# translation

lexentry: pol/admirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: admirał
trans_list: Admiral
sense:
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;


lexentry: pol/admirał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: admirał
trans_list: Admiral
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych


lexentry: pol/admitancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: admitancja
trans_list: Admittanz
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;


lexentry: pol/adnotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adnotacja
trans_list: Anmerkung
sense:
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów


lexentry: pol/adonis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adonis
trans_list: Adonis
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) (żartobliwie) lub (ironicznie) piękny, przystojny zwykle młody mężczyzna, przesadnie dbający o swoją urodę


lexentry: pol/adopcjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adopcjanizm
trans_list: Adoptianismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub pi chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;


lexentry: pol/adorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: adorować
trans_list: verehren | anbeten
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego


lexentry: pol/adresówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adresówka
trans_list: Hundemarke
sense:
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia


lexentry: pol/adret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adret
trans_list: Sonnenseite f
sense:
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego;


lexentry: pol/adsorpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adsorpcja
trans_list: Adsorption
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;


lexentry: pol/adwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwent
trans_list: Advent
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/adwentowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentowy
trans_list: Advent | adventlich
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentem, dotyczący adwentu, odbywający się w adwencie


lexentry: pol/adwentysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentysta
trans_list: Adventist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty


lexentry: pol/adwentystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentystyczny
trans_list: adventistisch | Adventist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów


lexentry: pol/adwentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwentyzm
trans_list: Adventismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;


lexentry: pol/adwokat_Boga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat Boga
trans_list: Anwalt Gottes
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: duchowny, który podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego ma za zadanie przedstawić cechy świadczące o tym, że dana osoba powinna być błogosławionym lub kanonizowanym


lexentry: pol/adwokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat
trans_list: Anwalt | Rechtsanwalt
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;


lexentry: pol/adwokat_diabła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adwokat diabła
trans_list: Advocatus Diaboli | Anwalt des Teufels
sense:
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze


lexentry: pol/adyton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adyton
trans_list: Adyton
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia;


lexentry: pol/adżyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: adżyka
trans_list: Adschika
sense:
(kulinaria) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;


lexentry: pol/aerator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerator
trans_list: Belüfter
sense:
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się;


lexentry: pol/aerobus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerobus
trans_list: Airbus
sense:
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów;


lexentry: pol/aerofagia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerofagia
trans_list: Aerophagie
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;


lexentry: pol/aerograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerograf
trans_list: Airbrush
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;


lexentry: pol/aerotriangulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerotriangulacja
trans_list: Aerotriangulation
sense:
(metrologia, metrologiczny) wyznaczanie współrzędnych punktów w terenie poprzez pomiar kątów na zdjęciach lotniczych


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: Aerosol
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym


lexentry: pol/aerozol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aerozol
trans_list: Aerosol
sense:
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana


lexentry: pol/afektacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afektacja
trans_list: Affektiertheit | Ziererei
sense:
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany


lexentry: pol/afisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afisz
trans_list: Plakat
sense:
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aforyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aforyzm
trans_list: Aphorismus
sense:
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;


lexentry: pol/afrodyzjak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: afrodyzjak
trans_list: Aphrodisiakum
sense:
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;


lexentry: pol/aga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aga
trans_list: Agha
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;


lexentry: pol/agat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agat
trans_list: Achat
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;


lexentry: pol/agawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agawa
trans_list: Agave
sense:
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;


lexentry: pol/agitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agitacja
trans_list: Agitation
sense:
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;


lexentry: pol/aglomeracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aglomeracja
trans_list: Ballungsraum
sense:
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miasto i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;


lexentry: pol/aglutynacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aglutynacyjny
trans_list: agglutinierend
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany


lexentry: pol/agnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostycyzm
trans_list: Agnostizismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;


lexentry: pol/agnostyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agnostyk
trans_list: Agnostiker | Agnostikerin
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu


lexentry: pol/agora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agora
trans_list: Agora
sense:
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach


lexentry: pol/agorafobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agorafobia
trans_list: Platzangst
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;


lexentry: pol/agrafka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrafka
trans_list: Sicherheitsnadel
sense:
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;


lexentry: pol/agramatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agramatyzm
trans_list: Agrammatismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;


lexentry: pol/agrarystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: agrarystyczny
trans_list: agraristisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem


lexentry: pol/agregat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agregat
trans_list: Aggregat
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze


lexentry: pol/agresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agresja
trans_list: Aggression
sense:
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;


lexentry: pol/agrest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrest
trans_list: Stachelbeerstrauch
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;


lexentry: pol/agrochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrochemia
trans_list: Agrochemie
sense:
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;


lexentry: pol/agrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agrofizyka
trans_list: Agrikulturphysik | Agrophysik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;


lexentry: pol/agronomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agronomia
trans_list: Agronomie | Agrarwissenschaft
sense:
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;


lexentry: pol/agroturystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: agroturystyka
trans_list: Agrotourismus
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;


lexentry: pol/aguti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aguti
trans_list: Aguti
sense:
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;


lexentry: pol/ahoj__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ahoj
trans_list: ahoi
sense:
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy


lexentry: pol/ais-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ais-moll
trans_list: ais-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/ajatollah__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ajatollah
trans_list: Ajatollah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;


lexentry: pol/akacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akacja
trans_list: Akazie
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1)


lexentry: pol/akadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: akadyjski
trans_list: Akkadisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;


lexentry: pol/akatyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akatyst
trans_list: Hymnos Akathistos
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;


lexentry: pol/akcent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcent
trans_list: Betonung | Akzent
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;


lexentry: pol/akceptant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akceptant
trans_list: Akzeptant
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;


lexentry: pol/akceptor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akceptor
trans_list: Akzeptor
sense:
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej;


lexentry: pol/akcja_na_okaziciela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcja na okaziciela
trans_list: Inhaberaktie
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj akcji, na której nie ma oznaczonego właściciela - przeciwieństwo akcji imiennej;


lexentry: pol/akcyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akcyza
trans_list: Akzise
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;


lexentry: pol/akmeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akmeizm
trans_list: Akmeismus
sense:
(literacko) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;


lexentry: pol/akomodacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akomodacyjny
trans_list: Akkommodation
sense:
(biologia, biologiczny), (psychologia, psychologiczny) zdolny do akomodacji, przystosowania się; polegający na akomodacji, przystosowaniu się


lexentry: pol/akompaniować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: akompaniować
trans_list: begleiten | akkompagnieren
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło


lexentry: pol/akord__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akord
trans_list: Akkord
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;


lexentry: pol/akordowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akordowy
trans_list: Akkord
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)


lexentry: pol/akredytacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: akredytacyjny
trans_list: Akkreditierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) związany z akredytacją, dotyczący akredytacji


lexentry: pol/akromegalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akromegalia
trans_list: Akromegalie
sense:
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;


lexentry: pol/akromonogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akromonogram
trans_list: Akromonogramm
sense:
(literacko) utwór wierszowany, w którym każdy kolejny wers zaczyna się od litery kończącej wers poprzedni;


lexentry: pol/akropol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akropol
trans_list: Akropolis
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu


lexentry: pol/aksamit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksamit
trans_list: Samt
sense:
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;


lexentry: pol/aksjomat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksjomat
trans_list: Axiom | Prinzip
sense:
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;


lexentry: pol/aksonometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aksonometria
trans_list: Axonometrie
sense:
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi


lexentry: pol/akt_strzelisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akt strzelisty
trans_list: Stoßgebet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: krótka żarliwa modlitwa, pobożne westchnienie;


lexentry: pol/aktorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktorka
trans_list: Schauspielerin
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera


lexentry: pol/aktuariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktuariusz
trans_list: Aktuar
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;


lexentry: pol/aktywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aktywa
trans_list: Aktivum
sense:
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;


lexentry: pol/akumulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akumulator
trans_list: Akkumulator | Akku
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)


lexentry: pol/akupresura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupresura
trans_list: Akupressur
sense:
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;


lexentry: pol/akupunktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akupunktura
trans_list: Akupunktur
sense:
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: Akustik
sense:
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków


lexentry: pol/akustyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akustyka
trans_list: Akustik
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach


lexentry: pol/akwakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwakultura
trans_list: Aquakultur
sense:
forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;


lexentry: pol/akwedukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: akwedukt
trans_list: Aquädukt
sense:
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;


lexentry: pol/alabaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alabaster
trans_list: Alabaster
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;


lexentry: pol/alanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alanina
trans_list: Alanin
sense:
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;


lexentry: pol/alawita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alawita
trans_list: Alawit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu;


lexentry: pol/albedo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albedo
trans_list: Albedo
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;


lexentry: pol/albinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: albinizm
trans_list: Albinismus
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;


lexentry: pol/albo__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: albo
trans_list: oder | entweder oder
sense:
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;


lexentry: pol/album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: album
trans_list: Bildband
sense:
(drukarstwo, drukarski) wydawnictwo o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego


lexentry: pol/album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: album
trans_list: Album
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD);


lexentry: pol/alchemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alchemia
trans_list: Alchemie
sense:
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto


lexentry: pol/aldehyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldehyd
trans_list: Aldehyd
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;


lexentry: pol/aldosteron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aldosteron
trans_list: Aldosteron
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów


lexentry: pol/ale__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: ale
trans_list: aber | sondern
sense:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego


lexentry: pol/ale__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: ale
trans_list: sondern
sense:
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy podkreślamy, że jedno stwierdzenie nie jest prawdziwe, a drugie jest


lexentry: pol/aleatoryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aleatoryczny
trans_list: aleatorisch
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z aleatoryzmem, dotyczący aleatoryzmu, zbudowany na zasadach aleatoryzmu


lexentry: pol/alef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alef
trans_list: Alef
sense:
pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);


lexentry: pol/alegoreza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoreza
trans_list: Allegorese
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego;


lexentry: pol/alegoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alegoria
trans_list: Allegorie | Sinnbild
sense:
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;


lexentry: pol/aleksytymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aleksytymia
trans_list: Alexithymie
sense:
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;


lexentry: pol/alemański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: alemański
trans_list: Alemannisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii


lexentry: pol/alembik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alembik
trans_list: Alambic
sense:
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/alergolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alergolog
trans_list: Allergologe
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych


lexentry: pol/alfabet_Morse'a__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfabet Morse'a
trans_list: Morsealphabet
sense:
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek


lexentry: pol/alfons__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alfons
trans_list: Zuhälter
sense:
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę


lexentry: pol/algolagnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: algolagnia
trans_list: algolagnie
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;


lexentry: pol/alibi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alibi
trans_list: Alibi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;


lexentry: pol/aligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aligator
trans_list: Alligator
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;


lexentry: pol/alimenty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alimenty
trans_list: Alimente
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;


lexentry: pol/aliteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aliteracja
trans_list: Alliteration | Stabreim
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;


lexentry: pol/alkaloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkaloid
trans_list: Alkaloid
sense:
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;


lexentry: pol/alkan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkan
trans_list: Alkan
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;


lexentry: pol/alken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alken
trans_list: Alken
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkin
trans_list: Alkin
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;


lexentry: pol/alkohol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkohol
trans_list: Alkohol | Weingeist
sense:
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);


lexentry: pol/alkoholiza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholiza
trans_list: Alkoholyse
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem


lexentry: pol/alkoholizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkoholizm
trans_list: Alkoholismus
sense:
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;


lexentry: pol/alkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alkowa
trans_list: Alkoven
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna ; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/all_inclusive__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: all inclusive
trans_list: pauschal
sense:
(turystyka, turystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) o usłudze turystycznej, która ma wszystko wliczone w podaną cenę – posiłki, wycieczki, atrakcje itp.;


lexentry: pol/allel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: allel
trans_list: Allel
sense:
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;


lexentry: pol/alleluja__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: alleluja
trans_list: halleluja | Halleluja
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/almandyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: almandyn
trans_list: Almandin
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3


lexentry: pol/alofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alofon
trans_list: Allophon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem


lexentry: pol/alokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alokacja
trans_list: Allokation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe


lexentry: pol/alotropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alotropia
trans_list: Allotropie
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;


lexentry: pol/aloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aloza
trans_list: Maifisch
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;


lexentry: pol/alpensztok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alpensztok
trans_list: Alpenstock
sense:
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;


lexentry: pol/alrauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: alrauna
trans_list: Alraune
sense:
(botanika, botaniczny) przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne;


lexentry: pol/altruistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: altruistyczny
trans_list: altruistisch
sense:
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu


lexentry: pol/aluwium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluwium
trans_list: Alluvialboden
sense:
(geologia, geologiczny) osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących;


lexentry: pol/aluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aluzja
trans_list: Allusion | Anspielung
sense:
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost


lexentry: pol/alzacko-lotaryński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: alzacko-lotaryński
trans_list: elsass-lothringisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Alzacją-Lotaryngią, dotyczący Alzacji-Lotaryngii (prowincji Cesarstwa Niemieckiego)


lexentry: pol/amaksofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amaksofobia
trans_list: Amaxophobie | Fahrangst
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem;


lexentry: pol/amazonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amazonit
trans_list: Amazonit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;


lexentry: pol/ambasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambasada
trans_list: Botschaft
sense:
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/ambigram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambigram
trans_list: Ambigramm
sense:
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;


lexentry: pol/amblygonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amblygonit
trans_list: Amblygonit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;


lexentry: pol/ambona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ambona
trans_list: Kanzel
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/ambrozjański__przymiotnikdzierżawczy__1
sense_num: 01
written_rep: ambrozjański
trans_list: ambrosianisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu


lexentry: pol/ameba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ameba
trans_list: Amöbe
sense:
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;


lexentry: pol/amerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amerykanizm
trans_list: Amerikanismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego


lexentry: pol/ametyst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ametyst
trans_list: Amethyst
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;


lexentry: pol/ametystowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ametystowy
trans_list: Amethyst-
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem


lexentry: pol/amfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfetamina
trans_list: Amphetamin
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;


lexentry: pol/amfibolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfibolit
trans_list: Amphibolit
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;


lexentry: pol/amfiladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: amfiladowy
trans_list: Enfilade
sense:
(architektura, architektoniczny) związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie


lexentry: pol/amfiteatr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfiteatr
trans_list: Amphitheater
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amfora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amfora
trans_list: Amphore
sense:
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;


lexentry: pol/amisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amisz
trans_list: Amischer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodząca się ze Szwajcarii;


lexentry: pol/amnestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amnestia
trans_list: Amnestie
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;


lexentry: pol/amoniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amoniak
trans_list: Ammoniak
sense:
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;


lexentry: pol/amonit__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: amonit
trans_list: Ammonit | Ammoniumnitrat
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: Amortisation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych


lexentry: pol/amortyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzacja
trans_list: Stoßdämpfung
sense:
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń


lexentry: pol/amortyzator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amortyzator
trans_list: Stoßdämpfer
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;


lexentry: pol/amper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amper
trans_list: Ampere
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;


lexentry: pol/amperogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amperogodzina
trans_list: Amperestunde
sense:
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: Ampulle
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;


lexentry: pol/ampułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ampułka
trans_list: Ampulle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/amulet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amulet
trans_list: Amulett
sense:
przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;


lexentry: pol/amuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: amuzja
trans_list: Amusie
sense:
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu;


lexentry: pol/anabioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anabioza
trans_list: Scheintod | Anabiose
sense:
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;


lexentry: pol/anachoreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachoreta
trans_list: Anachoret
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom


lexentry: pol/anachronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anachronizm
trans_list: Anachronismus
sense:
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;


lexentry: pol/anafilaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anafilaksja
trans_list: Anaphylaxie
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;


lexentry: pol/anaforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anaforeza
trans_list: Anaphorese
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody


lexentry: pol/anagram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anagram
trans_list: Anagramm
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;


lexentry: pol/anakreontyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anakreontyk
trans_list: Anakreontik
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej;


lexentry: pol/analcym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analcym
trans_list: Analcim
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów, Na[AlSi2O6] x H2O;


lexentry: pol/analgetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: analgetyk
trans_list: Analgetikum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/anarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchizm
trans_list: Anarchismus
sense:
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;


lexentry: pol/anarchoindywidualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchoindywidualizm
trans_list: Anarchoindividualismus | Individualanarchismus | individualistischer Anarchismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki;


lexentry: pol/anarchopacyfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anarchopacyfizm
trans_list: Anarchopazifismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów


lexentry: pol/anatema__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anatema
trans_list: Kirchenbann | Anathem | Anathema
sense:
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich ;


lexentry: pol/anch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anch
trans_list: Anch
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;


lexentry: pol/anchois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anchois
trans_list: Sardelle
sense:
(kulinaria) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty


lexentry: pol/ancien_régime__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ancien régime
trans_list: Ancien Régime
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską;


lexentry: pol/androgen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: androgen
trans_list: Androgen
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet


lexentry: pol/androgyniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: androgyniczny
trans_list: androgyn
sense:
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie


lexentry: pol/andrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andrologia
trans_list: Andrologie
sense:
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;


lexentry: pol/andrzejki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: andrzejki
trans_list: Andreasnacht
sense:
(etnografia, etnograficzny) (ezoteryka) tradycyjna zabawa połączona z wróżbami odbywająca się w wieczór andrzejkowy, w której dawniej brały udział tylko panny;


lexentry: pol/aneksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aneksja
trans_list: Annexion | Anschluss
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;


lexentry: pol/anektować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: anektować
trans_list: annektieren
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji


lexentry: pol/anestetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestetyk
trans_list: Anästhetikum | Betäubungsmittel
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;


lexentry: pol/anestezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anestezjologia
trans_list: Anästhesiologie
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;


lexentry: pol/anewryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anewryzm
trans_list: Aneurysma
sense:
(medycyna, medyczny) (dawniej, dawny) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki


lexentry: pol/angelologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: angelologia
trans_list: Angelologie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii


lexentry: pol/anglicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglicyzm
trans_list: Anglizismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;


lexentry: pol/anglistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anglistka
trans_list: Anglistin
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej


lexentry: pol/anglosaski__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: anglosaski
trans_list: angelsächsisch
sense:
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)


lexentry: pol/animacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animacja
trans_list: Animation
sense:
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: Animator
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego


lexentry: pol/animator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animator
trans_list: Animator
sense:
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska


lexentry: pol/animista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animista
trans_list: Animist
sense:
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom


lexentry: pol/animizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: animizm
trans_list: Animismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;


lexentry: pol/anioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anioł
trans_list: Engel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;


lexentry: pol/anksjolityk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anksjolityk
trans_list: Anxiolytikum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom


lexentry: pol/anoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoda
trans_list: Anode
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;


lexentry: pol/anonimizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anonimizacja
trans_list: Anonymisierung
sense:
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej


lexentry: pol/anorak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anorak
trans_list: Anorak
sense:
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;


lexentry: pol/anoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anoreksja
trans_list: Magersucht
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;


lexentry: pol/anortyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anortyt
trans_list: Anorthit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;


lexentry: pol/anta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anta
trans_list: Ante
sense:
(architektura, architektoniczny) pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki;


lexentry: pol/antologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antologia
trans_list: Anthologie
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;


lexentry: pol/antrakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antrakologia
trans_list: Anthrakologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka


lexentry: pol/antropocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropocentryzm
trans_list: Anthropozentrismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego


lexentry: pol/antropofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antropofobia
trans_list: Anthropophobie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;


lexentry: pol/anty-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: anty-
trans_list: anti-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny


lexentry: pol/antyamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyamerykański
trans_list: anti-amerikanisch
sense:
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów


lexentry: pol/antybakteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybakteryjny
trans_list: antibakteriell
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyczny
trans_list: Antibiotikum
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybiotyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: antybiotyczny
trans_list: antibiotisch
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii


lexentry: pol/antybiotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotyk
trans_list: Antibiotikum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;


lexentry: pol/antybiotykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antybiotykowy
trans_list: antibiotisch
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: Antiheld
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera


lexentry: pol/antybohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antybohater
trans_list: Antiheld
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;


lexentry: pol/antydemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antydemokratyczny
trans_list: antidemokratisch
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady


lexentry: pol/antydepresant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antydepresant
trans_list: Antidepressivum
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;


lexentry: pol/antydumpingowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antydumpingowy
trans_list: Antidumping
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zapobiegający, przeciwdziałający dumpingowi, niszczeniu konkurencji przez zaniżanie cen


lexentry: pol/antyelektrostatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyelektrostatyczny
trans_list: antielektrostatisch | antistatisch
sense:
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się


lexentry: pol/antyfaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfaszyzm
trans_list: Antifaschismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;


lexentry: pol/antyfeminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfeminizm
trans_list: Antifeminismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: Antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: Antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;


lexentry: pol/antyfona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyfona
trans_list: Antiphon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;


lexentry: pol/antygen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antygen
trans_list: Antigen
sense:
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;


lexentry: pol/antyklerykalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalizm
trans_list: Antiklerikalismus
sense:
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);


lexentry: pol/antyklerykalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyklerykalny
trans_list: antiklerikal
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym


lexentry: pol/antykolizyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykolizyjny
trans_list: Antikollision
sense:
(technologia, technika, techniczny) mający zmniejszyć prawdopodobieństwo zajścia kolizji (zwłaszcza między pojazdami)


lexentry: pol/antykomunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunista
trans_list: Antikommunist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistka
trans_list: Antikommunistin
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm


lexentry: pol/antykomunistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykomunistyczny
trans_list: antikommunistisch
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, związany z antykomunizmem, dotyczący antykomunizmu


lexentry: pol/antykoncepcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykoncepcyjny
trans_list: antikonzeptionell
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę


lexentry: pol/antykorozyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antykorozyjny
trans_list: Antikorrosion | Korrosionsschutz | Rostschutz
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją


lexentry: pol/antylopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antylopa
trans_list: Antilope
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy


lexentry: pol/antymateria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antymateria
trans_list: Antimaterie
sense:
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;


lexentry: pol/antymonopolowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antymonopolowy
trans_list: Anti-Monopol | Kartell-
sense:
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku


lexentry: pol/antynomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antynomia
trans_list: Antinomie
sense:
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo, że osobno zdają się być prawdziwe;


lexentry: pol/antynuklearny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antynuklearny
trans_list: Anti-Atomwaffen | Antiatomwaffen
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko wykorzystaniu, badaniu czy rozmieszczaniu broni jądrowej


lexentry: pol/antypapież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypapież
trans_list: Gegenpapst
sense:
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;


lexentry: pol/antyperspirant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyperspirant
trans_list: Antitranspirant
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;


lexentry: pol/antypoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypoda
trans_list: Antipode
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby


lexentry: pol/antypowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antypowieść
trans_list: Antiroman
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku


lexentry: pol/antyrecesyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyrecesyjny
trans_list: Antirezession
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) mający zlikwidować albo złagodzić skutki recesji


lexentry: pol/antyrewolucyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antyrewolucyjny
trans_list: antirevolutionär
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji


lexentry: pol/antysemita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antysemita
trans_list: Antisemitist
sense:
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm


lexentry: pol/antystatyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antystatyk
trans_list: Antistatikum
sense:
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny


lexentry: pol/antytoksyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytoksyczny
trans_list: antitoxisch
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych


lexentry: pol/antytrynitarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: antytrynitarski
trans_list: antitrinitarisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z antytrynitarzami, antytrynitaryzmem lub odrzuceniem dogmatu o Trójcy Świętej


lexentry: pol/antyutopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: antyutopia
trans_list: Antiutopie
sense:
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości


lexentry: pol/anyż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: anyż
trans_list: Anis
sense:
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/aojda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aojda
trans_list: Aöde | Aoede | Aoide
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;


lexentry: pol/aoryst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aoryst
trans_list: Aorist
sense:
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;


lexentry: pol/aparat_rentgenowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparat rentgenowski
trans_list: Röntgenapparat
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim


lexentry: pol/aparatczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aparatczyk
trans_list: Apparatschik
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej


lexentry: pol/apartament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartament
trans_list: Suite
sense:
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu


lexentry: pol/apartheid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apartheid
trans_list: Apartheid
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oddzielnego życia ludzi różnych ras połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej, czasem potwierdzona w prawie państwowym


lexentry: pol/apaszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apaszka
trans_list: Halstuch
sense:
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);


lexentry: pol/apateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apateizm
trans_list: Apatheismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;


lexentry: pol/apel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apel
trans_list: Fahnenappell
sense:
(szkolnictwo, szkolny) zbiórka uczniów w szkole, harcerzy na obozie itp. w celu sprawdzenia obecności, odczytania rozkazów (poleceń)


lexentry: pol/apercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apercepcja
trans_list: Apperzeption
sense:
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów;


lexentry: pol/aphelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aphelium
trans_list: Aphel
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;


lexentry: pol/aplikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikacja
trans_list: Anwendung | Anwenderprogramm | App | Applikation
sense:
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;


lexentry: pol/aplikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikator
trans_list: Applikator
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka


lexentry: pol/aplikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: aplikować
trans_list: verabreichen
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku


lexentry: pol/apogeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apogeum
trans_list: Apogäum
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi


lexentry: pol/apokopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokopa
trans_list: Apokope
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;


lexentry: pol/apokryf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apokryf
trans_list: Apokryphe
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą Kościół Katolicki uważa za niezgodną ze swoją doktryną;


lexentry: pol/apolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apolog
trans_list: Apolog
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny;


lexentry: pol/apologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apologia
trans_list: Apologie
sense:
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;


lexentry: pol/aporia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aporia
trans_list: Aporie
sense:
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;


lexentry: pol/aposterioryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aposterioryczny
trans_list: aposteriorisch
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia


lexentry: pol/apostolat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostolat
trans_list: Apostolat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji


lexentry: pol/apostoł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostoł
trans_list: Apostel | Jünger
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;


lexentry: pol/apostrofa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apostrofa
trans_list: Apostroph
sense:
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób


lexentry: pol/apoteoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apoteoza
trans_list: Apotheose
sense:
wyidealizowanie, wybielenie, przypisywanie, nadawanie istocie bądź rzeczy przymiotów ją idealizujących; przedstawienie jakiejś idei, postaci, wydarzenia w sposób skrajnie subiektywny niepoświęcający żadnej uwagi jakimkolwiek wadom, postrzegający jedynie zalety;


lexentry: pol/appendektomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: appendektomia
trans_list: Appendektomie
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;


lexentry: pol/aprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aprecjacja
trans_list: Beurteilung
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/aprioryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aprioryczny
trans_list: apriorisch
sense:
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym


lexentry: pol/aprosdoketon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aprosdoketon
trans_list: Aprosdoketon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu


lexentry: pol/apsyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apsyda
trans_list: Apsis | Apside
sense:
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/apteczka_pierwszej_pomocy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteczka pierwszej pomocy
trans_list: Erste-Hilfe-Kasten | Verbandkasten
sense:
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy


lexentry: pol/apteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: apteka
trans_list: Apotheke
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;


lexentry: pol/aptekarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarka
trans_list: Apothekerin
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka


lexentry: pol/aptekarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aptekarz
trans_list: Apotheker
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;


lexentry: pol/ara_hiacyntowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara hiacyntowa
trans_list: Hyazinth-Ara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;


lexentry: pol/ara_kasztanowoczelna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara kasztanowoczelna
trans_list: Rotbugara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_marakana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara marakana
trans_list: Rotrückenara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_modra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara modra
trans_list: Spix-Ara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;


lexentry: pol/ara_niebieskogłowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara niebieskogłowa
trans_list: Blaukopfara | Gebirgsara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius


lexentry: pol/ara_trójbarwna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara trójbarwna
trans_list: Dreifarbenara | Kuba-Ara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/ara_żółtoskrzydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ara żółtoskrzydła
trans_list: Hellroter Ara
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;


lexentry: pol/arabeska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabeska
trans_list: Arabeske
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;


lexentry: pol/arabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabizm
trans_list: Arabismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;


lexentry: pol/arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arabski
trans_list: Arabisch | arabisch
sense:
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;


lexentry: pol/aramejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: aramejski
trans_list: Aramäisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;


lexentry: pol/arboretum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arboretum
trans_list: Arboretum
sense:
wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: Wassermelone
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/arbuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arbuz
trans_list: Wassermelone
sense:
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku


lexentry: pol/archanioł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archanioł
trans_list: Erzengel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;


lexentry: pol/archeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeologia
trans_list: Archäologie | Altertumskunde
sense:
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;


lexentry: pol/archeozoologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archeozoologia
trans_list: Paläozoologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;


lexentry: pol/architekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architekt
trans_list: Architekt
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury


lexentry: pol/architektura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architektura
trans_list: Architektur
sense:
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;


lexentry: pol/architraw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: architraw
trans_list: Architrav
sense:
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;


lexentry: pol/archiwolta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: archiwolta
trans_list: Archivolte
sense:
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione;


lexentry: pol/arcybiskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcybiskup
trans_list: Erzbischof
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);


lexentry: pol/arcydzieło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcydzieło
trans_list: Meisterstück | Meisterwerk
sense:
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: Hohepriester
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: Hohepriester
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich;


lexentry: pol/arcykapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arcykapłan
trans_list: Hohepriester
sense:
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi


lexentry: pol/argotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: argotyzm
trans_list: Argot
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej


lexentry: pol/ariański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ariański
trans_list: arianisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem


lexentry: pol/arka_Noego__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: arka Noego
trans_list: Arche Noah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;


lexentry: pol/arkada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkada
trans_list: Arkade
sense:
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;


lexentry: pol/arkusz_kalkulacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arkusz kalkulacyjny
trans_list: Tabellenkalkulationsprogramm
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;


lexentry: pol/arogancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arogancja
trans_list: Arroganz | Überheblichkeit
sense:
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się


lexentry: pol/aromaterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aromaterapia
trans_list: Aromatherapie
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);


lexentry: pol/aromatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aromatyczny
trans_list: aromatisch
sense:
(chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężony wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla


lexentry: pol/aronia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aronia
trans_list: Apfelbeere
sense:
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;


lexentry: pol/arpeggio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arpeggio
trans_list: Arpeggio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;


lexentry: pol/arsenał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenał
trans_list: Arsenal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/arsenopiryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arsenopiryt
trans_list: Arsenkies
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;


lexentry: pol/artefakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artefakt
trans_list: Artefakt
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;


lexentry: pol/artezyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: artezyjski
trans_list: artesisch
sense:
dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;


lexentry: pol/artretyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artretyzm
trans_list: Arthrose
sense:
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego


lexentry: pol/artyleria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: artyleria
trans_list: Artillerie
sense:
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/aryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: aryjski
trans_list: arisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków


lexentry: pol/arytmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: arytmetyka
trans_list: Arithmetik
sense:
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;


lexentry: pol/as-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as-moll
trans_list: as-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami)


lexentry: pol/as_serwisowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: as serwisowy
trans_list: Ass
sense:
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt


lexentry: pol/asafetyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asafetyda
trans_list: Asant | Stinkasant | Teufelsdreck
sense:
(kulinaria) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;


lexentry: pol/ascendent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ascendent
trans_list: Aszendent
sense:
(astrologia, astrologiczny) punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi;


lexentry: pol/asceza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asceza
trans_list: Askese
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego


lexentry: pol/asertywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asertywność
trans_list: Anmaßung
sense:
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;


lexentry: pol/aspiryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aspiryna
trans_list: Aspirin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;


lexentry: pol/assel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: assel
trans_list: Asselium
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu;


lexentry: pol/asteroida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteroida
trans_list: Asteroid
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);


lexentry: pol/asterysk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asterysk
trans_list: Sternchen
sense:
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: Asterismus
sense:
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem;


lexentry: pol/asteryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: asteryzm
trans_list: Asterismus
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości;


lexentry: pol/astma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astma
trans_list: Asthma
sense:
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;


lexentry: pol/astrofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrofizyka
trans_list: Astrophysik
sense:
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;


lexentry: pol/astrolabium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrolabium
trans_list: Astrolabium
sense:
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


lexentry: pol/astrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astrologia
trans_list: Astrologie
sense:
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;


lexentry: pol/astronautyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: astronautyka
trans_list: Astronautik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;


lexentry: pol/ateistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ateistyczny
trans_list: atheistisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem


lexentry: pol/ateizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ateizm
trans_list: Atheismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;


lexentry: pol/atest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atest
trans_list: Beleg
sense:
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami


lexentry: pol/atlant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atlant
trans_list: Atlant
sense:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;


lexentry: pol/atlas__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: atlas
trans_list: Atlant
sense:
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna;


lexentry: pol/atmosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atmosfera
trans_list: Atmosphäre
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;


lexentry: pol/atol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atol
trans_list: Atoll
sense:
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;


lexentry: pol/atom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atom
trans_list: Atom
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;


lexentry: pol/atrament_sympatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrament sympatyczny
trans_list: Geheimtinte
sense:
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;


lexentry: pol/atrium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atrium
trans_list: Atrium
sense:
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę


lexentry: pol/atropina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atropina
trans_list: Atropin
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;


lexentry: pol/attaché__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attaché
trans_list: Attaché
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego;


lexentry: pol/attyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: attyka
trans_list: Attika
sense:
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach;


lexentry: pol/atut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: atut
trans_list: Trumpf
sense:
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru


lexentry: pol/audiobook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audiobook
trans_list: Hörbuch
sense:
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;


lexentry: pol/audyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: audyt
trans_list: Bilanzprüfung
sense:
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami;


lexentry: pol/augment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augment
trans_list: Augment
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augmentacja
trans_list: Augmentation
sense:
(medycyna, medyczny) w kardiologii: zwiększenie wartości ciśnienia w głównych tętnicach spowodowane przez falę zwrotną;


lexentry: pol/augmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augmentacja
trans_list: Augmentation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;


lexentry: pol/augur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: augur
trans_list: Augur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum);


lexentry: pol/aukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aukcja
trans_list: Versteigerung | Auktion
sense:
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;


lexentry: pol/aulos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aulos
trans_list: Aulos
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/aureola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aureola
trans_list: Heiligenschein
sense:
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych


lexentry: pol/australijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: australijski
trans_list: australisch
sense:
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami


lexentry: pol/austrofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: austrofaszyzm
trans_list: Austrofaschismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/aut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: aut
trans_list: Aus
sense:
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;


lexentry: pol/auto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: auto
trans_list: Auto
sense:
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;


lexentry: pol/autocenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autocenzura
trans_list: Autozensur
sense:
kontrolowanie własnych wypowiedzi, publikacji, programów itp. pod względem politycznym lub obyczajowym


lexentry: pol/autofocus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autofocus
trans_list: Autofokus
sense:
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości;


lexentry: pol/autoimmunologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autoimmunologiczny
trans_list: Autoimmun- | autoimmunologisch
sense:
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom


lexentry: pol/autokefaliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autokefaliczny
trans_list: autokephal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii


lexentry: pol/autoklaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoklaw
trans_list: Autoklav
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;


lexentry: pol/autokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokracja
trans_list: Autokratie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;


lexentry: pol/autokratyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autokratyzm
trans_list: Autokratismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;


lexentry: pol/automatyczna_sekretarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: automatyczna sekretarka
trans_list: Anrufbeantworter
sense:
(technologia, technika, techniczny) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści


lexentry: pol/autoreferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autoreferencja
trans_list: Selbstreferenzialität
sense:
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą


lexentry: pol/autorytaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autorytaryzm
trans_list: Autoritarismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli


lexentry: pol/autostrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autostrada
trans_list: Autobahn
sense:
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków;


lexentry: pol/autostradowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: autostradowy
trans_list: Autobahn-
sense:
związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny


lexentry: pol/autotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autotomia
trans_list: Autotomie
sense:
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;


lexentry: pol/autyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: autyzm
trans_list: Autismus
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;


lexentry: pol/awalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awalista
trans_list: Kaution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu)


lexentry: pol/awaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awaria
trans_list: Fehler | Havarie | Panne
sense:
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie


lexentry: pol/awatar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awatar
trans_list: Avatar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga


lexentry: pol/awerroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awerroizm
trans_list: Averroismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;


lexentry: pol/awestyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: awestyjski
trans_list: Avestisch | Awestisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);


lexentry: pol/awifauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awifauna
trans_list: Avifauna
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym;


lexentry: pol/awokado__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: awokado
trans_list: Avocado
sense:
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką


lexentry: pol/azyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: azyl
trans_list: Asyl
sense:
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;


lexentry: pol/ałun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałun
trans_list: Alaun
sense:
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu


lexentry: pol/ałunit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ałunit
trans_list: Alunit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;


lexentry: pol/b-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: b-moll
trans_list: b-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami)


lexentry: pol/baba-chłop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baba-chłop
trans_list: Dragoner | Mannsweib
sense:
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze


lexentry: pol/babiniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babiniec
trans_list: Kirchenhalle
sense:
(dawniej, dawny) (architektura, architektoniczny) przedsionek kościoła lub wydzielona część synagogi, przeznaczone dla kobiet;


lexentry: pol/babochłop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: babochłop
trans_list: Mannsweib
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) kobieta, która wygląda i zachowuje się jak mężczyzna


lexentry: pol/backpacker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: backpacker
trans_list: Rucksackreisende
sense:
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej


lexentry: pol/baczność__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: baczność
trans_list: Achtung | stillgestanden
sense:
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjąć postawę stojącą, wyprostowaną, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi


lexentry: pol/badminton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: badminton
trans_list: Badminton
sense:
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;


lexentry: pol/bagnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bagnet
trans_list: Bajonett | Seitengewehr
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;


lexentry: pol/bagno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bagno
trans_list: Sumpf | Moor
sense:
(ekologia, ekologiczny) obszar podmokły, o stale utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, ze specyficzną roślinnością;


lexentry: pol/bahaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bahaizm
trans_list: Bahaismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam;


lexentry: pol/bajgiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bajgiel
trans_list: Bagel
sense:
(gwara lwowska) (gwara warszawska) (regionalizm krakowski) żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel;


lexentry: pol/baklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baklawa
trans_list: Baklava
sense:
(kulinaria) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego zmiażdżonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;


lexentry: pol/bakteriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakteriologia
trans_list: Bakteriologie
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;


lexentry: pol/bakłażan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bakłażan
trans_list: Aubergine | Melanzani
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;


lexentry: pol/balerina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balerina
trans_list: Ballerina
sense:
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą


lexentry: pol/balisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balisa
trans_list: Balise
sense:
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów


lexentry: pol/baliwat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baliwat
trans_list: Ballei
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednostka organizacyjna w niektórych zakonach, pośrednia między przeoratem a komandorią;


lexentry: pol/ballada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ballada
trans_list: Ballade
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;


lexentry: pol/balneoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balneoterapia
trans_list: Balneotherapie
sense:
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;


lexentry: pol/balsam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balsam
trans_list: Balsam
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;


lexentry: pol/balustrada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: balustrada
trans_list: Balustrade
sense:
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;


lexentry: pol/bambus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bambus
trans_list: Bambus
sense:
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;


lexentry: pol/banda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banda
trans_list: Besatzung
sense:
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie


lexentry: pol/bandaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandaż
trans_list: Bandage | Verband
sense:
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;


lexentry: pol/banderowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: banderowski
trans_list: Bandera-
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);


lexentry: pol/bandura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bandura
trans_list: Bandura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;


lexentry: pol/banjo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banjo
trans_list: Banjo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: Bank
sense:
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: Bank
sense:
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów


lexentry: pol/bank__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bank
trans_list: Bank
sense:
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów


lexentry: pol/banknot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banknot
trans_list: Banknote | Geldschein
sense:
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę;


lexentry: pol/bankructwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bankructwo
trans_list: Bankrott
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd


lexentry: pol/bankster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bankster
trans_list: Bankster
sense:
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji


lexentry: pol/banshee__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banshee
trans_list: Banshee
sense:
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie;


lexentry: pol/banteng_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: banteng azjatycki
trans_list: Banteng
sense:
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej


lexentry: pol/bantu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bantu
trans_list: Bantu
sense:
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce;


lexentry: pol/baobab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baobab
trans_list: Baobab
sense:
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;


lexentry: pol/baptysterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baptysterium
trans_list: Baptisterium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek w którym dokonywano chrztu


lexentry: pol/baptyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baptyzm
trans_list: Baptismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;


lexentry: pol/bar_mleczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bar mleczny
trans_list: Milchbar
sense:
tani, samoobsługowy bar szybkiej obsługi, sprzedająca posiłki przez cały dzień i nie oferujący alkoholi;


lexentry: pol/barbakan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbakan
trans_list: Barbakane | Barbakan
sense:
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;


lexentry: pol/barbet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbet
trans_list: Barbet
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji;


lexentry: pol/barbeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbeta
trans_list: Barbette | Geschützbank
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;


lexentry: pol/barbituran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barbituran
trans_list: Barbiturat
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: Schulter
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;


lexentry: pol/bark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bark
trans_list: Bark
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/barkentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barkentyna
trans_list: Schonerbark
sense:
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;


lexentry: pol/barograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barograf
trans_list: Barograf | Barograph | Druckschreiber
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów


lexentry: pol/barok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: barok
trans_list: Barock
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;


lexentry: pol/baseball__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baseball
trans_list: Baseball
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: Steckbecken
sense:
płaska miska z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka;


lexentry: pol/basen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: basen
trans_list: Becken | Schwimmbecken
sense:
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych;


lexentry: pol/bastard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastard
trans_list: Bastard
sense:
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;


lexentry: pol/bastion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bastion
trans_list: Bastion
sense:
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;


lexentry: pol/baszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baszta
trans_list: Wehrturm
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;


lexentry: pol/batalion__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: batalion
trans_list: Kampfläufer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania;


lexentry: pol/batat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batat
trans_list: Batate | Süßkartoffel
sense:
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;


lexentry: pol/batik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: batik
trans_list: Batik
sense:
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: Baumwolle
sense:
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;


lexentry: pol/bawełna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawełna
trans_list: Baumwolle
sense:
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań


lexentry: pol/bawialnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bawialnia
trans_list: Salon
sense:
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon


lexentry: pol/baza_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: baza danych
trans_list: Datenbank
sense:
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym


lexentry: pol/bazooka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazooka
trans_list: Bazooka
sense:
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;


lexentry: pol/bazylia_azjatycka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylia azjatycka
trans_list: Indisches Basilikum
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: Basilika
sense:
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);


lexentry: pol/bazylika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazylika
trans_list: Basilika
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom


lexentry: pol/bazyliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bazyliszek
trans_list: Basilisk
sense:
stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem


lexentry: pol/bałałajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałałajka
trans_list: Balalaika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/bałkanizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałkanizacja
trans_list: Balkanisierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione


lexentry: pol/bałwan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bałwan
trans_list: Götze
sense:
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego


lexentry: pol/bażant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bażant
trans_list: Fasan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;


lexentry: pol/beatyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beatyfikacja
trans_list: Seligsprechung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;


lexentry: pol/bednarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarka
trans_list: Bandeisen | Bandstahl
sense:
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina


lexentry: pol/bednarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bednarstwo
trans_list: Böttcherhandwerk
sense:
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)


lexentry: pol/befsztyk_tatarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: befsztyk tatarski
trans_list: Tatar
sense:
(spożywczy) (kulinaria) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem konserwowym i surowym jajkiem;


lexentry: pol/begonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: begonia
trans_list: Begonie
sense:
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;


lexentry: pol/behawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawior
trans_list: Benehmen
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska


lexentry: pol/behawioryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: behawioryzm
trans_list: Behaviorismus
sense:
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;


lexentry: pol/bejsbolówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bejsbolówka
trans_list: Baseballkappe | Basecap
sense:
sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie


lexentry: pol/belka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: belka
trans_list: Balken
sense:
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo


lexentry: pol/benzen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzen
trans_list: Benzol
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;


lexentry: pol/benzyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: benzyna
trans_list: Benzin
sense:
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;


lexentry: pol/berberyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: berberyjski
trans_list: berberisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;


lexentry: pol/berdysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: berdysz
trans_list: Berdish | Berdysch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;


lexentry: pol/beta-karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beta-karoten
trans_list: Beta-Karotin
sense:
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor;


lexentry: pol/beton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: beton
trans_list: Beton
sense:
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;


lexentry: pol/bez__przyimek__1
sense_num: 02
written_rep: bez
trans_list: ohne
sense:
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/bezbożnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożnik
trans_list: Atheist | Gottesleugner
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: unreligiös
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga


lexentry: pol/bezbożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbożny
trans_list: unreligiös
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga


lexentry: pol/bezbramkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezbramkowy
trans_list: torlos
sense:
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki


lexentry: pol/bezdźwięczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezdźwięczny
trans_list: stimmlos
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe


lexentry: pol/bezhołowie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezhołowie
trans_list: Anarchie
sense:
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością


lexentry: pol/bezokolicznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezokolicznik
trans_list: Infinitiv | Nennform
sense:
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;


lexentry: pol/bezpartyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpartyjny
trans_list: parteilos
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych


lexentry: pol/bezpiecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezpiecznik
trans_list: Sicherung
sense:
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);


lexentry: pol/bezprawie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezprawie
trans_list: Gesetzlosigkeit
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne


lexentry: pol/bezrobocie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrobocie
trans_list: Arbeitslosigkeit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;


lexentry: pol/bezrękawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bezrękawnik
trans_list: Unterhemd
sense:
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter


lexentry: pol/bezstykowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezstykowy
trans_list: berührungslos | kontaktfrei | kontaktlos
sense:
(technologia, technika, techniczny) nie mający styków, punktów styku; odbywający się bez zetknięcia elementów, powierzchni


lexentry: pol/bezsznurowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: bezsznurowy
trans_list: drahtlos | kabellos | schnurlos
sense:
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) nie wymagający kabla do działania, bezprzewodowy


lexentry: pol/bełkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bełkot
trans_list: Geschwafel
sense:
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: das Weiße
sense:
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki


lexentry: pol/białko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białko
trans_list: Eiklar | Eiweiß
sense:
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj


lexentry: pol/białogwardyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: białogwardyjski
trans_list: weißgardistisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z białą gwardią (stronnictwem białych podczas rosyjskiej wojny domowej)


lexentry: pol/białorzytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białorzytka
trans_list: Steinschmätzer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste;


lexentry: pol/białozór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: białozór
trans_list: Gerfalke
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;


lexentry: pol/biały_fosfor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały fosfor
trans_list: Phosphorbombe
sense:
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;


lexentry: pol/biały_kruk__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: biały kruk
trans_list: weißer Rabe
sense:
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach


lexentry: pol/biały_węgiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały węgiel
trans_list: weiße Kraft
sense:
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych


lexentry: pol/biały_znak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biały znak
trans_list: Leerraum
sense:
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: Bibliografie | Bibliographie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;


lexentry: pol/bibliografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bibliografia
trans_list: Bibliographie | Bibliografie
sense:
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;


lexentry: pol/biblioteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biblioteka
trans_list: Bibliothek
sense:
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;


lexentry: pol/biec__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biec
trans_list: laufen
sense:
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi


lexentry: pol/biedaszyb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedaszyb
trans_list: Armenschacht
sense:
samowolny, prymitywny wykop górniczy wykonany w celu pozyskania surowców kopalnych, powstający zwykle w warunkach skrajnego ubóstwa;


lexentry: pol/biedronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biedronka
trans_list: Marienkäfer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) biedronka siedmiokropka, Coccinella septempunctata, biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach w siedem czarnych kropek;


lexentry: pol/bieg_płotkarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieg płotkarski
trans_list: Hürdenlauf
sense:
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;


lexentry: pol/biegać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegać
trans_list: laufen
sense:
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: Pol Kufe
sense:
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot


lexentry: pol/biegun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun
trans_list: Pol
sense:
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: Magnetpol
sense:
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe;


lexentry: pol/biegun_magnetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biegun magnetyczny
trans_list: Magnetpol
sense:
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty;


lexentry: pol/biennale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biennale
trans_list: Biennale
sense:
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata


lexentry: pol/bierki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierki
trans_list: Mikado
sense:
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych;


lexentry: pol/bierne_palenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierne palenie
trans_list: Passivrauchen
sense:
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);


lexentry: pol/bierzmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bierzmowanie
trans_list: Firmung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;


lexentry: pol/bieżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bieżnik
trans_list: Profil | Lauffläche
sense:
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;


lexentry: pol/bigoreksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigoreksja
trans_list: Bigorexia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała


lexentry: pol/bigos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bigos
trans_list: Bigos | Bigosch
sense:
(kulinaria) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/bilans_tlenowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilans tlenowy
trans_list: Sauerstoffbilanz
sense:
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;


lexentry: pol/bilard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilard
trans_list: Billard | Billardspiel
sense:
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;


lexentry: pol/bilet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilet
trans_list: Fahrkarte | Ticket | Fahrschein
sense:
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru


lexentry: pol/bilokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bilokacja
trans_list: Bilokation
sense:
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;


lexentry: pol/bima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bima
trans_list: Bima
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;


lexentry: pol/bio-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: bio-
trans_list: bio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi


lexentry: pol/biochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biochemia
trans_list: Biochemie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;


lexentry: pol/biodro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biodro
trans_list: Hüfte
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda


lexentry: pol/biofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biofilm
trans_list: Biofilm
sense:
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;


lexentry: pol/biologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biologia
trans_list: Biologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;


lexentry: pol/biometryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biometryczny
trans_list: biometrisch
sense:
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości


lexentry: pol/bionika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bionika
trans_list: Bionik
sense:
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;


lexentry: pol/biopsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biopsja
trans_list: Biopsie
sense:
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;


lexentry: pol/biotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotechnologia
trans_list: Biotechnik | Biotechnologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;


lexentry: pol/biotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotop
trans_list: Biotop
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku


lexentry: pol/biotyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biotyna
trans_list: Biotin
sense:
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;


lexentry: pol/birmański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: birmański
trans_list: birmanisch
sense:
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)


lexentry: pol/biseksualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: biseksualny
trans_list: bi
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci


lexentry: pol/biskup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskup
trans_list: Bischof
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją;


lexentry: pol/biskupstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biskupstwo
trans_list: Bistum
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa


lexentry: pol/bit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bit
trans_list: Bit
sense:
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1


lexentry: pol/bita_śmietana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bita śmietana
trans_list: Schlagsahne | Schlagobers
sense:
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro
trans_list: Büro | Agentur | Institut
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;


lexentry: pol/biuro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro
trans_list: Agentur | Büro | Institut
sense:
forma działalności administracyjnej polegająca na zbieraniu, opracowywaniu i przekazywaniu informacji


lexentry: pol/biuro_matrymonialne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro matrymonialne
sense:
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński

trans_list:
Eheinstitut | Heiratsvermittlung | Heiratsvermittlungsagentur | Heiratsvermittlungsinstitut | Partnervermittlung | Partnervermittlungsagenur


lexentry: pol/biuro_rzeczy_znalezionych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biuro rzeczy znalezionych
trans_list: Fundbüro
sense:
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać


lexentry: pol/biurokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biurokracja
trans_list: Bürokratie
sense:
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów


lexentry: pol/biżuteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: biżuteria
trans_list: Geschmeide
sense:
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;


lexentry: pol/blanki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blanki
trans_list: Zinne
sense:
(architektura, architektoniczny) szereg prostokątnych, zębatych występów wieńczących mur obronny; ; (zobacz) też Blanki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/blef__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blef
trans_list: Bluff
sense:
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości


lexentry: pol/blender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blender
trans_list: Püriergerät
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: Block
sense:
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;


lexentry: pol/blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blok
trans_list: Block
sense:
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;


lexentry: pol/blokhauz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: blokhauz
trans_list: Blockhaus
sense:
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;


lexentry: pol/bluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bluszcz
trans_list: Efeu
sense:
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;


lexentry: pol/bobsleje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bobsleje
trans_list: Bobsport
sense:
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;


lexentry: pol/bocian_biały__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian biały
trans_list: Weißstorch
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;


lexentry: pol/bocian_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bocian czarny
trans_list: Schwarzstorch
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;


lexentry: pol/bodaj__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: bodaj
trans_list: mindestens
sense:
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi


lexentry: pol/bodhisattwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodhisattwa
trans_list: Bodhisattva
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;


lexentry: pol/bodziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bodziec
trans_list: Reiz | Stimulus
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;


lexentry: pol/bohater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bohater
trans_list: Held
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu


lexentry: pol/bojar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojar
trans_list: Bojare
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;


lexentry: pol/bojkot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkot
trans_list: Boykott
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;


lexentry: pol/bojkotować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: bojkotować
trans_list: boykottieren
sense:
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu


lexentry: pol/bolerko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolerko
trans_list: Bolerojäckchen
sense:
(krawiectwo) krótki żakiecik kobiecy, niesięgający talii, z połami niezachodzącymi na siebie; także sweterek, bluzeczka o takim kroju


lexentry: pol/bolszewizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bolszewizm
trans_list: Bolschewismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu


lexentry: pol/bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba
trans_list: Bombe
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;


lexentry: pol/bomba_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba atomowa
trans_list: Atombombe | A-Bombe
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami


lexentry: pol/bomba_lotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bomba lotnicza
trans_list: Fliegerbombe
sense:
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;


lexentry: pol/bombarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombarda
trans_list: Bombarde
sense:
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów


lexentry: pol/bombowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bombowiec
trans_list: Bomber
sense:
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;


lexentry: pol/bonapartyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonapartyzm
trans_list: Bonapartismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;


lexentry: pol/bonito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonito
trans_list: Echte Bonito
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała


lexentry: pol/bonobo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonobo
trans_list: Bonobo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;


lexentry: pol/bonsai__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bonsai
trans_list: Bonsai
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;


lexentry: pol/bordiura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bordiura
trans_list: Bordüre
sense:
ozdobny pas będący obramowaniem tkaniny, płaskorzeźby, obrazu lub grafiki wypełniony ornamentem geometrycznym, roślinnym lub scenami figuralnymi;


lexentry: pol/borelioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borelioza
trans_list: Borreliose
sense:
(medycyna, medyczny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;


lexentry: pol/borowik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borowik
trans_list: Steinpilz
sense:
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/borówka_brusznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: borówka brusznica
trans_list: Preiselbeere
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;


lexentry: pol/bosak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosak
trans_list: Bootshaken
sense:
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;


lexentry: pol/boskiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boskiet
trans_list: Boskett
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie


lexentry: pol/bosman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bosman
trans_list: Bootsmann
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek;


lexentry: pol/botanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: botanika
trans_list: Botanik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;


lexentry: pol/bowiem__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bowiem
trans_list: -lang
sense:
spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego


lexentry: pol/boysband__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: boysband
trans_list: Boygroup
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, uprawiająca muzykę pop;


lexentry: pol/brachylogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brachylogia
trans_list: Brachylogie
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań;


lexentry: pol/brak_miesiączki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brak miesiączki
trans_list: Periodenausfall
sense:
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;


lexentry: pol/brama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brama
trans_list: Thür
sense:
(architektura, architektoniczny) budowla wznoszona na cześć zwycięskiego wodza dla triumfalnego wjazdu wojsk


lexentry: pol/bramin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramin
trans_list: Brahman
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii


lexentry: pol/bramka_samobójcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramka samobójcza
trans_list: Eigentor
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki


lexentry: pol/bramkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bramkarz
trans_list: Torwart | Torhüter
sense:
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: Stiefmütterchen
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;


lexentry: pol/bratek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratek
trans_list: Stiefmütterchen
sense:
(botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach


lexentry: pol/bratobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bratobójstwo
trans_list: Brudermord
sense:
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.


lexentry: pol/brewiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brewiarz
trans_list: Brevier
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;


lexentry: pol/brexit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brexit
trans_list: Brexit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej


lexentry: pol/brie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brie
trans_list: Brie
sense:
(kulinaria) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu;


lexentry: pol/broda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broda
trans_list: Bienenbart
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupionych przed wlotem do ula, wyglądem przypominające brodę (1.2)


lexentry: pol/brodawczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brodawczak
trans_list: Papillom
sense:
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: Brokat
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;


lexentry: pol/brokat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokat
trans_list: Glitter
sense:
połyskliwe drobinki używane m.in. do zdobienia przedmiotów oraz do produkcji kosmetyków upiększających;


lexentry: pol/brokuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brokuł
trans_list: Brokkoli | Broccoli | Bröckelkohl | Sprossenkohl | Winterblumenkohl Spargelkohl
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;


lexentry: pol/bromoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bromoform
trans_list: Bromoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/brona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brona
trans_list: Egge
sense:
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;


lexentry: pol/broń_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń atomowa
trans_list: Atomwaffe
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów


lexentry: pol/broń_biologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: broń biologiczna
trans_list: Biowaffe
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;


lexentry: pol/brudna_bomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brudna bomba
trans_list: schmutzige Bombe
sense:
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;


lexentry: pol/brukowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brukowiec
trans_list: Boulevardblatt
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze


lexentry: pol/brunatna_koszula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunatna koszula
trans_list: Braunhemd
sense:
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP


lexentry: pol/brunch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brunch
trans_list: Brunch
sense:
(kulinaria) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;


lexentry: pol/bruzdownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bruzdownica
trans_list: Mauernutfräse
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: Brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów


lexentry: pol/brygada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygada
trans_list: Brigade
sense:
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji


lexentry: pol/brygantyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brygantyna
trans_list: Brigantine
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;


lexentry: pol/brytfanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brytfanna
trans_list: Bräter
sense:
(kulinaria) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką


lexentry: pol/bryła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bryła
trans_list: Körper
sense:
(matematyka, matematyczny) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;


lexentry: pol/brzegówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzegówka
trans_list: Uferschwalbe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;


lexentry: pol/brzost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzost
trans_list: Bergulme
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus glabra, gatunek drzewa należący do rodziny wiązowatych;


lexentry: pol/brzoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzoza
trans_list: Birke
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych;


lexentry: pol/brzuchomówca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówca
trans_list: Bauchredner
sense:
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu


lexentry: pol/brzuchomówstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuchomówstwo
trans_list: Bauchrednerei
sense:
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;


lexentry: pol/brzuszki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzuszki
trans_list: Krise
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak


lexentry: pol/brzydkie_kaczątko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzydkie kaczątko
trans_list: hässliches Entlein
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha


lexentry: pol/brzęczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: brzęczyk
trans_list: Buzzer
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie)


lexentry: pol/buddyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyjski
trans_list: buddhistisch
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem


lexentry: pol/buddyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buddyzm
trans_list: Buddhismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;


lexentry: pol/budka_telefoniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budka telefoniczna
trans_list: Telefonzelle
sense:
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;


lexentry: pol/budować_zamki_na_lodzie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: budować zamki na lodzie
trans_list: Luftschlösser bauen
sense:
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń
trans_list: Pudding | Puddingpulver
sense:
(handel, handlowy) (kulinaria) (gastronomia) gotowa mieszanka składników służących do przygotowania budyniu (1.1)


lexentry: pol/budyń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budyń
trans_list: Pudding
sense:
(kulinaria) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;


lexentry: pol/budżetowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: budżetowanie
trans_list: Budgetierung
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie, tworzenie i zatwierdzanie budżetu, a także jego późniejsze monitorowanie i kontrolowanie;


lexentry: pol/buldog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buldog
trans_list: Bulldogge
sense:
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;


lexentry: pol/buldożer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buldożer
trans_list: Bulldozer | Planierraupe
sense:
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków;


lexentry: pol/bulgur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulgur
trans_list: Bulgur | Bulgurweizen | Burgul
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;


lexentry: pol/bullying__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bullying
trans_list: Mobben
sense:
tyranizowanie, znęcanie się; powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary


lexentry: pol/bulwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bulwar
trans_list: Boulevard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii


lexentry: pol/bumelant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumelant
trans_list: Drückeberger
sense:
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności


lexentry: pol/bumerang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bumerang
trans_list: Bumerang
sense:
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;


lexentry: pol/burak__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: burak
trans_list: Knilch
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony


lexentry: pol/burak_cukrowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burak cukrowy
trans_list: Zuckerrübe
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;


lexentry: pol/burkini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burkini
trans_list: Burkini
sense:
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała;


lexentry: pol/burnus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burnus
trans_list: Burnus
sense:
rodzaj wierzchniego wełnianego okrycia z kapturem i bez rękawów noszonego przez Arabów i przez oddziały spahisów


lexentry: pol/burza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza
trans_list: Gewitter
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);


lexentry: pol/burza_mózgów__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: burza mózgów
trans_list: Brainstorming
sense:
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;


lexentry: pol/burza_piaskowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burza piaskowa
trans_list: Sandsturm | Staubsturm
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;


lexentry: pol/burzanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: burzanka
trans_list: Bitterapfel
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (botanika, botaniczny) arbuz kolokwinta, (łacina) Citrullus colocynthis


lexentry: pol/bustrofedon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bustrofedon
trans_list: Bustrophedon
sense:
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;


lexentry: pol/busz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: busz
trans_list: Busch
sense:
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów;


lexentry: pol/butan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butan
trans_list: Butan
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;


lexentry: pol/butelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: butelka
trans_list: Flasche
sense:
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców


lexentry: pol/buława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: buława
trans_list: Amtsstab
sense:
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej


lexentry: pol/bydło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bydło
trans_list: Vieh
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;


lexentry: pol/byk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: byk
trans_list: Bulle | Stier
sense:
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp.


lexentry: pol/bystrze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bystrze
trans_list: Stromschnelle
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością;


lexentry: pol/bywalec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bywalec
trans_list: Stammgast
sense:
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp.


lexentry: pol/bóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóg
trans_list: Gott
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);


lexentry: pol/bóstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bóstwo
trans_list: Gottheit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: oder
sense:
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich


lexentry: pol/bądź__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: bądź
trans_list: Gold
sense:
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów


lexentry: pol/bęben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: bęben
trans_list: Trommel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;


lexentry: pol/będąc_szczerym__fraza_partykułowa_wzmacniająca__1
sense_num: 01
written_rep: będąc szczerym
trans_list: ehrlich gesagt
sense:
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę)


lexentry: pol/błogosławieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błogosławieństwo
trans_list: Segen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece


lexentry: pol/błona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błona
trans_list: Häutchen
sense:
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych


lexentry: pol/błonica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica
trans_list: Diphtherie
sense:
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;


lexentry: pol/błonica_sałatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonica sałatowa
trans_list: Meersalat
sense:
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna


lexentry: pol/błonkoskrzydłe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonkoskrzydłe
trans_list: Hautflügler | Hymenoptera
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;


lexentry: pol/błonnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błonnik
trans_list: Ballaststoff
sense:
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;


lexentry: pol/błąd_ortograficzny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd ortograficzny
trans_list: Rechtschreibfehler
sense:
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;


lexentry: pol/błąd_poznawczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błąd poznawczy
trans_list: Denkfehler
sense:
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;


lexentry: pol/błędne_koło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: błędne koło
trans_list: Teufelskreis
sense:
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;


lexentry: pol/c-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: c-moll
trans_list: c-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami)


lexentry: pol/cache__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cache
trans_list: Cache
sense:
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy;


lexentry: pol/call_center__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: call center
trans_list: Callcenter
sense:
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;


lexentry: pol/camera_obscura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: camera obscura
trans_list: Camera obscura
sense:
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego;


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: Zapfenstreich
sense:
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia.


lexentry: pol/capstrzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: capstrzyk
trans_list: Zapfenstreich
sense:
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.


lexentry: pol/car__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: car
trans_list: Zar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);


lexentry: pol/carving__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: carving
trans_list: Schnitzerei
sense:
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart;


lexentry: pol/casting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: casting
trans_list: Casting
sense:
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.;


lexentry: pol/catering__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: catering
trans_list: Nahrungsversorgung
sense:
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce;


lexentry: pol/cały_ton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cały ton
trans_list: Tonus | ganzer Ton
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów;


lexentry: pol/cedr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr
trans_list: Zeder
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;


lexentry: pol/cedr_libański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cedr libański
trans_list: Libanon-Zeder
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;


lexentry: pol/cekin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cekin
trans_list: Paillette
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;


lexentry: pol/ceklarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ceklarz
trans_list: Stadtknecht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) podlegający burmistrzowi pachołek do pilnowania porządku w mieście;


lexentry: pol/cela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cela
trans_list: Klosterzelle
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha


lexentry: pol/celebryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: celebryta
trans_list: Berühmtheit
sense:
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach


lexentry: pol/cella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cella
trans_list: Naos
sense:
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa;


lexentry: pol/cenobium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenobium
trans_list: Koinobitentum
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom zakonny cenobitów


lexentry: pol/cenoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenoman
trans_list: Cenomanium
sense:
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu;


lexentry: pol/cenotaf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenotaf
trans_list: Kenotaph | Zenotaph
sense:
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;


lexentry: pol/centriola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centriola
trans_list: Zentriol
sense:
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;


lexentry: pol/centrum_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centrum kultury
trans_list: Kulturzentrum
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną


lexentry: pol/centryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centryzm
trans_list: Zentrismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego


lexentry: pol/centyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: centyl
trans_list: Perzentile
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości;


lexentry: pol/cenzura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzura
trans_list: Zensur
sense:
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;


lexentry: pol/cenzus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cenzus
trans_list: Qualifikation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;


lexentry: pol/cep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cep
trans_list: Dreschflegel
sense:
(dawniej, dawny) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;


lexentry: pol/cesarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesarstwo
trans_list: Reich
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;


lexentry: pol/cesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cesja
trans_list: Abtretung | Zession
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby


lexentry: pol/cewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka
trans_list: Induktanz
sense:
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;


lexentry: pol/cewka_moczowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewka moczowa
trans_list: Harnröhre
sense:
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;


lexentry: pol/cewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cewnik
trans_list: Katheter
sense:
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;


lexentry: pol/chaber_bławatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chaber bławatek
trans_list: Kornblume
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/chalkozyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chalkozyn
trans_list: Chalkosin | Kupferglanz | Kupferglas
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy;


lexentry: pol/cham__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cham
trans_list: Lümmel | Rüpel Grobian
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm


lexentry: pol/chamsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chamsa
trans_list: Hamsa
sense:
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;


lexentry: pol/chamski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: chamski
trans_list: rüpelhaft
sense:
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi


lexentry: pol/chan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chan
trans_list: Khan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: Schminken
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) czynność zmiany wyglądu aktora, która nadaje mu zewnętrzne cechy granej postaci


lexentry: pol/charakteryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: charakteryzacja
trans_list: Maske
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1)


lexentry: pol/chart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chart
trans_list: Windhund
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;


lexentry: pol/chasydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chasydyzm
trans_list: Chassidismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;


lexentry: pol/chazan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chazan
trans_list: Chasan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny


lexentry: pol/cheddar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheddar
trans_list: Cheddar
sense:
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku;


lexentry: pol/cheder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cheder
trans_list: Cheder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną;


lexentry: pol/chemioterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemioterapia
trans_list: Chemotherapie
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;


lexentry: pol/chemotaksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chemotaksja
trans_list: Chemotaxis
sense:
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;


lexentry: pol/chepresz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chepresz
trans_list: Chepresch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


lexentry: pol/chermoula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chermoula
trans_list: Charmoula | Chermoula
sense:
(kulinaria) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym;


lexentry: pol/cherubin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cherubin
trans_list: Cherub
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;


lexentry: pol/china__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: china
trans_list: Porzellan
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk;


lexentry: pol/chinina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chinina
trans_list: Chinin
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/chipset__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chipset
trans_list: Chipsatz
sense:
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;


lexentry: pol/chitozan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chitozan
trans_list: Chitosan
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;


lexentry: pol/chityna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chityna
trans_list: Chitin
sense:
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;


lexentry: pol/chlapacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlapacz
trans_list: Schutzblech
sense:
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota


lexentry: pol/chleb_pokładny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb pokładny
trans_list: Schaubrot
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;


lexentry: pol/chleb_powszedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb powszedni
trans_list: das tägliche Brot
sense:
(przenośnie, przenośnia) rzecz zwykła, codzienna, niebudząca zdziwienia, często się zdarzająca; nic nadzwyczajnego


lexentry: pol/chleb_świętojański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chleb świętojański
trans_list: Johannisbrot
sense:
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach;


lexentry: pol/chlorek_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chlorek sodu
trans_list: Natriumchlorid
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;


lexentry: pol/chloroaceton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroaceton
trans_list: Chloraceton
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator;


lexentry: pol/chloroform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloroform
trans_list: Chloroform
sense:
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;


lexentry: pol/chloromelanit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chloromelanit
trans_list: Chloromelanit
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza,


lexentry: pol/choina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choina
trans_list: Hemlocktanne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/choinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choinka
trans_list: Weihnachtsbaum | Christbaum
sense:
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/cholesterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cholesterol
trans_list: Cholesterin | Cholesterol
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;


lexentry: pol/choroba_Parkinsona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba Parkinsona
trans_list: Parkinson-Krankheit
sense:
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;


lexentry: pol/choroba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba
trans_list: Krankheit | Erkrankung
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;


lexentry: pol/choroba_niedokrwienna_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba niedokrwienna serca
trans_list: Eingefäßerkrankung | koronare Herzkrankheit
sense:
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;


lexentry: pol/choroba_popromienna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba popromienna
trans_list: Strahlenkrankheit
sense:
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;


lexentry: pol/choroba_psychiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba psychiczna
trans_list: psychische Störung | Geistesstörung
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;


lexentry: pol/choroba_von_Willebranda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: choroba von Willebranda
trans_list: Willebrand-Jürgens-Syndrom
sense:
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;


lexentry: pol/chorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chorta
trans_list: Chorta
sense:
(kulinaria) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół


lexentry: pol/chorwacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: chorwacki
trans_list: Kroatisch
sense:
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;


lexentry: pol/choćby__partykuła__1
sense_num: 02
written_rep: choćby
trans_list: beispielweise
sense:
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: wenn auch
sense:
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji


lexentry: pol/choćby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: choćby
trans_list: wenn auch
sense:
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego


lexentry: pol/chrabąszcz_majowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrabąszcz majowy
trans_list: Feldmaikäfer | Maikäfer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;


lexentry: pol/chromosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chromosfera
trans_list: Chromosphäre
sense:
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;


lexentry: pol/chruścik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chruścik
trans_list: Köcherfliege
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;


lexentry: pol/chrypka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrypka
trans_list: Heiserkeit
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań


lexentry: pol/chrystianizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrystianizacja
trans_list: Christianisierung
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;


lexentry: pol/chrzan_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzan pospolity
trans_list: Kren
sense:
(botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa;


lexentry: pol/chrzcielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcielnica
trans_list: Taufbecken
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;


lexentry: pol/chrzciny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzciny
trans_list: Taufe
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu


lexentry: pol/chrzcić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzcić
trans_list: taufen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością


lexentry: pol/chrzest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest
trans_list: Taufe
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;


lexentry: pol/chrzest_równikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrzest równikowy
trans_list: Linientaufe | Neptunstaufe | Äquatortaufe
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik;


lexentry: pol/chrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrześcijaństwo
trans_list: Christentum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;


lexentry: pol/chrząstka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząstka
trans_list: Knorpel
sense:
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;


lexentry: pol/chrząszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chrząszcz
trans_list: Käfer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;


lexentry: pol/churn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: churn
trans_list: aufwühlen
sense:
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy


lexentry: pol/chutor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chutor
trans_list: Chutor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy


lexentry: pol/chwast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwast
trans_list: Unkraut
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;


lexentry: pol/chwyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chwyt
trans_list: Akkord
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pewien określony sposób przyciśnięcia strun gitary, dający w rezultacie akord


lexentry: pol/chłopstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: chłopstwo
trans_list: Bauernschaft
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;


lexentry: pol/ciasteczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasteczko
trans_list: Cookie
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer;


lexentry: pol/ciasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciasto
trans_list: Teig
sense:
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;


lexentry: pol/ciało__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało
trans_list: Körper
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);


lexentry: pol/ciało_obce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało obce
trans_list: Fremdkörper
sense:
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów


lexentry: pol/ciało_stałe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciało stałe
trans_list: Festkörper
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt;


lexentry: pol/cicha_woda_brzegi_rwie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: cicha woda brzegi rwie
trans_list: stille Wasser sind tief
sense:
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska


lexentry: pol/ciecierzyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca
trans_list: Kichererbse
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/ciecierzyca_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecierzyca pospolita
trans_list: Kichererbse | Echte Kicher | Felderbse | Römische Kicher | Venuskicher
sense:
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;


lexentry: pol/ciecz_łzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciecz łzowa
trans_list: Tränenflüssigkeit
sense:
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;


lexentry: pol/cielić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: cielić się
trans_list: kalben
sense:
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo


lexentry: pol/ciepło_tworzenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciepło tworzenia
trans_list: Bildungswärme
sense:
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach


lexentry: pol/ciesak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciesak
trans_list: Dechsel
sense:
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;


lexentry: pol/cieszynianka_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieszynianka wiosenna
trans_list: Schaftdolde
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Hacquetia epipactis DC., gatunek rośliny z rodziny selerowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cieszynianka;


lexentry: pol/cieśla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśla
trans_list: Zimmermann | Zimmerer
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów


lexentry: pol/cieśnina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cieśnina
trans_list: Meerenge | Straße
sense:
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)


lexentry: pol/cis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cis-moll
trans_list: cis-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: Reihe
sense:
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;


lexentry: pol/ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg
trans_list: Zug
sense:
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień


lexentry: pol/ciąg_arytmetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg arytmetyczny
trans_list: arithmetische Progression
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;


lexentry: pol/ciąg_geometryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąg geometryczny
trans_list: geometrische Progression
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;


lexentry: pol/ciąża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża
trans_list: Schwangerschaft
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;


lexentry: pol/ciąża_ektopowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ciąża ektopowa
trans_list: Extrauteringravidität
sense:
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;


lexentry: pol/cięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cięcie
trans_list: ausschneiden
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych


lexentry: pol/cięciwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cięciwa
trans_list: Kreissehne | Sehne
sense:
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa dowolne punkty krzywej lub powierzchni, który nie ma innych punktów wspólnych z daną krzywą czy powierzchnią


lexentry: pol/co-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: co-
trans_list: -lich
sense:
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas


lexentry: pol/co_się_stało,_to_się_nie_odstanie__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: co się stało, to się nie odstanie
trans_list: geschehene Dinge sind nicht zu ändern
sense:
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło


lexentry: pol/comeback__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: comeback
trans_list: Comeback
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie


lexentry: pol/concept_album__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: concept album
trans_list: Konzeptalbum
sense:
album muzyczny ujednolicony tematycznie na płaszczyźnie instrumentalnej, kompozycyjnej, narracyjnej i lirycznej


lexentry: pol/coraz__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: coraz
trans_list: immer
sense:
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym


lexentry: pol/cosinus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cosinus
trans_list: Kosinus
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;


lexentry: pol/cotangens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cotangens
trans_list: Kotangens
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;


lexentry: pol/coup_de_grâce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: coup de grâce
trans_list: Gnadenschuss
sense:
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień


lexentry: pol/cover__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cover
trans_list: behandeln
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną;


lexentry: pol/cudzołożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzołożny
trans_list: ehebrecherisch
sense:
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem


lexentry: pol/cudzysłów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cudzysłów
trans_list: Anführungszeichen
sense:
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;


lexentry: pol/cukier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukier
trans_list: Zucker
sense:
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;


lexentry: pol/cukierek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cukierek
trans_list: Bonbon
sense:
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;


lexentry: pol/cuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cuma
trans_list: Schiffstau
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża;


lexentry: pol/cumulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cumulus
trans_list: Cumulus
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody;


lexentry: pol/curling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: curling
trans_list: Curling
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;


lexentry: pol/cwaniak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwaniak
trans_list: Angler
sense:
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych


lexentry: pol/cwikier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cwikier
trans_list: Kneifer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okulary trzymające się na nosie za pomocą specjalnie wygiętego sprężynującego elementu łączącego oba szkła


lexentry: pol/cyber-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: cyber-
trans_list: cyber- | kyber-
sense:
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)


lexentry: pol/cyberkultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberkultura
trans_list: Netzkultur
sense:
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;


lexentry: pol/cybernetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cybernetyka
trans_list: Kybernetik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;


lexentry: pol/cyberprzemoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyberprzemoc
trans_list: Cyber-Bullying
sense:
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego;


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: Ziffer
sense:
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym


lexentry: pol/cyfra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyfra
trans_list: Ziffer | Zahlzeichen
sense:
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9


lexentry: pol/cyjankali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjankali
trans_list: Zyankali
sense:
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) cyjanek potasu, silnie trujący;


lexentry: pol/cyjanowodór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjanowodór
trans_list: Cyanwasserstoff
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;


lexentry: pol/cyjon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyjon
trans_list: Rothund
sense:
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści;


lexentry: pol/cykada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykada
trans_list: Zikade
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;


lexentry: pol/cykloida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cykloida
trans_list: Radlaufkurve
sense:
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;


lexentry: pol/cyklotymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyklotymia
trans_list: Zyklothymia
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;


lexentry: pol/cylinder_miarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cylinder miarowy
trans_list: Messzylinder
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;


lexentry: pol/cymes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cymes
trans_list: Zimmes
sense:
(kulinaria) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: Zinn
sense:
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;


lexentry: pol/cyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyna
trans_list: Zinn
sense:
(potocznie, potoczny) naczynia i inne wyroby z cyny (1.1); (zobacz) też cyna w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/cynizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cynizm
trans_list: Zynismus
sense:
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych


lexentry: pol/cyprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyprys
trans_list: Zypresse
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych;


lexentry: pol/cyraneczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyraneczka
trans_list: Krickente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/cysters__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cysters
trans_list: Zisterzienser
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme;


lexentry: pol/cytadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytadela
trans_list: Zitadelle
sense:
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;


lexentry: pol/cytoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytoplazma
trans_list: Zytoplasma | Cytoplasma
sense:
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;


lexentry: pol/cytryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cytryn
trans_list: Citrin
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny


lexentry: pol/cywilizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilizacja
trans_list: Zivilisation | Kultur
sense:
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;


lexentry: pol/cywilny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: cywilny
trans_list: zivil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami


lexentry: pol/cyzjojan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cyzjojan
trans_list: Cisiojanus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym;


lexentry: pol/cza-cza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cza-cza
trans_list: Cha-Cha-Cha
sense:
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie;


lexentry: pol/czador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czador
trans_list: Tschador
sense:
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;


lexentry: pol/czajka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czajka
trans_list: Kiebitz
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;


lexentry: pol/czangsing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czangsing
trans_list: Changhsingium
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu;


lexentry: pol/czapeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapeczka
trans_list: Hut
sense:
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże


lexentry: pol/czapetka_pachnąca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapetka pachnąca
trans_list: Gewürznelke
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze;


lexentry: pol/czapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czapka
trans_list: Mütze
sense:
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;


lexentry: pol/czaprak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czaprak
trans_list: Schabracke
sense:
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej;


lexentry: pol/czarna_dziura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna dziura
trans_list: Schwarzes Loch | schwarzes Loch
sense:
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;


lexentry: pol/czarna_herbata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna herbata
trans_list: schwarzer Tee
sense:
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis


lexentry: pol/czarna_jagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna jagoda
trans_list: Heidelbeere | Blaubeere | Bickbeere | Schwarzbeere | Waldbeere | Wildbeere
sense:
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;


lexentry: pol/czarna_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna porzeczka
trans_list: Aalbeere | schwarze Johannisbeere
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czarna_skrzynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarna skrzynka
trans_list: Black Box
sense:
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej


lexentry: pol/czarno-biały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czarno-biały
trans_list: schwarzweiß | monochrome | schwarz-weiß
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy


lexentry: pol/czarnodruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnodruk
trans_list: Schwarzdruck
sense:
czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy


lexentry: pol/czarnogórski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: czarnogórski
trans_list: Montenegriner
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;


lexentry: pol/czarnotek_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarnotek arabski
trans_list: Tristramstar
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski;


lexentry: pol/czarny_bez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny bez
trans_list: Holderbusch | Schwarzer Holunder
sense:
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;


lexentry: pol/czarny_blok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarny blok
trans_list: Schwarzer Block
sense:
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;


lexentry: pol/czarterpartia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czarterpartia
trans_list: Befrachtungsvertrag
sense:
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży


lexentry: pol/czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas
trans_list: Tempus | Zeitform
sense:
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi


lexentry: pol/czas_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przeszły
trans_list: Präteritum
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_przyszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas przyszły
trans_list: Futur
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czas_teraźniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czas teraźniejszy
trans_list: Präsens
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;


lexentry: pol/czasopismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasopismo
trans_list: Zeitschrift | Revue
sense:
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;


lexentry: pol/czasoprzestrzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasoprzestrzeń
trans_list: Raumzeit
sense:
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;


lexentry: pol/czasownik_niedokonany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik niedokonany
trans_list: imperfektives Verb
sense:
(gramatyka) czasownik, który opisuje czynność, o której z kontekstu nie wiadomo, czy jest zakończona


lexentry: pol/czasownik_posiłkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czasownik posiłkowy
trans_list: Hilfsverb
sense:
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony


lexentry: pol/czatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czatować
trans_list: chatten
sense:
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera


lexentry: pol/czeczotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczotka
trans_list: Birkenzeisig
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;


lexentry: pol/czeczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeczuga
trans_list: Stör
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/czekan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekan
trans_list: Eispickel
sense:
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;


lexentry: pol/czekista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czekista
trans_list: Tschekist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK


lexentry: pol/czekoladowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czekoladowy
trans_list: chocolat
sense:
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą


lexentry: pol/czeladnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladnik
trans_list: Geselle
sense:
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra


lexentry: pol/czeladź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czeladź
trans_list: Leibeigener
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług w domu, jako straż w zamku, grodzie itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych;


lexentry: pol/czelesta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czelesta
trans_list: Celesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;


lexentry: pol/czereśnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czereśnia
trans_list: Süßkirsche | Wilde Vogelkirsche
sense:
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego


lexentry: pol/czernica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czernica
trans_list: Reiherente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach;


lexentry: pol/czerw__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: czerw
trans_list: Brut
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy


lexentry: pol/czerwona_kartka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona kartka
trans_list: Rote Karte
sense:
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;


lexentry: pol/czerwona_porzeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwona porzeczka
trans_list: Rote Johannisbeere
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;


lexentry: pol/czerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony
trans_list: rot
sense:
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/czerwony_olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony olbrzym
trans_list: roter Riese
sense:
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;


lexentry: pol/czerwony_śnieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czerwony śnieg
trans_list: Blutschnee | roter Schnee
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie;


lexentry: pol/czkawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czkawka
trans_list: Schluckauf
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;


lexentry: pol/czopek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czopek
trans_list: Suppositorium | Zäpfchen
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;


lexentry: pol/czosnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czosnek
trans_list: Knoblauch
sense:
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego


lexentry: pol/czterowiersz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czterowiersz
trans_list: Quartett
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;


lexentry: pol/czubatka_europejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czubatka europejska
trans_list: Haubenmeise
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;


lexentry: pol/czujnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czujnik
trans_list: Sensor | Fühler | Messfühler
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;


lexentry: pol/czulent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czulent
trans_list: Tscholent | Tschulent
sense:
(kulinaria) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;


lexentry: pol/czwarta_władza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwarta władza
trans_list: vierte Macht
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;


lexentry: pol/czwartorzęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czwartorzęd
trans_list: Quartär
sense:
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś;


lexentry: pol/czworokąt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czworokąt
trans_list: Viereck
sense:
(geometria) wielokąt płaski mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;


lexentry: pol/czystek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystek
trans_list: Zistrosen
sense:
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich


lexentry: pol/czystka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czystka
trans_list: Säuberung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;


lexentry: pol/czytać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytać
trans_list: lesen
sense:
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: Lesegerät
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: Abtaster
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem krekowym, np. cenę towaru w sklepie


lexentry: pol/czytnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik
trans_list: Lesegerät
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej)


lexentry: pol/czytnik_książek_elektronicznych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czytnik książek elektronicznych
trans_list: E-Book-Lesegerät | E-Book-Reader | E-Reader | Lesegerät für elektronisch Buch
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej;


lexentry: pol/czyściec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czyściec
trans_list: Fegefeuer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;


lexentry: pol/czółenko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółenko
trans_list: Pumps
sense:
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;


lexentry: pol/czółno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: czółno
trans_list: Einbaum
sense:
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami


lexentry: pol/cząber__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: cząber
trans_list: Bohnenkraut
sense:
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;


lexentry: pol/część__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część
trans_list: Teil
sense:
urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim


lexentry: pol/część_mowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: część mowy
trans_list: Redeteil | Wortart
sense:
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;


lexentry: pol/człowiek_śniegu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: człowiek śniegu
trans_list: Schneemensch
sense:
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach


lexentry: pol/d-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: d-moll
trans_list: d-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem)


lexentry: pol/dagerotypia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dagerotypia
trans_list: Daguerreotypie
sense:
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;


lexentry: pol/dalajlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalajlama
trans_list: Dalai Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;


lexentry: pol/dalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dalia
trans_list: Dahlie
sense:
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;


lexentry: pol/danina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danina
trans_list: Tribut | Abgabe
sense:
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu


lexentry: pol/danio_pręgowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: danio pręgowany
trans_list: Zebrabarbe
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach;


lexentry: pol/darkroom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darkroom
trans_list: Darkroom
sense:
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych;


lexentry: pol/darwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: darwinizm
trans_list: Darwinismus
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt


lexentry: pol/dau__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dau
trans_list: Dau
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim


lexentry: pol/dawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dawka
trans_list: Dosis
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;


lexentry: pol/de_facto__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: de facto
trans_list: de facto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym


lexentry: pol/debiutant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: debiutant
trans_list: Anfänger
sense:
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji;


lexentry: pol/dedykować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dedykować
trans_list: verbringen
sense:
dodawać dedykację do daru wręczanego komuś; poświęcać komuś (najczęściej własne dzieło: utwór, wiersz itp.)


lexentry: pol/deeskalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deeskalacja
trans_list: Deeskalation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych


lexentry: pol/defetyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defetyzm
trans_list: Defätismus
sense:
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką


lexentry: pol/defibrylator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defibrylator
trans_list: Defibrillator
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;


lexentry: pol/defilada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defilada
trans_list: Abfolge
sense:
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy;


lexentry: pol/deflacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deflacja
trans_list: Deflation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki


lexentry: pol/defragmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defragmentacja
trans_list: Defragmentierung
sense:
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;


lexentry: pol/defraudacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: defraudacja
trans_list: Betrug
sense:
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)


lexentry: pol/degażówki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: degażówki
trans_list: Effilierschere
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów;


lexentry: pol/deifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deifikacja
trans_list: Vergötterung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;


lexentry: pol/deizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deizm
trans_list: Deismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;


lexentry: pol/dekabrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekabrysta
trans_list: Dekabrist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;


lexentry: pol/deklaracja_podatkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklaracja podatkowa
trans_list: Steuererklärung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;


lexentry: pol/deklinacja_mocna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklinacja mocna
trans_list: starke Deklination
sense:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych języków, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/deklinacja_słaba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deklinacja słaba
trans_list: schwache Deklination
sense:
(gramatyka) rodzaj odmiany przez przypadki w gramatykach niektórych językow, np. niemieckim, islandzkim


lexentry: pol/dekolt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekolt
trans_list: Ausschnitt | Dekolleté
sense:
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy


lexentry: pol/dekomunizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekomunizacja
trans_list: Dekommunisation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu


lexentry: pol/dekret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dekret
trans_list: Erlaß
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;


lexentry: pol/delegacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: delegacja
trans_list: Delegation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) częściowe lub całkowite przeniesienie swoich kompetencje na inny organ


lexentry: pol/demagogia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demagogia
trans_list: Demagogie
sense:
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;


lexentry: pol/dementi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dementi
trans_list: Dementi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaprzeczenie ogłoszone oficjalnie; sprostowanie określonych wiadomości


lexentry: pol/demiurg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demiurg
trans_list: Demiurg
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy


lexentry: pol/demografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demografia
trans_list: Demografie | Demographie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;


lexentry: pol/demokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokracja
trans_list: Demokratie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości;


lexentry: pol/demokratyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demokratyzacja
trans_list: Demokratisierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;


lexentry: pol/demon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demon
trans_list: Dämon
sense:
istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;


lexentry: pol/demonstracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: demonstracja
trans_list: Demo | Demonstration
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;


lexentry: pol/dendrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dendrologia
trans_list: Dendrologie
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;


lexentry: pol/dentyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dentyna
trans_list: Dentin | Zahnbein
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba


lexentry: pol/denuncjować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: denuncjować
trans_list: denunzieren
sense:
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy


lexentry: pol/depenalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depenalizacja
trans_list: Entkriminalisierung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie;


lexentry: pol/depilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depilacja
trans_list: Epilation
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;


lexentry: pol/deponować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: deponować
trans_list: deponieren | hinterlegen
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie


lexentry: pol/deprecjacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deprecjacja
trans_list: Depretiation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut;


lexentry: pol/depresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: depresja
trans_list: Depression
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;


lexentry: pol/derby__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: derby
trans_list: Derby
sense:
(sport, sportowy) spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast;


lexentry: pol/deregulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deregulacja
trans_list: Deregulierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś


lexentry: pol/dereń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dereń
trans_list: Hartriegel
sense:
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach


lexentry: pol/dermatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dermatolog
trans_list: Dermatologe | Hautarzt
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach


lexentry: pol/derwisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derwisz
trans_list: Derwisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym


lexentry: pol/derywacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: derywacja
trans_list: Derivation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów przez dodanie lub usunięcie przedrostków i przyrostków;


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: Entwurf
sense:
(zawodowy) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp.


lexentry: pol/design__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: design
trans_list: Entwurf
sense:
(zawodowy) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym


lexentry: pol/deska_do_krojenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska do krojenia
trans_list: Schneidbrett
sense:
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia żywności


lexentry: pol/deska_rozdzielcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska rozdzielcza
trans_list: Armaturenbrett
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;


lexentry: pol/deska_snowboardowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deska snowboardowa
trans_list: Snowboard
sense:
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;


lexentry: pol/desperat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: desperat
trans_list: Verzweifelte
sense:
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje


lexentry: pol/despota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despota
trans_list: Despot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;


lexentry: pol/despotyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyczny
trans_list: despotisch | herrschsüchtig
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą


lexentry: pol/despotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: despotyzm
trans_list: Despotie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich


lexentry: pol/destalinizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destalinizacja
trans_list: Entstalinisierung
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;


lexentry: pol/destylacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: destylacja
trans_list: Destillation
sense:
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);


lexentry: pol/deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: deszcz
trans_list: Regen
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;


lexentry: pol/detal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detal
trans_list: Einzelhandel
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi


lexentry: pol/detektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detektyw
trans_list: Detektiv
sense:
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa


lexentry: pol/detergent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: detergent
trans_list: Reinigungsmittel | Detergens
sense:
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;


lexentry: pol/dewocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewocja
trans_list: Ergebenheit
sense:
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej;


lexentry: pol/dewocjonalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dewocjonalia
trans_list: Devotionalien
sense:
(handel, handlowy) różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym;


lexentry: pol/dezodorant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezodorant
trans_list: Deodorant | Deo
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;


lexentry: pol/dezynfekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dezynfekcja
trans_list: Desinfektion
sense:
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;


lexentry: pol/dharma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dharma
trans_list: Dharma
sense:
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku);


lexentry: pol/diabetolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabetolog
trans_list: Diabetologe
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań


lexentry: pol/diabetologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diabetologia
trans_list: Diabetologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;


lexentry: pol/diadem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diadem
trans_list: Diadem
sense:
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;


lexentry: pol/dialekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dialekt
trans_list: Dialekt | Mundart
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp.


lexentry: pol/diament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diament
trans_list: Diamant
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;


lexentry: pol/diaskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diaskop
trans_list: Diaprojektor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;


lexentry: pol/dietetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dietetyka
trans_list: Ernährung
sense:
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;


lexentry: pol/difalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: difalia
trans_list: Diphallie
sense:
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa


lexentry: pol/digamma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digamma
trans_list: Digamma
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6


lexentry: pol/digitalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: digitalizacja
trans_list: Digitalisierung
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;


lexentry: pol/dingo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dingo
trans_list: Dingo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;


lexentry: pol/dinozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dinozaur
trans_list: Dinosaurier | Dino
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;


lexentry: pol/dioda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dioda
trans_list: Diode
sense:
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;


lexentry: pol/diopsyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diopsyd
trans_list: Diopsid
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6];


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: Diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości


lexentry: pol/diorama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: diorama
trans_list: Diorama
sense:
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami


lexentry: pol/dip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dip
trans_list: Dip
sense:
(kulinaria) gęsty, pikantny sos do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu;


lexentry: pol/dis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dis-moll
trans_list: dis-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: für | zu
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności


lexentry: pol/dla__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: dla
trans_list: für | zu
sense:
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności


lexentry: pol/do_greckich_kalend__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: do greckich kalend
trans_list: bis zu den griechischen Kalenden
sense:
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) do bliżej nieokreślonego terminu w przyszłości


lexentry: pol/do_kurwy_nędzy__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: do kurwy nędzy
trans_list: verdammt nochmal
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie niezadowolenia, niedowierzania mówiącego w określonej sytuacji


lexentry: pol/doberman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doberman
trans_list: Dobermann
sense:
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;


lexentry: pol/dobosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dobosz
trans_list: einbläuen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;


lexentry: pol/dochodzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochodzenie
trans_list: Untersuchung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem


lexentry: pol/dochód_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dochód narodowy
trans_list: Nationaleinkommen
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);


lexentry: pol/dogmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmat
trans_list: Dogma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół


lexentry: pol/dogmatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dogmatyczny
trans_list: dogmatisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z dogmatami religijnymi lub z dogmatyką


lexentry: pol/dogrywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dogrywka
trans_list: Verlängerung
sense:
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania


lexentry: pol/dok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dok
trans_list: Dock
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji


lexentry: pol/doktryner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktryner
trans_list: Doktrinär
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom


lexentry: pol/doktrynerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doktrynerstwo
trans_list: Doktrinarismus
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) postawa polegająca na uporczywym trwaniu przy wyznawanych doktrynach, skostniałych poglądach, nieadekwatnych do rzeczywistości zasadach


lexentry: pol/dokąd__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: dokąd
trans_list: wohin
sense:
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch


lexentry: pol/dolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolina
trans_list: Tal | Senke
sense:
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;


lexentry: pol/dolmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolmen
trans_list: Hünengrab
sense:
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;


lexentry: pol/dolnoniemiecki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: dolnoniemiecki
trans_list: niederdeutsch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mający cechy dialektów dolnoniemieckich, wcale lub nieznacznie dotknięty drugą przesuwką spółgłoskową


lexentry: pol/dolnopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dolnopłat
trans_list: Tiefdecker
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba


lexentry: pol/dom_dziecka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom dziecka
trans_list: Waisenhaus | Kinderheim
sense:
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;


lexentry: pol/dom_kultury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom kultury
trans_list: Kulturhaus
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną;


lexentry: pol/dom_pomocy_społecznej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dom pomocy społecznej
trans_list: Pflegeheim
sense:
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki;


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: Domäne
sense:
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;


lexentry: pol/domena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena
trans_list: Domäne
sense:
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność


lexentry: pol/domena_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domena publiczna
trans_list: Gemeinfreiheit
sense:
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;


lexentry: pol/dominikanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dominikanin
trans_list: Dominikaner
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;


lexentry: pol/domofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domofon
trans_list: Sprechanlage | Intercom
sense:
urządzenie elektroniczne wykorzystywany w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;


lexentry: pol/domokrążca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: domokrążca
trans_list: Hausierer
sense:
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary


lexentry: pol/dopalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopalacz
trans_list: Nachbrenner
sense:
(lotnictwo, lotniczy) w silniku turboodrzutowym: urządzenie stosowane do spalania dodatkowego paliwa za turbiną w celu zwiększenia siły ciągu silnika;


lexentry: pol/dopalacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopalacz
trans_list: Nachbrenner
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) urządzenie w układzie wydechowym silnika samochodowego umożliwiające utlenianie palnych składników spalin i zmniejszające ich toksyczność;


lexentry: pol/doping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: doping
trans_list: Doping
sense:
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości


lexentry: pol/dopowiadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopowiadać
trans_list: hinzufügen
sense:
uzupełniać swoją wypowiedź o jakieś wyrażenie, zwrot; mówić coś jeszcze poza tym, co już się powiedziało; dodać parę słów


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: bis
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia


lexentry: pol/dopóki__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: dopóki
trans_list: solange
sense:
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne


lexentry: pol/dopływ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dopływ
trans_list: Nebenfluss | Zufluss
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora


lexentry: pol/dorosły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dorosły
trans_list: erwachsen | Erwachsener
sense:
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym


lexentry: pol/dorzecze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dorzecze
trans_list: Bassin
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki


lexentry: pol/dostępny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dostępny
trans_list: erreichbar
sense:
(telekomunikacja) (o człowieku) taki, z którym łatwo nawiązać kontakt (stale lub przez ograniczony czas)


lexentry: pol/dotacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotacja
trans_list: Subvention
sense:
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności


lexentry: pol/dotyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dotyk
trans_list: Berührung
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;


lexentry: pol/dozymetr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dozymetr
trans_list: Dosimeter
sense:
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;


lexentry: pol/dożynki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dożynki
trans_list: Erntedankfest
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjna uroczystość z okazji zakończenia żniw; ; (zobacz) też dożynki w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/drabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drabina
trans_list: Leiter
sense:
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;


lexentry: pol/drag_queen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drag queen
trans_list: Drag Queen
sense:
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu;


lexentry: pol/dragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dragon
trans_list: Dragoner
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: Drama
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;


lexentry: pol/dramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dramat
trans_list: Drama
sense:
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie


lexentry: pol/dramatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dramatyczny
trans_list: dramatisch
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego


lexentry: pol/drapieżnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drapieżnik
trans_list: Raubtier
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar


lexentry: pol/drawidyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: drawidyjski
trans_list: Dravidisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie;


lexentry: pol/drednot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drednot
trans_list: Schlachtschiff
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: Drainage
sense:
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: Drainage
sense:
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie


lexentry: pol/drenaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drenaż
trans_list: Drainage
sense:
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;


lexentry: pol/dreszczowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dreszczowiec
trans_list: Thriller
sense:
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: Xylem
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;


lexentry: pol/drewno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drewno
trans_list: Holz | Bauholz
sense:
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;


lexentry: pol/drobny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: drobny
trans_list: klein
sense:
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: Kreuzweg
sense:
(plastyka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szereg czternastu kaplic lub obrazów przy których odprawia się (1.3)


lexentry: pol/droga_krzyżowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droga krzyżowa
trans_list: Kreuzweg
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;


lexentry: pol/drogo_sprzedać_swoją_skórę__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogo sprzedać swoją skórę
trans_list: seine Haut teuer verkaufen
sense:
najczęściej w odniesieniu do realiów jakiejś rywalizacji: wprawdzie ulec jakiemuś przeciwnikowi, ale po walce, honorowo, nie rezygnować do końca w przegranym pojedynku


lexentry: pol/drogowskaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drogowskaz
trans_list: Wegweiser
sense:
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;


lexentry: pol/drop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drop
trans_list: Großtrappe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;


lexentry: pol/drozd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drozd
trans_list: Drossel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;


lexentry: pol/droździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: droździk
trans_list: Rotdrossel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: Hefe
sense:
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;


lexentry: pol/drożdże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drożdże
trans_list: Hefe
sense:
(cukiernictwo) (kulinaria) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie


lexentry: pol/drugie_śniadanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drugie śniadanie
trans_list: Znüni | zweites Frühstück
sense:
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem;


lexentry: pol/drukarka_laserowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drukarka laserowa
trans_list: Laserdrucker
sense:
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera;


lexentry: pol/drumla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drumla
trans_list: Maultrommel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;


lexentry: pol/drut_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drut kolczasty
trans_list: Stacheldraht
sense:
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;


lexentry: pol/drwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drwina
trans_list: Hohn
sense:
wyśmianie w sposób dotkliwy czyichś poglądów, zachowań lub obyczajów, z reguły mające na celu pogardzenie kimś i wywyższenie się ponad niego


lexentry: pol/drybling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drybling
trans_list: Dribbeln
sense:
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;


lexentry: pol/drzemlik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzemlik
trans_list: Merlin
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: Baum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;


lexentry: pol/drzewo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzewo
trans_list: Baum
sense:
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);


lexentry: pol/drzeworyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: drzeworyt
trans_list: Holzschnitt
sense:
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;


lexentry: pol/dubbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubbing
trans_list: Synchronisation
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;


lexentry: pol/dubeltówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dubeltówka
trans_list: Doppelbüchse | zweiläufige Flinte
sense:
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;


lexentry: pol/dudek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudek
trans_list: Wiedehopf
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;


lexentry: pol/dudy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dudy
trans_list: Dudelsack
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;


lexentry: pol/dukt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dukt
trans_list: Duktus | Schriftzug
sense:
(przestarzałe, przestarzały) ogólny wygląd liter w piśmie odręcznym lub w druku, (także, też) sposób rysowania


lexentry: pol/dulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dulka
trans_list: Dolle
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;


lexentry: pol/dumping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dumping
trans_list: Dumping
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju;


lexentry: pol/dupa_jasiu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: dupa jasiu
trans_list: Quatsch
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię


lexentry: pol/dupek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dupek
trans_list: Arschloch
sense:
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności


lexentry: pol/durowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: durowy
trans_list: Hauptfach
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem


lexentry: pol/dusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dusza
trans_list: Seele | Geist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;


lexentry: pol/duszpasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duszpasterz
trans_list: Seelsorger
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych


lexentry: pol/duży_pokój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: duży pokój
trans_list: Wohnzimmer
sense:
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon


lexentry: pol/dwa_ognie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: dwa ognie
trans_list: Völkerball
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny;


lexentry: pol/dworzec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec
trans_list: Bahnhof
sense:
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dworzec_kolejowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dworzec kolejowy
trans_list: Bahnhof
sense:
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);


lexentry: pol/dwuchromian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuchromian
trans_list: Dichromat
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chromowego powstająca podczas działania kwasu siarkowego na roztwory chromianów, używana w laboratoriach oraz w przemyśle chemicznym jako silny środek utleniający


lexentry: pol/dwuizbowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuizbowy
trans_list: aus zwei Kammer bestehend
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych


lexentry: pol/dwukropek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwukropek
trans_list: Doppelpunkt | Kolon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć


lexentry: pol/dwutlenek_węgla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwutlenek węgla
trans_list: Kohlendioxid | Kohlenstoffdioxid
sense:
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/dwuznak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dwuznak
trans_list: Digraph
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter


lexentry: pol/dybuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dybuk
trans_list: Dibbuk
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;


lexentry: pol/dychotomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dychotomia
trans_list: Dichotomie
sense:
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć


lexentry: pol/dyftong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyftong
trans_list: Diphthong | Zwielaut
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;


lexentry: pol/dyktafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktafon
trans_list: Diktafon | Diktiergerät
sense:
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: Diktator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;


lexentry: pol/dyktator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktator
trans_list: Diktator
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny


lexentry: pol/dyktatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyktatura
trans_list: Diktatur | Gewaltherrschaft
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;


lexentry: pol/dylemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dylemat
trans_list: Dilemma
sense:
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne


lexentry: pol/dymek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymek
trans_list: Blase
sense:
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi


lexentry: pol/dymka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymka
trans_list: Frühlingszwiebel
sense:
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion


lexentry: pol/dymówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dymówka
trans_list: Rauchschwalbe
sense:
(zoologia, zoologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;


lexentry: pol/dyniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dyniowy
trans_list: Kürbis
sense:
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni


lexentry: pol/dyplomacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyplomacja
trans_list: Diplomatie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi


lexentry: pol/dyrygent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygent
trans_list: Dirigent
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;


lexentry: pol/dyrygować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyrygować
trans_list: dirigieren
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu


lexentry: pol/dysforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysforia
trans_list: Dysphorie
sense:
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych


lexentry: pol/dysk_twardy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysk twardy
trans_list: Festplatte
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;


lexentry: pol/dyskietka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskietka
trans_list: Diskette
sense:
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;


lexentry: pol/dyskrazyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskrazyt
trans_list: Antimonsilber | Dyskrasit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał;


lexentry: pol/dyskryminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminacja
trans_list: Diskriminierung
sense:
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym


lexentry: pol/dyskryminować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskryminować
trans_list: diskriminieren | benachteiligen
sense:
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.


lexentry: pol/dyskusja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyskusja
trans_list: Diskussion | Erörterung | Auseinandersetzung | Debatte | Wortstreit
sense:
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;


lexentry: pol/dysleksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysleksja
trans_list: Dyslexie | Legasthenie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;


lexentry: pol/dysonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysonans
trans_list: Dissonanz
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia


lexentry: pol/dyspareunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dyspareunia
trans_list: Dyspareunie
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;


lexentry: pol/dystocja_barkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystocja barkowa
trans_list: Schulterdystokie
sense:
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy;


lexentry: pol/dystopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystopia
trans_list: Dystopie
sense:
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;


lexentry: pol/dystymia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dystymia
trans_list: Dysthymie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: Dissident
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;


lexentry: pol/dysydent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dysydent
trans_list: Dissident
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;


lexentry: pol/dywergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywergencja
trans_list: Divergenz
sense:
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola;


lexentry: pol/dywersyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywersyfikacja
trans_list: Diversifikation
sense:
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej;


lexentry: pol/dywidenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywidenda
trans_list: Dividende
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;


lexentry: pol/dywiz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dywiz
trans_list: Bindestrich | Divis | Hyphen
sense:
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;


lexentry: pol/działalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działalność
trans_list: Tätigkeit
sense:
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres


lexentry: pol/działanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działanie
trans_list: Operation | Tun
sense:
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś


lexentry: pol/działka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: działka
trans_list: Kleingaren | Schrebergarten
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród działkowy - działka (1.1) wykorzystywana przez mieszkańców miast do uprawy warzyw, owoców, roślin ozdobnych oraz do odpoczynku


lexentry: pol/dzidzia-piernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzidzia-piernik
trans_list: hinten Lyzeum, vorne Museum
sense:
(środowiskowy) (obraźliwie) lub (żartobliwie) dojrzała kobieta ubierająca się i zachowująca jak nastolatka


lexentry: pol/dziecko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziecko
trans_list: Kind
sense:
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;


lexentry: pol/dziegieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziegieć
trans_list: Holzteer
sense:
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;


lexentry: pol/dzielna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzielna
trans_list: Dividend
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik


lexentry: pol/dziennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik
trans_list: Logbuch
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi


lexentry: pol/dziennik_pokładowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziennik pokładowy
trans_list: Logbuch
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;


lexentry: pol/dzienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dzienny
trans_list: täglich
sense:
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce w dzień; żyjący w dzień; pracujący w dzień; przeznaczony do użycia w dzień


lexentry: pol/dzierżawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzierżawa
trans_list: Mietverhältnis
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę


lexentry: pol/dziesięcina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięcina
trans_list: Zehnt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;


lexentry: pol/dziesięciobój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziesięciobój
trans_list: Zehnkampf
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;


lexentry: pol/dziewanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziewanna
trans_list: Königskerze
sense:
(botanika, botaniczny) Verbascum liczący około 360 gatunków rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych;


lexentry: pol/dzień_trzech_wiedźm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzień trzech wiedźm
trans_list: Hexensabbat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań;


lexentry: pol/dzika_karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzika karta
trans_list: Platzhalter
sense:
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa;


lexentry: pol/dziurawiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurawiec
trans_list: Johanniskraut
sense:
(botanika, botaniczny) Hypericum L., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych;


lexentry: pol/dziurkacz_biurowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziurkacz biurowy
trans_list: Locher | Bürolocher
sense:
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;


lexentry: pol/dziwkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziwkarz
trans_list: Wagenzug
sense:
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne


lexentry: pol/dziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dziób
trans_list: Schnabel
sense:
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;


lexentry: pol/dzięcioł_czarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł czarny
trans_list: Schwarzspecht
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięcioł_trójpalczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięcioł trójpalczasty
trans_list: Dreizehenspecht
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;


lexentry: pol/dzięciołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzięciołek
trans_list: Kleinspecht
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;


lexentry: pol/dzięki__przyimek__1
sense_num: 03
written_rep: dzięki
trans_list: dank
sense:
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem


lexentry: pol/dzwonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonek
trans_list: Klingel | Schelle
sense:
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze


lexentry: pol/dzwonki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonki
trans_list: Glockenspiel | Kinderxylophon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;


lexentry: pol/dzwonnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dzwonnica
trans_list: Glockenturm
sense:
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;


lexentry: pol/détente__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: détente
trans_list: Ablenkung
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;


lexentry: pol/dąb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb
trans_list: Eiche | Eichbaum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;


lexentry: pol/dąb_korkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb korkowy
trans_list: Korkeiche
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;


lexentry: pol/dąb_ostrolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dąb ostrolistny
trans_list: Steineiche
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego;


lexentry: pol/dłuto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłuto
trans_list: Meißel | Beitel | Stemmeisen
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;


lexentry: pol/dłużnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dłużnik
trans_list: Schuldner
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;


lexentry: pol/dźinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźinizm
trans_list: Jainismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;


lexentry: pol/dźwignia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwignia
trans_list: Hebel
sense:
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka


lexentry: pol/dźwiękonaśladowczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: dźwiękonaśladowczy
trans_list: lautmalerisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury


lexentry: pol/dżelada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżelada
trans_list: Dschelada
sense:
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;


lexentry: pol/dżem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżem
trans_list: Marmelade
sense:
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;


lexentry: pol/dżentelmen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżentelmen
trans_list: Ehrenmann | Gentleman
sense:
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,


lexentry: pol/dżezwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżezwa
trans_list: Schüssel
sense:
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: Dschihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska


lexentry: pol/dżihad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihad
trans_list: Dschihad
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia


lexentry: pol/dżihadyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżihadyzm
trans_list: Dschihadismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu


lexentry: pol/dżin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżin
trans_list: Dschinn | Flaschengeist
sense:
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie


lexentry: pol/dżinn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżinn
trans_list: Dschinn
sense:
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi


lexentry: pol/dżins__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżins
trans_list: Denim
sense:
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb;


lexentry: pol/dżoker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżoker
trans_list: Jocker
sense:
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę


lexentry: pol/dżonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżonka
trans_list: Dschunke
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/dżuma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: dżuma
trans_list: Pest
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;


lexentry: pol/e-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: e-
trans_list: E-
sense:
cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów, zwłaszcza za pośrednictwem internetu lub różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice


lexentry: pol/e-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: e-moll
trans_list: e-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem)


lexentry: pol/ebonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ebonit
trans_list: Ebonit | Hartgummi
sense:
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;


lexentry: pol/echo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echo
trans_list: Echo | Widerhall
sense:
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;


lexentry: pol/echolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echolalia
trans_list: Echolalie
sense:
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;


lexentry: pol/echolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: echolokacja
trans_list: Echoortung
sense:
metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;


lexentry: pol/edredon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edredon
trans_list: Eiderente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;


lexentry: pol/edykt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykt
trans_list: Edikt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska


lexentry: pol/edykt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykt
trans_list: Edikt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie


lexentry: pol/edykuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edykuł
trans_list: ädikula
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu


lexentry: pol/edyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: edyl
trans_list: Ädil
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk;


lexentry: pol/efekt_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt cieplarniany
trans_list: Treibhauseffekt
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: Dominoeffekt
sense:
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..


lexentry: pol/efekt_domina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: efekt domina
trans_list: Dominoeffekt
sense:
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania


lexentry: pol/egalitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egalitaryzm
trans_list: Egalitarismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;


lexentry: pol/egiryn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egiryn
trans_list: Aegirin
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);


lexentry: pol/egocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egocentryzm
trans_list: Egozentrismus
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby


lexentry: pol/egocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egocentryzm
trans_list: Egozentrismus
sense:
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;


lexentry: pol/egoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egoizm
trans_list: Egoismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;


lexentry: pol/egotyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egotyzm
trans_list: Egotismus
sense:
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;


lexentry: pol/egreta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egreta
trans_list: Reiher
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów


lexentry: pol/egzamin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzamin
trans_list: Prüfung | Examen
sense:
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej


lexentry: pol/egzamin_wstępny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzamin wstępny
trans_list: Aufnahmeprüfung | Zulassungsprüfung
sense:
(szkolnictwo, szkolny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia


lexentry: pol/egzarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzarchat
trans_list: Exarchat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy


lexentry: pol/egzarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzarchat
trans_list: Exarchat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy;


lexentry: pol/egzegeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzegeza
trans_list: Exegese
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;


lexentry: pol/egzekucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekucja
trans_list: Abarbeitung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega


lexentry: pol/egzekutywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzekutywa
trans_list: Exekutive
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza wykonawcza w państwie


lexentry: pol/egzonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzonim
trans_list: Exonym | Exonymon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje;


lexentry: pol/egzystencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: egzystencjalizm
trans_list: Existentialismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;


lexentry: pol/eh__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: eh
trans_list: eh
sense:
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw


lexentry: pol/eklerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eklerka
trans_list: Eclair | Liebesknochen
sense:
(spożywczy) (cukiernictwo) podłużne ciastko z parzonego ciasta, po przecięciu na dwie części napełniane bitą śmietaną lub kremem, zwykle polewane czekoladą;


lexentry: pol/eklezjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eklezjologia
trans_list: Ekklesiologie
sense:
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;


lexentry: pol/ekliptyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekliptyka
trans_list: Ekliptik
sense:
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;


lexentry: pol/ekologizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekologizm
trans_list: Ökologismus | grüne Politik
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna, której podstawą jest budowanie aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i promującego prawa człowieka;


lexentry: pol/ekran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekran
trans_list: Schirm | Bildschirm
sense:
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.


lexentry: pol/ekscelencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekscelencja
trans_list: Exzellenz
sense:
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)


lexentry: pol/eksklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksklawa
trans_list: Exklave
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;


lexentry: pol/ekskomunika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskomunika
trans_list: Exkommunikation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;


lexentry: pol/ekskomunikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekskomunikować
trans_list: exkommunizieren
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła


lexentry: pol/eksmisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksmisja
trans_list: Zwangsräumung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;


lexentry: pol/eksport__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksport
trans_list: Export
sense:
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi


lexentry: pol/eksportować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: eksportować
trans_list: exportieren
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: Lage
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) położenie stoku w stosunku do promieni słonecznych lub wiatru; wystawa


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: Exposition
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w formie sonatowej: pierwsza część utworu, w której następuje prezentacja dwóch kontrastujących tematów, w dalszych częściach poddawanych przetworzeniom


lexentry: pol/ekspozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekspozycja
trans_list: Exposition
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w fudze: pierwsze przeprowadzenie tematu we wszystkich głosach (zaczynając od jednego i powtarzając kolejno w pozostałych)


lexentry: pol/ekstaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstaza
trans_list: Ekstase
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;


lexentry: pol/ekstradycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstradycja
trans_list: Auslieferung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa


lexentry: pol/ekstrapolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ekstrapolacja
trans_list: Extrapolation
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane


lexentry: pol/elektroda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroda
trans_list: Elektrode
sense:
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;


lexentry: pol/elektroforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroforeza
trans_list: Elektrophorese
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;


lexentry: pol/elektrolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrolit
trans_list: Elektrolyt
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektrolityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrolityczny
trans_list: elektrolytisch
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem


lexentry: pol/elektroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroliza
trans_list: Elektrolyse
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego


lexentry: pol/elektromagnes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektromagnes
trans_list: Elektromagnet
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;


lexentry: pol/elektron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektron
trans_list: Elektron
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;


lexentry: pol/elektronarzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektronarzędzie
trans_list: Elektrogerät
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych


lexentry: pol/elektroniczny_papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektroniczny papieros
trans_list: Elektrische Zigarette
sense:
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;


lexentry: pol/elektronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektronika
trans_list: Elektronik
sense:
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;


lexentry: pol/elektrownia_wodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektrownia wodna
trans_list: Wasserkraftwerk
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;


lexentry: pol/elektryczny_pastuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elektryczny pastuch
trans_list: Elektrozaun
sense:
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren;


lexentry: pol/elewacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elewacja
trans_list: Elevation
sense:
(astronomia, astronomiczny) wysokość ciała niebieskiego podawana w stopniach; kąt zawarty między horyzontem a prostą skierowaną do ciała niebieskiego


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: Ellipse
sense:
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;


lexentry: pol/elipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elipsa
trans_list: Ellipse
sense:
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;


lexentry: pol/elita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elita
trans_list: Elite | Oberschicht
sense:
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju


lexentry: pol/elizja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: elizja
trans_list: Elision
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;


lexentry: pol/embargo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embargo
trans_list: Embargo
sense:
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;


lexentry: pol/embriologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: embriologia
trans_list: Embryologie
sense:
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;


lexentry: pol/emeryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emeryt
trans_list: Rentner
sense:
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę


lexentry: pol/emerytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emerytura
trans_list: Rente | Pension
sense:
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;


lexentry: pol/emisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emisja
trans_list: Emission
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp.


lexentry: pol/emocja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emocja
trans_list: Emotion | Empfindung
sense:
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;


lexentry: pol/empatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: empatia
trans_list: Empathie | Einfühlungsvermögen
sense:
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;


lexentry: pol/empiryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: empiryzm
trans_list: Empirismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;


lexentry: pol/emploi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emploi
trans_list: Amt
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor


lexentry: pol/emu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: emu
trans_list: Emu
sense:
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ptaka australijskiego, Dromaius novaehollandiae, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny emu (1.1);


lexentry: pol/encefalopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: encefalopatia
trans_list: Enzephalopathie
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;


lexentry: pol/endokrynolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynolog
trans_list: Endokrinologe
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego


lexentry: pol/endokrynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynologia
trans_list: Endokrinologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego


lexentry: pol/endokrynologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endokrynologia
trans_list: Endokrinologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;


lexentry: pol/endometrioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endometrioza
trans_list: Endometriose
sense:
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;


lexentry: pol/endonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endonim
trans_list: Endonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;


lexentry: pol/endorfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: endorfina
trans_list: Endorphin
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;


lexentry: pol/enklawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enklawa
trans_list: Enklave
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;


lexentry: pol/enologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enologia
trans_list: Weinkunde
sense:
(spożywczy) wiedza o produkcji, pielęgnacji i rodzajach wina, obejmująca również zagadnienia jego chemii, mikrobiologii oraz analizy;


lexentry: pol/entalpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entalpia
trans_list: Enthalpie
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;


lexentry: pol/ententa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ententa
trans_list: Entente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi


lexentry: pol/ententa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ententa
trans_list: Entente
sense:
(historia, historyczny, historycznie) porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907;


lexentry: pol/entropia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entropia
trans_list: Entropie
sense:
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;


lexentry: pol/entuzjasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: entuzjasta
trans_list: begeistert
sense:
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą


lexentry: pol/environment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: environment
trans_list: Environment
sense:
(sztuka) typ działania artystycznego, w którym widz doznaje wrażeń z otaczającej go zmodyfikowanej przestrzeni;


lexentry: pol/enzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: enzym
trans_list: Enzym
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;


lexentry: pol/epejroforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epejroforeza
trans_list: Kontinentaldrift
sense:
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów;


lexentry: pol/epidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemia
trans_list: Epidemie
sense:
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;


lexentry: pol/epidemiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidemiologia
trans_list: Epidemiologie
sense:
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;


lexentry: pol/epidot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epidot
trans_list: Epidot
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);


lexentry: pol/epigraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigraf
trans_list: Epigraf | Epigraph
sense:
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;


lexentry: pol/epigramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigramat
trans_list: Epigramm
sense:
(historia, historyczny, historycznie) krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)


lexentry: pol/epigramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epigramat
trans_list: Epigramm
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny


lexentry: pol/epikleza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epikleza
trans_list: Epiklese
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia;


lexentry: pol/epilog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epilog
trans_list: Epilog
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;


lexentry: pol/epoka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epoka
trans_list: Epoche | Zeitalter
sense:
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;


lexentry: pol/epolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epolet
trans_list: Epaulette
sense:
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego


lexentry: pol/epos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epos
trans_list: Epos
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych


lexentry: pol/epsomit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: epsomit
trans_list: Epsomit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;


lexentry: pol/era__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: era
trans_list: Ära | Zeitrechnung
sense:
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.


lexentry: pol/erekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erekcja
trans_list: Erektion
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;


lexentry: pol/ergatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ergatywny
trans_list: Ergativ
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim


lexentry: pol/erozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: erozja
trans_list: Erosion
sense:
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;


lexentry: pol/errata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: errata
trans_list: Errata
sense:
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki


lexentry: pol/es-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: es-moll
trans_list: es-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami)


lexentry: pol/eschatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eschatologia
trans_list: Eschatologie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.


lexentry: pol/esej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: esej
trans_list: Essay
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;


lexentry: pol/eskadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskadra
trans_list: Geschwader
sense:
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;


lexentry: pol/eskadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskadra
trans_list: Geschwader
sense:
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę;


lexentry: pol/eskorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eskorta
trans_list: Eskorte
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę


lexentry: pol/espresso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: espresso
trans_list: Espresso
sense:
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;


lexentry: pol/establishment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: establishment
trans_list: Establishment
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność


lexentry: pol/estuarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: estuarium
trans_list: Ästuar
sense:
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;


lexentry: pol/eten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eten
trans_list: Ethen
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;


lexentry: pol/eternit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eternit
trans_list: Asbest
sense:
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur;


lexentry: pol/etiuda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etiuda
trans_list: Etüde
sense:
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.;


lexentry: pol/etnocentryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnocentryzm
trans_list: Ethnozentrismus
sense:
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji


lexentry: pol/etnolekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etnolekt
trans_list: Ethnolekt
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną;


lexentry: pol/etola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etola
trans_list: Pelzstola
sense:
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych


lexentry: pol/etui__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etui
trans_list: Gehäuse
sense:
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;


lexentry: pol/etyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etyka
trans_list: Ethik
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;


lexentry: pol/etymologia_ludowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etymologia ludowa
trans_list: Volksetymologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych;


lexentry: pol/etyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: etyn
trans_list: Ethin
sense:
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;


lexentry: pol/eucharystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eucharystia
trans_list: Eucharistie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;


lexentry: pol/eucharystia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eucharystia
trans_list: Eucharistie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;


lexentry: pol/eucharystyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: eucharystyczny
trans_list: eucharistisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią


lexentry: pol/eufemistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: eufemistyczny
trans_list: euphemistisch
sense:
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi


lexentry: pol/eufemizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eufemizm
trans_list: Euphemismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;


lexentry: pol/eugenika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eugenika
trans_list: Eugenik
sense:
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;


lexentry: pol/eukaliptus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eukaliptus
trans_list: Eukalyptus
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;


lexentry: pol/eutanazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eutanazja
trans_list: Sterbehilfe | Euthanasie
sense:
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;


lexentry: pol/ewakuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewakuacja
trans_list: Evakuierung
sense:
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;


lexentry: pol/ewangelia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelia
trans_list: Evangelium
sense:
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;


lexentry: pol/ewangeliarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangeliarz
trans_list: Evangeliar | Evangelienbuch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;


lexentry: pol/ewangelista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelista
trans_list: Evangelist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;


lexentry: pol/ewangelistarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewangelistarz
trans_list: Evangelistar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy;


lexentry: pol/ewikcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewikcja
trans_list: Ausweisung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności


lexentry: pol/ewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucja
trans_list: Evolution
sense:
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;


lexentry: pol/ewolucjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ewolucjonizm
trans_list: Evolutionismus
sense:
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;


lexentry: pol/exploitowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: exploitowanie
trans_list: Exploit
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wykorzystywanie w ataku informatycznym błędów w oprogramowaniu


lexentry: pol/eyeliner__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: eyeliner
trans_list: Eyeliner
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek;


lexentry: pol/f-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: f-moll
trans_list: f-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z czterema bemolami)


lexentry: pol/fabuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fabuła
trans_list: Handlung
sense:
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym


lexentry: pol/facelia_błękitna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: facelia błękitna
trans_list: Büschelschön | Rainfarn-Phazelie
sense:
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii;


lexentry: pol/fagot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fagot
trans_list: Fagott
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;


lexentry: pol/faktoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktoria
trans_list: Faktorei
sense:
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;


lexentry: pol/faktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faktura
trans_list: Rechnung | Faktura
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;


lexentry: pol/fala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fala
trans_list: Welle | Woge
sense:
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie


lexentry: pol/fallokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fallokracja
trans_list: Phallokratie
sense:
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego


lexentry: pol/falowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: falowód
trans_list: Wellenleiter
sense:
(technologia, technika, techniczny) kanał do prowadzenia w przestrzeni fal mechanicznych lub elektromagnetycznych wzdłuż określonej drogi;


lexentry: pol/famotydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: famotydyna
trans_list: Famotidin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2;


lexentry: pol/fanatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fanatyzm
trans_list: Fanatismus
sense:
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych


lexentry: pol/fandango__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fandango
trans_list: Fandango
sense:
(choreografia, choreograficzny) hiszpański taniec ludowy w rytmie ostro wybijanym kastanietami i z towarzyszeniem gitary;


lexentry: pol/fantazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fantazja
trans_list: Fantasie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;


lexentry: pol/fanzin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fanzin
trans_list: Fanzine
sense:
amatorskie pismo wydawane przez miłośników jakiegoś tematu, przeznaczone dla osób o podobnych zainteresowaniach;


lexentry: pol/farad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farad
trans_list: Farad
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;


lexentry: pol/farma_wiatrowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farma wiatrowa
trans_list: Windpark
sense:
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności


lexentry: pol/farsz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: farsz
trans_list: Füllmaterial
sense:
(kulinaria) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;


lexentry: pol/fartuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fartuch
trans_list: Schürze
sense:
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;


lexentry: pol/faryzeusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faryzeusz
trans_list: Pharisäer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);


lexentry: pol/fasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fasada
trans_list: Fassade
sense:
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;


lexentry: pol/fasada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fasada
trans_list: Fassade
sense:
(socjologia, socjologiczny) sposób kreowania własnego wizerunku przez jednostkę w trakcie interakcji społecznej, mający na celu manipulacje wrażeniami jakie odnosi partner interakcji;


lexentry: pol/fasetować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: fasetować
trans_list: Facette
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) szlifować kamienie szlachetne lub metal, tworząc ukośnie ścięte krawędzie (fasety)


lexentry: pol/faszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faszyna
trans_list: Faschine
sense:
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;


lexentry: pol/faszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: faszyzm
trans_list: Faschismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;


lexentry: pol/fatamorgana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fatamorgana
trans_list: Fata Morgana
sense:
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;


lexentry: pol/fatwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fatwa
trans_list: Fetwa
sense:
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;


lexentry: pol/fauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fauna
trans_list: Fauna
sense:
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;


lexentry: pol/fauxbourdon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fauxbourdon
trans_list: Fauxbourdon
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska, powstała w szkole burgundzkiej, oparta na równoległym prowadzeniu trzech głosów, w której do najniższego (cantus firmus) dopisywano dwa wyższe: środkowy o tercję wyżej i najwyższego o sekstę wyżej;


lexentry: pol/fawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fawela
trans_list: Elendsviertel
sense:
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;


lexentry: pol/fałszywy_przyjaciel__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: fałszywy przyjaciel
trans_list: falscher Freund
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;


lexentry: pol/federacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federacja
trans_list: Föderation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;


lexentry: pol/federacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: federacyjny
trans_list: föderal
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji


lexentry: pol/federalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: federalizacja
trans_list: Bund
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji


lexentry: pol/feldfebel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feldfebel
trans_list: Feldwebel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień podoficerski odpowiadający starszemu sierżantowi (m.in. w dawnym wojsku w Polsce, NRD, RFN)


lexentry: pol/fenomenalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fenomenalizm
trans_list: Phänomenalismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;


lexentry: pol/fermata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fermata
trans_list: Fermate
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;


lexentry: pol/fermentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fermentacja
trans_list: Fermentation
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;


lexentry: pol/fetyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fetyszyzm
trans_list: Fetischismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z pierwotnych form wierzeń religijnych polegająca na kulcie fetyszy, czyli posążków czy przedmiotów obdarzonych siłą nadprzyrodzoną


lexentry: pol/feudalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: feudalizm
trans_list: Feudalismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;


lexentry: pol/fez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fez
trans_list: Fes
sense:
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;


lexentry: pol/fideizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fideizm
trans_list: Fideismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;


lexentry: pol/figowiec_sykomora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figowiec sykomora
trans_list: Maulbeer-Feige
sense:
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujące w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiane w basenie Morza Śródziemnego;


lexentry: pol/figura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figura
trans_list: Figur
sense:
(sport, sportowy) (choreografia, choreograficzny) sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach


lexentry: pol/figura_retoryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: figura retoryczna
trans_list: rhetorische Figur
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;


lexentry: pol/fikcyjne_małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fikcyjne małżeństwo
trans_list: Scheinehe
sense:
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie


lexentry: pol/filharmonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filharmonia
trans_list: Philharmonie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków


lexentry: pol/filia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filia
trans_list: Filiale | Zweiggeschäft
sense:
(zarządzanie) oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny


lexentry: pol/filistyński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: filistyński
trans_list: Banause
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei


lexentry: pol/film__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film
trans_list: Film
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;


lexentry: pol/film_dokumentalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: film dokumentalny
trans_list: Dokumentarfilm | Dokumentation
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku (1.1)


lexentry: pol/filologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filologia
trans_list: Philologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;


lexentry: pol/filozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filozofia
trans_list: Philosophie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: Filter
sense:
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: Filter
sense:
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji


lexentry: pol/filtr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: filtr
trans_list: Filter
sense:
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych


lexentry: pol/finał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finał
trans_list: Finale | Schlussrunde
sense:
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek


lexentry: pol/finisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finisz
trans_list: Spurt
sense:
(sport, sportowy) najbardziej zacięty, ostatni odcinek wyścigu, biegu, rozgrywający się tuż przed metą


lexentry: pol/finlandyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: finlandyzacja
trans_list: Finnlandisierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;


lexentry: pol/fioletowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: fioletowy
trans_list: violett
sense:
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego;


lexentry: pol/fiołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fiołek
trans_list: Veilchen
sense:
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;


lexentry: pol/fis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fis-moll
trans_list: fis-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/fitopatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fitopatologia
trans_list: Pflanzenpathologie
sense:
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin


lexentry: pol/fitoplankton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fitoplankton
trans_list: Phytoplankton
sense:
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;


lexentry: pol/flaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flaga
trans_list: Flag
sense:
(informatyka, informatyczny) specjalne, dodatkowe pole wyróżniające w rekordzie, pliku lub rejestrze


lexentry: pol/flaki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flaki
trans_list: Kaldaunen
sense:
(kulinaria) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;


lexentry: pol/flamandzki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: flamandzki
trans_list: Flämisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii


lexentry: pol/flanela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flanela
trans_list: Flanell
sense:
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;


lexentry: pol/flash_mob__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flash mob
trans_list: Flashmob
sense:
jedna z form street artu polegająca na tym, że grupa ludzi spotyka się w umówionym miejscu i wykonuje pewną czynność;


lexentry: pol/flawonoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flawonoid
trans_list: flavonoid
sense:
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu


lexentry: pol/flet_poprzeczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: flet poprzeczny
trans_list: Querflöte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;


lexentry: pol/fletnia_Pana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fletnia Pana
trans_list: Panflöte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;


lexentry: pol/floruit__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: floruit
trans_list: bl. | blühen
sense:
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna;


lexentry: pol/fluktuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fluktuacja
trans_list: Fluktuation
sense:
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;


lexentry: pol/fluoksetyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fluoksetyna
trans_list: Fluoxetin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych;


lexentry: pol/fobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fobia
trans_list: Phobie
sense:
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami;


lexentry: pol/fokmaszt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fokmaszt
trans_list: Fockmast
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty;


lexentry: pol/foliogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foliogram
trans_list: transparent
sense:
folia z odbitym na niej materiałem tekstowym i graficznym, którą za pomocą rzutnika (grafoskopu) wyświetla się na ekranie


lexentry: pol/folk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folk
trans_list: Weltmusik
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej;


lexentry: pol/folklor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folklor
trans_list: Folklore
sense:
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.


lexentry: pol/folkloryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folkloryzm
trans_list: Folklorismus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych;


lexentry: pol/folwark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: folwark
trans_list: Vorwerk
sense:
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego;


lexentry: pol/fondue__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fondue
trans_list: Fondue
sense:
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;


lexentry: pol/fonem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonem
trans_list: Phonem
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: Klang
sense:
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej


lexentry: pol/fonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fonia
trans_list: Klang
sense:
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej


lexentry: pol/fontanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fontanna
trans_list: Springbrunnen | Brunnen
sense:
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: regelmäßig
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;


lexentry: pol/foremny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: foremny
trans_list: regelmäßig
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;


lexentry: pol/forma_sonatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: forma sonatowa
trans_list: Sonatenform
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyczęściowa forma muzyczna składająca się z ekspozycji, przetworzenia i repryzy, występująca jako pierwsza część sonaty, koncertu czy symfonii;


lexentry: pol/formator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formator
trans_list: Formateur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu;


lexentry: pol/formatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: formatować
trans_list: formatieren
sense:
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt


lexentry: pol/formatować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: formatować
trans_list: formatieren
sense:
(informatyka, informatyczny) przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików


lexentry: pol/formoterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: formoterol
trans_list: Formoterol
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny będący długo działającym β2-mimetykiem;


lexentry: pol/fortepian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fortepian
trans_list: Flügel | Klavier
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;


lexentry: pol/fosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosa
trans_list: Burggraben
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;


lexentry: pol/fosfolipid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosfolipid
trans_list: Phospholipid
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej;


lexentry: pol/fosgen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fosgen
trans_list: Kohlenoxychlorid
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;


lexentry: pol/foton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foton
trans_list: Photon
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;


lexentry: pol/fotopowielacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotopowielacz
trans_list: Photomultiplier
sense:
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał;


lexentry: pol/fotorealizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotorealizm
trans_list: Fotorealismus
sense:
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;


lexentry: pol/fotosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fotosynteza
trans_list: Photosynthese
sense:
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;


lexentry: pol/foyer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: foyer
trans_list: Foyer
sense:
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;


lexentry: pol/frachtowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frachtowiec
trans_list: Frachter
sense:
(marynarka) statek handlowy przewożący towary drogą morską np. masowiec, kontenerowiec, drobnicowiec.


lexentry: pol/frajer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frajer
trans_list: Kotzbrocken
sense:
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane


lexentry: pol/frak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frak
trans_list: Frack
sense:
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: Fraktion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program


lexentry: pol/frakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcja
trans_list: Bruch
sense:
(statystyka, statystyczny) stosunek liczby obserwacji mających pewną właściwość do liczebności całej próby statystycznej;


lexentry: pol/frakcyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frakcyjny
trans_list: Fraktion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji


lexentry: pol/fraktal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraktal
trans_list: Fraktal
sense:
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury;


lexentry: pol/franciszkanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franciszkanin
trans_list: Franziskaner
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;


lexentry: pol/francuski_pocałunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: francuski pocałunek
trans_list: Zungenkuss
sense:
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;


lexentry: pol/franczyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: franczyza
trans_list: Franchising
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi pod względem prawnym i finansowym podmiotami, tj. pomiędzy franczyzodawcą i jego franczyzobiorcami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy, ponosząc opłaty na jego rzecz


lexentry: pol/frankfurterka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankfurterka
trans_list: Frankfurter
sense:
(kulinaria) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco;


lexentry: pol/frankownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frankownica
trans_list: Frankiermaschine
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie masowo przygotowujące listy do wysyłki przez drukowanie na nich opłaty pocztowej oraz danych adresowych i loga nadawcy;


lexentry: pol/fraternizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraternizacja
trans_list: Fraternisation | Verbrüderung
sense:
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: Phrase
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną


lexentry: pol/fraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fraza
trans_list: Phrase
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu


lexentry: pol/fregata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fregata
trans_list: Vollschiff | Fregatte
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;


lexentry: pol/fretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fretka
trans_list: Frettchen
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;


lexentry: pol/frezarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezarka
trans_list: Fräsmaschine
sense:
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu.


lexentry: pol/frezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frezja
trans_list: Freesie
sense:
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;


lexentry: pol/friulski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: friulski
trans_list: furlanisch
sense:
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska


lexentry: pol/fruczak_gołąbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruczak gołąbek
trans_list: Taubenschwänzchen
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Macroglossum stellatarum, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;


lexentry: pol/fruktoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruktoza
trans_list: Fructose | Fruktose | Fruchtzucker
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;


lexentry: pol/frustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frustracja
trans_list: Frustration | Frust | Verdrossenheit
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;


lexentry: pol/frutarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frutarianizm
trans_list: Fruganismus | Fruitarismus
sense:
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;


lexentry: pol/frygijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frygijski
trans_list: phrygisch
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii


lexentry: pol/fuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuga
trans_list: Fuge
sense:
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze


lexentry: pol/fuksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuksja
trans_list: Fuchsie
sense:
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;


lexentry: pol/fundacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundacja
trans_list: Stiftung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;


lexentry: pol/fundament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundament
trans_list: Fundament
sense:
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;


lexentry: pol/fundamentalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalista
trans_list: Fundamentalist
sense:
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki


lexentry: pol/fundamentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalizm
trans_list: Fundamentalismus
sense:
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji


lexentry: pol/funkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja
trans_list: Funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;


lexentry: pol/funkcja_wzajemnie_jednoznaczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja wzajemnie jednoznaczna
trans_list: Bijektion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;


lexentry: pol/furosemid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furosemid
trans_list: Furosemid
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: Pelz | Fell
sense:
wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan


lexentry: pol/futurologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futurologia
trans_list: Futurologie | Zukunftsforschung
sense:
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii


lexentry: pol/futuryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futuryzm
trans_list: Futurismus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;


lexentry: pol/fuzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzel
trans_list: Fuselöl
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, lotna, trująca ciecz o nieprzyjemnym smaku i zapachu, uboczny produkt fermentacji alkoholowej


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: Büchse
sense:
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej;


lexentry: pol/g-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: g-moll
trans_list: g-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)


lexentry: pol/gabardyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabardyna
trans_list: Gabardine
sense:
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.


lexentry: pol/gabinet_cieni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet cieni
trans_list: Schattenkabinett
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;


lexentry: pol/gad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gad
trans_list: Kriechtier | Reptil
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;


lexentry: pol/gadolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadolin
trans_list: Gadolinium
sense:
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;


lexentry: pol/gadożer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadożer
trans_list: Schlangenadler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;


lexentry: pol/gadżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadżet
trans_list: Apparat
sense:
przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;


lexentry: pol/gag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gag
trans_list: Gag
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych


lexentry: pol/gagauski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gagauski
trans_list: Gagausisch
sense:
język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: Galaxie
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/galareta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galareta
trans_list: Gallert | Gallerte
sense:
(kulinaria) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny


lexentry: pol/galaretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaretka
trans_list: Gelee
sense:
(kulinaria) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;


lexentry: pol/galeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeon
trans_list: Galeone
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;


lexentry: pol/galera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galera
trans_list: Galeere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;


lexentry: pol/galicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galicyzm
trans_list: Gallizismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;


lexentry: pol/galijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: galijski
trans_list: Gallische
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;


lexentry: pol/gambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gambit
trans_list: Gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/garaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garaż
trans_list: Garage
sense:
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: Garderobe
sense:
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: Garderobe
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: Kehle | Rachen | Hals | Schlund | Gurgel
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/garig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garig
trans_list: Garigue
sense:
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego


lexentry: pol/garncarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: garncarz
trans_list: Rosttöpfer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Furnarius rufus, mały ptak o szarordzawym upierzeniu, który buduje gniazda z gliny, wyglądające jak gliniane garnki;


lexentry: pol/garnela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnela
trans_list: Granat
sense:
(zoologia, zoologiczny) Crangon crangon, krewetka żyjąca w wodach przybrzeżnych północnego Atlantyku


lexentry: pol/garota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garota
trans_list: Garotte | Garrotte
sense:
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;


lexentry: pol/gastarbajter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastarbajter
trans_list: Gastarbeiter
sense:
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym


lexentry: pol/gawron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawron
trans_list: Saatkrähe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/gaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz
trans_list: Gas
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)


lexentry: pol/gaz_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz cieplarniany
trans_list: Treibhausgas
sense:
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;


lexentry: pol/gaz_płynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz płynny
trans_list: Flüssiggas
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał


lexentry: pol/gaz_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz ziemny
trans_list: Erdgas
sense:
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;


lexentry: pol/gałka_muszkatołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałka muszkatołowa
trans_list: Muskatnuss
sense:
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;


lexentry: pol/gdy_kota_nie_ma,_myszy_harcują__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdy kota nie ma, myszy harcują
trans_list: wenn die Katze aus dem Hause ist, tanzen die Mäuse (auf dem Tisch)
sense:
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.


lexentry: pol/gdzie_drwa_rąbią,_tam_wióry_lecą__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą
trans_list: wo gehobelt wird, da fallen Späne
sense:
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje


lexentry: pol/gdzie_kucharek_sześć,_tam_nie_ma_co_jeść__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść
trans_list: viele Köche verderben den Brei
sense:
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu


lexentry: pol/geek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geek
trans_list: Freak
sense:
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;


lexentry: pol/gejsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gejsza
trans_list: Geisha
sense:
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;


lexentry: pol/gekon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gekon
trans_list: Gecko
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach


lexentry: pol/gen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gen
trans_list: Gen
sense:
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: Gender
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami;


lexentry: pol/generał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał
trans_list: General
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główny przełożony w niektórych zakonach katolickich;


lexentry: pol/generał_dywizji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał dywizji
trans_list: Generalmajor
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni


lexentry: pol/generować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: generować
trans_list: erzeugen | generieren | hervorbringen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzyć nieskończony zbiór zdań za pomocą skończonej liczby zasad gramatycznych


lexentry: pol/genom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genom
trans_list: Genom
sense:
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;


lexentry: pol/geofit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofit
trans_list: Geophyt
sense:
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;


lexentry: pol/geofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofizyka
trans_list: Geophysik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej


lexentry: pol/geomancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomancja
trans_list: Geomantie
sense:
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogrodków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;


lexentry: pol/geometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geometria
trans_list: Geometrie
sense:
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;


lexentry: pol/geomorfologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfologia
trans_list: Geomorphologie
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;


lexentry: pol/gepard_grzywiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gepard grzywiasty
trans_list: Gepard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;


lexentry: pol/germanista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanista
trans_list: Germanist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej


lexentry: pol/germanistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistka
trans_list: Germanistin
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawczyni języka, literatury i kultury niemieckiej


lexentry: pol/germanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistyka
trans_list: Germanistik
sense:
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim


lexentry: pol/germanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanizm
trans_list: Germanismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: Angelegenheit
sense:
(gwarowe, gwara) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Getto | Ghetto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Getto | Ghetto
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Getto | Ghetto
sense:
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Getto | Ghetto
sense:
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej


lexentry: pol/ghul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghul
trans_list: Ghul
sense:
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;


lexentry: pol/giaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giaur
trans_list: Giaur
sense:
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina


lexentry: pol/gibelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibelin
trans_list: Ghibelline
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gibon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibon
trans_list: Gibbon
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona


lexentry: pol/giełda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giełda
trans_list: Börse
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;


lexentry: pol/gigabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gigabajt
trans_list: Gigabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;


lexentry: pol/gildia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gildia
trans_list: Gilde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;


lexentry: pol/ginekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekologia
trans_list: Gynäkologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;


lexentry: pol/ginekomastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekomastia
trans_list: Gynäkomastie
sense:
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem


lexentry: pol/gips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gips
trans_list: Gips
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;


lexentry: pol/gis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gis-moll
trans_list: gis-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami)


lexentry: pol/gitara_basowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara basowa
trans_list: Bass
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;


lexentry: pol/gitara_elektryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara elektryczna
trans_list: Elektrogitarre | E-Gitarre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;


lexentry: pol/gladiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gladiator
trans_list: Gladiator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;


lexentry: pol/glan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glan
trans_list: Springerstiefel
sense:
(środowiskowy) (młodzieżowy) wysoki sznurowany but na grubej podeszwie, wzorowany na obuwiu wojskowym, noszony przez subkultury młodzieżowe


lexentry: pol/glazura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glazura
trans_list: Glasur
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;


lexentry: pol/gleba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gleba
trans_list: Boden
sense:
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: Globalisierung
sense:
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: globale Erwärmung
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: Globus
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: Glosse
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uwaga, objaśnienie dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki;


lexentry: pol/glottochronologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glottochronologia
trans_list: Glottochronologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;


lexentry: pol/glukometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukometr
trans_list: Blutzuckermessgerät
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: Glucose | Glukose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/gluten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gluten
trans_list: Gluten | Klebereiweiß
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: Steckdose
sense:
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;


lexentry: pol/gniazdo_słowotwórcze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo słowotwórcze
trans_list: Wortbildungsnest
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wyrazów powiązanych słowotwórczo, wywodzących się etymologicznie od tego samego leksemu


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: Benutzergruppe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: Gnosis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: Dung | Mist
sense:
(pospolicie) (rolnictwo, rolniczy) stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: Kobold
sense:
(literacko) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: Gotisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/godziny_szczytu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: godziny szczytu
trans_list: Hauptverkehrszeit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg


lexentry: pol/golem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: golem
trans_list: Golem
sense:
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: Schienbein
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gondola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gondola
trans_list: Gondel
sense:
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;


lexentry: pol/gong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gong
trans_list: Gong
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;


lexentry: pol/googol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: googol
trans_list: Googol
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100


lexentry: pol/gorgonzola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorgonzola
trans_list: Gorgonzola
sense:
(kulinaria) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;


lexentry: pol/goryczka_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;
written_rep: goryczka wiosenna
trans_list:
Frühlings-Enzian | Herrgottsliechtli | Himmelsbläueli | Himmelsstengel | Rauchfangkehrer | Schusternagerl


lexentry: pol/gospodarka_pasieczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarka pasieczna
trans_list: Betriebsweise
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) ogół metod, technologii, środków i sprzętu, jakich pszczelarz używa przy pracy z pszczołami


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: Bauernhof
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: Glatteis
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: Tauben-
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: Hainbuche
sense:
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: Harke | Rechen | Heurechen
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/grad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grad
trans_list: Hagel
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę


lexentry: pol/graf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graf
trans_list: Graf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;


lexentry: pol/grafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafen
trans_list: Graphen
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: Graffiti
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: Grafik
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: Graphit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafologia
trans_list: Grafologie
sense:
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: Tageslichtprojektor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/gram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram
trans_list: Gramm
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;


lexentry: pol/gramatykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatykalizacja
trans_list: Grammatikalisierung
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny)


lexentry: pol/gramofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramofon
trans_list: Grammophon | Plattenspieler
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;


lexentry: pol/granatowa_policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowa policja
trans_list: blaue Polizei
sense:
(historia, historyczny, historycznie) formacja policyjna działająca w Generalnym Gubernatorstwie, podległa niemieckim władzom okupacyjnym;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: Granatapfel
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: marineblau
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: Prisma
sense:
(matematyka, matematyczny) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/grant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grant
trans_list: bewilligen
sense:
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium


lexentry: pol/granulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulka
trans_list: Körnchen
sense:
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: Thymus | Bries
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratis__przysłówek__1
sense_num: 02
written_rep: gratis
trans_list: gratis | kostenlos
sense:
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko


lexentry: pol/grenadier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grenadier
trans_list: Granatäpfel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: festhalten
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: Gruft
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/grochówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grochówka
trans_list: Erbsensuppe
sense:
(kulinaria) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;


lexentry: pol/grog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grog
trans_list: Grog
sense:
(kulinaria) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Bezirk
sense:
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Cluster
sense:
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Stamm
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;


lexentry: pol/gromnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromnica
trans_list: Wachskerze
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/gronostaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gronostaj
trans_list: Hermelin
sense:
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/grosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grosz
trans_list: Groschen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miedziana lub srebrna moneta różnej wartości, bita w krajach Europy


lexentry: pol/groszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groszek
trans_list: Erbse
sense:
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: Pfeilspitze
sense:
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: Großsegel
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


