# translation

lexentry: pol/mer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mer
trans_list: sindaco
sense:
(administracja) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;


lexentry: pol/merch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merch
trans_list: articolo promozionale
sense:
ogół odpłatnych i gratisowych produktów stanowiących nośniki propagujące jakieś osoby, towary i wydarzenia


lexentry: pol/meronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meronim
trans_list: meronimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;


lexentry: pol/meroplankton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meroplankton
trans_list: meroplancton
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;


lexentry: pol/merytokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merytokracja
trans_list: meritocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;


lexentry: pol/mesel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesel
trans_list: cutter
sense:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące


lexentry: pol/meskal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meskal
trans_list: mescal
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii


lexentry: pol/metabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metabolizm
trans_list: metabolismo
sense:
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;


lexentry: pol/metabolomika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metabolomika
trans_list: metabolomica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem metabolitów w komórkach, tkankach lub organizmach oraz analizą ich wzorców i zmian w różnych warunkach


lexentry: pol/metadon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metadon
trans_list: metadone
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/metafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metafora
trans_list: metafora
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;


lexentry: pol/metakognicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metakognicja
trans_list: metacognizione
sense:
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”


lexentry: pol/metal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metal
trans_list: metallo
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;


lexentry: pol/metamfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamfetamina
trans_list: metanfetamina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;


lexentry: pol/metan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metan
trans_list: metano
sense:
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;


lexentry: pol/meteor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteor
trans_list: meteora
sense:
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);


lexentry: pol/meteorolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorolog
trans_list: meteorologo
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę


lexentry: pol/meteorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorologia
trans_list: meteorologia
sense:
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;


lexentry: pol/meteoryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteoryt
trans_list: meteorite
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;


lexentry: pol/meteotsunami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteotsunami
trans_list: marrobbio
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami


lexentry: pol/metformina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metformina
trans_list: metformina
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;


lexentry: pol/methemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: methemoglobina
trans_list: metaemoglobina
sense:
(biochemia, biochemiczny) forma hemoglobiny zawierająca żelazo na trzecim stopniu utlenienia i niezdolna przez to do przenoszenia tlenu w organizmie;


lexentry: pol/metionina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metionina
trans_list: metionina
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas zawierający siarkę, potrzebny do syntezy białek oraz wielu procesów metabolicznych


lexentry: pol/metka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metka
trans_list: bollare
sense:
(handel, handlowy) kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;


lexentry: pol/metodologicznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: metodologicznie
trans_list: metodologicamente
sense:
odnosząc się do metodologii; w odniesieniu do zasad, metod i założeń naukowego badania rzeczywistości


lexentry: pol/metodyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metodyzm
trans_list: metodismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt protestantyzmu zapoczątkowany przez Johna Wesleya;


lexentry: pol/metonimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metonimia
trans_list: metonimia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: metratura
sense:
długość, powierzchnia albo objętość jakiegoś obiektu podana kolejno w jednostkach bieżących, kwadratowych i sześciennych


lexentry: pol/metronidazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metronidazol
trans_list: metronidazolo
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;


lexentry: pol/metropolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metropolita
trans_list: metropolita
sense:
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;


lexentry: pol/metroseksualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: metroseksualny
trans_list: metrosessuale
sense:
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii


lexentry: pol/metylofenidat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metylofenidat
trans_list: metilfenidato
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;


lexentry: pol/metylortęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metylortęć
trans_list: metilmercurio
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;


lexentry: pol/mewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa
trans_list: gabbiano
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;


lexentry: pol/mewa_blada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa blada
trans_list: borgomastro
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus hyperboreus, gatunek dużej mewy występujący w strefie polarnej półkuli północnej;


lexentry: pol/mewa_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa kanadyjska
trans_list: gabbiano di Bonaparte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus philadelphia Ord, gatunek stosunkowo małej mewy, który występuje głównie w Ameryce Północnej, szczególnie w Kanadzie i na północy Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/mewa_srebrzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa srebrzysta
trans_list: gabbiano reale nordico
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;


lexentry: pol/mewa_śmieszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa śmieszka
trans_list: gabbiano comune
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;


lexentry: pol/mezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezon
trans_list: mesone
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka subatomowa złożona z pary kwark–antykwark; hadron o spinie całkowitym, uczestniczący w oddziaływaniach silnych;


lexentry: pol/mezosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezosfera
trans_list: mesosfera
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;


lexentry: pol/mezoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezoterapia
trans_list: mesoterapia
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych;


lexentry: pol/mezuza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezuza
trans_list: mezuzah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;


lexentry: pol/mgła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mgła
trans_list: nebbia | foschia | bruma
sense:
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;


lexentry: pol/miano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miano
trans_list: titolo
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) całkowita ilość cząstek (funkcjonalnych i defektywnych) na jednostkę objętości zawiesiny (np. bakterii lub bakteriofagów)


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: nominativo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: denominatore
sense:
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;


lexentry: pol/miastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miastenia
trans_list: miastenia
sense:
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;


lexentry: pol/miasto-państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto-państwo
trans_list: città-stato
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;


lexentry: pol/miasto-państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto-państwo
trans_list: stato della città
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: silne ekonomicznie miasto, mające charakter niezależnej republiki


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: città
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/miażdżyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miażdżyca
trans_list: aterosclerosi
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;


lexentry: pol/micela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: micela
trans_list: micella
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;


lexentry: pol/michalitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: michalitka
trans_list: michelita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenie Sióstr Świętego Michała Archanioła;


lexentry: pol/miech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miech
trans_list: soffietto | mantice
sense:
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach


lexentry: pol/miecz_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miecz świetlny
trans_list: spada laser
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;


lexentry: pol/miecznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miecznik
trans_list: pesce spada
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec


lexentry: pol/mieczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieczyk
trans_list: gladiolo
sense:
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;


lexentry: pol/miednica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miednica
trans_list: bacino | pelvi
sense:
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;


lexentry: pol/miedza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedza
trans_list: capezzagna
sense:
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;


lexentry: pol/miejsce_siedzące__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejsce siedzące
trans_list: seggiola
sense:
wydzielone, często numerowane krzesło, fotel lub fragment ławki czy kanapy przeznaczone do zajęcia przez jedną osobę w pozycji siedzącej


lexentry: pol/miejska_legenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejska legenda
trans_list: leggenda metropolitana
sense:
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;


lexentry: pol/mielocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielocyt
trans_list: mielocita
sense:
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;


lexentry: pol/mielonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielonka
trans_list: spammare
sense:
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze;


lexentry: pol/miernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miernik
trans_list: apprendimento
sense:
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: misurare | provare
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/mieszczaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczaństwo
trans_list: borghesia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;


lexentry: pol/mieszczuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczuch
trans_list: gente di città
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba mieszkająca w mieście


lexentry: pol/mieć_asa_w_rękawie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: mieć asa w rękawie
trans_list: avere l'asso nella manica
sense:
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi


lexentry: pol/mieć_jaja__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć jaja
trans_list: avere coglioni
sense:
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie


lexentry: pol/mieć_motyle_w_brzuchu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć motyle w brzuchu
trans_list: avere le farfalle nello stomaco
sense:
odczuwać przyjemne napięcie w związku z jakimś wydarzeniem, przeszłym, przyszłym lub trwającym, lub na myśl o kimś lub o czymś bliskim sercu


lexentry: pol/mieć_na_końcu_języka__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć na końcu języka
trans_list: avere sulla punta della lingua
sense:
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni


lexentry: pol/mieć_nierówno_pod_sufitem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć nierówno pod sufitem
trans_list: mancare qualche rotella | non avere tutti i giorni
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze


lexentry: pol/mieć_powyżej_uszu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć powyżej uszu
trans_list: avere abbastanza di qualcosa | avere abbastanza di qualcuno
sense:
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić


lexentry: pol/mieć_w_dupie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć w dupie
trans_list: fottersene
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) lekceważyć, ignorować kogoś lub coś; (zobacz) mieć w nosie, (zobacz) mieć gdzieś


lexentry: pol/mieć_w_nosie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć w nosie
trans_list: sputare
sense:
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś


lexentry: pol/mifepriston__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mifepriston
trans_list: mifepristone
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży;


lexentry: pol/migacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migacz
trans_list: freccia
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) urządzenie w pojazdach mechanicznych sygnalizujące zmianę kierunku jazdy


lexentry: pol/migawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migawka
trans_list: otturatore
sense:
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;


lexentry: pol/migdał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdał
trans_list: mandorla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;


lexentry: pol/migdałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec
trans_list: mandorlo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: mandorla
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku migdałowiec pospolity (1.1)


lexentry: pol/migotanie_komór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migotanie komór
trans_list: fibrillazione ventricolare
sense:
(medycyna, medyczny) potencjalnie śmiertelna arytmia serca polegająca na braku koordynacji pracy komór serca, mogąca prowadzić do zatrzymania krążenia;


lexentry: pol/migrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migrena
trans_list: emicrania
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;


lexentry: pol/mikoryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikoryza
trans_list: micorriza
sense:
(botanika, botaniczny) (mykologia, mykologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;


lexentry: pol/mikołajki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikołajki
trans_list: festa di San Nicola
sense:
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micro-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/mikroamper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroamper
trans_list: microampere
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera


lexentry: pol/mikroelement__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroelement
trans_list: micronutriente
sense:
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych


lexentry: pol/mikrofala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofala
trans_list: microonda
sense:
(technologia, technika, techniczny) fala elektromagnetyczna o stosunkowo wysokiej częstotliwości i niskiej długości;


lexentry: pol/mikrofibra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofibra
trans_list: microfibra
sense:
(włókiennictwo) syntetyczne włókno o bardzo małej średnicy (poniżej 10 mikrometrów), zwykle wykonane z mieszanki poliesteru i poliamidu, charakteryzujące się wysoką chłonnością, miękkością oraz trwałością, szeroko stosowane w produkcji tkanin do czyszczenia, odzieży sportowej i tekstyliów domowych


lexentry: pol/mikrofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofilm
trans_list: microfilm
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalny nośnik informacji w postaci fotograficznej miniatury dokumentów, który możliwia przechowywanie dużej ilości tekstu, obrazów lub dokumentów na małej rolce lub karcie filmowej


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: microfono
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mikrokaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrokaseta
trans_list: microcassetta
sense:
mała kaseta z taśmą magnetyczną, na której jest nagrany dźwięk, przeznaczona do dyktafonów i automatycznych sekretarek;


lexentry: pol/mikropaleontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikropaleontologia
trans_list: micropaleontologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;


lexentry: pol/mikropenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikropenis
trans_list: micropene
sense:
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa męskich narządów płciowych polegająca na wykształceniu się penisa o dużo mniejszym rozmiarze niż średnia;


lexentry: pol/mikroplastik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroplastik
trans_list: microplastica
sense:
mikroskopijne cząstki tworzyw sztucznych wyprodukowane umyślnie lub powstające na skutek degradacji tworzyw, w większości klasyfikacji mające średnicę poniżej pięciu milimetrów, często rozpatrywane jako zanieczyszczenie środowiska;


lexentry: pol/mikroprocesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroprocesor
trans_list: microprocessore
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) zminiaturyzowany procesor w postaci jednego układu scalonego, zawierający wszystkie podstawowe elementy CPU i zdolny do wykonywania instrukcji programów oraz sterowania działaniem urządzeń elektronicznych;


lexentry: pol/mikroregion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroregion
trans_list: microregione
sense:
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;


lexentry: pol/mikroskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop
trans_list: microscopio
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;


lexentry: pol/mikroskop_elektronowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop elektronowy
trans_list: microscopio elettronico
sense:
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym


lexentry: pol/mikroskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskopia
trans_list: microscopia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) badanie bardzo małych obiektów, których nie można zobaczyć gołym okiem, przy użyciu mikroskopu


lexentry: pol/mikser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikser
trans_list: sbattitore
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;


lexentry: pol/mili-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mili-
trans_list: milli-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/miliamperomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miliamperomierz
trans_list: milliamperometro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego rzędu tysięcznych części ampera


lexentry: pol/milicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: milicja
trans_list: milizia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny


lexentry: pol/mililitr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mililitr
trans_list: millilitro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego


lexentry: pol/militaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaria
trans_list: esercito
sense:
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem


lexentry: pol/militaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaryzm
trans_list: militarismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;


lexentry: pol/mimik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mimik
trans_list: scricciolo mimo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Donacobius atricapilla Linnaeus, średniej wielkości ptak zasiedlający krzewiaste, nadrzeczne zarośla w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/mimikra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimikra
trans_list: mimetismo
sense:
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości


lexentry: pol/mimo_to__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo to
trans_list: ad ogni modo
sense:
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia


lexentry: pol/mimo_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo że
trans_list: sebbene | anche se | benché | nonostante | malgrado | per
sense:
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało


lexentry: pol/mimoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimoza
trans_list: mimosa
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mina
sense:
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;


lexentry: pol/minarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minarchizm
trans_list: minarchismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;


lexentry: pol/minaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minaret
trans_list: minareto
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/minerał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minerał
trans_list: minerale
sense:
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;


lexentry: pol/miniatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miniatura
trans_list: miniatura
sense:
(sztuka) malowidło małego formatu, zwykle portret, często na kości słoniowej, masie perłowej lub porcelanie


lexentry: pol/ministrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ministrant
trans_list: ministrante | chierichetto | abatino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;


lexentry: pol/ministrantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ministrantka
trans_list: ministrante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii


lexentry: pol/minojski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: minojski
trans_list: minoico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący, odnoszący się do cywilizacji powstałej w rejonie Morza Egejskiego w okresie od 2600 do 1100 r. p.n.e.


lexentry: pol/minor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minor
trans_list: minore
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn;


lexentry: pol/mintaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mintaj
trans_list: merluzzo dell'Alaska
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;


lexentry: pol/minuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minuta
trans_list: minuto
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;


lexentry: pol/minóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg
trans_list: lampreda
sense:
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;


lexentry: pol/minóg_japoński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg japoński
trans_list: lampreda artica
sense:
(zoologia, zoologiczny) Lethenteron camtschaticum Tilesius, wędrowny lub stacjonarny azjatycki bezżuchwowiec wód syberyjskich i Oceanu Spokojnego


lexentry: pol/minóg_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg morski
trans_list: lampreda di mare
sense:
(zoologia, zoologiczny) Petromyzon marinus L., wędrowny bezżuchwowiec wód przybrzeżnych Europy, pasożytujący głównie na rybach


lexentry: pol/mion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mion
trans_list: muone
sense:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego


lexentry: pol/miotacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miotacz
trans_list: lanciafiamme
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń, która wyrzuca coś na większy dystans, np. granaty, ogień, kamienie lub miny


lexentry: pol/miotacz_ognia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotacz ognia
trans_list: lanciafiamme
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: scopa
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/miriametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miriametr
trans_list: miriametro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów


lexentry: pol/mirliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirliton
trans_list: kazoo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;


lexentry: pol/mirra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirra
trans_list: mirra
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;


lexentry: pol/misa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misa
trans_list: ciotola
sense:
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia


lexentry: pol/misja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misja
trans_list: missione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców


lexentry: pol/misjonarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarski
trans_list: missionario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy


lexentry: pol/misjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarz
trans_list: missionario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej


lexentry: pol/miso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miso
trans_list: miso
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;


lexentry: pol/misterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misterium
trans_list: mistero
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej


lexentry: pol/misterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misterium
trans_list: mistero
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny dramat religijny często odgrywany w kościołach


lexentry: pol/mistycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistycyzm
trans_list: mistica | misticismo
sense:
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;


lexentry: pol/mistyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistyfikacja
trans_list: mistificazione
sense:
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;


lexentry: pol/mit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mit
trans_list: mito
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;


lexentry: pol/mitoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoman
trans_list: mitomane
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitomanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitomanka
trans_list: mitomane
sense:
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoza
trans_list: mitosi
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;


lexentry: pol/mitra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitra
trans_list: mitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;


lexentry: pol/mitralieza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralieza
trans_list: mitragliatrice
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szybkostrzelna odtylcowa wielolufowa broń palna z XIX wieku, strzelająca amunicją karabinową;


lexentry: pol/mitralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralny
trans_list: mitrale
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący zastawki położonej pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą serca


lexentry: pol/mitreum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitreum
trans_list: mitreo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia kultu perskiego boga Mitry, czczonego w cesarstwie rzymskim w II-V wieku;


lexentry: pol/mizerykordia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizerykordia
trans_list: misericordia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) sztylet używany w średniowieczu do dobijania konających przeciwników, by przerwać ich cierpienie;


lexentry: pol/mizofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizofonia
trans_list: misofonia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: miele
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: idromele
sense:
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;


lexentry: pol/miód_nektarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód nektarowy
trans_list: miele millefiori
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) miód powstały przez odparowanie wody z nektaru i przetworzenie go przez owady miododajne


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: idromele
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/miąższość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miąższość
trans_list: grossezza
sense:
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni


lexentry: pol/mięczak_zakaźny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięczak zakaźny
trans_list: mollusco contagioso
sense:
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;


lexentry: pol/między_Scyllą_a_Charybdą__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: między Scyllą a Charybdą
trans_list: fra Scilla e Cariddi
sense:
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami


lexentry: pol/między_innymi__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: między innymi
trans_list: tra l'altro
sense:
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa


lexentry: pol/międzylądowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzylądowanie
trans_list: scalo
sense:
(lotnictwo, lotniczy) lądowanie w trakcie dłuższego lotu w celu zatankowania, wymiany pasażerów lub ładunku itp.


lexentry: pol/międzynarodowy_alfabet_fonetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzynarodowy alfabet fonetyczny
trans_list: Alfabeto Fonetico Internazionale
sense:
(fonetyka, fonetyczny) system znaków stworzony w celu precyzyjnego zapisu wymowy wszystkich mówionych języków świata


lexentry: pol/międzyparlamentarny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyparlamentarny
trans_list: interparlamentare
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany ze stosunkami między parlamentami różnych państw


lexentry: pol/międzyplatformowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyplatformowy
trans_list: multipiattaforma
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z możliwością działania, zwłaszcza jednoczesnego, na różnych platformach sprzętowych bądź programowych


lexentry: pol/międzyrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyrostek
trans_list: anaptissi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany między dwoma leksemami, np. morfem między dwoma rdzeniami;


lexentry: pol/mięso_mielone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięso mielone
trans_list: carne tritata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)


lexentry: pol/miętus__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miętus
trans_list: bottatrice
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;


lexentry: pol/mięśniakotłuszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięśniakotłuszczak
trans_list: miolipoma
sense:
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór złożony z dwóch typów tkanek: mięśniowej (gładkiej lub poprzecznie-prążkowanej) i tłuszczowej


lexentry: pol/miłość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miłość własna
trans_list: amore proprio
sense:
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)


lexentry: pol/mlask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mlask
trans_list: consonante avulsiva
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych


lexentry: pol/mleczaj_rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleczaj rydz
trans_list: agarico delizioso | sanguinello | fungo di pino | lapacendro buono
sense:
(mykologia, mykologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;


lexentry: pol/mleczko_pszczele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleczko pszczele
trans_list: pappa reale
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina wytwarzana przez gruczoły gardzielowe młodych robotnic pszczoły miodnej, która służy jako pokarm dla larw oraz dla królowej;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: latte
sense:
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: latte
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/mleko_w_proszku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko w proszku
trans_list: latte in polvere
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mleko, z którego usunięto niemal całą wodę w procesie suszenia, pozostawiając suchy proszek


lexentry: pol/mnemotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnemotechnika
trans_list: mnemonica
sense:
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;


lexentry: pol/mnich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnich
trans_list: monaco
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich


lexentry: pol/mniejszość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość
trans_list: minoranza
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.


lexentry: pol/mniejszość_narodowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość narodowa
trans_list: minoranza nazionale
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa obywateli danego państwa odróżniająca się od większości wspólnoty państwowej językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią;


lexentry: pol/mniszek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszek lekarski
trans_list: tarassaco comune
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/mniszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszka
trans_list: monaca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: zakonnica z zakonu monastycznego, mniszego


lexentry: pol/mniszka_śródziemnomorska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszka śródziemnomorska
trans_list: foca monaca mediterranea
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Monachus monachus Hermann, gatunek ssaka płetwonogiego z rodziny fokowatych;


lexentry: pol/mnożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnożenie
trans_list: moltiplicazione
sense:
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem


lexentry: pol/moabicki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moabicki
trans_list: moabitico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej


lexentry: pol/mobbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobbing
trans_list: bullismo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;


lexentry: pol/mobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobilność
trans_list: mobilità
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/mocarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocarstwo
trans_list: potenza
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pełniące kluczową rolę w stosunkach międzynarodowych;


lexentry: pol/mocznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocznica
trans_list: uremia
sense:
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;


lexentry: pol/modalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modalizm
trans_list: modalismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) heterodoksalna doktryna monarchianistyczna, powstała pod koniec II wieku;


lexentry: pol/modelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelarz
trans_list: modellista
sense:
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej


lexentry: pol/modelować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelować
trans_list: fare il modello
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków


lexentry: pol/modem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modem
trans_list: modem
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;


lexentry: pol/moderator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moderator
trans_list: moderatore
sense:
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;


lexentry: pol/modernizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizacja
trans_list: modernizzazione
sense:
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej


lexentry: pol/modernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizm
trans_list: modernismo
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;


lexentry: pol/modernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizm
trans_list: modernismo
sense:
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;


lexentry: pol/modliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modliszka
trans_list: mantide religiosa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;


lexentry: pol/modlitewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitewnik
trans_list: libro di preghiere
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;


lexentry: pol/modlitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitwa
trans_list: preghiera | orazione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;


lexentry: pol/modlić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlić się
trans_list: pregare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś


lexentry: pol/modrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modrzew
trans_list: larice
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;


lexentry: pol/modulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modulować
trans_list: modulare
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (technologia, technika, techniczny) zmieniać parametry sygnału, tonu, dźwięku, głosu w sposób kontrolowany


lexentry: pol/mofeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mofeta
trans_list: mofeta
sense:
(geologia, geologiczny) chłodny (poniżej 100°C), wyziew wulkaniczny składający się głównie z dwutlenku węgla i azotu;


lexentry: pol/moim_zdaniem__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: moim zdaniem
trans_list: secondo me
sense:
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia


lexentry: pol/moje_uszanowanie__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: moje uszanowanie
trans_list: i miei omaggi
sense:
tradycyjny, bardzo grzecznościowy zwrot powitalny lub pożegnalny, będący wyrazem głębokiego szacunku wobec rozmówcy


lexentry: pol/mojito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mojito
trans_list: mojito
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: molecola
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/molibdenit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molibdenit
trans_list: molibdenite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;


lexentry: pol/molowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: molowy
trans_list: minore
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji


lexentry: pol/moment_pędu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moment pędu
trans_list: momento angolare
sense:
(fizyka, fizyczny) wektorowa wielkość fizyczna charakteryzująca ruch, zwłaszcza związany z obrotami;


lexentry: pol/monarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarcha
trans_list: monarca
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;


lexentry: pol/monarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia
trans_list: monarchia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarchia costituzionale
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarchia costituzionale
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa


lexentry: pol/monarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchiczny
trans_list: monarchico
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)


lexentry: pol/monarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchizm
trans_list: monarchismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, według którego władza państwowa powinna należeć do monarchy – dziedzicznego lub ustanowionego – jako głowy państwa;


lexentry: pol/monastycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastycyzm
trans_list: monachesimo | monachismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;


lexentry: pol/monastyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastyr
trans_list: certosa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;


lexentry: pol/moneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moneta
trans_list: moneta
sense:
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;


lexentry: pol/monistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monistyczny
trans_list: monistico
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z monizmem, dotyczący monizmu


lexentry: pol/monitor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitor
trans_list: monitor
sense:
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem


lexentry: pol/monofizytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monofizytyzm
trans_list: monofisismo
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;


lexentry: pol/monogamiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monogamiczny
trans_list: monogamo | monogamico
sense:
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii


lexentry: pol/monografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monografia
trans_list: monografia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;


lexentry: pol/monokini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monokini
trans_list: monokini
sense:
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu


lexentry: pol/monoklonalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monoklonalny
trans_list: monoclonale
sense:
(biochemia, biochemiczny) zwłaszcza o białku lub przeciwciele: genetycznie zmodyfikowany z pojedynczego klonu


lexentry: pol/monopod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopod
trans_list: monopiede
sense:
(fotografia) rodzaj statywu składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w osi pionowej;


lexentry: pol/monopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopol
trans_list: monopolio
sense:
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;


lexentry: pol/monosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monosacharyd
trans_list: monosaccaride
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/monoteista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteista
trans_list: monoteista
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monoteistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteistka
trans_list: monoteista
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monoteletyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteletyzm
trans_list: monotelismo | monoteletismo
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;


lexentry: pol/monotlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monotlenek
trans_list: monossido
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z jednego atomu tlenu i innego pierwiastka


lexentry: pol/monotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monotyp
trans_list: monotype
sense:
(drukarstwo, drukarski) poligraficzna maszyna odlewnicza umożliwiająca skład tekstu i odlewanie czcionek;


lexentry: pol/monstrancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monstrancja
trans_list: ostensorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/monsun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monsun
trans_list: monsone
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;


lexentry: pol/montaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż
trans_list: montaggio | assemblaggio
sense:
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;


lexentry: pol/montaż_filmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż filmowy
trans_list: montaggio
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) techniczna operacja filmowa polegająca na połączeniu co najmniej dwóch oddzielnych ujęć;


lexentry: pol/monument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monument
trans_list: monumento
sense:
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego


lexentry: pol/morale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morale
trans_list: morale
sense:
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki


lexentry: pol/moratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moratorium
trans_list: moratoria
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności


lexentry: pol/morfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfina
trans_list: morfina
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;


lexentry: pol/morfo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: morfo-
trans_list: morfo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kształtem, budową, postacią


lexentry: pol/morfologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: morfologiczny
trans_list: morfologico
sense:
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii


lexentry: pol/morfometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfometria
trans_list: morfometria
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się metodami pomiarów i opisem obiektów na ich podstawie;


lexentry: pol/morga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morga
trans_list: camera mortuaria
sense:
(rzadki, rzadko używany) budynek, w którym wystawia się nierozpoznane zwłoki w celu ich zidentyfikowania


lexentry: pol/mormi_borneański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormi borneański
trans_list: gatto baio
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma badia Gray, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący na wyspie Borneo;


lexentry: pol/mormi_złocisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormi złocisty
trans_list: gatto dorato asiatico
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma temminckii, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/mormonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormonizm
trans_list: mormonismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzące się z chrześcijaństwa wyznanie powstałe w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, opierające się na nauczaniu Josepha Smitha, który miał przetłumaczyć na angielski świętą księgę spisaną przez starożytnego amerykańskiego proroka Mormona;


lexentry: pol/moroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moroszka
trans_list: camemoro
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;


lexentry: pol/morszczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morszczuk
trans_list: nasello
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;


lexentry: pol/mortadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mortadela
trans_list: mortadella
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami


lexentry: pol/morwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morwa
trans_list: moro
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/morze_Marmara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: morze Marmara
trans_list: mar di Marmara
sense:
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: mare
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/morświn_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morświn zwyczajny
trans_list: focena comune | marsüino
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: zanzara
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/moskow__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskow
trans_list: Moscoviano
sense:
(geologia, geologiczny) drugi wiek pensylwanu (młodszy karbon), trwający od 311,7 ± 1,1 do 306,5 ± 1,0 mln lat temu;


lexentry: pol/most_wiszący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most wiszący
trans_list: ponte sospeso
sense:
(budownictwo) rodzaj mostu, w którym pomost wisi w powietrzu, podtrzymywany przez liny lub kable zawieszone na wieżach lub filarach, a nie stoi bezpośrednio na podporach znajdujących się pod mostem


lexentry: pol/most_zwodzony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most zwodzony
trans_list: ponte levatoio
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;


lexentry: pol/mostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mostek
trans_list: ponte
sense:
(chemia, chemiczny) połączenie dwóch fragmentów związku chemicznego za pomocą wiązania, atomu lub prostego łańcucha atomów;


lexentry: pol/mostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mostek
trans_list: ponte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ta część instrumentu strunowego, o którą opierają się struny;


lexentry: pol/mostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mostek
trans_list: ponte
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na wygięciu ciała do tyłu tak, aby oprzeć się rękami o podłoże


lexentry: pol/moszna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moszna
trans_list: scroto
sense:
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;


lexentry: pol/motel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motel
trans_list: autostello | motel
sense:
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;


lexentry: pol/motet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motet
trans_list: mottetto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowy utwór wokalny, zwykle o charakterze religijnym, wykonywany a cappella lub z minimalnym akompaniamentem, często oparty na łacińskim tekście biblijnym lub liturgicznym


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: motocicletta | motociclo
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motorower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motorower
trans_list: ciclomotore | motorino
sense:
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;


lexentry: pol/motyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyka
trans_list: zappa
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: farfalla
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/motylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylek
trans_list: farfallina
sense:
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl


lexentry: pol/mowa_ciała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa ciała
trans_list: linguaggio del corpo
sense:
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;


lexentry: pol/mowa_tronowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa tronowa
trans_list: discorso dal trono
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uroczyste przemówienie wygłaszane przez monarchę lub głowę państwa przy otwarciu sesji parlamentu


lexentry: pol/mowa_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa zależna
trans_list: discorso indiretto
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


lexentry: pol/moweina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moweina
trans_list: malva
sense:
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie


lexentry: pol/mozaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozaika
trans_list: mosaico
sense:
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;


lexentry: pol/mozarab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozarab
trans_list: mozarabo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów;


lexentry: pol/mozzarella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozzarella
trans_list: mozzarella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mortaio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mortaio
sense:
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: oscurità
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/mrowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrowisko
trans_list: formicaio
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/mrówkolew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówkolew
trans_list: formicaleone
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: messa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: messa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/mszał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mszał
trans_list: messale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;


lexentry: pol/mucha_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mucha domowa
trans_list: mosca domestica
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;


lexentry: pol/muchomor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor
trans_list: amanita | ovolo
sense:
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;


lexentry: pol/muchomor_cytrynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor cytrynowy
trans_list: amanita citrina
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_czerwonawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwonawy
trans_list: tignosa vinata | tignosa rosseggiante
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;


lexentry: pol/muchomor_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwony
trans_list: falso ovolo
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor plamisty
trans_list: amanita pantherina
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;


lexentry: pol/muchomor_sromotnikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor sromotnikowy
trans_list: amanita falloide
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;


lexentry: pol/muezin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muezin
trans_list: muezzin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/muflon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon
trans_list: muflone | muffione | mufione
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;


lexentry: pol/muflon_kanadyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon kanadyjski
trans_list: muflone
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis canadensis George Shaw, gatunek górskiej owcy z rzędu parzystokopytnych występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/mufti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mufti
trans_list: abito civile
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański duchowny o wykształceniu teologicznym i prawnym; islamski autorytet religijny posiadający kompetencje do interpretowania prawa muzułmańskiego (szarijatu) oraz wydawania opinii prawnych zwanych fatwami


lexentry: pol/mugol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mugol
trans_list: babbano
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;


lexentry: pol/mukowiscydoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mukowiscydoza
trans_list: mucoviscidosi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;


lexentry: pol/mulcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mulcz
trans_list: pacciame
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;


lexentry: pol/muleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muleta
trans_list: stampella
sense:
(etnografia, etnograficzny) kawałek czerwonej tkaniny przymocowanej do krótkiej pałeczki, używany przez matadora w końcowej fazie korridy w celu drażnienia byka;


lexentry: pol/multimedialny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: multimedialny
trans_list: multimediale
sense:
wykorzystujący multimedia, zrobiony z wykorzystaniem multimediów, łączący w sobie różne środki audiowizualne


lexentry: pol/multiplekser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: multiplekser
trans_list: multiplatore
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie pozwalające na przesyłanie kilku sygnałów w jednym kanale przez przełączanie pomiędzy ich źródłami;


lexentry: pol/mundur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mundur
trans_list: uniforme
sense:
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;


lexentry: pol/munsztuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: munsztuk
trans_list: bocchino
sense:
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna;


lexentry: pol/mur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur
trans_list: muro
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny


lexentry: pol/mur_obronny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur obronny
trans_list: muro difensivo
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoka, masywna konstrukcja wznoszona wokół miasta, zamku lub innego obiektu w celu ochrony przed atakiem; element fortyfikacji służący do obrony


lexentry: pol/mur_oporowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur oporowy
trans_list: muro di sostegno
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;


lexentry: pol/murawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murawka
trans_list: radura
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie


lexentry: pol/murena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murena
trans_list: murena
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;


lexentry: pol/murena_śródziemnomorska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murena śródziemnomorska
trans_list: murena mediterranea
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Muraena helena Linnaeus, drapieżna ryba morska z rodziny murenowatych o wydłużonym ciele;


lexentry: pol/murzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murzyn
trans_list: ghostwriter
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca ciężko, intensywnie, lecz bez należytego wynagrodzenia


lexentry: pol/musaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musaka
trans_list: moussaka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;


lexentry: pol/musical__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musical
trans_list: commedia musicale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;


lexentry: pol/musicalowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: musicalowy
trans_list: musicale
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali


lexentry: pol/mustang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mustang
trans_list: mustang
sense:
(zoologia, zoologiczny) zdziczały koń, którego przodkami są konie przywiezione do Ameryki Północnej przez hiszpańskich konkwistadorów;


lexentry: pol/muszka_owocowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszka owocowa
trans_list: moscerino della frutta
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad zjadający drożdże z fermentujących owoców


lexentry: pol/muszkatela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkatela
trans_list: colomba imperiale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Ducula Hodgson, duży ptak z podrodziny treronów, w obrębie rodziny gołębiowatych;


lexentry: pol/muszkiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkiet
trans_list: moschetto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,


lexentry: pol/musztra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musztra
trans_list: esercitazione
sense:
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;


lexentry: pol/mutazylizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mutazylizm
trans_list: mutazilismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem;


lexentry: pol/mutualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mutualizm
trans_list: mutualismo
sense:
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego


lexentry: pol/muza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muza
trans_list: musa
sense:
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: museo
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/muzyka_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka klasyczna
trans_list: musica classica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nurt muzyki artystycznej o ugruntowanej tradycji europejskiej, obejmujący twórczość komponowaną od średniowiecza po współczesność, opartą na zapisie nutowym i rozwiniętych formach muzycznych


lexentry: pol/muzyka_poważna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka poważna
trans_list: musica classica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka ukształtowana w tradycji europejskiej od średniowiecza po współczesność, oparta na zapisie nutowym, bogatej strukturze formalnej, wykonywana przez zawodowych muzyków, której celem jest realizacja założeń estetycznych i artystycznych


lexentry: pol/muzyka_rozrywkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka rozrywkowa
trans_list: musica di intrattenimento
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka tworzona głównie w celu masowego użytkowania (dla szerokiej publiczności), zabawy czy relaksu, zwykle prosta w formie i łatwa w odbiorze


lexentry: pol/muzykant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykant
trans_list: musicante | musichiere | suonatore
sense:
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym, nieposiadająca wykształcenia muzycznego


lexentry: pol/muzykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykologia
trans_list: musicologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;


lexentry: pol/muł__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: muł
trans_list: mulo
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania


lexentry: pol/mułła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mułła
trans_list: mulla
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;


lexentry: pol/muślin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muślin
trans_list: mussola | mussolina
sense:
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;


lexentry: pol/mydlnica_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydlnica lekarska
trans_list: saponaria
sense:
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;


lexentry: pol/mydło_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydło do golenia
trans_list: sapone da barba
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bryłka mydła używanego do wytwarzania pianki do golenia


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: mouse | topo | sorcio
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: topo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych


lexentry: pol/mysz_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz domowa
trans_list: topo domestico
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Merganetta armata, niewielki ssak z rodziny myszowatych, powszechnie żyjący w skupiskach ludzkich


lexentry: pol/mysz_kiedy_się_mąki_obje,_tedy_się_jej_gorzka_widzi__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: mysz kiedy się mąki obje, tedy się jej gorzka widzi
trans_list: colombo pasciuto, ciliegia amara
sense:
…mówiące, że gdy człowiek ma już wszystkiego pod dostatkiem, zaczyna narzekać na rzeczy, które wcześniej mu smakowały lub były cenne


lexentry: pol/mysz_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz komputerowa
trans_list: mouse
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;


lexentry: pol/myszoskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszoskoczek
trans_list: gerbillo
sense:
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe;


lexentry: pol/myszołowiec_rdzawoskrzydły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołowiec rdzawoskrzydły
trans_list: falco di Harris | poiana di Harris
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Parabuteo unicinctus harrisi, podgatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/myszołów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów
trans_list: poiana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;


lexentry: pol/myśliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myśliwiec
trans_list: caccia
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;


lexentry: pol/myślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myślnik
trans_list: lineetta
sense:
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;


lexentry: pol/ménage_à_trois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ménage à trois
trans_list: sesso a tre
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (socjologia, socjologiczny) troje ludzi w związku ze sobą, w relacji romantycznej lub seksualnej


lexentry: pol/mój_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: mój drogi
trans_list: amore
sense:
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: tarma | camola | tignola
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/mówić_na_ty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mówić na ty
trans_list: dare del tu
sense:
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”)


lexentry: pol/mącznik_młynarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mącznik młynarek
trans_list: tarma della farina | tenebrione mugnaio
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tenebrio molitor Linnaeus, pospolity chrząszcz z rodziny czarnuchowatych, żerujący w magazynach zboża i mąki;


lexentry: pol/mądrala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mądrala
trans_list: saccente | nientologo | cacasenno
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba przemądrzała, wymądrzająca się, popisująca się swą często wątpliwą wiedzą


lexentry: pol/mądry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mądry
trans_list: saggio | sapiente
sense:
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie


lexentry: pol/mątew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątew
trans_list: frullino
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych


lexentry: pol/mątewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątewka
trans_list: frullino
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proste narzędzie do mieszania i rozmącania mąki w wodzie lub śmietanie, wykonane z rosochatej gałązki;


lexentry: pol/męczennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennica
trans_list: martire
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która zginęła za wiarę lub inną ideę


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: martire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/męki_Tantala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męki Tantala
trans_list: supplizio di Tantalo
sense:
(książkowy) cierpienie wynikające z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy, które wydają się osiągalne


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: minorenne
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia


lexentry: pol/młodziwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młodziwo
trans_list: colostro
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat;


lexentry: pol/młot_pneumatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młot pneumatyczny
trans_list: martello pneumatico
sense:
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie robocze wykorzystujące energię sprężonego powietrza do wykonywania szybkich, powtarzalnych uderzeń, przeznaczone do rozbijania i kucia twardych powierzchni;


lexentry: pol/młoteczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młoteczek
trans_list: martello
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element mechanizmu fortepianu i pianina, który uderza w strunę


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: martello | maglio
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/młyn_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młyn wodny
trans_list: mulino ad acqua
sense:
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;


lexentry: pol/młynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek
trans_list: carretta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do mielenia produktów spożywczych, np. pieprzu lub kawy


lexentry: pol/młynek_do_kawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek do kawy
trans_list: macinacaffè
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy


lexentry: pol/młóto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młóto
trans_list: grappa
sense:
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) odpadki powstałe przy produkcji piwa, używane po wyługowaniu jako pasza dla zwierząt;


lexentry: pol/mżawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mżawka
trans_list: pioggerella | pioviggine | acqueruggiola
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;


lexentry: pol/na__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: na
trans_list: su | a | in | sopra | per
sense:
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem


lexentry: pol/na_miejscu__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 03
written_rep: na miejscu
trans_list: fossi in Lei
sense:
… służąca do wskazania, że ktoś stawia siebie w sytuacji innej osoby: gdyby ktoś był kimś innym, w czyimś położeniu


lexentry: pol/na_pohybel__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: na pohybel
trans_list: abbasso
sense:
(książkowy) (żartobliwie) wyrażenie silnej dezaprobaty, życzenie komuś zguby, rychłego końca i ewentualnie też cierpienia


lexentry: pol/na_złodzieju_czapka_gore__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: na złodzieju czapka gore
trans_list: al ladro fa paura anche un sorcio
sense:
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia


lexentry: pol/nabatejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nabatejski
trans_list: nabateo
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei


lexentry: pol/nabijać__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: nabijać
trans_list: derisione
sense:
(potocznie, potoczny) oczerniać kogoś śmiechem, kpić z kogoś, ironizować lub żartować z czyichś wad, zachowań lub sytuacji


lexentry: pol/nabożeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabożeństwo
trans_list: culto | venerazione
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny


lexentry: pol/nabycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabycie
trans_list: acquisizione
sense:
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: cartuccia
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: carica
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka ładunku miotającego niezbędna do spowodowania wybuchu gazów w lufie, umieszczana oddzielnie w komorze nabojowej za pociskiem


lexentry: pol/nabłonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabłonek
trans_list: epitelio
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu


lexentry: pol/nacięcie_krocza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacięcie krocza
trans_list: episiotomia
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;


lexentry: pol/nacjonalistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalistyczny
trans_list: nazionalista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów


lexentry: pol/nacjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizacja
trans_list: nazionalizzazione
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela;


lexentry: pol/nacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizm
trans_list: nazionalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;


lexentry: pol/naczelny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: naczelny
trans_list: primate
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;


lexentry: pol/naczynie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie
trans_list: vaso
sense:
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)


lexentry: pol/naczynie_włosowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie włosowate
trans_list: capillare | vaso capillare
sense:
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała


lexentry: pol/nadajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadajnik
trans_list: trasmettitore
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika


lexentry: pol/nadproże__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadproże
trans_list: piattabanda
sense:
(budownictwo) poziomy element konstrukcyjny nad otworem okiennym lub drzwiowym, przenoszący ciężar ściany znajdującej się nad otworem na mur po obu stronach otworu;


lexentry: pol/nadprzewodnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadprzewodnictwo
trans_list: superconduttività | superconduzione
sense:
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;


lexentry: pol/nadrzędny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędny
trans_list: principale
sense:
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany


lexentry: pol/nadstępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadstępka
trans_list: falsachiglia
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;


lexentry: pol/nadtlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek
trans_list: perossido
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym


lexentry: pol/nadtlenek_wodoru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek wodoru
trans_list: perossido di idrogeno
sense:
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;


lexentry: pol/nadustek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadustek
trans_list: clipeo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zewnętrzny skleryt głowy znajdujący się poniżej szwu epistomalnego, zestawiony ruchomo z wargą górną


lexentry: pol/nadwaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwaga
trans_list: preponderanza
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;


lexentry: pol/nadwrażliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwrażliwość
trans_list: ipersensibilità
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;


lexentry: pol/nadwzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwzroczność
trans_list: ipermetropia
sense:
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;


lexentry: pol/nadzienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadzienie
trans_list: impasto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera


lexentry: pol/nafta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nafta
trans_list: cherosene | nafta
sense:
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;


lexentry: pol/naftalen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naftalen
trans_list: naftalene
sense:
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;


lexentry: pol/naga_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naga prawda
trans_list: nuda verità
sense:
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków


lexentry: pol/nagadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagadać
trans_list: parabola
sense:
(potocznie, potoczny) obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: imbonitore
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: battitore
sense:
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania


lexentry: pol/nagietek_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagietek polny
trans_list: fiorrancio selvatico
sense:
(botanika, botaniczny) Calendula arvensis, jednoroczna roślina zielna, jednopienna, o żółtych lub pomarańczowych kwiatach;


lexentry: pol/nagniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagniotek
trans_list: callo
sense:
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;


lexentry: pol/nagrobek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrobek
trans_list: lapide | pietra tombale
sense:
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;


lexentry: pol/nagrywarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrywarka
trans_list: masterizzatore
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;


lexentry: pol/najem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najem
trans_list: affitto
sense:
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania


lexentry: pol/naklejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naklejka
trans_list: adesivo | autoadesivo
sense:
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: caricare | spronare
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wpływać na kogoś, sprawiając że nabiera więcej chęci i energii do działania


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: caricare
sense:
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia


lexentry: pol/nakładać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakładać
trans_list: imporre
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: infusione | infuso
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: liquore
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem


lexentry: pol/naleśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naleśnik
trans_list: crespella | crêpe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;


lexentry: pol/nalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot
trans_list: arresto
sense:
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.


lexentry: pol/nalot_dywanowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot dywanowy
trans_list: bombardamento a tappeto | bombardamento d'area | bombardamento di saturazione
sense:
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: tenda
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/namiętność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiętność
trans_list: passione
sense:
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem


lexentry: pol/nanoelektronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanoelektronika
trans_list: nanoelettronica
sense:
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;


lexentry: pol/nanomateriał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanomateriał
trans_list: nanomateriale
sense:
(technologia, technika, techniczny) polikrystaliczna substancja składająca się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze;


lexentry: pol/nanotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanotechnologia
trans_list: nanotecnologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;


lexentry: pol/napadowa_nocna_hemoglobinuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napadowa nocna hemoglobinuria
trans_list: emoglobinuria parossistica notturna
sense:
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;


lexentry: pol/napalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napalm
trans_list: napalm
sense:
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;


lexentry: pol/napar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napar
trans_list: infusione | tisana
sense:
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;


lexentry: pol/naparstnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naparstnica
trans_list: digitale
sense:
(botanika, botaniczny) Digitalis, rodzaj trujących roślin zielnych z rodziny babkowatych, o dużych, dzwonkowatych kwiatach;


lexentry: pol/napierśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napierśnik
trans_list: corazza
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi


lexentry: pol/napisy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy
trans_list: testo
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;


lexentry: pol/napisy_końcowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy końcowe
trans_list: titoli di coda
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję


lexentry: pol/napomykać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: napomykać
trans_list: abbozzare
sense:
wspominać coś mimochodem, nie wprost, delikatnie zasugerować lub powiedzieć coś krótko i nieformalnie


lexentry: pol/naprawiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprawiacz
trans_list: riparatore
sense:
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu


lexentry: pol/naproksen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naproksen
trans_list: naprossene
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;


lexentry: pol/naprężenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprężenie
trans_list: enfasi
sense:
(technologia, technika, techniczny) stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie


lexentry: pol/napój_energetyzujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napój energetyzujący
trans_list: bevanda energetica
sense:
napój, zwykle gazowany i bezalkoholowy, zawierający substancje pobudzające, takie jak kofeina czy tauryna;


lexentry: pol/naramiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naramiennik
trans_list: mostrina
sense:
(wojskowość, wojskowy) umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności;


lexentry: pol/narciarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narciarz
trans_list: sciatore
sense:
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo


lexentry: pol/narcyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narcyzm
trans_list: narcisismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: nardo
sense:
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: nardo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym


lexentry: pol/narkolepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkolepsja
trans_list: narcolessia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: nazionalità
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/narodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy
trans_list: nazionale
sense:
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem


lexentry: pol/narodowy_socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy socjalizm
trans_list: nazionalsocialismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;


lexentry: pol/narracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narracja
trans_list: descrizione
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;


lexentry: pol/narracyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narracyjny
trans_list: narrativo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację


lexentry: pol/narta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narta
trans_list: sci
sense:
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;


lexentry: pol/narwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narwal
trans_list: unicorno
sense:
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;


lexentry: pol/narybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narybek
trans_list: avannotto
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;


lexentry: pol/narzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narzędzie
trans_list: strumento | utensile
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;


lexentry: pol/nasienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasienie
trans_list: seme
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;


lexentry: pol/nasiono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasiono
trans_list: seme
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;


lexentry: pol/nastawa_ołtarzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawa ołtarzowa
trans_list: ancona | pala d'altare | dossale
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;


lexentry: pol/nastawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawnik
trans_list: controller
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą


lexentry: pol/nasycony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nasycony
trans_list: saturato
sense:
(chemia, chemiczny) mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: abbellire
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wprowadzić do wnętrza produktu spożywczego (najczęściej mięsa) kawałki tłuszczu (słoniny) lub inne dodatki smakowe, wbijając je głęboko w strukturę produktu


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: abbellire
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) umieścić w tekście, wypowiedzi lub utworze artystycznym nienaturalnie dużą liczbę cytatów, terminów specjalistycznych, zapożyczeń lub innych powtarzających się elementów


lexentry: pol/naszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszywka
trans_list: galloni
sense:
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający


lexentry: pol/nasączać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasączać
trans_list: inzuppare
sense:
wprowadzać ciecz do czegoś tak, aby materiał, substancja lub powierzchnia ją wchłonęła lub była wilgotna


lexentry: pol/naturalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalista
trans_list: naturalista
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego


lexentry: pol/naturalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizacja
trans_list: naturalizzazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;


lexentry: pol/natywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: natywny
trans_list: nativo
sense:
(informatyka, informatyczny) właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.


lexentry: pol/nauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauka
trans_list: scienza
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;


lexentry: pol/nauki_polityczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki polityczne
trans_list: scienza politica
sense:
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;


lexentry: pol/nauki_społeczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki społeczne
trans_list: scienze sociali
sense:
nauki zajmujące się społeczeństwem, badające z różnych punktów widzenia zjawiska i procesy społeczne;


lexentry: pol/nawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawa
trans_list: navata
sense:
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;


lexentry: pol/nawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawias
trans_list: parentesi
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;


lexentry: pol/nawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nawietrzny
trans_list: sopravento
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru


lexentry: pol/nawiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawiew
trans_list: soffiatore
sense:
(technologia, technika, techniczny) instalacja lub element systemu wentylacyjnego służący do wdmuchiwania powietrza


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: navigazione
sense:
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych


lexentry: pol/nawigator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigator
trans_list: navigatore
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją


lexentry: pol/nawracać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawracać
trans_list: convertire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary


lexentry: pol/nawyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawyk
trans_list: abitudine
sense:
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: concime | fertilizzante
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: fertilizzante | concime
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;


lexentry: pol/nazarejczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazarejczyk
trans_list: nazoreo
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) określenie chrześcijanina stosowane przez żydów


lexentry: pol/nazaretanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazaretanka
trans_list: nazaretana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu


lexentry: pol/nazewnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazewnictwo
trans_list: onomastica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ogół nazw własnych, tj. osobowych i miejscowych oraz dział językoznawstwa zajmujący się nimi


lexentry: pol/naziemny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naziemny
trans_list: terragno
sense:
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach


lexentry: pol/nazista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazista
trans_list: nazista
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu


lexentry: pol/nazistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nazistowski
trans_list: nazista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów


lexentry: pol/nazizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazizm
trans_list: nazismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;


lexentry: pol/nałóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nałóg
trans_list: vizio | cattivo abitudine | malvezzo
sense:
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;


lexentry: pol/naśladowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naśladowanie
trans_list: imitazione
sense:
wzorowanie się w postępowaniu, działaniu na zachowaniu innych, postępowanie w sposób podobny jak robią coś inni


lexentry: pol/neandertalczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neandertalczyk
trans_list: uomo di Neandertal
sense:
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;


lexentry: pol/nefrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nefrolog
trans_list: nefrologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek


lexentry: pol/negacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: negacja
trans_list: negazione
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) zaprzeczenie w logice, symbol odpowiadający słowu „nie”;


lexentry: pol/negocjacje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: negocjacje
trans_list: negoziato | trattativa
sense:
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.


lexentry: pol/nekromancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekromancja
trans_list: negromanzia
sense:
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;


lexentry: pol/nekroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekroza
trans_list: necrosi
sense:
(biologia, biologiczny) nieodwracalny proces obumierania komórek lub tkanek spowodowany urazem, niedokrwieniem, zakażeniem, toksynami lub innymi czynnikami patologicznymi


lexentry: pol/nektarnik_palestyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nektarnik palestyński
trans_list: nettarinia della Palestina
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cinnyris osea Bonaparte, gatunek ptaków z rodziny nektarników;


lexentry: pol/neofaszystowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszystowski
trans_list: neofascista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom


lexentry: pol/neofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszyzm
trans_list: neofascismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;


lexentry: pol/neoliberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoliberalizm
trans_list: neoliberismo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;


lexentry: pol/neonatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neonatologia
trans_list: neonatologia
sense:
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;


lexentry: pol/neoplatoński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neoplatoński
trans_list: neoplatonico
sense:
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników


lexentry: pol/neopren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neopren
trans_list: neoprene
sense:
(chemia, chemiczny) nazwa handlowa syntetycznego kauczuku chloropenowego, który w postaci spienionej jest lekkim i wytrzymałym materiałem stoswanym m.in. do produkcji skafandrów nurkowych;


lexentry: pol/neoprofeska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoprofeska
trans_list: neoprofessa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, która dopiero co złożyła śluby zakonne


lexentry: pol/neptunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neptunizm
trans_list: nettunismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geologia, geologiczny) teoria geologiczna głosząca, że wszystkie skały na Ziemi powstały w wyniku krystalizacji i osadzania się substancji mineralnych z wody morskiej


lexentry: pol/nerd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerd
trans_list: secchione
sense:
osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;


lexentry: pol/nerw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerw
trans_list: nervo
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;


lexentry: pol/nerwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerwica
trans_list: neurosi
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;


lexentry: pol/nerwowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerwowość
trans_list: nervosità
sense:
zaburzenie systemu nerwowego; przewrażliwienie, nadmierna pobudliwość, skłonność do zdenerwowania, rozdrażnienie


lexentry: pol/nerytyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nerytyczny
trans_list: neritico
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych


lexentry: pol/nestor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestor
trans_list: decano
sense:
(książkowy) lub (podniośle) najstarszy członek zrzeszenia, najbardziej doświadczony, najpoważniejszy przedstawiciel jakiejś zbiorowości; ktoś darzony powszechnym szacunkiem


lexentry: pol/nestorianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestorianizm
trans_list: nestorianesimo
sense:
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;


lexentry: pol/neurastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurastenia
trans_list: nevrastenia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;


lexentry: pol/neurobiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurobiologia
trans_list: neurobiologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;


lexentry: pol/neuroborelioza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroborelioza
trans_list: neuroborreliosi
sense:
(medycyna, medyczny) choroba przenoszona przez chore kleszcze, dotykająca układ nerwowy i powodująca proces zapalny tkanki nerwowej


lexentry: pol/neurochirurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurochirurgia
trans_list: neurochirurgia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;


lexentry: pol/neuroleptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroleptyk
trans_list: neurolettico
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic


lexentry: pol/neurolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurolog
trans_list: neurologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego


lexentry: pol/neuron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuron
trans_list: neurone
sense:
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;


lexentry: pol/neuropatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuropatia
trans_list: neuropatia
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;


lexentry: pol/neuroprzekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroprzekaźnik
trans_list: neurotrasmettitore
sense:
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi


lexentry: pol/neuropsychiatryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neuropsychiatryczny
trans_list: neuropsichiatrico
sense:
dotyczący neuropsychiatrii, związany z zaburzeniami psychicznymi w organicznych chorobach układu nerwowego


lexentry: pol/neuroróżnorodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroróżnorodność
trans_list: neurodiversità
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich;


lexentry: pol/neurotoksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurotoksyczność
trans_list: neurotossicità
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) niepożądane oddziaływanie na układ nerwowy wynikające z narażenia na substancje toksyczne


lexentry: pol/neutralizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralizm
trans_list: neutralismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna państw, które nie przystępują do paktów militarnych oraz współpracują ze wszystkim krajami


lexentry: pol/neutralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralność
trans_list: neutralità | neutralismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami


lexentry: pol/neutrino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutrino
trans_list: neutrino
sense:
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;


lexentry: pol/ni_pies,_ni_wydra__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ni pies, ni wydra
trans_list: né carne né pesce
sense:
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami


lexentry: pol/nibynóżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nibynóżka
trans_list: pseudopodio
sense:
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;


lexentry: pol/nic__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: nic
trans_list: niente | nulla
sense:
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu


lexentry: pol/nicejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nicejski
trans_list: nizzardo
sense:
pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą (we Francji)


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: non
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: non
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno)


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: non
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: non
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym


lexentry: pol/nie-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nie-
trans_list: no
sense:
zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy


lexentry: pol/nie_ma__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma
trans_list: non ci essere
sense:
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu


lexentry: pol/nie_ma_tego_złego,_co_by_na_dobre_nie_wyszło__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
trans_list: non tutti i mali vengono per nuocere
sense:
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany


lexentry: pol/nie_mieć_wszystkich_w_domu__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nie mieć wszystkich w domu
trans_list: essere svitato
sense:
(potocznie, potoczny) zachowywać się odmiennie od standardów, irracjonalnie, naiwnie, wbrew czyimś oczekiwaniom, być niespełna rozumu


lexentry: pol/nie_sprzedać_tanio_swojej_skóry__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nie sprzedać tanio swojej skóry
trans_list: vendere cara la pelle
sense:
najczęściej w odniesieniu do realiów jakiejś rywalizacji: wprawdzie ulec jakiemuś przeciwnikowi, ale po walce, honorowo, nie rezygnować do końca w przegranym pojedynku


lexentry: pol/nie_wierzyć_własnym_oczom__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nie wierzyć własnym oczom
trans_list: non credere ai propri occhi
sense:
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną


lexentry: pol/nieagresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieagresja
trans_list: non belligeranza
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu


lexentry: pol/niebezpieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebezpieczny
trans_list: pericoloso
sense:
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebieski
trans_list: blu | azzurro
sense:
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/niebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebo
trans_list: cielo | paradiso
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;


lexentry: pol/niebożę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebożę
trans_list: poveretta | poveretto
sense:
(przestarzałe, przestarzały) ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu cierpiącym lub poszkodowanym


lexentry: pol/niech_odpoczywa_w_pokoju__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: niech odpoczywa w pokoju
trans_list: riposi in pace
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę


lexentry: pol/nieczystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieczystość
trans_list: impurità
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego


lexentry: pol/niedemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedemokratyczny
trans_list: antidemocratico
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny


lexentry: pol/niedobitek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedobitek
trans_list: superstite
sense:
osoba ocalała z pogromu, ludobójstwa, więzienia, katastrofy naturalnej, itp., zazwyczaj jedna z nielicznych


lexentry: pol/niedochodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedochodowy
trans_list: non a scopo di lucro
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych


lexentry: pol/niedojrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedojrzały
trans_list: acerbo | immaturo
sense:
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie


lexentry: pol/niedokrwienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedokrwienie
trans_list: ischemia
sense:
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;


lexentry: pol/niedokrwistość_złośliwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedokrwistość złośliwa
trans_list: anemia perniciosa
sense:
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12


lexentry: pol/niedomykalność_zastawki_mitralnej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedomykalność zastawki mitralnej
trans_list: insufficienza mitralica | rigurgito mitralico
sense:
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka;


lexentry: pol/niedowład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedowład
trans_list: paresi
sense:
(medycyna, medyczny) zmniejszenie siły mięśniowej lub ograniczenie zakresu ruchu, bądź częściowa utrata możliwości ruchu;


lexentry: pol/niedożywienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedożywienie
trans_list: denutrizione
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;


lexentry: pol/niedźwiedź_himalajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź himalajski
trans_list: orso tibetano
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus thibetanus Cuvier, duży azjatycki ssak drapieżny z rodziny niedźwiedziowatych;


lexentry: pol/niedźwiedź_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź polarny
trans_list: orso polare
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: non trattato
sense:
(medycyna, medyczny) o chorobie niepoddany ani niepoddawany zabiegom eliminującym lub ograniczającym wpływ na organizm


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: curato
sense:
(medycyna, medyczny) o pacjencie niepoddany ani niepoddawany zabiegom przywracającym zdrowie lub eliminującym stan chorobowy


lexentry: pol/nielegał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nielegał
trans_list: illegale
sense:
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego


lexentry: pol/nieletni__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: nieletni
trans_list: minorenne
sense:
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia


lexentry: pol/niemal__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: niemal
trans_list: quasi | pressoché
sense:
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było


lexentry: pol/niemetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemetal
trans_list: non-metallo
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;


lexentry: pol/niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: niemiecki
trans_list: tedesco
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);


lexentry: pol/niemniej_jednak__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: niemniej jednak
trans_list: eppure | tuttavia | nondimeno | con tutto ciò | contuttociò | nonpertanto
sense:
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu


lexentry: pol/niemobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemobilność
trans_list: immobilità
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co niemobilne; trudność wprowadzenia w ruch; brak zdolności do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/nienawidzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nienawidzić
trans_list: odiare | detestare
sense:
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś


lexentry: pol/nieodmienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodmienny
trans_list: indeclinabile | invariabile
sense:
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same


lexentry: pol/nieodpowiedzialny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodpowiedzialny
trans_list: irresponsabile
sense:
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać


lexentry: pol/nieparzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieparzystokopytne
trans_list: perissodattili
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Perissodactyla Owen, rząd dużych, lądowych ssaków łożyskowych;


lexentry: pol/niepełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepełnoletniość
trans_list: minoritario
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości


lexentry: pol/niepoczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepoczytalność
trans_list: follia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych


lexentry: pol/niepokalane_poczęcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepokalane poczęcie
trans_list: immacolata concezione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego


lexentry: pol/nieposłuszeństwo_obywatelskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieposłuszeństwo obywatelskie
trans_list: disobbedienza civile
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) świadome złamanie prawa w imię wyższych wartości, walki politycznej lub dobra społeczeństwa;


lexentry: pol/nieprawdaż__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: nieprawdaż
trans_list: nevvero
sense:
wzmocniona forma wykrzyknika/partykuły „nieprawda”, używana na końcu frazy w celu skłonienia do jej potwierdzenia przez współrozmówcę


lexentry: pol/nieruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieruchomość
trans_list: bene immobile
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;


lexentry: pol/nierząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nierząd
trans_list: fornicazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi


lexentry: pol/nieskończoność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieskończoność
trans_list: infinito
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną


lexentry: pol/nieszpory_sycylijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieszpory sycylijskie
trans_list: vespri siciliani
sense:
(historia, historyczny, historycznie) powstanie Sycylijczyków przeciw panowaniu francuskich Andegawenów, które wybuchło w roku 1282 w Palermo;


lexentry: pol/nieszpułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieszpułka
trans_list: nespola
sense:
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna


lexentry: pol/nietzscheanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nietzscheanizm
trans_list: niccianesimo
sense:
(filozofia, filozoficzny) system poglądów filozoficznych Fryderyka Nietzschego oraz prąd myślowy i literacki inspirowany jego twórczością, szczególnie popularny w okresie modernizmu


lexentry: pol/nieudacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieudacznik
trans_list: imbranato
sense:
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) człowiek nieudolny,osoba, której nie wiedzie się; życiowy pechowiec


lexentry: pol/niewiadoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewiadoma
trans_list: carneade
sense:
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z


lexentry: pol/niewierny_Tomasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierny Tomasz
trans_list: Tommaso incredulo
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) człowiek skrajnie nieufny, który nie uwierzy w coś, dopóki tego nie zobaczy i nie dotknie, stwierdzając fakt namacalnie


lexentry: pol/niewierząca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierząca
trans_list: infedele
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która nie wyznaje żadnej religii, która nie wierzy w istnienie danego Boga


lexentry: pol/niewierzący__imiesłów_przymiotnikowy__1
sense_num: 01
written_rep: niewierzący
trans_list: incredulo
sense:
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny


lexentry: pol/niewinność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewinność
trans_list: innocenza
sense:
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu


lexentry: pol/niewolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewolnictwo
trans_list: schiavismo | schiavitù
sense:
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;


lexentry: pol/niewydolność_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewydolność serca
trans_list: insufficienza cardiaca
sense:
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej


lexentry: pol/niewypłacalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewypłacalność
trans_list: insolvenza
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;


lexentry: pol/niewątpliwie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: niewątpliwie
trans_list: indubbiamente
sense:
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)


lexentry: pol/niezadowolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezadowolenie
trans_list: insoddisfazione | scontentezza
sense:
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem


lexentry: pol/niezależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależny
trans_list: indipendente
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie


lexentry: pol/niełupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niełupka
trans_list: achenio
sense:
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;


lexentry: pol/nihilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihilizm
trans_list: nichilismo | nullismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;


lexentry: pol/nikab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikab
trans_list: niqāb
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;


lexentry: pol/nikielin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikielin
trans_list: niccolite | nichelina
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;


lexentry: pol/nikstamalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikstamalizacja
trans_list: nixtamalizzazione
sense:
(spożywczy) proces obróbki ziaren kukurydzy polegający na gotowaniu jej w zasadowej zawiesinie wody wapiennej lub potażu wypłukanego z popiołu drzewnego;


lexentry: pol/nimbostratus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimbostratus
trans_list: nembostrato
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) kompleks chmur warstwowych o dużej grubości i wodności, powodujący opady deszczu lub śniegu o charakterze ciągłym;


lexentry: pol/nimfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimfa
trans_list: ninfa
sense:
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody


lexentry: pol/nisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nisza
trans_list: nicchia | edicola | loculo
sense:
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany


lexentry: pol/nisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nisza
trans_list: nicchia
sense:
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby


lexentry: pol/niszczyciel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: niszczyciel
trans_list: cacciatorpediniere
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;


lexentry: pol/nitrogliceryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitrogliceryna
trans_list: nitroglicerina
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;


lexentry: pol/nitryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitryfikacja
trans_list: nitrificazione
sense:
(biochemia, biochemiczny) utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;


lexentry: pol/niziołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niziołek
trans_list: halfling
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami


lexentry: pol/nić_Ariadny__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nić Ariadny
trans_list: filo di Arianna
sense:
(przenośnie, przenośnia) sposób wybrnięcia z trudnej sytuacji; element pozwalający na rozwiązanie problemu


lexentry: pol/nić_dentystyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nić dentystyczna
trans_list: filo interdentale
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) cienki, elastyczny pasek włókna (zazwyczaj nylonowego lub teflonowego), który służy do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych;


lexentry: pol/niż__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: niż
trans_list: che | di
sense:
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami


lexentry: pol/no_to_co__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: no to co
trans_list: e allora
sense:
(potocznie, potoczny) sygnalizuje, że mówca uważa dane zdarzenie lub argument za nieistotne, lub ma do niego lekceważący stosunek


lexentry: pol/noc_Walpurgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: noc Walpurgi
trans_list: notte di Valpurga
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) noc z 30 kwietnia na 1 maja, związana z dawnymi pogańskimi wierzeniami ludowymi (uważano, że tej nocy czarownice zbierają się na sabatach) i obchodzona głównie w krajach Europy Środkowej i Północnej; dziś święto folklorystyczne i towarzyskie


lexentry: pol/nocebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocebo
trans_list: nocebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy przyjmowania placebo;


lexentry: pol/nocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny
trans_list: notturno | di notte | da notte
sense:
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy


lexentry: pol/nocny_marek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny marek
trans_list: nottambulo | tiratardi
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień


lexentry: pol/nokaut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokaut
trans_list: kappaò | knock out
sense:
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;


lexentry: pol/nokturn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokturn
trans_list: notturno
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;


lexentry: pol/nom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nom
trans_list: nomo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie


lexentry: pol/nomada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomada
trans_list: nomade
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;


lexentry: pol/nominacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominacja
trans_list: nominazione
sense:
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie


lexentry: pol/nominalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nominalny
trans_list: nominale
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy


lexentry: pol/nominał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominał
trans_list: valore nominale
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.


lexentry: pol/nomofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomofobia
trans_list: nomofobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;


lexentry: pol/nomogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomogram
trans_list: abaco
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres pozwalający na szybkie wyznaczenie przybliżonej wartości funkcji na podstawie przecięcia się kreślonych linii z jego osiami;


lexentry: pol/nonilion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonilion
trans_list: nonilione
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna równa 10³⁰ w systemie krótkiej skali (stosowanym w USA i Wielkiej Brytanii)


lexentry: pol/nonkonformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonkonformizm
trans_list: anticonformismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;


lexentry: pol/nonszalancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonszalancja
trans_list: noncuranza
sense:
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm


lexentry: pol/nopal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nopal
trans_list: fico d'India
sense:
(spożywczy) mięsista łodyga różnych gatunków opuncji używana jako produkt spożywczy, tradycyjny składnik z kuchni meksykańskiej


lexentry: pol/norbertanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norbertanin
trans_list: norbertino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Norberta z Xanten;


lexentry: pol/norka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norka
trans_list: visone
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;


lexentry: pol/norka_amerykańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norka amerykańska
trans_list: visone americano
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/norma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norma
trans_list: norma
sense:
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową;


lexentry: pol/norma_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norma prawna
trans_list: norma giuridica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) reguła postępowania, działania oparta na przepisach prawa


lexentry: pol/nornica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornica
trans_list: arvicola
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia


lexentry: pol/nornik_alpejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik alpejski
trans_list: arvicola di Fatio
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus multiplex Fatio, gryzoń z rodziny chomikowatych, występujący w Alpach i Apeninach;


lexentry: pol/nornik_apeniński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik apeniński
trans_list: arvicola di Savi
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus savii Selys-Longchamps, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący na Półwyspie Apenińskim;


lexentry: pol/nornik_bury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik bury
trans_list: arvicola agreste
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus agrestis Linnaeus, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w całej Palearktyce;


lexentry: pol/nornik_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik zwyczajny
trans_list: arvicola campestre | topo campagnolo comune
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;


lexentry: pol/nos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nos
trans_list: naso | muso
sense:
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;


lexentry: pol/nosiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosiciel
trans_list: porta
sense:
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;


lexentry: pol/nosorożec_indyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosorożec indyjski
trans_list: rinoceronte indiano
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rhinoceros unicornis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny nosorożcowatych, występujący na podmokłych obszarach leśnych Nepalu i północno-wschodnich Indii;


lexentry: pol/nosorożec_jawajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosorożec jawajski
trans_list: rinoceronte di Giava
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;


lexentry: pol/nosowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosowość
trans_list: nasalità
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha artykulacyjna dźwięków mowy polegająca na tym, że część powietrza podczas artykulacji przechodzi przez jamę nosową, ponieważ podniebienie miękkie jest opuszczone


lexentry: pol/nosowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nosowy
trans_list: nasale
sense:
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową


lexentry: pol/notes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notes
trans_list: taccuino | blocco
sense:
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;


lexentry: pol/nowela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowela
trans_list: novella | bozzetto
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule


lexentry: pol/nowelizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowelizować
trans_list: ammendare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wprowadzać zmiany lub poprawki do przepisów prawnych


lexentry: pol/nowenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowenna
trans_list: novena
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;


lexentry: pol/nowicjat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowicjat
trans_list: noviziato
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)


lexentry: pol/nowobogacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: nowobogacki
trans_list: nuovo ricco
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia


lexentry: pol/nowonarodzony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowonarodzony
trans_list: neonato
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)


lexentry: pol/nowotwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór
trans_list: neoplasma
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;


lexentry: pol/nowożytny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowożytny
trans_list: moderno
sense:
od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością


lexentry: pol/nowy_porządek_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowy porządek świata
trans_list: nuovo ordine mondiale
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;


lexentry: pol/nozologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nozologia
trans_list: nosologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;


lexentry: pol/nośnik_danych__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nośnik danych
trans_list: supporto di informazione | supporto di memoria | supporto di memorizzazione
sense:
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;


lexentry: pol/nośny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nośny
trans_list: portante
sense:
(technologia, technika, techniczny) dający możliwość przejęcia przez materiał lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych


lexentry: pol/nożyce__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nożyce
trans_list: trance
sense:
narzędzie w postaci dwóch ruchomych ostrzy umieszczonych na wspólnej osi, służące do cięcia papieru, roślin i innych mniej twardych substancji;


lexentry: pol/nukleoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleoid
trans_list: nucleoide
sense:
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy


lexentry: pol/nukleosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleosynteza
trans_list: nucleosintesi
sense:
(astronomia, astronomiczny) (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) proces powstawania jąder atomowych pierwiastków chemicznych z protonów i neutronów, zachodzący w warunkach wysokich temperatur i ciśnień


lexentry: pol/nukleotyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleotyd
trans_list: nucleotide
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego


lexentry: pol/nukleozyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleozyd
trans_list: nucleoside
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny składający się z cukru i zasady azotowej, połączonych wiązaniem glikozydowym; podstawowa jednostka tworząca nukleotydy; główny budulec kwasów nukleinowych


lexentry: pol/numer_telefonu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numer telefonu
trans_list: numero di telefono
sense:
(telekomunikacja) unikalny zestaw cyfr służący do identyfikacji i nawiązywania połączenia telefonicznego


lexentry: pol/numerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numerologia
trans_list: numerologia
sense:
(ezoteryka) pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu;


lexentry: pol/numizmatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numizmatyka
trans_list: numismatica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;


lexentry: pol/nuncjusz_apostolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuncjusz apostolski
trans_list: nunzio apostolico
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;


lexentry: pol/nurogęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurogęś
trans_list: smergo maggiore
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus merganser, tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;


lexentry: pol/nurzyk_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurzyk polarny
trans_list: uria di Brunnich
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;


lexentry: pol/nuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta
trans_list: nota
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość


lexentry: pol/nuta_głowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta głowy
trans_list: nota di testa | nota capitale
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) najwyższy element piramidy zapachowej; nuta, która w danej kompozycji zapachowej wyczuwalna jest jako pierwsza, ale ulatnia się po stosunkowo krótkim czasie, ustępując miejsca nucie serca


lexentry: pol/nutria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutria
trans_list: nutria | castorino
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;


lexentry: pol/nuworysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuworysz
trans_list: nuovo ricco
sense:
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko


lexentry: pol/nużyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nużyca
trans_list: rogna
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;


lexentry: pol/nylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nylon
trans_list: найлон
sense:
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: capezzolo
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: capezzolo
sense:
(technologia, technika, techniczny) tulejka mosiężna z przewężeniem z jednej strony i gwintowanym wewnętrznie kołnierzem z drugiej, łącząca obręcz koła roweru ze szprychą;


lexentry: pol/nów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nów
trans_list: luna nuova
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;


lexentry: pol/o_wiele__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: o wiele
trans_list: eccessivamente
sense:
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy


lexentry: pol/o_wilku_mowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: o wilku mowa
trans_list: si parla dal diavolo e gia spunta la coda
sense:
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach


lexentry: pol/oaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oaza
trans_list: oasi
sense:
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;


lexentry: pol/oba__liczebnikzbiorowy__1
sense_num: 01
written_rep: oba
trans_list: entrambi | ambedue | tutti e due
sense:
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi


lexentry: pol/obarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obarzanek
trans_list: bagel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem


lexentry: pol/obciachowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obciachowy
trans_list: sdolcinato
sense:
(potocznie, potoczny) dotyczący obciachu, przynoszący wstyd i kompromitację, przez mówcę uważany za nieatrakcyjny, niemodny lub kiepski


lexentry: pol/obcęgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcęgi
trans_list: tenaglie
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.


lexentry: pol/obdżektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdżektor
trans_list: obiettore di coscienza
sense:
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;


lexentry: pol/obelisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obelisk
trans_list: obelisco
sense:
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;


lexentry: pol/oberża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberża
trans_list: albergo
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg


lexentry: pol/obibok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obibok
trans_list: pelandrone | scansafatiche
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek unikający pracy, któremu nie chce się pracować


lexentry: pol/obiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw
trans_list: obiettivo
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia


lexentry: pol/obiektyw_szerokokątny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw szerokokątny
trans_list: grandangolo
sense:
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;


lexentry: pol/objazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objazd
trans_list: deviazione
sense:
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek


lexentry: pol/objętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objętość
trans_list: volume
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni


lexentry: pol/obligacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obligacja
trans_list: obbligazione
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;


lexentry: pol/obol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obol
trans_list: obolo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/obosieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obosieczny
trans_list: a doppio taglio
sense:
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom


lexentry: pol/obraz_kontrolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obraz kontrolny
trans_list: monoscopio
sense:
(telewizja, telewizyjny) prosty obraz telewizyjny umożliwiający uregulowanie niektórych parametrów określających jakość urządzeń telewizyjnych


lexentry: pol/obrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrażenie
trans_list: danno
sense:
uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, np. poprzez złamanie, zranienie, działanie promieniowania itp.


lexentry: pol/obrona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrona
trans_list: difesa
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja w procesie sądowym mająca na celu uchronienie oskarżonego przed wysoką karą


lexentry: pol/obrotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotnica
trans_list: piattaforma girevole
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;


lexentry: pol/obrotomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotomierz
trans_list: tachimetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) przyrząd mierzący liczbę obrotów danego urządzenia, pojazdu lub maszyny


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: difensore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: difensore | paladino
sense:
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: circoncisione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;


lexentry: pol/obrzezać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezać
trans_list: circoncidere
sense:
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych


lexentry: pol/obrzydliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzydliwiec
trans_list: impanare
sense:
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie


lexentry: pol/obrzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk
trans_list: edema
sense:
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;


lexentry: pol/obrzęk_naczynioruchowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk naczynioruchowy
trans_list: angioedema
sense:
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;


lexentry: pol/obrączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka
trans_list: quadrato
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu


lexentry: pol/obrączka_ślubna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka ślubna
trans_list: vera
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;


lexentry: pol/obsada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsada
trans_list: cast
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.


lexentry: pol/obsadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsadzić
trans_list: affidare
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie


lexentry: pol/obserwant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obserwant
trans_list: osservante
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: fissa | idea fissa
sense:
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: ossessione
sense:
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;


lexentry: pol/oburzający__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzający
trans_list: oltraggioso
sense:
wywołujący oburzenie, budzący silny gniew lub sprzeciw ze względu na swój skandaliczny lub niemoralny charakter


lexentry: pol/oburzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzenie
trans_list: indignazione | sdegno
sense:
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem


lexentry: pol/obwarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwarzanek
trans_list: ciambella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;


lexentry: pol/obwoluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwoluta
trans_list: foderina | sovraccoperta
sense:
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;


lexentry: pol/obwód_drukowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwód drukowany
trans_list: circuito stampato
sense:
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;


lexentry: pol/obywatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel
trans_list: cittadino
sense:
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;


lexentry: pol/obywatel_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel świata
trans_list: cittadino del mondo
sense:
osoba, która nie utożsamia się wyłącznie z jednym krajem, lecz czuje się częścią całej ludzkości, ma postawę otwartą, międzynarodową


lexentry: pol/obywatelstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatelstwo
trans_list: cittadinanza
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;


lexentry: pol/obój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obój
trans_list: oboe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: schieramento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niesformalizowana grupa polityczna o wspólnych celach


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: accampamento
sense:
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje


lexentry: pol/obóz_dla_uchodźców__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz dla uchodźców
trans_list: campo per rifugiati
sense:
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;


lexentry: pol/obóz_koncentracyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz koncentracyjny
trans_list: campo di concentramento
sense:
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;


lexentry: pol/obława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obława
trans_list: retata
sense:
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: oceano
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocelot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot
trans_list: ozelot | ocelot
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/ocelot_andyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot andyjski
trans_list: gatto delle Ande
sense:
(zoologia, zoologiczny) Leopardus jacobitus Cornalia, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_argentyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot argentyński
trans_list: gatto di Geoffroy
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus geoffroyi d'Orbigny, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim na terenie Argentyny;


lexentry: pol/ocelot_chilijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot chilijski
trans_list: kodkod
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_pampasowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot pampasowy
trans_list: colocolo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus colocolo Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot tygrysi
trans_list: gatto tigre | tigrillo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/ocelot_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot wielki
trans_list: ocelot | ocelotto | ozelot
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: aceto
sense:
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;


lexentry: pol/ocet_balsamiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet balsamiczny
trans_list: aceto balsamico
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach


lexentry: pol/ocet_winny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet winny
trans_list: aceto di vino
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%


lexentry: pol/ochlokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochlokracja
trans_list: oclocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;


lexentry: pol/ochra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochra
trans_list: ocra
sense:
(chemia, chemiczny) farba o barwie żółtobrunatnej otrzymywana z ochry (1.3), używana w malarstwie, przemyśle kosmetycznym, włókienniczym itp;


lexentry: pol/ochra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochra
trans_list: ocra
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) glinka o żółtym lub brunatnym zabarwieniu wykorzystywana do wyrobu farb


lexentry: pol/ochrona_środowiska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochrona środowiska
trans_list: protezione ambientale | protezione dell'ambiente | tutela ambientale
sense:
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;


lexentry: pol/ochłap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochłap
trans_list: rottamare
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek mięsa gorszej jakości lub resztki jedzenia


lexentry: pol/ochłap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochłap
trans_list: rottamare
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) coś o małej wartości, co daje się komuś z łaski lub z pogardą


lexentry: pol/ociekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ociekacz
trans_list: gocciolatoio
sense:
(technologia, technika, techniczny) przedmiot do samoczynnego osączania mokrych naczyń i/lub sztućców po ich umyciu


lexentry: pol/oczodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczodół
trans_list: orbita | cavità orbitaria
sense:
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;


lexentry: pol/oczyszczalnia_ścieków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczalnia ścieków
trans_list: impianto di depurazione delle acque reflue | impianto di trattamento delle acque reflue
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych;


lexentry: pol/oczyszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczać
trans_list: sanare
sense:
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy


lexentry: pol/oczyszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczenie
trans_list: catarsi
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej


lexentry: pol/oczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oczywisty
trans_list: evidente | ovvio | chiaro | manifesto
sense:
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać


lexentry: pol/oda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oda
trans_list: ode
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;


lexentry: pol/odaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odaliska
trans_list: odalisca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim


lexentry: pol/odbijacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbijacz
trans_list: parabordo
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;


lexentry: pol/odbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbiór
trans_list: il ricevere
sense:
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)


lexentry: pol/odbiór__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: odbiór
trans_list: passo
sense:
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu


lexentry: pol/odchody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchody
trans_list: escremento
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stałe pozostałości trawienne i ciekłe, produkty przemiany materii wydalane jako kał i mocz


lexentry: pol/odchylenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie
trans_list: deviazione
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;


lexentry: pol/odchylenie_standardowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie standardowe
trans_list: deviazione standard
sense:
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: puntata
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: segmento
sense:
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;


lexentry: pol/oddalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalać
trans_list: rigettare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznać żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalenie
trans_list: rifiuto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznanie żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddać_honory__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: oddać honory
trans_list: rendere gli onori
sense:
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń


lexentry: pol/oddychać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddychać
trans_list: respirare
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska


lexentry: pol/oddziaływanie_podstawowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddziaływanie podstawowe
trans_list: interazione fondamentale
sense:
(fizyka, fizyczny) siły, które wyznaczają zachowanie cząstek elementarnych i materii; jedno z podstawowych rodzajów sił rządzących zjawiskami fizycznymi we wszechświecie


lexentry: pol/oddźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddźwięk
trans_list: eco
sense:
(akustyka, akustyczny) dźwięk odbity lub rozproszony; wtórny dźwięk powstający jako odpowiedź na inny dźwięk


lexentry: pol/odejmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odejmowanie
trans_list: sottrazione
sense:
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;


lexentry: pol/odeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odeon
trans_list: odeo
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zadaszona budowla z amfiteatrem, w starożytnej Grecji i Rzymie, w której odbywały się konkursy muzyczne i recytatorskie;


lexentry: pol/odgiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odgiętka
trans_list: avviare
sense:
(technologia, technika, techniczny) elastyczny element zabezpieczjący końcówkę przewodu przed nadmiernym wyginaniem się


lexentry: pol/odkrycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkrycie
trans_list: scoperta
sense:
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej


lexentry: pol/odkupienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkupienie
trans_list: redenzione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie zbawienie poprzez mękę i śmierć Chrystusa


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: aspirapolvere
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/odkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkład
trans_list: filiale
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej


lexentry: pol/odlew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlew
trans_list: colata | gettata | getto
sense:
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy


lexentry: pol/odlewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlewka
trans_list: decantare
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niewielka ilość perfum (od kilku do kilkunastu mililitrów, zazwyczaj od 1 do 10 ml) przelana z oryginalnego flakonu do mniejszej buteleczki, służąca do przetestowania zapachu


lexentry: pol/odlewnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlewnia
trans_list: fonderia
sense:
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;


lexentry: pol/odleżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odleżyna
trans_list: piaga da decubito
sense:
(medycyna, medyczny) miejscowe uszkodzenie skóry oraz głębiej położonych tkanek, które powstaje w wyniku długotrwałego lub powtarzającego się nacisku na ciało


lexentry: pol/odma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odma
trans_list: pneumatosi
sense:
(medycyna, medyczny) przedostanie się powietrza do jamy lub tkanki ciała zaistniałe na skutek choroby, urazu lub zabiegu medycznego;


lexentry: pol/odmieniec_jaskiniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odmieniec jaskiniowy
trans_list: proteo
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Proteus anguinus Laurenti, gatunek płaza ogoniastego zamieszkujący jaskinie na Półwyspie Bałkańskim;


lexentry: pol/odnośnie_do__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnie do
trans_list: a fronte di
sense:
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś


lexentry: pol/odnośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnik
trans_list: rinvio
sense:
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu


lexentry: pol/odontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odontologia
trans_list: odontologia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów


lexentry: pol/odpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpad
trans_list: spazzatura
sense:
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);


lexentry: pol/odpowiednik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpowiednik
trans_list: accompagnatura
sense:
pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję


lexentry: pol/odprawa_celna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa celna
trans_list: accise
sense:
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;


lexentry: pol/odpukać_w_niemalowane_drewno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: odpukać w niemalowane drewno
trans_list: toccare ferro
sense:
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: indulgenza | perdonanza
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;


lexentry: pol/odra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odra
trans_list: morbillo
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;


lexentry: pol/odraczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odraczać
trans_list: rimandare | deferire | rinviare | soprassedere
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin


lexentry: pol/odrośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrośl
trans_list: germoglio
sense:
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.


lexentry: pol/odruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odruch
trans_list: riflesso
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego


lexentry: pol/odrzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzut
trans_list: rinculo
sense:
(fizyka, fizyczny) siła powstająca podczas nadawania prędkości ciału, skierowana przeciwnie do kierunku ruchu tego ciała


lexentry: pol/odrzutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzutowiec
trans_list: a reazione
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;


lexentry: pol/odsiecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odsiecz
trans_list: soccorso
sense:
pomoc wojskowa dla oblężonej twierdzy lub dla osaczonych własnych oddziałów albo wojsk sojuszniczych;


lexentry: pol/odszczurzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszczurzać
trans_list: derattizzare
sense:
pozbywać się szczurów, myszy lub innych gryzoni z miejsca, gdzie są niepożądane, najczęściej za pomocą trutki lub innego środka gryzoniobójczego


lexentry: pol/odszkodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszkodowanie
trans_list: indennità | risarcimento | indennizzo | compensazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;


lexentry: pol/odtrutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtrutka
trans_list: antidoto | contravveleno | triaca
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;


lexentry: pol/odwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwar
trans_list: decotto
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;


lexentry: pol/odwiedzający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwiedzający
trans_list: visitatore
sense:
osoba, która przychodzi do kogoś lub do jakiegoś miejsca, aby je zobaczyć, spotkać się lub spędzić tam czas


lexentry: pol/odwilż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwilż
trans_list: disgelo
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) złagodzenie represyjnej polityki władz


lexentry: pol/odwodnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwodnienie
trans_list: disidratazione
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) niezdrowy stan organizmu powstały jako rezultat utraty wody przez organizm


lexentry: pol/odwołanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwołanie
trans_list: ritiro
sense:
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji


lexentry: pol/odwoływać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: odwoływać
trans_list: riferimento
sense:
powoływać się na coś (np. na uprawnienia, uprzednie decyzje), opierać się na czymś (np. na faktach, przykładach)


lexentry: pol/odwoływać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: odwoływać
trans_list: implorare
sense:
zwracać się do instancji rozstrzygającej (np. do sądu) o uchylenie jakiejś decyzji, apelować (np. do zdrowego rozsądku, uczuć) w celu osiągnięcia korzyści


lexentry: pol/odyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odyniec
trans_list: verro
sense:
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, rzadziej do żubra


lexentry: pol/odzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzywka
trans_list: domandare
sense:
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry


lexentry: pol/odłam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odłam
trans_list: corrente | frangia
sense:
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy


lexentry: pol/odśnieżarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odśnieżarka
trans_list: sgombraneve
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.


lexentry: pol/odżegnać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżegnać
trans_list: abbandonare
sense:
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: integratore
sense:
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu


lexentry: pol/odżywka_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka do włosów
trans_list: balsamo per capelli
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych


lexentry: pol/offline__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: offline
trans_list: offline
sense:
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową


lexentry: pol/oficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficer
trans_list: ufficiale
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;


lexentry: pol/oficjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficjum
trans_list: ufficio | uffizio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane


lexentry: pol/oglądactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oglądactwo
trans_list: voyeurismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;


lexentry: pol/ognie_świętego_Elma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognie świętego Elma
trans_list: Fuoco di Sant'Elmo
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;


lexentry: pol/ognioodporny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ognioodporny
trans_list: ignifugo | tagliafuoco
sense:
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia i wysokich temperatur, mogący jednak ulec zniekształceniu pod ich wpływem


lexentry: pol/ogniotrwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniotrwały
trans_list: refrattaria
sense:
wytrzymujący bardzo wysokie temperatury, nieulegający stopieniu, rozkładowi ani zniekształceniu w warunkach silnego nagrzania


lexentry: pol/ogniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniwo
trans_list: lavabo
sense:
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: coda
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ograniczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczać
trans_list: limitare
sense:
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: deficiente | grullo | limitato
sense:
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: limitato
sense:
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)


lexentry: pol/ogrodniczki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodniczki
trans_list: salopette
sense:
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;


lexentry: pol/ogród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród
trans_list: giardino
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;


lexentry: pol/ogród_botaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród botaniczny
trans_list: giardino botanico | orto botanico
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;


lexentry: pol/ogród_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród zimowy
trans_list: giardino d'inverno
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami


lexentry: pol/ogórecznik_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórecznik lekarski
trans_list: borragine
sense:
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: cetriolo | c'tron'
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ogórkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórkowa
trans_list: zuppa di pisello fermentato
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: Padre nostro
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/okiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okiennica
trans_list: imposta | serranda avvolgibile
sense:
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;


lexentry: pol/okno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okno
trans_list: finestra
sense:
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra


lexentry: pol/okop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okop
trans_list: trincea
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;


lexentry: pol/około-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: około-
trans_list: circon-
sense:
określa cechę czegoś, co znajduje się lub ma miejsce dookoła przedmiotu określanego przez przymiotnik


lexentry: pol/okołorostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okołorostek
trans_list: circonfisso
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;


lexentry: pol/okoń_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okoń pospolity
trans_list: persico reale | pesce persico
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;


lexentry: pol/okra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okra
trans_list: gombo
sense:
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: periodo
sense:
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: periodo
sense:
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: najmniejsza liczba dodatnia, która dodana lub odjęta od argumentu funkcji, da w wyniku tę samą funkcję;


lexentry: pol/okroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okroszka
trans_list: okroshka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa kuchni rosyjskiej, wersja chłodnika z ogórków, jajek i szynki na kefirze lub kwasie chlebowym


lexentry: pol/okruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okruch
trans_list: briciola
sense:
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś


lexentry: pol/okrąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okrąg
trans_list: cerchio
sense:
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);


lexentry: pol/okręg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręg
trans_list: rione
sense:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości


lexentry: pol/okręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt
trans_list: bastimento
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;


lexentry: pol/okręt_liniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt liniowy
trans_list: vascello
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: sottomarino | sommergibile
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/oksydaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksydaza
trans_list: ossidasi
sense:
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;


lexentry: pol/oksym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksym
trans_list: ossima
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, otrzymywany przez kondensację hydroksyloaminy z aldehydami lub ketonami


lexentry: pol/oksymoron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksymoron
trans_list: ossimoro
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;


lexentry: pol/oksytocyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksytocyna
trans_list: ossitocina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;


lexentry: pol/oktawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktawa
trans_list: ottava
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej


lexentry: pol/oktobas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktobas
trans_list: ottobasso
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;


lexentry: pol/oktylion__liczebnik__1
sense_num: 01
written_rep: oktylion
trans_list: quatriliardo
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna równa 10²⁷ w systemie krótkiej skali liczebników (USA, Wielka Brytania)


lexentry: pol/okular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okular
trans_list: oculare
sense:
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;


lexentry: pol/okularnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: okularnik
trans_list: cobra dagli occhiali
sense:
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;


lexentry: pol/okulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okulista
trans_list: oculista | oftalmoiatra | oftalmologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu


lexentry: pol/okultyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okultyzm
trans_list: occultismo
sense:
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;


lexentry: pol/okupacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okupacja
trans_list: occupazione
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium


lexentry: pol/okwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okwiat
trans_list: perigonio
sense:
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki;


lexentry: pol/okładzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okładzina
trans_list: fodera
sense:
(górnictwo, górniczy) materiały umiejscawiane za obudową wyrobiska, zabezpieczające jego ściany lub strop


lexentry: pol/olbrzym__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olbrzym
trans_list: gigante
sense:
(mitologia, mitologiczny) istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile;


lexentry: pol/olcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olcha
trans_list: ontano
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;


lexentry: pol/oleander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleander
trans_list: oleandro
sense:
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: olio
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: olio
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/olej_palmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej palmowy
trans_list: olio di palma
sense:
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;


lexentry: pol/olejek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek
trans_list: benzina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu


lexentry: pol/olejek_eteryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek eteryczny
trans_list: olio essenziale | essenza
sense:
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;


lexentry: pol/olenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olenek
trans_list: Olenekiano
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;


lexentry: pol/olibanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olibanum
trans_list: franchincenso
sense:
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarchia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;


lexentry: pol/oligarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchiczny
trans_list: oligarchico
sense:
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów


lexentry: pol/oligo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: oligo-
trans_list: oligo-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie niski zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/oligofrenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligofrenia
trans_list: oligofrenia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna;


lexentry: pol/oligopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligopol
trans_list: oligopolio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;


lexentry: pol/oligosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligosacharyd
trans_list: oligosaccaride
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny majacy w swoim składzie kilka merów polisacharydów


lexentry: pol/olimpiada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpiada
trans_list: olimpiade
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;


lexentry: pol/olimpijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijski
trans_list: olimpico | olimpionico
sense:
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: olivo | oliva
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/olstro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olstro
trans_list: fondina
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) sztywny skórzany futerał na pistolet kawalerzysty;


lexentry: pol/olszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olszyna
trans_list: ontano
sense:
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;


lexentry: pol/omdlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omdlenie
trans_list: svenimento
sense:
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;


lexentry: pol/omlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omlet
trans_list: frittata | omelette
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;


lexentry: pol/omowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: omowy
trans_list: ohmico
sense:
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;


lexentry: pol/on-line__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: on-line
trans_list: on-line
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej


lexentry: pol/onager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onager
trans_list: onagro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;


lexentry: pol/onanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onanizm
trans_list: onanismo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;


lexentry: pol/onigiri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onigiri
trans_list: onigiri
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;


lexentry: pol/oniryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oniryzm
trans_list: onirismo
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu


lexentry: pol/onkolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onkolog
trans_list: oncologo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych


lexentry: pol/onomastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onomastyka
trans_list: onomastica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologia
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontologia
sense:
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;


lexentry: pol/onyks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onyks
trans_list: onice
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;


lexentry: pol/oo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: oo-
trans_list: oo-
sense:
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych, który wskazuje na ich związek znaczeniowy z jajem, komórką jajową


lexentry: pol/oocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oocyt
trans_list: oocito
sense:
(biologia, biologiczny) żeńska komórka płciowa powstająca z oogonium, z której na drodze oogenezy powstaje komórka jajowa;


lexentry: pol/oologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oologia
trans_list: oologia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;


lexentry: pol/opad_atmosferyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opad atmosferyczny
trans_list: precipitazione
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) dowolny produkt kondensacji pary wodnej opadający z chmur w wyniku przyciągania grawitacyjnego;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: opale
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;


lexentry: pol/oparzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oparzenie
trans_list: bruciatura
sense:
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem, działaniem substancji żrących lub prądem elektrycznym;


lexentry: pol/opera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera
trans_list: opera | opera lirica
sense:
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;


lexentry: pol/opera_mydlana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera mydlana
trans_list: telenovela
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem


lexentry: pol/operetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: operetka
trans_list: operetta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze


lexentry: pol/opiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiat
trans_list: oppiaceo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina, kodeina);


lexentry: pol/opiekun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiekun
trans_list: tutore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem


lexentry: pol/opierać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opierać
trans_list: appoggiare
sense:
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać


lexentry: pol/opinia_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opinia publiczna
trans_list: opinione pubblica
sense:
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;


lexentry: pol/oponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oponka
trans_list: ciambella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem


lexentry: pol/opornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opornik
trans_list: resistore
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;


lexentry: pol/oportunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunista
trans_list: opportunista | profittatore
sense:
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: opportunismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (przestarzałe, przestarzały) uleganie naciskowi burżuazji, polityka uchylania się od walki klasowej


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: opportunismo
sense:
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;


lexentry: pol/opowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opowieść
trans_list: favola
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści


lexentry: pol/opozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opozycja
trans_list: opposizione
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;


lexentry: pol/oprocentowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprocentowanie
trans_list: proporzione
sense:
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) procentowa wysokość odsetek od pożyczki lub lokaty w stosunku rocznym


lexentry: pol/oprogramowanie_układowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprogramowanie układowe
trans_list: firmware
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;


lexentry: pol/oprycznina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprycznina
trans_list: opričnina
sense:
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;


lexentry: pol/oprzyrządowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprzyrządowanie
trans_list: attrezzatura
sense:
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji


lexentry: pol/optometrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optometrysta
trans_list: optometrista
sense:
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego


lexentry: pol/optyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optyka
trans_list: ottica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle


lexentry: pol/opuncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opuncja
trans_list: fico d'India
sense:
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/opus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opus
trans_list: opus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) oznaczenie w kolejności chronologicznej dzieła danego kompozytora


lexentry: pol/opór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opór
trans_list: resistenza
sense:
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu


lexentry: pol/opłatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opłatek
trans_list: ostia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej;


lexentry: pol/orant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orant
trans_list: orante
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci męskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami;


lexentry: pol/orantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orantka
trans_list: orante
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci żeńskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami


lexentry: pol/oranżeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oranżeria
trans_list: aranciera
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;


lexentry: pol/oratorianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorianin
trans_list: oratoriano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratorio
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratorio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratorio
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;


lexentry: pol/oratorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorski
trans_list: oratorio
sense:
potrafiący wypowiedzieć się w sposób właściwy dla oratora, krasomówczo, także: świadczący o takiej umiejętności


lexentry: pol/orać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: orać
trans_list: arare
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem


lexentry: pol/orbita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbita
trans_list: orbita
sense:
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbitale
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbitale
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce;


lexentry: pol/ordynariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ordynariusz
trans_list: ordinario
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;


lexentry: pol/oregano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oregano
trans_list: origano
sense:
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/orficki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orficki
trans_list: orfico
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z orfizmem, dotyczący orfizmu (doktryny filozoficzno-religijnej)


lexentry: pol/organ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organ
trans_list: organo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;


lexentry: pol/organella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organella
trans_list: organulo | organello
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;


lexentry: pol/organiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: organiczny
trans_list: organico
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący


lexentry: pol/organista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organista
trans_list: organista
sense:
(kościelny) pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach


lexentry: pol/organizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja
trans_list: organizzazione
sense:
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/organizacja_pozarządowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja pozarządowa
trans_list: organizzazione non governativa
sense:
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;


lexentry: pol/organy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organy
trans_list: organo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: orgasmo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgia
sense:
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia


lexentry: pol/orgiastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orgiastyczny
trans_list: orgiaco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)


lexentry: pol/orgon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgon
trans_list: orgone
sense:
(ezoteryka) mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;


lexentry: pol/orientalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orientalista
trans_list: orientalista
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista zajmujący się badaniem krajów Wschodu (Orientu) – ich języków, kultur, historii, religii i społeczeństw


lexentry: pol/ork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ork
trans_list: orco
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;


lexentry: pol/orkiestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkiestra
trans_list: orchestra
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: spelta
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Hordeum distichon L., jęczmień dwurzędowy, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: spelta
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orlik_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orlik krzykliwy
trans_list: aquila anatraia minore
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;


lexentry: pol/ort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ort
trans_list: luogo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI–XVIII wieku;


lexentry: pol/ortodoncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortodoncja
trans_list: ortodonzia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) dział stomatologii zajmujący się zapobieganiem i leczeniem wad zgryzu oraz nieprawidłowości ustawienia zębów i szczęk


lexentry: pol/ortografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortografia
trans_list: ortografia
sense:
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka


lexentry: pol/ortograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ortograficzny
trans_list: ortografico
sense:
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii


lexentry: pol/ortolan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortolan
trans_list: beccafico
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;


lexentry: pol/ortopedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortopedia
trans_list: ortopedia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny i specjalizacja lekarska zajmująca się mechanicznymi aspektami schorzeń układu ruchu;


lexentry: pol/ortostat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortostat
trans_list: ortostato
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) czworoboczna płyta kamienna, zwykle zdobiona reliefem, stosowana jako licowanie muru budowli monumentalnych w architekturze starożytnego Wschodu;


lexentry: pol/orwellowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orwellowski
trans_list: orwelliano
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella


lexentry: pol/oryks_arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oryks arabski
trans_list: orice d'Arabia
sense:
(zoologia, zoologiczny) Oryx leucoryx Pallas, duża antylopa dawniej występująca powszechnie na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/oryks_szablorogi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oryks szablorogi
trans_list: orice dalle corna a sciabola
sense:
(zoologia, zoologiczny) Oryx dammah Cretzschmar, duża antylopa zamieszkująca stepy i pustynie Afryki Północnej;


lexentry: pol/orzech_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech ziemny
trans_list: nocciolina
sense:
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/orzeszek_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeszek ziemny
trans_list: arachide
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) jadalne nasiono rośliny strączkowej, dojrzewające pod ziemią, zamknięte w charakterystycznej, chropowatej łupinie;


lexentry: pol/orzesznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznica
trans_list: noce del Brasile
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Bertholletia excelsa, gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych, występującego w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/orzesznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznica
trans_list: moscardino
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: aquila
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/orzeł_cesarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł cesarski
trans_list: aquila imperiale orientale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila heliaca Savigny, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy strefy umiarkowanej od południowo-wschodniej Europy po Bajkał oraz od Bliskiego Wschodu po Azję Środkową;


lexentry: pol/orzeł_przedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł przedni
trans_list: aquila reale
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/orzeł_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł stepowy
trans_list: aquila delle steppe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;


lexentry: pol/orzeźwiający__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeźwiający
trans_list: rinfrescante
sense:
dający poczucie świeżości, przyjemnie pobudzający lub chłodzący; mogący przywracać energię, witalność lub ochłodę


lexentry: pol/orłosęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orłosęp
trans_list: gipeto
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gypaetus Storr, rodzaj ptaka z rodziny jastrzębiowatych, którego opisują cechy pośrednie między orłem a sępem: mocny dziób, sposób lotu jak u orła, ale padlinożerność jak u sępa


lexentry: pol/orłosęp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orłosęp
trans_list: gipeto
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Gypaetus barbatus Linnaeus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych, żywiący się głównie kośćmi;


lexentry: pol/osa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa
trans_list: vespa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;


lexentry: pol/osad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osad
trans_list: sedimento
sense:
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;


lexentry: pol/osadnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnictwo
trans_list: colonizzazione
sense:
(archeologia, archeologiczny) całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: colonizzatore
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/osika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osika
trans_list: pioppo tremolo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;


lexentry: pol/oskarżyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżyciel
trans_list: accusatore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś


lexentry: pol/oskrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzele
trans_list: bronco
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie


lexentry: pol/oskrzelik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzelik
trans_list: bronchiolo
sense:
(anatomia, anatomiczny) drobna gałąź oskrzela w obrębie płuca, o średnicy zwykle poniżej 1 mm, niezawierająca chrząstki w ścianie i prowadząca powietrze do pęcherzyków płucnych


lexentry: pol/osmo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: osmo-
trans_list: osmo-
sense:
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z ciśnieniem osmotycznym


lexentry: pol/osmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osmoza
trans_list: osmosi
sense:
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;


lexentry: pol/osnowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osnowa
trans_list: ordito
sense:
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;


lexentry: pol/osoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba
trans_list: persona
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijańskiej doktrynie Trójcy Świętej: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty;


lexentry: pol/osoba_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba fizyczna
trans_list: persona fisica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;


lexentry: pol/osoba_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba prawna
trans_list: persona giuridica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;


lexentry: pol/osoba_trzecia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba trzecia
trans_list: terza parte
sense:
ktoś, kto nie jest bezpośrednio zaangażowany w daną sytuację, relację lub umowę; postronny uczestnik


lexentry: pol/osobowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobowość
trans_list: personalità
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;


lexentry: pol/ospa_prawdziwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa prawdziwa
trans_list: vaiolo
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;


lexentry: pol/ospa_wietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa wietrzna
trans_list: varicella
sense:
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;


lexentry: pol/ossikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ossikon
trans_list: ossicono
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) cylindryczna lub stożkowa, pokryta skórą struktura kostna na głowach żyraf, samców okapi i niektórych ich wymarłych krewnych


lexentry: pol/ostaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostaniec
trans_list: anomalia
sense:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;


lexentry: pol/ostateczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostateczny
trans_list: supremo
sense:
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy


lexentry: pol/ostatnie_namaszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostatnie namaszczenie
trans_list: estrema unzione
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) namaszczenie chorych;


lexentry: pol/ostensorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostensorium
trans_list: ostensorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii


lexentry: pol/ostentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostentacja
trans_list: ostentazione
sense:
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz


lexentry: pol/osteo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: osteo-
trans_list: osteo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną


lexentry: pol/osteokalcyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteokalcyna
trans_list: osteocalcina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko niekolagenowe wytwarzane przez osteoblasty, uczestniczące w mineralizacji kości i regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej; pełni także funkcję markera aktywności tworzenia tkanki kostnej;


lexentry: pol/osteomalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteomalacja
trans_list: osteomalacia
sense:
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;


lexentry: pol/osteopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteopatia
trans_list: osteopatia
sense:
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego


lexentry: pol/osteoporoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteoporoza
trans_list: osteoporosi
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;


lexentry: pol/ostracyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostracyzm
trans_list: ostracismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach rodzaj tajnego głosowania, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat;


lexentry: pol/ostrakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrakon
trans_list: ostrakon
sense:
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) skorupa ceramiczna lub odłamek kamienny, służące w starożytności jako materiał piśmienniczy, w szczególności jako swoista karta do głosowania podczas sądów skorupkowych;


lexentry: pol/ostroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostroga
trans_list: sperone
sense:
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;


lexentry: pol/ostrogocki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrogocki
trans_list: ostrogoto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów


lexentry: pol/ostrokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew
trans_list: agrifoglio
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;


lexentry: pol/ostrokrzew_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew kolczasty
trans_list: agrifoglio | alloro spinoso | pungitopo maggiore
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: piramide
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostrołuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrołuk
trans_list: arco a sesto acuto
sense:
(architektura, architektoniczny) łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu;


lexentry: pol/ostrożny_optymizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrożny optymizm
trans_list: cauto ottimismo
sense:
umiarkowany optymizm, liczący się z możliwością negatywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się być na dobrej drodze


lexentry: pol/ostrożny_pesymizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrożny pesymizm
trans_list: cauto ottimismo
sense:
umiarkowany pesymizm, liczący się z możliwością pozytywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się najgorszym z możliwych scenariuszy


lexentry: pol/ostry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostry
trans_list: piccante | acuto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: ostrica
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ostrzał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzał
trans_list: tiro
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie


lexentry: pol/ostuda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostuda
trans_list: melasma
sense:
(medycyna, medyczny) przebarwienie skóry twarzy (zwykle brązowe), występujące pod wpływem intensywnego opalania, u kobiet w czasie ciąży lub u osób chorych na wątrobę;


lexentry: pol/osuwisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osuwisko
trans_list: frana
sense:
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;


lexentry: pol/oszczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszczep
trans_list: giavellotto
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszukiwać
trans_list: ingannare | barare | raggirare | fregare | imbrogliare | truffare
sense:
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: oszukiwać
trans_list: barare
sense:
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry


lexentry: pol/oszustwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszustwo
trans_list: truffa
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: proteggere
sense:
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: proteggere
sense:
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym


lexentry: pol/ot__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: ot
trans_list: appena
sense:
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania


lexentry: pol/otocjon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otocjon
trans_list: otocione
sense:
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami;


lexentry: pol/otoczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otoczenie
trans_list: ambiente
sense:
zbiór elementów, które nie wchodzą w skład danego systemu, organizacji, itp., jednak mają na niego wpływ


lexentry: pol/otologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otologia
trans_list: otoiatria | otologia
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;


lexentry: pol/otorynolaryngologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otorynolaryngologia
trans_list: otoiatria | otorinolaringoiatria
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;


lexentry: pol/otręby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otręby
trans_list: crusca
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;


lexentry: pol/otwartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otwartość
trans_list: franchezza | lealtà | schiettezza | sincerità
sense:
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli


lexentry: pol/otwierać_oczy__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: otwierać oczy
trans_list: aprire gli occhi
sense:
(przenośnie, przenośnia) uświadamiać (sobie lub komuś) coś istotnego; uzmysławiać coś, zwracać uwagę na coś, zaczynać coś dostrzegać


lexentry: pol/otyłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otyłość
trans_list: obesità | grassezza
sense:
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;


lexentry: pol/otępienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otępienie
trans_list: demenza
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) postępujące zaburzenie funkcji poznawczych, zwłaszcza pamięci, myślenia i orientacji, na skutek zmian w ośrodkowym układzie nerwowym


lexentry: pol/outsourcing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: outsourcing
trans_list: esternalizzazione
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) zlecanie zadań, usług lub procesów zewnętrznej firmie zamiast wykonywania ich wewnątrz przedsiębiorstwa; powierzenie zadań podwykonawcy;


lexentry: pol/overturyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: overturyzm
trans_list: iperturismo
sense:
(turystyka, turystyczny) zjawisko przesycenia jakiegoś miejsca, destynacji ruchem turystycznym ponad możliwości jego obsługi lub wywołujący dużą uciążliwość dla mieszkańców


lexentry: pol/owacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owacja
trans_list: applauso
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: insetto
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/owczarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczarek
trans_list: cane da pastore
sense:
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach


lexentry: pol/owczy_pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczy pęd
trans_list: istinto mandria
sense:
(przenośnie, przenośnia) bezrefleksyjne, ślepe i bezkrytyczne naśladowanie innych, działanie pod wpływem instynktu stadnego


lexentry: pol/owies__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies
trans_list: avena
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;


lexentry: pol/owies_głuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies głuchy
trans_list: avena selvatica
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;


lexentry: pol/owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc
trans_list: frutto | frutta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo


lexentry: pol/owoc_cytrusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc cytrusowy
trans_list: agrume
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;


lexentry: pol/owsik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owsik
trans_list: ossiuro
sense:
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;


lexentry: pol/owulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owulacja
trans_list: ovulazione
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;


lexentry: pol/oz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oz
trans_list: esker
sense:
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;


lexentry: pol/ozdobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ozdobnik
trans_list: fioritura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię


lexentry: pol/ołtarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarz
trans_list: altare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;


lexentry: pol/ołtarzowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarzowy
trans_list: altare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza


lexentry: pol/ołówek_kopiowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołówek kopiowy
trans_list: matita copiativa
sense:
rodzaj ołówka z rdzeniem wykonanym z glinki nasączonej wodorozpuszczalnym barwnikiem, który pozostawia trwały ślad, odporny na ścieranie gumką;


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: retta numerica | asse
sense:
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: asse
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;


lexentry: pol/ośrodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodek
trans_list: centro
sense:
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie


lexentry: pol/ośrodkowy_układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodkowy układ nerwowy
trans_list: sistema nervoso centrale
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu nerwowego odbierająca i przetwarzająca bodźce docierające do organizmu ze środowiska i wytwarzane przez narządy wewnętrzne;


lexentry: pol/oświadczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczyny
trans_list: proposta
sense:
tradycyjne, oficjalne wyrażenie chęci zawarcia małżeństwa, które zazwyczaj obejmuje zaproszenie do ślubu jednej osoby przez drugą


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: illuminismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: illuminismo
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;


lexentry: pol/oświeceniowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oświeceniowy
trans_list: illuministico
sense:
(filozofia, filozoficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dotyczący oświecenia, występujący w epoce oświecenia


lexentry: pol/ożenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ożenek
trans_list: connubio
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (regionalizm, regionalny) zawarcie małżeństwa przez mężczyznę; poślubienie kobiety


lexentry: pol/paca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paca
trans_list: appianatoia | frattazzo | pialletto
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze


lexentry: pol/pachwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachwina
trans_list: inguine
sense:
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda


lexentry: pol/pacyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pacyfikał
trans_list: pace
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: pacco
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: padaczka
trans_list: epilessia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;


lexentry: pol/padać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: padać
trans_list: piovere | nevicare | fioccare
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)


lexentry: pol/pademelon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pademelon
trans_list: pademelon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;


lexentry: pol/paella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paella
trans_list: paella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;


lexentry: pol/pagaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagaj
trans_list: pagaia
sense:
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce


lexentry: pol/pager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pager
trans_list: cercapersone
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;


lexentry: pol/paisley__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paisley
trans_list: foglia di palma
sense:
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji


lexentry: pol/pajac__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pajac
trans_list: burattino
sense:
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka


lexentry: pol/pakożer_leśny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakożer leśny
trans_list: itticione | speoto
sense:
(zoologia, zoologiczny) Speothos venaticus Lund, niewielki drapieżny ssak z rodziny psowatych, występujący w środkowej i południowej Ameryce;


lexentry: pol/pakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakt
trans_list: patto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym


lexentry: pol/pakuły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakuły
trans_list: capecchio
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno konopne lub lniane do uszczelniania połączeń hydraulicznych i jako wyściółka tapicerska;


lexentry: pol/palarnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palarnia
trans_list: fumatoio
sense:
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić)


lexentry: pol/palatalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palatalizacja
trans_list: palatalizzazione
sense:
(fonetyka, fonetyczny) zjawisko wymowy polegające na zmiękczaniu spółgłoski, czyli na dodawaniu artykulacji środkowopodniebiennej, pod wpływem sąsiadującej z nią samogłoski;


lexentry: pol/palczatka_cytrynowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palczatka cytrynowa
trans_list: citronella
sense:
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;


lexentry: pol/paleo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: paleo-
trans_list: paleo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią


lexentry: pol/paleoantropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropolog
trans_list: paleoantropologo
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka


lexentry: pol/paleoantropologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropologiczny
trans_list: paleoantropologico
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii


lexentry: pol/paleolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleolit
trans_list: età paleolitica
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;


lexentry: pol/pali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pali
trans_list: pali
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich


lexentry: pol/palilalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palilalia
trans_list: palilalia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;


lexentry: pol/palimpsest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palimpsest
trans_list: palinsesto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;


lexentry: pol/palindrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palindrom
trans_list: palindromo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);


lexentry: pol/palisada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palisada
trans_list: palizzata
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych


lexentry: pol/palić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: palić za sobą mosty
trans_list: bruciarsi i ponti alle spalle
sense:
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/palladianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palladianizm
trans_list: palladianesimo
sense:
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;


lexentry: pol/pallotyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pallotyn
trans_list: pallottino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego;


lexentry: pol/pallotynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pallotynka
trans_list: pallottina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z katolickiego Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Apostolstwa Katolickiego;


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: palma
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;


lexentry: pol/palma_męczeństwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma męczeństwa
trans_list: palma del martirio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osiągnięcie nagrody za poniesione męczeństwo przez chrześcijanina


lexentry: pol/pamflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamflet
trans_list: pamphlet
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: album
sense:
(edukacja, edukacyjny) albumik do umieszczania wierszy, aforyzmów, pamiątkowych wpisów itp., zwykle używany przez dzieci w wieku szkolnym


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: memorie
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki opisujący wydarzenia z życia bohatera, opierający się na jego wspomnieniach i przeżyciach


lexentry: pol/pamięć_USB__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć USB
trans_list: chiave USB | chiavetta | chiavetta USB | pen drive | pen-drive | penna
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: memoria
sense:
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości


lexentry: pol/panamerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykanizm
trans_list: panamericanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna wzywająca do zjednoczenia krajów obu Ameryk pod wodzą Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/panamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykański
trans_list: panamericanista | panamericano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej


lexentry: pol/panarabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panarabizm
trans_list: panarabismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;


lexentry: pol/pancernik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pancernik
trans_list: corazzata
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: blindatura
sense:
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: corazza
sense:
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym;


lexentry: pol/panczenlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panczenlama
trans_list: Panchen Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;


lexentry: pol/panda_wielka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panda wielka
trans_list: panda gigante | panda maggiore
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;


lexentry: pol/pandeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandeizm
trans_list: pandeismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;


lexentry: pol/pandka_ruda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandka ruda
trans_list: panda minore
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ailurus fulgens F. Cuvier, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny pandkowatych, zamieszkujący górskie lasy Azji, żywiący się głównie bambusem;


lexentry: pol/panegiryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panegiryk
trans_list: panegirico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;


lexentry: pol/panenteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panenteizm
trans_list: panenteismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że świat istnieje w Bogu, ale Bóg nie ogranicza się do świata i wykracza poza niego


lexentry: pol/panew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panew
trans_list: padella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) spore, płytkie naczynie metalowe, w postaci misy, patelni lub kociołka, służące do gotowania, smażenia, warzenia itp.;


lexentry: pol/pangermanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pangermanizm
trans_list: pangermanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich;


lexentry: pol/panierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panierka
trans_list: battere
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina produktów do obtaczania smażonego mięsa, ryb, warzyw lub grzybów


lexentry: pol/panislamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panislamizm
trans_list: panislamismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna religijno-polityczna, która głosi potrzebę zjednoczenia wszystkich wyznawców islamu;


lexentry: pol/pankreatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pankreatyna
trans_list: pancreatina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) leczniczy wyciąg ze zwierzęcej trzustki


lexentry: pol/panna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna
trans_list: signorina
sense:
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)


lexentry: pol/panna_cotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna cotta
trans_list: panna cotta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) delikatny deser kuchni włoskiej zrobiony ze śmietany podgrzanej z żelatyną i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/panpsychizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panpsychizm
trans_list: panpsichismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi


lexentry: pol/panseksualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panseksualizm
trans_list: pansessualità
sense:
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;


lexentry: pol/panslawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panslawizm
trans_list: panslavismo | slavismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;


lexentry: pol/panteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteizm
trans_list: panteismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: pantheon
sense:
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;


lexentry: pol/pantera_mglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera mglista
trans_list: leopardo nebuloso
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/pantera_sundajska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera sundajska
trans_list: leopardo nebuloso del Borneo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis diardi G. Cuvier, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący na Sumatrze i Borneo;


lexentry: pol/pantera_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera śnieżna
trans_list: leopardo delle nevi | panthera uncia
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;


lexentry: pol/pantomima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantomima
trans_list: pantomima | pantomimo
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;


lexentry: pol/pantoprazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantoprazol
trans_list: pantoprazolo
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;


lexentry: pol/panturkizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panturkizm
trans_list: panturchismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna ideologia i doktryna polityczna głosząca jedność etniczną ludów tureckich i konieczność ich integracji kulturalnej i politycznej;


lexentry: pol/papa__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: papa
trans_list: carta catramata
sense:
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;


lexentry: pol/papamobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papamobile
trans_list: papamobile
sense:
samochód z platformą, przeszkloną lub odkrytą, służący do wożenia papieża podczas oficjalnych wizyt państwowych;


lexentry: pol/papiamento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papiamento
trans_list: papiamento
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język kreolski holenderskich wysp karaibskich, powstały na bazie portugalskiego i hiszpańskiego;


lexentry: pol/papier_wartościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier wartościowy
trans_list: cartevalori
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;


lexentry: pol/papier_ścierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier ścierny
trans_list: carta abrasiva
sense:
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;


lexentry: pol/papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papieros
trans_list: sigaretta
sense:
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;


lexentry: pol/papież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papież
trans_list: papa | pontefice | Santo Padre | romano pontefice | sommo pontefice | vescovo di Roma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;


lexentry: pol/papirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papirus
trans_list: papiro
sense:
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;


lexentry: pol/paprotnik_samczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paprotnik samczy
trans_list: felce maschio
sense:
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/papryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papryka
trans_list: peperone
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;


lexentry: pol/papużka_falista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papużka falista
trans_list: cocorita | parrocchetto ondulato
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;


lexentry: pol/par__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: par
trans_list: nobile
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek francuskiej izby wyższej parlamentu w latach 1814–1848


lexentry: pol/par__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: par
trans_list: nobile
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek brytyjskiej izby wyższej parlamentu (Izby Lordów)


lexentry: pol/para-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: para-
trans_list: para-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: niby, prawie, podobny do tego, co jest określane drugą częścią złożenia


lexentry: pol/parabaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabaza
trans_list: parabasi
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu literackiego, zwykle sztuki, w której autor zwraca się do odbiorców z dygresją o treści niezwiązanej z akcją utworu, wykorzystując didaskalia bądź którąś z postaci scenicznych


lexentry: pol/paraben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraben
trans_list: paraben
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy estrów stosowany jako konserwant w kosmetykach i żywności;


lexentry: pol/parabola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabola
trans_list: parabola
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;


lexentry: pol/paracetamol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paracetamol
trans_list: paracetamolo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: deviare
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej i hokeju: obrona bramki gdy bramkarz rzuca się całym ciałem w bok w celu złapania lub odbicia piłki


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parata
sense:
(sport, sportowy) w szermierce, boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika


lexentry: pol/paradoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoks
trans_list: paradosso
sense:
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy


lexentry: pol/paradoksalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoksalny
trans_list: paradossale
sense:
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny


lexentry: pol/paradyz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradyz
trans_list: paradiso
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: parrocchia | pieve
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/parafina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafina
trans_list: paraffina
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwna, bezwonna substancja z grupy węglowodorów nasyconych, nierozpuszczalna w wodzie, biała i woskowata w stanie stałym, łatwopalna w stanie ciekłym, stosowana w przemyśle (np. do wyrobu świec), kosmetyce i laboratoriach


lexentry: pol/parafowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafowanie
trans_list: parafatura
sense:
(oficjalnie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opatrzenie urzędowego pisma podpisem w formie parafy


lexentry: pol/parafraza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafraza
trans_list: parafrasi
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór stanowiący fantazję na tematy z innych utworów muzycznych


lexentry: pol/paragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragon
trans_list: scontrino
sense:
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar


lexentry: pol/paragraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragraf
trans_list: paragrafo
sense:
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;


lexentry: pol/paralalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralalia
trans_list: paralalia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym myleniu wyrazów podobnie brzmiących


lexentry: pol/paralipomena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralipomena
trans_list: paralipomeni
sense:
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;


lexentry: pol/paralipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralipsa
trans_list: paralissi | paralipsi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;


lexentry: pol/paralizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralizator
trans_list: Taser
sense:
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parametro
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parametro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)


lexentry: pol/parametryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametryzacja
trans_list: parametrizzazione
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) określenie czegoś za pomocą parametrów


lexentry: pol/paranoiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoiczny
trans_list: paranoico
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi


lexentry: pol/paranoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoja
trans_list: paranoia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: parapetto | davanzale
sense:
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia


lexentry: pol/paraplegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraplegia
trans_list: paraplegia
sense:
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;


lexentry: pol/parapsychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapsychologia
trans_list: parapsicologia | metapsichica
sense:
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;


lexentry: pol/parazonium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parazonium
trans_list: parazonio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;


lexentry: pol/pardwa_białosterna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pardwa białosterna
trans_list: pernice coda bianca
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/pardwa_szkocka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pardwa szkocka
trans_list: pernice bianca scozzese
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich


lexentry: pol/pareidolia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareidolia
trans_list: pareidolia
sense:
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;


lexentry: pol/paremiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paremiologia
trans_list: paremiologia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;


lexentry: pol/pareo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareo
trans_list: pareo
sense:
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka


lexentry: pol/parestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parestezja
trans_list: parestesia
sense:
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;


lexentry: pol/park__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park
trans_list: parco
sense:
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlamento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;


lexentry: pol/parlamentaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlamentaryzm
trans_list: parlamentarismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;


lexentry: pol/parlatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlatorium
trans_list: parlatoio | parlatorio
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pomieszczenie w klasztorze do prowadzenia rozmów z gośćmi;


lexentry: pol/parmezan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parmezan
trans_list: parmigiano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;


lexentry: pol/parodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parodia
trans_list: parodia
sense:
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;


lexentry: pol/paroksytoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paroksytoniczny
trans_list: parossitono
sense:
(fonetyka, fonetyczny) charakteryzujący się akcentowaniem wyrazów na przedostatniej sylabie, mający akcent na przedostatniej sylabie


lexentry: pol/paronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronim
trans_list: paronimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;


lexentry: pol/paronomazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronomazja
trans_list: paronomasia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach;


lexentry: pol/parowozownia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parowozownia
trans_list: deposito locomotive
sense:
(kolejnictwo) zespół pomieszczeń, warsztatów oraz torów przystosowanych do obsługi technicznej i napraw parowozów;


lexentry: pol/parsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsek
trans_list: parsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;


lexentry: pol/parsować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsować
trans_list: analizzare
sense:
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jego struktury i dalszego przetwarzania;


lexentry: pol/partacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partacz
trans_list: guastamestieri | ciabattino
sense:
(potocznie, potoczny) kiepski pracownik (zwłaszcza rzemieślnik), wykonujący niefachowo, niedbale, niechlujnie swoją pracę


lexentry: pol/partia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia polityczna
trans_list: partito politico
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;


lexentry: pol/partycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partycja
trans_list: partizione
sense:
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;


lexentry: pol/partycypacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: partycypacyjny
trans_list: partecipativo
sense:
taki, który polega na udziale we wspólnym przedsięwzięciu zarówno ponosząc koszty, jak i czerpiąc zyski


lexentry: pol/partykuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partykuła
trans_list: particella
sense:
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: partitura | spartito
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: copione
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła


lexentry: pol/partyzana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzana
trans_list: partigiana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa o długim, zwężonym, obosiecznym grocie z bocznymi rozgałęzieniami, używana jako broń piechoty w zachodniej Europie od XV wieku, później, od XVII w. jako broń straży i oznaka oficerów piechoty;


lexentry: pol/partyzant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzant
trans_list: partigiano
sense:
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego


lexentry: pol/paruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paruzja
trans_list: presenza
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,


lexentry: pol/parweniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parweniusz
trans_list: parvenu
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która dostała się do wyższych sfer i nieudolnie próbuje je naśladować


lexentry: pol/parzydełkowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzydełkowiec
trans_list: cnidario
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel typu parzydełkowców, tj. wodnych organizmów posiadających specjalne komórki parzące służące do obrony i zdobywania pokarmu


lexentry: pol/parzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystokopytne
trans_list: artiodattili
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;


lexentry: pol/parzystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystość
trans_list: parità
sense:
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantowego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów;


lexentry: pol/parów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parów
trans_list: burrone
sense:
(geografia, geograficzny) wąska, płaskodenna dolina o niezbyt stromych, najczęściej porośniętych zboczach;


lexentry: pol/parówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parówka
trans_list: würstel
sense:
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: cintura
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: cintura
sense:
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;


lexentry: pol/pas_cnoty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas cnoty
trans_list: cintura di castità
sense:
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;


lexentry: pol/pas_planetoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas planetoid
trans_list: fascia principale
sense:
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;


lexentry: pol/pas_startowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas startowy
trans_list: pista di atterraggio
sense:
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów


lexentry: pol/pasat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasat
trans_list: aliseo
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;


lexentry: pol/paschał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paschał
trans_list: cero pasquale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);


lexentry: pol/pasek_narzędzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek narzędzi
trans_list: barra degli strumenti
sense:
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu


lexentry: pol/paserstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paserstwo
trans_list: ricettazione
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;


lexentry: pol/pasjans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjans
trans_list: solitario
sense:
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;


lexentry: pol/pasjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjonista
trans_list: passionista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;


lexentry: pol/pasjonistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjonistka
trans_list: passionista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mniszka z żeńskiej gałęzi Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża


lexentry: pol/pasmo_górskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmo górskie
trans_list: catena montuosa
sense:
(geografia, geograficzny) ciąg gór ułożonych w jednej linii lub w jednym kierunku, tworzących wyraźnie wydzieloną jednostkę krajobrazową, o wspólnej genezie geologicznej, podobnej budowie i ciągłości grzbietów;


lexentry: pol/pasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasować
trans_list: addirsi | commettere | corrispondere | stare
sense:
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożyt
trans_list: parassita
sense:
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pasożyt
trans_list: parassita
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/pasożytnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożytnictwo
trans_list: parassitismo
sense:
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu


lexentry: pol/passiflora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: passiflora
trans_list: fiore della passione | passiflora
sense:
(botanika, botaniczny) tropikalna roślina z rodzaju Passiflora L. o charakterystycznych kwiatach, uprawiana jako ozdobne pnącze oraz dla owoców


lexentry: pol/pasta_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do butów
trans_list: lucido per scarpe
sense:
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;


lexentry: pol/pasta_do_zębów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do zębów
trans_list: dentifricio
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;


lexentry: pol/pasterski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterski
trans_list: pastorale
sense:
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi


lexentry: pol/pasteryzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasteryzować
trans_list: pastorizzare | pasteurizzare
sense:
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze


lexentry: pol/pasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterz
trans_list: pastore
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun


lexentry: pol/pasticjo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasticjo
trans_list: pasticcio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu


lexentry: pol/pastisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastisz
trans_list: pastiche
sense:
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;


lexentry: pol/pastoralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pastoralny
trans_list: pastorale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa


lexentry: pol/pastorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorał
trans_list: pastorale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;


lexentry: pol/pastorałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorałka
trans_list: pastorale
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub dramatyczny przedstawiający tematykę pasterską w sposób sielankowy; idylla


lexentry: pol/pasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasy
trans_list: cintura
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie mocujące pasażera do fotela lub łóżka, np. w samochodzie lub samolocie


lexentry: pol/pasywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasywność
trans_list: passività
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) stan metalu, w którym następuje zahamowanie jego reakcji z agresywnym środowiskiem, co chroni go przed korozją elektrochemiczną


lexentry: pol/paszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paszczak
trans_list: sampietro
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Zeus faber Linnaeus, gatunek ryb z rodziny piotroszowatych;


lexentry: pol/pasztet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet
trans_list: pâté | pasticcio
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka


lexentry: pol/pasztet_strasburski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet strasburski
trans_list: foie gras
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;


lexentry: pol/pasztetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztetowa
trans_list: salsiccia di fegato
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski, głównie do smarowania kanapek; pasztet z podrobów i resztek mięsnych w formie kiełbasy;


lexentry: pol/pat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pat
trans_list: stallo
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;


lexentry: pol/patat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patat
trans_list: batata
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym


lexentry: pol/patentować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: patentować
trans_list: brevettare
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) poddawać stal specjalnej obróbce cieplnej w celu zwiększenia właściwości plastycznych


lexentry: pol/patio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patio
trans_list: patio
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;


lexentry: pol/patka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patka
trans_list: ipersostentatore
sense:
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę


lexentry: pol/patogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogen
trans_list: agente patogeno
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie


lexentry: pol/patogeniczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogeniczność
trans_list: patogenicità
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zdolność do wywoływania procesu chorobowego w danym organizmie


lexentry: pol/patogenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogenność
trans_list: patogenicità
sense:
cecha tego, co jest patogenne, zdolność czynnika chorobotwórczego do wywoływania choroby po zakażeniu


lexentry: pol/patologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patologia
trans_list: patologia
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie


lexentry: pol/patrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patrologia
trans_list: patrologia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;


lexentry: pol/patron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patron
trans_list: patrono
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: patrycjusz sprawujący opiekę nad wyzwolonymi niewolnikami;


lexentry: pol/patronimik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patronimik
trans_list: patronimico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwisko lub przydomek utworzony na podstawie imienia, urzędu lub zawodu przodka płci męskiej, zwłaszcza ojca


lexentry: pol/patronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: patronować
trans_list: essere patrono | proteggere
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) być świętym opiekunem lub orędownikiem czegoś lub kogoś


lexentry: pol/patyczek_do_szaszłyków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyczek do szaszłyków
trans_list: impalare
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka


lexentry: pol/paulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paulista
trans_list: paolino
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez bł. Jakuba Alberione;


lexentry: pol/pawian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pawian
trans_list: babbuino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;


lexentry: pol/paywall__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paywall
trans_list: paywall
sense:
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;


lexentry: pol/pazur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pazur
trans_list: artiglio
sense:
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: palazzo
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/pałeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka
trans_list: testimone
sense:
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej


lexentry: pol/pańskie_oko_konia_tuczy__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: pańskie oko konia tuczy
trans_list: l'occhio del padrone ingrassa il cavallo
sense:
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej ono funkcjonuje


lexentry: pol/państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo
trans_list: stato
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;


lexentry: pol/państwo_policyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo policyjne
trans_list: stato di polizia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym władza centralna sprawuje niemal całkowitą kontrolę nad życiem obywateli, stosując surowe środki przymusu, nadzoru i represji, często ograniczając swobody obywatelskie, wolność słowa i opozycję polityczną;


lexentry: pol/państwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: państwowy
trans_list: statale
sense:
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem


lexentry: pol/pańszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pańszczyzna
trans_list: servitù
sense:
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;


lexentry: pol/paść_na_podatny_grunt__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: paść na podatny grunt
trans_list: cadere su un terreno fertile
sense:
o czymś, co ma dobre warunki ku czemuś, wywołuje pozytywną reakcję, jest dobrze przyjęte lub znajduje oddźwięk


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: paggio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/paź__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: paź
trans_list: macaone
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny paziowatych, Papilionidae


lexentry: pol/paź_królowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź królowej
trans_list: macaone
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;


lexentry: pol/pchacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchacz
trans_list: spintore
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) motorowy statek wodny przystosowany do pchania przed dziobem zestawu barek, głównie na wodach śródlądowych;


lexentry: pol/pchełki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchełki
trans_list: gioco delle pulci
sense:
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;


lexentry: pol/pchli_targ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchli targ
trans_list: mercato delle pulci
sense:
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;


lexentry: pol/pchnięcie_kulą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchnięcie kulą
trans_list: getto del peso
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: pulce
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pean
trans_list: peana
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: hymn pochwalny skierowany do bogów, najczęściej Apolla;


lexentry: pol/pean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pean
trans_list: peana
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: jakakolwiek pieśń zachwalająca bohaterów czy zwyciężców


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedał
trans_list: pedale
sense:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pedał
trans_list: frocio | finocchio | checca | culatone | ricchione
sense:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedel
trans_list: bidello
sense:
(przestarzałe, przestarzały) woźny (zwykle w odniesieniu do woźnego w zakładzie naukowym, w placówkach szkolnictwa wyższego)


lexentry: pol/pederasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pederasta
trans_list: pederasta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji mężczyzna utrzymujący homoseksualne kontakty z dojrzewającymi chłopcami;


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pediatria
trans_list: pediatria
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/pedo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: pedo-
trans_list: pedo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem


lexentry: pol/peeling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peeling
trans_list: esfoliazione
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka


lexentry: pol/peer-to-peer__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: peer-to-peer
trans_list: senza intermediari
sense:
(informatyka, informatyczny) będący lub związany z siecią komputerową, w której komputery mają te same uprawnienia i mogą dzielić się danymi oraz udostępniać sobie nawzajem zasoby bez udziału centralnego serwera;


lexentry: pol/pefloksacyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pefloksacyna
trans_list: pefloxacina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;


lexentry: pol/pektorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pektorał
trans_list: croce pettorale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z relikwią noszony przez katolickich duchownych na piersi;


lexentry: pol/pektyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pektyna
trans_list: pectina
sense:
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;


lexentry: pol/pelagial__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelagial
trans_list: dominio pelagico
sense:
(ekologia, ekologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) sfera otwartej wody, dzieląca się na część fotyczną (naświetloną) oraz afotyczną (bez światła)


lexentry: pol/pelagianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelagianizm
trans_list: pelagianesimo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;


lexentry: pol/pelota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelota
trans_list: palla basca
sense:
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;


lexentry: pol/pelta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelta
trans_list: pelta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich


lexentry: pol/peltasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peltasta
trans_list: peltasta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz wojsk greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę – peltę oraz oszczepy;


lexentry: pol/penalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: penalizować
trans_list: penalizzare
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznawać pewne działanie za przestępstwo i wyznaczać kary dla tych, którzy popełniliby je


lexentry: pol/pendżabski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: pendżabski
trans_list: panjabi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim


lexentry: pol/penitent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: penitent
trans_list: penitente
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przystępująca do sakramentu spowiedzi świętej;


lexentry: pol/pensjonat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pensjonat
trans_list: pensione
sense:
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;


lexentry: pol/pentan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentan
trans_list: pentano
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;


lexentry: pol/pentekostalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentekostalizm
trans_list: pentecostalismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie, charakteryzujący się uprzywilejowaną rolą Ducha Świętego;


lexentry: pol/pentimento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pentimento
trans_list: pentimento
sense:
(sztuka) poprawka lub zmiana wykonana przez artystę w czasie malowania obrazu, której ślady są widoczne na ostatecznej wersji;


lexentry: pol/pepperoni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pepperoni
trans_list: salame piccante
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kiełbasa o ostrym smaku, odmiana salami, zazwyczaj wołowa lub wieprzowa;


lexentry: pol/performancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: performancja
trans_list: rendimento
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczywiste posługiwanie się językiem, w odróżnieniu od znajomości języka;


lexentry: pol/perfumiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumiarz
trans_list: profumiere
sense:
osoba zajmująca się tworzeniem kompozycji zapachowych używanych w perfumach czy kosmetykach, kompozytor zapachowy;


lexentry: pol/perfumy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perfumy
trans_list: profumo
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk


lexentry: pol/pergamin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergamin
trans_list: pergamena | cartapecora
sense:
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;


lexentry: pol/pergola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pergola
trans_list: pergola | pergolato
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;


lexentry: pol/peri-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: peri-
trans_list: peri-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na obszar lub tematykę wokół tego, co określa drugi człon złożenia


lexentry: pol/perimenopauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perimenopauza
trans_list: perimenopausa
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) kilkuletni okres przejściowy poprzedzający menopauzę


lexentry: pol/period__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: period
trans_list: periodo
sense:
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie


lexentry: pol/perkal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkal
trans_list: percalle
sense:
(włókiennictwo) gęsta, lekka i trwała tkanina bawełniana o matowej powierzchni, wykorzystywana głównie do pościeli i odzieży


lexentry: pol/perkozek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perkozek
trans_list: tuffetto
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;


lexentry: pol/perliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perliczka
trans_list: faraona
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;


lexentry: pol/perlit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perlit
trans_list: perlite
sense:
(geologia, geologiczny) minerał, wieloskładnikowa skała pochodzenia wulkanicznego, zawierająca kilka procent wody;


lexentry: pol/permakryzys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: permakryzys
trans_list: permacrisi
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń


lexentry: pol/permakultura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: permakultura
trans_list: permacultura
sense:
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;


lexentry: pol/peron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peron
trans_list: marciapiede | binario
sense:
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego


lexentry: pol/peronizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peronizm
trans_list: peronismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;


lexentry: pol/perpetuum_mobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perpetuum mobile
trans_list: macchina a moto perpetuo
sense:
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny, modelowy mechanizm, który raz wprawiony w ruch, pracowałby w nieskończoność bez potrzeby dostarczania energii;


lexentry: pol/personalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personalizm
trans_list: personalismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) nurt w fiozofii stawiajacy w centrum osobę ludzką oraz jej godność, wolność, niezależność i niepowtarzalność;


lexentry: pol/personel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personel
trans_list: personale | organico
sense:
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji


lexentry: pol/personifikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: personifikacja
trans_list: personificazione
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;


lexentry: pol/perspektywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perspektywa
trans_list: prospettiva
sense:
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku


lexentry: pol/perspektywa_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perspektywa powietrzna
trans_list: prospettiva aerea
sense:
(sztuka) wrażenie przestrzenności w płaskim obrazie uzyskane dzięki rozjaśnianiu i zmniejszaniu nasycenia barw dalszych planów;


lexentry: pol/persymona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: persymona
trans_list: diospyros
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;


lexentry: pol/peryfiton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryfiton
trans_list: perifiton
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych przytwierdzonych do podłoża czasowo lub na stałe


lexentry: pol/peryfrastycznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: peryfrastycznie
trans_list: perifrasticamente
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) używając peryfrazy, w sposób peryfrastyczny


lexentry: pol/peryfrastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: peryfrastyczny
trans_list: perifrastico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy


lexentry: pol/peryhelium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peryhelium
trans_list: perielio
sense:
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;


lexentry: pol/perykopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perykopa
trans_list: pericope | pericopa
sense:
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;


lexentry: pol/perystaltyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perystaltyka
trans_list: peristalsi
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) ruchy przełyku, żołądka, jelit i moczowodów wywołujące przesuwanie się zawartości tego narządu;


lexentry: pol/perystyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perystyl
trans_list: peristilio
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) dziedziniec lub ogród wewnętrzny otoczony kolumnadą;


lexentry: pol/perystyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: perystyl
trans_list: peristilio
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (starożytność) kolumnada otaczająca dziedziniec lub ogród


lexentry: pol/pestka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestka
trans_list: nocciolo
sense:
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono


lexentry: pol/pesto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesto
trans_list: pesto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;


lexentry: pol/pestycyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pestycyd
trans_list: pesticida
sense:
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;


lexentry: pol/pesymista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymista
trans_list: pessimista
sense:
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/pesymistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymistka
trans_list: pessimista
sense:
kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy


lexentry: pol/pesymistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymistyczny
trans_list: pessimistico
sense:
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia


lexentry: pol/pesymizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pesymizm
trans_list: pessimismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny charakteryzujący się brakiem wiary w postęp i lepsze jutro


lexentry: pol/petarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petarda
trans_list: petardo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ładunek wybuchowy używany dawniej do wysadzania bram lub mostów


lexentry: pol/petarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petarda
trans_list: petardo
sense:
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy imitujący granaty, bomby lub pociski artyleryjskie stosowany podczas ćwiczeń wojskowych


lexentry: pol/petrochemiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: petrochemiczny
trans_list: petrolchimico
sense:
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego


lexentry: pol/petting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petting
trans_list: petting
sense:
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego


lexentry: pol/petycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: petycja
trans_list: petizione
sense:
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;


lexentry: pol/pewien__zaimek__1
sense_num: 01
written_rep: pewien
trans_list: certuno
sense:
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś


lexentry: pol/pełnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnia
trans_list: luna piena | plenilunio
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część


lexentry: pol/pełnogłos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnogłos
trans_list: pleofonia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;


lexentry: pol/pełnoletni__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletni
trans_list: maggiorenne
sense:
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny


lexentry: pol/pełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnoletniość
trans_list: età maggiore | maggiore età
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: procura
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego


lexentry: pol/pełnomocnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnictwo
trans_list: procura
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę


lexentry: pol/pełnomocnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełnomocnik
trans_list: plenipotenziario | commissario | incaricato
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu


lexentry: pol/pełzacz_leśny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pełzacz leśny
trans_list: rampichino alpestre
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Certhia familiaris L., gatunek niewielkiego ptaka z rodziny pełzaczy, spotykanego zwykle w starych lasach iglastych i mieszanych


lexentry: pol/pianino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianino
trans_list: piano | pianoforte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;


lexentry: pol/pianka_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianka do golenia
trans_list: schiuma da barba | spuma da barba
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja z pęcherzykami powietrza rozsmarowywana na skórze podczas golenia w celu zapobieżenia podrażnieniu;


lexentry: pol/piano_nobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piano nobile
trans_list: piano nobile
sense:
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);


lexentry: pol/pianola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pianola
trans_list: autopiano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pianino z wbudowanym mechanizmem sterującym wydawaniem dźwięków na podstawie zakodowanego zapisu;


lexentry: pol/piasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek
trans_list: sabbia | arena
sense:
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;


lexentry: pol/piasek_kinetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piasek kinetyczny
trans_list: sabbia magica
sense:
zabawka dziecięca, kolorowe tworzywo będące mieszaniną piasku sypkiego i specjalnego hydrofobowego polimeru, który nadaje mieszaninie spoistości, jak po zmoczeniu


lexentry: pol/piaskarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piaskarka
trans_list: spargisale
sense:
(motoryzacja) samochód techniczny wyposażony w urządzenie do rozsypywania piasku i soli na jezdniach


lexentry: pol/pidżin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pidżin
trans_list: pidgin
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczony język kontaktowy, który powstaje wtedy, gdy spotykają się grupy ludzi mówiących różnymi językami i muszą się porozumieć, ale nie mają wspólnego języka


lexentry: pol/piecuszek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: piecuszek
trans_list: luì grosso
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;


lexentry: pol/pieczęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieczęć
trans_list: sigillo | bollo
sense:
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności


lexentry: pol/pieg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieg
trans_list: lentiggine
sense:
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);


lexentry: pol/piegża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piegża
trans_list: bigiarella
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów;


lexentry: pol/piekarnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekarnik
trans_list: forno
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: inferno
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień


lexentry: pol/piekło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piekło
trans_list: inferno
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;


lexentry: pol/pielgrzymować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielgrzymować
trans_list: pellegrinare
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć


lexentry: pol/pielmień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielmień
trans_list: pelmeni
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pierożek nadziewany surowym, mielonym mięsem wołowo-wieprzowym, podawany ze stopionym masłem lub śmietaną; tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;


lexentry: pol/pielucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielucha
trans_list: pannolino
sense:
(higiena, higieniczny) niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt


lexentry: pol/pieluszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieluszka
trans_list: pannolini
sense:
(potocznie, potoczny) (higiena, higieniczny) jednorazowy artykuł higieniczny łączący funkcję pieluszki (1.1) z majtkami


lexentry: pol/pielęgniarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pielęgniarz
trans_list: infermiere
sense:
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych


lexentry: pol/pieprzyca_siewna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieprzyca siewna
trans_list: crescione dei giardini | crescione inglese
sense:
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;


lexentry: pol/pierdu-pierdu__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: pierdu-pierdu
trans_list: dire coglionate
sense:
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację


lexentry: pol/pieriestrojka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieriestrojka
trans_list: perestroika
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;


lexentry: pol/piernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piernik
trans_list: panpepato
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: elemento
sense:
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;


lexentry: pol/pierwiastek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek
trans_list: radice | radicale
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;


lexentry: pol/pierwiastek_chemiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek chemiczny
trans_list: elemento chimico
sense:
(chemia, chemiczny) taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;


lexentry: pol/pierwiastek_sześcienny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiastek sześcienny
trans_list: radice cubica
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną


lexentry: pol/pierwiosnek_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwiosnek zwyczajny
trans_list: luì piccolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus collybita Vieillot, gatunek drobnego ptaka wędrownego z rodziny świstunek;


lexentry: pol/pierworództwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierworództwo
trans_list: primogenitura
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego


lexentry: pol/pierwsza_komunia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza komunia
trans_list: prima comunione
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęcie pierwszy raz sakramentu eucharystii w katolicyzmie;


lexentry: pol/pierwsza_pomoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwsza pomoc
trans_list: primo soccorso
sense:
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;


lexentry: pol/pierwszeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszeństwo
trans_list: primato
sense:
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś


lexentry: pol/pierwszorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszorzędowy
trans_list: primario
sense:
(chemia, chemiczny) o alkoholu: z atomem węgla połączonym z grupą hydroksylową i jednym innym atomem węgla


lexentry: pol/pierwszorzędowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pierwszorzędowy
trans_list: primario
sense:
(chemia, chemiczny) o aminie: o jednej grupaie alkilowej lub arylowej bezpośrednio związanej z atomem azotu


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: raviolo | tortello
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;


lexentry: pol/pieróg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieróg
trans_list: bicorno | feluca
sense:
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich


lexentry: pol/pierścionek_zaręczynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pierścionek zaręczynowy
trans_list: anello di fidanzamento
sense:
pierścionek wręczany przy oświadczynach, jako symbol zamiaru zawarcia małżeństwa i oznacza zaręczyny;


lexentry: pol/pies_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies domowy
trans_list: cane
sense:
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego;


lexentry: pol/pies_ogrodnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies ogrodnika
trans_list: cane dell'ortolano
sense:
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;


lexentry: pol/pies_policyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pies policyjny
trans_list: cane poliziotto
sense:
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby


lexentry: pol/piestrzenica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piestrzenica
trans_list: gyromitra
sense:
(mykologia, mykologiczny) Gyromitra Fr., rodzaj grzyba o ciemnobrązowym, pofałdowanym kapeluszu obejmujący wiele trujących gatunków;


lexentry: pol/pieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieta
trans_list: pietà
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki;


lexentry: pol/pietruszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietruszka
trans_list: prezzemolo
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;


lexentry: pol/pietyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pietyzm
trans_list: pietismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;


lexentry: pol/piewik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piewik
trans_list: cicala
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) duży latający owad z rodziny piewikowatych (Cicadidae Batsch), występujący w ciepłych krajach


lexentry: pol/piezoelektryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piezoelektryczny
trans_list: piezoelettrico
sense:
(fizyka, fizyczny) związany z piezoelektrycznością; wytwarzający, wzbudzający piezoelektryczność; poruszany, zasilany piezoelektrycznością


lexentry: pol/pień_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pień mózgu
trans_list: tronco encefalico
sense:
(anatomia, anatomiczny) dolna część mózgowia, która łączy mózg z rdzeniem kręgowym i kontroluje podstawowe, niezbędne życiowo funkcje


lexentry: pol/pieśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pieśń
trans_list: canto
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmento
sense:
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor


lexentry: pol/pigment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigment
trans_list: pigmento
sense:
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb


lexentry: pol/pigmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigmentacja
trans_list: pigmentazione
sense:
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach


lexentry: pol/pigułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigułka
trans_list: pillola anticoncezionale | pillola contraccettivo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny


lexentry: pol/pigułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigułka
trans_list: pillola
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie


lexentry: pol/pigwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pigwa
trans_list: mela cotogna
sense:
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;


lexentry: pol/pika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pika
trans_list: picca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;


lexentry: pol/pikinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pikinier
trans_list: picchiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy);


lexentry: pol/piksel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piksel
trans_list: pixel
sense:
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);


lexentry: pol/pilaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaster
trans_list: pilastro
sense:
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany;


lexentry: pol/pilates__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilates
trans_list: Pilates
sense:
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała;


lexentry: pol/pilaw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilaw
trans_list: pilaf
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;


lexentry: pol/pilnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnik
trans_list: lima
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;


lexentry: pol/pilnować_własnego_nosa__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilnować własnego nosa
trans_list: farsi i cavoli propri
sense:
(przenośnie, przenośnia) nie wtrącać się do cudzych spraw, dbać o swoje sprawy, zamiast zajmować się sprawami innych


lexentry: pol/pilot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pilot
trans_list: pilota
sense:
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem


lexentry: pol/pinakiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinakiel
trans_list: pinnacolo
sense:
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami;


lexentry: pol/pinasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinasa
trans_list: pinaccia
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) XVII-wieczny okręt żaglowy, często obecny w składzie flot wojennych;


lexentry: pol/pingwin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwin
trans_list: pinguino
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;


lexentry: pol/pingwiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwiny
trans_list: sfeniscidi
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Spheniscidae Bonaparte, rodzina ptaków z rzędu pingwinów (1.1)


lexentry: pol/pingwiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pingwiny
trans_list: sfeniscidi
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sphenisciformes Sharpe, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;


lexentry: pol/pinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pinia
trans_list: pino | pino domestico
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus pinea L., drzewo z rodziny sosnowatych, charakterystyczne dla krajów śródziemnomorskich;


lexentry: pol/piniata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piniata
trans_list: pentolaccia
sense:
(etnografia, etnograficzny) kula lub zabawka wypełniona słodyczami wykonywana tradycyjnie w krajach latynoskich w okresie Bożego Narodzenia i zawieszana pod sufitem, którą dzieci okładają kijem, aby dostać się do jej zawartości;


lexentry: pol/pion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pion
trans_list: colonna
sense:
(technologia, technika, techniczny) fragment sieci przewodów instalacji elektrycznej, wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej itp. przebiegający pionowo przez kondygnacje budynku


lexentry: pol/pionek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pionek
trans_list: pedone
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę


lexentry: pol/piorun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorun
trans_list: fulmine | folgore | saetta
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;


lexentry: pol/piorunochron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piorunochron
trans_list: parafulmine
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;


lexentry: pol/piosenka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piosenka
trans_list: canzone
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;


lexentry: pol/piperazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piperazyna
trans_list: piperazina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) heterocykliczny związek organiczny o wzorze sumarycznym C4H10N2;


lexentry: pol/pipeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pipeta
trans_list: pipetta
sense:
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;


lexentry: pol/piracić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: piracić
trans_list: pirateggiare
sense:
(potocznie, potoczny) niezgodnie z prawem kopiować, odtwarzać, lub rozpowszechniać pewne dzieło, utwór, program komputerowy lub inną własność intelektualną


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pirateria
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pirateria
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów


lexentry: pol/piractwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piractwo
trans_list: pirateria
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku


lexentry: pol/piramida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida
trans_list: piramide
sense:
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej


lexentry: pol/piramida_zapachowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piramida zapachowa
trans_list: piramide olfattiva
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) hierarchia nut zapachowych w perfumach, ułożona według ich intensywności i kolejności ulatniania się


lexentry: pol/pirat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat
trans_list: pirata | corsaro
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;


lexentry: pol/pirat_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirat drogowy
trans_list: pirata della strada
sense:
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla siebie i innych użytkowników drogi


lexentry: pol/piro-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: piro-
trans_list: piro- | pir-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą


lexentry: pol/piroksen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroksen
trans_list: pirosseno
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;


lexentry: pol/piroliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piroliza
trans_list: pirolisi
sense:
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;


lexentry: pol/pirostilpnit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirostilpnit
trans_list: pirostilpnite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;


lexentry: pol/pirotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirotechnika
trans_list: pirotecnica
sense:
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;


lexentry: pol/pirydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pirydyna
trans_list: piridina
sense:
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;


lexentry: pol/pisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pisarz
trans_list: scrittore
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;


lexentry: pol/piskorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piskorz
trans_list: cobite di stagno
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby (Misgurnus fossilis), o elastycznym, wydłużonym, obłym ciele, należącej do rodziny piskorzowatych (Cobitidae);


lexentry: pol/pismo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo
trans_list: scrittura
sense:
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;


lexentry: pol/pismo_klinowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pismo klinowe
trans_list: scrittura cuneiforme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) starożytny system pisma składający się z kombinacji znaków odciskanych na glinianych tabliczkach za pomocą rylca, powstały ok. IV tysiąclecia p.n.e. w Mezopotamii;


lexentry: pol/pistacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja
trans_list: pistacchio
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pistacia L., drzewo z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja właściwa
trans_list: pistacchio
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku pistacja właściwa (1.1)


lexentry: pol/pistacja_właściwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistacja właściwa
trans_list: pistacchio
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;


lexentry: pol/pistolet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistolet
trans_list: pistola
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie w kształcie pistoletu (1.1), np. do malowania, klejenia


lexentry: pol/pistolet_maszynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pistolet maszynowy
trans_list: pistola mitragliatrice
sense:
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,


lexentry: pol/piszczałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałka
trans_list: piffero
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument muzyczny w postaci długiej, wąskiej rurki z otworami z boku


lexentry: pol/piszczałkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piszczałkowy
trans_list: barra verticale
sense:
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami


lexentry: pol/pita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pita
trans_list: pane arabo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/pitaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitaja
trans_list: frutto del drago
sense:
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce;


lexentry: pol/pitekantrop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pitekantrop
trans_list: pitecantropo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;


lexentry: pol/piwotalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piwotalny
trans_list: centrale
sense:
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną;


lexentry: pol/pizza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pizza
trans_list: pizza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;


lexentry: pol/pióro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro
trans_list: piuma | penna
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;


lexentry: pol/pióro_i_wpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pióro i wpust
trans_list: ad incastro
sense:
(technologia, technika, techniczny) bezgwoździowe połączenie ciesielskie, w którym wypukły profil jednej części (pióro) wchodzi w zagłębienie (wpust) drugiej części


lexentry: pol/pięciolinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięciolinia
trans_list: pentagramma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych linii, który służy do zapisu muzyki;


lexentry: pol/piędź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piędź
trans_list: spanna
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);


lexentry: pol/piękniś_sułtanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękniś sułtanek
trans_list: ninfa del corbezzolo
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Charaxes jasius Linnaeus, gatunek motyla z rodziny rusałkowatych


lexentry: pol/piękno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piękno
trans_list: bellezza | bello
sense:
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;


lexentry: pol/piętro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piętro
trans_list: piano
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej


lexentry: pol/pięściak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pięściak
trans_list: bifacciale | amigdala
sense:
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny;


lexentry: pol/piła_łańcuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piła łańcuchowa
trans_list: motosega
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mechaniczne służące do cięcia drewna, wyposażone w obracający się łańcuch z zębami, który tnie materiał


lexentry: pol/piłka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka
trans_list: palla | pallone
sense:
(sport, sportowy) kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy


lexentry: pol/piłka_do_metalu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka do metalu
trans_list: seghetto per metalli
sense:
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów


lexentry: pol/piłka_nożna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka nożna
trans_list: calcio
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłka_ręczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłka ręczna
trans_list: pallamano | palla a mano
sense:
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/piłkarzyki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkarzyki
trans_list: calcio balilla | calciobalilla | calcio-balilla
sense:
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;


lexentry: pol/piłkowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: piłkowany
trans_list: dentellato
sense:
(botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami


lexentry: pol/piżmowół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: piżmowół
trans_list: bue muschiato
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;


lexentry: pol/placebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placebo
trans_list: placebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;


lexentry: pol/placek_ziemniaczany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placek ziemniaczany
trans_list: frittella di patate
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu;


lexentry: pol/placówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: placówka
trans_list: agenzia
sense:
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plafon
trans_list: plafond
sense:
(architektura, architektoniczny) sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym;


lexentry: pol/plafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plafon
trans_list: plafond
sense:
(sztuka) malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia


lexentry: pol/plagiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plagiator
trans_list: plagiario | plagiatore
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem


lexentry: pol/plamka_ślepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plamka ślepa
trans_list: punto cieco
sense:
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;


lexentry: pol/planeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planeta
trans_list: pianeta
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;


lexentry: pol/planetarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetarium
trans_list: planetario
sense:
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;


lexentry: pol/planetoida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planetoida
trans_list: planetoide
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach – od kilku metrów do czasem ponad 1000 km, obiegające gwiazdę centralną;


lexentry: pol/planista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: planista
trans_list: pianificatore
sense:
człowiek, który zajmuje się opracowywaniem planów gospodarczych danej instytucji lub przedsiębiorstwa


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: casa
sense:
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach


lexentry: pol/plansza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plansza
trans_list: tabellone
sense:
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu


lexentry: pol/plantan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plantan
trans_list: piantaggine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana skrobiowa banana, zdatnego do spożywania po obróbce termicznej


lexentry: pol/plask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plask
trans_list: colpire
sense:
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego


lexentry: pol/plastyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plastyczność
trans_list: duttilità
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) cecha bycia niezwykle barwnym, obrazowym, wyrazistym


lexentry: pol/plastyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plastyd
trans_list: plastidio
sense:
(botanika, botaniczny) organellum w cytoplazmie większości komórek roślinnych, które pełni podstawowe funkcje metaboliczne;


lexentry: pol/plastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plastyka
trans_list: plasticità
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) obrazowe przedstawienie postaci lub zdarzeń w utworze literackim


lexentry: pol/platan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: platan
trans_list: platano
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;


lexentry: pol/platynowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: platynowy
trans_list: platinato
sense:
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę


lexentry: pol/plazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazma
trans_list: plasma
sense:
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;


lexentry: pol/plazmodesma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plazmodesma
trans_list: plasmodesma
sense:
(biologia, biologiczny) (w cytologii, o komórce) połączenie dwóch stykających się ze sobą komórek, gdzie poprzez kanał międzybłonowy przenika siateczka śródplazmatyczna;


lexentry: pol/plaża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plaża
trans_list: spiaggia | arenile | lido
sense:
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;


lexentry: pol/plebania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebania
trans_list: canonica
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny


lexentry: pol/plebejusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebejusz
trans_list: plebeo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, grupy społecznej nie posiadającej szlachectwa


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebiscito
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uchwała podejmowana przez zgromadzenie plebejuszy pod przewodnictwem trybuna


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebiscito
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie mieszkańców jakiegoś terytorium w celu określenia jego przynależności państwowej;


lexentry: pol/plebiscyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plebiscyt
trans_list: plebiscito
sense:
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy


lexentry: pol/plemię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plemię
trans_list: tribù
sense:
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;


lexentry: pol/plemnikobójczy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: plemnikobójczy
trans_list: spermicida
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) powodujący uśmiercenie plemników


lexentry: pol/pleonazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleonazm
trans_list: pleonasmo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;


lexentry: pol/pleśń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pleśń
trans_list: muffa
sense:
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych;


lexentry: pol/plinta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plinta
trans_list: plinto
sense:
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej


lexentry: pol/plioceński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: plioceński
trans_list: pliocenico
sense:
(geologia, geologiczny) dotyczący pliocenu, związany z pliocenem, występujący lub powstały w pliocenie


lexentry: pol/pliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pliszka
trans_list: ballerina | cutrettola
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;


lexentry: pol/plotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plotka
trans_list: pettegolezzo | chicca
sense:
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;


lexentry: pol/plurale_tantum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plurale tantum
trans_list: plurale tantum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;


lexentry: pol/pluskwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwa
trans_list: cimice
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;


lexentry: pol/pluskwiak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluskwiak
trans_list: cimice
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;


lexentry: pol/pluszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pluszcz
trans_list: merlo acquaiolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Cinclus Borkhausen, rodzaj ptaka z rodziny pluszczy, spotykany w okolicach wartkich strumieni


lexentry: pol/plutokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plutokracja
trans_list: plutocrazia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi


lexentry: pol/plątanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: plątanina
trans_list: ragnatela
sense:
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg


lexentry: pol/po-__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po-
trans_list: post-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych określający późniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem


lexentry: pol/po__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: po
trans_list: dopo
sense:
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności


lexentry: pol/po_drodze__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: po drodze
trans_list: cammino fare | in via | per la strada | per via | strada fare
sense:
o miejscu tak, że bezproblemowe jest dotarcie do określonego miejsca na trasie między dwoma innymi punktami


lexentry: pol/po_włosku__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: po włosku
trans_list: all'italiana
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) w sposób przypisywany Włochom, typowy dla Włochów


lexentry: pol/pobieda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pobieda
trans_list: vitt<u>o</u>ria
sense:
(motoryzacja) samochód radzieckiej marki GAZ M-20 Pobieda popularnej na przełomie lat 40. i 50. XX w.


lexentry: pol/poborowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: poborowy
trans_list: coscritto
sense:
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej


lexentry: pol/pochodna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodna
trans_list: derivata
sense:
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu zmiany wartości funkcji i przyrostu zmiennej niezależnej tej funkcji, gdy przyrost ten dąży do określonej wartości;


lexentry: pol/pochodna_kierunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodna kierunkowa
trans_list: derivata direzionale
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja będąca iloczynem skalarnym gradientu pewnej funkcji wielu zmiennych i pewnego wektora, określająca tempo, z jakim zmienia się wartość tej funkcji w kierunku tego wektora;


lexentry: pol/pochodnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochodnia
trans_list: fiaccola | torcia
sense:
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;


lexentry: pol/pochrzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pochrzyn
trans_list: igname
sense:
(botanika, botaniczny) Dioscorea L., rodzaj tropikalnych pnączy z rodziny pochrzynowatych, wytwarzających jadalne (po obróbce termicznej) bulwy;


lexentry: pol/pocisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk
trans_list: proiettile | pallottola
sense:
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;


lexentry: pol/pocisk_manewrujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocisk manewrujący
trans_list: missile da crociera
sense:
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;


lexentry: pol/poczesny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: poczesny
trans_list: prominente
sense:
(książkowy) o wysokim poważaniu, będący u szczytu hierarchii ważności, też: świadczący o tych cechach


lexentry: pol/poczta_głosowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczta głosowa
trans_list: messaggeria vocale
sense:
(telekomunikacja) usługa sieci telefonicznych umożliwiająca dzwoniącemu nagranie wiadomości głosowej, a abonentowi późniejszy jej odbiór;


lexentry: pol/pocztówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pocztówka
trans_list: cartolina postale | cartolina
sense:
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;


lexentry: pol/poczucie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie
trans_list: senso
sense:
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś


lexentry: pol/poczucie_winy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczucie winy
trans_list: senso di colpa
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;


lexentry: pol/poczwarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczwarka
trans_list: crisalide | pupa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;


lexentry: pol/poczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poczytalność
trans_list: sanità
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem


lexentry: pol/początkujący__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: początkujący
trans_list: principiante
sense:
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podanie
trans_list: leggenda
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;


lexentry: pol/podanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podanie
trans_list: domanda
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) pismo osoby fizycznej lub prawnej (strony) powodujące wszczęcie postępowania administracyjnego lub podatkowego


lexentry: pol/podatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek
trans_list: imposta | imposizione | tassa
sense:
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy;


lexentry: pol/podatek_od_wartości_dodanej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podatek od wartości dodanej
trans_list: IVA
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość


lexentry: pol/podać_na_talerzu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podać na talerzu
trans_list: servire su un piatto d'argento
sense:
zapewnić komuś gotowy produkt lub usługę, tak że odbiorca nie musi się fatygować przygotowaniem przed skorzystaniem


lexentry: pol/podaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podaż
trans_list: offerta
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;


lexentry: pol/podbiał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podbiał
trans_list: farfara
sense:
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;


lexentry: pol/podburzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podburzać
trans_list: appassionare
sense:
wzbudzać w kimś wrogość i nakłaniać do czynnego sprzeciwu lub buntu przeciwko ustalonemu porządkowi, konkretnym osobom bądź instytucjom


lexentry: pol/podciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podciąg
trans_list: sottosequenza
sense:
(matematyka, matematyczny) ciąg utworzony z wybranych wyrazów danego ciągu bez zmiany ich kolejności


lexentry: pol/podczas__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: podczas
trans_list: durante
sense:
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności


lexentry: pol/podczaszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczaszy
trans_list: coppiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) nadworny urzędnik książęcy lub królewski próbujący napoje przed podaniem ich władcy; początkowo pomocnik albo zastępca cześnika;


lexentry: pol/podczerwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwień
trans_list: infrarosso
sense:
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;


lexentry: pol/podczerwony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podczerwony
trans_list: infrarosso
sense:
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi


lexentry: pol/poddasze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poddasze
trans_list: soffitta | solaio
sense:
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych


lexentry: pol/podejrzany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: podejrzany
trans_list: indiziato
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty


lexentry: pol/podfolder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podfolder
trans_list: sottocartella
sense:
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów


lexentry: pol/podgrzybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek
trans_list: boleto baio
sense:
(mykologia, mykologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzyb z rodziny borowikowatych z dawnego rodzaju Xerocomus;


lexentry: pol/podgrzybek_brunatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podgrzybek brunatny
trans_list: boleto baio
sense:
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Imleria badia, gatunek gatunek grzybów z rodziny borowikowatych;


lexentry: pol/podjazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podjazd
trans_list: rampa
sense:
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich


lexentry: pol/podkast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podkast
trans_list: podcast
sense:
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy


lexentry: pol/podlizywać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podlizywać się
trans_list: adulare
sense:
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii


lexentry: pol/podmiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podmiot
trans_list: soggetto
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś


lexentry: pol/podmorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podmorski
trans_list: sottomarino
sense:
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza


lexentry: pol/podnawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podnawka
trans_list: remora
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;


lexentry: pol/podnóżek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podnóżek
trans_list: pedana
sense:
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie


lexentry: pol/podobać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobać się
trans_list: piacere | aggradare | garbare
sense:
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym


lexentry: pol/podobieństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podobieństwo
trans_list: similarità
sense:
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;


lexentry: pol/podobno__modulant__1
sense_num: 01
written_rep: podobno
trans_list: presumibilmente
sense:
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje


lexentry: pol/podoficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podoficer
trans_list: graduato
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;


lexentry: pol/podologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podologia
trans_list: podologia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;


lexentry: pol/podpieracz_ścian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpieracz ścian
trans_list: violaciocca
sense:
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy


lexentry: pol/podprogowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podprogowy
trans_list: subliminale
sense:
znajdujący się pod progiem; mający wartość/ilość/natężenie itp. niższe niż poziom będący lub uznany za granicę czegoś


lexentry: pol/podpuszczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpuszczka
trans_list: caglio
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;


lexentry: pol/podpułkownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podpułkownik
trans_list: tenente colonnello
sense:
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;


lexentry: pol/podrodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrodzina
trans_list: sottofamiglia
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;


lexentry: pol/podrywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrywać
trans_list: rimorchiare | imbarcare
sense:
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić


lexentry: pol/podrząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podrząd
trans_list: sottordine
sense:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;


lexentry: pol/podróżniczek__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: podróżniczek
trans_list: pettazzurro
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;


lexentry: pol/podstrunnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podstrunnica
trans_list: tastiera
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w instrumentach strunowych: listwa z twardego drewna, nad którą są umieszczone struny;


lexentry: pol/podtorze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podtorze
trans_list: fondazione
sense:
(kolejnictwo) budowla geotechniczna będąca nasypem lub przekopem wraz z urządzeniami ją zabezpieczającymi i odwadniającymi, na której jest ułożona nawierzchnia toru kolejowego;


lexentry: pol/poduszka_powietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poduszka powietrzna
trans_list: airbag | cuscino salvavita
sense:
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;


lexentry: pol/podwzgórze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwzgórze
trans_list: ipotalamo
sense:
(anatomia, anatomiczny) kluczowa część mózgu, fragment międzymózgowia (położona pod wzgórzem), jeden z najważniejszych ośrodków regulacyjnych w organizmie, łączący układ nerwowy z układem dokrewnym, co warunkuje utrzymanie homeostazy


lexentry: pol/podwójny_podbródek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podwójny podbródek
trans_list: doppio mento | pappagorgia | sottomento
sense:
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominającą podbródek


lexentry: pol/podzbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podzbiór
trans_list: sottoinsieme
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru


lexentry: pol/podział__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podział
trans_list: divisione
sense:
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: pavimento
sense:
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże


lexentry: pol/podłoga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podłoga
trans_list: parte intera
sense:
(matematyka, matematyczny) popularna nazwa funkcji matematycznej, przyporządkowującej liczbie rzeczywistej x największą liczbę całkowitą nie większą od x;


lexentry: pol/podły__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: podły
trans_list: abbietto | vile
sense:
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę


lexentry: pol/podświadomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: podświadomość
trans_list: subconscio
sense:
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;


lexentry: pol/poemat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poemat
trans_list: poema
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji


lexentry: pol/poezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poezja
trans_list: poesia
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką


lexentry: pol/poganin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganin
trans_list: pagano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/poganka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: poganka
trans_list: grano saraceno
sense:
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)


lexentry: pol/pogaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pogaństwo
trans_list: paganesimo
sense:
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych


