# translation

lexentry: pol/globalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalista
trans_list: globaliste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik globalizmu; osoba popierająca integrację gospodarczą, polityczną i kulturową na skalę światową


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: mondialisation | globalisation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizm
trans_list: globalisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) globalizacja


lexentry: pol/globalna_wioska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalna wioska
trans_list: village global
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: réchauffement climatique
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globulka
trans_list: globule
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) obła porcja leku lub środka antykoncepcyjnego


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: globe
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: glose
sense:
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie


lexentry: pol/glosolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosolalia
trans_list: glossolalie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;


lexentry: pol/glottochronologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glottochronologia
trans_list: glottochronologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;


lexentry: pol/glukometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukometr
trans_list: glucomètre | glycomètre
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: glucose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/glutamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutamina
trans_list: glutamine
sense:
(biochemia, biochemiczny) endogenny aminokwas pełniący ważną rolę w funkcjonowaniu mięśni, układu odpornościowego i jelit


lexentry: pol/glutaminian_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutaminian sodu
trans_list: glutamate monosodique
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;


lexentry: pol/gluten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gluten
trans_list: gluten
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;


lexentry: pol/gmatwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: gmatwać
trans_list: brouiller
sense:
czynić coś trudnym do zrozumienia lub rozwiązania, czynić niejasnym, niezrozumiałym, powodować zamęt w czymś


lexentry: pol/gniady__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gniady
trans_list: alezan
sense:
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: groupe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gnilec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnilec
trans_list: loque
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) groźna, zakaźna choroba czerwiu pszczół i jedwabników


lexentry: pol/gnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostycyzm
trans_list: gnosticisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;


lexentry: pol/gnostyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostyczny
trans_list: gnostique
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: gnose
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: fumier
sense:
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: farfadet
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: gothique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/godziny_szczytu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: godziny szczytu
trans_list: heure de pointe
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg


lexentry: pol/gofr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gofr
trans_list: gaufre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;


lexentry: pol/goidelski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: goidelski
trans_list: gaélique
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący Goidelów, ich kultury i języków


lexentry: pol/gokart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gokart
trans_list: kart
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;


lexentry: pol/golem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: golem
trans_list: golem
sense:
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: tibia
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gondola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gondola
trans_list: gondole
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;


lexentry: pol/gong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gong
trans_list: gong
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;


lexentry: pol/goniometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goniometria
trans_list: goniométrie
sense:
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych


lexentry: pol/googol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: googol
trans_list: gogol
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100


lexentry: pol/gorbaczowowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gorbaczowowski
trans_list: gorbatchévien
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa


lexentry: pol/gorbusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorbusza
trans_list: saumon à bosse
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus gorbuscha Walbaum, anadromiczna ryba z rodziny łososiowatych;


lexentry: pol/gorgonzola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorgonzola
trans_list: gorgonzola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;


lexentry: pol/gorąca_stopka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorąca stopka
trans_list: pied-sabot
sense:
(fotografia) uchwyt znajdujący się w górnej części korpusu aparatu fotograficznego, na którym mocuje się zewnętrzną lampę błyskową, a czasem też odbiornik wężyka spustowego lub dyfuzor


lexentry: pol/gorączka_Lassa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorączka Lassa
trans_list: fièvre de Lassa
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: gospel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: ferme
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gospodarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarz
trans_list: maître de maison
sense:
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem


lexentry: pol/gourmand__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gourmand
trans_list: boulimique
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) określenie zapachu o nucie słodkich przypraw, głównie wanilii, ale również innych słodyczy, np. czekolady, karmelu, pralin, cukierków, waty cukrowej czy nawet gumy balonowej


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: verglas
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołąb_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb pocztowy
trans_list: pigeon voyageur
sense:
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;


lexentry: pol/gołąb_skalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb skalny
trans_list: biset
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych


lexentry: pol/gołąbek_wymiotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąbek wymiotny
trans_list: russule émétique
sense:
(mykologia, mykologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: de pigeon
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/gołębiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębiarz
trans_list: coucou
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;


lexentry: pol/gość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gość
trans_list: gars | mec | type
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej


lexentry: pol/goździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk
trans_list: clou de girofle | œillet
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;


lexentry: pol/goździk_ogrodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk ogrodowy
trans_list: œillet commun
sense:
(botanika, botaniczny) Dianthus caryophyllus, roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny goździkowatych;


lexentry: pol/gra_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra komputerowa
trans_list: jeu électronique
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;


lexentry: pol/gra_planszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra planszowa
trans_list: jeu de société
sense:
rodzaj gry towarzyskiej, w której gracze rywalizują lub współpracują, wykonując ruchy po ustalonej planszy lub planszach, zgodnie z określonymi zasadami


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: charme
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: râteau
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/gradient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gradient
trans_list: gradient
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu;


lexentry: pol/graf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graf
trans_list: comte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;


lexentry: pol/grafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafen
trans_list: graphène
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: graffiti
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: graphiques
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: graphite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafologia
trans_list: graphologie
sense:
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: rétroprojecteur
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/grajcar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grajcar
trans_list: croiseur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii;


lexentry: pol/gram-siła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram-siła
trans_list: gé
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi


lexentry: pol/gramatyka_opisowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatyka opisowa
trans_list: grammaire descriptive
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) neutralny opis stanu systemu językowego w jednej wyróżnionej epoce jego rozwoju;


lexentry: pol/gramatykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatykalizacja
trans_list: grammaticalisation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny)


lexentry: pol/gramofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramofon
trans_list: gramophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;


lexentry: pol/granat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granat
trans_list: grenat
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;


lexentry: pol/granatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatnik
trans_list: lance-grenade | lance-grenades
sense:
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: grenadier
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: bleu marine
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/grandilokwentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grandilokwentny
trans_list: grandiloquent
sense:
(książkowy) lub (przestarzałe, przestarzały) mający cechy grandilokwencji; przesadnie napuszony, wykwintny, górnolotny


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: prisme
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/granola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granola
trans_list: granola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;


lexentry: pol/grant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grant
trans_list: bourse
sense:
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium


lexentry: pol/granulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulka
trans_list: granule
sense:
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne


lexentry: pol/granulocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulocyt
trans_list: granulocyte
sense:
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: thymus
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratka
trans_list: aubaine
sense:
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie


lexentry: pol/gratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratyfikacja
trans_list: gratification
sense:
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.


lexentry: pol/grań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grań
trans_list: affleurement
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty


lexentry: pol/grażdanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grażdanka
trans_list: grajdanka
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;


lexentry: pol/grecyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grecyzm
trans_list: grécisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zwrot zapożyczony z języka greckiego, który został wprowadzony do innego języka


lexentry: pol/grecyzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grecyzować
trans_list: helléniser
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać greckość, przymuszać kogoś do zostania Grekiem, zmieniać coś na greckie


lexentry: pol/greenwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: greenwashing
trans_list: écoblanchiment | greenwashing
sense:
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;


lexentry: pol/grenadier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grenadier
trans_list: grenadier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;


lexentry: pol/griko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: griko
trans_list: griko
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt (dialekt języka greckiego lub język) używany przez italogreków


lexentry: pol/grill__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grill
trans_list: barbecue
sense:
przyjęcie na świeżym powietrzu, podczas którego przygotowywane i spożywane są potrawy z grilla (1.1-2)


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: agripper
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grizzly__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grizzly
trans_list: grizzli
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: tombeau
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/grochówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grochówka
trans_list: soupe aux pois
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;


lexentry: pol/grog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grog
trans_list: grog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) napój alkoholowy z mocnego trunku (zwykle araku lub rumu), rozcieńczonego gorącą wodą i osłodzonego, niekiedy ze smakowymi dodatkami;


lexentry: pol/gromnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromnica
trans_list: cierge
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/gronkowiec_złocisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gronkowiec złocisty
trans_list: staphylocoque doré
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Staphylococcus aureus Rosenbach, gatunek kulistej bakterii Gram-dodatniej tworzącej kolonie w kształcie gron, będącej komensalem ludzkiej mikroflory zasiedlającej skórę i górnych dróg oddechowych, potencjalnie chorobotwórczej


lexentry: pol/grono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grono
trans_list: grappe
sense:
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu i owocostanu złożony z osi głównej i odchodzących od niej osi bocznych


lexentry: pol/grossular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grossular
trans_list: grossulaire
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki kamień o żółtej lub zielonej barwie, zaliczany do gromady krzemianów i grupy granatów;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: pointe de flèche
sense:
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: grand-voile | gran'voile
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: grotesque
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;


lexentry: pol/growler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: growler
trans_list: growler
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²;


lexentry: pol/grubodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grubodziób
trans_list: gros-bec
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;


lexentry: pol/gruczoł_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł mlekowy
trans_list: glande mammaire
sense:
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;


lexentry: pol/grunge__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunge
trans_list: grunge
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;


lexentry: pol/grupa_docelowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa docelowa
trans_list: cible
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;


lexentry: pol/grupa_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa etniczna
trans_list: ethnie
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;


lexentry: pol/grupa_funkcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa funkcyjna
trans_list: groupe fonctionnel
sense:
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;


lexentry: pol/grupa_hydroksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa hydroksylowa
trans_list: groupe hydroxy
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_karboksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karboksylowa
trans_list: groupe carboxyle
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna, składająca się z jednego atomu węgla, dwóch atomów tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_karbonylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karbonylowa
trans_list: carbonyle
sense:
(chemia, chemiczny) grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu węgla i jednego atomu tlenu połączonych wiązaniem podwójnym;


lexentry: pol/grupa_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa krwi
trans_list: groupe sanguin
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych


lexentry: pol/grupa_nominalna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa nominalna
trans_list: groupe nominal
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny


lexentry: pol/grupa_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa śmierci
trans_list: groupe de la mort
sense:
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta


lexentry: pol/grusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grusza
trans_list: poirier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;


lexentry: pol/grynszpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grynszpan
trans_list: vert-de-gris
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;


lexentry: pol/grywalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywalizacja
trans_list: ludification
sense:
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania;


lexentry: pol/grywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywać
trans_list: acte
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas


lexentry: pol/grzbiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzbiet
trans_list: dos
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej


lexentry: pol/grzech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech
trans_list: péché
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;


lexentry: pol/grzech_pierworodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech pierworodny
trans_list: péché originel
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;


lexentry: pol/grzechotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotka
trans_list: hochet
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument perkusyjny z pojemnikiem zawierającego małe przedmioty wydającymi dźwięki przy potrząsaniu


lexentry: pol/grzechotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotnik
trans_list: serpent à sonnettes | crotale
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;


lexentry: pol/grzeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeczny
trans_list: courtois | poli | aimable
sense:
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości


lexentry: pol/grzeszyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeszyć
trans_list: pécher
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny


lexentry: pol/grzyb_atomowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzyb atomowy
trans_list: nuage atomique
sense:
(potocznie, potoczny) charakterystyczny, przypominający grzyba, kształt chmury dymu, pyłu i pary, która powstaje po wybuchu jądrowym (atomowym lub termojądrowym)


lexentry: pol/grzybnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybnia
trans_list: mycélium
sense:
(biologia, biologiczny) (mykologia, mykologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;


lexentry: pol/grzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywa
trans_list: crinière
sense:
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi


lexentry: pol/grzywacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: grzywacz
trans_list: palombe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba palumbus L., gatunek ptaka wędrownego z rodziny gołębiowatych o szarobrązowym upierzeniu, z dwiema wyraźnymi białymi plamami po bokach szyi oraz białymi pasami na skrzydłach;


lexentry: pol/grzywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywna
trans_list: amende
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/guanábana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guanábana
trans_list: corossol
sense:
(botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych;


lexentry: pol/gubernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gubernia
trans_list: goubernia
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;


lexentry: pol/gudźarati__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gudźarati
trans_list: gujarati
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;


lexentry: pol/gulden__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulden
trans_list: florin
sense:
(jednostka monetarna) obecna lub dawna waluta państw i obszarów o germańskich korzeniach, m.in. Holandii i jej terytoriów zależnych;


lexentry: pol/gulenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulenista
trans_list: güleniste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: gomme | gomme à effacer
sense:
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: élastique
sense:
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka


lexentry: pol/gupik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gupik
trans_list: guppy | poisson arc-en-ciel | poisson missionnaire | poisson-million
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: gourou
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: gourou
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;


lexentry: pol/guwernantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guwernantka
trans_list: gouvernante
sense:
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach


lexentry: pol/guzdrać_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: guzdrać się
trans_list: lambiner
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) robić coś powoli, wykonywać czynność przez dłuższy czas, niż powinna zajmować


lexentry: pol/guziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec
trans_list: phacochère
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;


lexentry: pol/gwardia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardia
trans_list: garde
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących


lexentry: pol/gwardian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardian
trans_list: boss
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;


lexentry: pol/gwasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwasz
trans_list: gouache
sense:
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;


lexentry: pol/gwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwałt
trans_list: viol
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;


lexentry: pol/gwelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwelf
trans_list: Guelfe
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gwiazda_Dawida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda Dawida
trans_list: étoile de David
sense:
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: étoile | astre | vedette
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: étoile | star
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku


lexentry: pol/gwiazda_betlejemska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda betlejemska
trans_list: poinsettia
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/gwiazda_filmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda filmowa
trans_list: star de cinéma
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;


lexentry: pol/gwiazda_spadająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda spadająca
trans_list: étoile filante
sense:
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej


lexentry: pol/gwint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwint
trans_list: filet | filetage
sense:
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek


lexentry: pol/gwoli__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: gwoli
trans_list: à cause de
sense:
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania


lexentry: pol/gwóźdź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwóźdź
trans_list: clou
sense:
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;


lexentry: pol/gyoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyoza
trans_list: gyoza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński pierożek z mięsnym farszem; potrawa o chińskiej proweniencji


lexentry: pol/gyros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyros
trans_list: gyros
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;


lexentry: pol/gytia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gytia
trans_list: boue
sense:
(geologia, geologiczny) muł jeziorny powstający na dnie jezior ze szczątków organicznych, głównie planktonu;


lexentry: pol/gzyms__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gzyms
trans_list: corniche
sense:
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;


lexentry: pol/góralek_abisyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek abisyński
trans_list: daman des rochers
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański;


lexentry: pol/góralek_przylądkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek przylądkowy
trans_list: daman des rochers
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/górnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górnictwo
trans_list: extraction minier | exploitation minière
sense:
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;


lexentry: pol/górować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: górować
trans_list: aboutir à
sense:
(astronomia, astronomiczny) przechodząc przez płaszczyznę południka niebieskiego, znajdować się najwyżej nad horyzontem


lexentry: pol/gównoburza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gównoburza
trans_list: tollé
sense:
(środowiskowy) (grubiański, grubiańsko) zażarta dyskusja, w której argumenty merytoryczne nie mają znaczenia


lexentry: pol/gąbczasta_encefalopatia_bydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbczasta encefalopatia bydła
trans_list: encéphalopathie spongiforme bovine | ESB
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę


lexentry: pol/gąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbka
trans_list: éponge
sense:
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;


lexentry: pol/gąbki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbki
trans_list: ivrogne
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Porifera Grant, typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych, obejmujący około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków;


lexentry: pol/gągołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gągołek
trans_list: garrot albéole
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: chenille
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: chenille
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie


lexentry: pol/gąszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąszcz
trans_list: chutney
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos pochodzenia indyjskiego, owocowo-warzywny, na bazie octu lub wina, często z dodatkiem rodzynek, śliwek lub fig


lexentry: pol/gęba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęba
trans_list: trogne
sense:
(potocznie, potoczny) niezgodny ze stanem faktycznym sposób, w jaki ktoś lub coś jest odbierane i oceniane; fałszywy wizerunek


lexentry: pol/gęgawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęgawa
trans_list: oie cendrée
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;


lexentry: pol/gęsia_skórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęsia skórka
trans_list: chair de poule
sense:
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;


lexentry: pol/gęstość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość
trans_list: densité
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości


lexentry: pol/gęstość_zaludnienia__związek_wyrazów__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość zaludnienia
trans_list: densité de population
sense:
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;


lexentry: pol/gęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęś
trans_list: oie
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona


lexentry: pol/gładzica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gładzica
trans_list: carrelet
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;


lexentry: pol/głasnost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głasnost
trans_list: glasnost
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;


lexentry: pol/głaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głaz
trans_list: boulder
sense:
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;


lexentry: pol/głodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głodówka
trans_list: grève de la faim
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) metoda samoleczenia, której celem jest oczyszczenie organizmu z toksyn i pozbycie się nadmiaru tkanki tłuszczowej, polegająca na nieprzyjmowaniu pokarmów


lexentry: pol/głos_wołającego_na_puszczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głos wołającego na puszczy
trans_list: crie
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) czyjeś bezskuteczne apele, nawoływania, daremne rady, słowa nieznajdujące oddźwięku ani posłuchu, zlekceważone


lexentry: pol/głoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głoska
trans_list: phone
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: tête | front
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/głowa_rodziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa rodziny
trans_list: chef de famille
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie


lexentry: pol/głośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnik
trans_list: haut-parleur
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;


lexentry: pol/głośnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnikowy
trans_list: baffle
sense:
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników


lexentry: pol/głupawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupawka
trans_list: hilarité
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej


lexentry: pol/głupota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupota
trans_list: bêtise | stupidité
sense:
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia


lexentry: pol/głuptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głuptak
trans_list: fou de Bassan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: aubépine
sense:
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: aubépine
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów


lexentry: pol/główszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główszczyzna
trans_list: prix du sang
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego


lexentry: pol/głęboki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głęboki
trans_list: profond
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu


lexentry: pol/głębokie_gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głębokie gardło
trans_list: gorge profonde
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (seksuologia, seksuologiczny) forma fellatio polegająca na wzięciu wzwiedzionego penisa w całości do jamy ustnej i gardła;


lexentry: pol/gżel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gżel
trans_list: Gzhélien
sense:
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;


lexentry: pol/h-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: h-moll
trans_list: si mineur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)


lexentry: pol/habilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: habilitacja
trans_list: habilitation
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;


lexentry: pol/hacjenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hacjenda
trans_list: hacienda
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;


lexentry: pol/hackathon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hackathon
trans_list: hackathon
sense:
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;


lexentry: pol/hadeik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadeik
trans_list: Hadéen
sense:
(geologia, geologiczny) nieformalny eon będący okresem od powstania Ziemi do czasu uformowania się skorupy ziemskiej;


lexentry: pol/hadis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadis
trans_list: hadith
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;


lexentry: pol/hadżdż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadżdż
trans_list: hajj
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;


lexentry: pol/haftka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haftka
trans_list: agrafe et porte
sense:
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/hagiografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiografia
trans_list: hagiographie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;


lexentry: pol/hagiograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiograficzny
trans_list: hagiographique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych


lexentry: pol/hagiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiologia
trans_list: hagiologie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego


lexentry: pol/hagioskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagioskop
trans_list: hagioscope
sense:
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie


lexentry: pol/haiku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haiku
trans_list: haïku
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: cracker
sense:
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: hacker
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;


lexentry: pol/haktywista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haktywista
trans_list: hacktiviste
sense:
osoba wynajdująca słabe punkty w systemach komputerowych, aby poinformować o nich właściciela[potrzebne źródło]


lexentry: pol/haktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haktywizm
trans_list: hacktivisme
sense:
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;


lexentry: pol/halabarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabarda
trans_list: hallebarde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;


lexentry: pol/halabardnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabardnik
trans_list: hallebardier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę


lexentry: pol/halal__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: halal
trans_list: halal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)


lexentry: pol/halibut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halibut
trans_list: flétan
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;


lexentry: pol/halloumi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halloumi
trans_list: halloumi
sense:
(mleczarstwo) (spożywczy) cypryjski ser wytwarzany z mleka owczego lub mieszanki mleka owczego, koziego i krowiego;


lexentry: pol/halluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halluks
trans_list: oignon
sense:
(medycyna, medyczny) deformacja stopy polegająca na bocznym odchyleniu dużego palca (palucha) w stronę pozostałych palców, często z uwypukleniem stawu śródstopno-paliczkowego


lexentry: pol/halo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: halo-
trans_list: halo-
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) pierwszy element słów złożonych oznaczający związek drugiego członu z solą, chlorkiem sodu


lexentry: pol/halucynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynacja
trans_list: hallucination
sense:
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;


lexentry: pol/halucynogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynogen
trans_list: hallucinogène
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje


lexentry: pol/haluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haluks
trans_list: oignon
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;


lexentry: pol/hamburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamburger
trans_list: hamburger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;


lexentry: pol/handel_ludźmi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handel ludźmi
trans_list: trafic d'êtres humains
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;


lexentry: pol/handicapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handicapizm
trans_list: capacitisme | validisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;


lexentry: pol/hang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hang
trans_list: accrocher
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;


lexentry: pol/hangar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hangar
trans_list: hangar
sense:
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);


lexentry: pol/hanza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hanza
trans_list: Hanse
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków;


lexentry: pol/hapaks_legomenon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hapaks legomenon
trans_list: hapax legomenon | hapax
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;


lexentry: pol/haploid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haploid
trans_list: haploïde
sense:
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;


lexentry: pol/haplologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplologia
trans_list: haplologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;


lexentry: pol/haplotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplotyp
trans_list: haplotype
sense:
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;


lexentry: pol/happening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: happening
trans_list: happening
sense:
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;


lexentry: pol/haptyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: haptyczny
trans_list: haptique
sense:
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp.


lexentry: pol/harakiri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harakiri
trans_list: hara-kiri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha


lexentry: pol/harcownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harcownik
trans_list: escarmoucheur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednostka tymczasowo odłączona od armii w celu staczania potyczek


lexentry: pol/hardkodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hardkodować
trans_list: renseigner en dur
sense:
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)


lexentry: pol/harira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harira
trans_list: harira
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska rozgrzewająca zupa mięsno-warzywna na bazie ciecierzycy;


lexentry: pol/harissa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harissa
trans_list: harissa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;


lexentry: pol/harmonijka_ustna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harmonijka ustna
trans_list: harmonica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: harpie
sense:
(mitologia, mitologiczny) złośliwy starogrecki kobiecy demon wichru i burzy, w ptasiej postaci porywający dusze zmarłych i będący narzędziem kary bogów wobec ludzi;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: harpie
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Harpia harpyja, duży ptak drapieżny z latynoamerykańskiej strefy tropikalnej;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: harpie
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta okrutna, wyrachowana, istota drapieżna, nienasycona; także osoba natarczywa, natrętna, namolna, nękająca, udręczająca sobą kogoś


lexentry: pol/harpun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpun
trans_list: harpon
sense:
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;


lexentry: pol/hartować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hartować
trans_list: caractère
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie


lexentry: pol/hashtag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hashtag
trans_list: hashtag
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;


lexentry: pol/haubica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haubica
trans_list: obusier
sense:
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;


lexentry: pol/hausa__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: hausa
trans_list: haoussa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej;


lexentry: pol/heban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heban
trans_list: ébène
sense:
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;


lexentry: pol/hebanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebanowiec
trans_list: plaqueminier
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj drzew z rodziny hebankowatych, o ciemnej a nawet czarnej korze


lexentry: pol/heblować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: heblować
trans_list: raboter
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię drewna za pomocą heblarki lub heblu ręcznego


lexentry: pol/hebraizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebraizm
trans_list: hébraïsme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego;


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: alouette
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: agitation
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki


lexentry: pol/hedonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hedonizm
trans_list: hédonisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia


lexentry: pol/hegemon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemon
trans_list: hégémon
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi


lexentry: pol/hegemonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemonia
trans_list: hégémonie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś


lexentry: pol/hejter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejter
trans_list: haïsseur
sense:
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem


lexentry: pol/hekatomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hekatomba
trans_list: hécatombe
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;


lexentry: pol/hektar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hektar
trans_list: hectare
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);


lexentry: pol/hekto-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hekto-
trans_list: hecto-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 10² (sto) razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/helio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: helio-
trans_list: hélio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym


lexentry: pol/heliocentryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heliocentryczny
trans_list: héliocentrique
sense:
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia


lexentry: pol/heliograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliograf
trans_list: héliographe
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;


lexentry: pol/heliosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliosfera
trans_list: héliosphère
sense:
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego;


lexentry: pol/helisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helisa
trans_list: hélice
sense:
(geometria) skręcona krzywa przestrzenna przypominająca sprężynę lub gwint śruby, o stałym promieniu i równomiernym nachyleniu zwojów względem osi


lexentry: pol/hellenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hellenista
trans_list: helléniste
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki


lexentry: pol/helota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helota
trans_list: ilote
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty


lexentry: pol/hematolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematolog
trans_list: hématologue
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego


lexentry: pol/hemiceluloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemiceluloza
trans_list: hémicellulose
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;


lexentry: pol/hemodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemodynamika
trans_list: hémodynamique
sense:
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych


lexentry: pol/hemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemoglobina
trans_list: hémoglobine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu


lexentry: pol/hemostaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemostaza
trans_list: hémostase
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) proces fizjologicznej równowagi, dzięki któremu organizm zatrzymuje krwawienie po uszkodzeniu naczynia krwionośnego i utrzymuje płynność krwi w naczyniach, gdy są one nieuszkodzone


lexentry: pol/henna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henna
trans_list: henné
sense:
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;


lexentry: pol/henoteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henoteizm
trans_list: hénothéisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) występowanie bóstwa naczelnego w religii politeistycznej, którego wyłączna cześć z czasem przeradza się w religię monoteistyczną;


lexentry: pol/henr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henr
trans_list: henry
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;


lexentry: pol/heparyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heparyna
trans_list: héparine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;


lexentry: pol/hepatolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hepatolog
trans_list: hépatologue
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych


lexentry: pol/hepatotoksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hepatotoksyczność
trans_list: hépatotoxicité
sense:
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby


lexentry: pol/heptarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptarchia
trans_list: heptarchie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii


lexentry: pol/heptatonika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptatonika
trans_list: échelle heptatonique
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy


lexentry: pol/herajon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herajon
trans_list: héraion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) świątynia grecka, miejsce kultu Hery;


lexentry: pol/herbaciany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: herbaciany
trans_list: de thé
sense:
mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: théier
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: biscuit | petit four
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/herbicyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbicyd
trans_list: herbicide
sense:
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;


lexentry: pol/herezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezja
trans_list: hérésie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;


lexentry: pol/herezjarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezjarcha
trans_list: hérésiarque
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;


lexentry: pol/heroina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroina
trans_list: héroïne
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;


lexentry: pol/heroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroizm
trans_list: héroïsme
sense:
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: héraut
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: héraut
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy


lexentry: pol/herstoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herstoria
trans_list: herstory
sense:
(socjologia, socjologiczny) (historia, historyczny, historycznie) treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;


lexentry: pol/heterocykliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterocykliczny
trans_list: hétérocyclique
sense:
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;


lexentry: pol/heterodoksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heterodoksja
trans_list: hétérodoxie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;


lexentry: pol/hetycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hetycki
trans_list: hittite
sense:
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii


lexentry: pol/hetytologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetytologia
trans_list: hittitologie
sense:
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów


lexentry: pol/heurystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heurystyka
trans_list: heuristique
sense:
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;


lexentry: pol/hełmiatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hełmiatka
trans_list: nette rousse
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;


lexentry: pol/hiacynt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiacynt
trans_list: hyacinthe
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej;


lexentry: pol/hibernacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hibernacja
trans_list: hibernation
sense:
(biologia, biologiczny) stan fizjologiczny głębokiego uśpienia, w który zapadają niektóre zwierzęta w odpowiedzi na niesprzyjające warunki środowiskowe, szczególnie zimą


lexentry: pol/hibernacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hibernacja
trans_list: hibernation
sense:
(informatyka, informatyczny) oszczędzający energię tryb pracy komputera, w którym zapisuje on stan systemu (RAM) na dysk i całkowicie się wyłącza — po ponownym uruchomieniu wraca do poprzedniego stanu


lexentry: pol/hidżab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hidżab
trans_list: hijab
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;


lexentry: pol/hienołak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hienołak
trans_list: hyène-garou
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka


lexentry: pol/hierarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierarchia
trans_list: hiérarchie
sense:
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;


lexentry: pol/hierofant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierofant
trans_list: hiérophante
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnej Grecji, który wprowadzał adeptów w tajniki kultu misteryjnego


lexentry: pol/higroskopijny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: higroskopijny
trans_list: hygroscopique
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej


lexentry: pol/hinduizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hinduizm
trans_list: hindouisme
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/hindutwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hindutwa
trans_list: hindutva
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna hinduska ideologia populistyczno-nacjonalistyczna


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip hop
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: hip hop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu


lexentry: pol/hip-hopowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hopowy
trans_list: hip hop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) (odzieżownictwo) dotyczący hip-hopu


lexentry: pol/hiper-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hiper-
trans_list: hyper-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś


lexentry: pol/hiperamonemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperamonemia
trans_list: hyperammoniémie
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbole
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: hyperbole
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;


lexentry: pol/hipercholesterolemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipercholesterolemia
trans_list: hypercholestérolémie
sense:
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone ponad normę stężenie cholesterolu we krwi;


lexentry: pol/hiperestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperestezja
trans_list: hyperesthésie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;


lexentry: pol/hipergamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipergamia
trans_list: hypergamie
sense:
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków


lexentry: pol/hiperlipidemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperlipidemia
trans_list: hyperlipémie
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;


lexentry: pol/hipermarket__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipermarket
trans_list: hypermarché
sense:
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;


lexentry: pol/hiperonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperonim
trans_list: hyperonyme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;


lexentry: pol/hiperpoprawność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpoprawność
trans_list: hypercorrection
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);


lexentry: pol/hiperpłaszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpłaszczyzna
trans_list: hyperplan
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni;


lexentry: pol/hiperrzeczywistość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperrzeczywistość
trans_list: hyperréalité
sense:
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;


lexentry: pol/hiperseksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperseksualność
trans_list: hypersexualité
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;


lexentry: pol/hipersomnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipersomnia
trans_list: hypersomnie
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;


lexentry: pol/hipersześcian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipersześcian
trans_list: hypercube
sense:
(geometria) figura geometryczna będąca uogólnieniem sześcianu dla przestrzeni o n wymiarach, konstruowana przez połączenie dwóch punktów odległych od siebie w przestrzeni o określoną długość i powtórzenie tego procesu w sumie n razy, za każdym razem łącząc powstałe figury tak, że odpowiadające sobie równoległe pary wierzchołków w figurach są od siebie odległe o tę samą długość;


lexentry: pol/hipertekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekst
trans_list: hypertexte
sense:
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;


lexentry: pol/hipertekstowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekstowy
trans_list: hypertextuel
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z takim sposobem zapisania danych w dokumencie elektronicznym, który polega na zastosowaniu połączeń fragmentów tekstu z innymi elementami tego dokumentu albo z innym dokumentem i umożliwia odbiorcy tekstu swobodne przechodzenie między nimi


lexentry: pol/hipertermia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertermia
trans_list: hyperthermie
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;


lexentry: pol/hiperłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperłącze
trans_list: ajouter un lien (vers)
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;


lexentry: pol/hipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipis
trans_list: hippie
sense:
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.


lexentry: pol/hipoalergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoalergiczny
trans_list: hypoallergénique
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii


lexentry: pol/hipochondria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipochondria
trans_list: hypocondrie
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości


lexentry: pol/hipodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipodrom
trans_list: hippodrome
sense:
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta


lexentry: pol/hipoglikemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoglikemia
trans_list: hypoglycémie
sense:
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej


lexentry: pol/hipokamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokamp
trans_list: hippocampe
sense:
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;


lexentry: pol/hipokryzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokryzja
trans_list: hypocrisie
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;


lexentry: pol/hiponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponim
trans_list: hyponyme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;


lexentry: pol/hiponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponimia
trans_list: hyponymie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;


lexentry: pol/hipoteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteka
trans_list: hypothèque
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;


lexentry: pol/histamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histamina
trans_list: histamine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon tkankowy i neuroprzekaźnik, heterocykliczna amina biogenna, organiczny związek chemiczny wytwarzany głównie przez komórki tuczne i bazofile, uczestniczący w reakcjach alergicznych, procesach zapalnych oraz w regulacji funkcji żołądka i układu nerwowego


lexentry: pol/histogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histogram
trans_list: histogramme
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;


lexentry: pol/historiozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: historiozofia
trans_list: philosophie de l'histoire
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;


lexentry: pol/histrion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histrion
trans_list: histrion
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) średniowieczny wędrowny aktor posługujący się pantomimą, gestem, tańcem, kostiumami itp.;


lexentry: pol/histydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histydyna
trans_list: histidine
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas białkowy o charakterze zasadowym, względnie egzogenny, prekursor histaminy:


lexentry: pol/hitlerowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hitlerowski
trans_list: hitlérien
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców


lexentry: pol/hitleryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hitleryzm
trans_list: hitlérisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/hoacyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoacyn
trans_list: hoazin
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Opisthocomus hoazin Müller, gatunek średniej wielkości tropikalnych ptaków z rodziny hoacynów;


lexentry: pol/hobbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hobbit
trans_list: hobbit
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;


lexentry: pol/hodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodować
trans_list: élever | cultiver
sense:
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania


lexentry: pol/hodowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodowla
trans_list: élevage
sense:
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;


lexentry: pol/hogan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hogan
trans_list: hogan-Navajo
sense:
(architektura, architektoniczny) (etnografia, etnograficzny) rodzaj chaty Indian z plemienia Nawahów;


lexentry: pol/hokej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hokej
trans_list: hockey
sense:
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/hol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hol
trans_list: hall
sense:
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.


lexentry: pol/holding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holding
trans_list: holding
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm


lexentry: pol/holendrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: holendrować
trans_list: dessiner
sense:
(rzadki, rzadko używany) (sport, sportowy) jeździć na łyżwach, zataczając koła, łuki, zakreślając esowate linie


lexentry: pol/hollywoodzki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hollywoodzki
trans_list: hollywoodien
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)


lexentry: pol/hologram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hologram
trans_list: hologramme
sense:
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe


lexentry: pol/holokaust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holokaust
trans_list: holocauste
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust


lexentry: pol/holonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holonim
trans_list: holonyme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;


lexentry: pol/holownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holownik
trans_list: remorqueur
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;


lexentry: pol/homar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homar
trans_list: homard
sense:
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;


lexentry: pol/homilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homilia
trans_list: homélie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;


lexentry: pol/homofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofon
trans_list: homophone
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homophonie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: homophonie
sense:
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament


lexentry: pol/homonacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonacjonalizm
trans_list: homonationalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozytywne powiązanie osób LGBT i/lub ich praw z ideologią nacjonalistyczną;


lexentry: pol/homonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonim
trans_list: homonyme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu


lexentry: pol/homunkulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homunkulus
trans_list: homoncule
sense:
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików


lexentry: pol/hoodoo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoodoo
trans_list: cheminée de fée
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór afroamerykańskich, synkretycznych wierzeń ludowych praktykowanych głównie na południu USA;


lexentry: pol/hoplita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoplita
trans_list: hoplite
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;


lexentry: pol/horda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horda
trans_list: horde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich


lexentry: pol/hormon_stresu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hormon stresu
trans_list: hormone du stress
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji


lexentry: pol/horror_punk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horror punk
trans_list: horror punk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru;


lexentry: pol/horyzont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont
trans_list: horizon
sense:
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;


lexentry: pol/horyzont_zdarzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont zdarzeń
trans_list: horizon des événements
sense:
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;


lexentry: pol/hosanna__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: hosanna
trans_list: hosanna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;


lexentry: pol/hostessa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostessa
trans_list: accompagnateur
sense:
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.


lexentry: pol/hostia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostia
trans_list: hostie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;


lexentry: pol/hot-dog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hot-dog
trans_list: hot-dog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;


lexentry: pol/hotelarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotelarstwo
trans_list: hôtellerie | industrie hôtelière
sense:
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;


lexentry: pol/hotspot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotspot
trans_list: point chaud
sense:
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;


lexentry: pol/hołdownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołdownik
trans_list: affluent
sense:
(historia, historyczny, historycznie) władca lub państwo składający hołd poddańczy i płacące trybut innemu władcy czy państwu


lexentry: pol/hołodomor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: hołodomor
trans_list: Holodomor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej;


lexentry: pol/hołota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołota
trans_list: racaille | populace
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: comté
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: comté
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych


lexentry: pol/hub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hub
trans_list: commutateur
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia;


lexentry: pol/huba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huba
trans_list: polypore
sense:
(potocznie, potoczny) (mykologia, mykologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik


lexentry: pol/hugenot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hugenot
trans_list: huguenot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;


lexentry: pol/huk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huk
trans_list: boum
sense:
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: lourdaud
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ średniowiecznego dużego żaglowca północnoeuropejskiego z XV–XVI wieku, używanego do celów handlowych i wojennych; odmiana karaki;


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: houlque
sense:
(marynarka) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: humanisme
sense:
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością


lexentry: pol/hummus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hummus
trans_list: houmous | hommos | hoummous | houmos | hummus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: humoresque
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: humoresque
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia


lexentry: pol/huragan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huragan
trans_list: ouragan
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;


lexentry: pol/hurdycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurdycja
trans_list: hourd
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, drewniany ganek lub kryta galeria z otworami strzelniczymi w podłodze, zabudowana w postaci występu na murach obronnych;


lexentry: pol/hurt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurt
trans_list: vente en gros
sense:
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym


lexentry: pol/hurysa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurysa
trans_list: houri
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;


lexentry: pol/husytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: husytyzm
trans_list: hussitisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;


lexentry: pol/hutnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutnictwo
trans_list: métallurgie
sense:
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;


lexentry: pol/hybryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybryda
trans_list: hybride
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;


lexentry: pol/hydrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrant
trans_list: hydrant | bouche d'incendie
sense:
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;


lexentry: pol/hydraulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulik
trans_list: plombier
sense:
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania


lexentry: pol/hydraulika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulika
trans_list: hydraulique
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;


lexentry: pol/hydrazyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrazyna
trans_list: hydrazine
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwna, łatwopalna ciecz o zapachu podobnym do amoniaku, wykorzystywana jako paliwo rakietowe


lexentry: pol/hydroborowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroborowanie
trans_list: hydroboration
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny;


lexentry: pol/hydroelektryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroelektryczny
trans_list: hydroélectrique
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody


lexentry: pol/hydrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofon
trans_list: hydrophone
sense:
(technologia, technika, techniczny) mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach;


lexentry: pol/hydrogeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrogeologia
trans_list: hydrogéologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi


lexentry: pol/hydroksy-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: hydroksy-
trans_list: hydroxy-
sense:
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;


lexentry: pol/hydroksylowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroksylowy
trans_list: hydroxyle
sense:
(chemia, chemiczny) dotyczący połączenia chemicznego, w którym atom tlenu połączony jest z atomem wodoru


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: hydrologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hydroponika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroponika
trans_list: hydroponie
sense:
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;


lexentry: pol/hydrosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrosfera
trans_list: hydrosphère
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: hymne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/iberyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iberyjski
trans_list: ibérique
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii


lexentry: pol/ibuprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ibuprofen
trans_list: ibuprofène
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego


lexentry: pol/ichtiozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ichtiozaur
trans_list: ichthyosaure
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Ichthyosaurus, rodzaj wymarłego gada morskiego, który żył w erze mezozoicznej (od triasu do kredy) i przypominał ryby lub delfiny;


lexentry: pol/id__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: id
trans_list: ça
sense:
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)


lexentry: pol/idarubicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idarubicyna
trans_list: idarubicine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: identification
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideogram
trans_list: idéogramme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: idéologie
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: idiotisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/idy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idy
trans_list: ides
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca;


lexentry: pol/iftar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iftar
trans_list: iftar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny;


lexentry: pol/iglicznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iglicznia
trans_list: syngnathe
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;


lexentry: pol/ignacjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ignacjański
trans_list: ignatien | ignacien
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do duchowości świętego Ignacego Loyoli, związany z duchowością świętego Ignacego Loyoli


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Jeux olympiques
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: aiguille
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: aiguille
sense:
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icône
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: icône
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ikonoklasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklasta
trans_list: iconoclaste
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeciwnik kultu obrazów, wizerunków i figur religijnych


lexentry: pol/ikonoklazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklazm
trans_list: iconoclasme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;


lexentry: pol/ikonostas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonostas
trans_list: iconostase
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;


lexentry: pol/iluminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluminacja
trans_list: illumination
sense:
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu


lexentry: pol/ilustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustracja
trans_list: illustration
sense:
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;


lexentry: pol/ilustrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustrować
trans_list: illustrer
sense:
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: illusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: étau
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imago
trans_list: imago
sense:
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: gingembre
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: gingembre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: participe passé
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: participe
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy przeszły
trans_list: participe passé
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako cel innej czynności, która została wykonana na podmiocie przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_współczesny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy współczesny
trans_list: gérondif
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imipenem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imipenem
trans_list: imipénem
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym;


lexentry: pol/imitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imitacja
trans_list: imitation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;


lexentry: pol/imię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imię
trans_list: nom
sense:
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;


lexentry: pol/immanentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: immanentny
trans_list: immanent
sense:
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: immunité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immunizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunizacja
trans_list: immunisation
sense:
(medycyna, medyczny) uzyskiwanie odporności na chorobotwórczy patogen poprzez pobudzanie mechanizmów odpornościowych organizmu;


lexentry: pol/immuno-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: immuno-
trans_list: immuno-
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odpornością


lexentry: pol/immunoglobulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoglobulina
trans_list: immunoglobuline
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko produkowane przez komórki układu odpornościowego w kontakcie z różnymi związkami chemicznymi;


lexentry: pol/immunomodulator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunomodulator
trans_list: immunomodulateur
sense:
(medycyna, medyczny) środek stosowany w procesie immunomodulacji, który aktywizuje mechanizmy odporności nieswoistej i prowadzi do regulacji odpowiedzi zapalnej organizmu, a w konsekwencji do spadku liczby infekcji


lexentry: pol/immunosupresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunosupresja
trans_list: immunosuppression
sense:
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;


lexentry: pol/immunoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoterapia
trans_list: immunothérapie
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;


lexentry: pol/impaktyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impaktyt
trans_list: impactite
sense:
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył;


lexentry: pol/impanacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impanacja
trans_list: impanation
sense:
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji;


lexentry: pol/impeachment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impeachment
trans_list: impeachment
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;


lexentry: pol/impedancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impedancja
trans_list: impédance
sense:
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: royal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: impérialiste
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: impérialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: impérialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli


lexentry: pol/implant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant
trans_list: implant
sense:
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;


lexentry: pol/implant_ślimakowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant ślimakowy
trans_list: implant cochléaire
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne wszczepiane w ślimak u osób niesłyszących i niedosłyszących pozwalające na częściowe odzyskanie słuchu;


lexentry: pol/implozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implozja
trans_list: implosion
sense:
nagłe, dynamiczne zniszczenie struktury przez napór z zewnątrz, prowadzące do jej zapadnięcia się do środka


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: importation
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impregnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnacja
trans_list: imprégnation
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycanie materiału innym środkiem, by zmienić jego właściwości fizyczne lub chemiczne, np. w celu zabezpieczenia


lexentry: pol/impregnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnować
trans_list: imprégner
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycać materiał specjalną substancją w celu ochronnym lub zmiany właściwości


lexentry: pol/impresario__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresario
trans_list: imprésario
sense:
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: impression
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonista
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistka
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionniste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: impressionnisme
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: fêter
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/imputacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imputacja
trans_list: imputation
sense:
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: inauguration
sense:
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia) [od XVIII w.]


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: inauguration
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/incel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: incel
trans_list: incel
sense:
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;


lexentry: pol/indagować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indagować
trans_list: enquêter
sense:
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami


lexentry: pol/indakaterol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indakaterol
trans_list: indacatérol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek do stosowania wziewnie przy leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, będący agonistą receptora β2-adrenergicznego


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: index
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: indexation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: indexation
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie opisów do bazy danych ułatwiających przeglądanie i uporządkowanie zbioru


lexentry: pol/independentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: independentyzm
trans_list: indépendantisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region


lexentry: pol/indeterminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeterminizm
trans_list: indéterminisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;


lexentry: pol/indoaryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoaryjski
trans_list: indo-aryen
sense:
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: indo-européen | indoeuropéen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indoktrynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indoktrynować
trans_list: endoctriner
sense:
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię


lexentry: pol/indol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indol
trans_list: indole
sense:
(chemia, chemiczny) heterocykliczny związek chemiczny, zbudowany ze sprzężonych pierścieni benzenowego i pirolowego;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induction
sense:
(fizyka, fizyczny) wzbudzenie prądu albo ładunku elektrycznego pod wpływem czynników elektrycznych lub magnetycznych;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: induction magnétique
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda dowodzenia praw matematycznych przy pomocy zasady indukcji matematycznej;


lexentry: pol/indyferentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indyferentyzm
trans_list: indifférence
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa intelektualna charakteryzująca się obojętnością wobec kwestii religijnych, społecznych, moralnych (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/indygokarmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indygokarmin
trans_list: carmin d'indigo
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;


lexentry: pol/indywidualista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualista
trans_list: individualiste
sense:
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie


lexentry: pol/indywidualistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualistka
trans_list: individualiste
sense:
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie


lexentry: pol/infant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infant
trans_list: infant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: infection
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/infekcjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcjologia
trans_list: infectiologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o chorobach zakaźnych


lexentry: pol/infiltrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: infiltrować
trans_list: infiltrer
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) potajemnie wnikać do wrogiej organizacji lub środowiska w celu zdobycia informacji lub wpływu


lexentry: pol/infimum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infimum
trans_list: infimum
sense:
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe


lexentry: pol/influencer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencer
trans_list: influenceur
sense:
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/influencerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencerka
trans_list: influenceuse
sense:
(środowiskowy) kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórczyni internetowa o znacznym rozgłosie posiadająca znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/informatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: informatyzacja
trans_list: informatisation
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: infrason | infra-son
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: infrastructure
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: ingrédient
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: incarcération
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkluzywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkluzywny
trans_list: inclure
sense:
przeciwstawiający się tworzeniu zamkniętych grup społecznych, których istnienie jest przejawem dyskryminacji ludzi ze względu na ich pochodzenie, płeć, orientację seksualną czy kolor skóry


lexentry: pol/inkorporacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkorporacja
trans_list: incorporation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa


lexentry: pol/inkubator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkubator
trans_list: incubateur | couveuse
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;


lexentry: pol/inkunabuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkunabuł
trans_list: incunable
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: Inquisition | inquisition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/inkwizycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycyjny
trans_list: inquisitorial
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji


lexentry: pol/inkwizycyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycyjny
trans_list: inquisitorial
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie


lexentry: pol/inochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inochód
trans_list: amble
sense:
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;


lexentry: pol/inscenizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inscenizator
trans_list: metteur en scène
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;


lexentry: pol/insektarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insektarium
trans_list: insectarium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;


lexentry: pol/inseminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inseminacja
trans_list: insémination
sense:
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;


lexentry: pol/insider__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insider
trans_list: initié
sense:
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji


lexentry: pol/insolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insolacja
trans_list: insolation
sense:
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;


lexentry: pol/inspicjent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inspicjent
trans_list: régisseur
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;


lexentry: pol/instalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalacja
trans_list: installation
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installer
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installer
sense:
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: instant
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_dęty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument dęty
trans_list: instrument à vent
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;


lexentry: pol/instrument_finansowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument finansowy
trans_list: instrument financier
sense:
kontrakt regulujący wzajemne relacje finansowe pomiędzy stronami, w wyniku którego u jednej z jego stron powstają aktywa finansowe, a u drugiej zobowiązania finansowe lub instrumenty kapitałowe;


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: instrument de musique | instrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/instrument_pochodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument pochodny
trans_list: produit dérivé
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt finansowy, którego wartość zależy od określonych zmiennych finansowych lub pozafinansowych, takich jak cena surowca lub towaru, wartość innego instrumentu finansowego, indeks ekonomiczny albo wysokość stóp procentowych;


lexentry: pol/instrument_smyczkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument smyczkowy
trans_list: instrument à corde frotté
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku są napięte struny pobudzane smyczkiem;


lexentry: pol/instrumentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalny
trans_list: instrumental
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu


lexentry: pol/instynkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instynkt
trans_list: instinct
sense:
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;


lexentry: pol/insula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insula
trans_list: île
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: insuline
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/insulinooporność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulinooporność
trans_list: insulino-résistance | insulinorésistance | résistance à l'insuline
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;


lexentry: pol/insynuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insynuacja
trans_list: insinuation
sense:
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: intellect
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/intelektualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizm
trans_list: intellectualisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym


lexentry: pol/intendentura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intendentura
trans_list: commissariat
sense:
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.


lexentry: pol/intensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensja
trans_list: tension
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filozofia, filozoficzny) znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;


lexentry: pol/intensyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensyfikować
trans_list: intensifier
sense:
czynić dane zjawisko, czynność lub stan bardziej intensywnym; zwiększać natężenie czegoś, co było zbyt słabe; wzmacniać, pogłębiać lub dynamizować przebieg czegoś


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: interaction
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: interactif
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/intercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercepcja
trans_list: interception
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;


lexentry: pol/intercyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercyza
trans_list: contrat de mariage | accords de mariage
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: interface
sense:
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;


lexentry: pol/interfejs_użytkownika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs użytkownika
trans_list: interface utilisateur
sense:
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: interférence
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferometria
trans_list: interférométrie
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: interféron
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: intercalation
sense:
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;


lexentry: pol/intermezzo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intermezzo
trans_list: intermède
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki;


lexentry: pol/internalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internalizować
trans_list: intérioriser
sense:
(psychologia, psychologiczny) przyjmować za swoje własne, narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy lub wartości


lexentry: pol/internat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internat
trans_list: internat
sense:
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: internet
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internista
trans_list: généraliste
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: interner
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interpelacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpelacja
trans_list: interpellation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę


lexentry: pol/interpolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpolacja
trans_list: interpolation
sense:
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;


lexentry: pol/interwencjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interwencjonizm
trans_list: interventionnisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: intranet
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/introligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligator
trans_list: relieur
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;


lexentry: pol/introwertyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introwertyk
trans_list: introverti | intraverti
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: intrusion
sense:
(geologia, geologiczny) ciało skalne powstałe z zastygłej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze skały


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: intrusion
sense:
(geologia, geologiczny) wdzieranie się magmy w wyższe partie skorupy ziemskiej pomiędzy starsze utwory skalne


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: intrusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) niechciana, automatyczna myśl, wyobrażenie lub impuls, pojawiający się w świadomości i trudny do opanowania


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: intrusion
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) przemieszczenie zęba w głąb wyrostka zębodołowego (w kierunku wierzchołka korzenia)


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: intrigue
sense:
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu


lexentry: pol/intrygancki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intrygancki
trans_list: intrigant
sense:
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: intuition
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inulina
trans_list: inuline
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;


lexentry: pol/inwalida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalida
trans_list: invalide
sense:
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia


lexentry: pol/inwalidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalidztwo
trans_list: invalidité
sense:
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion
sense:
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: invasion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: ingénierie
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/inżynieryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieryjny
trans_list: salle des machines
sense:
związany z praktycznym zastosowaniem wiedzy technicznej i naukowej do projektowania, budowy i utrzymania różnych obiektów lub systemów


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: gaz moutarde
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_azotowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt azotowy
trans_list: moutarde azotée
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: gaz moutarde | ypérite | 1 chloro- 2 sulfanyl- éthane | 2 ' di- chloro- di- éthyle | sulfure de 2
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/iranistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iranistyka
trans_list: iranologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: léopard des neiges | once | panthère des neiges
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: épouiller
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: islam | Islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: islamistyczny
trans_list: islamiste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą


lexentry: pol/islamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizacja
trans_list: islamisation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: islamisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/islamofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamofaszyzm
trans_list: fascisme islamique | islamofascisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem


lexentry: pol/istota_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: istota szara
trans_list: matière grise
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka tworząca ośrodkowy układ nerwowy, złożona przede wszystkim z ciał komórek nerwowych, odpowiadająca za kluczowe procesy przetwarzania informacji


lexentry: pol/italianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: italianizm
trans_list: italianisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego;


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: itération
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia)


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: itération
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;


lexentry: pol/izafet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izafet
trans_list: complément
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną


lexentry: pol/izba_niższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba niższa
trans_list: chambre basse
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy


lexentry: pol/izba_wytrzeźwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wytrzeźwień
trans_list: cellule de dégrisement
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;


lexentry: pol/izba_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wyższa
trans_list: chambre haute
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy


lexentry: pol/izobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izobaryczny
trans_list: isobare | isobarique
sense:
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia


lexentry: pol/izokefalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokefalia
trans_list: isocéphalie
sense:
(sztuka) rodzaj kanonicznej kompozycji plastycznej, w której głowy postaci znajdują się w jednej linii, na tej samej wysokości;


lexentry: pol/izokoszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokoszta
trans_list: isocoût
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;


lexentry: pol/izokwanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokwanta
trans_list: isoquante
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;


lexentry: pol/izolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacja
trans_list: confinement
sense:
(fizyka, fizyczny) warstwa materiału o niskiej przewodności cieplnej chroniąca, ograniczająca dopływ lub odpływ ciepła;


lexentry: pol/izolacjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonistyczny
trans_list: isolationniste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z izolacjonizmem, dotyczący izolacjonizmu


lexentry: pol/izolacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonizm
trans_list: isolationnisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;


lexentry: pol/izoleucyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoleucyna
trans_list: isoleucine
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas o rozgałęzionym łańcuchu, ważny w metabolizmie mięśni, biosyntezie białek i regulacji energii


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: isomère
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izomorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomorfizm
trans_list: isomorphisme
sense:
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje


lexentry: pol/izoton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoton
trans_list: isotone
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: isotope
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: aller | marcher | venir
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/ja_pierdolę__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ja pierdolę
trans_list: bon Dieu de merde
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie wyrażające różnorodne intensywne uczucia lub doznania np. podziw, radość, zaskoczenie, zdumienie, oburzenie, irytację


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: yacht | voilier
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jaczejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaczejka
trans_list: cellule
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższa komórka organizacyjna partii komunistycznej


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: venin
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jadeit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jadeit
trans_list: jadéite
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: jaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jaguarundi_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguarundi amerykański
trans_list: jaguarondi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/jahwizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jahwizm
trans_list: yahwisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) kult Jahwe, pierwsza religia monoteistyczna w starożytnym Izraelu i Judei


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: coquetier
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jajko_na_miękko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko na miękko
trans_list: œuf à la coque
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;


lexentry: pol/jajko_sadzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko sadzone
trans_list: œuf sur le plat
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem


lexentry: pol/jajowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajowód
trans_list: trompe de Fallope | oviducte
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;


lexentry: pol/jak_i__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: jak i
trans_list: en plus de
sense:
fraza łącząca równorzędne części zdania i dodatkowo podkreślająca, że czasownik dotyczy obydwu łączonych części


lexentry: pol/jakobin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakobin
trans_list: jacobin
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: qualité
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jam_session__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jam session
trans_list: bœuf
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieformalne spotkanie muzyków w celu wspólnej improwizacji muzycznej, zwłaszcza jazzu


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iambe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim: stopa złożona z sylaby nieakcentowanej i akcentowanej


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: iambe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej;


lexentry: pol/jammer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jammer
trans_list: brouilleur
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie do zagłuszania sygnałów radiowych GPS, GSM, radarów policyjnych, sygnałów zdalnego sterowania itp.


lexentry: pol/jamochłon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamochłon
trans_list: cœlentéré
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę żyjące w wodzie, zbudowane z dwóch warstw komórek, posiadające najprostszy układ pokarmowy - jamę chłonąco-trawiącą


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: bœuf
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: bandicoot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/janczar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janczar
trans_list: janissaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;


lexentry: pol/janczarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: janczarski
trans_list: janissaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów


lexentry: pol/janowiec_barwierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janowiec barwierski
trans_list: genêt des teinturiers
sense:
(botanika, botaniczny) Genista tinctoria L., gatunek krzewiastej rośliny z rodziny bobowatych o własnościach leczniczych, jak i trujących;


lexentry: pol/japiszon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japiszon
trans_list: bobo
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba młoda, zwykle z dużego miasta, nastawiona na karierę, pieniądze i wizerunek


lexentry: pol/japok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japok
trans_list: yapock | yapok
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: ravin
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jaranga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaranga
trans_list: yaranga
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne mieszkanie Czukczów i innych ludów koczowniczych północno-wschodniej Syberii, namiot w kształcie ściętego stożka


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: foire
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: chou frisé | chou d'aigrette | chou frangé | chou lacinié
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: joug
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_brekinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb brekinia
trans_list: alisier torminal
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus torminalis L., gatunek drzewa z rodziny różowatych, występującego w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: alisier blanc
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: sorbier des oiseleurs
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarząbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząbek
trans_list: gélinotte des bois
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;


lexentry: pol/jarzębatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębatka
trans_list: fauvette épervière
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Curruca nisoria Bechstein, gatunek niedużego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewkowatych;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: sorbier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: caverne | grotte
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółcze_ziele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółcze ziele
trans_list: chélidoine
sense:
(botanika, botaniczny) Chelidonium majus L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny makowatych, często rosnącej przy płotach, murach i w miejscach ruderalnych


lexentry: pol/jaskółczy_ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółczy ogon
trans_list: queue-d'aronde
sense:
(budownictwo) rodzaj złącza ciesielskiego, drewnianego połączenia konstrukcyjnego dwóch elementów, gdzie jeden element ma zakończenie w kształcie trapezu (wczep), który wchodzi w pasujące do niego wycięcie w drugim elemencie


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: hirondelle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: voyant | devin
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzenie
trans_list: clairvoyance
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasność
trans_list: luminosité
sense:
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: jaspe
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: lézard
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jaszczurka_zwinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka zwinka
trans_list: lézard des souches
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: érable sycomore
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: course | trajet | parcours | voyage
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: aumône | charité
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: génisse
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jebaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebaka
trans_list: baiseur
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: rouler | se déplacer
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednomian
trans_list: monôme
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;


lexentry: pol/jednopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednopłat
trans_list: monoplan
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: licorne | unicorne
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: bandit manchot | machine à sous
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: unité
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: unité astronomique
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: caserne de pompiers
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jednoślad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoślad
trans_list: deux-roues
sense:
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);


lexentry: pol/jedwabnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnictwo
trans_list: sériciculture
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki rolnej obejmujący hodowlę jedwabników, wstępną obróbkę kokonów oraz uprawę morwy


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: ver à soie | bombyx du mûrier
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabnik_morwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik morwowy
trans_list: bombyx du mûrier
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: route de la soie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jegier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jegier
trans_list: chasseur à pied
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników


lexentry: pol/jeleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeleń
trans_list: cerf | chevreuil
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);


lexentry: pol/jelito_kręte__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelito kręte
trans_list: iléon
sense:
(anatomia, anatomiczny) ostatnia, końcowa część jelita cienkiego, leżąca między jelitem czczym a kątnicą;


lexentry: pol/jelonek_rogacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelonek rogacz
trans_list: cerf-volant
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: jaseur boréal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: jaseur boréal
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jeniec_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeniec wojenny
trans_list: prisonnier de guerre
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (wojskowość, wojskowy) żołnierz pojmany przez nieprzyjaciela w czasie wojny


lexentry: pol/jenot_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jenot azjatycki
trans_list: chien viverrin
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: martinet
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: frêne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: frêne commun | frêne élevé
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: esturgeon
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: jésuite
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jezydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezydyzm
trans_list: yézidisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: autre pays, autre coutume | à Rome, fais comme les Romains
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: si
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: mûre | ronce
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: ronce | mûrier | mûre
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jiaozi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jiaozi
trans_list: gyoza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: iodoforme
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: jodler
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: yoga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jogging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jogging
trans_list: jogging | footing
sense:
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: yawl
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: ion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/joruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joruba
trans_list: yoruba
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny nigero-kongijskiej, z gałęzi atlantycko-kongijskiej, z podgałęzi wolta-kongijskiej, z grupy benue-kongijskiej, z podgrupy joruboidalnej, używany przez lud Joruba;


lexentry: pol/jotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jotacyzm
trans_list: iotacisme
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)


lexentry: pol/jotta-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: jotta-
trans_list: yotta-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/joystick__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joystick
trans_list: joystick
sense:
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: bijoutier | joaillier
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerka
trans_list: bijoutière
sense:
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerstwo
trans_list: joaillerie
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: jubilé
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/jucht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jucht
trans_list: youfte
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (garbarstwo) rodzaj nieprzemakalnej skóry bydlęcej używanej głównie na buty


lexentry: pol/judaistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: judaistyczny
trans_list: judaïque
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: judaïsme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: arbre de Judas
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: arbre de Judas
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)


lexentry: pol/judaszowy_pocałunek__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowy pocałunek
trans_list: baiser de Judas
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) znak podstępny, zdradziecki, symbol fałszywej, obłudnej, zakłamanej przyjaźni


lexentry: pol/judeo-arabski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeo-arabski
trans_list: judéo-arabe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich


lexentry: pol/judeochrześcijaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeochrześcijaństwo
trans_list: judéo-christianisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ogół pierwszych chrześcijan zachowujących jeszcze część przepisów judaizmu


lexentry: pol/jujuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jujuba
trans_list: jujube
sense:
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/jukoła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jukoła
trans_list: poisson séché
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszona ryba, przygotowana tradycyjną metodą rdzennych ludów Syberii i Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/junior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junior
trans_list: jeune
sense:
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: junk-food
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junkier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junkier
trans_list: junker
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: junte
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jurta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurta
trans_list: yourte
sense:
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: jury
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: juridiction
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/jus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jus
trans_list: yousse
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa liter reprezentujących w języku prasłowiańskim samogłoski nosowe. Występowały one we wczesnej cyrylicy i głagolicy;


lexentry: pol/justować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: justować
trans_list: exclure
sense:
(poligrafia) wypełniać justunkiem odstępy pomiędzy wierszami i wyrazami w składzie zecerskim celem zachowania właściwej szerokości szpalty lub kolumny


lexentry: pol/józefinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: józefinizm
trans_list: joséphisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: testicule
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: noyau
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: gémissement
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langue
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langue | langage
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: langue | langage
sense:
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: créole
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: langue écrite
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: langue littéraire
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)


lexentry: pol/język_mieszany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język mieszany
trans_list: langue mixte
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa powstała na skutek wymieszania dwóch lub większej liczby języków;


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: langue maternelle
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: créole
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: langage de programmation
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;


lexentry: pol/język_regionalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język regionalny
trans_list: langue régional
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: langue standard
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język posiadający wypracowaną formę standardową, tj. język, który przeszedł etap standaryzacji


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: langue standard
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka


lexentry: pol/język_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sztuczny
trans_list: idéolangue
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny;


lexentry: pol/język_urzędowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język urzędowy
trans_list: langue officielle
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;


lexentry: pol/język_wernakularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język wernakularny
trans_list: langue nationale
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: cabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/kabała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabała
trans_list: kabbale
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: câble
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabestan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabestan
trans_list: cabestan
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);


lexentry: pol/kabura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabura
trans_list: holster | étui
sense:
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;


lexentry: pol/kabylski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kabylski
trans_list: kabyle
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: gueule de bois
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kacerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacerz
trans_list: hérétique
sense:
(przestarzałe, przestarzały)/(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od religii rzymskokatolickiej (w szczególności protestant); w okresie reformacji synonim heretyka, bezbożnika


lexentry: pol/kacheksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacheksja
trans_list: cachexie
sense:
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: populage des marais
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kadaif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaif
trans_list: kadaïf
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie sera i opcjonalnie – ciasta filo lub makaroników z semoliny; zwykle po wierzchu barwiony na pomarańczowo i posypywany siekanymi pistacjami; specjalność kuchni narodowych na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Maghrebie


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: cadavérine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadencja
trans_list: intonation prosodique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego;


lexentry: pol/kadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadi
trans_list: cadi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański


lexentry: pol/kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadr
trans_list: image
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery


lexentry: pol/kadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadra
trans_list: état-major
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień


lexentry: pol/kadryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadryl
trans_list: quadrille
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;


lexentry: pol/kaduceusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduceusz
trans_list: caducée
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;


lexentry: pol/kaduk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduk
trans_list: déshérence
sense:
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spadek pozostawiony bez dziedziców;


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: coque
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kafenijo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafenijo
trans_list: café
sense:
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni


lexentry: pol/kafetiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafetiera
trans_list: cafetière | cafetière italienne
sense:
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)


lexentry: pol/kaftan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaftan
trans_list: caftan
sense:
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;


lexentry: pol/kagan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kagan
trans_list: kagan | khaghan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;


lexentry: pol/kaganek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaganek
trans_list: lampe à huile
sense:
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: kayak
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: cacao
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kakaowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakaowiec
trans_list: cacaoyer
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Theobroma L., rodzaj niewysokich drzew z rodziny ślazowatych, z których uzyskuje się kakao


lexentry: pol/kakemono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakemono
trans_list: kakémono
sense:
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: cactus
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kala_namak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kala namak
trans_list: sel noir
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (spożywczy) kamienna sól kuchenna o ciemnym lub różowawym kolorze wydobywana w Himalajach


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: chou-fleur
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: colophane
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalambur
trans_list: calembour
sense:
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo lub dwuznacznych;


lexentry: pol/kalamondin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalamondin
trans_list: calamondin
sense:
(rolnictwo, rolniczy) drzewo cytrusowe będące krzyżówką kwaśnej odmiany mandarynki Citrus reticulata z kumkwatem japońskim Fortunella japonica;


lexentry: pol/kalander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalander
trans_list: calandre
sense:
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: chou-rave
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kalcyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalcyt
trans_list: calcite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych, polimorficzna, trygonalna odmiana węglanu wapnia;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: caldeira | caldera
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: infirmité
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalejdoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalejdoskop
trans_list: kaléidoscope
sense:
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendrier
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: calendrier
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalendarz_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz adwentowy
trans_list: calendrier de l’Avent
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/kalibrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalibrować
trans_list: calibrer
sense:
(technologia, technika, techniczny) ustawiać, regulować i sprawdzać dokładność przyrządu pomiarowego przez porównanie z wzorcem, tak aby wskazywał poprawne wartości


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: calife
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: califat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalina
trans_list: viorne | obier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;


lexentry: pol/kalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka
trans_list: papier carbone
sense:
papier powleczony z jednej strony farbą, wkładany między dwa arkusze papieru, aby na drugim otrzymać kopię tego, co jest pisane na pierwszym;


lexentry: pol/kalka_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka językowa
trans_list: calque linguistique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;


lexentry: pol/kalokagatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalokagatia
trans_list: kalokagathie
sense:
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym


lexentry: pol/kalomel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalomel
trans_list: calomel
sense:
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: calorie
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: radiateur
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna;


lexentry: pol/kalwaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwaria
trans_list: calvaire
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych;


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: calvinisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: caméléon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kameralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralność
trans_list: confort
sense:
cecha czego, polegająca na byciu przeznaczonym dla małej liczby osób i dawaniu poczucia spokoju czy łagodności


lexentry: pol/kamerling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamerling
trans_list: camerlingue
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;


lexentry: pol/kami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kami
trans_list: kami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;


lexentry: pol/kamica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamica
trans_list: calcul rénal
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie złogów (kamieni) soli w nerkach, pęcherzyku żółciowym lub moczowodzie;


lexentry: pol/kamienny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: kamienny
trans_list: de en pierre
sense:
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości)


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: calcul | pierre
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: pierre | calcul
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_młyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień młyński
trans_list: meule
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: gemme
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamień_słoneczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień słoneczny
trans_list: héliolite
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy skaleni, najczęściej odmiana plagioklazu (labradoru lub oligoklazu), który wyróżnia się charakterystycznym połyskiem i efektem optycznym zwanym awenturescencją


lexentry: pol/kamień_u_szyi__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kamień u szyi
trans_list: poids
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: pierre angulaire
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) kamień fundamentowy jako niewzruszona podstawa wszelkiej konstrukcji, najważniejsza część czegoś


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: pierre angulaire
sense:
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne


lexentry: pol/kamikaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamikaze
trans_list: kamikaze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: grès
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


lexentry: pol/kamizard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizard
trans_list: camisard
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kalwiński powstaniec walczący przeciwko katolickim wojskom króla Ludwika XIV w latach 1704–1709;


lexentry: pol/kamizelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka
trans_list: gilet
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki


lexentry: pol/kamizelka_ratunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka ratunkowa
trans_list: gilet de sauvetage
sense:
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;


lexentry: pol/kamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamp
trans_list: bivouaquer
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;


lexentry: pol/kampania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania
trans_list: campagne
sense:
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;


lexentry: pol/kampania_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania wyborcza
trans_list: campagne électorale
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;


lexentry: pol/kamper__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kamper
trans_list: campeur
sense:
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy


lexentry: pol/kananejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kananejski
trans_list: Cananéen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie


lexentry: pol/kanapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapa
trans_list: canapé
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia dla kilku osób


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: sandwich
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: tartine | sandwich
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;


lexentry: pol/kanapowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapowy
trans_list: alternatif
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)


lexentry: pol/kanał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanał
trans_list: canal
sense:
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: chancelier
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech


lexentry: pol/kandyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kandyzacja
trans_list: candisation
sense:
sposób przyrządzania owoców polegający na wielokrotnym smażeniu ich w coraz to bardziej słodkim syropie


lexentry: pol/kangurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurka
trans_list: anorak
sense:
(harcerski) (krawiectwo) kurtka wykonana zwykle z brezentu, z dużą kieszenią na brzuchu i kapturem na głowę;


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: milan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;


lexentry: pol/kania_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania czarna
trans_list: milan noir
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus migrans Boddaert, gatunek drapieżnego ptaka z rodziny jastrzębiowatych o szerokim zasięgu występowania;


lexentry: pol/kanikuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanikuła
trans_list: canicule
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: canon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);


lexentry: pol/kanonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonierka
trans_list: canonnière
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: chanoine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki uhonorowany członkostwem w kapitule katedralnej lub kolegiackiej;


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: chanoine
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;


lexentry: pol/kanonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonizacja
trans_list: canonisation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;


lexentry: pol/kanopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanopa
trans_list: canope
sense:
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);


lexentry: pol/kantalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantalupa
trans_list: cantaloup
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana melona z gatunku Cucumis melo (ogórek melon), która ma pomarańczowy, słodki miąższ


lexentry: pol/kantowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kantowski
trans_list: kantien
sense:
(filozofia, filozoficzny) wywodzący się z założeń, tez utworzonych przez Immanuela Kanta; związany z jego filozofią


lexentry: pol/kantyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyczka
trans_list: cantique
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda


lexentry: pol/kantyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyk
trans_list: cantique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;


lexentry: pol/kantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyzm
trans_list: kantisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny oparty na poglądach Immanuela Kanta, według którego poznanie człowieka jest ograniczone do zjawisk (fenomenów), a nie obejmuje rzeczy samych w sobie (noumenów); podkreśla znaczenie rozumu, moralności opartej na obowiązku oraz autonomii jednostki


lexentry: pol/kaolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaolin
trans_list: kaolin
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;


lexentry: pol/kaon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaon
trans_list: kaon
sense:
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;


lexentry: pol/kapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapa
trans_list: chape
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: câpre
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: câpre
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa


lexentry: pol/kapecytabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapecytabina
trans_list: capécitabine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy


lexentry: pol/kapela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapela
trans_list: baguer
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy


lexentry: pol/kapelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelan
trans_list: chapelain | aumônier
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;


lexentry: pol/kapelmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelmistrz
trans_list: maître de chapelle
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent


lexentry: pol/kapelusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelusz
trans_list: chapeau
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;


lexentry: pol/kaper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaper
trans_list: corsaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu;


lexentry: pol/kapilara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapilara
trans_list: capillaire
sense:
(anatomia, anatomiczny) bardzo cienkie naczynie krwionośne, które łączy tętniczki z żyłkami, zbudowane tylko z jednej warstwy komórek śródbłonka, co umożliwia wymianę gazów, składników odżywczych i produktów przemiany materii między krwią a tkankami


lexentry: pol/kapitalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalik
trans_list: chapiteau
sense:
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery);


lexentry: pol/kapitalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalista
trans_list: capitaliste
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


lexentry: pol/kapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalizm
trans_list: capitalisme
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;


lexentry: pol/kapitał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitał
trans_list: capital
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)


lexentry: pol/kapitularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitularz
trans_list: salle capitulaire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań;


lexentry: pol/kapituła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapituła
trans_list: chapitre
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: chapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem


lexentry: pol/kapliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapliczka
trans_list: châsse
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;


lexentry: pol/kapo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapo
trans_list: kapo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;


lexentry: pol/kapodaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapodaster
trans_list: capodastre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechaniczny przyrząd podwyższający strój instrumentów strunowych;


lexentry: pol/kaprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaprys
trans_list: caprice
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;


lexentry: pol/kapryśny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapryśny
trans_list: capricieux
sense:
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu


lexentry: pol/kapsaicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsaicyna
trans_list: capsaïcine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;


lexentry: pol/kapsułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsułka
trans_list: gélule | capsule
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;


lexentry: pol/kapton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapton
trans_list: kapton
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) folia poliimidowa dielektryczna, wytrzymała mechanicznie i termicznie o charakterystycznej żółtej barwie, stosowana m.in. w elektronice i technologiach kosmicznych;


lexentry: pol/kapturek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapturek
trans_list: diaphragme
sense:
(środowiskowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dopochwowa wkładka stosowana jako środek antykoncepcyjny


lexentry: pol/kapusta_kiszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapusta kiszona
trans_list: choucroute
sense:
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;


lexentry: pol/kapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapłan
trans_list: prêtre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych


lexentry: pol/kara_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kara śmierci
trans_list: peine de mort | peine capitale
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;


lexentry: pol/karabinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabinier
trans_list: carabinier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii


lexentry: pol/karabińczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabińczyk
trans_list: anneau
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.;


lexentry: pol/karaczan_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan wschodni
trans_list: blatte
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;


lexentry: pol/karagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karagen
trans_list: carraghénane
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/karaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaka
trans_list: caraque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;


lexentry: pol/karakal_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakal stepowy
trans_list: caracal
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/karakuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakuł
trans_list: karakul
sense:
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: blatte | cafard
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/karaoke__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaoke
trans_list: karaoké
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach


lexentry: pol/karapaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karapaks
trans_list: carapace
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;


lexentry: pol/karawanseraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawanseraj
trans_list: caravansérail
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;


lexentry: pol/karawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawela
trans_list: caravelle
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/karaś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaś
trans_list: carassin
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/karbidówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbidówka
trans_list: lampe à acétylène
sense:
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;


lexentry: pol/karbonariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbonariusz
trans_list: carbonari
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;


lexentry: pol/karbowaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbowaniec
trans_list: karbovanets
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: escarboucle
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)


lexentry: pol/kardamon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardamon
trans_list: cardamome
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;


lexentry: pol/kardigan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardigan
trans_list: cardigan
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;


lexentry: pol/kardiogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiogram
trans_list: cardiogramme
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) zapis graficzny pracy serca wykonany za pomocą kardiografu


lexentry: pol/kardioida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardioida
trans_list: cardioïde
sense:
(geometria) krzywa zamknięta zakreślana przez jeden punkt okręgu toczącego się po zewnętrznej stronie innego okręgu o takiej samej średnicy;


lexentry: pol/kardiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiolog
trans_list: cardiologue
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego


lexentry: pol/kardiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiologia
trans_list: cardiologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;


lexentry: pol/kardynał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał
trans_list: cardinal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;


lexentry: pol/kardynał_szkarłatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał szkarłatny
trans_list: cardinal rouge
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;


lexentry: pol/karencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karencja
trans_list: carence
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić


lexentry: pol/kariatyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariatyda
trans_list: cariatide | caryatide
sense:
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;


lexentry: pol/karimata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karimata
trans_list: tapis de sol | karrimat
sense:
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;


lexentry: pol/karlista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karlista
trans_list: carliste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;


lexentry: pol/karma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karma
trans_list: karma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;


lexentry: pol/karmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmel
trans_list: caramel
sense:
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa


lexentry: pol/karmelowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karmelowy
trans_list: caramélique
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący karmelu, zawierający karmel, zrobiony z karmelu


lexentry: pol/karmiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karmiczny
trans_list: karmique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) / (filozofia, filozoficzny) związany z karmą, dotyczący karmy


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: carnaval
sense:
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;


lexentry: pol/karnawałowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawałowy
trans_list: carnavalesque
sense:
związany z karnawałem, dotyczący karnawału, używany, odbywający się, pojawiający się, zakładany w okresie karnawału


lexentry: pol/karneol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karneol
trans_list: cornaline
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) półszlachetny (kolekcjonerski i ozdobny) kamień, odmiana chalcedonu (krzemionki), o charakterystycznej barwie od pomarańczowej przez czerwonobrązową aż po ceglastą


lexentry: pol/karnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnet
trans_list: abonnement
sense:
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia


lexentry: pol/karnizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnizm
trans_list: carnisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt


lexentry: pol/karnotaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnotaur
trans_list: carnotaure
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus sastrei, gatunek z rodzaju karnotaur (1.1)


lexentry: pol/karnotaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnotaur
trans_list: carnotaure
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;


lexentry: pol/karny__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: karny
trans_list: peine
sense:
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/karoca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoca
trans_list: port
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (transport, transportowy) historyczny pojazd konny o zamkniętej kabinie, osadzony na kołach, przeznaczony do przewozu osób zamożnych


lexentry: pol/karoliński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karoliński
trans_list: carolinien
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej


lexentry: pol/karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoten
trans_list: carotène
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;


lexentry: pol/karotenoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karotenoid
trans_list: caroténoïde
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;


lexentry: pol/karpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karpa
trans_list: souche
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (leśnictwo) pozostałość po ściętym lub powalonym drzewie, czyli pień wraz z korzeniami, który pozostaje w ziemi po usunięciu pnia nadziemnego


lexentry: pol/karta_SIM__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta SIM
trans_list: carte SIM
sense:
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: carte
sense:
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia


lexentry: pol/karta_debetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta debetowa
trans_list: carte de débit
sense:
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;


lexentry: pol/karta_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do gry
trans_list: carte à jouer
sense:
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;


lexentry: pol/karta_do_głosowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do głosowania
trans_list: bulletin de vote
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach


lexentry: pol/karta_dźwiękowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta dźwiękowa
trans_list: carte son
sense:
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;


lexentry: pol/karta_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta kredytowa
trans_list: carte de crédit
sense:
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;


lexentry: pol/karta_pamięci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta pamięci
trans_list: carte mémoire
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;


lexentry: pol/karta_przetargowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta przetargowa
trans_list: monnaie d'échange
sense:
argument wykorzystywany jako dźwignia w negocjacjach, który ma pomóc coś ugrać i pozwolić na osiągnięcie obranego celu


lexentry: pol/karta_sieciowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta sieciowa
trans_list: carte réseau
sense:
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeń umożliwiająca odbieranie i wysyłanie danych w sieciach LAN;


lexentry: pol/kartel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartel
trans_list: cartel
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;


lexentry: pol/kartezjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartezjanizm
trans_list: cartésianisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) system filozoficzny zapoczątkowany przez Kartezjusza, oparty na racjonalizmie i dualizmie umysłu i ciała


lexentry: pol/kartkówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartkówka
trans_list: contrôle
sense:
(potocznie, potoczny) krótka, często niezapowiedziana, klasówka sprawdzająca wiadomości z niewielkiej części materiału, najczęściej z kilku ostatnich lekcji


lexentry: pol/kartofelek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartofelek
trans_list: bayadère
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie kulki, wykonanym z masy z kruszonych herbatników, resztek ciast, z dodatkiem kakao, najczęściej polanym polewą czekoladową, posypanym orzeszkami ziemnymi lub wiórkami kokosowymi; także z marcepanu;


lexentry: pol/kartridż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartridż
trans_list: cartouche
sense:
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;


lexentry: pol/kartuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartuz
trans_list: chartreux
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;


lexentry: pol/karuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karuna
trans_list: karuna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się na empatii i okazywaniu dobroci cierpiącym;


lexentry: pol/karykatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karykatura
trans_list: caricature
sense:
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;


lexentry: pol/kasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasa
trans_list: caisse
sense:
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności


lexentry: pol/kasacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasacja
trans_list: cassation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;


lexentry: pol/kaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta
trans_list: cassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie


lexentry: pol/kaseta_magnetofonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta magnetofonowa
trans_list: scotcher
sense:
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;


lexentry: pol/kaseta_wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta wideo
trans_list: vidéocassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;


lexentry: pol/kaskada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskada
trans_list: cascade
sense:
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;


lexentry: pol/kaskader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskader
trans_list: cascadeur
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach


lexentry: pol/kasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasta
trans_list: caste
sense:
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;


lexentry: pol/kastracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastracja
trans_list: castration
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;


lexentry: pol/kastrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrować
trans_list: castrer | émasculer
sense:
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji


lexentry: pol/kasyno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasyno
trans_list: mess
sense:
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;


lexentry: pol/kaszalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot
trans_list: cachalot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;


lexentry: pol/kaszalot_spermacetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot spermacetowy
trans_list: cachalot
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;


lexentry: pol/kaszanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszanka
trans_list: boudin | boudin noir
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z gotowanej kaszy lub ryżu i krwi zwierzęcej oraz niekiedy podrobów;


lexentry: pol/kaszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszel
trans_list: toux
sense:
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;


lexentry: pol/kaszetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszetka
trans_list: cachet
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: casse
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/kasztan_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztan jadalny
trans_list: châtaigne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;


lexentry: pol/kasztanowaty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowaty
trans_list: alezan
sense:
(jeździectwo, jeździecki) o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej


lexentry: pol/kasztanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowiec
trans_list: marronnier
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: châtelain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urzędnik zarządzający grodem, zamkiem lub kasztelanią


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: châtelain
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;


lexentry: pol/kasłać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasłać
trans_list: tousser
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych


lexentry: pol/katabasis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabasis
trans_list: catábasis
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych;


lexentry: pol/katabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabolizm
trans_list: catabolisme
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces, podczas którego dochodzi do rozpadu związków chemicznych z wydzieleniem energii i ciepła;


lexentry: pol/katafatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katafatyczny
trans_list: cataphatique
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący tezy afirmatywne o Bogu, czym lub jakim jest


lexentry: pol/kataforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataforeza
trans_list: cataphorèse
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody


lexentry: pol/katafrakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katafrakta
trans_list: cataphractaire
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;


lexentry: pol/katalepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalepsja
trans_list: catalepsie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała


lexentry: pol/kataliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataliza
trans_list: catalyse
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;


lexentry: pol/katalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog
trans_list: dossier | répertoire
sense:
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;


lexentry: pol/katamaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katamaran
trans_list: catamaran
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle


lexentry: pol/katapulta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katapulta
trans_list: catapulte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;


lexentry: pol/katarakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarakta
trans_list: cataracte
sense:
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;


lexentry: pol/katarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarynka
trans_list: orgue de Barbarie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;


lexentry: pol/katastrofa_ekologiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofa ekologiczna
trans_list: catastrophe écologique | crise écologique
sense:
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie


lexentry: pol/katastroficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katastroficzny
trans_list: catastrophique
sense:
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę


lexentry: pol/katastrofizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofizm
trans_list: catastrophisme
sense:
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu


lexentry: pol/katechizacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizacyjny
trans_list: cathéchétique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji


lexentry: pol/katechizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizm
trans_list: catéchisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;


lexentry: pol/katechon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechon
trans_list: katechon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;


lexentry: pol/katechumen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumen
trans_list: catéchumène
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dorosła osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: catéchuménat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie: przygotowanie do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym (nauki, skrutinia i obrzędy);


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: catéchuménat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;


lexentry: pol/katgut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katgut
trans_list: catgut
sense:
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;


lexentry: pol/katharewusa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katharewusa
trans_list: katharévousa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;


lexentry: pol/katiusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katiusza
trans_list: Katioucha
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: catholicisme
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/katorga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katorga
trans_list: bagne
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą


lexentry: pol/kaucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucja
trans_list: caution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: caféier | café
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;


lexentry: pol/kawa_arabska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa arabska
trans_list: caféier d'Arabie
sense:
(botanika, botaniczny) Coffea arabica L., roślina z rodziny marzanowatych, uprawiana ze względu na nasiona;


lexentry: pol/kawa_po_turecku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa po turecku
trans_list: café turc | café oriental | café à la turque
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią);


lexentry: pol/kawa_zbożowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa zbożowa
trans_list: café malté
sense:
(spożywczy) napój bezkofeinowy o smaku zbliżonym do kawy, namiastka kawy naturalnej przygotowana z ziaren zbóż;


lexentry: pol/kawaler_maltański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawaler maltański
trans_list: chevalier de Malte
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;


lexentry: pol/kawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawior
trans_list: caviar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;


lexentry: pol/kawitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawitacja
trans_list: cavitation
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;


lexentry: pol/kawka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawka zwyczajna
trans_list: choucas des tours
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/kazamata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazamata
trans_list: casemate
sense:
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn


lexentry: pol/kazanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazanie
trans_list: sermon | prêche
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;


lexentry: pol/kazarka_egipska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazarka egipska
trans_list: ouette d’Égypte
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/kazuar_hełmiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar hełmiasty
trans_list: casoar à casque
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara;


lexentry: pol/kałakutas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałakutas
trans_list: dinde
sense:
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej


lexentry: pol/kałamarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałamarz
trans_list: encrier
sense:
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: pouce
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/kebab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kebab
trans_list: kébab
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;


lexentry: pol/keczup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keczup
trans_list: ketchup
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/kefaloforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kefaloforia
trans_list: céphalophorie
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;


lexentry: pol/keiki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keiki
trans_list: keiki
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;


lexentry: pol/kemalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemalizm
trans_list: kémalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia zapoczątkowana przez Mustafę Kemala Atatürka;


lexentry: pol/kemping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemping
trans_list: camping
sense:
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;


lexentry: pol/kenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kenoza
trans_list: kénose
sense:
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;


lexentry: pol/kerato-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: kerato-
trans_list: kérato-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem


lexentry: pol/keratolityczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: keratolityczny
trans_list: kératolytique
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka


lexentry: pol/keratyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keratyna
trans_list: kératine
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko o strukturze włókienkowej, występujące w rogach, włosach, paznokciach, skórze;


lexentry: pol/keratynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keratynizacja
trans_list: kératinisation
sense:
(biologia, biologiczny) proces wytwarzania przez komórki naskórka płaskich płytek zbudowanych z białka keratyny;


lexentry: pol/keton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keton
trans_list: cétone
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego


lexentry: pol/ketoprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ketoprofen
trans_list: kétoprofène
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;


lexentry: pol/keyboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keyboard
trans_list: orgue électronique
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy;


lexentry: pol/khir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: khir
trans_list: kheer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu


lexentry: pol/kibic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibic
trans_list: supporter
sense:
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;


lexentry: pol/kibuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibuc
trans_list: kibboutz
sense:
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;


lexentry: pol/kicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kicz
trans_list: kitsch | kitch | croûte
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu


lexentry: pol/kieliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kieliszek
trans_list: verre | coupe
sense:
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;


lexentry: pol/kierat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierat
trans_list: manège
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;


lexentry: pol/kierdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierdel
trans_list: affluer
sense:
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy;


lexentry: pol/kierunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierunek
trans_list: sens | direction
sense:
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży


lexentry: pol/kiełbasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełbasa
trans_list: saucisse | saucisson
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;


lexentry: pol/kij_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kij deszczowy
trans_list: bâton de pluie
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument perkusyjny wykonany z wydrążonej łodygi wypełnionej drobnymi kamykami lub ziarnem, imitujący dźwięk deszczu;


lexentry: pol/kijanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kijanka
trans_list: battoir
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;


lexentry: pol/kikut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kikut
trans_list: moignon
sense:
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona


lexentry: pol/kilka__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: kilka
trans_list: quelques | plusieurs
sense:
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)


lexentry: pol/kilo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: kilo-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilobajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilobajt
trans_list: kilooctet
sense:
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 bajtom;


lexentry: pol/kilof__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilof
trans_list: pioche
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;


lexentry: pol/kiloparsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiloparsek
trans_list: kiloparsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii równa tysiącowi parseków


lexentry: pol/kilowatogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilowatogodzina
trans_list: kilowatt-heure
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;


lexentry: pol/kimation__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimation
trans_list: cimaise
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym;


lexentry: pol/kimchi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimchi
trans_list: kimchi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;


lexentry: pol/kindżał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kindżał
trans_list: dague
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym


lexentry: pol/kinematograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematograf
trans_list: cinématographe
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;


lexentry: pol/kinematografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematografia
trans_list: cinématographie
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika i sztuka kręcenia filmów; także: przemysł filmowy, twórczość filmowa


lexentry: pol/kineskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kineskop
trans_list: kinescope
sense:
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz;


lexentry: pol/kinetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinetyka
trans_list: cinétique
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział dynamiki, badanie ruchu ciał i układów sił powodujących ten ruch


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: cinéma
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/kinomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomania
trans_list: cinéphilie
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów


lexentry: pol/kinomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomański
trans_list: cinéphile
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z kinomanią, dotyczący kinomanii


lexentry: pol/kipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kipa
trans_list: kippa
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy


lexentry: pol/kirasjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirasjer
trans_list: cuirassier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej;


lexentry: pol/kisiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisiel
trans_list: kissel
sense:
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;


lexentry: pol/kisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisz
trans_list: quiche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wytrawna tarta (placek z ciasta kruchego lub francuskiego wypełniony nadzieniem warzywnym lub grzybowym zalany masą jajeczno-śmietanową)


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: pickles
sense:
(spożywczy) (rzadki, rzadko używany) półprodukt spożywczy z jarzyn zakonserwowanych w procesie kiszenia


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: silage
sense:
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: dribbler
sense:
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) robiąc zmyłki, prowadzić piłkę tak, by ominąć zawodnika przeciwnika


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: faire signe
sense:
machać czymś po prostej linii, raz w jedną, raz w drugą stronę ((na przykład) ręką na pożegnanie lub powitanie)


lexentry: pol/kiwon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwon
trans_list: chevalet de pompage
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) żuraw z pompą służący do wydobywania ropy naftowej ze złoża;


lexentry: pol/klad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klad
trans_list: clade
sense:
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;


lexentry: pol/klakson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klakson
trans_list: klaxon
sense:
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);


lexentry: pol/klamra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamra
trans_list: accolade
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: klan
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa społeczna, składająca się z członków rodu i najbliższych im osób niespokrewnionych, połączona wzajemnym zaufaniem, emocjonalnym wsparciem lub współpracą biznesową;


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: klan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.2) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;


lexentry: pol/klapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klapa
trans_list: destin
sense:
(botanika, botaniczny) element blaszki liściowej klapowanej, oddzielony interlobiami, np. u Taraxacum (mniszek)


lexentry: pol/klaretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaretyn
trans_list: clarétain
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Antoniego Marię Klareta;


lexentry: pol/klasa_robotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa robotnicza
trans_list: classe ouvrière
sense:
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna obejmująca osoby, które utrzymują się głównie z pracy fizycznej najemnej, zazwyczaj w przemyśle, budownictwie, transporcie czy usługach


lexentry: pol/klasa_społeczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa społeczna
trans_list: classe sociale
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa społeczna na określonym poziomie hierarchii ekonomiczno-kulturowej;


lexentry: pol/klaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaser
trans_list: album de timbres
sense:
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;


lexentry: pol/klasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasizm
trans_list: classisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: amas
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;


lexentry: pol/klasycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasycyzm
trans_list: classicisme
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;


lexentry: pol/klasyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasyfikacja
trans_list: classification
sense:
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: monastère | cloître | couvent
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły


lexentry: pol/klatkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatkować
trans_list: rester en arrière
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek


lexentry: pol/klaustrofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaustrofobia
trans_list: claustrophobie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;


lexentry: pol/klauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klauza
trans_list: cloitre
sense:
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;


lexentry: pol/klawesyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawesyn
trans_list: clavecin
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: clavier
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: clavier
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków


lexentry: pol/klawisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawisz
trans_list: touche
sense:
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;


lexentry: pol/kleik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleik
trans_list: gruau
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom


lexentry: pol/klepisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepisko
trans_list: aire
sense:
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;


lexentry: pol/klepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepka
trans_list: douve
sense:
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg


lexentry: pol/klepsydra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepsydra
trans_list: sablier
sense:
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;


lexentry: pol/kleptomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomania
trans_list: kleptomanie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;


lexentry: pol/kleptomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomański
trans_list: cleptomane
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana


lexentry: pol/klerokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerokracja
trans_list: clérocratie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządzenia, w którym władza należy do kleru


lexentry: pol/klerykał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerykał
trans_list: clérical
sense:
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi


lexentry: pol/klerykałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klerykałka
trans_list: cléricale
sense:
zwolenniczka klerykalizmu, zwolenniczka podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi


lexentry: pol/kleszczowe_zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleszczowe zapalenie mózgu
trans_list: encéphalite à tiques
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;


lexentry: pol/kleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleń
trans_list: chevaine
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius cephalus L., gatunek średniej wielkości ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klient
trans_list: client
sense:
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: falaise
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: clique
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;


lexentry: pol/klikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klikon
trans_list: crieur public
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, której zadaniem jest obwieszczanie głosem zarządzeń lub powtarzanie tłumowi słów panującego


lexentry: pol/klimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klimatyzacja
trans_list: climatisation | conditionnement de air
sense:
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;


lexentry: pol/klincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klincz
trans_list: agrafer
sense:
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów


lexentry: pol/klingoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: klingoński
trans_list: klingon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"


lexentry: pol/klinika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klinika
trans_list: clinique
sense:
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;


lexentry: pol/klips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klips
trans_list: accolade
sense:
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu


lexentry: pol/klirens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klirens
trans_list: clairance | clearance
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;


lexentry: pol/klisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klisza
trans_list: cliché
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów


lexentry: pol/klomifen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klomifen
trans_list: 2 phénoxy- N | N di- éthyl- éthanamine | clomiphène
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: clone
sense:
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: érable
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;


lexentry: pol/klonazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klonazepam
trans_list: clonazépam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;


lexentry: pol/klub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub
trans_list: groupe parlementaire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa posłów i senatorów tworząca frakcję w parlamencie;


lexentry: pol/klub_sportowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub sportowy
trans_list: club sportif
sense:
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: clé | clef
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/klucz_nastawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz nastawny
trans_list: clé à molette
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne służące do dokonywania regulowanego chwytu i obracania śrub, nakrętek i rur


lexentry: pol/klucz_publiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz publiczny
trans_list: clé publique
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) w kryptografii asymetrycznej: jeden z pary kluczy, dostępny publicznie, używany m.in. do szyfrowania wiadomości lub potwierdzania wiarygodności podpisu elektronicznego


lexentry: pol/klucz_wiolinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz wiolinowy
trans_list: clef de sol
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;


lexentry: pol/kluska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluska
trans_list: boulette
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania;


lexentry: pol/kluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluza
trans_list: fil conducteur
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.;


lexentry: pol/kmin_rzymski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kmin rzymski
trans_list: cumin
sense:
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;


lexentry: pol/kminek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kminek
trans_list: cumin | carvi
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: taquet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) listwa znajdująca się wzdłuż burty łodzi, służąca do osadzania dulek


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: taquet
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;


lexentry: pol/knedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knedel
trans_list: chou
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kulisty pieróg (kluska) z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem;


lexentry: pol/knieć_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knieć błotna
trans_list: populage des marais
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;


lexentry: pol/knykieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knykieć
trans_list: condyle
sense:
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien


lexentry: pol/ko-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: ko-
trans_list: co-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy


lexentry: pol/koagulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koagulacja
trans_list: coagulation
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko łączenia się cząstek fazy rozproszonej w cieczy (np. w zawiesinie lub koloidzie) w większe agregaty, prowadzące do ich oddzielenia od cieczy;


lexentry: pol/koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicja
trans_list: coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji


lexentry: pol/koalicyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjka
trans_list: attelage
sense:
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;


lexentry: pol/koalicyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjny
trans_list: de coalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję


lexentry: pol/kobiałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobiałka
trans_list: panier
sense:
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców


lexentry: pol/kobietobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobietobójstwo
trans_list: fémicide
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) zabójstwo kobiety lub dziewczynki z powodu jej płci, morderstwo motywowane mizoginią lub przemoc wobec kobiet o charakterze śmiertelnym


lexentry: pol/kobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra
trans_list: cobra | naja
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;


lexentry: pol/kobra_indyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra indyjska
trans_list: cobra indien
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/koc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koc
trans_list: couverture | plaid
sense:
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem


lexentry: pol/kocie_oczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocie oczko
trans_list: œil de chat
sense:
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych


lexentry: pol/kocimiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocimiętka
trans_list: cataire
sense:
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;


lexentry: pol/kocioł_bałkański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocioł bałkański
trans_list: poudrière des Balkans
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś;


lexentry: pol/koczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koczownik
trans_list: nomade
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce


lexentry: pol/kod_QR__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod QR
trans_list: QR code
sense:
(informatyka, informatyczny) dwuwymiarowy, matrycowy kod prezentujący dane w postaci czarno-białych kwadratów;


lexentry: pol/kod_genetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod genetyczny
trans_list: code génétique
sense:
(genetyka) system reguł, według których informacja zapisana w DNA lub RNA zostaje przetłumaczona na sekwencję aminokwasów tworzących białka


lexentry: pol/kod_kreskowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod kreskowy
trans_list: code-barres | code à barres
sense:
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;


lexentry: pol/kod_źródłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod źródłowy
trans_list: code source
sense:
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;


lexentry: pol/koda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koda
trans_list: achèvement
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów


lexentry: pol/kodeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeina
trans_list: codéine
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;


lexentry: pol/kodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodek
trans_list: codec
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie lub program komputerowy zdolny do kompresji i dekompresji sygnału lub strumienia danych;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: code
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: codex
sense:
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;


lexentry: pol/kodeks_drogowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks drogowy
trans_list: code de la route
sense:
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych;


lexentry: pol/kodeks_karny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks karny
trans_list: code pénal
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju


lexentry: pol/kodeks_pracy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks pracy
trans_list: code du travail
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednolity zbiór przepisów regulujących zatrudnienie i pracę;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: caféine
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kofta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofta
trans_list: kefta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej


lexentry: pol/kogel-mogel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogel-mogel
trans_list: gogli
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;


lexentry: pol/kogeneracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogeneracja
trans_list: cogénération | co-génération
sense:
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni


lexentry: pol/kognitywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywny
trans_list: cognitif
sense:
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: cohabitation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: cohésion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) siła wzajemnego przyciągania się cząsteczek tej samej substancji


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: cohésion
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) właściwość tekstu polegająca na tym, że jego części są ze sobą logicznie i formalnie powiązane za pomocą różnych środków językowych


lexentry: pol/kohorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohorta
trans_list: cohorte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;


lexentry: pol/koka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koka
trans_list: coca
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę


lexentry: pol/kokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokaina
trans_list: cocaïne
sense:
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;


lexentry: pol/kokoryczka_wielokwiatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokoryczka wielokwiatowa
trans_list: sceau de Salomon multiflore
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/kokos_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokos właściwy
trans_list: cocotier
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cocos nucifera L., gatunek palmy z rodziny arekowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju kokos;


lexentry: pol/koktajl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koktajl
trans_list: cocktail
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;


lexentry: pol/kolaborant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborant
trans_list: collaborateur
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolaborantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborantka
trans_list: collaboratrice
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolagen
trans_list: collagène
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: genou
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolchicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolchicyna
trans_list: colchicine
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;


lexentry: pol/kolczatka_australijska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczatka australijska
trans_list: échidné australien
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus aculeatus, gatunek stekowca z rodziny kolczatkowatych;


lexentry: pol/kolczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczuga
trans_list: haubert | cotte de mailles
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;


lexentry: pol/kolej_linowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej linowa
trans_list: téléphérique
sense:
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;


lexentry: pol/kolej_zębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej zębata
trans_list: chemin de fer à crémaillère
sense:
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;


lexentry: pol/kolej_żelazna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej żelazna
trans_list: chemin de fer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kolejnictwo) pierwotna forma kolei, czyli system przewozu oparty na torach z żelaza i pojazdach poruszających się po nich;


lexentry: pol/kolejka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka górska
trans_list: montagnes russes
sense:
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: faire la queue
sense:
(informatyka, informatyczny) automatycznie szeregować zadania w kolejkę, potencjalnie nadając im priorytet


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: faire la queue
sense:
(potocznie, potoczny) (neologizm) czekać przesadnie długo w kolejce na popularne wydarzenie, socjalizując się przy tym z innymi oczekującymi


lexentry: pol/kolejność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejność
trans_list: ordre | enfilade
sense:
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: collection
sense:
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)


lexentry: pol/kolektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizm
trans_list: collectivisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;


lexentry: pol/kolektywizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizować
trans_list: collectiviser
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidować indywidualną własność środków produkcji (głównie gospodarstw rolnych) i przekształcać ją we własność wspólną, zarządzaną przez spółdzielnie lub przedsiębiorstwa państwowe


lexentry: pol/kolendra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolendra
trans_list: coriandre
sense:
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;


lexentry: pol/koliberek_hawański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koliberek hawański
trans_list: colibri d'Elena
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;


lexentry: pol/kolmatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolmatacja
trans_list: colmatage
sense:
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę


lexentry: pol/kolodium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolodium
trans_list: collodion
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór nitrocelulozy w mieszaninie alkoholu i eteru, po rozlaniu szybko schnący oraz tworzący bezbarwną warstewkę, o wielu zastosowaniach, np. jako opatrunek, klej albo lakier


lexentry: pol/kolofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolofon
trans_list: colophon
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) formuła umieszczona na końcu tekstu z tytułem dzieła, datą i miejscem powstania, imieniem pisarza, czasem jego funkcją i pochodzeniem;


lexentry: pol/koloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloid
trans_list: colloïde
sense:
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej


lexentry: pol/kolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolokacja
trans_list: collocation | locution
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colonie
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: colonie
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/kolonialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonialistyczny
trans_list: colonialiste
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z kolonializmem, dotyczący kolonializmu lub kolonialistów


lexentry: pol/kolonializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonializm
trans_list: colonialisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;


lexentry: pol/kolonie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonie
trans_list: centre de vacances | colonie de vacances
sense:
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;


lexentry: pol/kolonoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskop
trans_list: coloscope
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;


lexentry: pol/kolonoskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskopia
trans_list: coloscopie | colonoscopie
sense:
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;


lexentry: pol/koloratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratka
trans_list: rabat
sense:
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;


lexentry: pol/koloratura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratura
trans_list: colorature
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi


lexentry: pol/kolos_na_glinianych_nogach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolos na glinianych nogach
trans_list: colosse aux pieds d'argile
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) coś pozornie wielkiego, potężnego, silnego, a w rzeczywistości opartego na słabych podstawach, często bliskiego załamania, upadku


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: columbarium
sense:
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych


lexentry: pol/kolumna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumna
trans_list: colonne | pilier
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;


lexentry: pol/kolęda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolęda
trans_list: noël | chant de Noël
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/komandor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komandor
trans_list: capitaine de vaisseau
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: moustique | cousin
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/komar_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar tygrysi
trans_list: moustique tigre
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aedes albopictus Skuse, gatunek inwazyjnego owada z rodziny komarowatych;


lexentry: pol/komat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komat
trans_list: comma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;


lexentry: pol/kombinacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinacja
trans_list: combiné
sense:
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów


lexentry: pol/kombinatoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinatoryka
trans_list: combinatoire
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;


lexentry: pol/kombu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombu
trans_list: konbu
sense:
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;


lexentry: pol/kombucza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombucza
trans_list: kombucha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany;


lexentry: pol/komedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komedia
trans_list: comédie
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;


lexentry: pol/komediodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komediodramat
trans_list: comédie dramatique
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;


lexentry: pol/komedogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: komedogenny
trans_list: comédogène
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: commande
sense:
(informatyka, informatyczny) instrukcja wykonania pewnej czynności przeznaczona dla systemu operacyjnego lub procesora komputera


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: commandement
sense:
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: comète
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komiks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiks
trans_list: bande dessinée | BD
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;


lexentry: pol/kominek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominek
trans_list: cheminée
sense:
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;


lexentry: pol/kominiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominiarka
trans_list: cagoule | passe-montagne
sense:
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy


lexentry: pol/komisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komisja
trans_list: commission
sense:
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;


lexentry: pol/komitet_centralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komitet centralny
trans_list: comité central
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych;


lexentry: pol/komiwojażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiwojażer
trans_list: commis-voyageur
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi


lexentry: pol/komodyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komodyfikacja
trans_list: marchandisation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;


lexentry: pol/komora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komora
trans_list: chambre
sense:
(wojskowość, wojskowy) tylna część przewodu lufy lub otwór w bębnie rewolwerowym, w której umieszcza się nabój;


lexentry: pol/komornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komornik
trans_list: huissier de justice
sense:
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: CD
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: compact
sense:
(technologia, technika, techniczny) będący prostszej budowy, a jednocześnie zawierający w sobie wiele składników


lexentry: pol/kompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompas
trans_list: boussole | compas
sense:
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: compensation
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego


lexentry: pol/kompilacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilacja
trans_list: compilation
sense:
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy


lexentry: pol/kompilować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilować
trans_list: compiler
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzać kod źródłowy programu (napisany w języku programowania wysokiego poziomu) na kod wykonywalny lub pośredni, który może zostać uruchomiony przez komputer; posługiwać się kompilatorem


lexentry: pol/kompleks_Elektry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Elektry
trans_list: complexe d'Électre
sense:
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;


lexentry: pol/kompleks_Medei__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Medei
trans_list: complexe de Médée
sense:
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci;


lexentry: pol/kompleks_niższości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks niższości
trans_list: complexe d'infériorité
sense:
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;


lexentry: pol/kompleksowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleksowy
trans_list: complexe
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu


lexentry: pol/komplementariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komplementariusz
trans_list: commandité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli


lexentry: pol/kompost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompost
trans_list: compost
sense:
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)


lexentry: pol/kompresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompresja
trans_list: compression
sense:
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;


lexentry: pol/kompromis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompromis
trans_list: compromission | compromis
sense:
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: ordinateur
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;


lexentry: pol/komputer_kwantowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer kwantowy
trans_list: ordinateur quantique
sense:
komputer wykorzystujący zasady mechaniki kwantowej do wykonywania niektórych rodzajów obliczeń znacznie szybciej niż konwencjonalne komputery;


lexentry: pol/komputer_osobisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer osobisty
trans_list: ordinateur personnel
sense:
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;


lexentry: pol/komputer_stacjonarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer stacjonarny
trans_list: ordinateur de bureau
sense:
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;


lexentry: pol/komturia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komturia
trans_list: commanderie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;


lexentry: pol/komunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikacja
trans_list: communication
sense:
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;


lexentry: pol/komunikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikator
trans_list: messagerie instantanée
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;


lexentry: pol/komunitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunitaryzm
trans_list: communautarisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: communisme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/komórka_macierzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komórka macierzysta
trans_list: cellule souche
sense:
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna


lexentry: pol/koncertmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncertmistrz
trans_list: accompagnateur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek


lexentry: pol/kondensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensacja
trans_list: réaction de condensation
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: condensateur
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/kondolencje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondolencje
trans_list: condoléances | condoléance
sense:
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę


lexentry: pol/kondor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor
trans_list: condor
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny


lexentry: pol/kondor_kalifornijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor kalifornijski
trans_list: condor de Californie
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_królewski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor królewski
trans_list: sarcoramphe roi
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondotier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondotier
trans_list: condottiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym


lexentry: pol/konduktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konduktor
trans_list: contrôleur
sense:
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);


lexentry: pol/konetabl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konetabl
trans_list: connétable
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w średniowiecznej i renesansowej Francji: tytuł naczelnego wodza królewskich wojsk;


lexentry: pol/konfabulant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfabulant
trans_list: fabricant
sense:
(psychologia, psychologiczny) osoba uzupełniająca brakujące wspomnienia informacjami nieprawdziwymi, które możliwie dobrze pasują do całego logicznego ciągu wydarzeń


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: confédération
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania


lexentry: pol/konfederacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacyjny
trans_list: confédératif
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją


lexentry: pol/konferansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konferansjer
trans_list: présentateur
sense:
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;


lexentry: pol/konfesjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfesjonalizm
trans_list: confessionnalisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;


lexentry: pol/konfetti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfetti
trans_list: confetti
sense:
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;


lexentry: pol/konfirmacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfirmacja
trans_list: confirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora;


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: saisie
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na utracie na rzecz skarbu państwa mienia należącego do przestępcy


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: saisie | confiscation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: conformiste
sense:
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistka
trans_list: conformiste
sense:
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistyczny
trans_list: conformiste
sense:
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformizm
trans_list: conformisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;


lexentry: pol/konfraternia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfraternia
trans_list: confrérie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat


lexentry: pol/konfucjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfucjanizm
trans_list: confucianisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;


lexentry: pol/kongestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongestia
trans_list: bouchon
sense:
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomérat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: conglomérat
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/kongregacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongregacja
trans_list: congrégation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu


lexentry: pol/konik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik
trans_list: appel
sense:
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów


lexentry: pol/konik_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik morski
trans_list: hippocampe
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;


lexentry: pol/koniuszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniuszy
trans_list: écuyer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;


lexentry: pol/konkatedra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatedra
trans_list: cocathédrale
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji


lexentry: pol/konkatenacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatenacja
trans_list: concaténation
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) powtarzanie i rozwijanie w kolejnym zdaniu, wersie itp. wyrazu lub wyrażenia, którym się kończy poprzednie zdanie, wers;


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: concordance
sense:
(genetyka) prawdopodobieństwo, że para osobników będzie miała tę samą cechę fenotypową, zakładając, że jedna z tych osób ma tę cechę


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: concordance
sense:
(geologia, geologiczny) zgodność wzajemnego stosunku stykających się ze sobą 2 warstw skał osadowych


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: concordance
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (informatyka, informatyczny) wystąpienie szukanej frazy lub słowa w tekście, ich zestawie lub korpusie językowym z dodatkowym krótkim kontekstem, też: zbiór takich wystąpień


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: concordance
sense:
alfabetyczny spis wyrazów, zdań, znaków, symboli lub motywów znajdujących się w jakimś dziele literackim lub zbiorze dokumentów czy ksiąg;


lexentry: pol/konkordat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordat
trans_list: concordat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;


lexentry: pol/konkrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkrecja
trans_list: concrétion
sense:
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;


lexentry: pol/konkubina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubina
trans_list: concubine
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubinat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubinat
trans_list: concubinage
sense:
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: concurrence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży


lexentry: pol/konkurs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurs
trans_list: concours
sense:
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony


lexentry: pol/konkwista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkwista
trans_list: conquête
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wyprawy zbrojne podejmowane między XV a XVII wiekiem przez państwa iberyjskie (zwłaszcza Kastylię) w celu zdobycia nowych lądów i bogactw;


lexentry: pol/konkwistador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkwistador
trans_list: conquistador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.


lexentry: pol/konnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konnica
trans_list: cavalerie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych


lexentry: pol/konopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konopie
trans_list: chanvre
sense:
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;


lexentry: pol/konsekwencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwencjalizm
trans_list: conséquentialisme
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria etyczna, zgodnie z którą czyny należy oceniać po ich konsekwencjach;


lexentry: pol/konsekwentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwentny
trans_list: cohérent
sense:
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany


lexentry: pol/konserwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwacja
trans_list: entretien | conservation | restauration
sense:
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;


lexentry: pol/konserwant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwant
trans_list: conservateur
sense:
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;


lexentry: pol/konserwatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatorium
trans_list: conservatoire
sense:
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej


lexentry: pol/konserwatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatywny
trans_list: conservateur
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów


lexentry: pol/konserwatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatyzm
trans_list: conservatisme
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: console
sense:
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: console
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;


lexentry: pol/konsolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsolacja
trans_list: consolation
sense:
(psychologia, psychologiczny) akt lub proces pocieszania kogoś, przynoszenia ukojenia i podnoszenia na duchu


lexentry: pol/konsoleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsoleta
trans_list: console
sense:
(technologia, technika, techniczny) stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku;


lexentry: pol/konsonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonans
trans_list: consonance
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rym niedokładny, polegający tylko na współbrzmieniu spółgłosek po ostatniej akcentowanej samogłosce (np. grabarz — grabież, pacierz — chociaż)


lexentry: pol/konsonans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonans
trans_list: consonance
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) harmonijne współbrzmienie dźwięków różnej wysokości;


lexentry: pol/konsonant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonant
trans_list: consonant
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy


lexentry: pol/konstantynopolitańczykowianeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstantynopolitańczykowianeczka
trans_list: jeune habitant de Constantinople
sense:
sztucznie utworzone słowo, mające być w zamierzeniu najdłuższym wyrazem polskim i oznaczające rzekomo: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł)


lexentry: pol/konsternacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsternacja
trans_list: consternation
sense:
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji


lexentry: pol/konstruktywistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywistyczny
trans_list: constructiviste
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem


lexentry: pol/konstruktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywizm
trans_list: constructivisme
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: constitution
sense:
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: constitution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;


lexentry: pol/konstytucjonalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucjonalista
trans_list: constitutionnaliste
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym


lexentry: pol/konstytucyjność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucyjność
trans_list: constitutionnalité
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą


lexentry: pol/konstytuować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytuować
trans_list: former
sense:
(książkowy) lub (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powoływać do istnienia (np. organizację), nadając ramy prawne lub organizacyjne; ustanawiać, tworzyć


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: consul
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: consulat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;


lexentry: pol/konsumpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcja
trans_list: consommation
sense:
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie


lexentry: pol/konsumpcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcjonizm
trans_list: consumérisme
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: consistoire
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża


lexentry: pol/kontekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontekst
trans_list: contexte
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń


lexentry: pol/kontener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontener
trans_list: container
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: compte
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: compte
sense:
(informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów


lexentry: pol/kontrabanda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrabanda
trans_list: contrebande
sense:
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;


lexentry: pol/kontradmirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontradmirał
trans_list: commodore
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;


lexentry: pol/kontrapunkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrapunkt
trans_list: contrepoint
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika stosowana w muzyce polegająca na prowadzeniu kilku linii melodycznych, które są ze sobą zharmonizowane;


lexentry: pol/kontrast__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrast
trans_list: contraste
sense:
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu


lexentry: pol/kontrasygnata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrasygnata
trans_list: contresignature
sense:
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności;


lexentry: pol/kontratenor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontratenor
trans_list: contre-ténor
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy;


lexentry: pol/kontrgambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrgambit
trans_list: contre-gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/kontrmanifestacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrmanifestacja
trans_list: contre-manifestation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) manifestacja będąca formą przeciwstawienia się innej manifestacji


lexentry: pol/kontrreformacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrreformacja
trans_list: Contre-Réforme
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;


lexentry: pol/kontrrewolucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrrewolucja
trans_list: contre-révolution
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;


lexentry: pol/kontrrewolucyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrrewolucyjny
trans_list: contre-révolutionnaire
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji


lexentry: pol/kontrwywiad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrwywiad
trans_list: contre-espionnage
sense:
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;


lexentry: pol/kontuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontuzja
trans_list: contusion
sense:
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność


lexentry: pol/kontynent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontynent
trans_list: continent
sense:
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;


lexentry: pol/kontyngent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontyngent
trans_list: quota
sense:
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych


lexentry: pol/konwalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia
trans_list: muguet
sense:
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;


lexentry: pol/konwalia_majowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwalia majowa
trans_list: muguet
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;


lexentry: pol/konwejer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwejer
trans_list: chaîne
sense:
(środowiskowy) metoda wydobywania zeznań polegająca wielogodzinnych, nocnych przesłuchaniach świadków lub podejrzanych;


lexentry: pol/konwent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwent
trans_list: couvent
sense:
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;


lexentry: pol/konwergencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwergencja
trans_list: convergence
sense:
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów;


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(chemia, chemiczny) proces jednostkowy, który ma na celu zmianę właściwości przekształcanych materiałów w wyniku różnych reakcji chemicznych, przeprowadzanych w aparatach zwanych konwertorami


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(informatyka, informatyczny) zmiana formatu pliku na mogący być odczytany przez inny program komputerowy niż ten, w którym został utworzony


lexentry: pol/konwersja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwersja
trans_list: conversion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście na chrześcijaństwo z innej religii


lexentry: pol/konwisarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwisarz
trans_list: étameur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu;


lexentry: pol/konwój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konwój
trans_list: convoi
sense:
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;


lexentry: pol/konyza_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konyza kanadyjska
trans_list: vergerette du Canada | vergerolle du Canada
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata;


lexentry: pol/koordynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koordynować
trans_list: coordonner
sense:
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie


lexentry: pol/kopacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopacz
trans_list: blème
sense:
(sport, sportowy) zawodnik w drużynie futbolu amerykańskiego, który odpowiada za wykonywanie wykopów


lexentry: pol/koparka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koparka
trans_list: excavateur | pelle mécanique | pelleteuse
sense:
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu


lexentry: pol/koper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koper
trans_list: aneth | fenouil
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;


lexentry: pol/koperta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koperta
trans_list: enveloppe
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;


lexentry: pol/kopiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiec
trans_list: tas
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica


lexentry: pol/kopiejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiejka
trans_list: kopeck
sense:
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;


lexentry: pol/kopiować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopiować
trans_list: copier
sense:
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie


lexentry: pol/koppa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koppa
trans_list: coppa
sense:
litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana, w greckim systemie liczbowym oznaczająca liczbę 90, Ϙ;


lexentry: pol/koptyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koptyjski
trans_list: copte | coptique
sense:
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców


lexentry: pol/koptyjski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: koptyjski
trans_list: copte | coptique
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich;


lexentry: pol/kopulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopulacja
trans_list: copulation
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie


lexentry: pol/kopytnik_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kopytnik pospolity
trans_list: asaret
sense:
(botanika, botaniczny) Asarum europaeum L., gatunek byliny z rodziny kokornakowatych, jedyny gatunek kopytnika w Europie;


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: écorce
sense:
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką


lexentry: pol/kora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora
trans_list: écorce
sense:
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny


lexentry: pol/kora_mózgowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kora mózgowa
trans_list: cortex cérébral
sense:
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna warstwa mózgu, czyli cienka powłoka pokrywająca półkule mózgowe; warstwa istoty szarej o grubości od 1,5 do 4,5 mm, pokrywająca powierzchnię półkul mózgu i odpowiadająca za najwyższe funkcje układu nerwowego


lexentry: pol/korakl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korakl
trans_list: coracle
sense:
rodzaj małej, prostej łódki zbudowanej z drewnianych listew o konstrukcji plecionej i pokrytej impregnowanym materiałem, używanej tradycyjnie na rzekach Walii;


lexentry: pol/korat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korat
trans_list: korat
sense:
(felinologia, felinologiczny) rasa tajlandzkiego kota domowego średniej wielkości, o srebrzystoniebieskiej sierści;


lexentry: pol/kordegarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kordegarda
trans_list: corps de garde
sense:
(architektura, architektoniczny) mały budynek znajdujący się w pobliżu pałacu, pełniący funkcję wartowni i aresztu;


lexentry: pol/korek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korek
trans_list: bouchon | liège
sense:
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca


lexentry: pol/korek_analny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korek analny
trans_list: plug
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) akcesorium seksualne wkładane do odbytnicy dla osiągnięcia przyjemności seksualnej


lexentry: pol/korektorka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korektorka
trans_list: correctrice
sense:
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku


lexentry: pol/korespondencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korespondencja
trans_list: correspondance
sense:
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)


lexentry: pol/korma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korma
trans_list: arrière
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonego mięsa z warzywami, rodzaj curry z dodatkiem jogurtu i orzechów;


lexentry: pol/korona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona
trans_list: couronne
sense:
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech


lexentry: pol/korona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona
trans_list: couronne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: couronne d’épines
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;


lexentry: pol/korona_cierniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korona cierniowa
trans_list: acanthaster pourpre
sense:
(zoologia, zoologiczny) Acanthaster planci L., rozgwiazda o pokrytych licznymi kolcami jadowymi ramionach;


lexentry: pol/koronawirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronawirus
trans_list: coronavirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;


lexentry: pol/koronka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronka
trans_list: couronne
sense:
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba


lexentry: pol/koronkowa_robota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronkowa robota
trans_list: travail d'orfèvre
sense:
wykonanie, przeprowadzenie czegoś bardzo misternie, precyzyjnie, kunsztownie, dokładnie w każdym szczególe


lexentry: pol/koronny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koronny
trans_list: de la Couronne
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony


lexentry: pol/koronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: koronować
trans_list: couronner
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego


lexentry: pol/korowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korowód
trans_list: danse en rond
sense:
tańczący ludzie posuwający się jeden za drugim, często w rytmie tanecznym, czasem trzymający się za ręce


lexentry: pol/korporał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korporał
trans_list: corporal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrus rozkładany na ołtarzu pod naczynia mszalne podczas liturgii eucharystii oraz używany w innych miejscach podczas mszy;


lexentry: pol/korpus_konsularny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korpus konsularny
trans_list: corps consulaire
sense:
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego;


lexentry: pol/korrida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korrida
trans_list: tauromachie
sense:
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;


lexentry: pol/korsak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korsak
trans_list: renard corsac
sense:
(zoologia, zoologiczny) Vulpes corsac, gatunek drapieżnego ssaka z rodzaju lis, występujący na stepach i półpustyniach Azji Środkowo-Wschodniej;


lexentry: pol/korseka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korseka
trans_list: corsèque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) biała broń drzewcowa, o potrójnym ostrzu, z najdłuższym prostym grotem środkowym i dwoma bocznymi, półokrągło wygiętymi ku dołowi;


lexentry: pol/kortykosteroid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kortykosteroid
trans_list: corticostéroïde | corticoïde
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;


lexentry: pol/korweta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korweta
trans_list: corvette
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;


lexentry: pol/koryfeusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koryfeusz
trans_list: coryphée
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;


lexentry: pol/korytarz_życia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korytarz życia
trans_list: BAU
sense:
metoda stworzenia możliwości przejazdu dla pojazdów uprzywilejowanych poprzez rozsunięcie się jadących lub stojących w korku pojazdów do krawędzi drogi wielojezdniowej


lexentry: pol/korzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: korzeń
trans_list: racine
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;


lexentry: pol/koser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koser
trans_list: couteau vigneron
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) duży nóż o sierpowatym ostrzu, służący do obcinania gałęzi krzewów, zwłaszcza winorośli


lexentry: pol/kosmetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmetyk
trans_list: cosmétique
sense:
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów


lexentry: pol/kosmetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmetyka
trans_list: cosmétique
sense:
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów


lexentry: pol/kosmita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmita
trans_list: extraterrestre
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;


lexentry: pol/kosmochemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmochemia
trans_list: cosmochimie
sense:
(chemia, chemiczny) (astronomia, astronomiczny) dział chemii o charakterze interdyscyplinarnym, zajmujący się składem ciał niebieskich i procesami chemicznymi zachodzącymi we wszechświecie;


lexentry: pol/kosmodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmodrom
trans_list: cosmodrome
sense:
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;


lexentry: pol/kosmogonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmogonia
trans_list: cosmogonie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór wyobrażeń i opowieści na temat pochodzenia świata;


lexentry: pol/kosmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmografia
trans_list: cosmographie
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego


lexentry: pol/kosmografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmografia
trans_list: cosmographie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata


lexentry: pol/kosmologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmologia
trans_list: cosmologie
sense:
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata


lexentry: pol/kosmówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosmówka
trans_list: chorion
sense:
(biologia, biologiczny) błona płodowa powstająca z trofoblastu zarodka, która umożliwia wymianę substancji między krwią matki a krwią płodu i uczestniczy w powstaniu łożyska


lexentry: pol/kosodrzewina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosodrzewina
trans_list: pin de montagne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu;


lexentry: pol/kosteczka_słuchowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosteczka słuchowa
trans_list: osselet
sense:
(anatomia, anatomiczny) drobna kostka w jamie bębenkowej ucha przenosząca drgania błony bębenkowej do ucha wewnętrznego;


lexentry: pol/kostium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostium
trans_list: costume
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać


lexentry: pol/kostka_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostka do gry
trans_list: dé
sense:
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników


lexentry: pol/kostka_rosołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostka rosołowa
trans_list: bouillon cube
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat z mięsa wołowego lub kurzego i przypraw w postaci kostki, służący głównie do rozpuszczania w wodzie w celu uzyskania wywaru


lexentry: pol/kostucha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kostucha
trans_list: Faucheuse | Grande Faucheuse
sense:
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur


lexentry: pol/kosz_na_śmieci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kosz na śmieci
trans_list: poubelle
sense:
(higiena, higieniczny) pojemnik służący do gromadzenia odpadów w domu, biurze lub w przestrzeni publicznej


lexentry: pol/koszałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszałka
trans_list: manne
sense:
(przestarzałe, przestarzały) koszyk lub torebka plecione z wikliny, z przykrywką, służące zwykle do noszenia pokarmów


lexentry: pol/koszenila__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszenila
trans_list: cochenille
sense:
(chemia, chemiczny) naturalny ciemnoczerwony barwnik pozyskiwany z wysuszonych i zmielonych czerwców kaktusowych, dawniej także z czerwców polskich;


lexentry: pol/koszerny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koszerny
trans_list: casher
sense:
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków


lexentry: pol/koszykówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koszykówka
trans_list: basket-ball | basketball
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;


lexentry: pol/kot_bengalski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot bengalski
trans_list: chat-léopard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;


lexentry: pol/kot_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot domowy
trans_list: chat domestique
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Felis silvestris catus Linnaeus, udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych w rodzinie kotowatych;


lexentry: pol/kot_rdzawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot rdzawy
trans_list: chat rubigineux
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus rubiginosus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Indiach i na Cejlonie


lexentry: pol/kot_syjamski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kot syjamski
trans_list: siamois
sense:
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;


lexentry: pol/kotek_cętkowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotek cętkowany
trans_list: chat pêcheur | chat viverrin
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/koteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koteria
trans_list: coterie
sense:
(książkowy) ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy


lexentry: pol/kotik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotik
trans_list: ours de mer
sense:
(zoologia, zoologiczny) Callorhinus J.E. Gray,, rodzaj ssaka morskiego z rodziny uchatkowatych, obejmujący jeden gatunek żyjący w północnych wodach Oceanu Spokojnego


lexentry: pol/kotik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotik
trans_list: otarie à fourrure
sense:
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak morski z rodziny uchatkowatych, cuchujący się bardzo gęstym futrem, obecnością małych małżowin usznych oraz zdolnością do sprawnego poruszania się na lądzie dzięki podwijaniu tylnych płetw pod tułów


lexentry: pol/kotlet_mielony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotlet mielony
trans_list: boulette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z mięsa mielonego, zwykle wieprzowego, z dodatkiem bułki, cebuli i jaj;


lexentry: pol/kotlet_schabowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotlet schabowy
trans_list: côtelette de filet de porc
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) popularna potrawa wieprzowa kuchni polskiej, panierowany kotlet z cienko ubitego schabu


lexentry: pol/kotołak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotołak
trans_list: chat-garou
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w kota lub kot ukrywająca się pod postacią człowieka


lexentry: pol/kotwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotwica
trans_list: ancre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;


lexentry: pol/kotwić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotwić
trans_list: brasser
sense:
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) wiązać, zamocowywać poszczególne elementy budowlane przy użyciu kotwi


lexentry: pol/kotylion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kotylion
trans_list: cotillon
sense:
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);


lexentry: pol/kouign-amann__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kouign-amann
trans_list: kouign-amann
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie bretońskie maślane ciasto drożdzowe, pieczone w formie rolek lub placka


lexentry: pol/kowadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowadło
trans_list: enclume
sense:
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;


lexentry: pol/kowalencyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kowalencyjny
trans_list: covalent
sense:
(chemia, chemiczny) dotyczący wiązania chemicznego polegającego na współdzieleniu pary (lub par) elektronów przez dwa atomy


lexentry: pol/kowalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowalik
trans_list: sittèle
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;


lexentry: pol/kowariancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowariancja
trans_list: covariance
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;


lexentry: pol/kowen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kowen
trans_list: clique
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zorganizowana grupa wyznawców wicca lub innej religii neopogańskiej;


lexentry: pol/koza_damasceńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koza damasceńska
trans_list: chèvre de Damas
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (zoologia, zoologiczny) rasa kozy domowej pochodząca z Syrii, następnie sprowadzona na Cypr, gdzie była hodowana selektywnie


lexentry: pol/kozak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozak
trans_list: cosaque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej pomocniczej jazdy w armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce oraz w Turcji i Prusach;


lexentry: pol/kozica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozica
trans_list: chamois
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: fenugrec
sense:
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;


lexentry: pol/kozieradka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozieradka
trans_list: fenugrec
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)


lexentry: pol/kozioł_ofiarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozioł ofiarny
trans_list: bouc émissaire
sense:
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi


lexentry: pol/kozłek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kozłek lekarski
trans_list: valériane
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;


lexentry: pol/kołatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołatka
trans_list: batail
sense:
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania;


lexentry: pol/kołatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołatka
trans_list: gronder
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków


lexentry: pol/kołchoz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołchoz
trans_list: kolkhoze
sense:
(historia, historyczny, historycznie) spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;


lexentry: pol/koło_kwintowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło kwintowe
trans_list: cycle des quintes
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) graficzny schemat przedstawiający gamy / tonacje w systemie dur-moll uszeregowane według zmieniającej się liczby znaków przykluczowych;


lexentry: pol/koło_podbiegunowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło podbiegunowe
trans_list: cercle polaire
sense:
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;


lexentry: pol/koło_sterowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło sterowe
trans_list: barre
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;


lexentry: pol/koło_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło wodne
trans_list: roue à aubes
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;


lexentry: pol/koło_zębate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koło zębate
trans_list: roue dentée
sense:
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;


lexentry: pol/kołodziej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołodziej
trans_list: charron
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;


lexentry: pol/kołokolnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołokolnia
trans_list: beffroi
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wolno stojąca lub wtopiona w bryłę budynku dzwonnica cerkiewna


lexentry: pol/kołpak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kołpak
trans_list: enjoliveur
sense:
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;


lexentry: pol/koń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koń
trans_list: cheval
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;


lexentry: pol/koń_trojański__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: koń trojański
trans_list: cheval de Troie
sense:
(informatyka, informatyczny) typ szkodliwego oprogramowania, które podszywając się pod przydatne lub ciekawe dla użytkownika aplikacje, dodatkowo implementuje niepożądaną, ukrytą przed użytkownikiem funkcjonalność;


lexentry: pol/koń_trojański__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: koń trojański
trans_list: cheval de Troie
sense:
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjacielski podarunek, w rzeczywistości stanowiący zagrożenie; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp;


lexentry: pol/kościec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościec
trans_list: squelette
sense:
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt


lexentry: pol/kościół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół
trans_list: église
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;


lexentry: pol/kościół_słupowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kościół słupowy
trans_list: stavkirke
sense:
(architektura, architektoniczny) rodzaj skandynawskiego tradycyjnego kościoła drewnianego stawianego w średniowieczu opartego konstrukcyjnie na słupach;


lexentry: pol/koślawy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koślawy
trans_list: cagneux
sense:
(anatomia, anatomiczny) kątem skierowany do wewnątrz, osią odchylony na zewnątrz od osi symetrii ciała


lexentry: pol/kość_ciemieniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość ciemieniowa
trans_list: os pariétal
sense:
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch symetrycznych kości czaszki znajdujących się w górnej jej części;


lexentry: pol/kość_klinowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość klinowa
trans_list: os sphénoïde
sense:
(anatomia, anatomiczny) nieparzysta kość podstawy czaszki, położona centralnie, o kształcie motyla; łączy się z większością kości czaszki, współtworzy jej podstawę, oczodoły i jamę nosową, zawiera zatokę klinową oraz liczne otwory dla nerwów i naczyń


lexentry: pol/kość_nosowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość nosowa
trans_list: os nasal
sense:
(anatomia, anatomiczny) niewielka, cienka kość parzysta w górnej części nosa, stanowiąca szkielet jego nasady;


lexentry: pol/kość_słoniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kość słoniowa
trans_list: ivoire
sense:
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;


lexentry: pol/koźlarz_babka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koźlarz babka
trans_list: bolet rude
sense:
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;


lexentry: pol/koźlarz_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koźlarz czerwony
trans_list: bolet orangé
sense:
(mykologia, mykologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;


lexentry: pol/kożuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kożuch
trans_list: touloupe | fourrure | mouton | peau | peau de mouton
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)


lexentry: pol/kra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kra
trans_list: banquise
sense:
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;


lexentry: pol/kraina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraina
trans_list: région
sense:
(geografia, geograficzny) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska (i tym podobne, i temu podobne), rejon, region;


lexentry: pol/kraina_wiecznych_łowów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraina wiecznych łowów
trans_list: terrains de chasse éternels
sense:
(mitologia, mitologiczny) (przenośnie, przenośnia) miejsce przebywania po śmierci w wierzeniach Indian;


lexentry: pol/kraj_związkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraj związkowy
trans_list: État fédéré
sense:
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii;


lexentry: pol/krajalnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krajalnia
trans_list: salle de montage
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział, pomieszczenie lub budynek w zakładzie przeznaczony do krajania, krojenia


lexentry: pol/krajcar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krajcar
trans_list: croiseur
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) dawna drobna moneta austriacka lub południowoniemiecka o wartości jednej setnej reńskiego;


lexentry: pol/krakelura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krakelura
trans_list: craquelure
sense:
(sztuka) (konserwatorstwo, konserwacja zabytków) siateczka spękań, która tworzy się z czasem na powierzchni obrazów olejnych, fresków, szkliwionej ceramiki;


lexentry: pol/kraken__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraken
trans_list: kraken
sense:
(mitologia, mitologiczny) legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica;


lexentry: pol/krakowski__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: krakowski
trans_list: cracovien
sense:
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom


lexentry: pol/kraksa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraksa
trans_list: accident
sense:
(potocznie, potoczny) wypadek, w wyniku którego będący w ruchu pojazd zostaje uszkodzony lub rozbity; (także, też) nieszczęśliwe lądowanie samolotu


lexentry: pol/kram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kram
trans_list: cabine de douche
sense:
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj prowizorycznego sklepu zainstalowanego w budce lub rozłożonego na ławie;


lexentry: pol/kraniologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraniologia
trans_list: craniologie
sense:
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się budową czaszki człowieka i innych naczelnych;


lexentry: pol/kraska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraska
trans_list: rollier d'Europe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, ptak o jaskrawym upierzeniu, najczęściej owadożerny;


lexentry: pol/krasnolud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krasnolud
trans_list: nanifier
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) podobna do niskiego człowieka istota z mitologii nordyckiej i germańskiej;


lexentry: pol/krata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krata
trans_list: grille
sense:
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli


lexentry: pol/krater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krater
trans_list: cratère
sense:
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;


lexentry: pol/krater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krater
trans_list: cratère
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą;


lexentry: pol/kratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kratka
trans_list: déposer
sense:
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów


lexentry: pol/kraul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kraul
trans_list: crawl
sense:
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;


lexentry: pol/krawężnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krawężnik
trans_list: bordure
sense:
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią


lexentry: pol/kreacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreacja
trans_list: création | tenue
sense:
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy


lexentry: pol/kreatyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreatyna
trans_list: créatine
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny w mięśniach organizmów zwierzęcych oraz w ludzkim, pośredniczący w magazynowaniu i uwalnianiu energii niezbędnej do wielu procesów chemicznych zachodzących w komórkach, w tym do syntezy białek mięśniowych; stosowany jako suplement przy zwiększaniu masy mięśniowej;


lexentry: pol/kreatynina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreatynina
trans_list: créatinine
sense:
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;


lexentry: pol/krecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krecz
trans_list: retraite
sense:
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: wycofanie się zawodnika w trakcie meczu, zwykle, choć nie zawsze, z powodu kontuzji


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: craie | Crétacé
sense:
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: craie | Crétacé
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;


lexentry: pol/kreda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreda
trans_list: crétacé | craie
sense:
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);


lexentry: pol/kredens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kredens
trans_list: crédence | buffet
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) dwuczęściowy mebel kuchenny do przechowywania naczyń i przyborów stołowych;


lexentry: pol/kredyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kredyt
trans_list: crédit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie


lexentry: pol/krem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem
trans_list: crème
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;


lexentry: pol/krem_do_golenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krem do golenia
trans_list: crème à raser
sense:
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia


lexentry: pol/kres_górny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kres górny
trans_list: supremum
sense:
(matematyka, matematyczny) najmniejsza liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej mniejsze lub równe


lexentry: pol/kreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kreska
trans_list: trait
sense:
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski


lexentry: pol/kretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kretyn
trans_list: crétin
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny


lexentry: pol/kretyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kretyn
trans_list: crétin
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem


lexentry: pol/krew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krew
trans_list: sang
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;


lexentry: pol/krewni_zstępni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krewni zstępni
trans_list: descendant
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) krewni pochodzący od wspólnego przodka w linii prostej, np. dzieci, wnuki, prawnuki


lexentry: pol/krochmal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krochmal
trans_list: apprêt
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) węglowodan złożony z merów glukozy, główne źródło energii u człowieka i wielu innych organizmów


lexentry: pol/krogulec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krogulec
trans_list: épervier | épervier d'Europe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/krokiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokiet
trans_list: croquette
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie;


lexentry: pol/krokodyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodyl
trans_list: crocodile
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;


lexentry: pol/krokodylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokodylek
trans_list: pince crocodile
sense:
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów


lexentry: pol/krokomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokomierz
trans_list: podomètre
sense:
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;


lexentry: pol/krokosz_barwierski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokosz barwierski
trans_list: carthame des teinturiers
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;


lexentry: pol/kroksztyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kroksztyn
trans_list: corbeau
sense:
(architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika osadzonego w ścianie najczęściej w kształcie konsoli lub wystający przed mur koniec belki stropowej;


lexentry: pol/krokus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krokus
trans_list: crocus
sense:
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;


lexentry: pol/kronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kronika
trans_list: chronique
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;


lexentry: pol/kropielnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropielnica
trans_list: bénitier
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu


lexentry: pol/kropielniczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropielniczka
trans_list: bénitier de chevet
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielkich rozmiarów domowy naścienny zasobnik na wodę święconą


lexentry: pol/kropierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropierz
trans_list: caparaçon
sense:
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;


lexentry: pol/kropla,_która_przepełnia_czarę__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kropla, która przepełnia czarę
trans_list: la goutte d'eau qui fait déborder le vase | la goutte qui fait déborder le vase
sense:
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.


lexentry: pol/kroplówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kroplówka
trans_list: perfusion
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny polegający na podawaniu płynów kroplami – dożylnie, podskórnie lub doodbytniczo – np. krwiozastępczych, krwiopochodnych, krwi, soli fizjologicznej z lekami;


lexentry: pol/krosno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krosno
trans_list: métier à tisser | métier
sense:
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;


lexentry: pol/krowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krowa
trans_list: vache
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety


lexentry: pol/krucjata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krucjata
trans_list: croisade
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;


lexentry: pol/kruk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk
trans_list: corbeau
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;


lexentry: pol/kruk_krukowi_oka_nie_wykole__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: kruk krukowi oka nie wykole
trans_list: les loups ne se mangent pas entre eux
sense:
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy


lexentry: pol/kruk_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruk zwyczajny
trans_list: grand corbeau
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax Linnaeus, gatunek ptaków z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/krupon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krupon
trans_list: croupon
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) najgrubsza i najbardziej wartościowa część surowej skóry bydlęcej lub świńskiej, oddzielana od grzbietu;


lexentry: pol/kruszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruszonka
trans_list: crumble
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rozdrobniona masa z mąki, masła, i cukru pokrywająca niektóre wypieki


lexentry: pol/kruszyna_pospolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kruszyna pospolita
trans_list: bourdaine
sense:
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych;


lexentry: pol/krwinka_czerwona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krwinka czerwona
trans_list: globule rouge | érythrocyte
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) element komórkowy krwi, nadający jej barwę czerwoną dzięki barwnikowi hemoglobinie, służący przenoszeniu tlenu do komórek ciała


lexentry: pol/krykiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: krykiet
trans_list: cricket
sense:
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;


lexentry: pol/kryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryl
trans_list: krill
sense:
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;


lexentry: pol/kryminalistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalistyka
trans_list: criminalistique
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynności śledcze w trakcie procesu karnego, mające na celu ściganie przestępców i zapobieganie przestępstwom


lexentry: pol/kryminalistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalistyka
trans_list: criminalistique
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;


lexentry: pol/kryminalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminalizować
trans_list: criminaliser
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowo klasyfikować dane działanie jako przestępstwo, penalizować


lexentry: pol/kryminał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminał
trans_list: polar
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o tematyce kryminalnej, związanej z przestępstwem


lexentry: pol/kryminologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryminologia
trans_list: criminologie
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);


lexentry: pol/kryptografia_asymetryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kryptografia asymetryczna
trans_list: cryptographie asymétrique | cryptographie à clé publique
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) dziedzina kryptografii opierająca się na parach kluczy: klucza prywatnego, pozostającego do wyłącznej dyspozycji danego użytkownika, oraz klucza publicznego, udostępnianego pozostałym biorącym udział w komunikacji;


