcade
sense:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkebuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkebuz
trans_list: arquebus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkusz kalkulacyjny
trans_list: spreadsheet
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arlekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arlekin
trans_list: harlequin
sense:
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej komedii włoskiej;


lexentry: pol/arlekinada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arlekinada
trans_list: harlequinade
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin


lexentry: pol/armina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: armina
trans_list: armin | armine | arminum
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący;


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arogancja
trans_list: arrogance | hauteur
sense:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aromaterapia
trans_list: aromatherapy
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/aronia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aronia
trans_list: chokeberry
sense:
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;


lexentry: pol/arpeggio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arpeggio
trans_list: arpeggio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;


lexentry: pol/arsenał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenał
trans_list: arsenal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenopiryt
trans_list: arsenopyrite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artefakt
trans_list: artefact | artifact
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artefakt
trans_list: artefact | artifact
sense:
(informatyka, informatyczny) (fotografia) wada w oglądanym obrazie bądź słyszanym dźwięku będąca skutkami ubocznym zastosowania algorytmu kompresji;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: artezyjski
trans_list: artesian
sense:
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/arthouse__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arthouse
trans_list: art house | arthouse
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący dzieła artystyczne, niekomercyjne, niszowe przeznaczone dla wyrobionego odbiorcy


lexentry: pol/artretyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artretyzm
trans_list: arthrosis
sense:
(potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artyleria
trans_list: artillery
sense:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aryjski
trans_list: Aryan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arytmetyka
trans_list: arithmetic | arithmetics
sense:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as-moll
trans_list: a-flat minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)


lexentry: pol/as__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as
trans_list: as
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) drobna moneta z brązu, podstawowa jednostka monetarna w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as serwisowy
trans_list: ace
sense:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asafetyda
trans_list: asafoetida | stinking gum | assafoetida
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/asceza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asceza
trans_list: asceticism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego


lexentry: pol/asertywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asertywność
trans_list: assertiveness
sense:
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: assessor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I Rzeczypospolitej


lexentry: pol/asesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asesor
trans_list: assessor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą


lexentry: pol/asklepiejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asklepiejon
trans_list: asclepeion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;


lexentry: pol/aspersorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspersorium
trans_list: aspersorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie na wodę święconą umieszczone w ścianie kościoła;


lexentry: pol/aspidistra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspidistra
trans_list: aspidistra
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji, potocznie nazywana „żelaznym liściem”;


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspiryna
trans_list: aspirin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/assel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: assel
trans_list: Asselian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteroida
trans_list: asteroid | planetoid
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asterysk
trans_list: asterisk
sense:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: asterism
sense:
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: asterism
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma
trans_list: asthma
sense:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astma_sercowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma sercowa
trans_list: cardiac asthma
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrofizyka
trans_list: astrophysics
sense:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolab
trans_list: astrolabe
sense:
(astronomia, astronomiczny) (przestarzałe, przestarzały) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolabium
trans_list: astrolabe
sense:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrologia
trans_list: astrology
sense:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronauta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronauta
trans_list: astronaut
sense:
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronautyka
trans_list: astronautics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/astygmatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astygmatyzm
trans_list: astigmatism
sense:
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz


lexentry: pol/asyrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asyrologia
trans_list: assyriology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;


lexentry: pol/asystent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asystent
trans_list: attendant
sense:
(studencki) stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko


lexentry: pol/atanazjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: atanazjański
trans_list: Athanasian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim


lexentry: pol/atari__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atari
trans_list: atari
sense:
taktyczna sytuacja przymusu w grze w go, w której grupa kamieni ma tylko jeden oddech i może zostać zbita w następnym ruchu


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ateistyczny
trans_list: atheistic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ateizm
trans_list: atheism
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atelier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atelier
trans_list: atelier, studio
sense:
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atest
trans_list: attestation | certificate
sense:
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atlant
trans_list: atlantes
sense:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atmosfera
trans_list: atmosphere
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atol
trans_list: atoll
sense:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atom
trans_list: atom
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atomista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atomista
trans_list: atomist
sense:
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii


lexentry: pol/atomista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atomista
trans_list: atomist
sense:
(fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrament sympatyczny
trans_list: invisible ink
sense:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrium
trans_list: atrium
sense:
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atropina
trans_list: atropine
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attaché
trans_list: attaché
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;


lexentry: pol/atto-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: atto-
trans_list: atto-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attyka
trans_list: attic | parapet
sense:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atut
trans_list: trump
sense:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiobook
trans_list: audiobook
sense:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiolog
trans_list: audiologist
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu


lexentry: pol/audiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiometr
trans_list: acoumeter | audiometer
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audyt
trans_list: audit
sense:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/augment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augment
trans_list: augment
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augmentacja
trans_list: augmentation
sense:
(medycyna, medyczny) w kardiologii: zwiększenie wartości ciśnienia w głównych tętnicach spowodowane przez falę zwrotną;


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augmentacja
trans_list: augmentation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;


lexentry: pol/augur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augur
trans_list: augur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aukcja
trans_list: auction
sense:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aulos
trans_list: aulos
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aureola
trans_list: aureole | halo | nimbus
sense:
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/austenityzowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: austenityzowanie
trans_list: austenitization
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) rodzaj obróbki cieplnej stopów żelaza z węglem polegający na ogrzewaniu stopu w celu uzyskania struktury austenitu;


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: australijski
trans_list: Australian | Aussie
sense:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/austrofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: austrofaszyzm
trans_list: austrofascism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auszpik
trans_list: aspic
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) galareta z żelatyny lub z wywaru z głów ryb lub nóżek wieprzowych lub cielęcych


lexentry: pol/auszpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auszpik
trans_list: aspic
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa lub ryby w galarecie; (zobacz) też auszpik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aut
trans_list: out
sense:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/authoring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: authoring
trans_list: authoring
sense:
(informatyka, informatyczny) tworzenie interfejsów płyt w formatach DVD, miniDVD, VCD, blu-ray pozwalających użytkownikowi na nawigację po zawartości płyty


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auto
trans_list: car
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/auto_detailing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auto detailing
trans_list: auto detailing
sense:
zoptymalizowany proces pielęgnacji pojazdów mechanicznych mający na celu poprawienie walorów estetycznych pojazdu oraz jego konserwację i podniesienie wartości


lexentry: pol/autoantonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoantonim
trans_list: autoantonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo posiadające dwa sprzeczne znaczenia, będące własnym przeciwieństwem


lexentry: pol/autobracketing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autobracketing
trans_list: autobracketing
sense:
(fotografia) funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia;


lexentry: pol/autodafe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autodafe
trans_list: auto-da-fé
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wprowadzone przez inkwizycję publiczne wyznanie lub zaparcie się wiary przez oskarżonego o herezję;


lexentry: pol/autoerotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autoerotyczny
trans_list: autoerotic
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji


lexentry: pol/autofocus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autofocus
trans_list: autofocus
sense:
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;


lexentry: pol/autoimmunologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autoimmunologiczny
trans_list: autoimmune | autoimmunologic
sense:
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom


lexentry: pol/autokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefalia
trans_list: autocephaly
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefaliczny
trans_list: autocephalous | autocephalic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoklaw
trans_list: autoclave
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokracja
trans_list: autocracy
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokratyzm
trans_list: autocratism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyczna sekretarka
trans_list: answering machine
sense:
(telekomunikacja) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/automatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyka
trans_list: automatics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem


lexentry: pol/autonomizowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autonomizowanie
trans_list: autonomization
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadawanie jakiemuś podmiotowi autonomii


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoreferencja
trans_list: self-reference
sense:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autorytaryzm
trans_list: authoritarianism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli


lexentry: pol/autostop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostop
trans_list: hitchhiking | hitch-hiking
sense:
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostrada
trans_list: motorway | freeway | highway | expressway
sense:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autotomia
trans_list: autotomy
sense:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autyzm
trans_list: autism | autistic disorder
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awalista
trans_list: surety
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaria
trans_list: break
sense:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awaryjne_lądowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaryjne lądowanie
trans_list: emergency landing | forced landing
sense:
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu;


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awatar
trans_list: avatar
sense:
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awatar
trans_list: avatar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awerroizm
trans_list: Averroism
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: awestyjski
trans_list: Avestan
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awifauna
trans_list: avifauna
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: avocado
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką


lexentry: pol/axis_mundi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: axis mundi
trans_list: axis mundi
sense:
(filozofia, filozoficzny) starożytne pojęcie kosmogoniczne odwołujące się do idei istnienia centrum wszechświata, łączącego niebo i ziemię;


lexentry: pol/azalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azalia
trans_list: azalea
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik


lexentry: pol/azjarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azjarcha
trans_list: asiarch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii)


lexentry: pol/azygografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azygografia
trans_list: azygography
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) badanie rentgenowskie żyły nieparzystej z użyciem środka kontrastowego


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azyl
trans_list: asylum
sense:
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;


lexentry: pol/azytromycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azytromycyna
trans_list: azithromycin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk z grupy makrolidów o długim okresie półtrwania, dający stosunkowo mało działań niepożądanych


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałun
trans_list: alum
sense:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałunit
trans_list: alunite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/ażiotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ażiotaż
trans_list: agiotage | microcap stock fraud
sense:
(finanse, finansowy) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych


lexentry: pol/b-learning__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: b-learning
trans_list: b-learning
sense:
(edukacja, edukacyjny) zintegrowana metoda kształcenia, łącząca tradycyjne metody nauki z aktywnościami prowadzonymi zdalnie za pomocą technologii komputerowej i Internetu (m-learningiem)


lexentry: pol/b-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: b-moll
trans_list: b-flat minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)


lexentry: pol/ba__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: ba
trans_list: ba
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z odmian duszy w wierzeniach starożytnych Egipcjan;


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba-chłop
trans_list: dragoon
sense:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/baba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba
trans_list: babka
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych


lexentry: pol/babcia_klozetowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: babcia klozetowa
trans_list: toilet granny
sense:
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę;


lexentry: pol/babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babka
trans_list: babka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka


lexentry: pol/baby_blues__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: baby blues
trans_list: baby blues | postpartum blues
sense:
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka


lexentry: pol/backdoor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backdoor
trans_list: back door | backdoor
sense:
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backpacker
trans_list: backpacker
sense:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: baczność
trans_list: attention
sense:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjąć postawę stojącą, wyprostowaną, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badian_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: badian właściwy
trans_list: Chinese star anise
sense:
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa;


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: badminton
trans_list: badminton
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/baglama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baglama
trans_list: baglama
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bagnet
trans_list: bayonet
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bagno_zwyczajne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bagno zwyczajne
trans_list: marsh Labrador tea | northern Labrador tea | wild rosemary
sense:
(botanika, botaniczny) Rhododendron tomentosum Harmaja lub Ledum palustre L., gatunek zimozielonego krzewu z rodziny wrzosowatych;


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bahaizm
trans_list: Baha'i | Baha'ism | Bahai | Bahaism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/bajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bajka
trans_list: fable
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakałarz
trans_list: bachelor
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);


lexentry: pol/bakałarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bakałarz
trans_list: bachelor degree
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich tytuł lub stopień naukowy (zawodowy) uzyskiwany po ukończeniu studiów pierwszego stopnia


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baklawa
trans_list: baklava
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/baksztag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baksztag
trans_list: running backstay
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina stabilizująca maszt, ciągnąca się od masztu ku tyłowi i burcie;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakteriologia
trans_list: bacteriology
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/baktrian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baktrian
trans_list: Bactrian camel
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakłażan
trans_list: aubergine | eggplant
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/balejaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balejaż
trans_list: highlights
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balerina
trans_list: ballerina
sense:
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/baleron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baleron
trans_list: gammon
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej;


lexentry: pol/baletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baletka
trans_list: ballet shoe
sense:
(choreografia, choreograficzny) (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekki pantofel przystosowany do tańca na palcach, stosowany w balecie


lexentry: pol/balia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balia
trans_list: wash-tub
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania;


lexentry: pol/balisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balisa
trans_list: balise
sense:
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów


lexentry: pol/balista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balista
trans_list: ballista
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ballada
trans_list: ballad
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balneoterapia
trans_list: balneotherapy
sense:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsam
trans_list: balm | balsam
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balsam_po_goleniu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsam po goleniu
trans_list: after shave balm
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynny kosmetyk o niskiej lepkości rozsmarowywany na skórze twarzy po zgoleniu zarostu


lexentry: pol/balsamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsamować
trans_list: embalm
sense:
dokonywać balsamowania zwłok, czyli zabezpieczenia ich przed rozkładem za pomocą specjalnych balsamów, żywic


lexentry: pol/balsamowiec_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsamowiec właściwy
trans_list: Arabian balsam tree
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora gileadensis, gatunek niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych;


lexentry: pol/balsamowiec_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsamowiec właściwy
trans_list: balsam of Mecca
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku (1.1) występujące głównie w Afryce Północnej i na Półwyspie Arabskim, w starożytności stosowany jako lekarstwo i perfumy


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balustrada
trans_list: balustrade
sense:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bambus
trans_list: bamboo
sense:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banda
trans_list: crew | pack
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie


lexentry: pol/banda_reklamowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banda reklamowa
trans_list: advertising band
sense:
(sport, sportowy) ochronne ogrodzenie okalające miejsce odbywania konkurencji sportowych z wyświetlanymi reklamami


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandaż
trans_list: bandage | band
sense:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/bandeau__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandeau
trans_list: bandeau
sense:
szeroka opaska przykrywająca biust i tworząca prosty dekolt, bez ramiączek, czasem marszczona w celu uwydatnienia biustu; także bluzka lub sukienka z takim dekoltem


lexentry: pol/banderowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: banderowski
trans_list: Banderite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);


lexentry: pol/bandog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandog
trans_list: bandog
sense:
(kynologia, kynologiczny) rodzaj psa obronnego o nieujednoliconym genotypie i zróżnicowanym wyglądzie, będący krzyżówką dużych, walecznych ras


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandura
trans_list: bandura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banjo
trans_list: banjo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: bank
sense:
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: bank
sense:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: bank
sense:
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banknot
trans_list: banknote | bill | bank note
sense:
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bankructwo
trans_list: bankruptcy
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd


lexentry: pol/bankster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bankster
trans_list: bankster
sense:
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji


lexentry: pol/banshee__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banshee
trans_list: banshee
sense:
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;


lexentry: pol/banteng_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banteng azjatycki
trans_list: banteng
sense:
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bantu
trans_list: Bantu
sense:
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab
trans_list: baobab
sense:
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab afrykański
trans_list: African baobab
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku baobab afrykański (1.1)


lexentry: pol/baobab_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab afrykański
trans_list: African baobab
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Adansonia digitata L., gatunek olbrzymich drzew z rodziny wełniakowych, w stanie dzikim występujących w Afryce;


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baptyzm
trans_list: baptism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbakan
trans_list: barbican
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbari__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbari
trans_list: Persian bread | barbari | barbari bread
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny irański duży placek chlebowy o podłużnym kształcie i charakterystycznymi żłobkowaniami


lexentry: pol/barbarzyńca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbarzyńca
trans_list: barbarian
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbet
trans_list: barbet
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbeta
trans_list: barbette
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbituran
trans_list: barbiturate
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bardzo__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: bardzo
trans_list: more | most
sense:
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków


lexentry: pol/bariatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bariatra
trans_list: bariatrician
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości


lexentry: pol/baribal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baribal
trans_list: black bear
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ursus americanus Pallas, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny niedźwiedziowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: shoulder
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: bark | barque
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/barka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barka
trans_list: sightseeing boat
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barkentyna
trans_list: barquentine | barkentine
sense:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barnabita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barnabita
trans_list: Barnabite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Antoniego Marię Zaccaria;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barograf
trans_list: barograph
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barok
trans_list: Baroque
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/bas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bas
trans_list: bass
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa; każdy instrument o niskich dźwiękach


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baseball
trans_list: baseball
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: basin
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) region wokół morza lub innego zbiornika wodnego


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: bedpan
sense:
(medycyna, medyczny) płaskie naczynie najczęściej z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: pool
sense:
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;


lexentry: pol/bassek_tarczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bassek tarczowy
trans_list: blackbanded sunfish
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Enneacanthus chaetodon Baird, mała ryba słodkowodna z rodziny bassowatych;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastard
trans_list: bastard
sense:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastion
trans_list: bastion
sense:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baszta
trans_list: wall tower
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/baszybuzuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baszybuzuk
trans_list: bashi-bazouk
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: batalion
trans_list: ruff
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batat
trans_list: sweet potato
sense:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batik
trans_list: batik
sense:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;


lexentry: pol/bavette__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bavette
trans_list: bavette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w kształcie długich, płaskich pasków, podobny do tagliatelle, ale o wypukłym przekroju;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: cotton
sense:
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: cotton
sense:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawialnia
trans_list: living room
sense:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza
trans_list: base
sense:
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza danych
trans_list: database | data bank
sense:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazooka
trans_list: bazooka
sense:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia
trans_list: basil
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście bazylii (1.2) o intensywnym zapachu, używane jako przyprawa świeża lub suszona


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia azjatycka
trans_list: tulsi
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basilica
sense:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: basilica
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazyliszek
trans_list: basilisk
sense:
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałałajka
trans_list: balalaika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałkanizacja
trans_list: Balkanisation | Balkanization | balkanization | balkanisation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwan
trans_list: idol
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/bańka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bańka
trans_list: cup | cupping glass
sense:
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażant
trans_list: pheasant
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/bażyna_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażyna czarna
trans_list: black crowberry
sense:
(botanika, botaniczny) Empetrum nigrum L., gatunek krzewinki z rodziny wrzosowatych (w innych klasyfikacjach należy do bażynowatych);


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatyfikacja
trans_list: beatification
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/bednarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarka
trans_list: band-iron | hoop-iron
sense:
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarstwo
trans_list: cooperage
sense:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/bednarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarz
trans_list: cooper
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem


lexentry: pol/bedłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bedłka
trans_list: Agaricus
sense:
(biologia, biologiczny) Agaricus, grzyb z rodziny bedłkowatych, z blaszkami na dolnej stronie kapelusza, występujący w gatunkach jadalnych (pieczarka, boczniak) i trujących (muchomor sromotnikowy)


lexentry: pol/befsztyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk
trans_list: steak | beefsteak
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk tatarski
trans_list: steak tartare
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem kiszonym lub konserwowym oraz surowym jajkiem;


lexentry: pol/begard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begard
trans_list: Beghard | Beguard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek średniowiecznego heretyckiego bractwa propagującego ideał prostego życia


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begonia
trans_list: begonia
sense:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawior
trans_list: behavior
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawioryzm
trans_list: behaviorism
sense:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bejsbolówka
trans_list: baseball cap
sense:
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/bel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bel
trans_list: bel
sense:
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;


lexentry: pol/beletrystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beletrystyka
trans_list: narrative
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belka
trans_list: beam
sense:
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo


lexentry: pol/belkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belkowanie
trans_list: entablature
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy, poziomy, trójdzielny człon starożytnych budowli spoczywający na kolumnach lub ścianach;


lexentry: pol/benedyktyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benedyktyn
trans_list: benedictine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji


lexentry: pol/bentonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bentonit
trans_list: bentonite
sense:
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych;


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzen
trans_list: benzene
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzodiazepina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzodiazepina
trans_list: benzodiazepine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek mający działanie uspokajające, nasenne i zapobiegające drgawkom;


lexentry: pol/benzofuran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzofuran
trans_list: benzofuran
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;


lexentry: pol/benzol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzol
trans_list: benzol
sense:
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzyna
trans_list: gas | gasoline | petrol
sense:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: berberyjski
trans_list: Berber
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: berdysz
trans_list: bardiche
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/bergsonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bergsonizm
trans_list: Bergsonism
sense:
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji;


lexentry: pol/bernikla_rdzawoszyja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bernikla rdzawoszyja
trans_list: red-breasted goose
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;


lexentry: pol/beszamel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beszamel
trans_list: béchamel sauce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-karoten
trans_list: beta-carotene
sense:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/beta-test__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-test
trans_list: beta test | beta-test
sense:
(neologizm) jeden z końcowych etapów tworzenia produktu, na ogół oprogramowania, gry komputerowej, polegający na udostępnieniu jego niedokończonej wersji wybranej grupie użytkowników celem znalezienia błędów


lexentry: pol/betaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betaina
trans_list: betaine
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący jonem obojnaczym, w którym ładunek dodatni nie sąsiaduje z ładunkiem ujemnym i zlokalizowany jest na atomie oniowym niepołączonym z żadnym atomem wodoru;


lexentry: pol/betaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betaina
trans_list: betaine
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego;


lexentry: pol/betel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: betel
trans_list: betel
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Piper betle L., pieprz żuwny uprawianej dla liści o ostrym smaku;


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beton
trans_list: concrete
sense:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
sense_num: 02
written_rep: bez
trans_list: without
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bez_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bez czarny
trans_list: European elder | European elderberry | black elder | black elderberry
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra L., gatunek krzewu z rodziny piżmaczkowatych (dawniej umieszczany w obrębie bzowatych albo przewiertniowatych);


lexentry: pol/bez_prądu__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: bez prądu
trans_list: unplugged
sense:
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (o wykonywaniu muzyki i sposobie jej rejestracji) akustyczny, akustycznie;


lexentry: pol/bezbożnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnica
trans_list: atheist
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnik
trans_list: atheist | godless person | infidel
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożność
trans_list: infidelity
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: godless
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: godless
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbramkowy
trans_list: goalless
sense:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezdźwięczny
trans_list: voiceless
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezglutenowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezglutenowy
trans_list: gluten-free
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (biochemia, biochemiczny) pozbawiony glutenu, niezawierający glutenu


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezhołowie
trans_list: anarchy
sense:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezoar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezoar
trans_list: bezoar
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) kulisty twór powstający w żołądkach przeżuwaczy z niestrawionych resztek pokarmu, sierści oraz włókien roślinnych;


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezokolicznik
trans_list: infinitive
sense:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpartyjny
trans_list: non-partisan | nonpartisan
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpiecznik
trans_list: fuse
sense:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezprawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezprawie
trans_list: anomie | anomy | illegality | unlawfulness
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne


lexentry: pol/bezpłodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpłodność
trans_list: barrenness
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrobocie
trans_list: unemployment
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrękawnik
trans_list: gilet | pinafore | singlet | slipover | tank top
sense:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezsznurowy
trans_list: cordless
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bełkot
trans_list: gibberish | gobbledygook | mumbo jumbo
sense:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/biała_rdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biała rdza
trans_list: white rust
sense:
(rolnictwo, rolniczy) Puccinia horiana, pasożytniczy grzyb, powodujący powstawanie na roślinach błyszczących, jasnych pęcherzyków z zarodnikami


lexentry: pol/białas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białas
trans_list: cracker | honkey | honkie | honky | whitey
sense:
(potocznie, potoczny) (slangowo) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o białej skórze, człowiek białej rasy


lexentry: pol/białko_C-reaktywne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko C-reaktywne
trans_list: C-reactive protein
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego głównie w wątrobie i komórkach tłuszczowych, a następnie wydzielanego do krwi;


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: white
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: egg white | albumen
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białorzytka
trans_list: wheatear
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białoskórnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białoskórnictwo
trans_list: tawing
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białozór
trans_list: gyrfalcon
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały fosfor
trans_list: white phosphorus
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: biały kruk
trans_list: as scarce as hen's teeth
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały węgiel
trans_list: hydroelectricity
sense:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biały_znak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały znak
trans_list: white space | whitespace | whitespace character
sense:
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie


lexentry: pol/biblicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblicyzm
trans_list: biblicism
sense:
(teologia, teologiczny) rygoryzm w interpretacji biblijnej, uznanie Biblii za jedyną bazę w przepowiadaniu


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: bibliology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: bibliography
sense:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblioteka
trans_list: library
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;


lexentry: pol/biblistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblistyka
trans_list: biblical study
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;


lexentry: pol/bicie_w_przelocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bicie w przelocie
trans_list: en passant
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej


lexentry: pol/biec__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biec
trans_list: run | trot
sense:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka
trans_list: ladybird | ladybug
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) Coccinella septempunctata, biedronka siedmiokropka; biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach z siedmioma czarnymi kropkami;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka
trans_list: lady beetle | ladybird | ladybug
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;


lexentry: pol/biedrzeniec_anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedrzeniec anyż
trans_list: anise | aniseed
sense:
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., gatunek jednorocznej rośliny uprawnej z rodziny selerowatych;


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieg płotkarski
trans_list: hurdling | hurdle race
sense:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegać
trans_list: run
sense:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: rocker
sense:
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: pole
sense:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: magnetic pole
sense:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: magnetic pole
sense:
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biegły__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: biegły
trans_list: expert | expert witness
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ekspert powoływany przez sąd, mający wiedzę w specjalistycznej dziedzinie, ułatwiający zrozumienie związanych z tą dziedziną zagadnień istotnych dla sprawy


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biennale
trans_list: biennale
sense:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierki
trans_list: pick-a-stick | pick-up hole | pick-up sticks
sense:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierne palenie
trans_list: environmental tobacco smoke | passive smoking | second-hand smoking | secondhand smoke
sense:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierzmowanie
trans_list: confirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieżnik
trans_list: tread
sense:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bifobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bifobia
trans_list: biphobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych


lexentry: pol/biforium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biforium
trans_list: bifora
sense:
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigoreksja
trans_list: bigorexia | muscle dysmorphia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigos
trans_list: bigos | hunter's stew
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/biker_rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biker rock
trans_list: biker rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock związany z subkulturą motocyklową, którego teksty nawiązują do szaleńczej jazdy na motorach


lexentry: pol/bilans_tlenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilans tlenowy
trans_list: oxygen balance
sense:
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilard
trans_list: billiards
sense:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilastyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilastyna
trans_list: bilastine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwalergiczny; lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, antagonista receptora H1


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilet
trans_list: ticket
sense:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilokacja
trans_list: bilocation
sense:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bima
trans_list: bema | bima | bimah
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;


lexentry: pol/bio-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: bio-
trans_list: bio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemia
trans_list: biochemistry
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biodegradacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodegradacja
trans_list: biodegradation
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodro
trans_list: hip
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/bioetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioetyka
trans_list: bioethics
sense:
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofilm
trans_list: biofilm
sense:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofizyka
trans_list: biophysics
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;


lexentry: pol/bioindykacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bioindykacja
trans_list: bioindication
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) ocena stanu środowiska naturalnego lub określenie właściwości jakiegoś czynnika środowiskowego (np. poziomu zanieczyszczeń) za pomocą wskaźników biologicznych, którymi są organizmy (bioindykatory);


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia
trans_list: biology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biologia_molekularna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia molekularna
trans_list: molecular biology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach


lexentry: pol/biometryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biometryczny
trans_list: biometric
sense:
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bionika
trans_list: bionics
sense:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biopsja
trans_list: biopsy
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotechnologia
trans_list: biotechnology
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotop
trans_list: biotope
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotyna
trans_list: biotin
sense:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birginiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: birginiak
trans_list: Steller's eider
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: birmański
trans_list: Burmese
sense:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biseksualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biseksualny
trans_list: bisexual
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskup
trans_list: bishop | pontiff
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskupstwo
trans_list: bishopric
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistor
trans_list: crimplene
sense:
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy;


lexentry: pol/bistro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bistro
trans_list: bistro
sense:
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: bit
sense:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: beat
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytmiczne uderzenie odmierzające kolejne takty utworu


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bita śmietana
trans_list: whipped cream
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro
trans_list: office
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro_matrymonialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro matrymonialne
trans_list: lonely hearts club | marriage bureau
sense:
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
trans_list: lost and found | lost luggage office | lost property
sense:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biurokracja
trans_list: bureaucracy
sense:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biżuteria
trans_list: jewellery | jewelry | jewel
sense:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blaneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blaneta
trans_list: blanet
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanki
trans_list: balcony, patio, deck
sense:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blanszowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanszowanie
trans_list: blanching
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krótkotrwałe obgotowywanie warzyw lub owoców, a następnie poddanie ich schłodzeniu;


lexentry: pol/blastula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blastula
trans_list: blastula
sense:
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem


lexentry: pol/blaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blaszka
trans_list: lamina
sense:
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blef
trans_list: bluff
sense:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blender
trans_list: blender
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/bligia_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bligia pospolita
trans_list: ackee | akee
sense:
(botanika, botaniczny) Blighia sapida K.D.Koenig, gatunek rośliny z rodziny mydleńcowatych, uprawianej głównie w zachodniej Afryce i na Karaibach;


lexentry: pol/blin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blin
trans_list: blin | blintz
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;


lexentry: pol/blindaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blindaż
trans_list: blindage
sense:
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem


lexentry: pol/bliźniakowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bliźniakowanie
trans_list: deformation twinning | twinning
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) (krystalografia, krystalograficzny) odkształcenie plastyczne polegające na przesunięciu kolejnych warstw atomów w krysztale pod wpływem naprężeń ścinających, przy czym odkształcona część kryształu zostaje skręcona względem części nieodkształconej w taki sposób, że stanowią one odbicia lustrzane;


lexentry: pol/blogosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blogosfera
trans_list: blogosphere
sense:
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: block
sense:
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: block
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokhauz
trans_list: blockhouse
sense:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/blu-ray__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blu-ray
trans_list: Blu-ray | blu-ray
sense:
(informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD


lexentry: pol/blue_box__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blue box
trans_list: blue box
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika realizacji obrazu filmowego polegająca na zamianie niebieskiego tła na dowolny obraz (realizowany osobno), dająca iluzoryczny efekt połączenia obu obrazów;


lexentry: pol/blue_chip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blue chip
trans_list: blue chip
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) spółka będąca w dobrej sytuacji finansowej, mająca dobre wyniki na giełdzie; także: akcje takiej spółki;


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz
trans_list: ivy
sense:
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bluszcz_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz pospolity
trans_list: common ivy
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;


lexentry: pol/bobrek_trójlistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobrek trójlistny
trans_list: buckbean
sense:
(botanika, botaniczny) Menyanthes trifoliata L., gatunek byliny z rodziny bobrkowatych, będącej geofitem i hydrofitem;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobsleje
trans_list: bobsleigh
sense:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian
trans_list: stork
sense:
(ludowy) (etnografia, etnograficzny) siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie


lexentry: pol/bocian_białobrzuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian białobrzuchy
trans_list: Abdim's Stork | White-bellied Stork
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian biały
trans_list: white stork
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian czarny
trans_list: black stork
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bocianie_gniazdo__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: bocianie gniazdo
trans_list: crow's nest
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (przenośnie, przenośnia) niewielka platforma w górnej części masztu żaglowca; dawniej punkt obserwacyjny


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: bodaj
trans_list: at least
sense:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhisattwa
trans_list: bodhisattva
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/bodhićitta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhićitta
trans_list: bodhicitta
sense:
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodziec
trans_list: stimulus
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/boeuf_Strogonow__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boeuf Strogonow
trans_list: Beef Stroganoff
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi;


lexentry: pol/bogini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bogini
trans_list: goddess
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohater
trans_list: character | hero
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bohemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohemizm
trans_list: bohemism
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego;


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojar
trans_list: boyar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkot
trans_list: boycott
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkotować
trans_list: boycott | blackball
sense:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bojownik_wspaniały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojownik wspaniały
trans_list: Siamese fighting fish | betta
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta splendens Regan, słodkowodna ryba z rodziny guramiowatych, pochodząca z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/bojowy_środek_trujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojowy środek trujący
trans_list: CWA | chemical warfare agent
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe;


lexentry: pol/bojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojówka
trans_list: fighting squad
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi działająca z użyciem przemocy, tworzona, kierowana i wyposażana przez organizację polityczną;


lexentry: pol/bokeh__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bokeh
trans_list: bokeh
sense:
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;


lexentry: pol/boks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boks
trans_list: pit-stop
sense:
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu


lexentry: pol/boksyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boksyt
trans_list: bauxite
sense:
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;


lexentry: pol/bolszewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewik
trans_list: bolshevik
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewizm
trans_list: Bolshevism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba
trans_list: bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba atomowa
trans_list: atomic bomb | A-bomb | atom bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba lotnicza
trans_list: air-dropped bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombajka
trans_list: Bombay duck | bombil | bummalo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Harpadon nehereus Hamilton, ryba morska i słonawowodna z rodziny jaszczurnikowatych, poławiana w Indiach;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombarda
trans_list: bombard
sense:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombardon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombardon
trans_list: bass saxhorn
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) blaszany instrument dęty, aerofon ustnikowy, rodzaj tuby basowej, stosowany w wojskowych orkiestrach dętych;


lexentry: pol/bombazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombazyna
trans_list: bombasine | bombazine
sense:
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej


lexentry: pol/bombaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombaż
trans_list: blown can defect
sense:
(spożywczy) wydęcie denka puszki konserwy lub wieczka pojemnika spowodowane przepełnieniem, niewłaściwą technologią, wzrostem ciśnienia gazów powstałych w wyniku procesów fermentacyjnych lub reakcją metalu puszki z jej zawartością;


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombowiec
trans_list: bomber
sense:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bomstenga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomstenga
trans_list: bowsprit topmast
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stenga umocowana w bukszprycie (belka stanowiąca jego przedłużenie)


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonapartyzm
trans_list: Bonapartism
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bongosy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bongosy
trans_list: bongo drums | bongos
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kubański instrument perkusyjny zbudowany z dwóch trwale połączonych bębenków;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonito
trans_list: bonito
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonobo
trans_list: bonobo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonsai
trans_list: bonsai
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/bootowalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bootowalny
trans_list: bootable
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera system operacyjny mogący uruchamiać się podczas rozruchu komputera


lexentry: pol/boraks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boraks
trans_list: borax | tincal
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bordiura
trans_list: border
sense:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borelioza
trans_list: Lyme disease | borreliosis
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borowik
trans_list: boletus
sense:
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borówka brusznica
trans_list: lingonberry | cowberry | csejka berry | foxberry | mountain cranberry | red whortleberry
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosak
trans_list: boathook | fire-hook | pike pole
sense:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boskiet
trans_list: bosquet
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie


lexentry: pol/bosman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosman
trans_list: boatswain
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek;


lexentry: pol/boss__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boss
trans_list: boss
sense:
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) przeciwnik w grze komputerowej, znacznie większy, silniejszy niż inni


lexentry: pol/boston__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boston
trans_list: Boston
sense:
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych będący rodzajem powolnego walca; także muzyka do tego tańca;


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: botanika
trans_list: botany
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/botnicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: botnicki
trans_list: Bothnian | Bothnic
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Botnią (krainą historyczną, obecnie podzieloną między Szwecję i Finlandię)


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bowiem
trans_list: because | for
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boyfriendy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boyfriendy
trans_list: boyfriend pants
sense:
luźne, opuszczone na biodra spodnie damskie z obniżonym krokiem, często z podwiniętymi nogawkami oraz przetarciami lub dziurami


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boysband
trans_list: boy band | boyband
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;


lexentry: pol/bośniacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: bośniacki
trans_list: Bosnian language
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH;


lexentry: pol/bożodrzew_gruczołowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bożodrzew gruczołowaty
trans_list: Chinese sumach | ailanthus | stink tree | tree of heaven | tree of hell
sense:
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/brachiozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachiozaur
trans_list: brachiosaurus
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachylogia
trans_list: brachylogy
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/bracketing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bracketing
trans_list: bracketing
sense:
(fotografia) technika polegająca na fotografowaniu tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia, czasem także z różną ostrością lub balansem bieli


lexentry: pol/bradykinezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bradykinezja
trans_list: bradykinesia
sense:
(medycyna, medyczny) spowolnienie ruchowe często towarzyszące chorobom układu nerwowego, objawiające się niezdolnością do wykonywania szybkich ruchów oraz opóźnioną inicjacją ruchu;


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brak miesiączki
trans_list: amenorrhoea
sense:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brakteat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brakteat
trans_list: bracteate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramin
trans_list: brahman
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramka samobójcza
trans_list: own goal
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramkarz
trans_list: goalkeeper | goalie
sense:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: pansy
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratobójstwo
trans_list: fratricide
sense:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/breakdance__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: breakdance
trans_list: breakdance
sense:
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu;


lexentry: pol/bresaola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bresaola
trans_list: bresaola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna włoska solona wołowina, która dojrzewa przez dwa, trzy miesiące suszona na powietrzu, aż stwardnieje i zmieni kolor na ciemnoczerwony, prawie fioletowy


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brewiarz
trans_list: breviary
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brexit
trans_list: Brexit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brie
trans_list: brie
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/brioszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brioszka
trans_list: brioche
sense:
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brodawczak
trans_list: papilloma
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: brocade
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: glitter
sense:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokuł
trans_list: broccoli
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bromoform
trans_list: bromoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/bromowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bromowanie
trans_list: bromination
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: portcullis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: harrow
sense:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń atomowa
trans_list: atomic weapon | nuclear weapon
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń biologiczna
trans_list: biological weapon | bioweapon | BW | biological warfare | germ warfare
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/broń_palna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń palna
trans_list: firearm | fire-arm
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brudna bomba
trans_list: dirty bomb
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brukowiec
trans_list: tabloid
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunatna koszula
trans_list: Brownshirt | brownshirt
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunch
trans_list: brunch
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruschetta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruschetta
trans_list: bruschetta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska przekąska w postaci grzanki posmarowanej oliwą i roztartym czosnkiem; często podawana z kozim serem lub sałatką pomidorową i świeżymi ziołami;


lexentry: pol/brute_force__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brute force
trans_list: brute force
sense:
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu)


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruzdownica
trans_list: wall chaser
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygantyna
trans_list: brigantine
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brytfanna
trans_list: baking pan
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/brzeg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzeg
trans_list: boundary
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzegówka
trans_list: sand martin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzoskwiniowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: brzoskwiniowy
trans_list: peach
sense:
przypominający owoc brzoskwini mający powierzchnię lub kolor owocu brzoskwini, delikatny jak brzoskwinia


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzost
trans_list: scots elm
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza
trans_list: birch
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;


lexentry: pol/brzoza_brodawkowata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza brodawkowata
trans_list: silver birch | East Asian white birch | European white birch | warty birch
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pendula Roth, gatunek brzozy pospolitej w Polsce i na chłodniejszych obszarach Eurazji


lexentry: pol/brzoza_omszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza omszona
trans_list: downy birch | hairy birch | moor birch
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula pubescens Ehrh., gatunek mrozoodpornej brzozy rosnącej na wilgotnych glebach


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówca
trans_list: ventriloquist
sense:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówstwo
trans_list: ventriloquism
sense:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuszki
trans_list: crunch | sit-up
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzydkie kaczątko
trans_list: ugly duckling
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczka
trans_list: Savi’s Warbler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Locustella luscinioides, drobny ptak z rzędu wróblowatych o niepozornym upierzeniu;


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczyk
trans_list: buzzer
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/brązosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brązosz
trans_list: angular roughshark
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Oxynotus centrina Linnaeus, gatunek ryb z rodziny brązoszowatych;


lexentry: pol/buchta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buchta
trans_list: jam-filled yeast dumpling
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (Kraków) (Górny Śląsk) najczęściej nadziewana, słodka bułka drożdżowa, pieczona lub gotowana na parze;


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyjski
trans_list: Buddhist
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyzm
trans_list: Buddhism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budka telefoniczna
trans_list: telephone booth | phone box
sense:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: budować zamki na lodzie
trans_list: build castles in air
sense:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budowla
trans_list: construction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury


lexentry: pol/budownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych
written_rep: budownictwo
trans_list:
architecture | building engineering | construction business | construction industry | housing | structural engineering


lexentry: pol/budyń_Noego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń Noego
trans_list: Noah's pudding | ashure
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń
trans_list: pudding
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/budżetowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budżetowanie
trans_list: budgeting
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;


lexentry: pol/bufet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufet
trans_list: buffet
sense:
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją


lexentry: pol/bufor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bufor
trans_list: buffer
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych


lexentry: pol/bukolika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukolika
trans_list: bucolic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy;


lexentry: pol/bukwica_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bukwica lekarska
trans_list: bishopwort bishop's wort | common hedgenettle | purple betony | wood betony
sense:
(botanika, botaniczny) Betonica officinalis L. = Stachys officinalis L., gatunek byliny z rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buldog
trans_list: bulldog
sense:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buleuterion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buleuterion
trans_list: bouleuterion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej;


lexentry: pol/bulgogi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgogi
trans_list: bulgogi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) koreańskie danie składające się ze smażonej wołowiny z dodatkami;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgur
trans_list: bulgur | bulgur wheat
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bullying
trans_list: bullying
sense:
tyranizowanie, znęcanie się; powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/bulodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulodrom
trans_list: bowling pitch
sense:
(sport, sportowy) (urbanistyka, urbanistyczny) placyk albo ich kompleks do gry, w której wykorzystuje się bule, np. w petankę, bocce lub w grę prowansalską;


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumelant
trans_list: shirker
sense:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumerang
trans_list: boomerang
sense:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/bump_stock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bump stock
trans_list: bump stock
sense:
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy


lexentry: pol/burak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: burak
trans_list: boor | simpleton
sense:
(pogardliwie) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak cukrowy
trans_list: sugar beet
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burak_ćwikłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak ćwikłowy
trans_list: beetroot
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;


lexentry: pol/burek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: burek
trans_list: burek
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food


lexentry: pol/burka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burka
trans_list: burqa
sense:
wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez nieliczne muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało;


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burkini
trans_list: burqini
sense:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burnus
trans_list: burnous | burnoose | burnouse
sense:
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem


lexentry: pol/bursztynowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bursztynowy
trans_list: succinic
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu bursztynowego lub jego pochodnych


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza
trans_list: thunderstorm | storm
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: burza mózgów
trans_list: brainstorming
sense:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza piaskowa
trans_list: sandstorm | dust storm | sand storm
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzyć__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: burzyć
trans_list: churn
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ulegać fermentacji, intensywnie wydzielając pianę


lexentry: pol/bushcraft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bushcraft
trans_list: bushcraft
sense:
technika aktywnego wypoczynku polegającego na bytowaniu w naturalnych warunkach, z dala od cywilizacji


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bustrofedon
trans_list: boustrophedon
sense:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: busz
trans_list: bush
sense:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/buszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buszel
trans_list: bushel
sense:
(jednostka miary) jednostka objętości, a także masy materiałów sypkich, stosowana zwłaszcza w krajach anglosaskich;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butan
trans_list: butane
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butanol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butanol
trans_list: butanol
sense:
(chemia, chemiczny) alkohol alifatyczny o wzorze sumarycznym C4H9OH, używany głównie jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec chemiczny;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: bottle
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/butonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butonierka
trans_list: buttonhole
sense:
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buława
trans_list: mace
sense:
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bułka_tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bułka tarta
trans_list: breadcrumbs | bread crumbs
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) sucha, starta zwykła bułka typu kajzerka, służąca m.in. do panierowania lub wysypywania form piekarskich


lexentry: pol/buńczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buńczuk
trans_list: bunchuk
sense:
(historia, historyczny, historycznie) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, stanowiły symbol władzy na dawnych kresach wschodnich;


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: cattle
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: byk
trans_list: bull
sense:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.


lexentry: pol/byle__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: byle
trans_list: just any-
sense:
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bystrze
trans_list: swift current
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bywalec
trans_list: habitué | frequent visitor
sense:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bób
trans_list: broad bean | horse bean
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona tej rośliny (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej


lexentry: pol/bóbr_europejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóbr europejski
trans_list: Eurasian beaver | European beaver
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Castor fiber L., gatunek bobra, największego współczesnego gryzonia Eurazji;


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: god | deity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóstwo
trans_list: deity
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bąblowica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bąblowica
trans_list: echinococcosis
sense:
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;


lexentry: pol/bączywie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bączywie
trans_list: brandy-bottle
sense:
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o dużych, żółtych, wonnych kwiatach;


lexentry: pol/bądź__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: bądź
trans_list: -ever
sense:
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: either or
sense:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: or
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bęben
trans_list: drum
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/będąc_szczerym__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
sense_num: 01
written_rep: będąc szczerym
trans_list: to be honest
sense:
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)


lexentry: pol/bękart__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: bękart
trans_list: widow
sense:
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu;


lexentry: pol/bławatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bławatnik
trans_list: draper
sense:
(przestarzałe, przestarzały) kupiec handlujący bławatami, właściciel sklepu, w którym sprzedaje się bławaty


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błogosławieństwo
trans_list: blessing
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona
trans_list: membrane
sense:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica
trans_list: diphtheria
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica sałatowa
trans_list: sea lettuce
sense:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonkoskrzydłe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonkoskrzydłe
trans_list: Hymenoptera
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonnik
trans_list: dietary fiber
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_językowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd językowy
trans_list: language error | language mistake | usage error | usage mistake
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od prawideł danej formy systemu językowego;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd ortograficzny
trans_list: misspelling | spelling mistake | spelling error
sense:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd poznawczy
trans_list: cognitive bias
sense:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędne koło
trans_list: vicious circle | vicious cycle
sense:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/błędny_rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędny rycerz
trans_list: knight errant
sense:
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: c-moll
trans_list: c minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cache
trans_list: cache
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: call center
trans_list: call center | call centre
sense:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/calypso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: calypso
trans_list: calypso
sense:
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie


lexentry: pol/camembert__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camembert
trans_list: camembert
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camera obscura
trans_list: camera obscura
sense:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/camerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camerata
trans_list: camerata
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała orkiestra kameralna lub chór liczący do 40-60 muzyków


lexentry: pol/camper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camper
trans_list: camper
sense:
(slangowo) (informatyka, informatyczny) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy


lexentry: pol/cannelloni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cannelloni
trans_list: cannelloni
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: military tattoo
sense:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia.


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: military tattoo
sense:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: car
trans_list: czar | tsar | tzar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carbonara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carbonara
trans_list: carbonara
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci sosu powstałego na bazie jajek, czarnego pieprzu oraz podgardla lub boczku i żółtego sera (parmezanu lub pecorino) podawanego zwykle z makaronem;


lexentry: pol/carpaccio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carpaccio
trans_list: carpaccio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek;


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: carving
sense:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: fruit and vegetable carving
sense:
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casting
trans_list: casting
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: catering
trans_list: catering
sense:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/cała_przyjemność_po_mojej_stronie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: cała przyjemność po mojej stronie
trans_list: pleasure's all mine
sense:
kurtuazyjna odpowiedź na podziękowanie, prośbę, towarzysząca propozycji albo pojawiająca się przy zapoznawaniu się, która sugeruje, że mówiący cieszy się, że mógł lub będzie mógł zrobić coś dla rozmówcy lub że go poznał


lexentry: pol/całka_oznaczona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całka oznaczona
trans_list: definite integral
sense:
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;


lexentry: pol/całkowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: całkowity
trans_list: integral
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem


lexentry: pol/całopalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: całopalenie
trans_list: holocaust
sense:
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: tone | whole step | whole tone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: onion | bulb
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;


lexentry: pol/cebula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cebula
trans_list: bulb
sense:
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;


lexentry: pol/cebulowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cebulowy
trans_list: onion
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr
trans_list: cedar
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr libański
trans_list: Lebanon cedar | cedar of Lebanon
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cefuroksym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cefuroksym
trans_list: cefuroxime
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną cefalosporyną II generacji, który posiada szeroki zakres działania przeciwbakteryjnego


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cekin
trans_list: sequin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/celebret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebret
trans_list: celebret
sense:
(administracja) dokument upoważniający duchownego katolickiego do sprawowania sakramentów w obcej diecezji;


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebryta
trans_list: celeb | celebrity
sense:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cella
trans_list: cell
sense:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cellulit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cellulit
trans_list: cellulite
sense:
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;


lexentry: pol/cenobita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenobita
trans_list: cenobite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenoman
trans_list: Cenomanian
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenotaf
trans_list: cenotaph
sense:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centesimo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centesimo
trans_list: cent
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) włoska moneta zdawkowa odpowiadająca setnej części lira, zastąpiona w swojej roli, po wprowadzeniu euro, przez cent


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centriola
trans_list: centriole
sense:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrum_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centrum kultury
trans_list: cultural center | cultural centre
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryzm
trans_list: centrism
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centuria
trans_list: century
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2);


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centyl
trans_list: percentile
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzura
trans_list: censorship
sense:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzurowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzurowanie
trans_list: censoring
sense:
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzus
trans_list: qualification
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cep
trans_list: flail
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cepelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cepelin
trans_list: cepelinas
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża, podłużna pyza ziemniaczana, specjalność kuchni kresowej i litewskiej


lexentry: pol/cerber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cerber
trans_list: keeper
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo
trans_list: empire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesja
trans_list: assignment | cession
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cetyryzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cetyryzyna
trans_list: cetirizine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;


lexentry: pol/cewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka
trans_list: inductor
sense:
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka moczowa
trans_list: urethra
sense:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnik
trans_list: catheter
sense:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/cewnikowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnikowanie
trans_list: catheterisation | catheterization | catheterizing
sense:
(medycyna, medyczny) zakładanie cewnika do jam i narządów ciała w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber bławatek
trans_list: cornflower | bachelor's button
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaber_łąkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber łąkowy
trans_list: brown knapweed
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea jacea L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chaczapuri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaczapuri
trans_list: khachapuri
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;


lexentry: pol/chalcedoński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chalcedoński
trans_list: Chalcedonian
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: Chaldean
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/chaldejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chaldejski
trans_list: Chaldean
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chalkozyn
trans_list: chalcocite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cham
trans_list: lout | cad
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamicki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamicki
trans_list: Hamitic
sense:
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamsa
trans_list: hamsa | hand of Fatima | hand-of-Mary
sense:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamski
trans_list: boorish | caddish | churlish | coarse
sense:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chan
trans_list: khan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;


lexentry: pol/chan__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: chan
trans_list: chan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chińska odmiana buddyzmu, z której wywodzi się japoński zen;


lexentry: pol/chanat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanat
trans_list: khanate | chanate | khaganate
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana


lexentry: pol/chanson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chanson
trans_list: chanson
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: chaos
sense:
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów;


lexentry: pol/chaos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaos
trans_list: chaos
sense:
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: make-up | makeup
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chart
trans_list: sighthound | gazehound
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/charyzmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: charyzmatyczny
trans_list: charismatic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydyzm
trans_list: Hasidism | Hasidic Judaism
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chasydzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydzki
trans_list: Chassidic | Hassidic
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu


lexentry: pol/chatroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chatroom
trans_list: chat room | chatroom
sense:
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu


lexentry: pol/chaus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaus
trans_list: chaus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Felis chaus Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych o maskującym umaszczeniu występujący w południowej Azji i Egipcie;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chazan
trans_list: chazan | chazzan | hazan | hazzan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/chcieć_dobrze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chcieć dobrze
trans_list: mean well
sense:
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji


lexentry: pol/cheddar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheddar
trans_list: Cheddar | cheddar
sense:
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheder
trans_list: cheder | heder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemia_nieorganiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia nieorganiczna
trans_list: inorganic chemistry
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór


lexentry: pol/chemia_organiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemia organiczna
trans_list: organic chemistry
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemioterapia
trans_list: chemotherapy
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemosynteza
trans_list: chemosynthesis
sense:
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemotaksja
trans_list: chemotaxis
sense:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/chepresz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chepresz
trans_list: khepresh
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


lexentry: pol/chermoula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chermoula
trans_list: chermoula
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherubin
trans_list: cherub
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/china__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: china
trans_list: china
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chinina
trans_list: quinine
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chips
trans_list: chip | crisp | potato chip | potato crisp
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chipset
trans_list: chipset
sense:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;


lexentry: pol/chirurg_stomatologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chirurg stomatologiczny
trans_list: dental surgeon
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej


lexentry: pol/chiton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chiton
trans_list: chiton
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chitozan
trans_list: chitosan
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chityna
trans_list: chitin
sense:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapacz
trans_list: mudguard
sense:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chleb_pokładny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb pokładny
trans_list: shew bread | shew-bread | shewbread | showbread
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb powszedni
trans_list: meat and potatoes
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb świętojański
trans_list: carob
sense:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorek sodu
trans_list: sodium chloride
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chlormetyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlormetyna
trans_list: 2 chloro- N N methyl- ethanamine | HN-2 | HN2 | chlormethine | mechlorethamine | mustine
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie;


lexentry: pol/chloro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: chloro-
trans_list: chlor- | chloro-
sense:
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


lexentry: pol/chloroaceton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroaceton
trans_list: acetonyl chloride | chloroacetone | chloropropanone
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;


lexentry: pol/chlorobenzalomalononitryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorobenzalomalononitryl
trans_list: CS gas | chlorobenzalmalononitrile
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący


lexentry: pol/chlorofil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorofil
trans_list: chlorophyll | chlorophyl
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroform
trans_list: chloroform
sense:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloroheksydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroheksydyna
trans_list: chlorhexidine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;


lexentry: pol/chloromelanit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloromelanit
trans_list: chloromelanite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza


lexentry: pol/chlorosarin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorosarin
trans_list: chlorosarin
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;


lexentry: pol/chlorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorować
trans_list: chlorinate
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor


lexentry: pol/chmura_Wilsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chmura Wilsona
trans_list: Wilson cloud
sense:
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;


lexentry: pol/chmura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chmura
trans_list: cloud
sense:
(informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje;


lexentry: pol/chodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzenie
trans_list: go out | see
sense:
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania


lexentry: pol/chodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzić
trans_list: come on
sense:
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną


lexentry: pol/chodzić_jak_szwajcarski_zegarek__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chodzić jak szwajcarski zegarek
trans_list: go like clockwork | run like clockwork
sense:
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: Scots pine
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: hemlock
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choinka
trans_list: Christmas tree
sense:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/chojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chojak
trans_list: spruce
sense:
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) niestare drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk


lexentry: pol/chojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chojar
trans_list: old conifer
sense:
(potocznie, potoczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) stare, okazałe drzewo iglaste, zwykle sosna lub świerk


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cholesterol
trans_list: cholesterol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/chomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chomer
trans_list: homer
sense:
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka objętości ciał sypkich i płynów;


lexentry: pol/chondromalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chondromalacja
trans_list: chondromalacia | CMP
sense:
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego;


lexentry: pol/chop_suey__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chop suey
trans_list: chop suey
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) amerykańska potrawa pochodzenia chińskiego, składająca się przeważnie z ryżu, mięsa, grzybów i warzyw w sosie sojowym


lexentry: pol/chorizo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorizo
trans_list: chorizo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna hiszpańska lub meksykańska kiełbasa wieprzowa z papryką;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Parkinsona
trans_list: Parkinson's disease | shaking palsy
sense:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba
trans_list: illness | sickness | disease
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_afektywna_dwubiegunowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba afektywna dwubiegunowa
trans_list: bipolar disorder
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, w przebiegu którego występują zespoły depresyjne i maniakalne lub hipomaniakalne;


lexentry: pol/choroba_legionistów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba legionistów
trans_list: Legionnaires' disease
sense:
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;


lexentry: pol/choroba_niedokrwienna_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba niedokrwienna serca
trans_list: coronary artery disease | ischemic heart disease
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba popromienna
trans_list: radiation sickness
sense:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba psychiczna
trans_list: mental illness | mental disorder
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_von_Willebranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba von Willebranda
trans_list: von Willebrand disease
sense:
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;


lexentry: pol/choroba_zakaźna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba zakaźna
trans_list: contagious disease
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) (botanika, botaniczny) choroba wywoływana przez patogen rozprzestrzeniający się na inne organizmy – z wyłączeniem chorób pasożytniczych;


lexentry: pol/chorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorta
trans_list: horta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chorwacki
trans_list: Croatian
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/chorągiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorągiew
trans_list: banner | flag
sense:
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;


lexentry: pol/chorąży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorąży
trans_list: ensign
sense:
(wojskowość, wojskowy) jeden ze stopni wojskowych; (historia, historyczny, historycznie) również urząd i tytuł szlachecki;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: choćby
trans_list: for instance | say
sense:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: even | say
sense:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: even if | even though
sense:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz_kasztanowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz kasztanowy
trans_list: forest cockchafer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha hippocastani, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz majowy
trans_list: cockchafer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: chromatic
sense:
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła


lexentry: pol/chromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chromatyczny
trans_list: accidental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromosfera
trans_list: chromosphere
sense:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chrotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrotta
trans_list: chrotta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) średniowieczny irlandzki instrument, prawdopodobnie strunowy, używany przez irlandzkich bardów


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chruścik
trans_list: caddis-fly
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrypka
trans_list: hoarseness | hoarse voice
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystianizacja
trans_list: christianization
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrystologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystologia
trans_list: christology
sense:
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzan pospolity
trans_list: horseradish
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: font | baptismal font | baptismal bowl
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzciny
trans_list: baptism
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzcić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcić
trans_list: baptize
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: baptism | christening
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrzest_równikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest równikowy
trans_list: line crossing ceremony
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: Christianity | Christendom
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: cartilage
sense:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: gristle
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sprężysty i zbity twór w pokarmie mięsnym, często nie konsumowana


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: beetle
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/chukudu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chukudu
trans_list: chukudu
sense:
dwukołowy, ręcznie robiony z drewna pojazd używany na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga do transportu ładunków


lexentry: pol/chupacabra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chupacabra
trans_list: chupacabra
sense:
stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churn
trans_list: churn
sense:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chutor
trans_list: farmstead | khutor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwast
trans_list: weed
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chyba_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: chyba że
trans_list: unless
sense:
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym


lexentry: pol/chyżość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chyżość
trans_list: celerity | nimbleness
sense:
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane


lexentry: pol/chów_klatkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chów klatkowy
trans_list: caged rearing
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) metoda hodowli przemysłowej w maksymalnie ciasnych przestrzeniach, przedkładająca ekonomię produkcji nad dobrostan zwierząt


lexentry: pol/chłodnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłodnica
trans_list: heat exchanger
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopstwo
trans_list: peasantry
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasteczko
trans_list: cookie
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto
trans_list: dough | batter
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało
trans_list: field | body
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało obce
trans_list: foreign body
sense:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało stałe
trans_list: solid | solid body
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/ciborowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciborowate
trans_list: sedge
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cyperaceae Juss., rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: cicha woda brzegi rwie
trans_list: still waters run deep
sense:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca
trans_list: chickpea | chick pea | garbanzo bean
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca pospolita
trans_list: chickpea | Bengal gram | ceci bean | chana | garbanzo bean | sanagalu
sense:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/cieciorka_pstra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieciorka pstra
trans_list: crownvetch | purple crown vetch
sense:
(botanika, botaniczny) Securigera varia L., gatunek byliny z rodziny bobowatych o właściwościach leczniczych i trujących;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz łzowa
trans_list: lacrimal fluid | tear fluid
sense:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cieczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieczka
trans_list: heat
sense:
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielić się
trans_list: calve
sense:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo


lexentry: pol/ciemna_materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemna materia
trans_list: dark matter
sense:
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/ciemnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciemnica
trans_list: altar of repose
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem;


lexentry: pol/cienki_klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cienki klient
trans_list: lean client | slim client | thin client | zero client
sense:
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;


lexentry: pol/ciepło_tworzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepło tworzenia
trans_list: heat of formation
sense:
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach


lexentry: pol/ciepły_lód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepły lód
trans_list: hot ice
sense:
(potocznie, potoczny) wyrób spożywczy przypominający lód w waflowym kubku, jednak zawierający słodką piankę, często z polewą na wierzchu


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciesak
trans_list: adze
sense:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieszynit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieszynit
trans_list: teschenite
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna;


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśla
trans_list: carpenter
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśnina
trans_list: strait | straits
sense:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/cirrus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cirrus
trans_list: cirrus
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chmury pierzastej piętra wysokiego – biała, w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów;


lexentry: pol/cis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cis-moll
trans_list: c-sharp minor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


