# translation

lexentry: pol/sikora_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora modra
trans_list: лазоревка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;


lexentry: pol/sikora_północna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sikora północna
trans_list: сероголовая гаичка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;


lexentry: pol/sildenafil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sildenafil
trans_list: силденафил
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;


lexentry: pol/silikonowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: silikonowy
trans_list: силиконовый
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) o osobie z implantami silikonowymi (1.1), powiększającymi wybrane partie ciała


lexentry: pol/silnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnia
trans_list: факториал
sense:
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;


lexentry: pol/silnik_turbośmigłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silnik turbośmigłowy
trans_list: турбовинтово́й дви́гатель
sense:
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego


lexentry: pol/silos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: silos
trans_list: силос
sense:
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych;


lexentry: pol/simens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: simens
trans_list: си́менс
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;


lexentry: pol/sinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sinus
trans_list: синус
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/sio__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sio
trans_list: брысь
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci


lexentry: pol/siostra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siostra
trans_list: сестра
sense:
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki


lexentry: pol/sitcom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sitcom
trans_list: комеди́йное шо́у
sense:
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności;


lexentry: pol/się__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: się
trans_list: -ся -сь
sense:
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków


lexentry: pol/siła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siła wyższa
trans_list: стихи́йное бе́дствие
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec.


lexentry: pol/siłownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: siłownia
trans_list: моторный отсек
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną


lexentry: pol/skakać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skakać
trans_list: прыгать | скакать
sense:
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skalar
trans_list: скаля́рия
sense:
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: скаля́рный
sense:
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny;


lexentry: pol/skalar__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skalar
trans_list: скаля́рный
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł;


lexentry: pol/skamieniałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skamieniałość
trans_list: ископа́емое
sense:
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;


lexentry: pol/skaner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skaner
trans_list: сканер
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze;


lexentry: pol/skarbonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarbonka
trans_list: копилка | кубышка
sense:
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;


lexentry: pol/skarga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarga
trans_list: жалоба
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) środek prawny służący obywatelom i innym podmiotom w przypadku zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez organy administracji albo przez ich pracowników, naruszenia praworządności lub interesów skarżących, a także w razie przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania spraw;


lexentry: pol/skarga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skarga
trans_list: жалоба
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) środek odwoławczy przysługujący stronom i innym uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzający do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu


lexentry: pol/skała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skała
trans_list: утёс | скала
sense:
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok


lexentry: pol/skałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skałka
trans_list: креме́нь
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia


lexentry: pol/skejt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skejt
trans_list: [[ката́ться]] на [[ролик
sense:
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance


lexentry: pol/skimmer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skimmer
trans_list: водорез
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej


lexentry: pol/sklep_kolonialny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklep kolonialny
trans_list: бакалея
sense:
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii


lexentry: pol/sklepienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sklepienie
trans_list: свод
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;


lexentry: pol/sklero-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: sklero-
trans_list: склеро-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu


lexentry: pol/skoczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: skoczek
trans_list: конь
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;


lexentry: pol/skojarzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skojarzenie
trans_list: ассоциация | коннотация
sense:
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych


lexentry: pol/skok_o_tyczce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok o tyczce
trans_list: прыжок с шестом
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;


lexentry: pol/skok_wzwyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skok wzwyż
trans_list: прыжок в высоту
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;


lexentry: pol/skoro__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: skoro
trans_list: так как | если
sense:
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego


lexentry: pol/skorupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupa
trans_list: панцирь
sense:
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.


lexentry: pol/skorupiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skorupiak
trans_list: ракообразное
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp


lexentry: pol/skotopaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skotopaska
trans_list: пастора́ль
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki


lexentry: pol/skołowany__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: skołowany
trans_list: головокружи́тельный
sense:
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany


lexentry: pol/skrajna_prawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrajna prawica
trans_list: ультраправые
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;


lexentry: pol/skreczować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: skreczować
trans_list: ба́бки
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych


lexentry: pol/skrobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrobia
trans_list: крахмал
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;


lexentry: pol/skrupuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrupuł
trans_list: угрызения совести
sense:
wątpliwość natury moralnej dotycząca własnego postępowania, wstrzymująca od popełnienia czynu nieetycznego


lexentry: pol/skrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzele
trans_list: жабры
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;


lexentry: pol/skrzynia_biegów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzynia biegów
trans_list: коробка передач | коробка скоростей
sense:
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi;


lexentry: pol/skrzypce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrzypce
trans_list: скрипка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych;


lexentry: pol/skrót__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrót
trans_list: сокращение | аббревиатура
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;


lexentry: pol/skrótowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skrótowiec
trans_list: аббревиатура
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;


lexentry: pol/skunks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skunks
trans_list: скунс
sense:
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;


lexentry: pol/skuteczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: skuteczny
trans_list: эффективный
sense:
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt


lexentry: pol/skuter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: skuter
trans_list: моторо́ллер
sense:
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;


lexentry: pol/skąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: skąd
trans_list: откуда
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch


lexentry: pol/skądinąd__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: skądinąd
trans_list: впрочем | кстати
sense:
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją


lexentry: pol/skądinąd__zaimek__1
sense_num: 02
written_rep: skądinąd
trans_list: с другого места
sense:
z innego miejsca lub źródła niż to, o którym była mowa, i to, które mówiący lub słuchacz miał na myśli


lexentry: pol/slajd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slajd
trans_list: диапозити́в
sense:
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;


lexentry: pol/slalom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slalom
trans_list: сла́лом
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami


lexentry: pol/slang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slang
trans_list: сленг
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) gwara miejska, język jakiejś konkretnej grupy społecznej, np. slang podwórkowy


lexentry: pol/slawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: slawizm
trans_list: слави́зм
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;


lexentry: pol/smak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smak
trans_list: вкус
sense:
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;


lexentry: pol/smalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smalec
trans_list: сало | смалец
sense:
(spożywczy) (kulinaria) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;


lexentry: pol/smar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smar
trans_list: мазь
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów


lexentry: pol/smartfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smartfon
trans_list: смартфон
sense:
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;


lexentry: pol/smażyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: smażyć
trans_list: жарить
sense:
(kulinaria) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia


lexentry: pol/smerf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smerf
trans_list: смурф
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;


lexentry: pol/smoothie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smoothie
trans_list: сму́зи
sense:
(kulinaria) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: ремень | ремешок на шея
sense:
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu


lexentry: pol/smycz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smycz
trans_list: поводок
sense:
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;


lexentry: pol/smyczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: smyczek
trans_list: смычок
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;


lexentry: pol/snajper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snajper
trans_list: снайпер
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;


lexentry: pol/snowboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: snowboard
trans_list: сноубординг
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/sobie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: sobie
trans_list: себя
sense:
… (potocznie, potoczny) wyrażająca swobodę wykonywania opisywanej czynności lub przyjemność płynącą z jej wykonywania


lexentry: pol/sobie__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobie
trans_list: себя
sense:
… wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem


lexentry: pol/soból__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soból
trans_list: соболь
sense:
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;


lexentry: pol/sobą__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: sobą
trans_list: он сам
sense:
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem


lexentry: pol/socjaldemokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjaldemokracja
trans_list: социал-демократия
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;


lexentry: pol/socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjalizm
trans_list: социализм
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);


lexentry: pol/socjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socjologia
trans_list: социология
sense:
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;


lexentry: pol/socrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: socrealizm
trans_list: соцреализм
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;


lexentry: pol/socyniański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: socyniański
trans_list: социнианский
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna


lexentry: pol/soczewka_kontaktowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soczewka kontaktowa
trans_list: конта́ктная ли́нза
sense:
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;


lexentry: pol/soja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soja
trans_list: со́евые бобы́
sense:
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz


lexentry: pol/sokolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokolnictwo
trans_list: соколиная охота | сокольничество
sense:
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy


lexentry: pol/sokół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sokół
trans_list: сокол
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;


lexentry: pol/solarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solarium
trans_list: соля́рий
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stanowisko, kabina do opalania się światłem innym niż słoneczne


lexentry: pol/solidarność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solidarność
trans_list: солидарность
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie


lexentry: pol/solilokwium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solilokwium
trans_list: моноло́г
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii


lexentry: pol/solipsyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solipsyzm
trans_list: солипсизм
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;


lexentry: pol/solista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solista
trans_list: солист
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo


lexentry: pol/solistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solistka
trans_list: солистка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) artystka, która występuje bądź sama, bądź z orkiestrą, ale w partiach solowych


lexentry: pol/soliter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliter
trans_list: солитёр
sense:
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;


lexentry: pol/soliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: soliton
trans_list: солито́н
sense:
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością


lexentry: pol/solniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: solniczka
trans_list: солонка
sense:
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;


lexentry: pol/sombrero__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sombrero
trans_list: сомбре́ро
sense:
(etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii


lexentry: pol/somnolencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: somnolencja
trans_list: сонли́вость
sense:
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu;


lexentry: pol/sonata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonata
trans_list: соната
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;


lexentry: pol/sonet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sonet
trans_list: сонет
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;


lexentry: pol/sos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos
trans_list: соус | подливка
sense:
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/sos_sojowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos sojowy
trans_list: соевый соус
sense:
(kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej


lexentry: pol/sos_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sos tatarski
trans_list: тата́рский со́ус
sense:
(kulinaria) ostry sos przyrządzany z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków konserwowych lub kiszonych;


lexentry: pol/sowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa
trans_list: сова | сыч | филин
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;


lexentry: pol/sowa_jarzębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa jarzębata
trans_list: ястребиная сова
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowa_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowa śnieżna
trans_list: белая сова
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/sowietolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietolog
trans_list: советолог
sense:
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii


lexentry: pol/sowietyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sowietyzacja
trans_list: советизация
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym


lexentry: pol/spad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spad
trans_list: идёт кровь
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji;


lexentry: pol/spadek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadek
trans_list: наследство
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;


lexentry: pol/spadkobierca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadkobierca
trans_list: наследник
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś


lexentry: pol/spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochron
trans_list: парашют
sense:
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał


lexentry: pol/spadochroniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadochroniarz
trans_list: парашютист
sense:
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem


lexentry: pol/spadź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spadź
trans_list: медвя́ная роса́
sense:
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew


lexentry: pol/spalić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalić
trans_list: гнать
sense:
(sport, sportowy) (w niektórych grach zespołowych) podać piłkę do innego zawodnika swojej drużyny w chwili, gdy między nim a bramką przeciwnika nie ma żadnego zawodnika drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spalić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalić za sobą mosty
trans_list: сжечь за собой мосты | сжечь свои корабли | сжечь свои мосты
sense:
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/spalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spalony
trans_list: офсайд | положение вне игры
sense:
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej


lexentry: pol/spaniel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spaniel
trans_list: спание́ль
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach


lexentry: pol/specjalizować_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: specjalizować się
trans_list: специализироваться
sense:
(edukacja, edukacyjny) robić specjalizację; zdobywać wiedzę i umiejętności w jakiejś węższej dziedzinie nauki


lexentry: pol/spektrometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spektrometria
trans_list: спектрометрия
sense:
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;


lexentry: pol/spekulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spekulacja
trans_list: авантю́ра
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż


lexentry: pol/spermatozoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermatozoid
trans_list: сперматозоид
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin


lexentry: pol/spermina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spermina
trans_list: геронтин | мускуламин | нейридин | спермин
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;


lexentry: pol/spielbergowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: spielbergowski
trans_list: спилберговский
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z twórczością reżysera Stevena Spielberga


lexentry: pol/spinel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spinel
trans_list: шпинель
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;


lexentry: pol/spironolakton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spironolakton
trans_list: спиронолактон
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;


lexentry: pol/spirulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spirulina
trans_list: спирулина
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;


lexentry: pol/spodziectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spodziectwo
trans_list: гипоспадия
sense:
(medycyna, medyczny) wada wrodzona polegająca na lokalizacji ujścia cewki moczowej na brzusznej stronie prącia;


lexentry: pol/spojówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spojówka
trans_list: конъюнкти́ва
sense:
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek;


lexentry: pol/spowiedź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spowiedź
trans_list: исповедь
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia


lexentry: pol/społeczeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: społeczeństwo
trans_list: общество
sense:
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;


lexentry: pol/sprawozdawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprawozdawczy
trans_list: отчётный
sense:
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie


lexentry: pol/spread__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spread
trans_list: пи́ршество
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna;


lexentry: pol/sprężyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężyna
trans_list: пружина
sense:
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;


lexentry: pol/sprężysty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sprężysty
trans_list: ги́бкий
sense:
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej


lexentry: pol/spust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spust
trans_list: спусково́й крючо́к
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;


lexentry: pol/spójnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spójnik
trans_list: союз
sense:
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;


lexentry: pol/spółdzielnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółdzielnia
trans_list: кооператив
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;


lexentry: pol/spółgłoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółgłoska
trans_list: согласный | согласный звук
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;


lexentry: pol/spółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka
trans_list: общество
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;


lexentry: pol/spółka_z_ograniczoną_odpowiedzialnością__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
trans_list: общество с ограниченной ответственностью
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;


lexentry: pol/spółka_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spółka zależna
trans_list: вспомога́тельный
sense:
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu


lexentry: pol/spławik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spławik
trans_list: пловец
sense:
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;


lexentry: pol/spłonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłonka
trans_list: грунт
sense:
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego;


lexentry: pol/spłuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: spłuczka
trans_list: бачок
sense:
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem


lexentry: pol/squash__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: squash
trans_list: сквош
sense:
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;


lexentry: pol/sranie_w_banię__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: sranie w banię
trans_list: верю-не-верю
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/srać_w_gacie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: srać w gacie
trans_list: обосра́ться кирпичами
sense:
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) być bardzo zdenerwowanym, bać się, odczuwać silny strach


lexentry: pol/ssak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ssak
trans_list: млекопитающее
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;


lexentry: pol/stacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stacja
trans_list: станция | вокзал
sense:
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją


lexentry: pol/stadion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stadion
trans_list: стадион
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);


lexentry: pol/stado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stado
trans_list: стадо | стая | рой
sense:
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;


lexentry: pol/stajenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stajenka
trans_list: за́кром
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami


lexentry: pol/stalagnat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalagnat
trans_list: сталагнат
sense:
(geologia, geologiczny) mający kształt kolumny naciek jaskiniowy powstały z połączenia stalagmitu ze stalaktytem;


lexentry: pol/stalinista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinista
trans_list: сталинист | сталинец
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy


lexentry: pol/stalinistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinistka
trans_list: сталинистка
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka Józefa Stalina, stalinizmu lub członkini stalinowskiego aparatu władzy


lexentry: pol/stalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizacja
trans_list: сталинизация
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie stalinizmu


lexentry: pol/stalinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinizm
trans_list: сталинизм | сталинщина
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;


lexentry: pol/stalinowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stalinowski
trans_list: сталинский
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina


lexentry: pol/stan_cywilny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan cywilny
trans_list: гражданское состояние
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;


lexentry: pol/stan_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stan wojenny
trans_list: военное положение
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;


lexentry: pol/starofrancuski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starofrancuski
trans_list: старофранцу́зский
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;


lexentry: pol/starotestamentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: starotestamentowy
trans_list: ветхозаветный
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu


lexentry: pol/staroturecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: staroturecki
trans_list: древнетюркский
sense:
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;


lexentry: pol/starożytność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starożytność
trans_list: античность
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku


lexentry: pol/starzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: starzenie
trans_list: старе́ющий
sense:
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: стати́стика
sense:
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4)


lexentry: pol/statystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statystyka
trans_list: стати́стика
sense:
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów


lexentry: pol/statyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: statyw
trans_list: трено́га
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych


lexentry: pol/stawonóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stawonóg
trans_list: членистоногое
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;


lexentry: pol/staza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: staza
trans_list: жгут
sense:
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie


lexentry: pol/stek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stek
trans_list: бифште́кс
sense:
(kulinaria) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;


lexentry: pol/stenografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stenografia
trans_list: стенография
sense:
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;


lexentry: pol/stereotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stereotyp
trans_list: стереотип
sense:
uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;


lexentry: pol/sternik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sternik
trans_list: ко́рмчий
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadająca ów stopień


lexentry: pol/sterowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterowiec
trans_list: дирижабль
sense:
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;


lexentry: pol/sterownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sterownik
trans_list: контро́ллер
sense:
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem


lexentry: pol/stewia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stewia
trans_list: стевия
sense:
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1)


lexentry: pol/stoa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stoa
trans_list: стоа | стоя
sense:
(architektura, architektoniczny) w architekturze greckiej: wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami


lexentry: pol/stochastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: stochastyczny
trans_list: стохасти́ческий
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek


lexentry: pol/stocznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stocznia
trans_list: верфь
sense:
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;


lexentry: pol/stojak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stojak
trans_list: стеллаж
sense:
urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać


lexentry: pol/stok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stok
trans_list: склон
sense:
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem


lexentry: pol/stolarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolarz
trans_list: столяр
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;


lexentry: pol/stolica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolica
trans_list: столица
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;


lexentry: pol/stolik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stolik
trans_list: стол
sense:
(termin karciany) w brydżu: karty partnera rozgrywającego, rozłożone na stole i widoczne dla wszystkich


lexentry: pol/stomatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomatologia
trans_list: стоматология
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;


lexentry: pol/stomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stomia
trans_list: у́стьице
sense:
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione;


lexentry: pol/stonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka
trans_list: колорадский жук
sense:
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata)


lexentry: pol/stonka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonka ziemniaczana
trans_list: колорадский жук
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: сороконо́жка
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach;


lexentry: pol/stonoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stonoga
trans_list: кився́к
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: степень
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami


lexentry: pol/stopień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień
trans_list: градус
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;


lexentry: pol/stopień_najwyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień najwyższy
trans_list: превосходная степень
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy


lexentry: pol/stopień_wyższy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stopień wyższy
trans_list: сравнительная степень
sense:
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: стек
sense:
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;


lexentry: pol/stos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stos
trans_list: погребальный костёр
sense:
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego


lexentry: pol/stosunek_przerywany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek przerywany
trans_list: прерванный половой акт
sense:
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia


lexentry: pol/stosunek_płciowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stosunek płciowy
trans_list: половой акт
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;


lexentry: pol/stowarzyszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stowarzyszenie
trans_list: ассоциация | общество
sense:
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;


lexentry: pol/stożek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stożek
trans_list: конус
sense:
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;


lexentry: pol/strajk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strajk
trans_list: забастовка
sense:
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;


lexentry: pol/straponten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straponten
trans_list: откидное сиденье
sense:
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach


lexentry: pol/strateg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strateg
trans_list: стратег
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego;


lexentry: pol/strawić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: strawić
trans_list: переварить
sense:
(biologia, biologiczny) o organizmie ludzkim lub zwierzęcym: rozłożyć pobrane substancje pokarmowe na prostsze związki


lexentry: pol/straż_pożarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż pożarna
trans_list: пожарная охрана
sense:
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;


lexentry: pol/straż_przybrzeżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: straż przybrzeżna
trans_list: берегова́я охра́на
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic


lexentry: pol/strażnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strażnica
trans_list: сторожева́я ба́шня
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż


lexentry: pol/strefa_erogenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strefa erogenna
trans_list: эрогенная зона
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;


lexentry: pol/streptomycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: streptomycyna
trans_list: стрептомицин
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy;


lexentry: pol/stroik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stroik
trans_list: язычо́к
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: сторона
sense:
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności


lexentry: pol/strona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona
trans_list: сторона
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;


lexentry: pol/strona_internetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strona internetowa
trans_list: сайт
sense:
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;


lexentry: pol/stronnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stronnictwo
trans_list: бить
sense:
zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/strop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strop
trans_list: перекрытие
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;


lexentry: pol/strudel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strudel
trans_list: штрудель
sense:
(kulinaria) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;


lexentry: pol/strug__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strug
trans_list: рубанок
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna


lexentry: pol/struna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: struna
trans_list: струна
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;


lexentry: pol/strup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strup
trans_list: струп
sense:
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;


lexentry: pol/strych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strych
trans_list: чердак
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;


lexentry: pol/strzemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzemię
trans_list: стремя
sense:
parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;


lexentry: pol/strzyga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzyga
trans_list: стрига | стрыга
sense:
(mitologia słowiańska) upiór karmiący się ludzką krwią, przybierający m.in. postać dziecka lub ptaka;


lexentry: pol/strzykawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: strzykawka
trans_list: шприц
sense:
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;


lexentry: pol/strączkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: strączkowy
trans_list: стручковый
sense:
(botanika, botaniczny) taki, który jest zaliczany do roślin strączkowych, czyli takich, które wytwarzają strąki


lexentry: pol/studio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: studio
trans_list: ателье́
sense:
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.


lexentry: pol/stulejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stulejka
trans_list: фимо́з
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia;


lexentry: pol/stuptut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stuptut
trans_list: гама́ша
sense:
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału;


lexentry: pol/stwórca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stwórca
trans_list: создатель | творец
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;


lexentry: pol/stygmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stygmat
trans_list: ры́льце
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rany na ciele Chrystusa, które mają również pojawiać się u osób rozpamiętujących jego mękę;


lexentry: pol/styl_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styl życia
trans_list: о́браз жи́зни
sense:
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;


lexentry: pol/stypulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulacja
trans_list: условие
sense:
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie


lexentry: pol/stypulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: stypulować
trans_list: оговаривать
sense:
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać


lexentry: pol/styropian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: styropian
trans_list: пенопласт
sense:
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;


lexentry: pol/stóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stóg
trans_list: наконе́чник
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły


lexentry: pol/stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stół
trans_list: стол
sense:
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy;


lexentry: pol/stężenie_normalne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie normalne
trans_list: норма́льность
sense:
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości;


lexentry: pol/stężenie_powierzchniowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: stężenie powierzchniowe
trans_list: поверхностная концентрация
sense:
(chemia, chemiczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni


lexentry: pol/subkontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkontynent
trans_list: субконтинент
sense:
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;


lexentry: pol/subkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subkultura
trans_list: субкультура
sense:
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;


lexentry: pol/substancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substancja
trans_list: субстанция
sense:
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: заме́на
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego;


lexentry: pol/substytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: substytucja
trans_list: заме́на
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi;


lexentry: pol/subsydium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: subsydium
trans_list: субсидия
sense:
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności


lexentry: pol/sudoku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sudoku
trans_list: судоку
sense:
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;


lexentry: pol/sufler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sufler
trans_list: суфлёр
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;


lexentry: pol/sugestywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sugestywny
trans_list: суггестивно
sense:
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący


lexentry: pol/suita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suita
trans_list: сюита
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;


lexentry: pol/sukienka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukienka
trans_list: платье
sense:
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;


lexentry: pol/sukmana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukmana
trans_list: сукмана
sense:
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;


lexentry: pol/suknia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suknia
trans_list: платье
sense:
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;


lexentry: pol/sukulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sukulent
trans_list: мясистый
sense:
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody;


lexentry: pol/sumak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sumak
trans_list: сума́х
sense:
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;


lexentry: pol/sumeryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: sumeryjski
trans_list: шумерский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków


lexentry: pol/sunnitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sunnitka
trans_list: суннитка
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu


lexentry: pol/superbohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superbohater
trans_list: супергеро́й
sense:
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;


lexentry: pol/superksiężyc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: superksiężyc
trans_list: суперлуние
sense:
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;


lexentry: pol/supernowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: supernowa
trans_list: сверхновая звезда
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;


lexentry: pol/surfing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surfing
trans_list: сёрфинг
sense:
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej


lexentry: pol/surrealistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealistyczny
trans_list: сюрреалистический
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu


lexentry: pol/surrealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: surrealizm
trans_list: сюрреализм
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;


lexentry: pol/sushi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sushi
trans_list: суши
sense:
(kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;


lexentry: pol/suspens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suspens
trans_list: напряже́ние
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot


lexentry: pol/sutanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutanna
trans_list: ря́са
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;


lexentry: pol/suterena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suterena
trans_list: жилой подвал
sense:
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych


lexentry: pol/sutra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sutra
trans_list: су́тра
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami;


lexentry: pol/suw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suw
trans_list: бой часо́в
sense:
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym


lexentry: pol/suwak_logarytmiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwak logarytmiczny
trans_list: логарифми́ческая лине́йка
sense:
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;


lexentry: pol/suweren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suweren
trans_list: суверен
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;


lexentry: pol/suwerenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: suwerenność
trans_list: суверенитет
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: свастика
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) multikulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;


lexentry: pol/swastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swastyka
trans_list: свастика
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach


lexentry: pol/swat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: swat
trans_list: сват
sense:
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego


lexentry: pol/sygnalizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sygnalizator
trans_list: сигнализатор
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi


lexentry: pol/syjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonistyczny
trans_list: сионистский
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów


lexentry: pol/syjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syjonizm
trans_list: сиони́зм
sense:
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;


lexentry: pol/syk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syk
trans_list: шипение
sense:
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”


lexentry: pol/sylaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sylaba
trans_list: слог
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;


lexentry: pol/symbol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symbol
trans_list: символ
sense:
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;


lexentry: pol/symfonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: symfonia
trans_list: симфония
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;


lexentry: pol/symfoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: symfoniczny
trans_list: симфонический
sense:
związany z wieloosobową orkiestrą, w skład której wchodzą instrumenty smyczkowe, instrumenty dęte i perkusyjne


lexentry: pol/synapsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synapsa
trans_list: синапс
sense:
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej


lexentry: pol/syndrom_miodowego_miesiąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom miodowego miesiąca
trans_list: синдром медового месяца
sense:
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne


lexentry: pol/syndrom_sztokholmski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndrom sztokholmski
trans_list: стокго́льмский синдро́м
sense:
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;


lexentry: pol/syndykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syndykalizm
trans_list: синдикализм
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;


lexentry: pol/synergia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synergia
trans_list: синерги́я
sense:
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników


lexentry: pol/synestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synestezja
trans_list: синестези́я
sense:
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;


lexentry: pol/synod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: synod
trans_list: синод
sense:
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich


lexentry: pol/syntagma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntagma
trans_list: синтагма
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;


lexentry: pol/syntezator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syntezator
trans_list: синтеза́тор
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;


lexentry: pol/syrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrena
trans_list: сирена
sense:
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend;


lexentry: pol/syrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syrop
trans_list: сироп
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)


lexentry: pol/system_operacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system operacyjny
trans_list: операционная система
sense:
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;


lexentry: pol/system_plików__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: system plików
trans_list: файловая система
sense:
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;


lexentry: pol/syzyfowa_praca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: syzyfowa praca
trans_list: сизифов труд
sense:
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów


lexentry: pol/szabat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabat
trans_list: Шаббат
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;


lexentry: pol/szablodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szablodziób
trans_list: шилоклювка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;


lexentry: pol/szablonowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szablonowy
trans_list: шаблонный
sense:
(przenośnie, przenośnia) będący przejawem schematycznego myślenia, wykonany standardowo, pozbawiony waloru oryginalności


lexentry: pol/szabrownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szabrownictwo
trans_list: мародёрство
sense:
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej


lexentry: pol/szach__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szach
trans_list: шах
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;


lexentry: pol/szachownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachownica
trans_list: шахматная доска
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;


lexentry: pol/szachy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szachy
trans_list: шахматы
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;


lexentry: pol/szafa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa
trans_list: стойка
sense:
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych


lexentry: pol/szafa_grająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szafa grająca
trans_list: музыка́льный автома́т
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze


lexentry: pol/szafranowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: szafranowy
trans_list: шафра́нный
sense:
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego


lexentry: pol/szahada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szahada
trans_list: шахада
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu


lexentry: pol/szalej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalej
trans_list: болиголо́в
sense:
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;


lexentry: pol/szalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szalupa
trans_list: спаса́тельная ло́дка
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem;


lexentry: pol/szaman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaman
trans_list: шаман
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;


lexentry: pol/szamanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szamanizm
trans_list: шаманизм
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;


lexentry: pol/szamański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szamański
trans_list: шаманский
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami


lexentry: pol/szaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaniec
trans_list: шанец
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;


lexentry: pol/szanować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanować
trans_list: уважать
sense:
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem


lexentry: pol/szansa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szansa
trans_list: шанс
sense:
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności


lexentry: pol/szanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szanta
trans_list: хибара
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy


lexentry: pol/szantaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szantaż
trans_list: шантаж
sense:
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)


lexentry: pol/szara_eminencja__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: szara eminencja
trans_list: серый кардинал
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba z ukrycia sprawująca władzę lub wpływająca na podejmowanie decyzji, nie pełniąca jednocześnie funkcji adekwatnych do tych czynności


lexentry: pol/szara_strefa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szara strefa
trans_list: теневая экономика
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków).;


lexentry: pol/szarańcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarańcza
trans_list: саранча
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw;


lexentry: pol/szarlatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szarlatan
trans_list: шарлатан
sense:
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski


lexentry: pol/szaszłyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szaszłyk
trans_list: шашлык
sense:
(kulinaria) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;


lexentry: pol/szatan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatan
trans_list: сатана
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu


lexentry: pol/szatnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatnia
trans_list: гардероб
sense:
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia


lexentry: pol/szatniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szatniarz
trans_list: гардеробщик
sense:
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;


lexentry: pol/szczeniak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szczeniak
trans_list: щенок
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały


lexentry: pol/szczepionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczepionka
trans_list: прививка | вакцина
sense:
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;


lexentry: pol/szczery__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szczery
trans_list: искренний
sense:
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje


lexentry: pol/szczudłak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczudłak
trans_list: ходулочник
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;


lexentry: pol/szczęściara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szczęściara
trans_list: счастливица | удачница
sense:
(potocznie, potoczny) kobieta, której się szczęści, której się w czymś powiodło, mająca w życiu szczęście


lexentry: pol/szekspirolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirolog
trans_list: шекспи́ровский
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira


lexentry: pol/szekspirowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szekspirowski
trans_list: шекспи́ровский
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira


lexentry: pol/szelak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelak
trans_list: побежда́ть
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;


lexentry: pol/szelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szelf
trans_list: шельф
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;


lexentry: pol/szereg_homologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szereg homologiczny
trans_list: гомологический ряд
sense:
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych;


lexentry: pol/szerokość_geograficzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szerokość geograficzna
trans_list: широта́
sense:
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;


lexentry: pol/szeryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: szeryf
trans_list: засе́чка
sense:
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji;


lexentry: pol/szezlong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szezlong
trans_list: кушетка
sense:
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: скапулярий
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit


lexentry: pol/szkaplerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkaplerz
trans_list: скапулярий
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie


lexentry: pol/szkic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkic
trans_list: очерк | набросок
sense:
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)


lexentry: pol/szklarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szklarnia
trans_list: теплица
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;


lexentry: pol/szkolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkolenie
trans_list: обучение | тренировка
sense:
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności


lexentry: pol/szkoła_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkoła wyższa
trans_list: вуз
sense:
(szkolnictwo, szkolny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin


lexentry: pol/szkuner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szkuner
trans_list: шхуна
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/szlachar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachar
trans_list: средний крохаль
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;


lexentry: pol/szlachetny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szlachetny
trans_list: благородный
sense:
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny


lexentry: pol/szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlak
trans_list: маршрут
sense:
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;


lexentry: pol/szlam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlam
trans_list: ил
sense:
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych


lexentry: pol/szlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlama
trans_list: грязнокровка
sense:
(literacko) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;


lexentry: pol/szlifierka_kątowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifierka kątowa
trans_list: угловая шлифовальная машина
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;


lexentry: pol/szlifować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szlifować
trans_list: шлифовать
sense:
nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować


lexentry: pol/szmer_sercowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmer sercowy
trans_list: бормота́ть
sense:
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny


lexentry: pol/szmira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szmira
trans_list: стряпня
sense:
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz


lexentry: pol/szofar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szofar
trans_list: шофар
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;


lexentry: pol/szogun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szogun
trans_list: сёгу́н
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;


lexentry: pol/szok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szok
trans_list: шок
sense:
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem


lexentry: pol/szopenowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: szopenowski
trans_list: шопеновский
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: за́кром
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami


lexentry: pol/szopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szopka
trans_list: рождественская мистерия
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem


lexentry: pol/szot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szot
trans_list: шкот
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: шовинизм
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;


lexentry: pol/szowinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szowinizm
trans_list: шовинизм
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się brakiem tolerancji i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej


lexentry: pol/szpachlować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpachlować
trans_list: шпаклевать
sense:
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli


lexentry: pol/szpiegostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpiegostwo
trans_list: шпионаж | шпионство
sense:
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe


lexentry: pol/szpik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpik
trans_list: ко́стный мозг
sense:
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;


lexentry: pol/szpinak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpinak
trans_list: шпинат
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach


lexentry: pol/szpital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szpital
trans_list: больница | госпиталь
sense:
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;


lexentry: pol/szprotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szprotka
trans_list: ки́лька
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach


lexentry: pol/szrapnel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szrapnel
trans_list: шрапнель
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;


lexentry: pol/sztaluga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztaluga
trans_list: мольберт
sense:
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;


lexentry: pol/sztetl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztetl
trans_list: штетл
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;


lexentry: pol/sztorm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztorm
trans_list: бу́ря
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal


lexentry: pol/sztuczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczka
trans_list: трюк
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp.


lexentry: pol/sztuczne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sztuczne ognie
trans_list: фейерверк
sense:
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;


lexentry: pol/szuflada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuflada
trans_list: ящик
sense:
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;


lexentry: pol/szurf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szurf
trans_list: шурф
sense:
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych


lexentry: pol/szuwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szuwar
trans_list: заросли тростника
sense:
(biologia, biologiczny) strefa roślin (makrofitów) przybrzeżnych, występujących w litoralu jezior i rzek;


lexentry: pol/szwadron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwadron
trans_list: эскадрон
sense:
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;


lexentry: pol/szwedzki_stół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szwedzki stół
trans_list: шведский стол
sense:
(kulinaria) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;


lexentry: pol/szybkozłączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybkozłączka
trans_list: штативная площадка
sense:
(fotografia) plastikowy lub metalowy element przykręcany od spodu do aparatu, a następnie zatrzaskiwany w głowicy statywu


lexentry: pol/szybowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szybowiec
trans_list: планёр
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła;


lexentry: pol/szydełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szydełko
trans_list: крючок
sense:
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych


lexentry: pol/szyfon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfon
trans_list: шифон
sense:
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: шифр
sense:
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;


lexentry: pol/szyfr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfr
trans_list: шифр
sense:
kod, zazwyczaj ciąg cyfr, umożliwiający otwarcie niektórych zamków lub uruchomienie niektórych urządzeń


lexentry: pol/szyfrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyfrant
trans_list: шифровальщик | шифровщик
sense:
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem


lexentry: pol/szyizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyizm
trans_list: шиизм
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;


lexentry: pol/szyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyna
trans_list: рельс
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;


lexentry: pol/szynobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynobus
trans_list: рельсовый автобус
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka;


lexentry: pol/szynszyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szynszyla
trans_list: шиншилла
sense:
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;


lexentry: pol/szyszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: szyszka
trans_list: шишка
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;


lexentry: pol/sójka_złowroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sójka złowroga
trans_list: кукша
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;


lexentry: pol/sól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól
trans_list: соль
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;


lexentry: pol/sól_fizjologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sól fizjologiczna
trans_list: физиологический раствор
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;


lexentry: pol/sąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sąd
trans_list: суд
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem


lexentry: pol/sążeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sążeń
trans_list: морская са́жень
sense:
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m


lexentry: pol/sęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: sęp
trans_list: гриф | стервятник
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;


lexentry: pol/słoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słoik
trans_list: банка
sense:
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych


lexentry: pol/słonecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słonecznik
trans_list: подсолнух | подсолнечник
sense:
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/słowik_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowik rdzawy
trans_list: западный соловей
sense:
gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;


lexentry: pol/słownictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownictwo
trans_list: лексика
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów


lexentry: pol/słownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słownik
trans_list: словарь
sense:
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;


lexentry: pol/słowo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słowo
trans_list: слово
sense:
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;


lexentry: pol/słońce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słońce
trans_list: солнце
sense:
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie


lexentry: pol/słuchawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawka
trans_list: телефо́нная тру́бка
sense:
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;


lexentry: pol/słuchawki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchawki
trans_list: нау́шники
sense:
zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha


lexentry: pol/słuchowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słuchowisko
trans_list: радиопередача | радиопостановка
sense:
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;


lexentry: pol/słup_ogłoszeniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słup ogłoszeniowy
trans_list: афишная тумба
sense:
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;


lexentry: pol/służka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: służka
trans_list: тонкая колонна
sense:
(architektura, architektoniczny) w gotyku: cienka kolumienka przylegająca do filaru, podtrzymująca sklepienie;


lexentry: pol/słód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: słód
trans_list: солод
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;


lexentry: pol/tabernakulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabernakulum
trans_list: табернакля
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii


lexentry: pol/tablet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablet
trans_list: графический планшет
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;


lexentry: pol/tablica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablica
trans_list: доска
sense:
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)


lexentry: pol/tablice_logarytmiczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tablice logarytmiczne
trans_list: логарифмические таблицы
sense:
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej


lexentry: pol/tabliczka_znamionowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabliczka znamionowa
trans_list: именна́я табли́чка
sense:
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji;


lexentry: pol/taboryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taboryta
trans_list: таборит
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižke i Prokopa Wielkiego;


lexentry: pol/tabule__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tabule
trans_list: табуле
sense:
(spożywczy) (kulinaria) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;


lexentry: pol/tacos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tacos
trans_list: та́ко
sense:
(kulinaria) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów;


lexentry: pol/taczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taczka
trans_list: тачка
sense:
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;


lexentry: pol/tag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tag
trans_list: пятна́шки
sense:
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy;


lexentry: pol/tajfun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tajfun
trans_list: тайфун
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/tak__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: tak
trans_list: да
sense:
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś


lexentry: pol/tak_zwany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tak zwany
trans_list: так называемый
sense:
…używana, gdy narrator chce podkreślić swój dystans do danego pojęcia, zwrotu, wyrażenia, powiedzenia


lexentry: pol/takson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takson
trans_list: таксон
sense:
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi


lexentry: pol/taksonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taksonomia
trans_list: таксономия
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;


lexentry: pol/takt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: takt
trans_list: ба́нка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi;


lexentry: pol/taktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taktyka
trans_list: тактика
sense:
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;


lexentry: pol/tal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tal
trans_list: таллий
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: тарелка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;


lexentry: pol/talerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talerz
trans_list: тарелка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;


lexentry: pol/talib__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talib
trans_list: талиб
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;


lexentry: pol/talk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: talk
trans_list: тальк
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry


lexentry: pol/tamada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamada
trans_list: тамада
sense:
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty


lexentry: pol/tamaszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamaszek
trans_list: тама́шек
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty;


lexentry: pol/tamburyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamburyn
trans_list: бу́бен
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;


lexentry: pol/tamilski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tamilski
trans_list: тамильский
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: заты́чка
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;


lexentry: pol/tampon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tampon
trans_list: заты́чка
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;


lexentry: pol/tamto__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: tamto
trans_list: та
sense:
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten


lexentry: pol/tangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tangens
trans_list: тангенс
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;


lexentry: pol/tango__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tango
trans_list: танго
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, na której opiera się taniec tango (1.1);


lexentry: pol/taniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec
trans_list: танец
sense:
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;


lexentry: pol/taniec_brzucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taniec brzucha
trans_list: беллида́нс
sense:
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;


lexentry: pol/tanoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tanoreksja
trans_list: танорексия
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;


lexentry: pol/taoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taoizm
trans_list: даоси́зм
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;


lexentry: pol/tapczan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapczan
trans_list: тахта
sense:
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;


lexentry: pol/tapir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tapir
trans_list: тапир
sense:
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;


lexentry: pol/tarcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarcza
trans_list: щит
sense:
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych


lexentry: pol/tarczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczownik
trans_list: кавале́р
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) piechur osłaniający swą tarczą innych żołnierzy


lexentry: pol/tarczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarczyca
trans_list: щитовидная железа
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;


lexentry: pol/targi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: targi
trans_list: ярмарка
sense:
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych


lexentry: pol/tarnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarnina
trans_list: терновник
sense:
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;


lexentry: pol/tarpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarpan
trans_list: тарпан
sense:
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;


lexentry: pol/tarta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tarta
trans_list: блядь
sense:
(kulinaria) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);


lexentry: pol/tartrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tartrazyna
trans_list: тартразин
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;


lexentry: pol/taryfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taryfa
trans_list: тариф
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów


lexentry: pol/taser__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: taser
trans_list: та́зер
sense:
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych


lexentry: pol/tasiemiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tasiemiec
trans_list: солитер
sense:
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;


lexentry: pol/taszlich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taszlich
trans_list: ташлих
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;


lexentry: pol/tautologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tautologia
trans_list: тавтология
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;


lexentry: pol/taśma_perforowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: taśma perforowana
trans_list: перфолента
sense:
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: таджин
sense:
(kulinaria) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw


lexentry: pol/tażin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tażin
trans_list: таджин
sense:
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;


lexentry: pol/tchawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchawica
trans_list: трахея
sense:
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;


lexentry: pol/tchórzliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tchórzliwość
trans_list: трусливость
sense:
(lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie) cecha tego, co tchórzliwe; cecha tych, którzy są tchórzliwi


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: театр
sense:
dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);


lexentry: pol/teatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teatr
trans_list: театр
sense:
instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji


lexentry: pol/techno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: techno-
trans_list: техно-
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z muzyką techno


lexentry: pol/techno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: techno-
trans_list: техно-
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką


lexentry: pol/technokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: technokracja
trans_list: технократия
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy


lexentry: pol/teczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teczka
trans_list: па́пка
sense:
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.


lexentry: pol/tego_kwiatu_jest_pół_światu__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: tego kwiatu jest pół światu
trans_list: на ней свет клином не сошелся | на нем свет клином не сошелся
sense:
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza)


lexentry: pol/tektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tektura
trans_list: картон
sense:
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie


lexentry: pol/teleportacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teleportacja
trans_list: телепортация
sense:
(fizyka, fizyczny) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi


lexentry: pol/temperament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperament
trans_list: темперамент
sense:
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.


lexentry: pol/temperatura_wrzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: temperatura wrzenia
trans_list: температу́ра кипе́ния
sense:
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze;


lexentry: pol/templariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: templariusz
trans_list: тамплиер
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;


lexentry: pol/tempura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tempura
trans_list: те́мпура
sense:
(kulinaria) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;


lexentry: pol/ten_się_śmieje,_kto_się_śmieje_ostatni__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: ten się śmieje, kto się śmieje ostatni
trans_list: хорошо смеётся тот, кто смеётся последним
sense:
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały


lexentry: pol/tenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis
trans_list: теннис
sense:
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;


lexentry: pol/tenis_stołowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tenis stołowy
trans_list: настольный теннис
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;


lexentry: pol/teodycea__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teodycea
trans_list: теодицея
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;


lexentry: pol/teofania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teofania
trans_list: теофания
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;


lexentry: pol/teokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teokracja
trans_list: теократия
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie


lexentry: pol/teolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teolog
trans_list: богосло́в
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii


lexentry: pol/teologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teologia
trans_list: теология
sense:
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);


lexentry: pol/teoremat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoremat
trans_list: теоре́ма
sense:
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: теория
sense:
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)


lexentry: pol/teoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria
trans_list: теория
sense:
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;


lexentry: pol/teoria_względności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teoria względności
trans_list: теория относительности
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;


lexentry: pol/teratologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: teratologia
trans_list: тератология
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;


lexentry: pol/tercjarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tercjarz
trans_list: третичный
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich);


lexentry: pol/terenówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terenówka
trans_list: джип | вездеход
sense:
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: термина́тор
sense:
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca);


lexentry: pol/terminator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: terminator
trans_list: термина́тор
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii;


lexentry: pol/termistor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termistor
trans_list: терморезистор
sense:
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;


lexentry: pol/termit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: termit
trans_list: терми́т
sense:
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;


lexentry: pol/termodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termodynamika
trans_list: термодинамика
sense:
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;


lexentry: pol/termopunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: termopunktura
trans_list: прижига́ние
sense:
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;


lexentry: pol/terroryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: terroryzm
trans_list: терроризм
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;


lexentry: pol/test_ciążowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: test ciążowy
trans_list: тест на беременность
sense:
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy;


lexentry: pol/testament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testament
trans_list: завещание | завет
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;


lexentry: pol/tester__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: tester
trans_list: испыта́тель
sense:
(medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów


lexentry: pol/testosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: testosteron
trans_list: тестостерон
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;


lexentry: pol/tetrachlorometan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetrachlorometan
trans_list: четырёххло́ристый углеро́д
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;


lexentry: pol/tetum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tetum
trans_list: тетум
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego;


lexentry: pol/thali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thali
trans_list: тхали
sense:
(kulinaria) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;


lexentry: pol/thatcheryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: thatcheryzm
trans_list: тэтчери́зм
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce;


lexentry: pol/theremin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: theremin
trans_list: терменвокс
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;


lexentry: pol/tiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiara
trans_list: тиара
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;


lexentry: pol/timokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: timokracja
trans_list: тимократия
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi;


lexentry: pol/tioarsenian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioarsenian
trans_list: тиоарсенат
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego;


lexentry: pol/tioeter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tioeter
trans_list: тиоэфир
sense:
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;


lexentry: pol/tiul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tiul
trans_list: тюль
sense:
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;


lexentry: pol/tkanka_tłuszczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tkanka tłuszczowa
trans_list: жировая ткань
sense:
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;


lexentry: pol/tlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek
trans_list: окись
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;


lexentry: pol/tlenek_potasu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek potasu
trans_list: оксид калия
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;


lexentry: pol/tlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tlenek węgla
trans_list: угарный газ
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;


lexentry: pol/toast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toast
trans_list: тост
sense:
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu


lexentry: pol/toga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toga
trans_list: тога
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie


lexentry: pol/tokamak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokamak
trans_list: токама́к
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;


lexentry: pol/tokarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokarka
trans_list: токарный станок
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;


lexentry: pol/token__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: token
trans_list: жето́н
sense:
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych;


lexentry: pol/tokować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tokować
trans_list: токовать
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (o samcach ptaków) wydawać charakterystyczne dźwięki i pokazywać zrytualizowane zachowania (charakterystyczne dla gatunku), w okresie godowym, w celu zwabienia samic


lexentry: pol/toksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksyczność
trans_list: токсичность | ядовитость
sense:
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;


lexentry: pol/toksykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toksykologia
trans_list: токсикология
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;


lexentry: pol/tolerancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tolerancja
trans_list: толерантность
sense:
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;


lexentry: pol/tombola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tombola
trans_list: лотере́я
sense:
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze


lexentry: pol/tonacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonacja
trans_list: тонация
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny


lexentry: pol/tonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonik
trans_list: тоник
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk do przemywania skóry (głównie twarzy), mający działanie wzmacniające


lexentry: pol/tonsura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tonsura
trans_list: тонзура
sense:
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;


lexentry: pol/top__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: top
trans_list: акти́в
sense:
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka


lexentry: pol/topless__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topless
trans_list: топлес
sense:
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi


lexentry: pol/topnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topnienie
trans_list: фьюжн
sense:
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury


lexentry: pol/topo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: topo-
trans_list: топо-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem


lexentry: pol/topografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topografia
trans_list: топография
sense:
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;


lexentry: pol/topologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topologia
trans_list: тополо́гия
sense:
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;


lexentry: pol/toponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponim
trans_list: топоним
sense:
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);


lexentry: pol/toponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toponimia
trans_list: топони́мика
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;


lexentry: pol/topór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: topór
trans_list: топор
sense:
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;


lexentry: pol/tor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tor
trans_list: путь
sense:
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;


lexentry: pol/torbiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torbiel
trans_list: киста́
sense:
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią;


lexentry: pol/torebka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torebka
trans_list: коро́бочка
sense:
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni


lexentry: pol/torf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torf
trans_list: торф
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa występująca w postaci brunatnej lub czarnej masy, wykorzystywana jako składnik nawozów oraz jako paliwo stałe;


lexentry: pol/torfowisko_niskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torfowisko niskie
trans_list: боло́то
sense:
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne;


lexentry: pol/toroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: toroid
trans_list: тороид
sense:
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą;


lexentry: pol/torpeda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: torpeda
trans_list: торпеда
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;


lexentry: pol/tort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tort
trans_list: торт
sense:
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;


lexentry: pol/tortura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tortura
trans_list: пытка
sense:
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;


lexentry: pol/torturować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: torturować
trans_list: пытать
sense:
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji


lexentry: pol/totalitarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitarystyczny
trans_list: тоталитарный
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi


lexentry: pol/totalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totalitaryzm
trans_list: тоталитаризм
sense:
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;


lexentry: pol/totem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totem
trans_list: тотем
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;


lexentry: pol/totemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: totemizm
trans_list: тотемизм
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu


lexentry: pol/touchpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: touchpad
trans_list: се́нсорная пане́ль
sense:
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: личный данные | особенность
sense:
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę


lexentry: pol/tożsamość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tożsamość
trans_list: индивидуальность | личность | самоопределение
sense:
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech


lexentry: pol/tradycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tradycyjny
trans_list: традиционный
sense:
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją


lexentry: pol/trafiła_kosa_na_kamień__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: trafiła kosa na kamień
trans_list: нашла коса на камень
sense:
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną/równą sobie


lexentry: pol/tragarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragarz
trans_list: носильщик
sense:
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki


lexentry: pol/tragedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragedia
trans_list: трагедия
sense:
dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna;


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: трагикомедия
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne


lexentry: pol/tragikomedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tragikomedia
trans_list: трагикомедия
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;


lexentry: pol/traktat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktat
trans_list: трактат
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.


lexentry: pol/traktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traktor
trans_list: трактор
sense:
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;


lexentry: pol/tralka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tralka
trans_list: балясина
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna


lexentry: pol/tramadol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tramadol
trans_list: трамадол
sense:
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;


lexentry: pol/transakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transakcja
trans_list: опера́ция обме́на
sense:
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem


lexentry: pol/transcendentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalizm
trans_list: трансцендентизм
sense:
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;


lexentry: pol/transcendentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: transcendentalny
trans_list: трансцендентальный
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)


lexentry: pol/transformata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transformata
trans_list: видоизмени́ть
sense:
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;


lexentry: pol/transgenderyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transgenderyzm
trans_list: трансге́ндер
sense:
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem


lexentry: pol/transkrypcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transkrypcja
trans_list: транскри́пция
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos


lexentry: pol/translator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: translator
trans_list: перево́дчик
sense:
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy


lexentry: pol/transliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transliteracja
trans_list: транслитерация
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;


lexentry: pol/transmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transmisja
trans_list: трансмиссия
sense:
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych


lexentry: pol/transsubstancjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transsubstancjacja
trans_list: пресуществление
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;


lexentry: pol/transzeja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: transzeja
trans_list: траншея
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: перехо́д
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych


lexentry: pol/tranzycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzycja
trans_list: перехо́д
sense:
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej


lexentry: pol/tranzystorowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tranzystorowy
trans_list: транзисторный
sense:
(elektryczność) związany z tranzystorem, dotyczący tranzystora, zawierający tranzystory, zbudowany z tranzystorów


lexentry: pol/trasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trasować
trans_list: маршрут
sense:
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich


lexentry: pol/trauma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trauma
trans_list: ра́на
sense:
(psychologia, psychologiczny) uraz psychiczny, trwała zmiana w psychice wynikła z gwałtownego, ciężkiego przeżycia, szoku


lexentry: pol/traumatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: traumatologia
trans_list: травматология
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;


lexentry: pol/trawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawa
trans_list: трава
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;


lexentry: pol/trawestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawestować
trans_list: травестировать
sense:
(literacko) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji


lexentry: pol/trawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawienie
trans_list: пищеварение
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;


lexentry: pol/trawieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trawieniec
trans_list: сычу́г
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;


lexentry: pol/trebusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trebusz
trans_list: требушет | требюше
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;


lexentry: pol/tren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tren
trans_list: шлейф
sense:
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;


lexentry: pol/trenażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trenażer
trans_list: тренажёр
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do trenowania w warunkach sztucznych jakiejś sprawności


lexentry: pol/trend__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trend
trans_list: тенде́нция
sense:
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;


lexentry: pol/trener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trener
trans_list: тренер
sense:
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;


lexentry: pol/trening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trening
trans_list: тренировка
sense:
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: содержимое
sense:
(medycyna, medyczny) zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”


lexentry: pol/treść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: treść
trans_list: суть
sense:
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki


lexentry: pol/triak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triak
trans_list: симістор
sense:
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;


lexentry: pol/trichotillomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trichotillomania
trans_list: трихотилломания
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;


lexentry: pol/triera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triera
trans_list: триера
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;


lexentry: pol/trimaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trimaran
trans_list: тримаран
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;


lexentry: pol/trio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trio
trans_list: три́о
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny


lexentry: pol/triumf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: triumf
trans_list: триумф
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;


lexentry: pol/trockistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trockistowski
trans_list: троцкистский
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów


lexentry: pol/trockizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trockizm
trans_list: троцкизм
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;


lexentry: pol/troll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: troll
trans_list: тролль
sense:
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trolling
trans_list: троллинг
sense:
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;


lexentry: pol/trolling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trolling
trans_list: троллинг
sense:
(wędkarstwo) kontrowersyjna metoda łowienia drapieżnych ryb polegająca na ciągnięciu przynęty przyczepionej do żyłki lub linki za łódką


lexentry: pol/trubadur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trubadur
trans_list: трубадур
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literacko) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;


lexentry: pol/trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trup
trans_list: драндулет | развалюха
sense:
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód


lexentry: pol/truskawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truskawka
trans_list: клубника
sense:
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: truteń
trans_list: трутень
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;


lexentry: pol/truteń__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: truteń
trans_list: трутень
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem


lexentry: pol/trutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trutka
trans_list: отрава
sense:
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników


lexentry: pol/trwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: trwały
trans_list: прочный | стойкий
sense:
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność


lexentry: pol/tryb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb
trans_list: наклонение
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;


lexentry: pol/tryb_orzekający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb orzekający
trans_list: изъяви́тельное наклоне́ние
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;


lexentry: pol/tryb_łączący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryb łączący
trans_list: сослагательное наклонение
sense:
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość;


lexentry: pol/trybalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trybalizm
trans_list: трибализм
sense:
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych


lexentry: pol/trychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trychologia
trans_list: трихология
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy


lexentry: pol/tryftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tryftong
trans_list: трифтонг
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek


lexentry: pol/trygonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trygonometria
trans_list: тригонометрия
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;


lexentry: pol/trylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trylogia
trans_list: трилогия
sense:
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów


lexentry: pol/trymestr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trymestr
trans_list: триме́стр
sense:
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach


lexentry: pol/trzcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina
trans_list: тросник
sense:
roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;


lexentry: pol/trzcina_cukrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzcina cukrowa
trans_list: сахарный тростник
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;


lexentry: pol/trzeba__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzeba
trans_list: надо | необходимо | нужно
sense:
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej


lexentry: pol/trzewikodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzewikodziób
trans_list: китоглав
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;


lexentry: pol/trzmiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trzmiel
trans_list: шмель
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;


lexentry: pol/trznadel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel
trans_list: обыкновенная овсянка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu


lexentry: pol/trznadel_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trznadel zwyczajny
trans_list: обыкновенная овсянка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;


lexentry: pol/trój-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: trój-
trans_list: тре-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części


lexentry: pol/trójdźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójdźwięk
trans_list: триа́да
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;


lexentry: pol/trójskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójskok
trans_list: тройной прыжок
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;


lexentry: pol/trójząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trójząb
trans_list: трезубец
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;


lexentry: pol/trąba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba
trans_list: труба
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia


lexentry: pol/trąba_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąba powietrzna
trans_list: смерч
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej;


lexentry: pol/trąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trąbka
trans_list: труба
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;


lexentry: pol/trądzik_różowaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: trądzik różowaty
trans_list: розацеа
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;


lexentry: pol/tukan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tukan
trans_list: тукан
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;


lexentry: pol/tuleja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tuleja
trans_list: [[проходно́й]] [[изоля́тор]]
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca


lexentry: pol/tulipan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tulipan
trans_list: тюльпан
sense:
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;


lexentry: pol/tumiwisizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tumiwisizm
trans_list: пофигизм
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś


lexentry: pol/tundra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tundra
trans_list: тундра
sense:
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;


lexentry: pol/tunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tunika
trans_list: туни́ка
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/turbina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbina
trans_list: турбина
sense:
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;


lexentry: pol/turbulencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turbulencja
trans_list: турбуле́нтность
sense:
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób


lexentry: pol/turecki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turecki
trans_list: тюркский
sense:
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;


lexentry: pol/turkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: turkawka
trans_list: горлинка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;


lexentry: pol/turkusowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: turkusowy
trans_list: бирюзовый
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem


lexentry: pol/tusz_do_rzęs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tusz do rzęs
trans_list: тушь для ресниц
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka


lexentry: pol/twaróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twaróg
trans_list: творог
sense:
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego


lexentry: pol/twierdza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: twierdza
trans_list: крепость | твердыня
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;


lexentry: pol/tworzywo_sztuczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzywo sztuczne
trans_list: ги́бкий
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka


lexentry: pol/tworzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tworzyć
trans_list: создавать | творить
sense:
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)


lexentry: pol/tydzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tydzień
trans_list: неделя
sense:
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: плави́льный котёл
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd.


lexentry: pol/tygiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygiel
trans_list: ти́гель
sense:
element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd.


lexentry: pol/tygrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys
trans_list: тигр
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;


lexentry: pol/tygrys_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tygrys azjatycki
trans_list: тигр
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/tylda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tylda
trans_list: ти́льда
sense:
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka (˜), którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część


lexentry: pol/tymianek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tymianek
trans_list: тимьян
sense:
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;


lexentry: pol/tynk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tynk
trans_list: гипс
sense:
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.


lexentry: pol/tyran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyran
trans_list: тиран
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) udzielny władca miasta albo państwa greckiego, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie;


lexentry: pol/tyrania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrania
trans_list: тирания
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze


lexentry: pol/tyrozyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tyrozyna
trans_list: тирозин
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;


lexentry: pol/tytuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tytuł
trans_list: титул
sense:
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;


lexentry: pol/tęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęcza
trans_list: радуга
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;


lexentry: pol/tęczówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tęczówka
trans_list: радужная оболочка | ирис
sense:
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;


lexentry: pol/tętno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tętno
trans_list: пульс
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;


lexentry: pol/tłokowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: tłokowy
trans_list: поршневой
sense:
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)


lexentry: pol/tłuczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuczek
trans_list: пест
sense:
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: глуши́тель
sense:
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej


lexentry: pol/tłumik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumik
trans_list: глуши́тель
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: подавлять
sense:
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów


lexentry: pol/tłumić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłumić
trans_list: сдерживать
sense:
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć


lexentry: pol/tłusty_czwartek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłusty czwartek
trans_list: грязный четверг | жирный четверг
sense:
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;


lexentry: pol/tłuszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: tłuszcz
trans_list: жир
sense:
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ubezpieczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie
trans_list: страховка
sense:
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne


lexentry: pol/ubezpieczenie_na_życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubezpieczenie na życie
trans_list: страхова́ние жи́зни
sense:
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;


lexentry: pol/ubuntu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ubuntu
trans_list: общинность
sense:
(filozofia, filozoficzny) subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu;


lexentry: pol/uchwała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uchwała
trans_list: постановление | резолюция
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;


lexentry: pol/uczta_Baltazara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczta Baltazara
trans_list: Валтасаров пир
sense:
(biblijny) wielka uczta wydana przez Baltazara, władcy Babilonii, podczas której wykorzystano naczynia sakralne skradzione ze świątyni w Jerozolimie i wówczas ukazał się napis zapowiadający upadek władcy;


lexentry: pol/uczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczucie
trans_list: чувство
sense:
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu


lexentry: pol/uczulenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uczulenie
trans_list: аллергия
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: удар
sense:
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.)


lexentry: pol/uderzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uderzenie
trans_list: удар
sense:
zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia


lexentry: pol/udziałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: udziałowiec
trans_list: попечи́тель
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym


lexentry: pol/ujgurski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: ujgurski
trans_list: уйгурский
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach


lexentry: pol/ukaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukaz
trans_list: указ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe


lexentry: pol/ukrainizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrainizm
trans_list: украинизм
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka ukraińskiego;


lexentry: pol/ukrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukrywać
trans_list: прятать
sense:
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim


lexentry: pol/ukwiał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ukwiał
trans_list: акти́ния
sense:
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;


lexentry: pol/układ_krążenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ krążenia
trans_list: сердечно-сосудистая систе́ма
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego;


lexentry: pol/układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ nerwowy
trans_list: нервная система
sense:
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;


lexentry: pol/układ_okresowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy
trans_list: периодическая система
sense:
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;


lexentry: pol/układ_okresowy_pierwiastków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ okresowy pierwiastków
trans_list: периодическая система элементов
sense:
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;


lexentry: pol/układ_planetarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ planetarny
trans_list: плане́тная систе́ма
sense:
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;


lexentry: pol/układ_przeciwpoślizgowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ przeciwpoślizgowy
trans_list: антиблокировочная система
sense:
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania;


lexentry: pol/układ_scalony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: układ scalony
trans_list: интегра́льная схе́ма
sense:
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie;


lexentry: pol/ul_wielokorpusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ul wielokorpusowy
trans_list: журнал
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) konstrukcja służąca jako pomieszczenie dla pszczół składająca się z pojedynczych elementów


lexentry: pol/ulotny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ulotny
trans_list: бе́глый
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały


lexentry: pol/ultimatum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultimatum
trans_list: ультиматум
sense:
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;


lexentry: pol/ultradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultradźwięk
trans_list: ультразвук
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz) ;


lexentry: pol/ultrafiolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrafiolet
trans_list: ультрафиолет
sense:
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;


lexentry: pol/ultramaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultramaryna
trans_list: ультрамарин
sense:
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;


lexentry: pol/ultrasonografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ultrasonografia
trans_list: сонография | ультразвуковое исследование
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;


lexentry: pol/umami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umami
trans_list: умами
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku;


lexentry: pol/umowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: umowa
trans_list: договор
sense:
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;


lexentry: pol/uncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uncja
trans_list: унция
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;


lexentry: pol/unia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: unia
trans_list: союз
sense:
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: вдохну́ть
sense:
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć


lexentry: pol/unosić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: unosić
trans_list: ворова́ть
sense:
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce


lexentry: pol/ununoctium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununoctium
trans_list: оганесон | унуноктий
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);


lexentry: pol/ununpentium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununpentium
trans_list: унунпе́нтий
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moscovium (symbol Mc);


lexentry: pol/ununseptium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununseptium
trans_list: унунсе́птий
sense:
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tennessine (symbol Ts);


lexentry: pol/ununtrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ununtrium
trans_list: унунтрий
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: обвязка | страховочный беседка
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś


lexentry: pol/uprząż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uprząż
trans_list: упряжь
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu


lexentry: pol/uran_zubożony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uran zubożony
trans_list: обеднённый уран
sense:
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;


lexentry: pol/urbanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urbanizacja
trans_list: урбанизация
sense:
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;


lexentry: pol/urdu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urdu
trans_list: урду
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;


lexentry: pol/urojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urojenie
trans_list: бред
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji


lexentry: pol/urolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urolog
trans_list: уролог
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego


lexentry: pol/urologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urologia
trans_list: урология | уроло́гия
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;


lexentry: pol/urząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urząd
trans_list: должность | пост
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpowiedni do zadań organów zespół środków technicznych i materialnych;


lexentry: pol/urządzenie_peryferyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urządzenie peryferyjne
trans_list: вспомогательный
sense:
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach;


lexentry: pol/urzędnik_stanu_cywilnego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: urzędnik stanu cywilnego
trans_list: архива́риус
sense:
(administracja) urzędnik, który prowadzi rejestr o stanie cywilnym, narodzinach, małżeństwie i śmierci obywateli


lexentry: pol/uskok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uskok
trans_list: разлом
sense:
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;


lexentry: pol/ustawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawa
trans_list: закон
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);


lexentry: pol/ustawodawczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawczy
trans_list: законода́тельный
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw


lexentry: pol/ustawodawstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustawodawstwo
trans_list: зако́н
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie


lexentry: pol/ustnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustnik
trans_list: мундштук
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;


lexentry: pol/ustrój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ustrój
trans_list: режи́м
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa


lexentry: pol/utopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utopia
trans_list: утопия | уто́пия
sense:
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego


lexentry: pol/utrwalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrwalać
trans_list: [[граммофонный
sense:
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia


lexentry: pol/utrzymanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: utrzymanka
trans_list: подстаканник
sense:
(środowiskowy) (regionalizm, regionalny) (żartobliwie) uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem


lexentry: pol/uwertura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uwertura
trans_list: увертюра
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu


lexentry: pol/uzależnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzależnienie
trans_list: зависимость
sense:
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem


lexentry: pol/uzbrojenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzbrojenie
trans_list: осна́стка
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyposażenie statku żaglowego, składające się z omasztowania, ożaglowania i olinowania


lexentry: pol/uzdrowiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uzdrowiciel
trans_list: исцелитель | целитель
sense:
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił


lexentry: pol/ułamek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułamek
trans_list: дробь
sense:
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)


lexentry: pol/ułan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułan
trans_list: улан
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ułaskawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ułaskawienie
trans_list: поми́ловать
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;


lexentry: pol/uśmiech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: uśmiech
trans_list: улыбка
sense:
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;


lexentry: pol/użyszkodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: użyszkodnik
trans_list: ю́зверь
sense:
(slangowo) (informatyka, informatyczny) (żartobliwie) (czasem (pejoratywnie, pejoratywny)) użytkownik


lexentry: pol/vel__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: vel
trans_list: вы́мышленное и́мя
sense:
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby)


lexentry: pol/w_dół__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 02
written_rep: w dół
trans_list: вниз
sense:
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji


lexentry: pol/w_porządku__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: w porządku
trans_list: в поря́дке
sense:
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe


lexentry: pol/wacha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacha
trans_list: ваху
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych


lexentry: pol/wacik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wacik
trans_list: вытира́ть
sense:
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu


lexentry: pol/wafel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wafel
trans_list: вафля
sense:
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę


lexentry: pol/wagary__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagary
trans_list: прогул
sense:
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;


lexentry: pol/wagon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wagon
trans_list: вагон
sense:
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;


lexentry: pol/wahadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadło
trans_list: маятник
sense:
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała


lexentry: pol/wahadłowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wahadłowy
trans_list: маятниковый
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z wahadłem, działający w oparciu o wahadło


lexentry: pol/wakeboarding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakeboarding
trans_list: вейкбординг
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu wodnego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;


lexentry: pol/wakuola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wakuola
trans_list: вакуо́ль
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym;


lexentry: pol/walentynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walentynka
trans_list: валентинка
sense:
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji


lexentry: pol/waleriana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waleriana
trans_list: валерьяна | валерьянка
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;


lexentry: pol/walet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walet
trans_list: валет
sense:
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);


lexentry: pol/walijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: walijski
trans_list: валлийский
sense:
język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii;


lexentry: pol/walkman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkman
trans_list: пле́ер
sense:
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki;


lexentry: pol/walkower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: walkower
trans_list: [[лёгкий
sense:
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji;


lexentry: pol/wanilina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanilina
trans_list: ванилин
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie


lexentry: pol/wanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wanta
trans_list: ванта
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;


lexentry: pol/wapień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapień
trans_list: известня́к
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;


lexentry: pol/wapno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wapno
trans_list: известь
sense:
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;


lexentry: pol/wariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariancja
trans_list: диспе́рсия
sense:
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego;


lexentry: pol/wariat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariat
trans_list: псих
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś zachowujący się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie; zwariowany, nierozważny


lexentry: pol/wariograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wariograf
trans_list: полиграф
sense:
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;


lexentry: pol/warownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warownia
trans_list: кре́пость
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: мастерская
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/warsztat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: warsztat
trans_list: верстак
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej


lexentry: pol/wartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wartość
trans_list: ценность
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/waruga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: waruga
trans_list: молотоглав | теневая птица
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;


lexentry: pol/wasabi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasabi
trans_list: васа́би
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych;


lexentry: pol/wasal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wasal
trans_list: васса́л
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;


lexentry: pol/wat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wat
trans_list: ватт
sense:
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;


lexentry: pol/wazektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazektomia
trans_list: вазэктомия
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);


lexentry: pol/wazelina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wazelina
trans_list: вазелин
sense:
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;


lexentry: pol/wałach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałach
trans_list: мерин
sense:
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;


lexentry: pol/wałek_do_ciasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wałek do ciasta
trans_list: скалка
sense:
(kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;


lexentry: pol/ważka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ważka
trans_list: стрекоза
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;


lexentry: pol/wbić_nóż_w_plecy__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wbić nóż w plecy
trans_list: воткнуть нож в спину | всадить нож в спину
sense:
zdradzić kogoś, w podstępny, haniebny sposób przyczynić się do czyjejś klęski, do czyjegoś niepowodzenia


lexentry: pol/wcale__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: wcale
trans_list: а
sense:
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej


lexentry: pol/wcale__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: wcale
trans_list: беспристра́стно
sense:
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom


lexentry: pol/wdzięczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wdzięczność
trans_list: благодарность
sense:
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa


lexentry: pol/weber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weber
trans_list: вебер
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;


lexentry: pol/weganizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weganizm
trans_list: веганизм | веганство
sense:
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);


lexentry: pol/wegański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegański
trans_list: веганский
sense:
(kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)


lexentry: pol/wegetariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wegetariański
trans_list: вегетариа́нский
sense:
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: ве́ктор
sense:
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: ве́ктор
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: ве́ктор
sense:
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: ве́ктор
sense:
(informatyka, informatyczny) (cybernetyka, cybernetyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie


lexentry: pol/wektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wektor
trans_list: ве́ктор
sense:
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;


lexentry: pol/welon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: welon
trans_list: фата
sense:
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)


lexentry: pol/wenerolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerolog
trans_list: венеролог
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych


lexentry: pol/wenerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wenerologia
trans_list: венерология
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;


lexentry: pol/wentylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wentylator
trans_list: вентилятор | ветрогон
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;


lexentry: pol/weranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weranda
trans_list: веранда
sense:
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach.


lexentry: pol/werbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: werbel
trans_list: ма́лый бараба́н
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: ме́стный
sense:
rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa


lexentry: pol/wernakularny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wernakularny
trans_list: ме́стный
sense:
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)


lexentry: pol/wersalski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wersalski
trans_list: версальский
sense:
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem


lexentry: pol/wertykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wertykał
trans_list: вертикаль
sense:
(astronomia, astronomiczny) półokrąg koła wielkiego lub koło wielkie sfery niebieskiej przechodzące przez zenit i nadir, prostopadłe do horyzontu;


lexentry: pol/weryfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: weryfikować
trans_list: проверять
sense:
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś


lexentry: pol/western__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: western
trans_list: вестерн
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;


lexentry: pol/wesz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wesz
trans_list: вошь
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;


lexentry: pol/weteran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: weteran
trans_list: ветеран
sense:
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz w starożytnym Rzymie zwolniony z armii z honorami po odbyciu pełnej służby wojskowej


lexentry: pol/whisky__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: whisky
trans_list: виски
sense:
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;


lexentry: pol/wiadro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadro
trans_list: ведро
sense:
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;


lexentry: pol/wiadukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiadukt
trans_list: виаду́к
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);


lexentry: pol/wiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiara
trans_list: вера
sense:
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie


lexentry: pol/wiarołomny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wiarołomny
trans_list: вероломный
sense:
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę


lexentry: pol/wibro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: wibro-
trans_list: вибро-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem


lexentry: pol/wibrys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wibrys
trans_list: вибри́сса
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku;


lexentry: pol/wiceprezydencki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wiceprezydencki
trans_list: вице-президентский
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z osobą lub urzędem wiceprezydenta, dotyczący wiceprezydenta


lexentry: pol/wicher__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wicher
trans_list: шторм
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60-75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta


lexentry: pol/widelec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec
trans_list: вилка
sense:
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru na którym mocuje się oś koła;


lexentry: pol/widelec_do_porcjowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widelec do porcjowania
trans_list: вилка порционная
sense:
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej


lexentry: pol/wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideo
trans_list: ви́део
sense:
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;


lexentry: pol/wideoklip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wideoklip
trans_list: видеокли́п
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu


lexentry: pol/widmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: widmo
trans_list: спектр
sense:
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;


lexentry: pol/wiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiec
trans_list: вече
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady


lexentry: pol/wieczny_szach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieczny szach
trans_list: вечный шах
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika;


lexentry: pol/wiek_emerytalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiek emerytalny
trans_list: пенсионный возраст
sense:
rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;


lexentry: pol/wielbłąd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielbłąd
trans_list: верблюд
sense:
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;


lexentry: pol/wielka_koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielka koalicja
trans_list: большая коалиция
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;


lexentry: pol/wielkomocarstwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkomocarstwowy
trans_list: великодержавный
sense:
(książkowy) odnoszący się do wielkich mocarstw, dotyczący wielkiego mocarstwa, właściwy wielkiemu mocarstwu


lexentry: pol/wielkoruski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielkoruski
trans_list: великорусский
sense:
związany z przekonaniem nacjonalistów rosyjskich, że nie istnieje odrębność narodów białoruskiego i ukraińskiego


lexentry: pol/wielokropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokropek
trans_list: многоточие | троеточие
sense:
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;


lexentry: pol/wielokrążek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokrążek
trans_list: таль
sense:
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;


lexentry: pol/wielokulturowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowość
trans_list: многокульту́рность
sense:
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy


lexentry: pol/wielokulturowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wielokulturowy
trans_list: мультикульту́рный
sense:
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur


lexentry: pol/wielomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielomian
trans_list: многочлен | полином
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;


lexentry: pol/wielowodzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielowodzie
trans_list: многоводие
sense:
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;


lexentry: pol/wielościan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wielościan
trans_list: многогранник
sense:
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;


lexentry: pol/wieniec_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieniec adwentowy
trans_list: рождественский венок
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję;


lexentry: pol/wierchojański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wierchojański
trans_list: верхоянский
sense:
(geografia, geograficzny) w nazwach miejscowych związany z górnym biegiem rzeki Jany (rzeki na Dalekim Wschodzie Rosji)


lexentry: pol/wierzba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzba
trans_list: верба | ива
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;


lexentry: pol/wierzchołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek
trans_list: вершина
sense:
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;


lexentry: pol/wierzchołek_góry_lodowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzchołek góry lodowej
trans_list: верхушка айсберга | видимая часть айсберга
sense:
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska


lexentry: pol/wierzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wierzyciel
trans_list: кредитор
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;


lexentry: pol/wieszak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieszak
trans_list: вешалка
sense:
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;


lexentry: pol/wieszczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wieszczek
trans_list: альпийская галка
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/wieża_Eiffla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża Eiffla
trans_list: Эйфелева башня
sense:
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: башня | ладья
sense:
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;


lexentry: pol/wieża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża
trans_list: башня
sense:
(wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem


lexentry: pol/wieża_ciśnień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wieża ciśnień
trans_list: водонапорная башня
sense:
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;


lexentry: pol/wihajster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wihajster
trans_list: штука | штуковина
sense:
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie


lexentry: pol/wikariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikariusz
trans_list: вика́рий
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;


lexentry: pol/wiki-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: wiki-
trans_list: вики-
sense:
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki


lexentry: pol/wikiholik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wikiholik
trans_list: викиго́лик
sense:
(potocznie, potoczny) osoba uzależniona od Wikipedii, Wikisłownika, itp., poświęcająca im dużo czasu


lexentry: pol/wiking__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiking
trans_list: ви́кинг
sense:
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;


lexentry: pol/wilczy_bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilczy bilet
trans_list: волчий билет
sense:
dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej;


lexentry: pol/wilec_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wilec ziemniaczany
trans_list: бата́т
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych


lexentry: pol/winorośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: winorośl
trans_list: виноград
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści.


lexentry: pol/wiolonczela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiolonczela
trans_list: виолончель
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;


lexentry: pol/wiosło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosło
trans_list: весло
sense:
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;


lexentry: pol/wiosłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiosłować
trans_list: грести
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (o ptakach wodnych) poruszać kończynami ciało zanurzone w wodzie, nadając mu pęd


lexentry: pol/wir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wir
trans_list: вертеться
sense:
(przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania


lexentry: pol/wirginał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirginał
trans_list: де́вственный
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;


lexentry: pol/wirtualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wirtualny
trans_list: виртуа́льный
sense:
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: вирус
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej;


lexentry: pol/wirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wirus
trans_list: вирус
sense:
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;


lexentry: pol/wisielczy_humor__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: wisielczy humor
trans_list: юмор висельника
sense:
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo zlej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile


lexentry: pol/witamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witamina
trans_list: витамин
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;


lexentry: pol/witarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: witarianizm
trans_list: сыроедение
sense:
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności


lexentry: pol/witać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: witać
trans_list: встречать
sense:
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś


lexentry: pol/wiwarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiwarium
trans_list: вива́рий
sense:
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;


lexentry: pol/wiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiza
trans_list: виза
sense:
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju


lexentry: pol/wizjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wizjer
trans_list: глазо́к
sense:
(budownictwo) otwór w drzwiach (czasem w ścianie) umożliwiający obserwowanie tego, co dzieje się po drugiej stronie


lexentry: pol/wiąz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiąz
trans_list: вяз
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., rodzaj drzew i krzewów rosnących w strefie umiarkowanej, należących do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/wiązadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wiązadło
trans_list: свя́зка
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)


lexentry: pol/więc__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: więc
trans_list: поэтому | следовательно | так что
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem


lexentry: pol/więzadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło
trans_list: связка
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy


lexentry: pol/więzadło_głosowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzadło głosowe
trans_list: голосовая связка
sense:
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;


lexentry: pol/więzień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: więzień
trans_list: узник
sense:
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia


lexentry: pol/wkręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkręt
trans_list: саморез | шуруп
sense:
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;


lexentry: pol/wkrętarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkrętarka
trans_list: шуруповёрт
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie z napędem elektrycznym do szybkiego wkręcania i wykręcania wkrętów, śrub itp.


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: вкла́дка
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek


lexentry: pol/wkładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka
trans_list: вкла́дыш
sense:
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś


lexentry: pol/wkładka_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wkładka do butów
trans_list: стелька
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.


lexentry: pol/wniosek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wniosek
trans_list: вывод | следствие
sense:
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania


lexentry: pol/wnętrzności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wnętrzności
trans_list: внутренности | потроха
sense:
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia


lexentry: pol/woda_kolońska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda kolońska
trans_list: одеколон
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej, kilkuprocentowy alkoholowy roztwór olejków eterycznych w alkoholu;


lexentry: pol/woda_królewska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda królewska
trans_list: царская водка
sense:
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;


lexentry: pol/woda_utleniona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woda utleniona
trans_list: перекись водорода
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;


lexentry: pol/wodewil__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodewil
trans_list: варьете́
sense:
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;


lexentry: pol/wodniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodniczka
trans_list: вертлявая камышовка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, zagrożony wyginięciem niewielki ptak wędrowny, zamieszkujący wschodnią Europę i zachodnią Azję po Ural, w pasie klimatu umiarkowanego;


lexentry: pol/wodnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wodnik
trans_list: водяной пастушок
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;


lexentry: pol/wodociąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodociąg
trans_list: водопровод
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;


lexentry: pol/wodolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodolot
trans_list: ракета
sense:
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;


lexentry: pol/wodorowęglan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodorowęglan
trans_list: гидрокарбонат
sense:
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;


lexentry: pol/wodowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodowstręt
trans_list: водобоязнь | гидрофобия
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok


lexentry: pol/wody_terytorialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wody terytorialne
trans_list: территориа́льные во́ды
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;


lexentry: pol/wodzić_za_nos__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wodzić za nos
trans_list: водить за нос
sense:
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś, zwodzić kogoś, mamić kogoś, aby podporządkować go swej woli; wykorzystywać przewagę


lexentry: pol/wojewoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wojewoda
trans_list: воевода
sense:
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) najwyższy urzędnik dowodzący wojskiem


lexentry: pol/wojna_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wojna domowa
trans_list: гражданская война
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;


lexentry: pol/wokalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wokalizacja
trans_list: вокализация
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym półsamogłoska lub samogłoska zredukowana przekształca się w samogłoskę


lexentry: pol/wolej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolej
trans_list: залп
sense:
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej)


lexentry: pol/wolna_miłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolna miłość
trans_list: свободная любовь
sense:
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;


lexentry: pol/wolne_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolne oprogramowanie
trans_list: [[свобо́дный]] софт
sense:
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;


lexentry: pol/wolnomyślicielstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolnomyślicielstwo
trans_list: вольнодумие | вольнодумство | вольномыслие | свободомыслие
sense:
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego;


lexentry: pol/wolność_słowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolność słowa
trans_list: свобода слова
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;


lexentry: pol/wolny_rynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolny rynek
trans_list: свободный рынок
sense:
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);


lexentry: pol/wolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wolt
trans_list: вольт
sense:
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;


lexentry: pol/wosk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wosk
trans_list: воск
sense:
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;


lexentry: pol/woskowina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woskowina
trans_list: сера
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków;


lexentry: pol/woskówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: woskówka
trans_list: клюв
sense:
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) miękka skóra pokrywająca nasadę dzioba (występuje u ptaków drapieżnych, sów, gołębi, a także u innych grup ptaków);


lexentry: pol/wotum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wotum
trans_list: клятвенный
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni;


lexentry: pol/wołacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wołacz
trans_list: звательный падеж
sense:
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;


lexentry: pol/wołoski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: wołoski
trans_list: валашский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) umowna nazwa grupy dialektów, którymi posługiwali się Wołosi po wywędrowaniu w średniowieczu ze swojej bałkańskiej kolebki;


lexentry: pol/wprawdzie__fragment_spójnika__1
sense_num: 01
written_rep: wprawdzie
trans_list: а именно
sense:
składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania


lexentry: pol/wpływać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wpływać
trans_list: влиять
sense:
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ


lexentry: pol/wrap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrap
trans_list: шаль
sense:
(kulinaria) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem;


lexentry: pol/wrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrostek
trans_list: и́нфикс
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany wewnątrz leksemu, np. morfem wewnątrz rdzenia wyrazu;


lexentry: pol/wrzos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrzos
trans_list: вереск
sense:
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią;


lexentry: pol/wrzód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wrzód
trans_list: язва
sense:
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;


lexentry: pol/wróbel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wróbel
trans_list: воробей
sense:
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;


lexentry: pol/wróblowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wróblowate
trans_list: воробьиные
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Passeridae Rafinesque, rodzina ptaków do której zaliczane są dwie podrodziny;


lexentry: pol/wsadzać_nos_w_nie_swoje_sprawy__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wsadzać nos w nie swoje sprawy
trans_list: совать нос не в своё дело
sense:
interesować się czymś, co nie powinno kogoś zajmować, niepotrzebnie wtrącać się do czegoś, do jakichś spraw


lexentry: pol/wschodniosłowiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wschodniosłowiański
trans_list: восточнославянский
sense:
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny


lexentry: pol/wschód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wschód
trans_list: восход
sense:
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem


lexentry: pol/wschód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wschód
trans_list: восток
sense:
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;


lexentry: pol/wskazówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wskazówka
trans_list: стрелка
sense:
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;


lexentry: pol/współczynnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: współczynnik
trans_list: коэффицие́нт
sense:
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego


lexentry: pol/współczynnik_załamania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: współczynnik załamania
trans_list: показатель преломления
sense:
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku;


lexentry: pol/współrzędna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: współrzędna
trans_list: координа́та
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni


lexentry: pol/wstrząs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstrząs
trans_list: сотрясение
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;


lexentry: pol/wstyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstyd
trans_list: стыд
sense:
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;


lexentry: pol/wstęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wstęp
trans_list: введе́ние
sense:
początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść


lexentry: pol/wszawica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszawica
trans_list: педикулёз
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;


lexentry: pol/wszczepić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszczepić
trans_list: имплант
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej


lexentry: pol/wszczepić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wszczepić
trans_list: имплант
sense:
(medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część


lexentry: pol/wszechstronny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wszechstronny
trans_list: разносторонний
sense:
mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś


lexentry: pol/wtyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wtyczka
trans_list: вилка
sense:
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;


lexentry: pol/wulwodynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wulwodynia
trans_list: вульводиния
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;


lexentry: pol/wybielacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybielacz
trans_list: бели́льная и́звесть
sense:
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;


lexentry: pol/wybijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybijać
trans_list: выбива́ть
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym


lexentry: pol/wybijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybijać
trans_list: стрелять
sense:
(sport, sportowy) nadawać kierunek piłce, bili lub krążkowi celem umieszczenia w danym polu czy punkcie


lexentry: pol/wybijać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybijać
trans_list: бие́ние
sense:
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego


lexentry: pol/wybory__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wybory
trans_list: выборы
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;


lexentry: pol/wybredny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wybredny
trans_list: разборчивый
sense:
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić


lexentry: pol/wybuchowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wybuchowy
trans_list: вспыльчивый
sense:
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie/reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie


lexentry: pol/wychowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowanie
trans_list: воспитание
sense:
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie


lexentry: pol/wychowanie_fizyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowanie fizyczne
trans_list: физкультура
sense:
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;


lexentry: pol/wychowywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wychowywać
trans_list: воспитывать
sense:
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności


lexentry: pol/wyciek_pamięci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyciek pamięci
trans_list: утечка памяти
sense:
(informatyka, informatyczny) alokacja pamięci przez program bez zapewnienia możliwości wykonania jej zwolnienia po przeprowadzeniu na niej wszystkich operacji;


lexentry: pol/wycieraczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wycieraczka
trans_list: стеклоочиститель | дворник
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;


lexentry: pol/wydanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wydanie
trans_list: издание
sense:
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego


lexentry: pol/wygwizdywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wygwizdywać
trans_list: освистывать | шикать
sense:
wyśmiać, wyszydzić kogoś; wyrazić niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))


lexentry: pol/wyjawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyjawiać
trans_list: разоблача́ть
sense:
sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy


lexentry: pol/wykaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykaz
trans_list: каталог
sense:
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę


lexentry: pol/wykałaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykałaczka
trans_list: шпажка
sense:
(kulinaria) cienki, zaostrzony patyczek służący do wtykania w małe porcje jedzenia, koreczki, aby ułatwić ich branie z talerza


lexentry: pol/wykałaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykałaczka
trans_list: зубочистка
sense:
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;


lexentry: pol/wykopaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykopaliska
trans_list: око́п
sense:
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków


lexentry: pol/wykroczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykroczenie
trans_list: проступок
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany;


lexentry: pol/wykrzaczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykrzaczyć
trans_list: [[авари́йно]] [[заверши́ться]]
sense:
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) spowodować krytyczny błąd w programie


lexentry: pol/wykrzaczyć__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: wykrzaczyć
trans_list: [[авари́йно]] [[заверши́ться]]
sense:
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) o programie: przestać działać z powodu błędu krytycznego


lexentry: pol/wykrzyknik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykrzyknik
trans_list: восклицательный знак междометие
sense:
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;


lexentry: pol/wykusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wykusz
trans_list: эркер
sense:
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;


lexentry: pol/wymiar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wymiar
trans_list: измерение
sense:
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;


lexentry: pol/wymiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wymiennik
trans_list: теплообменник
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła między dwoma ośrodkami, wymiennik ciepła;


lexentry: pol/wynik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wynik
trans_list: результат
sense:
(matematyka, matematyczny) rezultat działań algebraicznych (dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia)


lexentry: pol/wynikać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wynikać
trans_list: следовать | вытекать
sense:
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek


lexentry: pol/wynocha__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: wynocha
trans_list: вы́йти
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie


lexentry: pol/wypad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wypad
trans_list: бро́ситься
sense:
(sport, sportowy) szermierka atak w formie wyprostowania uzbrojonego ramienia z jednoczesnym gwałtownym ruchem do przodu


lexentry: pol/wyparcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyparcie
trans_list: подавле́ние
sense:
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny, który polega na usuwaniu ze świadomości myśli lub uczuć wywołujących lęk lub poczucie winy


lexentry: pol/wyprzedaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyprzedaż
trans_list: распродажа
sense:
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu


lexentry: pol/wyraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyraz
trans_list: лексема | слово
sense:
symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;


lexentry: pol/wyrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrok
trans_list: приговор
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu dotyczące kwestii będącej przedmiotem postępowania sądowego;


lexentry: pol/wyrostek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: wyrostek
trans_list: аппе́ндикс
sense:
(anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów


lexentry: pol/wyrzutnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrzutnia
trans_list: элизия
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik samogłoski wygłosowej lub końcowej zgłoski wyrazu przed samogłoską nagłosową kolejnego wyrazu


lexentry: pol/wyrzutnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyrzutnia
trans_list: гранатомёт
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do wyrzucania, wystrzeliwania czego


lexentry: pol/wyróżniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyróżniać
trans_list: отличать
sense:
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo


lexentry: pol/wysokie_napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wysokie napięcie
trans_list: высокое напряжение
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)


lexentry: pol/wysoko-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: wysoko-
trans_list: высоко-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą wysokość, dużą wartość, na znaczną zawartość czegoś lub znaczne natężenie cechy tego, co określa drugi człon złożenia


lexentry: pol/wysokonapięciowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: wysokonapięciowy
trans_list: высоковольтный
sense:
(elektryczność) odnoszący się do wysokiego napięcia; wytwarzający lub przewodzący wysokie napięcie, wytrzymujący wysokie napięcie


lexentry: pol/występ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: występ
trans_list: вы́ставка
sense:
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie


lexentry: pol/wytrzymałość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wytrzymałość
trans_list: выносливость
sense:
(technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: опрос | расспрос
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zbieranie informacji o chorym, jego stanie zdrowia;


lexentry: pol/wywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiad
trans_list: интервью
sense:
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom


lexentry: pol/wywiadówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wywiadówka
trans_list: родительское собрание
sense:
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) zebranie rodziców organizowane przez szkołę w celu poinformowania ich o wynikach w nauce i zachowaniu się ich dzieci


lexentry: pol/wyznacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyznacznik
trans_list: детермина́нт
sense:
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;


lexentry: pol/wyznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyznanie
trans_list: вероисповедание
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego;


lexentry: pol/wyznawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyznawca
trans_list: ве́рующая
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją;


lexentry: pol/wyzwoleniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyzwoleniec
trans_list: вольноотпущенник
sense:
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela


lexentry: pol/wyłazić_ze_skóry__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyłazić ze skóry
trans_list: из кожи вон лезть
sense:
(potocznie, potoczny) usilnie się o coś starać, robić wszystko co możliwe, by coś osiągnąć, czegoś dopiąć


lexentry: pol/wyłącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyłącznik
trans_list: выключатель
sense:
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie


lexentry: pol/wyścig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig
trans_list: гонка
sense:
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;


lexentry: pol/wyścig_w_workach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyścig w workach
trans_list: бег в мешка́х
sense:
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku


lexentry: pol/wyżymaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżymaczka
trans_list: выжималка
sense:
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;


lexentry: pol/wyżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wyżyna
trans_list: [[горный
sense:
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;


lexentry: pol/wzdłuż__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: wzdłuż
trans_list: вдоль
sense:
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu


lexentry: pol/wzmacniacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzmacniacz
trans_list: усили́тель
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) przyrząd do zwiększania natężenia lub amplitudy drgań elektrycznych zbudowany z wykorzystaniem tranzystorów lub lamp elektronowych


lexentry: pol/wzór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wzór
trans_list: узор
sense:
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)


lexentry: pol/wódka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wódka
trans_list: водка
sense:
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;


lexentry: pol/wóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wóz
trans_list: воз | телега
sense:
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie


lexentry: pol/wózek_inwalidzki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wózek inwalidzki
trans_list: коляска
sense:
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: поток
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);


lexentry: pol/wątek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątek
trans_list: сюжетный линия
sense:
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;


lexentry: pol/wątroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wątroba
trans_list: печень | печёнка
sense:
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;


lexentry: pol/węch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węch
trans_list: нюх | чутьё
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń


lexentry: pol/wędka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędka
trans_list: удочка
sense:
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;


lexentry: pol/wędlina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wędlina
trans_list: колбасные изделия | копчёности
sense:
(kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;


lexentry: pol/węgiel_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel brunatny
trans_list: бурый уголь
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;


lexentry: pol/węgiel_drzewny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel drzewny
trans_list: древе́сный у́голь
sense:
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi


lexentry: pol/węgiel_kamienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgiel kamienny
trans_list: каменный уголь
sense:
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;


lexentry: pol/węgierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węgierka
trans_list: венгерка
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) odmiana śliwy o ciemnogranatowych (fioletowych), owalnych, bardzo słodkich owocach z żółtym miąższem;


lexentry: pol/węglan_litu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglan litu
trans_list: карбонат лития
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny;


lexentry: pol/węglarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglarka
trans_list: полувагон
sense:
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej


lexentry: pol/węglowodan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węglowodan
trans_list: углевод
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: узел
sense:
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów;


lexentry: pol/węzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł
trans_list: узел
sense:
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;


lexentry: pol/węzeł_chłonny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: węzeł chłonny
trans_list: лимфати́ческий у́зел
sense:
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;


lexentry: pol/władywostocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: władywostocki
trans_list: владивостокский
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Władywostokiem, dotyczący Władywostoku, pochodzący z Władywostoku


lexentry: pol/włamać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: włamać
trans_list: вла́мываться
sense:
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające


lexentry: pol/własowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: własowiec
trans_list: власовец
sense:
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz kolaboracyjnej Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej dowodzonej przez gen. Andrieja Własowa


lexentry: pol/własowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: własowski
trans_list: власовский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z kolaborującym z Niemcami, radzieckim generałem Andriejem Własowem


lexentry: pol/włazić_w_dupę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: włazić w dupę
trans_list: лезть в жопу
sense:
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać


lexentry: pol/właśnie__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: właśnie
trans_list: именно
sense:
…wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym


lexentry: pol/właśnie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: właśnie
trans_list: как раз | только что
sense:
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia


lexentry: pol/włochatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: włochatka
trans_list: сыч мохноногий
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;


lexentry: pol/wścieklizna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wścieklizna
trans_list: бешенство
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;


lexentry: pol/wślizg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: wślizg
trans_list: подкат
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki


lexentry: pol/yerba_mate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yerba mate
trans_list: ма́тэ
sense:
(kulinaria) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularnej głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, głównie Syrii i Libanie;


lexentry: pol/yeti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: yeti
trans_list: бигфу́т
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach;


lexentry: pol/z_poważaniem__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: z poważaniem
trans_list: с уважением
sense:
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie


lexentry: pol/z_tarczą_lub_na_tarczy__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: z tarczą lub na tarczy
trans_list: со щитом или на щите
sense:
(o pojedynku lub sytuacji odbieranej jako pojedynek) zwyciężyć spektakularnie albo przegrać dotkliwie, bez możliwości innego rozstrzygnięcia


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/za__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: za
trans_list: за | позади
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem


lexentry: pol/zabijać_czas__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabijać czas
trans_list: убивать время
sense:
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre


lexentry: pol/zabić_kurę_znoszącą_złote_jajka__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: zabić kurę znoszącą złote jajka
trans_list: заре́зать ку́рицу, несу́щую золоты́е я́йца
sense:
(przenośnie, przenośnia) sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie


lexentry: pol/zabójczyni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabójczyni
trans_list: [[же́нщина]]-[[уби́йца]]
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta, która kogoś zabiła


lexentry: pol/zabójstwo_honorowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zabójstwo honorowe
trans_list: уби́йство че́сти
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;


lexentry: pol/zachodniosłowiański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zachodniosłowiański
trans_list: западнославянский
sense:
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny


lexentry: pol/zachować_się_jak_świnia__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachować się jak świnia
trans_list: поступить по-свински
sense:
(potocznie, potoczny) postąpić nieetycznie, nieprzyzwoicie wobec kogoś, zwłaszcza wobec osoby bezbronnej lub takiej, której się coś zawdzięcza


lexentry: pol/zachód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zachód
trans_list: запад
sense:
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;


lexentry: pol/zadupie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadupie
trans_list: глубинка | глухомань | захолустье
sense:
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.


lexentry: pol/zadyma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zadyma
trans_list: бесопрядки | потасовка
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna


lexentry: pol/zaimek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaimek
trans_list: местоимение | местоименный наречие
sense:
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;


lexentry: pol/zairski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zairski
trans_list: заирский
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków


lexentry: pol/zając__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zając
trans_list: заяц
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);


lexentry: pol/zajęczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zajęczy
trans_list: заячий
sense:
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca


lexentry: pol/zakazany_owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakazany owoc
trans_list: запретный плод
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami


lexentry: pol/zakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakon
trans_list: орден
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie religijne lub świeckie związane ślubami, żyjące według ściśle określonych reguł;


lexentry: pol/zakrystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakrystia
trans_list: сакристия
sense:
boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;


lexentry: pol/zakwas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakwas
trans_list: опа́ра
sense:
(spożywczy) (kulinaria) rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa;


lexentry: pol/zakład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakład
trans_list: пари
sense:
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność


lexentry: pol/zakładka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zakładka
trans_list: закладка
sense:
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie


lexentry: pol/zalegalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zalegalizować
trans_list: оформить
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawomocnić coś lub stwierdzić zgodność czegoś z prawem


lexentry: pol/zależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zależny
trans_list: зави́симый
sense:
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika


lexentry: pol/zamach_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamach stanu
trans_list: путч
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;


lexentry: pol/zamartwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamartwica
trans_list: асфиксия
sense:
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;


lexentry: pol/zamienić_się_w_słup_soli__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamienić się w słup soli
trans_list: застыть как соляной столб | застыть как соляной столп
sense:
zamrzeć w bezruchu, np. z wrażenia, zdziwienia lub przerażenia; nie wiedzieć, co powiedzieć i zrobić


lexentry: pol/zamsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zamsz
trans_list: за́мша
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: садиться | сесть | спускаться | спуститься | уйти | укрываться
sense:
o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się


lexentry: pol/zapadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapadać
trans_list: заваливаться | завалиться | западать | запасть | погружаться | погрузиться
sense:
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.


lexentry: pol/zapalenie_mięśnia_sercowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie mięśnia sercowego
trans_list: миокардит
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,


lexentry: pol/zapalenie_opon_mózgowo-rdzeniowych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
trans_list: менингит
sense:
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie;


lexentry: pol/zapalenie_płuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie płuc
trans_list: пневмония | воспаление лёгких
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/zapalenie_wyrostka_robaczkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapalenie wyrostka robaczkowego
trans_list: аппендицит
sense:
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;


lexentry: pol/zapis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis
trans_list: запись
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku


lexentry: pol/zapis_nutowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapis nutowy
trans_list: (боча́рная) клёпка
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym


lexentry: pol/zapomniał_wół,_kiedy_cielęciem_był__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: zapomniał wół, kiedy cielęciem był
trans_list: забыл бык, когда телёнком был
sense:
używane, gdy chce się zwrócić komuś uwagę, że nie powinien pouczać, gdyż sam kiedyś (w młodości) zachowywał się tak samo


lexentry: pol/zapomoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapomoga
trans_list: пособие
sense:
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej


lexentry: pol/zapora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapora
trans_list: барьер | заграждение | помеха | преграда
sense:
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni


lexentry: pol/zapowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zapowiadać
trans_list: объявлять
sense:
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić


lexentry: pol/zaprzedać_duszę_diabłu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaprzedać duszę diabłu
trans_list: продать свою душу дьяволу
sense:
podporządkować się komuś całkowicie, być na czyichś usługach w zamian za jakieś korzyści, rezygnując z wyznawanych wcześniej wartości i zasad moralnych


lexentry: pol/zarodnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarodnik
trans_list: спора
sense:
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;


lexentry: pol/zarośnięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarośnięcie
trans_list: атрезия
sense:
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)


lexentry: pol/zarzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zarzut
trans_list: обвинение
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa


lexentry: pol/zarówno__składnik_spójnika_złożonego__1
sense_num: 01
written_rep: zarówno
trans_list: а та́кже
sense:
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu


lexentry: pol/zaręczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaręczyny
trans_list: помолвка
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;


lexentry: pol/zasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasada
trans_list: щёлочь
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;


lexentry: pol/zaskoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskoczenie
trans_list: удивление
sense:
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy


lexentry: pol/zaskórniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórniak
trans_list: заначка
sense:
(potocznie, potoczny) pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny


lexentry: pol/zaskórnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaskórnik
trans_list: комедо́н
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka ciemna grudka zatykająca por w skórze


lexentry: pol/zastawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastawka
trans_list: клапан
sense:
(technologia, technika, techniczny) (melioratywnie, melioratywny) urządzenie do regulacji ilości, poziomu wody


lexentry: pol/zastęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zastęp
trans_list: стая
sense:
(harcerski) kilkuosobowa grupa harcerska kierowana przez zastępowego, stanowiąca część drużyny i zwykle wykonująca wspólnie zadania;


lexentry: pol/zasuwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasuwa
trans_list: засов | защёлка
sense:
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu


lexentry: pol/zaszczyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaszczyt
trans_list: льго́та
sense:
w lm zaszczyty: wysokie stanowiska zawodowe, odznaczenia, honory wraz ze związanymi z nimi przywilejami


lexentry: pol/zasłonak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasłonak
trans_list: паутинник
sense:
(mikologia, mikologiczny) (Cortinarius) najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych


lexentry: pol/zasługiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zasługiwać
trans_list: заслуживать
sense:
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło


lexentry: pol/zatem__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: zatem
trans_list: тогда́шний
sense:
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: ита́к
sense:
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem.


lexentry: pol/zatem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: zatem
trans_list: ита́к
sense:
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim


lexentry: pol/zatrucie_pokarmowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zatrucie pokarmowe
trans_list: пищево́е отравле́ние
sense:
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);


lexentry: pol/zawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawias
trans_list: пе́тля
sense:
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien


lexentry: pol/zawiesina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawiesina
trans_list: прекраще́ние
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;


lexentry: pol/zawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawietrzny
trans_list: ветер
sense:
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr


lexentry: pol/zawracać_głowę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawracać głowę
trans_list: ви́рус
sense:
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju


lexentry: pol/zawziętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zawziętość
trans_list: ожесточение | упорство
sense:
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi


lexentry: pol/zawzięty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawzięty
trans_list: завзятый
sense:
o sytuacjach, czynnościach: taki, który jest obiektem czyjejś pasji, zaciętości, którego ktoś nie chce poniechać


lexentry: pol/zawzięty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zawzięty
trans_list: завзятый
sense:
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi


lexentry: pol/zazdrość_o_członek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zazdrość o członek
trans_list: за́висть к пе́нису
sense:
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;


lexentry: pol/zaćmienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaćmienie
trans_list: затмение
sense:
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;


lexentry: pol/zaściankowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: zaściankowy
trans_list: захолустный | провинциальный
sense:
przypisywany dawnej szlachcie z zaścianka – charakteryzujący się zacofaniem, brakiem szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom


lexentry: pol/zaświaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zaświaty
trans_list: [[загро́бный]] мир
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli


lexentry: pol/zbawiać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawiać
trans_list: сэконо́мить
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego


lexentry: pol/zbawienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbawienie
trans_list: избавле́ние
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia;


lexentry: pol/zbałamucić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbałamucić
trans_list: задурить
sense:
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie


lexentry: pol/zbieg_okoliczności__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbieg okoliczności
trans_list: совпадение
sense:
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie


lexentry: pol/zbiornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbiornik
trans_list: бак | цистерна
sense:
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów


lexentry: pol/zboczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczenie
trans_list: девиация | извращение | отклонение | перверсия
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy


lexentry: pol/zboczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zboczeniec
trans_list: извращенец
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych


lexentry: pol/zbrodnia_katyńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia katyńska
trans_list: катынский расстрел | катынское преступление
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;


lexentry: pol/zbrodnia_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zbrodnia wojenna
trans_list: вое́нное преступле́ние
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;


lexentry: pol/zbłąkana_owieczka__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: zbłąkana owieczka
trans_list: заблудшая овца
sense:
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto odszedł od swej wiary, w domyśle: wybrał złą drogę, myli się i błądzi


lexentry: pol/zdanie_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdanie złożone
trans_list: сложносочинённое предложе́ние
sense:
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)


lexentry: pol/zderzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zderzak
trans_list: бу́фер
sense:
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości;


lexentry: pol/zderzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zderzak
trans_list: ба́мпер
sense:
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;


lexentry: pol/zdrada_stanu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrada stanu
trans_list: государственный измена
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: изменять
sense:
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku


lexentry: pol/zdradzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdradzać
trans_list: изменять | предавать
sense:
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały


lexentry: pol/zdrobnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zdrobnienie
trans_list: уменьшительная форма | ласкательная форма
sense:
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;


lexentry: pol/zebra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zebra
trans_list: зебра
sense:
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;


lexentry: pol/zecer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zecer
trans_list: верстальщик
sense:
(dawniej, dawny) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;


lexentry: pol/zespół_Sjögrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół Sjögrena
trans_list: синдром Шегрена
sense:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;


lexentry: pol/zespół_kanału_nadgarstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół kanału nadgarstka
trans_list: карпальный туннельный синдром | синдром запястного канала
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka


lexentry: pol/zespół_lęku_uogólnionego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół lęku uogólnionego
trans_list: генерализованное тревожное расстройство | тревожное расстройство
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towazyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;


lexentry: pol/zespół_napięcia_przedmiesiączkowego__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zespół napięcia przedmiesiączkowego
trans_list: предменструальный синдром
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;


lexentry: pol/zeszklić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeszklić
trans_list: слегка обжаривать
sense:
(kulinaria) lekko podsmażyć, aż nabierze lekko przezroczystego, szklistego koloru, nie doprowadzając przy tym do zarumienienia


lexentry: pol/zeszły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zeszły
trans_list: прошлый
sense:
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)


lexentry: pol/zetta-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: zetta-
trans_list: зетта-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/zez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zez
trans_list: косоглазие
sense:
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;


lexentry: pol/zeznanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zeznanie
trans_list: показание | свидетельство
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami


lexentry: pol/zgraja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgraja
trans_list: свора
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona


lexentry: pol/zgrubienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zgrubienie
trans_list: аугментатив
sense:
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;


lexentry: pol/ziarnopłon_wiosenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziarnopłon wiosenny
trans_list: лютик весенний
sense:
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/zielarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielarstwo
trans_list: гербали́зм
sense:
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych;


lexentry: pol/zielnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielnik
trans_list: гербарий
sense:
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań


lexentry: pol/zielona_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona herbata
trans_list: зелёный чай
sense:
(kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania


lexentry: pol/zielona_rewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielona rewolucja
trans_list: зелёная революция
sense:
zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;


lexentry: pol/zielony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony
trans_list: зелёный
sense:
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały


lexentry: pol/zielony_ludzik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zielony ludzik
trans_list: зелёный человечек
sense:
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze


lexentry: pol/ziemniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziemniak
trans_list: картофель | картошка
sense:
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z gatunku psianka ziemniak, o jadalnych bulwach;


lexentry: pol/ziemski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ziemski
trans_list: земский
sense:
(dawniej, dawny) dotyczący ziemi, jako jednostki administracyjnej początkowo obejmującej kilka powiatów sądowych.


lexentry: pol/ziggurat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziggurat
trans_list: зиккурат
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,


lexentry: pol/zika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zika
trans_list: вирус Зика
sense:
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: холодная война | Холодная война
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;


lexentry: pol/zimna_wojna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimna wojna
trans_list: холодная война
sense:
stan w stosunkach międzynarodowych będący trwałym konfliktem, który jednak nie jest rozstrzygnięty poprzez militarną konfrontację


lexentry: pol/zimne_ognie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimne ognie
trans_list: бенга́льский ого́нь
sense:
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;


lexentry: pol/zimorodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zimorodek
trans_list: зимородок
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując;


lexentry: pol/ziomkostwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziomkostwo
trans_list: землячество
sense:
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;


lexentry: pol/ziołolecznictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ziołolecznictwo
trans_list: гербали́зм
sense:
dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;


lexentry: pol/zięba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zięba
trans_list: зяблик
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;


lexentry: pol/zjawisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjawisko
trans_list: феномен | явление
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego


lexentry: pol/zjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjazd
trans_list: спуск
sense:
(sport, sportowy) konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie


lexentry: pol/zjednoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zjednoczenie
trans_list: объединение
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;


lexentry: pol/zlepieniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zlepieniec
trans_list: конгломера́т
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/zmarszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmarszczka
trans_list: морщина
sense:
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych


lexentry: pol/zmrocznik_gładysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zmrocznik gładysz
trans_list: бражник винный
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/znachor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znachor
trans_list: знахарь | целитель
sense:
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów


lexentry: pol/znachorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znachorka
trans_list: знахарка
sense:
(książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów


lexentry: pol/znaczek_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znaczek pocztowy
trans_list: марка
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);


lexentry: pol/znajomości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znajomości
trans_list: блат
sense:
osoba lub osoby wpływowe, wysoko postawione lub mogące coś załatwić, przyśpieszyć np. jakieś postępowanie w urzędzie


lexentry: pol/znak_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak drogowy
trans_list: дорожный знак
sense:
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;


lexentry: pol/znak_końca_dowodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak końca dowodu
trans_list: моги́льная плита́
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu;


lexentry: pol/znak_zodiaku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znak zodiaku
trans_list: знак зодиака
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;


lexentry: pol/znawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: znawca
trans_list: знаток
sense:
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś


lexentry: pol/znieczulać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: znieczulać
trans_list: анестезировать
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: зодиак
sense:
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem


lexentry: pol/zodiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zodiak
trans_list: зодиак
sense:
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;


lexentry: pol/zombi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombi
trans_list: зо́мби
sense:
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;


lexentry: pol/zombie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zombie
trans_list: зо́мби
sense:
(informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone;


lexentry: pol/zoofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zoofobia
trans_list: зоофобия
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;


lexentry: pol/zoroastrycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zoroastrycki
trans_list: зороастриец
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem


lexentry: pol/zrost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zrost
trans_list: родственное слово
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz powstały z połączenia kilku wyrazów, zachowujących swój układ składniowy i postać morfologiczną;


lexentry: pol/zsyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zsyp
trans_list: жёлоб
sense:
wydzielona część wielopiętrowego budynku (bloku mieszkalnego lub biurowca), w której znajduje się przewód zsypowy oraz komory służące do wrzucania śmieci z poszczególnych kondygnacji


lexentry: pol/zszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zszywka
trans_list: скре́пка
sense:
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza


lexentry: pol/zugzwang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zugzwang
trans_list: цугцванг
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza;


lexentry: pol/zurwanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zurwanizm
trans_list: зурванизм
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu


lexentry: pol/zwalniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwalniać
trans_list: вы́стрелить
sense:
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska


lexentry: pol/zwarcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarcie
trans_list: короткое замыкание
sense:
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji


lexentry: pol/zwarty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwarty
trans_list: догово́р
sense:
(matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone


lexentry: pol/zwieracz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwieracz
trans_list: сфи́нктер
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;


lexentry: pol/zwietrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: zwietrzały
trans_list: бана́льный
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne)


lexentry: pol/związek_frazeologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek frazeologiczny
trans_list: идиома
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tylko takie połączenie wyrazów (1.1), którego znaczenie nie wynika bezpośrednio ze znaczeń poszczególnych słów składowych (definicja wąska)


lexentry: pol/związek_frazeologiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek frazeologiczny
trans_list: фразеологизм
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;


lexentry: pol/związek_nieorganiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek nieorganiczny
trans_list: неорганическое вещество | неорганическое соединение
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;


lexentry: pol/związek_organiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek organiczny
trans_list: органическое вещество | органическое соединение
sense:
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;


lexentry: pol/związek_rządu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek rządu
trans_list: подчинительная связь
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym jeden wyraz narzuca formę drugiemu wyrazowi, który zawsze przyjmuje tę narzuconą formę;


lexentry: pol/związek_zawodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zawodowy
trans_list: профессиональный союз | профсоюз
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;


lexentry: pol/związek_zgody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: związek zgody
trans_list: душа́
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie;


lexentry: pol/zwolnienie_lekarskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwolnienie lekarskie
trans_list: о́тпуск по боле́зни
sense:
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;


lexentry: pol/zwrot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrot
trans_list: склонность | уклон
sense:
zainteresowanie się czymś; zwrócenie swojego zainteresowania, uwagi w jakimś kierunku; zajęcie się czymś


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: тропик
sense:
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);


lexentry: pol/zwrotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwrotnik
trans_list: мордент
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj ozdobnika, polegającego na szybkim przejściu z nuty głównej na sąsiednią i natychmiastowym powrocie na nutę główną;


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: привычка | обычай
sense:
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby


lexentry: pol/zwyczaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zwyczaj
trans_list: обычай
sense:
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę


lexentry: pol/zyprazydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zyprazydon
trans_list: зипрасидон
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: зуб
sense:
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;


lexentry: pol/ząb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ząb
trans_list: зуб
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu


lexentry: pol/zębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębina
trans_list: дентин
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba;


lexentry: pol/zębowa_wróżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: zębowa wróżka
trans_list: зубная фе́я
sense:
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;


lexentry: pol/złamać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: złamać
trans_list: лома́ть
sense:
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części


lexentry: pol/złe_oko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złe oko
trans_list: дурно́й глаз
sense:
(związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;


lexentry: pol/złodziejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złodziejka
trans_list: [[разветви́тель]] [[питание
sense:
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń


lexentry: pol/złom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złom
trans_list: лом
sense:
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny


lexentry: pol/złota_rybka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złota rybka
trans_list: золота́я ры́бка
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;


lexentry: pol/złotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złotnik
trans_list: золотильщик | золотых дел мастер
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)


lexentry: pol/złoty_spadochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złoty spadochron
trans_list: золотой парашют
sense:
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;


lexentry: pol/złośliwe_oprogramowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złośliwe oprogramowanie
trans_list: вредоносная программа | вредоносное ПО
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;


lexentry: pol/złożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: złożenie
trans_list: родственное слово
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów;


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Иль-де-Франс
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji, zawierający w sobie jej stolicę - Paryż


lexentry: pol/Île-de-France__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Île-de-France
trans_list: Иль-де-Франс
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską


lexentry: pol/ćwierćfinał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ćwierćfinał
trans_list: четвертьфинал
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału


lexentry: pol/Łabędź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łabędź
trans_list: Лебедь
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;


lexentry: pol/Ładoga__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ładoga
trans_list: Ладога | Ладожское озеро
sense:
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;


lexentry: pol/Łatgalia__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łatgalia
trans_list: Латгалия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leżąca we wschodniej części kraju;


lexentry: pol/Łomonosow__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łomonosow
trans_list: Ломоносов
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Łować__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łować
trans_list: Ловать
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;


lexentry: pol/Ług__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ług
trans_list: Луга
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) niewielka rzeka na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, prawy dopływ Bugu;


lexentry: pol/Ługa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługa
trans_list: Луга
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;


lexentry: pol/Ługańska_Republika_Ludowa__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Ługańska Republika Ludowa
trans_list: Луганская Народная Республика
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;


lexentry: pol/Łukiew__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łukiew
trans_list: Луква
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawobrzeżny dopływ Dniestru;


lexentry: pol/Łuza__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łuza
trans_list: Луза
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;


lexentry: pol/Łużyce__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Łużyce
trans_list: Лужица
sense:
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;


lexentry: pol/łabędzi_śpiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędzi śpiew
trans_list: лебединая песня
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności


lexentry: pol/łabędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź
trans_list: лебедь
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;


lexentry: pol/łabędź_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łabędź krzykliwy
trans_list: лебедь-кликун
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek łabędzia o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: зарядка | зарядное устройство | заряжающее устройство
sense:
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;


lexentry: pol/ładowarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ładowarka
trans_list: погрузчик
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) maszyna ciężka do wykonywania załadunku, np. towarów na samochód lub inny środek transportu;


lexentry: pol/łagier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łagier
trans_list: лагерь
sense:
obóz pracy przymusowej dla więźniów politycznych i kryminalnych w Związku Radzieckim, Rosji i innych krajach;


lexentry: pol/łajdak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łajdak
trans_list: мерза́вец
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy


lexentry: pol/łan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łan
trans_list: фео́д
sense:
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny


lexentry: pol/łapówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łapówka
trans_list: взятка
sense:
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści


lexentry: pol/łaska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łaska
trans_list: благоволе́ние
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą


lexentry: pol/łata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łata
trans_list: патч
sense:
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym


lexentry: pol/ławnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ławnik
trans_list: прися́жный
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych;


lexentry: pol/łazik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łazik
trans_list: уазик
sense:
(historia, historyczny, historycznie) radziecki samochód wojskowy z otwartym nadwoziem, używany w czasie II wojny światowej


lexentry: pol/łańcuch_pokarmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łańcuch pokarmowy
trans_list: пищевая цепь | трофическая цепь
sense:
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;


lexentry: pol/łom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łom
trans_list: лом
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;


lexentry: pol/łozówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łozówka
trans_list: боло́тная камышо́вка
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków;


lexentry: pol/łoś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łoś
trans_list: лось | сохатый
sense:
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;


lexentry: pol/łożysko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łożysko
trans_list: подшипник
sense:
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;


lexentry: pol/łuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuk
trans_list: лук | дуга
sense:
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii;


lexentry: pol/łupież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łupież
trans_list: перхоть
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;


lexentry: pol/łuszczyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łuszczyca
trans_list: псориа́з
sense:
przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;


lexentry: pol/łysenkizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łysenkizm
trans_list: лысенковщина
sense:
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy;


lexentry: pol/łyska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyska
trans_list: лысуха | лыска
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;


lexentry: pol/łyżwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwa
trans_list: конёк
sense:
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;


lexentry: pol/łyżwiarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo
trans_list: конькобежный спорт
sense:
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;


lexentry: pol/łyżwiarstwo_figurowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo figurowe
trans_list: фигу́рное ката́ние
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.


lexentry: pol/łyżwiarstwo_synchroniczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo synchroniczne
trans_list: синхронное фигурное катание
sense:
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);


lexentry: pol/łyżwiarstwo_szybkie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łyżwiarstwo szybkie
trans_list: конькобе́жный спорт
sense:
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;


lexentry: pol/łzawnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łzawnica
trans_list: слезни́ца
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytne naczynie przeznaczone do symbolicznego przechowywania łez przelanych na czyimś grobie


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: глаго́л-свя́зка
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący


lexentry: pol/łącznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: łącznik
trans_list: дефи́с
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów


lexentry: pol/Śląsk_Cieszyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Śląsk Cieszyński
trans_list: Тешинская Силезия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;


lexentry: pol/Średnie_Państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Średnie Państwo
trans_list: Сре́днее ца́рство
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.;


lexentry: pol/Środa_Popielcowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: Środa Popielcowa
trans_list: Пепельная среда
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;


lexentry: pol/Śródziemie__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Śródziemie
trans_list: Средиземье
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J. R. R. Tolkiena;


lexentry: pol/Świeża__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Świeża
trans_list: Прохладная
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim Rosji, uchodzi do Zalewu Wiślanego;


lexentry: pol/Świr__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Świr
trans_list: Свирь
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej części Rosji wypływająca z jeziora Onega, a uchodząca do jeziora Ładoga;


lexentry: pol/Świrz__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Świrz
trans_list: Свирж
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;


lexentry: pol/Święty_Hufiec__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Hufiec
trans_list: Священный отряд
sense:
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;


lexentry: pol/Święty_Mikołaj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Święty Mikołaj
trans_list: Никола́й Чудотво́рец
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami;


lexentry: pol/ścierniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścierniwo
trans_list: абразив
sense:
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;


lexentry: pol/ścisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścisk
trans_list: сержант
sense:
(mechanika) narzędzie podobne do imadła posiadające dwie szczęki służące do przytrzymywania i łączenia elementów


lexentry: pol/ściąga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściąga
trans_list: шпаргалка
sense:
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału


lexentry: pol/ściągnąć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ściągnąć
trans_list: скачать
sense:
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) sprowadzić paczkę danych przez internet na swój komputer


lexentry: pol/ścięgno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ścięgno
trans_list: сухожилие
sense:
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;


lexentry: pol/śledztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śledztwo
trans_list: иссле́дование
sense:
badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: волюта | завиток | спираль
sense:
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)


lexentry: pol/ślimak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: ślimak
trans_list: улитка | завиток
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego


lexentry: pol/śluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śluza
trans_list: шлюз
sense:
urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;


lexentry: pol/śmigłowcowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowcowiec
trans_list: вертолётоносец
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;


lexentry: pol/śmigłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śmigłowiec
trans_list: вертолёт | вертушка
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi


lexentry: pol/śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieg
trans_list: снег
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora


lexentry: pol/śnieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śnieć
trans_list: вреди́тель
sense:
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach


lexentry: pol/śpiączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śpiączka
trans_list: кома
sense:
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: средний
sense:
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości


lexentry: pol/średni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: średni
trans_list: средний
sense:
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: сре́днее
sense:
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;


lexentry: pol/średnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnia
trans_list: дрянной
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach niemniejszych od minimum argumentów i niewiększych od maksimum argumentów;


lexentry: pol/średnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnica
trans_list: диаметр
sense:
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;


lexentry: pol/średnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średnik
trans_list: точка с запятой
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;


lexentry: pol/średniopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniopłat
trans_list: среднеплан
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości osi podłużnej kadłuba;


lexentry: pol/średniowiecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniowiecze
trans_list: средневековье | средние века
sense:
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;


lexentry: pol/średniówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: średniówka
trans_list: цезу́ра
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony;


lexentry: pol/śruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: śruba
trans_list: винт
sense:
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;


lexentry: pol/śrutować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: śrutować
trans_list: дроби́ть
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię przedmiotu wykonanego z metalu przy pomocy śrutownicy


lexentry: pol/świadek_Jehowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świadek Jehowy
trans_list: свидетель Иеговы
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;


lexentry: pol/świat_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świat arabski
trans_list: арабский мир
sense:
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne


lexentry: pol/światopogląd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światopogląd
trans_list: мировоззрение
sense:
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;


lexentry: pol/światła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światła
trans_list: подвесной горшок
sense:
(potocznie, potoczny) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych


lexentry: pol/światłowstręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowstręt
trans_list: светобоязнь
sense:
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);


lexentry: pol/światłowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: światłowód
trans_list: оптоволокно
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;


lexentry: pol/świerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerk
trans_list: ель | ёлка
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/świerszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świerszcz
trans_list: сверчок
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świetlik
trans_list: светляк
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;


lexentry: pol/świetlik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: świetlik
trans_list: оча́нка
sense:
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu;


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie


lexentry: pol/świnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świnia
trans_list: свинья
sense:
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;


lexentry: pol/świstun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świstun
trans_list: свиязь
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);


lexentry: pol/świątynia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: świątynia
trans_list: храм
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;


lexentry: pol/święto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święto
trans_list: праздник
sense:
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni


lexentry: pol/świętoruski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: świętoruski
trans_list: святорусский
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z koncepcja Świętej Rusi;


lexentry: pol/święty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: święty
trans_list: святой
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;


lexentry: pol/święty_mikołaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: święty mikołaj
trans_list: Санта Клаус
sense:
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;


lexentry: pol/źrenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źrenica
trans_list: зрачок
sense:
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;


lexentry: pol/źródło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: źródło
trans_list: источник
sense:
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań


lexentry: pol/Żeleznodorożnyj__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żeleznodorożnyj
trans_list: Железнодорожный
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, w rejonie prawdińskim;


lexentry: pol/Żeleznogorsk__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żeleznogorsk
trans_list: Железногорск
sense:
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;


lexentry: pol/Żmudź__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żmudź
trans_list: Жемайтия
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;


lexentry: pol/Żydowski_Obwód_Autonomiczny__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żydowski Obwód Autonomiczny
trans_list: Еврейская автономная область
sense:
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;


lexentry: pol/Żyzny_Półksiężyc__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: Żyzny Półksiężyc
trans_list: Плодородный полумесяц
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;


lexentry: pol/żaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaba
trans_list: лягушка
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: брасс
sense:
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;


lexentry: pol/żabka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żabka
trans_list: гаечный ключ
sense:
(technologia, technika, techniczny) klucz nastawny z regulowaną skokowo szerokością rozstawu szczęk;


lexentry: pol/żagiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żagiel
trans_list: парус
sense:
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku


lexentry: pol/żako__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żako
trans_list: жако | серый попугай
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;


lexentry: pol/żaluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żaluzja
trans_list: жалюзи́
sense:
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;


lexentry: pol/żargon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żargon
trans_list: жаргон
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej;


lexentry: pol/żarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żarna
trans_list: [[ручной
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żebro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żebro
trans_list: ребро
sense:
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: па́русный спорт
sense:
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe;


lexentry: pol/żeglarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeglarstwo
trans_list: па́русный спорт
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;


lexentry: pol/żel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żel
trans_list: гель
sense:
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;


lexentry: pol/żelatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelatyna
trans_list: желатин
sense:
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;


lexentry: pol/żelazna_kurtyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazna kurtyna
trans_list: железный занавес
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;


lexentry: pol/żelazny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żelazny
trans_list: железный
sense:
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo


lexentry: pol/żeneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeneta
trans_list: гене́та
sense:
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie;


lexentry: pol/żeń-szeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żeń-szeń
trans_list: женьшень
sense:
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;


lexentry: pol/żigolo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żigolo
trans_list: жиголо
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami


lexentry: pol/żołnierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołnierz
trans_list: солдат | воин
sense:
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/żołądek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żołądek
trans_list: желудок
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;


lexentry: pol/żrący__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: żrący
trans_list: едкий
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”


lexentry: pol/żuaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuaw
trans_list: зуави
sense:
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;


lexentry: pol/żubr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żubr
trans_list: зубр
sense:
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw
trans_list: журавль
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza;


lexentry: pol/żuraw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: żuraw
trans_list: кран | подъёмный кран
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;


lexentry: pol/żuraw_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuraw biały
trans_list: стерх
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;


lexentry: pol/żurawina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żurawina
trans_list: клюква
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;


lexentry: pol/żuwaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żuwaczka
trans_list: нижняя челюсть
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów;


lexentry: pol/życie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życie
trans_list: жизнь
sense:
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;


lexentry: pol/życiorys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: życiorys
trans_list: жизнеописание
sense:
(urzędowy) (biurowość, biurowy) pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe


lexentry: pol/żywa_pagina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywa pagina
trans_list: колонтитул
sense:
informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);


lexentry: pol/żywica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywica
trans_list: смола
sense:
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;


lexentry: pol/żywokost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywokost
trans_list: окопник
sense:
(botanika, botaniczny) Symphytum L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych, liczący około 35 gatunków; bylina o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: живородящий
sense:
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej


lexentry: pol/żyworodny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żyworodny
trans_list: живородящий
sense:
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki


lexentry: pol/żywot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywot
trans_list: житие
sense:
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych


lexentry: pol/żywy_obraz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy obraz
trans_list: вы́литый
sense:
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś


lexentry: pol/żywy_trup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żywy trup
trans_list: живой труп
sense:
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego


lexentry: pol/żółta_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółta kartka
trans_list: жёлтая карточка
sense:
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);


lexentry: pol/żółtaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtaczka
trans_list: желтуха
sense:
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: желток
sense:
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów


lexentry: pol/żółtko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółtko
trans_list: желток
sense:
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;


lexentry: pol/żółty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: żółty
trans_list: жёлтый
sense:
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/żółw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw
trans_list: черепаха
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1);


lexentry: pol/żółw_lamparci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żółw lamparci
trans_list: леопардовая черепаха
sense:
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates


lexentry: pol/żądło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żądło
trans_list: жало
sense:
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;


lexentry: pol/żłóbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: żłóbek
trans_list: за́кром
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami


