# translation

lexentry: pol/nukleotyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleotyd
trans_list: nucleótido
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego


lexentry: pol/nunatak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nunatak
trans_list: nunatak
sense:
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;


lexentry: pol/nurzyk_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurzyk polarny
trans_list: arao de Brünnich
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;


lexentry: pol/nuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta
trans_list: nota
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość


lexentry: pol/nutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutacja
trans_list: nutación
sense:
(botanika, botaniczny) ruch roślin powodowany przez nierówny wzrost ich boków powodujący ich wygięcie


lexentry: pol/nutria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutria
trans_list: coipo
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;


lexentry: pol/nuworysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuworysz
trans_list: nuevo rico
sense:
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko


lexentry: pol/nużyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nużyca
trans_list: sarna
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;


lexentry: pol/nów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nów
trans_list: luna nueva
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;


lexentry: pol/o_wiele__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: o wiele
trans_list: demasiado
sense:
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy


lexentry: pol/o_wilku_mowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: o wilku mowa
trans_list: hablando del rey de Roma
sense:
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach


lexentry: pol/oaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oaza
trans_list: oasis
sense:
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;


lexentry: pol/obarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obarzanek
trans_list: bagel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem


lexentry: pol/obchodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obchodzić
trans_list: deambular
sense:
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie


lexentry: pol/obcęgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcęgi
trans_list: tenazas
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.


lexentry: pol/obdukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdukcja
trans_list: exploración física examen físico
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oględziny zwłok lub osób żywych w celu ustalenia przyczyn śmierci lub rozmiarów doznanych uszkodzeń ciała;


lexentry: pol/obdżektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdżektor
trans_list: objetor de conciencia
sense:
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;


lexentry: pol/obelisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obelisk
trans_list: obelisco
sense:
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;


lexentry: pol/oberwanie_chmury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberwanie chmury
trans_list: aguacero | chaparrón | nubada
sense:
(potocznie, potoczny) (meteorologia, meteorologiczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu


lexentry: pol/oberża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberża
trans_list: fonda
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg


lexentry: pol/obiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw
trans_list: objetivo
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia


lexentry: pol/obiektyw_szerokokątny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw szerokokątny
trans_list: gran angular | objetivo gran angular
sense:
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;


lexentry: pol/objazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objazd
trans_list: desvío
sense:
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek


lexentry: pol/objętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objętość
trans_list: volumen
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni


lexentry: pol/obojętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obojętny
trans_list: neutro
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który nie ma właściwości zasadowych i kwasowych; taki, który nie tworzy związków chemicznych


lexentry: pol/obosieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obosieczny
trans_list: de doble filo | de dos filos
sense:
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom


lexentry: pol/obraz_kontrolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obraz kontrolny
trans_list: carta de ajuste
sense:
(telewizja, telewizyjny) prosty obraz telewizyjny umożliwiający uregulowanie niektórych parametrów określających jakość urządzeń telewizyjnych


lexentry: pol/obrotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotnica
trans_list: mesa giratoria
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;


lexentry: pol/obrotowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: obrotowy
trans_list: pivote
sense:
(sport, sportowy) zawodnik w piłce ręcznej, który gra bezpośrednio przed linią pola bramkowego, pomiędzy obrońcami drużyny przeciwnej;


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: abogado
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: abogado
sense:
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: ablación del clítoris | circuncisión femenina | clitoridectomía
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego lub całkowitego usunięcia łechtaczki, czasem także warg sromowych mniejszych, ze względów rytualnych, religijnych lub estetycznych wśród niektórych ludów afrykańskich;


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: circuncisión
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;


lexentry: pol/obrzydliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzydliwiec
trans_list: cacho
sense:
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie


lexentry: pol/obrzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk
trans_list: edema | hinchazón
sense:
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;


lexentry: pol/obrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrót
trans_list: rotación
sense:
(informatyka, informatyczny) działanie, polegające na zmianie pozycji wszystkich bitów w taki sposób, że bit o indeksie i\; po wykonaniu obrotu o n\; miejsc znajduje się na pozycji (i + n)\mod k, gdzie k\; to liczba bitów w danym słowie;


lexentry: pol/obrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrót
trans_list: aparejo
sense:
(potocznie, potoczny) blp w złożeniu z przymiotnikiem: prędkość pracy silnika lub urządzenia zawierającego silnik, (przenośnie, przenośnia) prędkość pracy człowieka, instytucji


lexentry: pol/obrączka_ślubna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka ślubna
trans_list: alianza | anillo de boda
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;


lexentry: pol/obsada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsada
trans_list: elenco
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.


lexentry: pol/obsadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsadzić
trans_list: castear
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: obsesión
sense:
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: obsesión
sense:
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;


lexentry: pol/obszar_euro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obszar euro
trans_list: zona euro
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar państw, których walutą jest euro


lexentry: pol/obwarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwarzanek
trans_list: bagel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;


lexentry: pol/obwoluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwoluta
trans_list: forro
sense:
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;


lexentry: pol/obwód_drukowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwód drukowany
trans_list: circuito impreso
sense:
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;


lexentry: pol/obywatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel
trans_list: ciudadano
sense:
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;


lexentry: pol/obywatel_drugiej_kategorii__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel drugiej kategorii
trans_list: ciudadano de segunda | ciudadano de segunda clase
sense:
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela


lexentry: pol/obywatelstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatelstwo
trans_list: nacionalidad | ciudadanía
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;


lexentry: pol/obój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obój
trans_list: oboe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: campamento
sense:
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje


lexentry: pol/obóz_dla_uchodźców__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz dla uchodźców
trans_list: campo de refugiados
sense:
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;


lexentry: pol/obóz_koncentracyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz koncentracyjny
trans_list: campo de concentración
sense:
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: océano
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocelot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot
trans_list: ocelote
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/ocelot_chilijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot chilijski
trans_list: gato colorado
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot tygrysi
trans_list: cunaguaro
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/ocelot_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot wielki
trans_list: cunaguaro
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: vinagre
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami;


lexentry: pol/ochlokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochlokracja
trans_list: oclocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;


lexentry: pol/ochrona_środowiska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochrona środowiska
trans_list: protección del medioambiente
sense:
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;


lexentry: pol/oczodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczodół
trans_list: cuenca | órbita
sense:
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;


lexentry: pol/oczyszczalnia_ścieków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczalnia ścieków
trans_list: estación depuradora de aguas residuales
sense:
zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych;


lexentry: pol/oczyszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczać
trans_list: rehabilitar | disculpar
sense:
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy


lexentry: pol/oczyszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczenie
trans_list: catarsis
sense:
(literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej


lexentry: pol/oczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oczywisty
trans_list: evidente | obvio
sense:
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać


lexentry: pol/odaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odaliska
trans_list: odalisca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim


lexentry: pol/odbijacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbijacz
trans_list: defensa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;


lexentry: pol/odbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbiór
trans_list: receta
sense:
wzięcie czegoś co jest nasze lub przeznaczone dla nas a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)


lexentry: pol/odchylenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie
trans_list: desviación
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: segmento
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;


lexentry: pol/odcisk_palca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcisk palca
trans_list: huella digital
sense:
(informatyka, informatyczny) w kryptografii: krótka sekwencja znaków identyfikująca większą ilość danych


lexentry: pol/oddać_honory__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: oddać honory
trans_list: rendir honores
sense:
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń


lexentry: pol/oddychać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddychać
trans_list: respirar
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska


lexentry: pol/odkrycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkrycie
trans_list: descubrimiento | invención
sense:
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: aspiradora | aspirador
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/odkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkład
trans_list: esqueje
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej


lexentry: pol/odlew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlew
trans_list: vaciado
sense:
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy


lexentry: pol/odnośnie_do__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnie do
trans_list: con respecto a | en cuanto a
sense:
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś


lexentry: pol/odpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpad
trans_list: derroche
sense:
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);


lexentry: pol/odpowiednik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpowiednik
trans_list: equivalente
sense:
(książkowy) pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję


lexentry: pol/odprawa_celna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa celna
trans_list: aduana
sense:
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;


lexentry: pol/odpukać_w_niemalowane_drewno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: odpukać w niemalowane drewno
trans_list: tocar madera
sense:
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: bello
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kościelny) uroczystość kościelna ku czci patrona danego kościoła połączona z kiermaszem bądź festynem;


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: indulgencia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;


lexentry: pol/odra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odra
trans_list: sarampión
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;


lexentry: pol/odraczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odraczać
trans_list: posponer | postergar | retrasar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin


lexentry: pol/odrośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrośl
trans_list: hurgar
sense:
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.


lexentry: pol/odrzutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzutowiec
trans_list: a chorro
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;


lexentry: pol/odstęp_księżycowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odstęp księżycowy
trans_list: intervalo lunitidal
sense:
(nawigacja) różnica między momentem kulminacji Księżyca, a momentem wystąpienia wody wielkiej lub wody niskiej


lexentry: pol/odszkodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszkodowanie
trans_list: indemnización | compensación | reparación | recompensa | recompensación | resarcimiento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;


lexentry: pol/odtrutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtrutka
trans_list: antídoto | contraveneno
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;


lexentry: pol/odtwarzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtwarzacz
trans_list: reproductor
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający odtwarzanie dźwięku lub obrazu i dźwięku


lexentry: pol/odwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwar
trans_list: decocción
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;


lexentry: pol/odwołanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwołanie
trans_list: traslado
sense:
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji


lexentry: pol/odyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odyniec
trans_list: jabalí macho
sense:
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, a rzadziej żubra


lexentry: pol/odzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzywka
trans_list: ofertar
sense:
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry


lexentry: pol/odłam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odłam
trans_list: fracción
sense:
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy


lexentry: pol/odśnieżarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odśnieżarka
trans_list: quitanieves
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.


lexentry: pol/odżegnać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżegnać
trans_list: descontinuar
sense:
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: acondicionador
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny (krem, maseczka, żel lub pianka) o działaniu regenerującym, wzmacniającym lub pielęgnującym


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: alimento
sense:
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu


lexentry: pol/odżywka_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka do włosów
trans_list: acondicionador
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych


lexentry: pol/ofiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ofiara
trans_list: inútil | lerdo | torpe
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) człowiek, który nie umie sobie radzić, jest niezdarny


lexentry: pol/ofiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ofiara
trans_list: oblación | ofrenda | sacrificio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar składany bogom lub duchom przez grupę ludzi


lexentry: pol/oficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficer
trans_list: oficial
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;


lexentry: pol/oględziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oględziny
trans_list: inspección | revista | visorio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) oglądanie czegoś lub kogoś przez upoważnioną osobę, komisję


lexentry: pol/ognie_świętego_Elma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognie świętego Elma
trans_list: Fuego de San Telmo
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;


lexentry: pol/ognisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognisko
trans_list: foco | punto focal
sense:
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie


lexentry: pol/ogniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniwo
trans_list: elemento de pila | pila
sense:
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: cola | rabo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: limitado | corto | de pocas luces
sense:
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: limitado
sense:
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)


lexentry: pol/ogrodniczki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodniczki
trans_list: pantalón de peto | peto
sense:
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;


lexentry: pol/ogród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród
trans_list: jardín
sense:
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;


lexentry: pol/ogród_botaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród botaniczny
trans_list: jardín botánico
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;


lexentry: pol/ogród_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród zimowy
trans_list: conservatorio
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;


lexentry: pol/ogródek_jordanowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogródek jordanowski
trans_list: parque infantil público
sense:
teren z urządzeniami sportowymi, przeznaczony dla dzieci na miejsce gier, zabaw i ćwiczeń fizycznych;


lexentry: pol/ogórecznik_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórecznik lekarski
trans_list: borraja
sense:
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: pepino
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ogłoszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogłoszenie
trans_list: anuncio
sense:
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: padrenuestro
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/okiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okiennica
trans_list: contraventana
sense:
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;


lexentry: pol/oko_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oko złożone
trans_list: ojo compuesto
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;


lexentry: pol/okołorostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okołorostek
trans_list: circunfijo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;


lexentry: pol/okra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okra
trans_list: gombo
sense:
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: período
sense:
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;


lexentry: pol/okres_wegetacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres wegetacyjny
trans_list: período vegetativo
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) część roku, gdy roślinność może się rozwijać ze względu na dostateczną ilość wilgoci i ciepła;


lexentry: pol/okruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okruch
trans_list: migaja | rescaño | resto
sense:
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś


lexentry: pol/okrąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okrąg
trans_list: círculo
sense:
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);


lexentry: pol/okręg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręg
trans_list: barrio
sense:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości


lexentry: pol/okręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt
trans_list: buque de guerra | navío
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;


lexentry: pol/okręt_liniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt liniowy
trans_list: navío de línea
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: submarino
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/oksymoron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksymoron
trans_list: oxímoron
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;


lexentry: pol/oksytocyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksytocyna
trans_list: oxitocina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;


lexentry: pol/oktawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktawa
trans_list: octava
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej


lexentry: pol/okularnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: okularnik
trans_list: cobra de anteojos
sense:
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;


lexentry: pol/okulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okulista
trans_list: oculista | oftalmólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu


lexentry: pol/okultyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okultyzm
trans_list: ocultismo
sense:
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;


lexentry: pol/okupacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okupacja
trans_list: ocupación
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium


lexentry: pol/okwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okwiat
trans_list: periantio
sense:
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki;


lexentry: pol/olcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olcha
trans_list: aliso
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., rodzaj drzew z rodziny brzozowatych;


lexentry: pol/oleander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleander
trans_list: adelfa
sense:
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: aceite | óleo
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: aceite | óleo
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/olej_palmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej palmowy
trans_list: aceite de palma
sense:
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;


lexentry: pol/olejek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek
trans_list: engrasar
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu


lexentry: pol/olejek_eteryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek eteryczny
trans_list: aceite esencial | esencia
sense:
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;


lexentry: pol/olenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olenek
trans_list: Olenekiense
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;


lexentry: pol/olibanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olibanum
trans_list: francoincienso
sense:
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidła rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarquía | camarilla
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarquía
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;


lexentry: pol/oligarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchiczny
trans_list: oligárquico
sense:
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów


lexentry: pol/oligofrenopedagogika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligofrenopedagogika
trans_list: oligofrenopedagogía
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) dział zajmujący się problematyką wychowania i kształcenia dzieci o obniżonym stanie sprawności umysłu;


lexentry: pol/oligopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligopol
trans_list: oligopolio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;


lexentry: pol/olimpiada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpiada
trans_list: olimpíada
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;


lexentry: pol/olimpijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijski
trans_list: olímpico
sense:
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: olivo
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: aceite
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj kosmetycznego olejku roślinnego, zwykle używanego do pielęgnacji dzieci oraz do masażu;


lexentry: pol/omdlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omdlenie
trans_list: desmayo | síncope | desfallecimiento | desvanecimiento
sense:
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;


lexentry: pol/omlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omlet
trans_list: tortilla
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;


lexentry: pol/omowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: omowy
trans_list: óhmico
sense:
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;


lexentry: pol/onager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onager
trans_list: onagro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;


lexentry: pol/onanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onanizm
trans_list: onanismo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;


lexentry: pol/onkolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onkolog
trans_list: oncólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych


lexentry: pol/onomastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onomastyka
trans_list: onomástica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontología
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontología
sense:
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;


lexentry: pol/onyks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onyks
trans_list: ónice
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej


lexentry: pol/oologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oologia
trans_list: oología
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: ópalo
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: opal
sense:
(włókiennictwo) cienka, nieco sztywna, lekko przejrzysta tkanina bawełniana, opalizowana, podobna do batystu, stosowana do wyrobu damskich bluzek i bielizny;


lexentry: pol/opera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera
trans_list: ópera
sense:
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;


lexentry: pol/opera_mydlana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera mydlana
trans_list: culebrón
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem


lexentry: pol/operator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: operator
trans_list: operador
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję


lexentry: pol/opiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiat
trans_list: opiato
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina i kodeina);


lexentry: pol/opiekun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiekun
trans_list: tutor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem


lexentry: pol/opierać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opierać
trans_list: ajustado
sense:
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać


lexentry: pol/opinia_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opinia publiczna
trans_list: opinión pública
sense:
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;


lexentry: pol/opona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opona
trans_list: meninge
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]]


lexentry: pol/oponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oponka
trans_list: rosquilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem


lexentry: pol/opornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opornik
trans_list: resistencia
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;


lexentry: pol/oportunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunista
trans_list: oportunista
sense:
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: oportunismo
sense:
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;


lexentry: pol/opowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opowieść
trans_list: relato | narración
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści


lexentry: pol/opozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opozycja
trans_list: oposición
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi, większości parlamentarnej


lexentry: pol/oprogramowanie_układowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprogramowanie układowe
trans_list: firmware
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;


lexentry: pol/oprzyrządowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprzyrządowanie
trans_list: instrumental | utillaje
sense:
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji


lexentry: pol/optyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optyka
trans_list: óptica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle


lexentry: pol/opuncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opuncja
trans_list: higo chumbo
sense:
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/opór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opór
trans_list: resistencia
sense:
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratoria
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratoria
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;


lexentry: pol/orać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: orać
trans_list: arar
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem


lexentry: pol/orbita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbita
trans_list: órbita
sense:
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce


lexentry: pol/orchestrion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orchestrion
trans_list: orquestrión
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;


lexentry: pol/ordynariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ordynariusz
trans_list: del montón
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;


lexentry: pol/oregano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oregano
trans_list: orégano
sense:
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L.


lexentry: pol/organ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organ
trans_list: órgano
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;


lexentry: pol/organella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organella
trans_list: orgánulo
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;


lexentry: pol/organiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: organiczny
trans_list: orgánico
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący


lexentry: pol/organizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja
trans_list: organización
sense:
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/organizacja_pozarządowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja pozarządowa
trans_list: organización no gubernamental
sense:
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;


lexentry: pol/organy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organy
trans_list: órgano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: orgasmo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgía | bacanal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgía | bacanal
sense:
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia


lexentry: pol/orkiestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkiestra
trans_list: orquesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: espelta
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orlik_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orlik krzykliwy
trans_list: águila pomerana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;


lexentry: pol/oronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oronim
trans_list: orónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektów znajdujących się n.p.m.; w szczególności wzniesień


lexentry: pol/ort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ort
trans_list: fin del tunel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) srebrny pieniądz w obiegu w XVII wieku;


lexentry: pol/ortodroma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortodroma
trans_list: ortodromia | ortodrómica
sense:
(nawigacja) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;


lexentry: pol/ortografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortografia
trans_list: ortografía
sense:
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka


lexentry: pol/ortograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ortograficzny
trans_list: ortográfico
sense:
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii


lexentry: pol/ortolan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortolan
trans_list: hortelano | papafigo
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;


lexentry: pol/orwellowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orwellowski
trans_list: orwelliano
sense:
dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella


lexentry: pol/orzech_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech ziemny
trans_list: cacahuete
sense:
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/orzechówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzechówka
trans_list: cascanueces
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Nucifraga caryocatactes, ptak o długim, mocnym dziobie, czekoladowobrązowym upierzeniu w białe plamki i ogonie czarnym z zielonkawym lub niebieskawym połyskiem, żywiący się orzechami laskowymi, żołędziami, jarzębiną itp.;


lexentry: pol/orzeczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeczenie
trans_list: sentencia | fallo | resolución
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji


lexentry: pol/orzesznik_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznik jadalny
trans_list: nuez de la isla
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: águila
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/osa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa
trans_list: avispa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;


lexentry: pol/osad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osad
trans_list: residuo
sense:
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: colonizador
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/osika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osika
trans_list: álamo temblón
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/oskarżyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżyciel
trans_list: acusador
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś


lexentry: pol/oskrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzele
trans_list: bronquio
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie


lexentry: pol/osnowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osnowa
trans_list: urdimbre
sense:
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;


lexentry: pol/osoba_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba fizyczna
trans_list: persona física
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;


lexentry: pol/osoba_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba prawna
trans_list: persona jurídica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;


lexentry: pol/osobowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobowość
trans_list: personalidad
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;


lexentry: pol/ospa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa
trans_list: varicela
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wspólna nazwa kilku różnych wirusowych chorób zakaźnych objawiających się wysypką


lexentry: pol/ospa_wietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa wietrzna
trans_list: varicela | china
sense:
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;


lexentry: pol/ostaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostaniec
trans_list: cerro testigo
sense:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;


lexentry: pol/ostateczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostateczny
trans_list: último
sense:
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy


lexentry: pol/ostatnia_wieczerza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostatnia wieczerza
trans_list: santa cena | última cena
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;


lexentry: pol/ostentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostentacja
trans_list: ostentación
sense:
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz


lexentry: pol/osteo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: osteo-
trans_list: osteo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną


lexentry: pol/osteoporoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteoporoza
trans_list: osteoporosis
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;


lexentry: pol/ostracyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostracyzm
trans_list: ostracismo
sense:
bojkot jakiejś osoby wykluczonej ze swojego środowiska zwykle z powodu nieakceptowanego przez resztę społeczności zachowania; okazywanie jej wykluczenia


lexentry: pol/ostroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostroga
trans_list: espuela
sense:
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;


lexentry: pol/ostrokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew
trans_list: acebo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;


lexentry: pol/ostrokrzew_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew kolczasty
trans_list: acebo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych;


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: pirámide
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostry
trans_list: picante
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: ostra
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ostrzał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzał
trans_list: ametrallamiento
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie


lexentry: pol/ostrzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzyciel
trans_list: foquista | primer ayudante de cámara
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pracownik planu filmowego odpowiedzialny za ustawianie ostrości obiektywu kamery;


lexentry: pol/ostrzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzyciel
trans_list: afilador
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (historia, historyczny, historycznie) rzemieślnik ostrzący noże, nożyczki itp.


lexentry: pol/ostuda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostuda
trans_list: cloasma | melasma
sense:
(medycyna, medyczny) przebarwienie skóry twarzy (zwykle brązowe), występujące pod wpływem intensywnego opalania, u kobiet w czasie ciąży lub u osób chorych na wątrobę;


lexentry: pol/osuwisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osuwisko
trans_list: corrimiento
sense:
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania


lexentry: pol/oszczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszczep
trans_list: jabalina
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszukiwać
trans_list: engañar
sense:
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów


lexentry: pol/oszustwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszustwo
trans_list: fraude
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;


lexentry: pol/ot__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: ot
trans_list: simplemente
sense:
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania


lexentry: pol/otoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otoczenie
trans_list: ambiente
sense:
zbiór elementów, które nie wchodzą w skład danego systemu, organizacji, itp., jednak mają na niego wpływ


lexentry: pol/otręby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otręby
trans_list: salvado
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;


lexentry: pol/otyłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otyłość
trans_list: obesidad | sobrepeso
sense:
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;


lexentry: pol/owacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owacja
trans_list: ovación
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: nagroda dla zwycięskiego wodza, najwyższa forma triumfu;


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: insecto
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/owczarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczarek
trans_list: pastorear
sense:
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach


lexentry: pol/owies__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies
trans_list: avena
sense:
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;


lexentry: pol/owoc_cytrusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc cytrusowy
trans_list: cítrico
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;


lexentry: pol/owsik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owsik
trans_list: oxiuro
sense:
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;


lexentry: pol/owulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owulacja
trans_list: ovulación
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;


lexentry: pol/oz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oz
trans_list: escara
sense:
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;


lexentry: pol/ozdobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ozdobnik
trans_list: adorno | floritura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię


lexentry: pol/ołtarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarz
trans_list: altar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;


lexentry: pol/ołtarzowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarzowy
trans_list: altar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: eje
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na tej osi wirujących elementów;


lexentry: pol/ośrodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodek
trans_list: centro
sense:
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie


lexentry: pol/oświadczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczenie
trans_list: declaración
sense:
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego


lexentry: pol/pa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: pa
trans_list: adiós
sense:
(potocznie, potoczny) używane w sytuacjach nieoficjalnych, przy pożegnaniach z rodziną bądź przyjaciółmi


lexentry: pol/pachnolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachnolit
trans_list: pachnolita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy;


lexentry: pol/pachwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachwina
trans_list: ingle
sense:
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda


lexentry: pol/pacyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pacyfikał
trans_list: portapaz
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: paquete
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: padaczka
trans_list: epilepsia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;


lexentry: pol/padać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: padać
trans_list: llover | nevar
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)


lexentry: pol/pademelon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pademelon
trans_list: pademelón
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;


lexentry: pol/paella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paella
trans_list: paella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;


lexentry: pol/pagaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagaj
trans_list: pagaya | zagual
sense:
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce


lexentry: pol/pager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pager
trans_list: busca | mensáfono
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;


lexentry: pol/pagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagoda
trans_list: pagoda
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze jak w (1.1)


lexentry: pol/paisley__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paisley
trans_list: cachemir | cachemira
sense:
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji


lexentry: pol/pajac__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pajac
trans_list: fantoche | muñeco | títere
sense:
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka


lexentry: pol/pakiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakiet
trans_list: paquete
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;


lexentry: pol/pakować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakować
trans_list: meter
sense:
(potocznie, potoczny) (często przenośnie) umieszczać, wsadzać coś gdzieś (najczęściej w dużych ilościach) w sposób szybki, niechlujny


lexentry: pol/pakować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: pakować
trans_list: meterse
sense:
(potocznie, potoczny) włazić, wciskać się, pchać się gdzieś; za wszelką cenę chcieć się dostać / wejść gdzieś; także wtrącać się


lexentry: pol/pakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakt
trans_list: pacto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym


lexentry: pol/pakuły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakuły
trans_list: estopa
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno konopne lub lniane do uszczelniania połączeń hydraulicznych i jako wyściółka tapicerska;


lexentry: pol/pal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pal
trans_list: estaca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie kaźni w formie zaostrzonego słupa, na którego wbijano skazańca


lexentry: pol/palczatka_cytrynowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palczatka cytrynowa
trans_list: caña Santa
sense:
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;


lexentry: pol/paleo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: paleo-
trans_list: paleo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią


lexentry: pol/pali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pali
trans_list: pali
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich


lexentry: pol/palilalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palilalia
trans_list: palilalia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;


lexentry: pol/palimpsest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palimpsest
trans_list: palimpsesto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;


lexentry: pol/palindrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palindrom
trans_list: palíndromo | capicúa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);


lexentry: pol/palinodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palinodia
trans_list: palinodia
sense:
(literacko) (historia, historyczny, historycznie) utwór literacki, którego autor, w formie satyrycznej, odwołuje swoje uprzednio wyrażone poglądy;


lexentry: pol/palisada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palisada
trans_list: valla
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych


lexentry: pol/palić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: palić za sobą mosty
trans_list: quemar las naves
sense:
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/palladianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palladianizm
trans_list: palladianismo
sense:
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: palmera | palma
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie


lexentry: pol/pamflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamflet
trans_list: panfleto | libelo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji


lexentry: pol/pamięć_USB__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć USB
trans_list: lápiz de memoria | memoria USB
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: memoria
sense:
(technologia, technika, techniczny) zdolność niektórych materiałów do powracania do utraconego, pierwotnego kształtu


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: recuerdo | memoria
sense:
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości


lexentry: pol/panamerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykanizm
trans_list: panamericanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna wzywająca do zjednoczenia krajów obu Ameryk pod wodzą Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/panamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykański
trans_list: panamericano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej


lexentry: pol/panarabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panarabizm
trans_list: panarabismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;


lexentry: pol/pancernik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pancernik
trans_list: acorazado
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: blindaje | coraza
sense:
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: caparazón
sense:
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;


lexentry: pol/panczenlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panczenlama
trans_list: Panchen Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;


lexentry: pol/pandeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandeizm
trans_list: pandeísmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;


lexentry: pol/panegiryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panegiryk
trans_list: panegírico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;


lexentry: pol/panna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna
trans_list: señorita | soltera
sense:
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)


lexentry: pol/panpsychizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panpsychizm
trans_list: pampsiquismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi


lexentry: pol/panslawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panslawizm
trans_list: paneslavismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;


lexentry: pol/panteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteizm
trans_list: panteísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: elenco | panteón | pléyade
sense:
(architektura, architektoniczny) budynek lub budowla, w której spoczywają zwłoki lub pomniki wielkich ludzi


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: panteón
sense:
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;


lexentry: pol/pantera_mglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera mglista
trans_list: leopardo longibando
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/pantera_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera śnieżna
trans_list: leopardo de las nieves
sense:
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;


lexentry: pol/pantokrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantokrator
trans_list: pantocrátor
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) malarski sposób przedstawienia Chrystusa jako wszechwładcy i sędziego wszechrzeczy – z Biblią i gestem błogosławieństwa;


lexentry: pol/pantomima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantomima
trans_list: pantomima
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;


lexentry: pol/pantoprazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantoprazol
trans_list: pantoprazol
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;


lexentry: pol/papamobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papamobile
trans_list: papamóvil
sense:
samochód z platformą, przeszkloną lub odkrytą, służący do wożenia papieża podczas oficjalnych wizyt państwowych;


lexentry: pol/papier_wartościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier wartościowy
trans_list: efecto | título | valor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;


lexentry: pol/papier_ścierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier ścierny
trans_list: lija | papel de lija
sense:
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;


lexentry: pol/papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papieros
trans_list: cigarrillo
sense:
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;


lexentry: pol/papież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papież
trans_list: papa | pontífice | santo padre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;


lexentry: pol/papirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papirus
trans_list: papiro
sense:
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;


lexentry: pol/papryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papryka
trans_list: pimiento
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;


lexentry: pol/papużka_falista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papużka falista
trans_list: periquito
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;


lexentry: pol/para-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: para-
trans_list: para- | pará-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: niby, prawie, podobny do tego, co jest określane drugą częścią złożenia


lexentry: pol/parabola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabola
trans_list: parábola
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;


lexentry: pol/paracetamol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paracetamol
trans_list: N-(4-hidroxifenil)etanamida
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parada
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, piłce ręcznej i hokeju: obrona bramki gdy bramkarza rzuca się całym ciałem w bok w celu złapania lub odbicia piłki


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parada | quite
sense:
(sport, sportowy) w szermierce, w boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika


lexentry: pol/paradoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoks
trans_list: paradoja
sense:
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy


lexentry: pol/paradoksalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoksalny
trans_list: paradójico
sense:
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny


lexentry: pol/paradyz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradyz
trans_list: paraíso
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: parroquia
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/paragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragon
trans_list: recibo | tique
sense:
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parámetro
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parámetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)


lexentry: pol/paranoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoja
trans_list: paranoia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: parapeto
sense:
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia


lexentry: pol/paraplegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraplegia
trans_list: paraplejía | paraplejia
sense:
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;


lexentry: pol/parapsychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapsychologia
trans_list: parapsicología
sense:
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę


lexentry: pol/paremiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paremiologia
trans_list: paremiología
sense:
nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;


lexentry: pol/pareo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareo
trans_list: pareo
sense:
(etnografia, etnograficzny) kawałek kolorowej tkaniny, rodzaj spódnicy noszonej przez kobiety lub mężczyzn na Tahiti;


lexentry: pol/pareo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareo
trans_list: pareo
sense:
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka


lexentry: pol/parestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parestezja
trans_list: parestesia
sense:
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;


lexentry: pol/park__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park
trans_list: parque
sense:
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;


lexentry: pol/parkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: parkować
trans_list: aparcar | estacionar
sense:
zostawiać samochód na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania samochodu lub innym wolnym miejscu


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlamento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;


lexentry: pol/parmezan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parmezan
trans_list: parmesano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;


lexentry: pol/parodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parodia
trans_list: parodia
sense:
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;


lexentry: pol/paronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronim
trans_list: parónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;


lexentry: pol/paronomazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronomazja
trans_list: paronomasia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literacko) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach


lexentry: pol/parostatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parostatek
trans_list: barco de vapor
sense:
dawny, niewielki statek z silnikiem parowym, zwykle przeznaczony do żeglugi śródlądowej lub przybrzeżnej, z podsiębiernymi kołami napędowymi


lexentry: pol/parsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsek
trans_list: pársec
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;


lexentry: pol/parsować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsować
trans_list: analizar
sense:
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jej struktury


lexentry: pol/partacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partacz
trans_list: chafallón | chapucero | farfullero
sense:
(potocznie, potoczny) zły pracownik lub rzemieślnik; osoba źle (niedbale, niechlujnie) wykonująca pracę


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: partida
sense:
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: papel | parte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: partido
sense:
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób


lexentry: pol/partia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia polityczna
trans_list: partido político
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;


lexentry: pol/partycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partycja
trans_list: partición
sense:
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;


lexentry: pol/partykuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partykuła
trans_list: partícula
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: partitura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;


lexentry: pol/partyzana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzana
trans_list: partesana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.;


lexentry: pol/partyzant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzant
trans_list: guerrillero
sense:
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego


lexentry: pol/paruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paruzja
trans_list: parusía
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,


lexentry: pol/parzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystokopytne
trans_list: Artiodáctilos
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd dużych, lądowych ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;


lexentry: pol/parzystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystość
trans_list: paridad
sense:
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantoweego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów;


lexentry: pol/parówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parówka
trans_list: salchicha de Frankfurt
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: carril
sense:
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: correa
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: cinto | cinturón
sense:
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;


lexentry: pol/pas_cnoty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas cnoty
trans_list: cinturón de castidad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;


lexentry: pol/pas_planetoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas planetoid
trans_list: cinturón de asteroides
sense:
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;


lexentry: pol/pas_startowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas startowy
trans_list: pista
sense:
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów


lexentry: pol/pasat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasat
trans_list: alisio
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;


lexentry: pol/paschał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paschał
trans_list: cirio pascual
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);


lexentry: pol/pasek_narzędzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek narzędzi
trans_list: barra de herramientas
sense:
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu


lexentry: pol/pasjans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjans
trans_list: solitario
sense:
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;


lexentry: pol/pasjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjonista
trans_list: pasionista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;


lexentry: pol/pasmanteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmanteria
trans_list: mercería
sense:
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)


lexentry: pol/pasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasować
trans_list: convenir
sense:
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożyt
trans_list: parásito
sense:
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pasożyt
trans_list: parásito
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/passus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: passus
trans_list: pasaje
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fragment tekstu, wyjątek z jakiejś książki, zazwyczaj jakiś szczególny


lexentry: pol/pasta_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do butów
trans_list: betún para calzado | crema para zapatos
sense:
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;


lexentry: pol/pasta_do_zębów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do zębów
trans_list: dentífrico | pasta de dientes
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;


lexentry: pol/pasterski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterski
trans_list: pastoral
sense:
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi


lexentry: pol/pasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterz
trans_list: pastor
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun


lexentry: pol/pastisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastisz
trans_list: pastiche
sense:
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;


lexentry: pol/pastoralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pastoralny
trans_list: pastoral
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa


lexentry: pol/pastorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorał
trans_list: báculo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;


lexentry: pol/pastorałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorałka
trans_list: villancico
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) lekki utwór o tematyce związanej z Bożym Narodzeniem; także: widowisko sceniczne o takiej tematyce;


lexentry: pol/pasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasy
trans_list: cinturón de seguridad
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie mocujące pasażera do fotela lub łóżka, np. w samochodzie lub samolocie


lexentry: pol/pasywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasywność
trans_list: pasividad
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) stan metalu, w którym następuje zahamowanie jego reakcji z agresywnym środowiskiem, co chroni go przed korozją elektrochemiczną


lexentry: pol/pasza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasza
trans_list: pachá
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;


lexentry: pol/pasztecik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztecik
trans_list: empanada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony pierożek z ciasta francuskiego, drożdżowego lub kruchego, napełniony farszem


lexentry: pol/pasztet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet
trans_list: paté
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka


lexentry: pol/pasztet_strasburski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet strasburski
trans_list: foie gras | paté
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;


lexentry: pol/pasztetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztetowa
trans_list: paté de hígado
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski, głównie do smarowania kanapek; pasztet z podrobów i resztek mięsnych w formie kiełbasy;


lexentry: pol/pat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pat
trans_list: tablas
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;


lexentry: pol/patat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patat
trans_list: batata
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym


lexentry: pol/patchwork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patchwork
trans_list: almazuela
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) technika zszywania kawałków różnych tkanin, dzianiny, skóry itp. tak, aby powstał z nich wzór; także: wyrób wykonany tą techniką;


lexentry: pol/patera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patera
trans_list: pátera
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) naczynie obrzędowe służące w starożytności do składania ofiar;


lexentry: pol/patio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patio
trans_list: patio
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;


lexentry: pol/patka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patka
trans_list: batir
sense:
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę


lexentry: pol/patologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patologia
trans_list: patología
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie


lexentry: pol/patrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patrologia
trans_list: patrología
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;


lexentry: pol/patyczek_do_szaszłyków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyczek do szaszłyków
trans_list: ensartar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka


lexentry: pol/patyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyna
trans_list: pátina
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) oznaka dawności, znamię czasu zwykle nadające wartości, szlachetności


lexentry: pol/pazur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pazur
trans_list: garra | zarpa | uña
sense:
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: palacio
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/pałeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka
trans_list: testigo
sense:
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej


lexentry: pol/pańskie_oko_konia_tuczy__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: pańskie oko konia tuczy
trans_list: el ojo del amo engorda al caballo
sense:
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej one funkcjonują


lexentry: pol/państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo
trans_list: estado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;


lexentry: pol/państwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: państwowy
trans_list: estatal
sense:
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem


lexentry: pol/pańszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pańszczyzna
trans_list: servidumbre
sense:
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: paje
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/pchacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchacz
trans_list: remolcador de empuje | remolcador empujador
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) motorowy statek wodny przystosowany do pchania przed dziobem zestawu barek, głównie na wodach śródlądowych;


lexentry: pol/pchnięcie_kulą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchnięcie kulą
trans_list: lanzamiento de peso
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: pulga
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedał
trans_list: pedal
sense:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pedał
trans_list: maricón | marica
sense:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pediatria
trans_list: pediatría
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/pejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pejs
trans_list: mecha de lado
sense:
(żydowski) długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;


lexentry: pol/pelota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelota
trans_list: pelota vasca
sense:
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;


lexentry: pol/pelta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelta
trans_list: pelta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich


lexentry: pol/peltasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peltasta
trans_list: peltasta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz armii greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę - peltę oraz oszczepy;


lexentry: pol/pendżabski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pendżabski
trans_list: panyabí
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim


lexentry: pol/penitent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: penitent
trans_list: penitente
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przystępująca do sakramentu spowiedzi świętej;


lexentry: pol/pensjonat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pensjonat
trans_list: pensionar
sense:
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;


lexentry: pol/pentan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentan
trans_list: pentano
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;


lexentry: pol/pentekostalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentekostalizm
trans_list: pentecostalismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;


lexentry: pol/performancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: performancja
trans_list: actuación
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumy
trans_list: perfume
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/pergamin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergamin
trans_list: pergamino
sense:
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania


lexentry: pol/pergola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergola
trans_list: pérgola
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;


lexentry: pol/period__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: period
trans_list: hora
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie


lexentry: pol/perliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perliczka
trans_list: pintada
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;


lexentry: pol/permakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: permakultura
trans_list: permacultura
sense:
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;


lexentry: pol/peron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peron
trans_list: andén
sense:
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego


lexentry: pol/peronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peronizm
trans_list: peronismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personel
trans_list: personal
sense:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/personifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personifikacja
trans_list: personificación
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;


lexentry: pol/perspektywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perspektywa
trans_list: perspectiva
sense:
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku


lexentry: pol/persymona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: persymona
trans_list: caqui
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;


lexentry: pol/peryfrastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: peryfrastyczny
trans_list: perifrástico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy


lexentry: pol/peryfraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryfraza
trans_list: perífrasis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie


lexentry: pol/peryhelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryhelium
trans_list: perihelio
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;


lexentry: pol/perykopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perykopa
trans_list: perícopa
sense:
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;


lexentry: pol/pestka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestka
trans_list: hueso
sense:
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono


lexentry: pol/pestycyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestycyd
trans_list: pesticida
sense:
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;


lexentry: pol/pesymista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymista
trans_list: pesimista
sense:
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/pesymistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymistyczny
trans_list: pesimista
sense:
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia


lexentry: pol/petrochemiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: petrochemiczny
trans_list: petroquímico
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego


lexentry: pol/petting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petting
trans_list: caricias
sense:
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego


lexentry: pol/petunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petunia
trans_list: petunia
sense:
(botanika, botaniczny) Petunia, południowoamerykańska roślina ozdobna o barwnych i wonnych kwiatach;


lexentry: pol/petycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petycja
trans_list: petición
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;


lexentry: pol/pewien__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: pewien
trans_list: cierto | un
sense:
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnia
trans_list: luna llena | plenilunio
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pełnoletni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletni
trans_list: mayor de edad
sense:
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/pełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletniość
trans_list: mayoría de edad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: poder
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: poder
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę


lexentry: pol/pełnomocnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnik
trans_list: plenipotenciario
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu


lexentry: pol/pełzanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełzanie
trans_list: deslizamiento | fluencia | reptación
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) powolne zwiększanie się odkształceń materiału poddanego długotrwałemu obciążeniu;


lexentry: pol/phablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: phablet
trans_list: tabléfono
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie mobilne pośrednie między telefonem i tabletem, mające cechy obydwu tych rozwiązań


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianino
trans_list: piano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/piano_nobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piano nobile
trans_list: piano nobile | piso noble | planta noble
sense:
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);


lexentry: pol/pianola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianola
trans_list: pianola
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pianino z wbudowanym mechanizmem sterującym wydawaniem dźwieków na podstawie zakodowanego zapisu;


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek
trans_list: arena
sense:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/piecuszek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: piecuszek
trans_list: mosquitero musical
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;


lexentry: pol/pieczęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczęć
trans_list: sello
sense:
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności


lexentry: pol/pieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieg
trans_list: peca
sense:
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);


lexentry: pol/piegża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piegża
trans_list: curruca zarcerilla
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;


lexentry: pol/piekarnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekarnik
trans_list: horno
sense:
wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: infierno
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: infierno
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;


lexentry: pol/pielgrzymować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielgrzymować
trans_list: peregrinar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć


lexentry: pol/pielucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielucha
trans_list: pañal
sense:
niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt


lexentry: pol/pielęgniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielęgniarz
trans_list: enfermero
sense:
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych


lexentry: pol/pieprz_kajeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprz kajeński
trans_list: pimienta de Cayena
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bardzo ostra przyprawa otrzymywana z owoców papryki odmiany Cayenne;


lexentry: pol/pierdoły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierdoły
trans_list: chorrada | chuminada | gilipollería | gilipollez | sandez
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) rzeczy mało ważne, głupstwa, dyrdymałki, bzdury; (zobacz) pierdoła


lexentry: pol/pierdu-pierdu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: pierdu-pierdu
trans_list: desconfío
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/pieriestrojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieriestrojka
trans_list: perestroika
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;


lexentry: pol/piernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piernik
trans_list: galleta de gengibre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;


lexentry: pol/pierrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierrot
trans_list: pierrot
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) smutna i romantyczna postać z commedia dell’arte, w białym stroju i pobieloną twarzą;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: elemento
sense:
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: raíz
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;


lexentry: pol/pierwiastek_chemiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek chemiczny
trans_list: elemento químico
sense:
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;


lexentry: pol/pierwiosnek_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiosnek zwyczajny
trans_list: mosquitero común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;


lexentry: pol/pierworództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierworództwo
trans_list: primogenitura
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego


lexentry: pol/pierwsza_dama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza dama
trans_list: primera dama
sense:
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;


lexentry: pol/pierwsza_komunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza komunia
trans_list: primera comunión
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęcie pierwszy raz sakramentu eucharystii w katolicyzmie


lexentry: pol/pierwszeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszeństwo
trans_list: preferencia | primacía | prioridad
sense:
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: bicornio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: empanadilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: empanada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);


lexentry: pol/pies_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies domowy
trans_list: perro
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;


lexentry: pol/pies_gończy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies gończy
trans_list: sabueso
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies wykorzystywany głównie do tropienia i pogoni za zwierzyną, posługujący się przede wszystkim węchem


lexentry: pol/pies_ogrodnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies ogrodnika
trans_list: el perro del hortelano
sense:
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;


lexentry: pol/pies_policyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies policyjny
trans_list: perro policía | perro policial
sense:
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby


lexentry: pol/pies_pracujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies pracujący
trans_list: perro de trabajo
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem


lexentry: pol/pieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieta
trans_list: piedad
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;


lexentry: pol/pietruszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietruszka
trans_list: perejil
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: cantar | canto | romance
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki poezji lirycznej, o genezie związanej z obrzędami i muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu;


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: canción | canto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmento
sense:
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmento
sense:
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb


lexentry: pol/pigmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigmentacja
trans_list: pigmentación
sense:
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach


lexentry: pol/pigwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigwa
trans_list: membrillo | membrillero
sense:
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;


lexentry: pol/pika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pika
trans_list: pica
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;


lexentry: pol/pikador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pikador
trans_list: picador
sense:
(etnografia, etnograficzny) konny uczestnik korridy, który kłuje byka piką osłabiając w ten sposób mięśnie jego karku, czym powoduje obniżenie pozycji rogów do poziomu mulety


lexentry: pol/piksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piksel
trans_list: píxel | pixel
sense:
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaster
trans_list: pilastra
sense:
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaw
trans_list: pilaf
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnik
trans_list: lima
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: piloto
sense:
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pilot
trans_list: mando a distancia | telemando
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;


lexentry: pol/pinakiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinakiel
trans_list: pináculo
sense:
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;


lexentry: pol/pinasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinasa
trans_list: pinaza
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) XVII-wieczny okręt żaglowy, często obecny w składzie flot wojennych;


lexentry: pol/pingwin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwin
trans_list: pingüino
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;


lexentry: pol/pion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pion
trans_list: vertical
sense:
(geografia, geograficzny) kierunek równoległy do kierunku działania siły grawitacji ciała niebieskiego, względem którego jest on określany;


lexentry: pol/pion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pion
trans_list: tubería ascensional | tubo de subida
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment sieci przewodów instalacji elektrycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej itp. przebiegający pionowo przez kondygnacje budynku


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pionek
trans_list: peón
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorun
trans_list: relámpago | rayo
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/piorunochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorunochron
trans_list: pararrayos
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;


lexentry: pol/pipeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pipeta
trans_list: pipeta
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: piratería
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: piratería
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: piratería
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida
trans_list: pirámide
sense:
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej


lexentry: pol/piramida_demograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida demograficzna
trans_list: pirámide de población
sense:
schemat przedstawiający zróżnicowanie płci i wieku mieszkańców danego obszaru (państwa, miasta itd.)


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat
trans_list: pirata | bucanero
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/piro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: piro-
trans_list: piro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/piroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroliza
trans_list: pirólisis
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;


lexentry: pol/pirostilpnit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirostilpnit
trans_list: pirostilpnita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;


lexentry: pol/pirotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirotechnika
trans_list: pirotecnia
sense:
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: escribas
sense:
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem;


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: escritor
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo
trans_list: escritura
sense:
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pistolet_maszynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistolet maszynowy
trans_list: metralleta | subfusil
sense:
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałkowy
trans_list: banda ancha
sense:
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/piszczel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczel
trans_list: caña de vidriero
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie używane w hutnictwie szkła służące do ręcznego formowania wyrobów;


lexentry: pol/pita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pita
trans_list: pita
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/pitaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitaja
trans_list: pitahaya
sense:
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;


lexentry: pol/piwotalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piwotalny
trans_list: crucial
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną;


lexentry: pol/pizza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pizza
trans_list: pizza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro
trans_list: pluma
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: pentagrama
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piędź
trans_list: palmo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękno
trans_list: belleza
sense:
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piętro
trans_list: piso | planta
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej


lexentry: pol/pięściak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięściak
trans_list: bifaz
sense:
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka
trans_list: pelota | balón
sense:
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: fútbol | balompié
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka ręczna
trans_list: balonmano
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłkarzyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkarzyki
trans_list: futbolín | fútbol de mesa
sense:
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;


lexentry: pol/piłkowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkowany
trans_list: aserrado
sense:
(botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami


lexentry: pol/placebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placebo
trans_list: placebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;


lexentry: pol/placek_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placek ziemniaczany
trans_list: tortitas de patata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placówka
trans_list: agency
sense:
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plagi_egipskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plagi egipskie
trans_list: plagas de Egipto
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: dziesięć plag, którymi Bóg ukarał Egipt za zatrzymanie Żydów w niewoli;


lexentry: pol/plan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plan
trans_list: plano
sense:
na scenie, na obrazach, w krajobrazie itp.: miejsce osób lub rzeczy w perspektywie, określone ze względu na odległość od patrzącego lub kamery


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: planeta
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: planetario
sense:
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: abordar
sense:
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: lista de éxitos
sense:
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plask
trans_list: abofetear
sense:
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/platynowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: platynowy
trans_list: de platino
sense:
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazma
trans_list: plasma
sense:
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebania
trans_list: rectoral | casa parroquial | casa rectoral
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebejusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebejusz
trans_list: plebeyo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, grupy społecznej nie posiadającej szlachectwa


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plemię
trans_list: tribu
sense:
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/pleonazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleonazm
trans_list: pleonasmo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleśń
trans_list: moho
sense:
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych


lexentry: pol/plinta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plinta
trans_list: fundato
sense:
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: lavandera
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/plomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plomba
trans_list: precinto
sense:
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zabezpieczający zawierający znak właścicieli lub nadawców;


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plotka
trans_list: chisme | bulo
sense:
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie


lexentry: pol/plurale_tantum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plurale tantum
trans_list: plurale tantum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: chinche
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: chinche
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/plutokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plutokracja
trans_list: plutocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plątanina
trans_list: laberinto
sense:
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/po-__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po-
trans_list: pos-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych określający późniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: encendido
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: a
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: a pesar de
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: poborowy
trans_list: mozo | quinto
sense:
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodnia
trans_list: antorcha
sense:
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk
trans_list: proyectil
sense:
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/pocisk_manewrujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk manewrujący
trans_list: misil de crucero
sense:
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;


lexentry: pol/poczta_głosowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczta głosowa
trans_list: buzón de voz
sense:
(telekomunikacja) usługa sieci telefonicznych umożliwiająca dzwoniącemu nagranie wiadomości głosowej, a abonentowi późniejszy jej odbiór;


lexentry: pol/pocztówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocztówka
trans_list: postal | tarjeta postal
sense:
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie
trans_list: sensación
sense:
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczwarka
trans_list: crisálida
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: początkujący
trans_list: principiante
sense:
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek
trans_list: impuesto | tasa
sense:
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy


lexentry: pol/podatek_kościelny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek kościelny
trans_list: impuesto eclesiástico
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu;


lexentry: pol/podatek_od_wartości_dodanej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek od wartości dodanej
trans_list: impuesto sobre el valor añadido
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość


lexentry: pol/podaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podaż
trans_list: abastecer
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: podczas
trans_list: durante
sense:
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczerwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwień
trans_list: infrarrojo
sense:
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwony
trans_list: infrarrojo
sense:
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poddasze
trans_list: buhardilla
sense:
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: podejrzany
trans_list: sospechoso | acusado
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podfolder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podfolder
trans_list: subcarpeta
sense:
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: puerro salvaje
sense:
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkast
trans_list: pódcast
sense:
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkład
trans_list: asegurar
sense:
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami


lexentry: pol/podkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkładka
trans_list: arandela
sense:
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji


lexentry: pol/podlizywać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podlizywać się
trans_list: dar jabón
sense:
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: sujeto
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: sujeto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś


lexentry: pol/podmorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podmorski
trans_list: submarino
sense:
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: gustar | agradar
sense:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobieństwo
trans_list: semejanza
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podobno__modulant__1
sense_num: 01
written_rep: podobno
trans_list: al parecer | parecer que
sense:
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje


lexentry: pol/podoficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podoficer
trans_list: suboficial
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;


lexentry: pol/podologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podologia
trans_list: podología
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;


lexentry: pol/podpieracz_ścian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpieracz ścian
trans_list: alhelí
sense:
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpuszczka
trans_list: cuajo
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podpułkownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpułkownik
trans_list: teniente coronel
sense:
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;


lexentry: pol/podrodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrodzina
trans_list: subfamilia
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;


lexentry: pol/podróżniczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: podróżniczek
trans_list: pechiazul
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;


lexentry: pol/podstawek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podstawek
trans_list: puente
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentów smyczkowych podtrzymujący struny na pewnej wysokości i przenoszący jej drgania do pudła rezonansowego


lexentry: pol/podtorze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podtorze
trans_list: fundación
sense:
(kolejnictwo) budowla geotechniczna będąca nasypem lub przekopem wraz z urządzeniami ją zabezpieczającymi i odwadniającymi, na której jest ułożona nawierzchnia toru kolejowego;


lexentry: pol/poduszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka
trans_list: almohadilla
sense:
umieszczony w pudełeczku kawałek materiału nasycony tuszem lub wodą, przeznaczony do zwilżania przykładanych do niego pieczątek lub palca


lexentry: pol/poduszka_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka powietrzna
trans_list: airbag | bolsa de aire | cojín de aire | colchón de aire
sense:
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;


lexentry: pol/podwójna_moralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwójna moralność
trans_list: doble moral
sense:
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu


lexentry: pol/podwójny_podbródek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwójny podbródek
trans_list: papada
sense:
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek


lexentry: pol/podział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podział
trans_list: división
sense:
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;


lexentry: pol/podzielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podzielnica
trans_list: cabezal divisor
sense:
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) przyrząd umożliwiający podział kąta pełnego lub okręgu koła na dowolną liczbę części równych części i obrót przedmiotu o pewien określony kąt; stosowany przy skrawaniu metali;


lexentry: pol/podziemie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podziemie
trans_list: clandestinidad
sense:
(przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: suelo | piso
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podły
trans_list: mezquino
sense:
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podświadomość
trans_list: subconsciente
sense:
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poezja
trans_list: poesía
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganin
trans_list: pagano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/poganka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganka
trans_list: pagana
sense:
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogaństwo
trans_list: paganismo
sense:
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


lexentry: pol/pogrzebacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogrzebacz
trans_list: atizador | hurgador | hurgón
sense:
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;


lexentry: pol/pogróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogróżka
trans_list: reto
sense:
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.


lexentry: pol/pogłębiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogłębiarka
trans_list: draga
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych;


lexentry: pol/poimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poimek
trans_list: posposición
sense:
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;


lexentry: pol/pointylizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pointylizm
trans_list: puntillismo
sense:
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;


lexentry: pol/pojeb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojeb
trans_list: follador
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”


lexentry: pol/pojechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojechać
trans_list: acarrear
sense:
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał


lexentry: pol/pojedynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojedynek
trans_list: duelo
sense:
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów


lexentry: pol/pojemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemnik
trans_list: recipiente | contenedor | depósito
sense:
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje


lexentry: pol/pojemność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność
trans_list: capacidad | cabida
sense:
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić


lexentry: pol/pojemność_życiowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojemność życiowa
trans_list: capacidad vital
sense:
(medycyna, medyczny) największa objętość powietrza, jaką człowiek może wydmuchać z płuc po maksymalnym wdechu;


lexentry: pol/pojezierze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pojezierze
trans_list: región lacustre
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) płaski lub pagórkowaty obszar polodowcowy, na którym występuje wiele jezior


lexentry: pol/pokazywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokazywać
trans_list: indicar | mostrar
sense:
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej


lexentry: pol/poker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poker
trans_list: póquer | póker
sense:
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;


lexentry: pol/pokląskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokląskwa
trans_list: tarabilla norteña
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Saxicola rubetra, niewelki ptak wędrowny z rzędu wróblowatych, na wiosnę i w lecie często spotykany na łąkach;


lexentry: pol/pokora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokora
trans_list: humildad
sense:
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom


lexentry: pol/pokrzewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzewka
trans_list: curruca
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mały, częściowo wędrowny ptak z podrodziny gajówek, rodziny pokrzewkowatych, rzędu wróblowych, objęty ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/pokrzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokrzywa
trans_list: ortiga
sense:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami


lexentry: pol/pokuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokuta
trans_list: penitencia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;


lexentry: pol/pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokój
trans_list: paz
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny


lexentry: pol/pokładełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokładełko
trans_list: ovipositor
sense:
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, pajęczaków i niektórych ryb;


lexentry: pol/pokłon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pokłon
trans_list: reverencia
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;


lexentry: pol/polacca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polacca
trans_list: polacra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego;


lexentry: pol/polar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polar
trans_list: forro polar
sense:
(włókiennictwo) lekka i bardzo ciepła dzianina używana do szycia ubrań, szczególnie sportowych i turystycznych;


lexentry: pol/polatucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polatucha
trans_list: ardilla voladora
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;


lexentry: pol/polder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polder
trans_list: pólder
sense:
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech


lexentry: pol/pole_karne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole karne
trans_list: área de penalti
sense:
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad


lexentry: pol/pole_namiotowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pole namiotowe
trans_list: campamento | camping | acampada | campin
sense:
(turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów;


lexentry: pol/polecony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polecony
trans_list: certificado
sense:
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru


lexentry: pol/poliamoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliamoria
trans_list: poliamor | poliamoría
sense:
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;


lexentry: pol/policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: policja
trans_list: policía
sense:
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;


lexentry: pol/poliestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliestezja
trans_list: poliestesia
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie wrażliwości na bodźce dotykowe polegające na wielokrotnym odczuciu podrażnienia przez pojedynczy bodziec


lexentry: pol/polifenol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polifenol
trans_list: polifenol
sense:
(biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;


lexentry: pol/polimer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimer
trans_list: polímero
sense:
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;


lexentry: pol/polimeryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polimeryzacja
trans_list: polimerización
sense:
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);


lexentry: pol/poliptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliptyk
trans_list: políptico
sense:
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;


lexentry: pol/polis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polis
trans_list: polis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami;


lexentry: pol/polisacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polisacharyd
trans_list: polisacárido
sense:
(biochemia, biochemiczny) sacharyd będący polimerem zbudowanym z więcej niż 10 częsteczek monosacharydów;


lexentry: pol/poliszynel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poliszynel
trans_list: polichinela
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;


lexentry: pol/politeista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politeista
trans_list: politeísta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów


lexentry: pol/politeistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: politeistka
trans_list: politeísta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca politeizm, wierząca w wielu bogów


lexentry: pol/polityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polityka
trans_list: política
sense:
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;


lexentry: pol/polo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polo
trans_list: polo
sense:
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/polonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: polonizacja
trans_list: polonización
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego;


lexentry: pol/pomarańcza_bergamota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańcza bergamota
trans_list: bergamoto
sense:
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomarańczowy
trans_list: de naranja
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie


lexentry: pol/pomarańczowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: pomarańczowy
trans_list: anaranjado | naranja
sense:
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;


lexentry: pol/pomidor_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidor zwyczajny
trans_list: tomate
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Solanum lycopersicum L., gatunek rośliny z rodziny psiankowatych, uprawiany dla owoców;


lexentry: pol/pomidorowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowa
trans_list: sopa de tomate
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu;


lexentry: pol/pomidorowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomidorowy
trans_list: tomate
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów


lexentry: pol/pomnik_przyrody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomnik przyrody
trans_list: monumento natural
sense:
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;


lexentry: pol/pomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomocnictwo
trans_list: auxiliar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego;


lexentry: pol/pomorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pomorski
trans_list: pomerano
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza; pochodzący z Pomorza;


lexentry: pol/pompa_ciepła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompa ciepła
trans_list: bomba de calor
sense:
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;


lexentry: pol/pompejańczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pompejańczyk
trans_list: pompeyano
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stronnik Gnejusza Pompejusza w toczących się w I w. p.n.e. wojnach domowych


lexentry: pol/pomysłowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pomysłowość
trans_list: ingenio | ingeniosidad
sense:
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej


lexentry: pol/poncz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poncz
trans_list: ponche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;


lexentry: pol/ponczo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ponczo
trans_list: poncho
sense:
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej;


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfik
trans_list: papa
sense:
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny


lexentry: pol/pontyfik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfik
trans_list: papa
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego;


lexentry: pol/pontyfikat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pontyfikat
trans_list: pontificado
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;


lexentry: pol/pop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pop
trans_list: pope
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;


lexentry: pol/poporodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poporodowy
trans_list: postnatal
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie


lexentry: pol/poprawczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawczak
trans_list: correccional | reformatorio
sense:
(potocznie, potoczny) specjalna placówka resocjalizacyjna przeznaczona dla osób w wieku od 13 do 21 lat


lexentry: pol/poprawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawka
trans_list: enmienda
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego


lexentry: pol/poprawność_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawność polityczna
trans_list: corrección política
sense:
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;


lexentry: pol/poprawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poprawny
trans_list: correcto | acertado
sense:
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę


lexentry: pol/poprzez__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: poprzez
trans_list: mediante | a través de | por intermedio de
sense:
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: población
sense:
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie


lexentry: pol/populacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populacja
trans_list: población
sense:
(statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej


lexentry: pol/populista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populista
trans_list: populista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne


lexentry: pol/populistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: populistyczny
trans_list: populista
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic


lexentry: pol/populizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: populizm
trans_list: populismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;


lexentry: pol/popychadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popychadło
trans_list: confidente
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy


lexentry: pol/popyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popyt
trans_list: demanda
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie


lexentry: pol/popęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: popęd
trans_list: empuje
sense:
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu


lexentry: pol/pora_roku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora roku
trans_list: estación
sense:
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;


lexentry: pol/pora_sucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pora sucha
trans_list: estación seca
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;


lexentry: pol/pornokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pornokracja
trans_list: pornocracia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;


lexentry: pol/pornozemsta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pornozemsta
trans_list: porno vengativo
sense:
rozpowszechniane intymnych zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają, zwykle, aby ukarać ją za nieudany związek


lexentry: pol/porost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porost
trans_list: liquen
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;


lexentry: pol/port__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: port
trans_list: puerto
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;


lexentry: pol/portable__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: portable
trans_list: portable
sense:
(informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: portal
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (fantasy) (ezoteryka) bezpośrednie przejście do innego świata, rzeczywistości, wymiaru lub miejsca


lexentry: pol/portal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portal
trans_list: portal
sense:
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce;


lexentry: pol/porte-fenêtre__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porte-fenêtre
trans_list: puerta vidriera
sense:
(architektura, architektoniczny) wysokie okno (od poziomu podłogi), zabezpieczone od zewnątrz balustradą;


lexentry: pol/porter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porter
trans_list: portero
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu;


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: cartera
sense:
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną


lexentry: pol/portfel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portfel
trans_list: cartera | billetera
sense:
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)


lexentry: pol/portret_pamięciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: portret pamięciowy
trans_list: retrato robot
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;


lexentry: pol/poruszać_się_jak_słoń_w_składzie_porcelany__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poruszać się jak słoń w składzie porcelany
trans_list: moverse como un elefante en una cacharrería
sense:
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy


lexentry: pol/porwanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porwanie
trans_list: rapto | secuestro | abducción
sense:
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)


lexentry: pol/porządek_dorycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek dorycki
trans_list: orden dórico
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością;


lexentry: pol/porządek_joński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek joński
trans_list: orden jónico
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji;


lexentry: pol/porządek_koryncki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porządek koryncki
trans_list: orden corintio
sense:
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego;


lexentry: pol/poród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poród
trans_list: parto
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;


lexentry: pol/porównanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: porównanie
trans_list: símil
sense:
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego;


lexentry: pol/possa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: possa
trans_list: farsa
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (dawniej, dawny) lekki utwór sceniczny o błahej treści


lexentry: pol/post-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: post-
trans_list: pos- | post-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś


lexentry: pol/post__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post
trans_list: ayuno
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;


lexentry: pol/post_scriptum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: post scriptum
trans_list: posdata
sense:
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części;


lexentry: pol/postkomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: postkomunistyczny
trans_list: poscomunista | postcomunista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie


lexentry: pol/postkomunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postkomunizm
trans_list: poscomunismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego;


lexentry: pol/postprodukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postprodukcja
trans_list: posproducción
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.


lexentry: pol/postulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postulat
trans_list: postulado
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;


lexentry: pol/postępowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: postępowanie
trans_list: procedimiento | actuación | proceso
sense:
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)


lexentry: pol/posunięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posunięcie
trans_list: conmover
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych


lexentry: pol/poszetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poszetować
trans_list: escalfar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podgrzewać bez doprowadzania do wrzenia, tak by białko mięsa lub jajek nie ścięło się do końca


lexentry: pol/posłaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posłaniec
trans_list: mensajero | emisario | heraldo
sense:
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji


lexentry: pol/posługa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: posługa
trans_list: ministerio
sense:
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią;


lexentry: pol/potakiwacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potakiwacz
trans_list: pelotillero
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o kimś, kto nie wychyla się z własnym zdaniem i wszystkim potakuje


lexentry: pol/potencjometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potencjometr
trans_list: potenciómetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;


lexentry: pol/potoczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: potoczny
trans_list: coloquial | familiar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;


lexentry: pol/potok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potok
trans_list: arroyo
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;


lexentry: pol/potop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potop
trans_list: diluvio | inundación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga


lexentry: pol/potrzask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potrzask
trans_list: cepo | trampa
sense:
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;


lexentry: pol/potrzeszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potrzeszcz
trans_list: triguero
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza calandra, mały ptak z rodziny trznadlowatych o niepozornym szarym upierzeniu;


lexentry: pol/potylica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potylica
trans_list: occipucio
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;


lexentry: pol/potęgowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: potęgowanie
trans_list: potenciación
sense:
(matematyka, matematyczny) działanie dwuargumentowe x^y\;, które dla y\; będącego liczbą naturalną, jest równoważne pomnożeniu y\; liczb (elementów) x\; przez siebie;


lexentry: pol/powieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powieść
trans_list: novela
sense:
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;


lexentry: pol/powikłanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powikłanie
trans_list: complicación
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej


lexentry: pol/powinowactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powinowactwo
trans_list: parentesco de afinidad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) stosunek rodzinny, który zachodzi między jednym z małżonków a krewnymi drugiego małżonka


lexentry: pol/powodzić__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: powodzić
trans_list: prosperar
sense:
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością


lexentry: pol/powrósło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powrósło
trans_list: tramojo
sense:
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj powrozu z wiązki źdźbeł zżętego zboża albo słomy, także kory wiklinowej itp., służący do związania snopów zboża lub innych luźnych, podłużnych elementów


lexentry: pol/powstanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie
trans_list: levantamiento
sense:
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;


lexentry: pol/powstanie_warszawskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powstanie warszawskie
trans_list: Alzamiento de Varsovia | Levantamiento de Varsovia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;


lexentry: pol/powtórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: powtórka
trans_list: repasar
sense:
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego


lexentry: pol/powód__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: powód
trans_list: demandante
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;


lexentry: pol/poza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poza
trans_list: actitud
sense:
(przenośnie, przenośnia) stanowisko lub zachowanie w danej sytuacji, zwykle mające na celu demonstracyjne okazanie niechęci lub niezadowolenia


lexentry: pol/pozamałżeński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pozamałżeński
trans_list: extramatrimonial
sense:
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania


lexentry: pol/pozer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozer
trans_list: postureador
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie


lexentry: pol/pozew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozew
trans_list: demanda
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;


lexentry: pol/poziomka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poziomka
trans_list: fresa salvaje
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;


lexentry: pol/poziomka_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poziomka pospolita
trans_list: fresa salvaje
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;


lexentry: pol/pozwany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pozwany
trans_list: acusada
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo


lexentry: pol/pozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja
trans_list: posición
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych


lexentry: pol/pozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja
trans_list: posición
sense:
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów


lexentry: pol/pozycja_misjonarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozycja misjonarska
trans_list: postura del misionero
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;


lexentry: pol/pozytyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytyw
trans_list: supuesto
sense:
(fotografia) otrzymywany z negatywu obraz fotograficzny, na którym rozkład ciemnych i jasnych miejsc oraz barw jest taki jak fotografowanego obiektu


lexentry: pol/pozytywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytywizm
trans_list: positivismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny powstały we Francji w XIX wieku, rozumiejący naukę jako badanie faktów, a odrzucający wszelką metafizykę z myślenia naukowego


lexentry: pol/pozytywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pozytywizm
trans_list: positivismo
sense:
(literacko) (socjologia, socjologiczny) prąd umysłowy, literacki i społeczny w Polsce w latach 1863–1890, krytykujący romantyzm, propagujący zdobycze nauki i kult pracy


lexentry: pol/połamania_nóg__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: połamania nóg
trans_list: mucha mierda
sense:
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę


lexentry: pol/położnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: położnik
trans_list: comadrón | partero | tocólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu


lexentry: pol/połączenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: połączenie
trans_list: estribo
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment konstrukcji, w którym poszczególne części zespolone są ze sobą mechanicznie


lexentry: pol/pośladek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośladek
trans_list: nalga
sense:
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;


lexentry: pol/pośrednictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pośrednictwo
trans_list: alcahuetería
sense:
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron


lexentry: pol/poświęcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcać
trans_list: consagrar | bendecir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcenie
trans_list: dedicación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie obrzędu święcenia poprzez pokropienie czegoś wodą święconą i wypowiedzenie odpowiednich formuł religijnych


lexentry: pol/poświęcenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poświęcenie
trans_list: sacrificar
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.


lexentry: pol/pożyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pożyczka
trans_list: préstamo
sense:
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;


lexentry: pol/praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praca
trans_list: trabajo
sense:
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;


lexentry: pol/pracowity__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pracowity
trans_list: trabajador
sense:
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością


lexentry: pol/pragmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pragmatyczny
trans_list: pragmático
sense:
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść


lexentry: pol/pragnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pragnienie
trans_list: sed
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;


lexentry: pol/praindoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: praindoeuropejski
trans_list: protoindoeuropeo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej


lexentry: pol/praojciec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: praojciec
trans_list: ancestro
sense:
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem


lexentry: pol/prapremiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prapremiera
trans_list: preestreno
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwszy w ogóle w danym kraju pokaz określonego filmu, sztuki, przedstawienia itp.;


lexentry: pol/prawa_człowieka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa człowieka
trans_list: derechos humanos
sense:
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;


lexentry: pol/prawa_zwierząt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawa zwierząt
trans_list: derechos de los animales
sense:
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;


lexentry: pol/prawdopodobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawdopodobieństwo
trans_list: probabilidad
sense:
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1);


lexentry: pol/prawdziwych_przyjaciół_poznaje_się_w_biedzie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie
trans_list: en chica casa y en largo camino se conoce el buen amigo
sense:
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem


lexentry: pol/prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawica
trans_list: derecha
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej


lexentry: pol/prawicowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawicowiec
trans_list: derechista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych


lexentry: pol/prawicowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawicowy
trans_list: de derecha | de derechas
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy


lexentry: pol/prawidło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawidło
trans_list: horma
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp.


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: ley
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;


lexentry: pol/prawo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo
trans_list: ley | derecho
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;


lexentry: pol/prawo_jazdy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo jazdy
trans_list: permiso de conducir | licencia de conducir
sense:
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;


lexentry: pol/prawo_karne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo karne
trans_list: derecho penal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;


lexentry: pol/prawo_międzynarodowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo międzynarodowe
trans_list: derecho internacional
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;


lexentry: pol/prawo_pierwszej_nocy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo pierwszej nocy
trans_list: derecho de pernada
sense:
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej


lexentry: pol/prawo_publiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo publiczne
trans_list: derecho público
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;


lexentry: pol/prawo_zwyczajowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawo zwyczajowe
trans_list: costumbre
sense:
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące;


lexentry: pol/prawosławie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławie
trans_list: ortodoxia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);


lexentry: pol/prawosławny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prawosławny
trans_list: ortodoxo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia


lexentry: pol/prawoznawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoznawstwo
trans_list: jurisprudencia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie


lexentry: pol/prawoślaz_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawoślaz lekarski
trans_list: altea | malvavisco
sense:
(botanika, botaniczny) Althaea officinalis, gatunek roślina zielnej należący do rodziny ślazowatych;


lexentry: pol/prawybory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prawybory
trans_list: elección primaria | primaria
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu


lexentry: pol/prażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: prażyć
trans_list: tostar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu


lexentry: pol/prebenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prebenda
trans_list: beneficio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki;


lexentry: pol/precel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: precel
trans_list: pretzel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;


lexentry: pol/preeklampsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: preeklampsja
trans_list: preeclampsia
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu


lexentry: pol/prefekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prefekt
trans_list: prefecto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/prekariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prekariat
trans_list: precariado
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;


lexentry: pol/prekognicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prekognicja
trans_list: precognición
sense:
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;


lexentry: pol/premiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: premiera
trans_list: estreno
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem


lexentry: pol/prenumerata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prenumerata
trans_list: abono | suscripción
sense:
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas


lexentry: pol/preriowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: preriowy
trans_list: pradera
sense:
(geografia, geograficzny) (biologia, biologiczny) związany z prerią, dotyczący prerii; rosnący lub bytujący na prerii


lexentry: pol/preskryptywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: preskryptywizm
trans_list: normativismo | prescriptivismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;


lexentry: pol/pretorianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pretorianin
trans_list: pretoriano
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;


lexentry: pol/prezbiter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiter
trans_list: presbítero
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;


lexentry: pol/prezbiterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezbiterium
trans_list: presbiterio
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;


lexentry: pol/prezerwatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezerwatywa
trans_list: condón | preservativo | goma
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;


lexentry: pol/prezydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prezydent
trans_list: presidente | presidenta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;


lexentry: pol/probiotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: probiotyk
trans_list: alimento probiótico
sense:
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej


lexentry: pol/probówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: probówka
trans_list: tubo de ensayo
sense:
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;


lexentry: pol/procesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesja
trans_list: procesión
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;


lexentry: pol/procesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: procesor
trans_list: procesador
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;


lexentry: pol/procesować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: procesować
trans_list: litigar | pleitear
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: productor
sense:
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: productor
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej


lexentry: pol/producent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: producent
trans_list: productor
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu


lexentry: pol/produkt_krajowy_brutto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produkt krajowy brutto
trans_list: producto interior bruto
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;


lexentry: pol/produktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: produktywność
trans_list: productividad
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;


lexentry: pol/profilaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profilaktyka
trans_list: profilaxis
sense:
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk


lexentry: pol/profilaktyka_przedekspozycyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: profilaktyka przedekspozycyjna
trans_list: profilaxis preexposición
sense:
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS


lexentry: pol/prognatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prognatyzm
trans_list: prognatismo
sense:
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna


lexentry: pol/program__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program
trans_list: programa
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań


lexentry: pol/program_telewizyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: program telewizyjny
trans_list: programa de la televisión
sense:
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;


lexentry: pol/prohibicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prohibicja
trans_list: ley seca
sense:
(urzędowy) zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium;


lexentry: pol/projekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: projekcja
trans_list: proyección
sense:
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;


lexentry: pol/projekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: projekt
trans_list: proyecto
sense:
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu


lexentry: pol/prokariont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokariont
trans_list: procarionte
sense:
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych


lexentry: pol/prokrastynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokrastynacja
trans_list: procrastinación
sense:
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;


lexentry: pol/proktolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proktolog
trans_list: proctólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy


lexentry: pol/prokurator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prokurator
trans_list: fiscal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;


lexentry: pol/proletariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariat
trans_list: proletariado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;


lexentry: pol/proletariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariat
trans_list: proletariado
sense:
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariusz
trans_list: proletario
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;


lexentry: pol/proletariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proletariusz
trans_list: proletario
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;


lexentry: pol/prolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prolog
trans_list: prólogo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;


lexentry: pol/promienie_zmierzchu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: promienie zmierzchu
trans_list: rayos anticrepusculares
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu


lexentry: pol/promieniotwórczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: promieniotwórczy
trans_list: radiactivo
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości


lexentry: pol/promieniowanie_jonizujące__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: promieniowanie jonizujące
trans_list: radiación ionizante
sense:
(fizyka, fizyczny) (medycyna, medyczny) promieniowanie, którego źródłem są substancje mające zdolność wytwarzania jonów w czasie przenikania przez materię;


lexentry: pol/promień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: promień
trans_list: radio
sense:
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;


lexentry: pol/propaganda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propaganda
trans_list: propaganda
sense:
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;


lexentry: pol/propan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propan
trans_list: propano
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/propyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: propyn
trans_list: propino
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;


lexentry: pol/prorok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prorok
trans_list: profeta
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;


lexentry: pol/prorokini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prorokini
trans_list: profetisa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości


lexentry: pol/prosta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prosta
trans_list: recta
sense:
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;


lexentry: pol/prostak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostak
trans_list: paleto
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski


lexentry: pol/prostata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prostata
trans_list: próstata | glándula prostática
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia


lexentry: pol/proszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek
trans_list: polvo
sense:
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek


lexentry: pol/proszek_do_pieczenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: proszek do pieczenia
trans_list: polvo de hornear | levadura química
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;


lexentry: pol/protagonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protagonista
trans_list: protagonista
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami


lexentry: pol/protekcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protekcjonizm
trans_list: proteccionismo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;


lexentry: pol/protektorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protektorat
trans_list: protectorado
sense:
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);


lexentry: pol/protestant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestant
trans_list: protestante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich


lexentry: pol/protestantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protestantyzm
trans_list: protestantismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;


lexentry: pol/proto-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: proto-
trans_list: proto-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/protokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: protokół
trans_list: protocolo
sense:
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;


lexentry: pol/prototyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prototyp
trans_list: prototipo
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincia
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;


lexentry: pol/prowincja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincja
trans_list: provincia
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo;


lexentry: pol/prowincjusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowincjusz
trans_list: provincial
sense:
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego


lexentry: pol/prowitamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowitamina
trans_list: provitamina
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;


lexentry: pol/prowokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prowokacja
trans_list: provocación
sense:
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody


lexentry: pol/prozaik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prozaik
trans_list: prosador
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele


lexentry: pol/prozodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prozodia
trans_list: prosodia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi


lexentry: pol/pruski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pruski
trans_list: prusiano
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy


lexentry: pol/prymatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prymatologia
trans_list: primatología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;


lexentry: pol/prymityw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: prymityw
trans_list: primitivo
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane;


lexentry: pol/prywatny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: prywatny
trans_list: privado
sense:
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)


lexentry: pol/przebiśnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebiśnieg
trans_list: campanilla de febrero | campanilla de invierno | galanto
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.


lexentry: pol/przebój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przebój
trans_list: éxito
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych


lexentry: pol/przeciek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciek
trans_list: filtración
sense:
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej


lexentry: pol/przecinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przecinek
trans_list: coma | vírgula
sense:
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;


lexentry: pol/przeciw-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: przeciw-
trans_list: a eso de
sense:
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego


lexentry: pol/przeciw__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przeciw
trans_list: contra
sense:
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem


lexentry: pol/przeciwbakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwbakteryjny
trans_list: antibacteriano
sense:
działający przeciw bakteriom, używany przy leczeniu chorób powodowanych przez bakterie, zapobiegający bakteriom


lexentry: pol/przeciwciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwciało
trans_list: anticuerpo
sense:
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;


lexentry: pol/przeciwgorączkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwgorączkowy
trans_list: antipirético
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce


lexentry: pol/przeciwgruźliczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwgruźliczy
trans_list: antituberculoso
sense:
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy


lexentry: pol/przeciwgrzybiczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwgrzybiczy
trans_list: antifúngica
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę


lexentry: pol/przeciwlotniczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwlotniczy
trans_list: antiaéreo
sense:
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi


lexentry: pol/przeciwnie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: przeciwnie
trans_list: por el contrario
sense:
nawiązuje do jakiejś sytuacji lub opinii wprowadzając sąd polemiczny lub zaprzeczający w stosunku do wypowiedzianego wcześniej


lexentry: pol/przeciwnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwnik
trans_list: adversario | rival
sense:
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę


lexentry: pol/przeciwny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwny
trans_list: contrario
sense:
(logika, logiczny) stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy;


lexentry: pol/przeciwpożarowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwpożarowy
trans_list: antiincendios | antincendios | contraincendios
sense:
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia


lexentry: pol/przeciwprądowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwprądowy
trans_list: contracorriente
sense:
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku


lexentry: pol/przeciwpsychotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwpsychotyczny
trans_list: antipsicótico
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości


lexentry: pol/przeciwwirusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwwirusowy
trans_list: antivirus
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów


lexentry: pol/przeciwzapalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwzapalny
trans_list: antiinflamatorio
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom


lexentry: pol/przeciwzmarszczkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciwzmarszczkowy
trans_list: antiarrugas
sense:
działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących


lexentry: pol/przeciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciąg
trans_list: corriente
sense:
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami


lexentry: pol/przeciętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przeciętny
trans_list: promedio | medio
sense:
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;


lexentry: pol/przeczos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przeczos
trans_list: excoriación
sense:
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;


lexentry: pol/przed-__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed-
trans_list: pre-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: delante de | ante
sense:
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności


lexentry: pol/przed__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: przed
trans_list: antes de | hacer
sense:
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmiot
trans_list: asignatura | materia
sense:
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania


lexentry: pol/przedmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmiot
trans_list: objeto
sense:
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo


lexentry: pol/przedmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedmowa
trans_list: prólogo | prefacio
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu


lexentry: pol/przedramię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedramię
trans_list: antebrazo
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka


lexentry: pol/przedsiębiorca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsiębiorca
trans_list: empresario | emprendedor
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;


lexentry: pol/przedsiębiorczość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsiębiorczość
trans_list: emprendimiento
sense:
zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym)


lexentry: pol/przedsiębiorczyni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedsiębiorczyni
trans_list: empresaria
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo


lexentry: pol/przedszkolanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedszkolanka
trans_list: maestra de párvulo de preescolar
sense:
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu


lexentry: pol/przedszkole__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedszkole
trans_list: parvulario | preescolar | escuela infantil
sense:
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;


lexentry: pol/przedział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przedział
trans_list: intervalo
sense:
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron;


lexentry: pol/przegrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegrywać
trans_list: perder
sense:
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegub
trans_list: muñeca
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) ruchome połączenie kości w kończynie, zwykle w odniesieniu do nadgarstka


lexentry: pol/przegub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegub
trans_list: articulación
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi


lexentry: pol/przegłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przegłos
trans_list: apofonía
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;


lexentry: pol/przejęzyczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejęzyczenie
trans_list: lapsus
sense:
rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;


lexentry: pol/przejściówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przejściówka
trans_list: adaptador
sense:
(potocznie, potoczny) element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaz
trans_list: origen
sense:
tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot


lexentry: pol/przekaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaz
trans_list: mensaje
sense:
treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło


lexentry: pol/przekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekaźnik
trans_list: relé
sense:
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;


lexentry: pol/przekwitanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekwitanie
trans_list: menopausia
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają


lexentry: pol/przekąska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekąska
trans_list: tapa | entremés
sense:
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;


lexentry: pol/przekątna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekątna
trans_list: diagonal
sense:
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu


lexentry: pol/przekładnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekładnik
trans_list: transformadora
sense:
(elektryczność) transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp.


lexentry: pol/przekłuwacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przekłuwacz
trans_list: máquina perforadora
sense:
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;


lexentry: pol/przelew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przelew
trans_list: transferencia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;


lexentry: pol/przelot_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przelot pospolity
trans_list: vulneraria
sense:
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej;


lexentry: pol/przemoc_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemoc domowa
trans_list: violencia doméstica
sense:
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;


lexentry: pol/przemycać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemycać
trans_list: contrabandear
sense:
nielegalnie przewozić ((dawniej, dawny) wywozić) przez granicę państwa towary (w tym zakazanye), dewizy bez poddania ich kontroli i ocleniu


lexentry: pol/przemyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przemyt
trans_list: contrabando
sense:
nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych;


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: introducir
sense:
(biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: deportado
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: cambiar de miembro
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: cargar
sense:
(matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania)


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: ceder
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc


lexentry: pol/przenosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przenosić
trans_list: calcar
sense:
(psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę;


lexentry: pol/przenośny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przenośny
trans_list: figurado | metafórico
sense:
(literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny


lexentry: pol/przepiórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepiórka
trans_list: codorniz
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;


lexentry: pol/przepona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepona
trans_list: diafragma
sense:
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów


lexentry: pol/przepuklina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepuklina
trans_list: hernia
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustka
trans_list: elemento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;


lexentry: pol/przepustka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustka
trans_list: ausencia no pagada
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś


lexentry: pol/przepustnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przepustnica
trans_list: acelerador
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów


lexentry: pol/przerost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przerost
trans_list: hipertrofia
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) powiększenie tkanki lub narządu wskutek powiększenia poszczególnych komórek


lexentry: pol/przerwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przerwa
trans_list: recreo
sense:
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś


lexentry: pol/przesadzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesadzać
trans_list: trasplantar
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wykopywać roślinę z ziemi lub wyjmować z doniczki, aby posadzić ją w innym miejscu lub innym pojemniku


lexentry: pol/przesilenie_letnie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesilenie letnie
trans_list: solsticio de verano | solsticio vernal
sense:
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego


lexentry: pol/przesilenie_zimowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesilenie zimowe
trans_list: solsticio de invierno | solsticio hiemal
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;


lexentry: pol/przesmyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesmyk
trans_list: calada
sense:
(technologia, technika, techniczny) przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko


lexentry: pol/przestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestrzeń
trans_list: espacio
sense:
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;


lexentry: pol/przestępstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przestępstwo
trans_list: delito | crimen
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;


lexentry: pol/przesyłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesyłka
trans_list: envío
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy


lexentry: pol/przesłanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przesłanie
trans_list: mensaje
sense:
główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi


lexentry: pol/przetarg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przetarg
trans_list: cariñoso
sense:
sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;


lexentry: pol/przewijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewijać
trans_list: desplazarse
sense:
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment


lexentry: pol/przewlekła_obturacyjna_choroba_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewlekła obturacyjna choroba płuc
trans_list: enfermedad pulmonar obstructiva crónica
sense:
(medycyna, medyczny) nieuleczalna, przewlekła choroba dolnej części układu oddechowego z ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, związana przede wszystkim z paleniem tytoniu


lexentry: pol/przewodniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodniczka
trans_list: guía
sense:
(turystyka, turystyczny) kobieta zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przewodnik
trans_list: guía
sense:
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.


lexentry: pol/przewodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: przewodnik
trans_list: guía
sense:
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;


lexentry: pol/przełom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełom
trans_list: atiborrar
sense:
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;


lexentry: pol/przełożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przełożenie
trans_list: relación
sense:
(technologia, technika, techniczny) w przekładniach: stosunek prędkości obrotowej wału napędzającego do prędkości obrotowej wału napędzanego


lexentry: pol/prześcieradło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prześcieradło
trans_list: sábana
sense:
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;


lexentry: pol/przy_okazji__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: przy okazji
trans_list: en tanto que
sense:
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej)


lexentry: pol/przychodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przychodnia
trans_list: clínica | consulta | consultorio
sense:
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania


lexentry: pol/przygotowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygotowywać
trans_list: preparar | disponer | acondicionar
sense:
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś


lexentry: pol/przygrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przygrywka
trans_list: antesala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu


lexentry: pol/przyimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyimek
trans_list: preposición
sense:
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;


lexentry: pol/przyjaźń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyjaźń
trans_list: amistad
sense:
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;


lexentry: pol/przykrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przykrywka
trans_list: tapadera
sense:
(przenośnie, przenośnia) instytucja lub działanie mające na celu ukrycie prawdziwych intencji, celów, zamierzeń, itp.


lexentry: pol/przymiotnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przymiotnikowy
trans_list: adjetival | adjetivo
sense:
odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem


lexentry: pol/przymrozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymrozek
trans_list: helada
sense:
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia


lexentry: pol/przymykać_oko__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przymykać oko
trans_list: hacer la vista gorda
sense:
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go


lexentry: pol/przynęta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przynęta
trans_list: cebo
sense:
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;


lexentry: pol/przypora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypora
trans_list: estribo
sense:
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;


lexentry: pol/przyprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyprawa
trans_list: especia | condimento | aderezo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;


lexentry: pol/przypływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przypływ
trans_list: marea alta
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca


lexentry: pol/przyroda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyroda
trans_list: ciencias naturales
sense:
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1)


lexentry: pol/przyrznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyrznia
trans_list: caja de ingletes
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem


lexentry: pol/przysięga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysięga
trans_list: juramento
sense:
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego


lexentry: pol/przysmak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysmak
trans_list: dulce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje


lexentry: pol/przyspieszeniomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyspieszeniomierz
trans_list: acelerómetro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;


lexentry: pol/przysposobić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysposobić
trans_list: adoptar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje


lexentry: pol/przystawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystawka
trans_list: entrada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;


lexentry: pol/przystań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przystań
trans_list: asilo
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów;


lexentry: pol/przystojny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przystojny
trans_list: apuesto
sense:
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne


lexentry: pol/przyswajać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przyswajać
trans_list: interiorizar
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp.


lexentry: pol/przysłona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłona
trans_list: apertura
sense:
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego


lexentry: pol/przysłowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowie
trans_list: proverbio | refrán
sense:
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;


lexentry: pol/przysłowiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłowiowy
trans_list: proverbial
sense:
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie


lexentry: pol/przysłówek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przysłówek
trans_list: adverbio
sense:
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;


lexentry: pol/przywieźć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywieźć
trans_list: traer
sense:
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce


lexentry: pol/przywilej_korzyści__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przywilej korzyści
trans_list: ley de la ventaja
sense:
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna faulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik


lexentry: pol/przędza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: przędza
trans_list: hilo
sense:
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;


lexentry: pol/próchnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próchnica
trans_list: caries
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;


lexentry: pol/próg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próg
trans_list: traste
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny


lexentry: pol/próżnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: próżnia
trans_list: vacío
sense:
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);


lexentry: pol/prędkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: prędkość
trans_list: velocidad | rapidez
sense:
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu


lexentry: pol/psalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psalm
trans_list: salmo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej


lexentry: pol/pseudo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: pseudo-
trans_list: pseudo-
sense:
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują


lexentry: pol/pseudoefedryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudoefedryna
trans_list: pseudoefedrina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;


lexentry: pol/pseudonauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonauka
trans_list: pseudociencia
sense:
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;


lexentry: pol/pseudonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pseudonim
trans_list: seudónimo
sense:
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;


lexentry: pol/psiakrew__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: psiakrew
trans_list: blasfemar
sense:
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)


lexentry: pol/psianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psianka
trans_list: solanácea
sense:
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;


lexentry: pol/psowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psowate
trans_list: Cánidos
sense:
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale;


lexentry: pol/psychastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychastenia
trans_list: psicastenia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem


lexentry: pol/psychiatra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatra
trans_list: psiquiatra | siquiatra
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych


lexentry: pol/psychiatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychiatria
trans_list: psiquiatría
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;


lexentry: pol/psychoaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoaktywny
trans_list: psicoactivo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psicoanálisis
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach teorii (1.1)


lexentry: pol/psychoanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoanaliza
trans_list: psicoanálisis
sense:
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach


lexentry: pol/psycholingwistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psycholingwistyka
trans_list: psicolingüística | sicolingüística
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;


lexentry: pol/psychopomp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychopomp
trans_list: psicopompo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;


lexentry: pol/psychoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoterapia
trans_list: psicoterapia
sense:
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;


lexentry: pol/psychotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: psychotyczny
trans_list: psicótico
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psicosis
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości


lexentry: pol/psychoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza
trans_list: psicosis
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;


lexentry: pol/psychoza_poporodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: psychoza poporodowa
trans_list: psicosis posparto
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;


lexentry: pol/pszczelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczelarz
trans_list: apicultor
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych


lexentry: pol/pszczoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pszczoła
trans_list: abeja
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;


lexentry: pol/ptasi_móżdżek__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ptasi móżdżek
trans_list: bobo de capirote | cabeza de alcornoque
sense:
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią


lexentry: pol/ptasie_mleczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ptasie mleczko
trans_list: leche de buche
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt;


lexentry: pol/ptasznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ptasznik
trans_list: tarántula
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae


lexentry: pol/publicystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: publicystyka
trans_list: periodismo
sense:
(literacko) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;


lexentry: pol/publikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: publikować
trans_list: publicar
sense:
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać


lexentry: pol/puchacz_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puchacz zwyczajny
trans_list: búho real
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/pudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudel
trans_list: caniche
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;


lexentry: pol/puder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puder
trans_list: polvos
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;


lexentry: pol/puderniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puderniczka
trans_list: polvera
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz


lexentry: pol/pudło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pudło
trans_list: caja
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk


lexentry: pol/puginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puginał
trans_list: obelus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.;


lexentry: pol/pulmonologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulmonologia
trans_list: neumología
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;


lexentry: pol/pulpit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pulpit
trans_list: escritorio
sense:
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pulso
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze


lexentry: pol/puls__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puls
trans_list: pulso
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca


lexentry: pol/pumeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pumeks
trans_list: piedra pómez
sense:
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;


lexentry: pol/punkt_rzutu_karnego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt rzutu karnego
trans_list: punto de penalti
sense:
(sport, sportowy) punkt, z którego wykonuje się rzut karny; w piłce nożnej znajduje się jedenaście metrów od linii bramkowej


lexentry: pol/punkt_widokowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: punkt widokowy
trans_list: mirador
sense:
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;


lexentry: pol/purpuryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purpuryna
trans_list: purpurina
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej


lexentry: pol/puryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puryzm
trans_list: purismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;


lexentry: pol/purée__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: purée
trans_list: puré
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;


lexentry: pol/pustynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pustynia
trans_list: desierto
sense:
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;


lexentry: pol/puszczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk
trans_list: cárabo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;


lexentry: pol/puszczyk_mszarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puszczyk mszarny
trans_list: carabo lapón
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Strix nebulosa, gatunek sowy zamieszkujący lasy północnej Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/putinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: putinizacja
trans_list: putinización
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych


lexentry: pol/puzon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzon
trans_list: trombón
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;


lexentry: pol/puzzle__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: puzzle
trans_list: puzle
sense:
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek;


lexentry: pol/pułk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pułk
trans_list: regimiento
sense:
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;


lexentry: pol/pylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pylon
trans_list: pilón
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie;


lexentry: pol/pysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysk
trans_list: hocico
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)


lexentry: pol/pysoń_smukły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pysoń smukły
trans_list: caramel | trombera | trompero lirio
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;


lexentry: pol/pytanie_retoryczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pytanie retoryczne
trans_list: pregunta retórica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: polvo
sense:
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu;


lexentry: pol/pył__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pył
trans_list: polvo
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych;


lexentry: pol/pójdźka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pójdźka zwyczajna
trans_list: mochuelo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Athene noctua, gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny puszczykowatych;


lexentry: pol/półgłupek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półgłupek
trans_list: tontucio
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny albo mówienia o kimś z dezaprobatą


lexentry: pol/półka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półka
trans_list: estante | estantería
sense:
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów


lexentry: pol/północnowietnamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: północnowietnamski
trans_list: norvietnamita
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu)


lexentry: pol/półpasiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półpasiec
trans_list: herpes zóster
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;


lexentry: pol/półprzewodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półprzewodnik
trans_list: semiconductor
sense:
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;


lexentry: pol/półsamogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półsamogłoska
trans_list: deslizar
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej


lexentry: pol/półsłodki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: półsłodki
trans_list: semi-dulce
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki


lexentry: pol/półton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półton
trans_list: semitono
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym;


lexentry: pol/półwysep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: półwysep
trans_list: península
sense:
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;


lexentry: pol/półwytrawny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: półwytrawny
trans_list: semiseco
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim


lexentry: pol/pączek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pączek
trans_list: berlina
sense:
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;


lexentry: pol/pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęd
trans_list: brote
sense:
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;


lexentry: pol/pędzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pędzel
trans_list: pincel | brocha
sense:
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;


lexentry: pol/pępek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępek
trans_list: ombligo
sense:
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;


lexentry: pol/pępowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pępowina
trans_list: cordón umbilical
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze


lexentry: pol/pęseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęseta
trans_list: pinzas
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś


lexentry: pol/pęto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pęto
trans_list: maniota | traba
sense:
wiązadło z powroza, łańcucha, rzemienia nakładane na przednie nogi zwierząt w celu ograniczenia swobody ich ruchów


lexentry: pol/płakać_jak_bóbr__czasownik__1
sense_num: 01
sense: płakać żałośnie, rzewnie
written_rep: płakać jak bóbr
trans_list:
deshacerse en lágrimas | llorar a lágrima viva | llorar a mares | llorar a moco tendido | llorar como una Magdalena


lexentry: pol/płakać_nad_rozlanym_mlekiem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: płakać nad rozlanym mlekiem
trans_list: a lo hecho, pecho
sense:
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie


lexentry: pol/płaskostopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskostopie
trans_list: pie plano
sense:
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;


lexentry: pol/płaskowyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaskowyż
trans_list: altiplano | meseta | altiplanicie
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;


lexentry: pol/płaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płaszcz
trans_list: abrigo
sense:
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;


lexentry: pol/płetwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa
trans_list: aleta
sense:
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;


lexentry: pol/płetwa_sterowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płetwa sterowa
trans_list: pala del timón
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku;


lexentry: pol/płeć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płeć
trans_list: sexo | género
sense:
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;


lexentry: pol/płucny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: płucny
trans_list: pulmonar
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc


lexentry: pol/płyn_Lugola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyn Lugola
trans_list: disolución de Lugol | lugol
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;


lexentry: pol/płyta_główna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: płyta główna
trans_list: placa base
sense:
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;


lexentry: pol/pływak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pływak
trans_list: flotador
sense:
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy


lexentry: pol/quesadilla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: quesadilla
trans_list: quesadilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;


lexentry: pol/rabin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rabin
trans_list: rabino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;


lexentry: pol/rachatłukum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachatłukum
trans_list: lokum | lucumi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;


lexentry: pol/rachunek_całkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunek całkowy
trans_list: cálculo integral
sense:
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;


lexentry: pol/rachunki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rachunki
trans_list: aritmética
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania


lexentry: pol/racica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racica
trans_list: pezuña
sense:
(zoologia, zoologiczny) kopyto zwierząt parzystokopytnych, stanowiące rogową okrywę ostatniego członu trzeciego i czwartego palca;


lexentry: pol/racjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: racjonalizacja
trans_list: racionalización
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: acaso
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: acaso
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia


lexentry: pol/raczej__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: raczej
trans_list: acaso
sense:
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe


lexentry: pol/raczkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: raczkować
trans_list: andar a gatas | gatear
sense:
(potocznie, potoczny) o niemowlętach: poruszać się podpierając się na rękach i kolanach; chodzić na czworaka


lexentry: pol/rad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rad
trans_list: radio
sense:
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;


lexentry: pol/rada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rada
trans_list: consejo
sense:
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu


lexentry: pol/radar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radar
trans_list: radar
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;


lexentry: pol/radca_prawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radca prawny
trans_list: asesor legal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zatrudniony w jakiejś instytucji, który udziela porad i opinii prawnych oraz występuje w imieniu instytucji przed sądami i organami arbitrażowymi


lexentry: pol/radian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radian
trans_list: radián
sense:
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;


lexentry: pol/radiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiator
trans_list: radiador
sense:
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;


lexentry: pol/radio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: radio-
trans_list: radio-
sense:
…stosowany w złożeniach podkreślających, że coś wykorzystuje fale radiowe lub ma wbudowane radio (urządzenie), radiowy; względnie wykorzystuje zjawiska związane z promieniowaniem


lexentry: pol/radioaktywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioaktywność
trans_list: radioactividad
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma


lexentry: pol/radiometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radiometr
trans_list: radiómetro
sense:
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;


lexentry: pol/radioteleskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radioteleskop
trans_list: radiotelescopio
sense:
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;


lexentry: pol/radler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radler
trans_list: clara
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego;


lexentry: pol/radon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radon
trans_list: radón
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;


lexentry: pol/radość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: radość
trans_list: alegría
sense:
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski


lexentry: pol/ragoût__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ragoût
trans_list: ragú
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/raj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raj
trans_list: paraíso
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;


lexentry: pol/rak_jelita_grubego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rak jelita grubego
trans_list: cáncer colorrectal | cáncer de colon
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;


lexentry: pol/rakieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rakieta
trans_list: cohete | misil
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym


lexentry: pol/ramadan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramadan
trans_list: ramadán
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)


lexentry: pol/ramen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ramen
trans_list: ramen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;


lexentry: pol/rana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rana
trans_list: herida | llaga
sense:
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;


lexentry: pol/randka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: randka
trans_list: cita | encuentro
sense:
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu


lexentry: pol/ranga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ranga
trans_list: rango
sense:
(statystyka, statystyczny) w najprostszej wersji numer kolejny obserwacji statystycznej w próbie po uporządkowaniu obserwacji według wartości jednej ze zmiennych


lexentry: pol/raniuszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raniuszek
trans_list: mito | chamarón
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;


lexentry: pol/rasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rasizm
trans_list: racismo
sense:
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: angelote | pez ángel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach;


lexentry: pol/raszpla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: raszpla
trans_list: arpía | cacatúa
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) obraźliwie o kobiecie, najczęściej brzydkiej, źle zbudowanej lub starszej


lexentry: pol/ratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ratyfikacja
trans_list: ratificación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy


lexentry: pol/rdest_ptasi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdest ptasi
trans_list: centinodia
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach lecznicznych;


lexentry: pol/rdzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń
trans_list: raíz
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;


lexentry: pol/rdzeń_kręgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rdzeń kręgowy
trans_list: médula espinal
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała


lexentry: pol/reaktancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktancja
trans_list: reactancia
sense:
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji;


lexentry: pol/reaktor_katalityczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reaktor katalityczny
trans_list: catalizador
sense:
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin;


lexentry: pol/realgar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realgar
trans_list: rejalgar
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;


lexentry: pol/realizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: realizm
trans_list: realismo
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;


lexentry: pol/reanimacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reanimacja
trans_list: reanimación
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania


lexentry: pol/rebetiko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rebetiko
trans_list: rebétiko
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;


lexentry: pol/recenzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recenzja
trans_list: crítica
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu


lexentry: pol/recepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: recepcja
trans_list: recepción
sense:
(książkowy) (sztuka) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce


lexentry: pol/receptura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: receptura
trans_list: formulación
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;


lexentry: pol/reda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reda
trans_list: rada
sense:
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;


lexentry: pol/redaktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: redaktor
trans_list: editor
sense:
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych


lexentry: pol/redukować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: redukować
trans_list: reducir
sense:
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru


lexentry: pol/referencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referencja
trans_list: referencia
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;


lexentry: pol/referendum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: referendum
trans_list: referéndum | plebiscito
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;


lexentry: pol/refleksoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refleksoterapia
trans_list: reflexoterapia
sense:
alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele


lexentry: pol/refować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: refować
trans_list: filón
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek


lexentry: pol/refrakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refrakcja
trans_list: refracción
sense:
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;


lexentry: pol/refren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: refren
trans_list: estribillo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst


lexentry: pol/regencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regencja
trans_list: regencia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę


lexentry: pol/regent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regent
trans_list: regente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;


lexentry: pol/regentka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regentka
trans_list: regente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta, która pełni funkcję regenta


lexentry: pol/region__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: region
trans_list: región
sense:
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi


lexentry: pol/regionalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: regionalizm
trans_list: regionalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;


lexentry: pol/regulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: regulować
trans_list: ajustar | regular
sense:
(technologia, technika, techniczny) nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: rehabilitación
sense:
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;


lexentry: pol/rehabilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rehabilitacja
trans_list: rehabilitación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw;


lexentry: pol/reinkarnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reinkarnacja
trans_list: reencarnación
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;


lexentry: pol/rejon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rejon
trans_list: demarcación
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;


lexentry: pol/rekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekin
trans_list: tiburón
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;


lexentry: pol/reklama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklama
trans_list: anuncio | publicidad | reclamo
sense:
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;


lexentry: pol/reklamacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamacja
trans_list: afección
sense:
zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi


lexentry: pol/reklamować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: reklamować
trans_list: alegar
sense:
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi


lexentry: pol/rekonkwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonkwista
trans_list: reconquista
sense:
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;


lexentry: pol/rekonstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekonstrukcja
trans_list: reconstrucción
sense:
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana


lexentry: pol/rekreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekreacja
trans_list: distracción
sense:
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej


lexentry: pol/rekrutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekrutacja
trans_list: reclutamiento
sense:
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.;


lexentry: pol/rekuperator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekuperator
trans_list: recuperador
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów


lexentry: pol/rekwizyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rekwizyt
trans_list: utilería
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;


lexentry: pol/religia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: religia
trans_list: religión
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;


lexentry: pol/relikwia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: relikwia
trans_list: reliquia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;


lexentry: pol/remis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: remis
trans_list: empate
sense:
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta


lexentry: pol/renesans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renesans
trans_list: Renacimiento
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;


lexentry: pol/renesansowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: renesansowy
trans_list: renacentista
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu


lexentry: pol/renifer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: renifer
trans_list: reno
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;


lexentry: pol/reportaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reportaż
trans_list: reportaje
sense:
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;


lexentry: pol/repozytorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: repozytorium
trans_list: repositorio
sense:
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje


lexentry: pol/republika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika
trans_list: república
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;


lexentry: pol/republika_bananowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republika bananowa
trans_list: república bananera
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy;


lexentry: pol/republikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanin
trans_list: republicano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu


lexentry: pol/republikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: republikanizm
trans_list: republicanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu


lexentry: pol/resetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: resetować
trans_list: resetear
sense:
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku


lexentry: pol/responsorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: responsorium
trans_list: responsorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;


lexentry: pol/restrukturyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: restrukturyzacja
trans_list: reestructuración
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa;


lexentry: pol/reszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reszta
trans_list: resto
sense:
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;


lexentry: pol/retikulum_endoplazmatyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retikulum endoplazmatyczne
trans_list: retículo endoplásmico
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;


lexentry: pol/retinoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retinoid
trans_list: retinoide
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych


lexentry: pol/retoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: retoryka
trans_list: retórica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;


lexentry: pol/retroaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: retroaktywny
trans_list: retroactivo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz


lexentry: pol/reumatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatolog
trans_list: reumatólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych


lexentry: pol/reumatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reumatyzm
trans_list: reumatismo
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: inspección | registro
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) ogół działań, których celem jest znalezienie dowodów domniemanego przestępstwa lub wykroczenia


lexentry: pol/rewizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewizja
trans_list: revisión
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd wyższej instancji jako następstwo odwołania od orzeczeń sądu niższej instancji


lexentry: pol/rewolucja_francuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja francuska
trans_list: Revolución Francesa
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;


lexentry: pol/rewolucja_październikowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rewolucja październikowa
trans_list: Revolución de Octubre
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;


lexentry: pol/rezerwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezerwat
trans_list: conservar
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych


lexentry: pol/rezus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rezus
trans_list: macaco rhesus
sense:
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;


lexentry: pol/rezydentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rezydentny
trans_list: habitante
sense:
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera


lexentry: pol/reżim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: reżim
trans_list: régimen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy


lexentry: pol/ring__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ring
trans_list: cuadrilátero | ring
sense:
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;


lexentry: pol/road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: road
trans_list: Roadiense
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu;


lexentry: pol/roast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roast
trans_list: brindis cómico
sense:
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków;


lexentry: pol/robot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robot
trans_list: robot
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;


lexentry: pol/robotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: robotnica
trans_list: obrera
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace


lexentry: pol/rock__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock
trans_list: rock
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;


lexentry: pol/rock_and_roll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rock and roll
trans_list: rocanrol | rock and roll | rock ’n’ roll | rock-and-roll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;


lexentry: pol/rodeo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodeo
trans_list: jaripeo | rodeo
sense:
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków


lexentry: pol/rodonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodonit
trans_list: rodonita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;


lexentry: pol/rodzaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj
trans_list: género
sense:
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;


lexentry: pol/rodzaj_męski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj męski
trans_list: género masculino
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_nijaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj nijaki
trans_list: género neutro
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzaj_żeński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzaj żeński
trans_list: género femenino
sense:
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku


lexentry: pol/rodzajnik_nieokreślony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik nieokreślony
trans_list: artículo indefinido
sense:
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)


lexentry: pol/rodzajnik_określony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzajnik określony
trans_list: artículo definido
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych


lexentry: pol/rodzimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzimek
trans_list: pepita
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie


lexentry: pol/rodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina
trans_list: familia | parentela
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo;


lexentry: pol/rodzina_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rodzina językowa
trans_list: familia lingüística
sense:
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;


lexentry: pol/rogowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rogowiec
trans_list: pedernal
sense:
(geologia, geologiczny) czarna, brunatna lub szara skała osadowa lub przeobrażona, składająca się głównie z krzemionki


lexentry: pol/rok_szkolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok szkolny
trans_list: año escolar
sense:
(szkolnictwo, szkolny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;


lexentry: pol/rok_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rok świetlny
trans_list: año luz
sense:
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;


lexentry: pol/rokfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokfor
trans_list: roquefort
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) ostry w smaku ser z charakterystycznymi żyłkami niebieskozielonej pleśni wytwarzany z mleka owczego;


lexentry: pol/rokitnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokitnik
trans_list: espino amarillo
sense:
(botanika, botaniczny) Hippophaë rhamnoides, gatunek krzewu posiadającego podłużne, srebrzyste liście i niewielkie, pomarańczowe owoce bogate w witaminę C;


lexentry: pol/rokoko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokoko
trans_list: rococó
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;


lexentry: pol/rokosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokosz
trans_list: sedición
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;


lexentry: pol/rokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rokować
trans_list: amanecer
sense:
prowadzić dyskusję dyplomatyczną mającą doprowadzić do osiągnięcia porozumienia między stronami rozmowy


lexentry: pol/rola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rola
trans_list: rol
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora


lexentry: pol/rolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolada
trans_list: brazo de gitano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą


lexentry: pol/rolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rolnictwo
trans_list: agricultura
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;


lexentry: pol/romaji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romaji
trans_list: romaji
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;


lexentry: pol/romanizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: romanizować
trans_list: romanizar
sense:
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę


lexentry: pol/romantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: romantyzm
trans_list: romanticismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;


lexentry: pol/rondel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rondel
trans_list: daga rondel
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj utworu wywodzący się z poezji starofrancuskiej;


lexentry: pol/ropa_naftowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ropa naftowa
trans_list: petróleo
sense:
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;


lexentry: pol/rosyjska_ruletka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosyjska ruletka
trans_list: ruleta rusa
sense:
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;


lexentry: pol/roszada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszada
trans_list: enroque
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;


lexentry: pol/roszponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roszponka
trans_list: canónigo
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo;


lexentry: pol/rosół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rosół
trans_list: caldo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;


lexentry: pol/rotawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotawirus
trans_list: rotavirus
sense:
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci;


lexentry: pol/rotor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotor
trans_list: rotor
sense:
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik


lexentry: pol/rotunda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotunda
trans_list: rotonda | rotunda
sense:
(architektura, architektoniczny) charakterystyczna dla barokowych i klasycystycznych pałaców okrągła sala reprezentacyjna


lexentry: pol/rotunda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rotunda
trans_list: redonda
sense:
(drukarstwo, drukarski) krój czcionki drukarskiej, mający zaokrąglone litery, odmiana pisma gotyckiego


lexentry: pol/router__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: router
trans_list: enrutador | rúter
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego;


lexentry: pol/rower_górski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rower górski
trans_list: bicicleta de montaña
sense:
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;


lexentry: pol/rozbieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbieg
trans_list: carrera de despegue
sense:
(lotnictwo, lotniczy) droga, jaką statek powietrzny musi pokonać, by nabrać prędkości większej od prędkości przeciągnięcia


lexentry: pol/rozbieżny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozbieżny
trans_list: divergente
sense:
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła


lexentry: pol/rozegrać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: rozegrać
trans_list: interpretar
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przebiec w określonych scenariuszem warunkach


lexentry: pol/rozejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozejm
trans_list: armisticio
sense:
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: rosetón
sense:
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;


lexentry: pol/rozeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozeta
trans_list: alcachofa
sense:
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem


lexentry: pol/rozgrzeszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgrzeszenie
trans_list: absolución
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów;


lexentry: pol/rozgwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozgwiazda
trans_list: estrella de mar
sense:
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;


lexentry: pol/rozmówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozmówki
trans_list: guía de conversación | manual de conversación
sense:
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce


lexentry: pol/rozpadlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozpadlina
trans_list: grieta
sense:
(medycyna, medyczny) głęboki linijny ubytek w naskórku i w skórze właściwej, dochodzący do głębszych jej warstw;


lexentry: pol/rozporządzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozporządzenie
trans_list: decreto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;


lexentry: pol/rozpuszczony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: rozpuszczony
trans_list: consentido
sense:
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa


lexentry: pol/rozrusznik_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrusznik serca
trans_list: marcapasos
sense:
(medycyna, medyczny) aparat wszczepiany w ciało chorego, służące do elektrycznego pobudzania mięsienia sercowego


lexentry: pol/rozrzutny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozrzutny
trans_list: antieconómico
sense:
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa


lexentry: pol/rozstrojony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstrojony
trans_list: desafinado
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości


lexentry: pol/rozstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozstęp
trans_list: estría
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;


lexentry: pol/roztwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roztwór
trans_list: solución | disolución
sense:
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;


lexentry: pol/rozum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozum
trans_list: razón | entendimiento
sense:
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;


lexentry: pol/rozumny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rozumny
trans_list: sagaz
sense:
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: disparar
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem


lexentry: pol/rozładować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozładować
trans_list: aliviar
sense:
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację


lexentry: pol/rozłóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rozłóg
trans_list: estolón
sense:
(botanika, botaniczny) wydłużone pędy niektórych roślin, które płożą się – pod lub tuż nad powierzchnią ziemi;


lexentry: pol/roślina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina
trans_list: planta | mata
sense:
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;


lexentry: pol/roślina_doniczkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: roślina doniczkowa
trans_list: planta de maceta
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ozdobna roślina sadzona w rozmaitych naczyniach i uprawiana we wnętrzach mieszkalnych lub biurowych


lexentry: pol/ruch_oporu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch oporu
trans_list: resistencia
sense:
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;


lexentry: pol/ruch_uliczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruch uliczny
trans_list: traficar
sense:
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw


lexentry: pol/rudawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudawiec
trans_list: alio
sense:
(geologia, geologiczny) twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni;


lexentry: pol/rudzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rudzik
trans_list: petirrojo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;


lexentry: pol/rumianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumianek
trans_list: camomila
sense:
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;


lexentry: pol/rumpel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rumpel
trans_list: caña del timón | barra del timón
sense:
najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci kilkumetrowego ramienia


lexentry: pol/rupia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rupia
trans_list: rupia
sense:
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;


lexentry: pol/rurociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rurociąg
trans_list: oleoducto
sense:
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;


lexentry: pol/rusałka_admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusałka admirał
trans_list: almirante
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vanessa atalanta, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych;


lexentry: pol/rusztowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rusztowanie
trans_list: andamio
sense:
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;


lexentry: pol/ruta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ruta
trans_list: ruda
sense:
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna


lexentry: pol/rwa_kulszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rwa kulszowa
trans_list: ciática
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy;


lexentry: pol/rybie_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybie oko
trans_list: ojo de pez
sense:
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°;


lexentry: pol/rybik_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybik cukrowy
trans_list: lepisma de la harina
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lepisma saccharina, gatunek bezskrzydłego owada często spotykanego w łazienkach i innych pomieszczeniach domowych;


lexentry: pol/rybny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: rybny
trans_list: pesca
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem


lexentry: pol/rybołów_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rybołów zwyczajny
trans_list: gavilán pescador
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;


lexentry: pol/rycerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerstwo
trans_list: caballería
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;


lexentry: pol/rycerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycerz
trans_list: caballero
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: grabado
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi


lexentry: pol/rycina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rycina
trans_list: imprimir
sense:
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) każda odbitka graficzna z matrycy lub płyta wykonywana dowolną techniką np. stalorytu lub miedziorytu;


lexentry: pol/rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rydz
trans_list: níscalo | robellón
sense:
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;


lexentry: pol/rygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rygiel
trans_list: tranca
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mechanizmu zamykającego, metalowy pręt lub sztabka wsuwane do odpowiedniego otworu lub skobla


lexentry: pol/rykoszet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rykoszet
trans_list: rebote
sense:
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;


lexentry: pol/rylec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rylec
trans_list: punzón
sense:
(technologia, technika, techniczny) wąskie, wydłużone narzędzie, zwykle stalowe i osadzone na drewnianej oprawce, służące do rytowania lub pisania


lexentry: pol/rym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rym
trans_list: rima
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach


lexentry: pol/rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek
trans_list: mercado
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;


lexentry: pol/rynek_pieniężny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rynek pieniężny
trans_list: mercado de dinero | mercado monetario
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok;


lexentry: pol/rysik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysik
trans_list: estilete
sense:
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy;


lexentry: pol/rysopis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rysopis
trans_list: reseña
sense:
opis szczegółów wyglądu człowieka (twarzy, znaków szczególnych itp.) używany zazwyczaj do ułatwiania odnajdywania osób poszukiwanych, zaginionych


lexentry: pol/ryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryt
trans_list: rito
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek


lexentry: pol/rytm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytm
trans_list: ritmo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;


lexentry: pol/rytuał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rytuał
trans_list: ritual
sense:
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;


lexentry: pol/ryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryza
trans_list: si los números no mienten
sense:
(leśnictwo) (technologia, technika, techniczny) przenośnik (np. w postaci rynny wyżłobionej w ziemi) służący do transportowania drewna ze stoków górskich


lexentry: pol/ryś_iberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś iberyjski
trans_list: lince ibérico
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim;


lexentry: pol/ryś_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś kanadyjski
trans_list: lince del Canadá
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior;


lexentry: pol/ryś_rudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ryś rudy
trans_list: lince rojo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/rzeczniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczniczka
trans_list: portavoz
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję


lexentry: pol/rzecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzecznik
trans_list: portavoz | vocero
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;


lexentry: pol/rzeczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik
trans_list: substantivo | sustantivo | nombre
sense:
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;


lexentry: pol/rzeczownik_odczasownikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik odczasownikowy
trans_list: gerundio
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego


lexentry: pol/rzeczownik_własny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeczownik własny
trans_list: nombre propio
sense:
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego


lexentry: pol/rzemieślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemieślnik
trans_list: artesano
sense:
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)


lexentry: pol/rzemiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło
trans_list: artesanía
sense:
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności


lexentry: pol/rzemiosło_artystyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzemiosło artystyczne
trans_list: artesanía
sense:
dziedzina sztuk plastycznych, obejmująca wytwarzanie metodami rzemieślniczymi artystycznych przedmiotów o charakterze użytkowym


lexentry: pol/rzepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepa
trans_list: nabo
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym;


lexentry: pol/rzepak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepak
trans_list: colza
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;


lexentry: pol/rzepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzepka
trans_list: rótula
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka


lexentry: pol/rzeź_niewiniątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeź niewiniątek
trans_list: degollación de los inocentes | matanza de los inocentes
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela;


lexentry: pol/rzeźba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeźba
trans_list: escultura
sense:
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;


lexentry: pol/rzeżucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzeżucha
trans_list: berro
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;


lexentry: pol/rzodkiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzodkiew
trans_list: rábano
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2)


lexentry: pol/rzucać_perły_przed_wieprze__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzucać perły przed wieprze
trans_list: dar margaritas a los cerdos
sense:
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien


lexentry: pol/rzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut
trans_list: lanzamiento
sense:
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą


lexentry: pol/rzut_dyskiem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut dyskiem
trans_list: lanzamiento de disco
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;


lexentry: pol/rzut_młotem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut młotem
trans_list: lanzamiento de martillo
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;


lexentry: pol/rzut_oszczepem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzut oszczepem
trans_list: lanzamiento de jabalina
sense:
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;


lexentry: pol/rzygacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzygacz
trans_list: gárgola
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: régimen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: orden
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby


lexentry: pol/rząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd
trans_list: Gobierno | gobierno
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;


lexentry: pol/rząd_marionetkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rząd marionetkowy
trans_list: gobierno títere
sense:
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;


lexentry: pol/rzęsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: rzęsa
trans_list: pestaña
sense:
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;


lexentry: pol/róg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg
trans_list: cuerno | asta
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;


lexentry: pol/róg_mgłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róg mgłowy
trans_list: bocina de niebla
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji


lexentry: pol/równanie_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równanie stanu
trans_list: ecuación de estado
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;


lexentry: pol/równik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równik
trans_list: ecuador
sense:
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;


lexentry: pol/równina_aluwialna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równina aluwialna
trans_list: llanura aluvial
sense:
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;


lexentry: pol/równoległościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoległościan
trans_list: paralelepípedo
sense:
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);


lexentry: pol/równoleżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równoleżnik
trans_list: paralelo
sense:
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;


lexentry: pol/równonoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc
trans_list: equinoccio
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;


lexentry: pol/równonoc_jesienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc jesienna
trans_list: equinoccio de otoño
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;


lexentry: pol/równonoc_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równonoc wiosenna
trans_list: equinoccio de primavera
sense:
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;


lexentry: pol/równouprawnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: równouprawnienie
trans_list: igualdad de derecho
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw


lexentry: pol/róż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róż
trans_list: colorete
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery;


lexentry: pol/róża_wiatrów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: róża wiatrów
trans_list: rosa de los vientos
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich)


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności


lexentry: pol/różaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różaniec
trans_list: rosario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw


lexentry: pol/różdżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: różdżka
trans_list: varita
sense:
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


lexentry: pol/ręcznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: ręcznie
trans_list: a mano | manualmente
sense:
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił


lexentry: pol/ręka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ręka
trans_list: mano
sense:
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;


lexentry: pol/ręka_rękę_myje__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: ręka rękę myje
trans_list: una mano lava a la otra, y ambas la cara
sense:
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy


lexentry: pol/rżnąć_głupa__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: rżnąć głupa
trans_list: hacerse el tonto
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) z premedytacją udawać brak doświadczenia, niewiedzę w celu wprowadzenia kogoś w błąd


lexentry: pol/sabotaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sabotaż
trans_list: sabotaje
sense:
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;


lexentry: pol/sadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadyzm
trans_list: sadismo
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera


lexentry: pol/sadzonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sadzonka
trans_list: plántula
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu


lexentry: pol/sahib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sahib
trans_list: sahib
sense:
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;


lexentry: pol/sakmar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakmar
trans_list: Sakmariense
sense:
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu;


lexentry: pol/sakralizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakralizacja
trans_list: sacralización
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nadanie religijnego charakteru osobom, przedmiotom lub zjawiskom sfery świeckiej; określenie stosowane w religioznawstwie zwłaszcza wobec instytucji społecznych


lexentry: pol/sakrament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakrament
trans_list: sacramento
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;


lexentry: pol/sakramentalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sakramentalia
trans_list: sacramental
sense:
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów;


lexentry: pol/sala_królestwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sala królestwa
trans_list: Salón de Reino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy;


lexentry: pol/salami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salami
trans_list: salami
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;


lexentry: pol/salceson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salceson
trans_list: queso de cabeza | cabeza de jabalí | queso de cerdo
sense:
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;


lexentry: pol/saldo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saldo
trans_list: balance
sense:
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona "Ma") pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona "Winien") w danym okresie;


lexentry: pol/salezjanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salezjanin
trans_list: salesiano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko;


lexentry: pol/salina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salina
trans_list: salina
sense:
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;


lexentry: pol/salmonella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salmonella
trans_list: salmonela
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;


lexentry: pol/salomonowy_wyrok__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: salomonowy wyrok
trans_list: juicio salomónico | sentencia salomónica
sense:
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa mexicana
sense:
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa mexicana
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zimny, często pikantny, sos ze zmiksowanych lub posiekanych warzyw albo owoców; specjalność kuchni meksykańskiej;


lexentry: pol/salsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsa
trans_list: salsa mexicana
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;


lexentry: pol/salsefia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: salsefia
trans_list: salsifí
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie;


lexentry: pol/samochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód
trans_list: coche | automóvil
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/samochód_dostawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód dostawczy
trans_list: camioneta | furgoneta
sense:
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków


lexentry: pol/samochód_osobowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samochód osobowy
trans_list: turismo | automóvil de turismo
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;


lexentry: pol/samogwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogwałt
trans_list: masturbación
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (pejoratywnie, pejoratywny) (fizjologia, fizjologiczny) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych


lexentry: pol/samogłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłoska
trans_list: vocal
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;


lexentry: pol/samogłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samogłów
trans_list: pez luna
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;


lexentry: pol/samolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samolot
trans_list: avión | aeroplano
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;


lexentry: pol/samorząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samorząd
trans_list: concejo
sense:
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny


lexentry: pol/samosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samosa
trans_list: samosa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa kuchni indyjskiej, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju


lexentry: pol/samowar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samowar
trans_list: samovar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;


lexentry: pol/samożywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywność
trans_list: autotrofia | nutrición autótrofa
sense:
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska


lexentry: pol/samożywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: samożywny
trans_list: autótrofo
sense:
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;


lexentry: pol/sampler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sampler
trans_list: muestreador | sampler
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;


lexentry: pol/samum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: samum
trans_list: simún
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie;


lexentry: pol/sanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanacja
trans_list: cura
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;


lexentry: pol/sandacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandacz
trans_list: lucioperca
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;


lexentry: pol/sandałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sandałowiec
trans_list: sándalo
sense:
(botanika, botaniczny) Santalum wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: sanción
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa


lexentry: pol/sankcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sankcja
trans_list: asentimiento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję


lexentry: pol/sanktuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanktuarium
trans_list: santuario
sense:
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;


lexentry: pol/sanskryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sanskryt
trans_list: sánscrito
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;


lexentry: pol/saper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: saper
trans_list: zapador | gastador
sense:
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;


lexentry: pol/sardela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardela
trans_list: boquerón
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;


lexentry: pol/sardynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sardynka
trans_list: sardina
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;


lexentry: pol/sarkoidoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sarkoidoza
trans_list: sarcoidosis
sense:
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satélite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satelita
trans_list: satélite
sense:
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;


lexentry: pol/satelita__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: satelita
trans_list: satélite
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki


lexentry: pol/satyra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: satyra
trans_list: sátira
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;


lexentry: pol/sauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sauna
trans_list: sauna
sense:
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;


lexentry: pol/sauté__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sauté
trans_list: salteado
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki


lexentry: pol/sawanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sawanna
trans_list: sabana
sense:
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;


lexentry: pol/sałatka_Cezar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka Cezar
trans_list: ensalada César
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, której głównymi składnikami są sałata rzymska, grzanki i parmezan, a często także grillowany kurczak;


lexentry: pol/sałatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka
trans_list: ensalada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;


lexentry: pol/sałatka_nicejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka nicejska
trans_list: ensalada nizarda
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka, w skład której wchodzą sałata rzymska, tuńczyk, jajko, czerwona cebula, czarne oliwki, anchois i kapary, czasem też papryka, fasola szparagowa, pomidory lub pomidorki koktajlowe


lexentry: pol/sałatka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sałatka ziemniaczana
trans_list: ensalada de patatas
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: escena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;


lexentry: pol/scena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scena
trans_list: escena
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;


lexentry: pol/scenariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenariusz
trans_list: guion
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;


lexentry: pol/scenarzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: scenarzysta
trans_list: guionista
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;


lexentry: pol/sceniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sceniczny
trans_list: escénico
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru


lexentry: pol/sceptycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sceptycyzm
trans_list: escepticismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;


lexentry: pol/schistosomatoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schistosomatoza
trans_list: esquistosomiasis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;


lexentry: pol/schizma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizma
trans_list: cisma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;


lexentry: pol/schizmatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizmatyk
trans_list: cismático
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o członku innej wspólnoty religijnej, która powstała w wyniku podziału jakiejś organizacji wyznaniowej


lexentry: pol/schizofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schizofrenia
trans_list: esquizofrenia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;


lexentry: pol/schody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schody
trans_list: escalera
sense:
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;


lexentry: pol/schowek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: schowek
trans_list: portapapeles
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami


lexentry: pol/secesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesja
trans_list: modernismo
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;


lexentry: pol/secesjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: secesjonizm
trans_list: secesionismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa


lexentry: pol/sedan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sedan
trans_list: sedán
sense:
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;


lexentry: pol/seitan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seitan
trans_list: seitán
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”


lexentry: pol/sejm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejm
trans_list: dieta | parlamento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z izb parlamentu w Polsce, Litwie i Łotwie;


lexentry: pol/sejsmochronograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmochronograf
trans_list: sismocronógrafo
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów


lexentry: pol/sejsmograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmograf
trans_list: sismógrafo
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/sejsmoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmoskop
trans_list: sismoscopio
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) (dawniej, dawny) najprostsze urządzenie zdolne wykrywać zajście trzęsienia ziemi, a czasami i jego kierunek


lexentry: pol/sejsmostetoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sejsmostetoskop
trans_list: estetoscopio
sense:
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: autopsia
sense:
(medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych


lexentry: pol/sekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja
trans_list: pelotón
sense:
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania


lexentry: pol/sekcja_zwłok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekcja zwłok
trans_list: autopsia
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;


lexentry: pol/sekretariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretariat
trans_list: secretaría
sense:
dział danej instytucji, firmy bądź organizacji, który zajmuje się obsługą bieżących spraw, zwłaszcza w kontakcie z interesantami;


lexentry: pol/sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarka
trans_list: secretaria
sense:
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów


lexentry: pol/sekretarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekretarz
trans_list: secretario
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej


lexentry: pol/seks_oralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seks oralny
trans_list: sexo oral
sense:
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami


lexentry: pol/seksbomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksbomba
trans_list: bomba sexual
sense:
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie;


lexentry: pol/sekstant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekstant
trans_list: sextante
sense:
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;


lexentry: pol/seksturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksturystyka
trans_list: turismo sexual
sense:
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej


lexentry: pol/seksualizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualizacja
trans_list: sexualización
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej


lexentry: pol/seksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksualność
trans_list: sexualidad
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;


lexentry: pol/seksuolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seksuolog
trans_list: sexólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych


lexentry: pol/sekularyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekularyzacja
trans_list: Secularización
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką


lexentry: pol/sekularyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekularyzacja
trans_list: Secularización
sense:
(socjologia, socjologiczny) proces polegający na osłabianiu się wpływów kleru, kościołów lub religii na życie społeczne i upowszechnienie się świeckiego modelu życia


lexentry: pol/sekundant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekundant
trans_list: padrino
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi


lexentry: pol/sekwencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwencja
trans_list: secuencia
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji


lexentry: pol/sekwoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sekwoja
trans_list: secoya
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/semafor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semafor
trans_list: semáforo
sense:
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;


lexentry: pol/semantyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: semantyka
trans_list: semántica
sense:
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością


lexentry: pol/seminarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seminarium
trans_list: seminario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych


lexentry: pol/sen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen
trans_list: sueño
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości


lexentry: pol/sen_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sen zimowy
trans_list: hibernación | letargo
sense:
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;


lexentry: pol/seniorat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: seniorat
trans_list: antigüedad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczna zasada dziedziczenia polegająca na odziedziczeniu tytułu i władzy przez najstarszego przedstawiciela rodu;


lexentry: pol/sens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sens
trans_list: acepción
sense:
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony


lexentry: pol/separacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separacja
trans_list: separación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/separatystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: separatystyczny
trans_list: separatista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi


lexentry: pol/separatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: separatyzm
trans_list: separatismo | independentismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;


lexentry: pol/separować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: separować
trans_list: apartar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylać wspólnotę małżeństwa wraz z zablokowaniem możliwości wstępowania w nowy związek małżeński


lexentry: pol/ser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ser
trans_list: queso
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;


lexentry: pol/serbski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: serbski
trans_list: serbio
sense:
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: corazón
sense:
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;


lexentry: pol/serce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serce
trans_list: corazón
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt


lexentry: pol/serdeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: serdeczny
trans_list: cordial
sense:
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć


lexentry: pol/serum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serum
trans_list: sérum
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (fryzyjski) skoncentrowany preparat kosmetyczny lub leczniczo-kosmetyczny o lekkiej konsystencji


lexentry: pol/serum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serum
trans_list: suero
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odwirowane osocze krwi; płynna część krwi pozbawiona włóknika, która w przeciwieństwie do osocza, nie krzepnie


lexentry: pol/serwal_sawannowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwal sawannowy
trans_list: serval
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary;


lexentry: pol/serwer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwer
trans_list: servidor
sense:
(informatyka, informatyczny) program umożliwiający działanie określonej usługi w sieci komputerowej, zainstalowany na serwerze (1.1)


lexentry: pol/serwilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwilizm
trans_list: servilismo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności


lexentry: pol/serwis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: serwis
trans_list: cerner
sense:
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)


lexentry: pol/sezamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezamina
trans_list: sesamina
sense:
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym


lexentry: pol/sezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sezon
trans_list: temporada
sense:
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza


lexentry: pol/sfinks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sfinks
trans_list: esfinge
sense:
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;


lexentry: pol/shader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shader
trans_list: shader
sense:
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę,


lexentry: pol/shemale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: shemale
trans_list: travelo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) transseksualna lub transgenderyczna kobieta z męskimi narządami płciowymi, występująca w branży pornograficznej;


lexentry: pol/siatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatka
trans_list: red
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części


lexentry: pol/siatkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siatkówka
trans_list: voleibol | balonvolea | vóleibol
sense:
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;


lexentry: pol/siebie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: siebie
trans_list: se
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem


lexentry: pol/sieczkarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sieczkarnia
trans_list: cortapajas
sense:
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do cięcia słomy, trawy, siana, roślin pastewnych na sieczkę


lexentry: pol/siedem_grzechów_głównych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siedem grzechów głównych
trans_list: siete pecados capitales
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;


lexentry: pol/siekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekacz
trans_list: incisivo
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu


lexentry: pol/siekiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siekiera
trans_list: hacha
sense:
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska


lexentry: pol/siemię_lniane__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siemię lniane
trans_list: linaza
sense:
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego


lexentry: pol/sierp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierp
trans_list: hoz
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;


lexentry: pol/sierżant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sierżant
trans_list: sargento
sense:
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;


lexentry: pol/sikora_bogatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora bogatka
trans_list: carbonero común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;


lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: herrerillo común
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sildenafil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sildenafil
trans_list: sildenafilo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: factorial
sense:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik
trans_list: motor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
trans_list: turbohélice
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silos
trans_list: silo
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;


lexentry: pol/simens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: simens
trans_list: siemens
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: seno
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sio
trans_list: ahuyentar
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: hermana | sor
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/sipaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sipaj
trans_list: cipayo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz indyjski w armii brytyjskiej w Indiach;


lexentry: pol/sitowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitowie
trans_list: junco
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) roślina ziemno-wodna tworząca gęste zarośla, o rurkowatych pędach, wąskich, płaskich i szorstkich liściach, kwiatostanach układających się w kłosy lub wiechę, zajmująca brzegi wód, mokradła


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: se
sense:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: fuerza mayor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec.


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: saltar | brincar
sense:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: escala
sense:
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: escala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: escala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: escala musical
sense:
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu


lexentry: pol/skala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skala
trans_list: escala
sense:
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: escalar
sense:
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: escalar
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł;


lexentry: pol/skald__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skald
trans_list: escaldo
sense:
(literacko) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: fósil
sense:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: escáner
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: hucha
sense:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skaryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaryfikacja
trans_list: escarificación
sense:
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata;


lexentry: pol/skatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skatologia
trans_list: escatología
sense:
(literacko) termin literacki określający żarty, sceny i aluzje dotyczące fizjologicznych wydalin ludzkich;


lexentry: pol/skauting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skauting
trans_list: escultismo
sense:
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: roca
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: piedra
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skejt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skejt
trans_list: patín
sense:
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance


lexentry: pol/sklep_kolonialny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklep kolonialny
trans_list: tienda de ultramarino | ultramarinos
sense:
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: bóveda
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/sklero-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: sklero-
trans_list: esclero-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: caballo
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: asociación
sense:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: salto con pértiga | salto con garrocha
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_w_dal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok w dal
trans_list: salto de longitud
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: salto de altura
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: en cuanto | tan pronto como
sense:
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: ya que | puesto que
sense:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: caparazón | concha
sense:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: crustáceo
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: bucólico
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: skołowany
trans_list: mareado
sense:
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: extrema derecha
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
trans_list: arañar
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: almidón
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skromność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skromność
trans_list: pudor
sense:
(przestarzałe, przestarzały) cecha kogoś, kto jest powściągliwy lub wstydliwy w relacjach z osobami przeciwnej płci


lexentry: pol/skrupuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrupuł
trans_list: escrupulo
sense:
wątpliwość natury moralnej dotycząca własnego postępowania, wstrzymująca od popełnienia czynu nieetycznego


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: branquia
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: caja de cambios
sense:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi;


lexentry: pol/skrzyp_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzyp polny
trans_list: cola de caballo
sense:
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: violín
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;


lexentry: pol/skrócić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrócić
trans_list: disminuir
sense:
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrót
trans_list: abreviatura
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: acrónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: mofeta | zorrillo
sense:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: eficaz
sense:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: scooter
sense:
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: skąd
trans_list: de donde
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: skądinąd
trans_list: de lo contrario
sense:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slajd
trans_list: diapositiva
sense:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slalom
trans_list: eslalon
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slang
trans_list: jerga
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej;


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slawizm
trans_list: eslavismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/slip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slip
trans_list: dique
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających;


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: gusto
sense:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: manteca
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: grasa
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: teléfono inteligente
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smartwatch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartwatch
trans_list: reloj inteligente
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: freír
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerf
trans_list: Pitufo | pitufo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: correa
sense:
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: correa
sense:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: arco
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: francotirador
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snowboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboard
trans_list: snowboard
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/snowboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboarding
trans_list: snowboard
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: me
sense:
… wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soból
trans_list: cebellina | marta cibelina | marta cebellina | marta
sense:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: sí mismo
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjaldemokracja
trans_list: socialdemocracia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: socialismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: sociología
sense:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: socyniański
trans_list: sociniano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: lente de contacto | lentilla
sense:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soja
trans_list: soja
sense:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokolnictwo
trans_list: cetrería | halconería
sense:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: halcón
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/sokół_wędrowny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół wędrowny
trans_list: halcón peregrino
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;


