# translation

lexentry: pol/zwrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot
trans_list: izraz
sense:
zainteresowanie się czymś; zwrócenie swojego zainteresowania, uwagi w jakimś kierunku; zajęcie się czymś


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: običaj
sense:
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: običaj
sense:
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: zȗb
sense:
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: zȗb
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: zȗb
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: lomiti
sense:
(drukarstwo, drukarski) podzielić tekst gazety, książki lub czasopisma do szerokości szpalt, tabel, klisz, tytułów, itp. elementów drukarskich


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: lomiti
sense:
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: lomiti
sense:
przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: lomiti
sense:
zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany)


lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: zlatar
sense:
osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: kompleks
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: kompleks
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja zwracająca wartość pewnej funkcji w punkcie zadanym za pomocą innej;


lexentry: pol/Łk__skrót__1
sense_num: 01
written_rep: Łk
sense:
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Łukasza, Ewangelia Łukasza


lexentry: pol/łajdak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łajdak
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy


lexentry: pol/łakocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łakocie
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzeczy wartościowe, dające satysfakcję, szczęście, przede wszystkim w sensie duchowym


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: teren
sense:
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapa
trans_list: šapa
sense:
(chemia, chemiczny) element sprzętu labolatoryjnego służący do trzymania probówek (np. przy ogrzewaniu)


lexentry: pol/łapówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapówka
trans_list: míto
sense:
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
sense:
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/łososiowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: łososiowy
sense:
(kulinaria) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: los
sense:
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) (pogardliwie) naiwny, nierozgarnięty, łatwo dający się oszukać lub wykorzystywać człowiek


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: ležaj
sense:
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: ležaj
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: luk
sense:
wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii;


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: perut
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuska
trans_list: krljušt
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka zewnętrzna warstwa metalu lub tlenków niezwiązana z wyrobem


lexentry: pol/łyżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżka
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: kopula
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: kopula
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: kopula
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element muzyczny, w którym fragment utworu zawiera przejście pomiędzy kolejnymi częściami tego utworu


lexentry: pol/ściana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściana
trans_list: zid
sense:
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co wyglądająca jak pionowa płaszczyzna, utrudniająca dostęp do czegoś lub ograniczająca widoczność


lexentry: pol/ścieśniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścieśniać
trans_list: grč
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbliżać narządy artykulacyjne podczas gwarowego wymawiania części samogłosek


lexentry: pol/ściągać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: ściągać
sense:
o pojeździe zjeżdżać w bok podczas poruszania się do przodu, pomimo że kierownica/stery są ustawione na jazdę prosto


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: tètiva
sense:
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
sense:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
sense:
(kulinaria) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego, w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: brana
sense:
urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: koma
sense:
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, nie reagowaniem nawet na silne bodźce


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
sense:
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
sense:
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
sense:
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach niemniejszych od minimum argumentów i niewiększych od maksimum argumentów;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: promjer
sense:
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: Srednji vijek
sense:
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/średniówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniówka
trans_list: cezura
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: prevornica
sense:
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/świadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek
trans_list: svjedòkinja
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie


lexentry: pol/światopogląd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światopogląd
trans_list: svetonázor
sense:
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
sense:
(potocznie, potoczny) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/światło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światło
trans_list: luča
sense:
(drukarstwo, drukarski) pusta przestrzeń pomiędzy parami znaków, liniami tekstu i innymi elementami druku


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: fotofobija
sense:
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: cvrčak
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: świetlik
trans_list: krovni ptozor
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okno w pokładzie statku lub na wierzchu nadbudówki, które służy do oświetlenia wnętrza jednostki;


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: svínja
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: svínja
sense:
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę


lexentry: pol/świnka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnka
trans_list: zauške
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) dawna, złota carska moneta pięciorublowa


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: bogomolja
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: bogomolja
sense:
(architektura, architektoniczny) ogrodowa budowla romantyczna, inspirowana antykiem, wznoszona dla celów estetycznych


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: praznik
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: svet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: Sveti Nikola
sense:
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: zenica
sense:
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/źródło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źródło
trans_list: izvor
sense:
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: žaba
sense:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) klucz do rur z regulowaną szerokością rozstawu szczęki


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: jedro
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żagiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiew
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś, co staje się przyczyną, początkiem gwałtownych i dramatycznych wydarzeń


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: rebro
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: rebro
sense:
(architektura, architektoniczny) łuk przy sklepieniu, wykonany z cegły lub kamienia, służący wzmocnieniu konstrukcji;


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: rebro
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia usprawniająca wymianę ciepła przez zwiększenie powierzchni;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: jedrenje
sense:
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: jedrenje
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żelazny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazny
trans_list: železan
sense:
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: vojak
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też PAGENAME w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: stomak
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: europski bizon
sense:
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: ždral
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: ždral
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: život
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: život
sense:
w grach komputerowych: punkt na liczniku, odejmowany, gdy gracz popełni duży błąd, przy czym utrata wszystkich punktów powoduje zakończenie gry


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: žutica
sense:
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: žȗt
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: kornjača
sense:
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: kornjača
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1);


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: bocka
sense:
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłowek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


