# translation

lexentry: pol/magnetofon_kasetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon kasetowy
trans_list: casete | magnetófono de casete | pletina
sense:
(elektronika, elektroniczny) przenośne lub stacjonarne urządzenie do nagrywania lub odtwarzana dźwięku z kaset magnetofonowych;


lexentry: pol/magnetofon_szpulowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetofon szpulowy
trans_list: magnetófono de bobina abierta
sense:
(technologia, technika, techniczny) magnetofon wykorzystujący jako nośnik dźwięku taśmę magnetyczną nawiniętą na szpulę;


lexentry: pol/magnetohydrodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetohydrodynamika
trans_list: magnetohidrodinámica
sense:
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;


lexentry: pol/magnetowid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetowid
trans_list: vídeo
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;


lexentry: pol/magnetyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyczny
trans_list: magnético
sense:
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes


lexentry: pol/magnetyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnetyt
trans_list: magnetita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady tlenków, o silnych właściwościach magnetycznych, najbogatsza ruda żelaza;


lexentry: pol/magnezyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnezyt
trans_list: magnesita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;


lexentry: pol/magnituda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnituda
trans_list: magnitud
sense:
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;


lexentry: pol/magnoliowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: magnoliowate
trans_list: magnoliáceas
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Magnoliaceae Juss., rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców;


lexentry: pol/mahometanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mahometanizm
trans_list: mahometismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa


lexentry: pol/mahoniowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mahoniowiec
trans_list: caoba
sense:
(botanika, botaniczny) Swietenia Jacq., rodzaj tropikalnych drzew z rodziny meliowatych, dostarczających cennego drewna (mahoń);


lexentry: pol/majak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: majak
trans_list: balsa de caza | barco señuelo
sense:
(łowiectwo, łowiecki) prowizoryczna łódka lub tratwa, zwykle okryta trzciną, gałęziami lub innym materiałem kamuflującym, używana do podchodzenia i polowania na ptaki wodne


lexentry: pol/majak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: majak
trans_list: espejismo
sense:
zjawisko wrażeniowe, iluzoryczny obraz; coś, co wydaje się istnieć, ale w rzeczywistości jest tylko złudzeniem wzrokowym


lexentry: pol/majka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: majka
trans_list: mosca española
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rodzaj chrząszcza o zielonej metalicznej barwie


lexentry: pol/majtać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: majtać
trans_list: pender
sense:
(potocznie, potoczny) o czymś, co luźno zwisa: kiwać się, okręcać się wokół czegoś, unosić się i opadać


lexentry: pol/maka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maka
trans_list: maca
sense:
(spożywczy) korzeń pieprzycy peruwiańskiej (Lepidium meyenii Walp.), który w formie sproszkowanej sprzedawany jest jako suplement diety lub w całości jako jarzyna


lexentry: pol/makaron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaron
trans_list: macarrón | pasta
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;


lexentry: pol/makaroniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: makaroniczny
trans_list: macarrónico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z makaronizmami; złożony z makaronizmów; pełen makaronizmów, obcojęzycznych wtrąceń


lexentry: pol/makaronik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makaronik
trans_list: macarrón
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;


lexentry: pol/makia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makia
trans_list: mancha
sense:
(botanika, botaniczny) wtórna formacja roślinna występująca w wilgotniejszych siedliskach w rejonie śródziemnomorskim; w jej skład wchodzą twardolistne zarośla, niskie drzewa i wiele ziół;


lexentry: pol/makiawelizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makiawelizm
trans_list: maquiavelismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;


lexentry: pol/makijaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makijaż
trans_list: maquillaje
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz


lexentry: pol/makrela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrela
trans_list: caballa
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;


lexentry: pol/makro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: makro-
trans_list: macro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/makro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makro
trans_list: macro
sense:
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego;


lexentry: pol/makroekonomia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makroekonomia
trans_list: macroeconomía
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (ekonomia, ekonomiczny) dział ekonomii zajmujący się gospodarką jako całością, w skali krajowej lub globalnej


lexentry: pol/makrofauna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrofauna
trans_list: macrofauna
sense:
(ekologia, ekologiczny) (zoologia, zoologiczny) ogół większych zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym


lexentry: pol/makroflora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makroflora
trans_list: macroflora
sense:
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) organizmy roślinne wchodzące w skład makrobentosu, o rozmiarach od 0,3 mm × 0,3 mm do 1 mm × 1 mm


lexentry: pol/makrofotografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrofotografia
trans_list: macrofotografía
sense:
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką;


lexentry: pol/makrojęzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makrojęzyk
trans_list: macrolengua
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół blisko spokrewnionych odmian językowych, które bywają uważane za jeden język w niektórych kontekstach kulturowych, społecznych lub politycznych, mimo że mogą mieć znaczne różnice i odrębne kody językowe;


lexentry: pol/maksymalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maksymalizm
trans_list: maximalismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa polegająca na stawianiu sobie lub innym najwyższych wymagań i dążeniu do pełnej realizacji zamierzonych celów


lexentry: pol/makutra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: makutra
trans_list: mortero de barro cerámica
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duża, ciężka, gliniana lub kamionkowa misa do ucierania różnych składników spożywczych;


lexentry: pol/malachit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malachit
trans_list: malaquita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;


lexentry: pol/malakologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malakologia
trans_list: malacología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;


lexentry: pol/malakser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malakser
trans_list: procesador de alimentos
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) robot kuchenny do rozdrabniania, mieszania, wyrabiania ciasta i ubijania


lexentry: pol/malapropizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malapropizm
trans_list: malapropismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt;


lexentry: pol/malarski__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: malarski
trans_list: pictórico
sense:
(przenośnie, przenośnia) nadający się na temat obrazu, dzieła sztuki ze względu na walory estetyczne


lexentry: pol/malarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarstwo
trans_list: pintura
sense:
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);


lexentry: pol/malarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malarz
trans_list: pintor | pintor de brocha gorda
sense:
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku


lexentry: pol/malation__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malation
trans_list: malatión
sense:
(chemia, chemiczny) związek fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C10H19O6PS2, używany jako insektycyd, wykazujący się niską toksycznością wobec ludzi;


lexentry: pol/male_gaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: male gaze
trans_list: mirada masculina
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) z perspektywy feminizmu, to spostrzeżenie, że kobiety są często przedstawiane w literaturze i produkcjach filmowych w męskim, heteroseksualnym ujęciu, dedykowanym męskiej heteroseksualnej widowni


lexentry: pol/malinica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malinica
trans_list: pian | frambesia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętka bladego, powodująca zmiany skórne oraz kostne;


lexentry: pol/malowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: malowanie
trans_list: pintado | pintar
sense:
nakładanie farby na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełnianie czegoś kolorem


lexentry: pol/malować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: malować
trans_list: pintar
sense:
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem


lexentry: pol/malować__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: malować
trans_list: maquillar
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) nakładać kolorowe kosmetyki na twarz (np.: szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.)


lexentry: pol/maltodekstryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maltodekstryna
trans_list: maltodextrina
sense:
(biochemia, biochemiczny) węglowodan złożony będący produktem częściowej enzymatycznej hydrolizy skrobi;


lexentry: pol/maltoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maltoza
trans_list: maltosa
sense:
(biochemia, biochemiczny) disacharyd składający się z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem glikozydowym; C12H22O11;


lexentry: pol/mamałyga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mamałyga
trans_list: nesquisa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej


lexentry: pol/mameluk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mameluk
trans_list: mameluco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;


lexentry: pol/mana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mana
trans_list: maná
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w wierzeniach ludów Oceanii: bezosobowa, nadprzyrodzona siła przenikająca wszystko


lexentry: pol/mandala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandala
trans_list: mandala
sense:
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;


lexentry: pol/mandarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandarynka
trans_list: mandarino | mandarina
sense:
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;


lexentry: pol/mandat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandat
trans_list: mandato
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;


lexentry: pol/mandragora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mandragora
trans_list: mandrágora
sense:
(botanika, botaniczny) Mandragora L., rodzaj roślin z rodziny psiankowatych, którym ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności;


lexentry: pol/manewr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manewr
trans_list: maniobra
sense:
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania


lexentry: pol/mangostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mangostan
trans_list: mangostán
sense:
(botanika, botaniczny) Garcinia mangostana L., wiecznie zielone drzewo tropikalne pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej;


lexentry: pol/mangostan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mangostan
trans_list: mangostán
sense:
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię


lexentry: pol/mania_prześladowcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mania prześladowcza
trans_list: delirio persecutorio
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie


lexentry: pol/manicheizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manicheizm
trans_list: maniqueísmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;


lexentry: pol/manichejczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manichejczyk
trans_list: maniqueo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu


lexentry: pol/manichejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: manichejski
trans_list: maniqueo
sense:
(przenośnie, przenośnia) przeciwstawiający sobie skrajne pojęcia, np. dobro i zło, światło i ciemność, zakładający nieustanną ich walkę


lexentry: pol/manichejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: manichejski
trans_list: maniqueo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;


lexentry: pol/manipulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulacja
trans_list: manipulación
sense:
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje


lexentry: pol/manipulant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manipulant
trans_list: manipulador
sense:
(potocznie, potoczny) ten, kto manipuluje ludźmi, faktami, steruje działaniami innych; człowiek podstępny, przebiegły


lexentry: pol/manić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: manić
trans_list: aliciente
sense:
(dawniej, dawny) przedstawiać coś w nieprawdziwym, złudnym świetle, by kogoś zmylić, skusić lub oszukać


lexentry: pol/manko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manko
trans_list: desventaja
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;


lexentry: pol/manna_z_nieba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manna z nieba
trans_list: maná del cielo
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) nieoczekiwany dar lub zysk, niespodziewana pomoc albo ratunek w trudnej sytuacji


lexentry: pol/mannoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mannoza
trans_list: manosa
sense:
(biochemia, biochemiczny) cukier prosty występujacy w roślinach trawiastych z rodzaju manna, niektórych owocach i warzywach i roślinach strączkowych;


lexentry: pol/manosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manosfera
trans_list: manosfera
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieformalna sieć blogów, forów internetowych i stron WWW, skupiających się na kwestiach związanych z mężczyznami i męskością, często toksyczna i interpretowana jako przejaw maskulinizmu;


lexentry: pol/mansarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mansarda
trans_list: mansarda
sense:
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa


lexentry: pol/mantra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantra
trans_list: mantra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu


lexentry: pol/mantykora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantykora
trans_list: mantícora
sense:
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;


lexentry: pol/mantyla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mantyla
trans_list: mantilla
sense:
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) rodzaj welonu lub szala zarzucanego na głowę i ramiona, wykonana z koronki lub cienkiego jedwabiu, noszonego tradycyjnie przez kobiety w Hiszpanii;


lexentry: pol/manufaktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manufaktura
trans_list: manufactura
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;


lexentry: pol/manul_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manul stepowy
trans_list: gato de Pallas
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Otocolobus manul Pallas, gatunek niewielkiego drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/manuskrypt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: manuskrypt
trans_list: manuscrito
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;


lexentry: pol/maoizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maoizm
trans_list: maoísmo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;


lexentry: pol/mapować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mapować
trans_list: cartografiar
sense:
(geodezja, geodezyjny) rejestrować cechy terenu w celu uzyskania danych potrzebnych do sporządzenia mapy; oznaczać coś na mapie


lexentry: pol/marabut__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: marabut
trans_list: morabito
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: osoba świątobliwa (mężczyzna lub kobieta);


lexentry: pol/marabut_afrykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marabut afrykański
trans_list: marabú
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos crumeniferus Lesson, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;


lexentry: pol/marathi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marathi
trans_list: marathi
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;


lexentry: pol/marcepan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marcepan
trans_list: mazapán
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;


lexentry: pol/marchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marchia
trans_list: marca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w państwie karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię;


lexentry: pol/marcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marcjonizm
trans_list: marcionismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) nurt wczesnego chrześcijaństwa (II-IV w.), związany z Marcjonem z Synopy zakładający istnienie dwóch bogów: Boga Starego Testamentu (surowego, sprawiedliwego) i Boga objawionego przez Jezusa (dobrego, miłosiernego), odrzucenie Starego Testamentu, uznawanie tylko wybranych pism Nowego Testamentu (np. okrojonej Ewangelii Łukasza) oraz silny dualizm duch – materia;


lexentry: pol/margaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaj
trans_list: caucel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/margaryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: margaryna
trans_list: margarina
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;


lexentry: pol/marianin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marianin
trans_list: mariano
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia zakonnego założonego przez św. Stanisława Papczyńskiego;


lexentry: pol/marinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marinizm
trans_list: marinismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku;


lexentry: pol/marionetkarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marionetkarz
trans_list: titiritero
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem marionetek


lexentry: pol/marka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marka
trans_list: marco
sense:
(dawniej, dawny) (jednostka monetarna) pieniądz, waluta dawniej używana w Niemczech i niektórych innych krajach;


lexentry: pol/marketing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marketing
trans_list: mercadotecnia
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;


lexentry: pol/markietan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markietan
trans_list: vivandero (m), vivandera (f)
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku;


lexentry: pol/markizat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: markizat
trans_list: marquesado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) lenno lub obszar pod jurysdykcją markiza lub markizy, przysługujący mu/jej z tytułu markizatu (1.1)


lexentry: pol/marksistowsko-leninowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: marksistowsko-leninowski
trans_list: marxista-leninista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z marksizmem-leninizmem, dotyczący marksizmu-leninizmu


lexentry: pol/marksizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marksizm
trans_list: marxismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;


lexentry: pol/marmolada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmolada
trans_list: mermelada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;


lexentry: pol/marmur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marmur
trans_list: mármol
sense:
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;


lexentry: pol/marnotrawca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marnotrawca
trans_list: disipador
sense:
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna


lexentry: pol/maron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maron
trans_list: cimarrón
sense:
(etnografia, etnograficzny) potomek zbiegłych czarnoskórych niewolników z czasów kolonialnych, którzy osiedlili się pierwotnie na terenie Ameryki Łacińskiej i jako pierwsi uzyskali wolność;


lexentry: pol/maronita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maronita
trans_list: maronita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej


lexentry: pol/mars__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mars
trans_list: cofa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo;


lexentry: pol/martwicze_zapalenie_powięzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martwicze zapalenie powięzi
trans_list: fascitis necrotizante
sense:
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;


lexentry: pol/martwy_ciąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martwy ciąg
trans_list: peso muerto
sense:
(sport, sportowy) ćwiczenie i dyscyplina sportowa, w której osoba wykonująca musi podnieść z ziemi jakiś ciężar aż do momentu całkowitego wyprostowania nóg oraz pleców;


lexentry: pol/martyrologium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: martyrologium
trans_list: martirologio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna kalendarzowo listująca męczenników razem z krótkimi opisami ich męki;


lexentry: pol/maruder__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maruder
trans_list: merodeador
sense:
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw


lexentry: pol/maruderstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maruderstwo
trans_list: expoliación
sense:
(wojskowość, wojskowy) ogół zachowań i postępków charakterystycznych dla maruderów, którzy w warunkach wojennych dopuszczają się różnych przestępstw, zwłaszcza rabunków i kradzieży


lexentry: pol/marynarka_wojenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynarka wojenna
trans_list: armada
sense:
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;


lexentry: pol/marynata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marynata
trans_list: marinada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;


lexentry: pol/marzanna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marzanna
trans_list: granza | rubia
sense:
(botanika, botaniczny) Rubia tinctorum, roślina z rodziny marzanowatych uprawiana dla czerwonego barwnika zawartego w jej kłączu;


lexentry: pol/marznący_deszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marznący deszcz
trans_list: lluvia engelante
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;


lexentry: pol/marża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: marża
trans_list: margen
sense:
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk;


lexentry: pol/masa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa
trans_list: masa | pasta
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) tłusty krem cukierniczy przeznaczony do przekładania ciast i ciastek


lexentry: pol/masa_atomowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa atomowa
trans_list: masa atómica
sense:
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;


lexentry: pol/masa_harina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa harina
trans_list: masa harina
sense:
(spożywczy) gatunek meksykańskiej mąki kukurydzianej, stosowanej do wyrabiania tortilli, produkowanej z ziaren poddanych procesowi nixtamalizacji


lexentry: pol/masa_krytyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masa krytyczna
trans_list: masa crítica
sense:
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa


lexentry: pol/masaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masaż
trans_list: masaje
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;


lexentry: pol/mascarpone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mascarpone
trans_list: mascarpone
sense:
(spożywczy) miękki, tłusty, twarogowy ser deserowy, wytwarzany tradycyjnie ze śmietany we włoskiej Lombardii;


lexentry: pol/mashup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mashup
trans_list: hibriweb
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (informatyka, informatyczny) utwór (np. książka, utwór muzyczny, aplikacja komputerowa) będący kompilacją kilku innych utworów


lexentry: pol/maska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maska
trans_list: máscara | careta
sense:
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;


lexentry: pol/maskonur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskonur
trans_list: frailecillo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;


lexentry: pol/maskonur_złotoczuby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskonur złotoczuby
trans_list: frailecillo coletudo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Lunda cirrhata, gatunek ptaka z rodziny alk, jeden z trzech gatunków maskonurów, zamieszkuje północny Pacyfik;


lexentry: pol/maskować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: maskować
trans_list: camuflajear
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania


lexentry: pol/masochista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masochista
trans_list: masoquista
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) człowiek odczuwający satysfakcję seksualną, gdy partnerką lub partnerem znęcają się nad nim


lexentry: pol/masochistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masochistka
trans_list: masoquista
sense:
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie


lexentry: pol/masochistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: masochistyczny
trans_list: masoquista
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) odnoszący się do masochizmu lub masochisty


lexentry: pol/masochizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masochizm
trans_list: masoquismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia


lexentry: pol/masoneria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masoneria
trans_list: masonería
sense:
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów;


lexentry: pol/master__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: master
trans_list: capitán
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) całościowe ujęcie sceny w szerokim planie


lexentry: pol/mastif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastif
trans_list: mastín
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psa charakteryzującego się masywną budową ciała, o pomarszczonym czole i obwisłych uszach;


lexentry: pol/mastif_pirenejski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastif pirenejski
trans_list: mastín del Pirineo
sense:
(kynologia, kynologiczny) rasa psów pasterskich zaliczana do grupy molosów sprowadzona około 3000 lat temu przez Fenicjan na tereny współczesnej Hiszpanii;


lexentry: pol/mastka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mastka
trans_list: esmegma
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) mazista, serowata wydzielina gruczołów apokrynowych gromadząca się na zewnętrznych narządach płciowych


lexentry: pol/masturbować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: masturbować
trans_list: masturbar
sense:
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem


lexentry: pol/maswerk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maswerk
trans_list: tracería
sense:
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny złożony z liści, łuków i kół, charakterystyczny dla gotyku;


lexentry: pol/masyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masyw
trans_list: neumático macizo
sense:
(technologia, technika, techniczny) pierścień gumowy zamocowany na stałe na obręczy koła pojazdu; ogumienie pełne


lexentry: pol/maszt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszt
trans_list: mástil | palo
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;


lexentry: pol/maszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna
trans_list: máquina
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy


lexentry: pol/maszyna_prosta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna prosta
trans_list: máquina simple
sense:
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zmiany kierunku i wartości siły bez użycia dodatkowego źródła energii;


lexentry: pol/maszyna_wirtualna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maszyna wirtualna
trans_list: máquina virtual
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy symulujący działanie komputera korzystając z wydzielonych zasobów fizycznego urządzenia;


lexentry: pol/masło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło
trans_list: mantequilla
sense:
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych


lexentry: pol/masło_orzechowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: masło orzechowe
trans_list: crema de cacahuate | crema de maní
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;


lexentry: pol/mat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mat
trans_list: mate
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;


lexentry: pol/mata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mata
trans_list: colchoneta
sense:
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp.


lexentry: pol/matacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matacz
trans_list: maniobrero
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która mataczy, czyli działa nieuczciwie, kręci, oszukuje lub próbuje coś ukryć


lexentry: pol/matematyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka
trans_list: matemáticas | matemática
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;


lexentry: pol/matematyka_stosowana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matematyka stosowana
trans_list: matemáticas aplicadas
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się opracowywaniem i wykorzystywaniem metod matematycznych do rozwiązywania problemów praktycznych w nauce, technice, ekonomii i innych dziedzinach działalności człowieka


lexentry: pol/materac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materac
trans_list: colchón
sense:
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;


lexentry: pol/materia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: materia
trans_list: materia
sense:
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;


lexentry: pol/matkojebca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matkojebca
trans_list: jodedor de su madre
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką


lexentry: pol/matriarchat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matriarchat
trans_list: matriarcado
sense:
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;


lexentry: pol/matrona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: matrona
trans_list: matrona
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie zamężna kobieta, matka, mająca wysoką pozycję społeczną i utrzymująca czystość obyczajów;


lexentry: pol/maturacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maturacja
trans_list: maduración
sense:
(spożywczy) proces dojrzewania niektórych produktów spożywczych, np. serów, wędlin lub gotowego alkoholu;


lexentry: pol/mauzer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzer
trans_list: máuser
sense:
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet


lexentry: pol/mauzoleum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mauzoleum
trans_list: mausoleo
sense:
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;


lexentry: pol/mazgaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazgaj
trans_list: llorica
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nadmiernie płaczliwa, rozczulająca się i użalająca się nad sobą


lexentry: pol/mazurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazurek
trans_list: mazurca
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku;


lexentry: pol/mazurek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazurek
trans_list: mazurca
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;


lexentry: pol/mazut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mazut
trans_list: masut
sense:
(chemia, chemiczny) oleista ciecz pozostała po destylacji ropy naftowej niskiej jakości, używana jako paliwo lub olej opałowy;


lexentry: pol/mała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mała
trans_list: nena
sense:
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (żartobliwie) o dorosłej kobiecie, np. o sympatii


lexentry: pol/małostkowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: małostkowy
trans_list: minucioso | puntilloso | quisquilloso
sense:
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne


lexentry: pol/małowodzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małowodzie
trans_list: oligohidramnios
sense:
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;


lexentry: pol/małpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małpa
trans_list: mono | simio
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;


lexentry: pol/małżeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo
trans_list: matrimonio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;


lexentry: pol/małżeństwo_wymuszone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: małżeństwo wymuszone
trans_list: matrimonio forzado
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;


lexentry: pol/mański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mański
trans_list: manés
sense:
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) dotyczący wyspy Man na Morzu Irlandzkim oraz jej ludności rdzennej


lexentry: pol/maślak_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak zwyczajny
trans_list: babosillo
sense:
(mykologia, mykologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;


lexentry: pol/maślak_żółty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maślak żółty
trans_list: boleto elegante
sense:
(mykologia, mykologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;


lexentry: pol/maść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: maść
trans_list: ungüento | bálsamo
sense:
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;


lexentry: pol/mażoretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mażoretka
trans_list: majorette
sense:
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;


lexentry: pol/mdłości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mdłości
trans_list: náusea
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;


lexentry: pol/mecenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecenat
trans_list: mecenazgo
sense:
opieka materialna lub organizacyjna nad twórcami, naukowcami bądź instytucjami kultury, sprawowana przez osobę prywatną, instytucję albo państwo


lexentry: pol/mech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mech
trans_list: musgo
sense:
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach


lexentry: pol/mechanicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanicyzm
trans_list: mecanicismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mecánica
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi.


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mecánica
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów


lexentry: pol/mechanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika
trans_list: mecánica
sense:
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;


lexentry: pol/mechanika_kwantowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanika kwantowa
trans_list: mecánica cuántica
sense:
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;


lexentry: pol/mechanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechanizm
trans_list: mecanismo
sense:
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność


lexentry: pol/mechatronik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechatronik
trans_list: ingeniero mecatrónico
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (technologia, technika, techniczny) technik specjalista w dziedzinie wdrażania i eksploatacji urządzeń i systemów automatyki


lexentry: pol/mechatronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mechatronika
trans_list: mecatrónica
sense:
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;


lexentry: pol/mecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mecz
trans_list: partido | match
sense:
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy


lexentry: pol/meczet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meczet
trans_list: mezquita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;


lexentry: pol/medal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medal
trans_list: medalla | presea
sense:
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;


lexentry: pol/medalion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medalion
trans_list: medallón
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;


lexentry: pol/media_społecznościowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: media społecznościowe
trans_list: medios sociales
sense:
(informatyka, informatyczny) platformy i serwisy internetowe umożliwiające użytkownikom tworzenie, udostępnianie i wymianę treści oraz komunikowanie się z innymi ludźmi w sieci


lexentry: pol/mediana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mediana
trans_list: mediana
sense:
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);


lexentry: pol/mediewistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mediewistyka
trans_list: medievalismo
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;


lexentry: pol/medium_społecznościowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medium społecznościowe
trans_list: medios sociales
sense:
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami;


lexentry: pol/medycyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medycyna
trans_list: medicina
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;


lexentry: pol/medykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medykalizacja
trans_list: medicalización
sense:
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;


lexentry: pol/medykament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: medykament
trans_list: medicamento
sense:
(książkowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wykorzystywana w medycynie do leczenia


lexentry: pol/megabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megabajt
trans_list: megabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 kilobajtom;


lexentry: pol/megaduks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megaduks
trans_list: megaduque
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wysoki stopień wojskowy, jeden z najwyższych urzędów w Cesarstwie Bizantyjskim w późnym jego okresie;


lexentry: pol/megafon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megafon
trans_list: megáfono
sense:
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego


lexentry: pol/megaparsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megaparsek
trans_list: megaparsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii równa milionowi parseków


lexentry: pol/megaterium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: megaterium
trans_list: megaterio
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Megatherium, rodzaj leniwców żyjących od późnego pliocenu do późnego plejstocenu;


lexentry: pol/mejoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mejoza
trans_list: meiosis
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;


lexentry: pol/mekka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mekka
trans_list: La Meca
sense:
(przenośnie, przenośnia) centrum zainteresowania lub działalności, cel dążeń i aspiracji, miłośników, znawców, hobbistów itd.


lexentry: pol/meksykańskość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meksykańskość
trans_list: mexicanidad
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś


lexentry: pol/melanż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melanż
trans_list: mezcolanza
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) fikcyjna przyprawa, wymyślona na potrzeby powieści Franka Herberta pt. Diuna;


lexentry: pol/melasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melasa
trans_list: melaza
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;


lexentry: pol/melatonina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melatonina
trans_list: melatonina
sense:
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;


lexentry: pol/melchizedek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melchizedek
trans_list: lúnula
sense:
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji;


lexentry: pol/melisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa
trans_list: melisa | toronjil
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;


lexentry: pol/melisa_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melisa lekarska
trans_list: melisa | toronjil | cidronela
sense:
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;


lexentry: pol/melizmat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melizmat
trans_list: melisma
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;


lexentry: pol/melodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodia
trans_list: melodía
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;


lexentry: pol/melodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melodramat
trans_list: melodrama
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi


lexentry: pol/melon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: melon
trans_list: melón
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: meme
sense:
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) internetowe: chwytliwy obrazek, powielany przez kolejne osoby w internecie;


lexentry: pol/mem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mem
trans_list: meme
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;


lexentry: pol/membranofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: membranofon
trans_list: membranófono
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym wibratorem dźwięku jest membrana;


lexentry: pol/memetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: memetyka
trans_list: memética
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dziedzina wiedzy o procesach replikacji i ewolucji memów, uważana czasem za paranaukę;


lexentry: pol/memorandum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: memorandum
trans_list: memorándum
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: casa de fieras
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;


lexentry: pol/menażeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menażeria
trans_list: casa de fieras
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt


lexentry: pol/mendykant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mendykant
trans_list: mendicante
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu mendykanckiego


lexentry: pol/menhir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menhir
trans_list: menhir
sense:
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);


lexentry: pol/menisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menisk
trans_list: menisco
sense:
(fizyka, fizyczny) wygięcie powierzchni cieczy przy ściance naczynia powstałe na skutek działania sił napięcia powierzchniowego;


lexentry: pol/menopauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menopauza
trans_list: menopausia
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie miesiączkowania u kobiety, spowodowane wyczerpaniem czynności jajników;


lexentry: pol/menora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menora
trans_list: menorá
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;


lexentry: pol/menstruacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menstruacja
trans_list: menstruación
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;


lexentry: pol/mentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mentalizm
trans_list: mentalismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość


lexentry: pol/mentol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mentol
trans_list: mentol
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja o silnym, charakterystycznym zapachu, występująca w olejku miętowym;


lexentry: pol/menzurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: menzurka
trans_list: duelo entre estudiantes
sense:
(chemia, chemiczny) (laboratoryjny, związany z laboratorium) cylindryczne szklane naczynie z podziałką, służące do pomiaru objętości cieczy


lexentry: pol/mer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mer
trans_list: alcalde
sense:
(administracja) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą;


lexentry: pol/meronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meronim
trans_list: merónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;


lexentry: pol/meroplankton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meroplankton
trans_list: meroplancton
sense:
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) organizmy wchodzące w skład planktonu tylko w stanie młodocianym lub larwalnym;


lexentry: pol/merytokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: merytokracja
trans_list: meritocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;


lexentry: pol/mesel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesel
trans_list: cortador
sense:
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące


lexentry: pol/meskal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meskal
trans_list: mezcal
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii


lexentry: pol/mesmeryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mesmeryzm
trans_list: mesmerismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta na założeniu, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby


lexentry: pol/metaanaliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metaanaliza
trans_list: metanálisis
sense:
(statystyka, statystyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) analiza polegająca na uogólnianiu informacji zawartych w innych badaniach o podobnej tematyce, w celu otrzymania dokładniejszych wniosków, wyników;


lexentry: pol/metabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metabolizm
trans_list: metabolismo
sense:
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;


lexentry: pol/metadon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metadon
trans_list: metadona
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;


lexentry: pol/metafora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metafora
trans_list: metáfora
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;


lexentry: pol/metaklasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metaklasa
trans_list: metaclase
sense:
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: klasa służąca do definiowania zachowań innych klas i ich instancji


lexentry: pol/metakognicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metakognicja
trans_list: metacognición
sense:
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”


lexentry: pol/metal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metal
trans_list: metal
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;


lexentry: pol/metamfetamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamfetamina
trans_list: metanfetamina
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;


lexentry: pol/metamidofos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamidofos
trans_list: metamidofós
sense:
(chemia, chemiczny) toksyczny insektycyd fosforoorganiczny o wzorze sumarycznym C2H8NO2PS, pochodna acefatu


lexentry: pol/metamizol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metamizol
trans_list: metamizol
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy pochodnych pirazolonu, używany jako silny środek przeciwbólowy, przeciwgorączkowy i rozkurczowy;


lexentry: pol/metan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metan
trans_list: metano
sense:
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;


lexentry: pol/metaxa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metaxa
trans_list: metaxá
sense:
(spożywczy) rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;


lexentry: pol/meteor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteor
trans_list: meteoro
sense:
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);


lexentry: pol/meteorolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorolog
trans_list: meteorólogo
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę


lexentry: pol/meteorologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteorologia
trans_list: meteorología
sense:
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;


lexentry: pol/meteoryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteoryt
trans_list: meteorito
sense:
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;


lexentry: pol/meteotsunami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: meteotsunami
trans_list: rissaga
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami


lexentry: pol/metformina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metformina
trans_list: metformina
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;


lexentry: pol/methemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: methemoglobina
trans_list: metahemoglobina
sense:
(biochemia, biochemiczny) forma hemoglobiny zawierająca żelazo na trzecim stopniu utlenienia i niezdolna przez to do przenoszenia tlenu w organizmie;


lexentry: pol/methemoglobinemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: methemoglobinemia
trans_list: metahemoglobinemia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na występowaniu znacznych ilości methemoglobiny, która nie przenosi tlenu, zamiast hemoglobiny w krwi


lexentry: pol/metionina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metionina
trans_list: metionina
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas zawierający siarkę, potrzebny do syntezy białek oraz wielu procesów metabolicznych


lexentry: pol/metka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metka
trans_list: etiqueta | marbete
sense:
(handel, handlowy) kartonik lub fragment tkaniny przytwierdzony do towaru, zawierający istotne informacje o nim;


lexentry: pol/metoda_kija_i_marchewki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metoda kija i marchewki
trans_list: método del palo y de la zanahoria
sense:
(potocznie, potoczny) sposób postępowania z ludźmi mający na celu skłonienie ich do określonych działań poprzez straszenie i schlebianie, karanie i nagradzanie na przemian


lexentry: pol/metodologicznie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: metodologicznie
trans_list: metodológicamente
sense:
odnosząc się do metodologii; w odniesieniu do zasad, metod i założeń naukowego badania rzeczywistości


lexentry: pol/metodyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metodyzm
trans_list: metodismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt protestantyzmu zapoczątkowany przez Johna Wesleya;


lexentry: pol/metonimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metonimia
trans_list: metonimia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: metraje
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długość utworu filmowego przeliczana na czas projekcji lub na metry w przypadku nagrań analogowych;


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: metraje
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w połączeniu z krótki, długi, średni lub pełny/pełen: film


lexentry: pol/metraż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metraż
trans_list: longitud | metraje | superficie | volumen
sense:
długość, powierzchnia albo objętość jakiegoś obiektu podana kolejno w jednostkach bieżących, kwadratowych i sześciennych


lexentry: pol/metronidazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metronidazol
trans_list: metronidazol
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;


lexentry: pol/metropolita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metropolita
trans_list: metropolitano
sense:
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;


lexentry: pol/metroseksualny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: metroseksualny
trans_list: metrosexual
sense:
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii


lexentry: pol/metylofenidat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metylofenidat
trans_list: metilfenidato
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;


lexentry: pol/metylortęć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: metylortęć
trans_list: metilmercurio
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) kation, wysoko toksyczny związek chemiczny rtęci z grupy związków rtęcioorganicznych;


lexentry: pol/mewa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa
trans_list: gaviota
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;


lexentry: pol/mewa_blada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa blada
trans_list: alcalde
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus hyperboreus, gatunek dużej mewy występujący w strefie polarnej półkuli północnej;


lexentry: pol/mewa_kanadyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa kanadyjska
trans_list: gaviota de Bonaparte
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus philadelphia Ord, gatunek stosunkowo małej mewy, który występuje głównie w Ameryce Północnej, szczególnie w Kanadzie i na północy Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/mewa_siodłata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa siodłata
trans_list: gaviota
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus marinus, gatunek dużej mewy, spotykanej z reguły tylko na wybrzeżach morskich;


lexentry: pol/mewa_srebrzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa srebrzysta
trans_list: gaviota argéntea
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;


lexentry: pol/mewa_śmieszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mewa śmieszka
trans_list: gaviota reidora
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych;


lexentry: pol/mezolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezolit
trans_list: Mesolítico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) epoka w dziejach ludzkości między paleolitem a neolitem, trwająca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.;


lexentry: pol/mezon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezon
trans_list: mesón
sense:
(fizyka, fizyczny) cząstka subatomowa złożona z pary kwark–antykwark; hadron o spinie całkowitym, uczestniczący w oddziaływaniach silnych;


lexentry: pol/mezosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezosfera
trans_list: mesosfera
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;


lexentry: pol/mezoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezoterapia
trans_list: mesoterapia
sense:
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych;


lexentry: pol/mezuza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mezuza
trans_list: mezuzá
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;


lexentry: pol/mgła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mgła
trans_list: niebla | bruma | neblina
sense:
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;


lexentry: pol/miano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miano
trans_list: título
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) całkowita ilość cząstek (funkcjonalnych i defektywnych) na jednostkę objętości zawiesiny (np. bakterii lub bakteriofagów)


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: nominativo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;


lexentry: pol/mianownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mianownik
trans_list: denominador
sense:
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;


lexentry: pol/miastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miastenia
trans_list: miastenia
sense:
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;


lexentry: pol/miasto-państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto-państwo
trans_list: ciudad-estado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: zespół terenów i osiedli zgrupowanych wokół miast, mający charakter odrębnego państwa;


lexentry: pol/miasto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miasto
trans_list: ciudad | urbe
sense:
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;


lexentry: pol/miazga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miazga
trans_list: cámbium
sense:
(botanika, botaniczny) warstwa komórek u roślin drzewiastych znajdujących się między drewnem a łykiem;


lexentry: pol/miażdżyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miażdżyca
trans_list: ateroesclerosis | aterosclerosis
sense:
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;


lexentry: pol/micela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: micela
trans_list: micela
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;


lexentry: pol/miech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miech
trans_list: fuelle
sense:
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach


lexentry: pol/miecz_świetlny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miecz świetlny
trans_list: sable de luz
sense:
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;


lexentry: pol/miecznik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miecznik
trans_list: emperador
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec


lexentry: pol/mieczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieczyk
trans_list: gladiolo | estoque | gladíolo
sense:
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;


lexentry: pol/miednica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miednica
trans_list: pelvis
sense:
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;


lexentry: pol/miedza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miedza
trans_list: finta
sense:
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;


lexentry: pol/miejsce_artykulacji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejsce artykulacji
trans_list: punto de articulación
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski


lexentry: pol/miejsce_siedzące__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejsce siedzące
trans_list: asiento | plaza de asiento
sense:
wydzielone, często numerowane krzesło, fotel lub fragment ławki czy kanapy przeznaczone do zajęcia przez jedną osobę w pozycji siedzącej


lexentry: pol/miejska_legenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miejska legenda
trans_list: leyenda urbana
sense:
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;


lexentry: pol/mielocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielocyt
trans_list: mielocito
sense:
(biologia, biologiczny) komórka powstająca z promielocytu w procesie granulopoezy, przekształcająca się w metamielocyt;


lexentry: pol/mielonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mielonka
trans_list: carne de almuerzo
sense:
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze;


lexentry: pol/miernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miernik
trans_list: aprendizaje
sense:
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy;


lexentry: pol/mierzyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mierzyć
trans_list: medir
sense:
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar


lexentry: pol/miesiąc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miesiąc
trans_list: luna
sense:
(przestarzałe, przestarzały) ((współcześnie) (poetycki, poetycko) lub (gwara, gwarowe)) księżyc (naturalny satelita Ziemi)


lexentry: pol/mieszane_uczucia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszane uczucia
trans_list: sentimientos encontrados
sense:
niepewne, ambiwalentne przekonanie o czymś; nie do końca pozytywne, lecz też nie całkowicie negatywne zdanie na jakiś temat


lexentry: pol/mieszaniec__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mieszaniec
trans_list: cruzado | mestizo | híbdrido
sense:
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian


lexentry: pol/mieszczaństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczaństwo
trans_list: burguesía
sense:
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;


lexentry: pol/mieszczuch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieszczuch
trans_list: citadino
sense:
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba mieszkająca w mieście


lexentry: pol/mieć_asa_w_rękawie__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: mieć asa w rękawie
trans_list: guardarse un as en la manga
sense:
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi


lexentry: pol/mieć_jaja__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć jaja
trans_list: tener bemoles | tener huevos
sense:
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie


lexentry: pol/mieć_motyle_w_brzuchu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć motyle w brzuchu
trans_list: tener mariposas en el estómago
sense:
odczuwać przyjemne napięcie w związku z jakimś wydarzeniem, przeszłym, przyszłym lub trwającym, lub na myśl o kimś lub o czymś bliskim sercu


lexentry: pol/mieć_na_końcu_języka__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć na końcu języka
trans_list: tener algo en el pico de la lengua | tener algo en la punta de la lengua
sense:
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni


lexentry: pol/mieć_nierówno_pod_sufitem__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć nierówno pod sufitem
trans_list: estar como una regadera | estar mal de la azotea | tener pájaros en la azotea
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze


lexentry: pol/mieć_powyżej_uszu__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć powyżej uszu
sense:
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić

trans_list:
estar hasta el gorro | estar hasta el moño | estar hasta la coronilla | estar hasta las narices | estar hasta los pelos


lexentry: pol/mieć_w_nosie__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mieć w nosie
trans_list: escupir
sense:
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś


lexentry: pol/mifepriston__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mifepriston
trans_list: mifepristona
sense:
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży;


lexentry: pol/migacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migacz
trans_list: direccional
sense:
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) urządzenie w pojazdach mechanicznych sygnalizujące zmianę kierunku jazdy


lexentry: pol/migawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migawka
trans_list: obturador
sense:
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;


lexentry: pol/migdał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdał
trans_list: almendra
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;


lexentry: pol/migdałowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec
trans_list: almendro
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: almendro
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych, o owocach z jadalnym nasieniem;


lexentry: pol/migdałowiec_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migdałowiec pospolity
trans_list: almendra
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku migdałowiec pospolity (1.1)


lexentry: pol/migotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migotka
trans_list: membrana nictitante
sense:
(anatomia, anatomiczny) trzecia powieka, przezroczysty fałd spojówki położony w przyśrodkowym kącie oka występujący u niektórych zwierząt;


lexentry: pol/migrena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: migrena
trans_list: migraña | jaqueca
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;


lexentry: pol/mikoryza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikoryza
trans_list: micorriza
sense:
(botanika, botaniczny) (mykologia, mykologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;


lexentry: pol/mikołajki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikołajki
trans_list: fiesta de san Nicolás
sense:
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micro-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/mikro-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mikro-
trans_list: micro-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem


lexentry: pol/mikroamper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroamper
trans_list: microamperio
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera


lexentry: pol/mikroamperomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroamperomierz
trans_list: microamperímetro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego rzędu milionowych części ampera


lexentry: pol/mikroelement__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroelement
trans_list: microelemento
sense:
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych


lexentry: pol/mikrofala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofala
trans_list: microonda
sense:
(technologia, technika, techniczny) fala elektromagnetyczna o stosunkowo wysokiej częstotliwości i niskiej długości;


lexentry: pol/mikrofibra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofibra
trans_list: microfibra
sense:
(włókiennictwo) syntetyczne włókno o bardzo małej średnicy (poniżej 10 mikrometrów), zwykle wykonane z mieszanki poliesteru i poliamidu, charakteryzujące się wysoką chłonnością, miękkością oraz trwałością, szeroko stosowane w produkcji tkanin do czyszczenia, odzieży sportowej i tekstyliów domowych


lexentry: pol/mikrofilm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofilm
trans_list: microfilm
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalny nośnik informacji w postaci fotograficznej miniatury dokumentów, który możliwia przechowywanie dużej ilości tekstu, obrazów lub dokumentów na małej rolce lub karcie filmowej


lexentry: pol/mikrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrofon
trans_list: micrófono
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;


lexentry: pol/mikrokomputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrokomputer
trans_list: microordenador
sense:
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego (mniejszy niż mainframe oraz minikomputer);


lexentry: pol/mikropaleontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikropaleontologia
trans_list: micropaleontología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina paleontologii zajmująca się małymi skamieniałościami;


lexentry: pol/mikropenis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikropenis
trans_list: micropene
sense:
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa męskich narządów płciowych polegająca na wykształceniu się penisa o dużo mniejszym rozmiarze niż średnia;


lexentry: pol/mikroplastik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroplastik
trans_list: microplástico
sense:
mikroskopijne cząstki tworzyw sztucznych wyprodukowane umyślnie lub powstające na skutek degradacji tworzyw, w większości klasyfikacji mające średnicę poniżej pięciu milimetrów, często rozpatrywane jako zanieczyszczenie środowiska;


lexentry: pol/mikroprocesor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroprocesor
trans_list: microprocesador
sense:
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) zminiaturyzowany procesor w postaci jednego układu scalonego, zawierający wszystkie podstawowe elementy CPU i zdolny do wykonywania instrukcji programów oraz sterowania działaniem urządzeń elektronicznych;


lexentry: pol/mikroregion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroregion
trans_list: microrregión
sense:
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;


lexentry: pol/mikrosegmentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikrosegmentacja
trans_list: microsegmentación
sense:
(informatyka, informatyczny) podział sieci informatycznej na mniejsze części, zwykle w celu zwiększenia dostępnego pasma


lexentry: pol/mikroskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop
trans_list: microscopio
sense:
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;


lexentry: pol/mikroskop_elektronowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskop elektronowy
trans_list: microscopio electrónico
sense:
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym


lexentry: pol/mikroskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikroskopia
trans_list: microscopia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) badanie bardzo małych obiektów, których nie można zobaczyć gołym okiem, przy użyciu mikroskopu


lexentry: pol/mikser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mikser
trans_list: batidora
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;


lexentry: pol/mili-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: mili-
trans_list: mili-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;


lexentry: pol/miliamperomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miliamperomierz
trans_list: miliamperímetro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd służący do pomiaru natężenia prądu elektrycznego rzędu tysięcznych części ampera


lexentry: pol/milicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: milicja
trans_list: milicia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) terytorialne oddziały złożone ze zbrojnych i przeszkolonych obywateli, powoływane na czas wojny


lexentry: pol/mililitr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mililitr
trans_list: mililitro
sense:
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego


lexentry: pol/militaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaria
trans_list: castrense
sense:
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem


lexentry: pol/militaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: militaryzm
trans_list: militarismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne;


lexentry: pol/mim__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: mim
trans_list: mimo
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rodzaj utworu scenicznego w starożytnej Grecji i starożytnym Rzymie


lexentry: pol/mimikra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimikra
trans_list: arrendajo
sense:
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości


lexentry: pol/mimo_to__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo to
trans_list: "bueno, por lo menos"
sense:
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia


lexentry: pol/mimo_że__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: mimo że
trans_list: aunque | a pesar de que
sense:
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało


lexentry: pol/mimoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mimoza
trans_list: mimosa
sense:
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mina
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) jednostka wagi, używana w Babilonii i Asyrii, później jednostka monetarna, używana też w Grecji;


lexentry: pol/mina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mina
trans_list: mina
sense:
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;


lexentry: pol/minarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minarchizm
trans_list: minarquismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;


lexentry: pol/minaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minaret
trans_list: alminar | minarete
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/minerał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minerał
trans_list: mineral
sense:
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;


lexentry: pol/ministrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ministrant
trans_list: monaguillo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;


lexentry: pol/minjan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minjan
trans_list: minyán
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;


lexentry: pol/minojski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: minojski
trans_list: minoico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący, odnoszący się do cywilizacji powstałej w rejonie Morza Egejskiego w okresie od 2600 do 1100 r. p.n.e.


lexentry: pol/minor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minor
trans_list: carrera (académica) menor
sense:
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn;


lexentry: pol/mintaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mintaj
trans_list: abadejo de Alaska
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;


lexentry: pol/minuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minuta
trans_list: minuto
sense:
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;


lexentry: pol/minóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg
trans_list: lamprea
sense:
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, podobne do węgorza zwierzę z nadgromady bezżuchwowców, o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;


lexentry: pol/minóg_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: minóg morski
trans_list: lamprea marina
sense:
(zoologia, zoologiczny) Petromyzon marinus L., wędrowny bezżuchwowiec wód przybrzeżnych Europy, pasożytujący głównie na rybach


lexentry: pol/miododajny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: miododajny
trans_list: melífero
sense:
(botanika, botaniczny) taki, który zawiera nektar wykorzystywany przez pszczoły do wytwarzania miodu


lexentry: pol/mioklonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mioklonia
trans_list: mioclonía
sense:
(medycyna, medyczny) krótkotrwały, nagły napad padaczkowy objawiający się raptownym skurczem mięśni;


lexentry: pol/mion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mion
trans_list: muon
sense:
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego


lexentry: pol/miotacz_ognia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotacz ognia
trans_list: lanzallamas
sense:
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) sprzęt służący do wyrzucania ognia na odległość, zwykle w formie strumienia płomieni, wykorzystywany w walce lub do niszczenia przeszkód


lexentry: pol/miotła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miotła
trans_list: escoba
sense:
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;


lexentry: pol/mirabelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirabelka
trans_list: mirabel
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce śliwy mirabelki (1.1)


lexentry: pol/mirliton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirliton
trans_list: kazoo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;


lexentry: pol/mirra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mirra
trans_list: mirra
sense:
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;


lexentry: pol/misa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misa
trans_list: bol
sense:
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia


lexentry: pol/mischling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mischling
trans_list: mezclado
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (obraźliwie) mieszaniec rasowy, osoba mająca żydowskich przodków; określenie używane w propagandzie, teorii rasowej i prawie nazistowskim w Niemczech;


lexentry: pol/misja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misja
trans_list: misión
sense:
(administracja) przedstawicielstwo państwa albo organizacji delegowane w specjalnym celu do innego państwa


lexentry: pol/misjonarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarski
trans_list: misionario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy


lexentry: pol/misjonarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: misjonarz
trans_list: misionero
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej


lexentry: pol/miso__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miso
trans_list: miso
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;


lexentry: pol/mistrzostwa_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistrzostwa świata
trans_list: campeonato mundial
sense:
(sport, sportowy) rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie


lexentry: pol/mistycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistycyzm
trans_list: misticismo
sense:
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;


lexentry: pol/mistyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mistyfikacja
trans_list: mistificación
sense:
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;


lexentry: pol/mit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mit
trans_list: mito
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;


lexentry: pol/mitoman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoman
trans_list: mitómano
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitomanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitomanka
trans_list: mitómano
sense:
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat


lexentry: pol/mitoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitoza
trans_list: mitosis
sense:
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;


lexentry: pol/mitra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitra
trans_list: mitra
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;


lexentry: pol/mitralieza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralieza
trans_list: metrallera
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szybkostrzelna odtylcowa wielolufowa broń palna z XIX wieku, strzelająca amunicją karabinową;


lexentry: pol/mitralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mitralny
trans_list: mitral
sense:
(anatomia, anatomiczny) dotyczący zastawki położonej pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą serca


lexentry: pol/mizerykordia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizerykordia
trans_list: misericordia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) sztylet używany w średniowieczu do dobijania konających przeciwników, by przerwać ich cierpienie;


lexentry: pol/mizofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mizofonia
trans_list: misofonia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: miel
sense:
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;


lexentry: pol/miód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód
trans_list: hidromiel
sense:
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;


lexentry: pol/miód_nektarowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód nektarowy
trans_list: miel de flores
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) miód powstały przez odparowanie wody z nektaru i przetworzenie go przez owady miododajne


lexentry: pol/miód_pitny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód pitny
trans_list: hidromel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;


lexentry: pol/miód_spadziowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód spadziowy
trans_list: miel de mielada
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) miód powstały przez odparowanie wody ze spadzi i przetworzenie go przez owady miododajne


lexentry: pol/miód_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miód sztuczny
trans_list: miel artificial
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) stały lub ciekły, syntetyczny produkt spożywczy imitujący miód naturalny, wytwarzany z sacharozy lub syropu skrobiowego z użyciem barwników, aromatów i dodatków smakowych;


lexentry: pol/miąższość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miąższość
trans_list: torpeza
sense:
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni


lexentry: pol/mięczak_zakaźny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięczak zakaźny
trans_list: molusco contagioso
sense:
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;


lexentry: pol/między_Scyllą_a_Charybdą__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: między Scyllą a Charybdą
trans_list: entre Escila y Caribdis
sense:
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami


lexentry: pol/między_innymi__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: między innymi
trans_list: entre otros | entre otras cosas
sense:
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa


lexentry: pol/międzylądowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzylądowanie
trans_list: escala | escala técnica
sense:
(lotnictwo, lotniczy) lądowanie w trakcie dłuższego lotu w celu zatankowania, wymiany pasażerów lub ładunku itp.


lexentry: pol/międzynarodowy_alfabet_fonetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzynarodowy alfabet fonetyczny
trans_list: Alfabeto Fonético Internacional
sense:
(fonetyka, fonetyczny) system znaków stworzony w celu precyzyjnego zapisu wymowy wszystkich mówionych języków świata


lexentry: pol/międzypaństwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzypaństwowy
trans_list: interestatal
sense:
dotyczący wielu państw; zachodzący, odbywający się przy udziale różnych państw; złożony z wielu państw (ich przedstawicieli)


lexentry: pol/międzyplatformowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyplatformowy
trans_list: multiplataforma
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z możliwością działania, zwłaszcza jednoczesnego, na różnych platformach sprzętowych bądź programowych


lexentry: pol/międzyrostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: międzyrostek
trans_list: epéntesis
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany między dwoma leksemami, np. morfem między dwoma rdzeniami;


lexentry: pol/miękka_woda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miękka woda
trans_list: agua blanda
sense:
(chemia, chemiczny) woda zawierająca w sobie niewielką ilość rozpuszczonych minerałów, szczególnie soli wapnia i magnezu; w której środki myjące łatwo się pienią;


lexentry: pol/mięsień_trójgłowy_ramienia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięsień trójgłowy ramienia
trans_list: músculo tríceps braquial
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień tylnej grupy mięśni ramienia, znajdujący się pomiędzy łopatką i kością ramienną a kością łokciową;


lexentry: pol/mięso_mielone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięso mielone
trans_list: carne picada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)


lexentry: pol/miętus__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: miętus
trans_list: lota
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;


lexentry: pol/mięśniakotłuszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mięśniakotłuszczak
trans_list: miolipoma
sense:
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór złożony z dwóch typów tkanek: mięśniowej (gładkiej lub poprzecznie-prążkowanej) i tłuszczowej


lexentry: pol/miłość_własna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: miłość własna
trans_list: amor propio
sense:
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)


lexentry: pol/mlask__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mlask
trans_list: chasquido
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarta lub zwarto-szczelinowa brzmiąca niczym cmoknięcie, spotykana w językach mlaskowych


lexentry: pol/mleczaj_rydz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleczaj rydz
trans_list: níscalo | robellón
sense:
(mykologia, mykologiczny) Lactarius deliciosus Gray, grzyb jadalny występujący w Europie, z kapeluszem barwy cielistoczerwonawej lub w różnych odcieniach pomarańczowej;


lexentry: pol/mleczko_pszczele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleczko pszczele
trans_list: jalea real
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina wytwarzana przez gruczoły gardzielowe młodych robotnic pszczoły miodnej, która służy jako pokarm dla larw oraz dla królowej;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: leche
sense:
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;


lexentry: pol/mleko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko
trans_list: leche
sense:
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm


lexentry: pol/mleko_w_proszku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mleko w proszku
trans_list: leche en polvo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mleko, z którego usunięto niemal całą wodę w procesie suszenia, pozostawiając suchy proszek


lexentry: pol/mnemotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnemotechnika
trans_list: mnemotecnia | nemotecnia
sense:
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;


lexentry: pol/mnich__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnich
trans_list: monje
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich


lexentry: pol/mniejszość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniejszość
trans_list: minoría
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.


lexentry: pol/mniszek_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszek lekarski
trans_list: diente de león
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Taraxacum officinale F.H. Wigg., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;


lexentry: pol/mniszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mniszka
trans_list: monja
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: zakonnica z zakonu monastycznego, mniszego


lexentry: pol/mnożenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mnożenie
trans_list: multiplicación
sense:
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem


lexentry: pol/mobbing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobbing
trans_list: acoso laboral
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;


lexentry: pol/mobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mobilność
trans_list: movilidad
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/mocarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocarstwo
trans_list: potencia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pełniące kluczową rolę w stosunkach międzynarodowych;


lexentry: pol/mocznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mocznica
trans_list: uremia
sense:
(medycyna, medyczny) stan zatrucia ustroju produktami przemiany materii (m.in. mocznikiem) jako przejaw zaawansowanej niewydolności nerek, powodujący wiele przykrych objawów, jak np. męczliwość, wymioty, wyniszczenie, bóle głowy, świąd, obrzęk płuc, krwawienia itd.;


lexentry: pol/moda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moda
trans_list: moda
sense:
(matematyka, matematyczny) wartość o największym prawdopodobieństwie wystąpienia lub wartość najczęściej występująca w próbie;


lexentry: pol/modalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modalizm
trans_list: modalismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) heterodoksalna doktryna monarchianistyczna, powstała pod koniec II wieku;


lexentry: pol/modelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelarz
trans_list: modelista
sense:
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej


lexentry: pol/modelarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelarz
trans_list: modelista
sense:
(technologia, technika, techniczny) specjalista projektujący i wykonujący modele (np. odlewy) do produkcji różnych wyrobów


lexentry: pol/modelować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modelować
trans_list: graficar
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków


lexentry: pol/modem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modem
trans_list: módem
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;


lexentry: pol/moderator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moderator
trans_list: moderador
sense:
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;


lexentry: pol/modernizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizacja
trans_list: modernización
sense:
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej


lexentry: pol/modernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizm
trans_list: modernismo
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;


lexentry: pol/modernizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modernizm
trans_list: modernismo
sense:
(teologia, teologiczny) katolicki ruch religijny przełomu XIX i XX w. uznający potrzebę dostosowania doktryny do sytuacji w danej epoce dziejów Kościoła;


lexentry: pol/modliszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modliszka
trans_list: santateresa | mantis religiosa | mantis
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;


lexentry: pol/modlitewnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitewnik
trans_list: devocionario
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;


lexentry: pol/modlitwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlitwa
trans_list: oración | plegaria | rezo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;


lexentry: pol/modlić_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modlić się
trans_list: rezar | orar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś


lexentry: pol/modrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modrzew
trans_list: alerce
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;


lexentry: pol/modulować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: modulować
trans_list: modular
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (technologia, technika, techniczny) zmieniać parametry sygnału, tonu, dźwięku, głosu w sposób kontrolowany


lexentry: pol/modylion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: modylion
trans_list: modillón
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj wspornika pod gzymsem w kształcie leżącej konsoli ozdobionej liściem akantu występujący w architekturze antycznej;


lexentry: pol/moim_zdaniem__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: moim zdaniem
trans_list: en mi opinión
sense:
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia


lexentry: pol/moje_uszanowanie__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: moje uszanowanie
trans_list: mis respetos
sense:
tradycyjny, bardzo grzecznościowy zwrot powitalny lub pożegnalny, będący wyrazem głębokiego szacunku wobec rozmówcy


lexentry: pol/mojito__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mojito
trans_list: mojito
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;


lexentry: pol/molekuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molekuła
trans_list: molécula
sense:
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;


lexentry: pol/molestować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: molestować
trans_list: acosar
sense:
nakłaniać kogoś do kontaktów seksualnych wbrew woli tej osoby przy wykorzystywaniu własnej przewagi, wyższości


lexentry: pol/molibdenit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: molibdenit
trans_list: molibdenita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;


lexentry: pol/moment_pędu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moment pędu
trans_list: momento angular
sense:
(fizyka, fizyczny) wektorowa wielkość fizyczna charakteryzująca ruch, zwłaszcza związany z obrotami;


lexentry: pol/monarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarcha
trans_list: monarca
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;


lexentry: pol/monarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia
trans_list: monarquía
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarquía constitucional
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, którego ustrojem jest monarchia konstytucyjna (1.1)


lexentry: pol/monarchia_konstytucyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchia konstytucyjna
trans_list: monarquía constitucional
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym monarcha sprawuje władzę ograniczaną przez konstytucję lub jest jedynie symboliczną głową państwa


lexentry: pol/monarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchiczny
trans_list: monárquico
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)


lexentry: pol/monarchizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monarchizm
trans_list: monarquismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, według którego władza państwowa powinna należeć do monarchy – dziedzicznego lub ustanowionego – jako głowy państwa;


lexentry: pol/monastycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastycyzm
trans_list: monacato
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;


lexentry: pol/monastyr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monastyr
trans_list: convento
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;


lexentry: pol/moneta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moneta
trans_list: moneda | sencillo
sense:
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;


lexentry: pol/monistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monistyczny
trans_list: monista
sense:
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z monizmem, dotyczący monizmu


lexentry: pol/monitor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitor
trans_list: monitor | pantalla
sense:
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera


lexentry: pol/monitorować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: monitorować
trans_list: monitorear | monitorizar
sense:
obserwować obiekt w celu jego nadzoru, zwłaszcza przy użyciu systemu przeznaczonych do tego urządzeń


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym


lexentry: pol/monodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monodia
trans_list: monodia
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem


lexentry: pol/monofizytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monofizytyzm
trans_list: monofisismo
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;


lexentry: pol/monogamiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monogamiczny
trans_list: monógamo | monogámico
sense:
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii


lexentry: pol/monografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monografia
trans_list: monografía
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;


lexentry: pol/monokini__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monokini
trans_list: monoquini
sense:
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu


lexentry: pol/monoklonalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: monoklonalny
trans_list: monoclonal
sense:
(biochemia, biochemiczny) zwłaszcza o białku lub przeciwciele: genetycznie zmodyfikowany z pojedynczego klonu


lexentry: pol/monopod__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopod
trans_list: monópode
sense:
(fotografia) rodzaj statywu składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w osi pionowej;


lexentry: pol/monopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monopol
trans_list: monopolio
sense:
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;


lexentry: pol/monosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monosacharyd
trans_list: monosacárido
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;


lexentry: pol/monoteista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteista
trans_list: monoteísta
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monoteistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteistka
trans_list: monoteísta
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga


lexentry: pol/monoteletyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monoteletyzm
trans_list: monotelismo
sense:
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;


lexentry: pol/monotlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monotlenek
trans_list: monóxido
sense:
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z jednego atomu tlenu i innego pierwiastka


lexentry: pol/monstrancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monstrancja
trans_list: custodia | ostensorio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/monsun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monsun
trans_list: monzón
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;


lexentry: pol/montaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż
trans_list: montaje | ensamblaje
sense:
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;


lexentry: pol/montaż_filmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: montaż filmowy
trans_list: montaje
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) techniczna operacja filmowa polegająca na połączeniu co najmniej dwóch oddzielnych ujęć;


lexentry: pol/monument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: monument
trans_list: monumento
sense:
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego


lexentry: pol/morale__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morale
trans_list: disposición
sense:
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki


lexentry: pol/moratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moratorium
trans_list: moratoria
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności


lexentry: pol/morela_japońska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morela japońska
trans_list: albaricoquero japonés
sense:
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny różowatych pochodzący ze środkowych i północno-wschodnich Chin;


lexentry: pol/morfina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morfina
trans_list: morfina
sense:
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;


lexentry: pol/morfo-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: morfo-
trans_list: morfo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kształtem, budową, postacią


lexentry: pol/morfologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: morfologiczny
trans_list: morfológico
sense:
(biologia, biologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) (geologia, geologiczny) dotyczący morfologii


lexentry: pol/morga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morga
trans_list: morgue
sense:
(rzadki, rzadko używany) budynek, w którym wystawia się nierozpoznane zwłoki w celu ich zidentyfikowania


lexentry: pol/mormi_borneański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormi borneański
trans_list: gato de Borneo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Catopuma badia Gray, gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny kotów, występujący na wyspie Borneo;


lexentry: pol/mormonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mormonizm
trans_list: mormonismo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzące się z chrześcijaństwa wyznanie powstałe w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, opierające się na nauczaniu Josepha Smitha, który miał przetłumaczyć na angielski świętą księgę spisaną przez starożytnego amerykańskiego proroka Mormona;


lexentry: pol/mornel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mornel
trans_list: chorlito carambolo
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców;


lexentry: pol/moroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moroszka
trans_list: mora de los pantanos
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;


lexentry: pol/morszczuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morszczuk
trans_list: merluza
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;


lexentry: pol/mortadela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mortadela
trans_list: mortadela
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami


lexentry: pol/morwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morwa
trans_list: moral | morera
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;


lexentry: pol/morze_Marmara__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: morze Marmara
trans_list: mar de Mármara | mar de Mármora
sense:
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;


lexentry: pol/morze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morze
trans_list: mar
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;


lexentry: pol/morświn_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: morświn zwyczajny
trans_list: marsopa común
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;


lexentry: pol/moskit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moskit
trans_list: mosca de la arena | mosquito flebótomo
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;


lexentry: pol/most_wiszący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most wiszący
trans_list: puente colgante
sense:
(budownictwo) rodzaj mostu, w którym pomost wisi w powietrzu, podtrzymywany przez liny lub kable zawieszone na wieżach lub filarach, a nie stoi bezpośrednio na podporach znajdujących się pod mostem


lexentry: pol/most_zwodzony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: most zwodzony
trans_list: puente basculante
sense:
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;


lexentry: pol/moszna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moszna
trans_list: escroto
sense:
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;


lexentry: pol/motel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motel
trans_list: motel
sense:
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;


lexentry: pol/motet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motet
trans_list: motete
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowy utwór wokalny, zwykle o charakterze religijnym, wykonywany a cappella lub z minimalnym akompaniamentem, często oparty na łacińskim tekście biblijnym lub liturgicznym


lexentry: pol/motocykl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motocykl
trans_list: motocicleta | moto
sense:
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;


lexentry: pol/motorower__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motorower
trans_list: ciclomotor | motocicleta
sense:
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;


lexentry: pol/motyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyka
trans_list: azada | azadón
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;


lexentry: pol/motyl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyl
trans_list: mariposa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;


lexentry: pol/motylek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylek
trans_list: mariposilla
sense:
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl


lexentry: pol/motylica_wątrobowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motylica wątrobowa
trans_list: duela del hígado
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Fasciola hepatica L., gatunek pasożytniczego płazińca, bytującego ostatecznie w drogach żółciowych roślinożerców;


lexentry: pol/motyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: motyw
trans_list: motivo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) najmniejsza elementarna jednostka świata przedstawionego dzieła literackiego: zdarzenie, przedmiot, cecha, sytuacja lub przeżycie;


lexentry: pol/mowa_ciała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa ciała
trans_list: expresión corporal
sense:
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;


lexentry: pol/mowa_nienawiści__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa nienawiści
trans_list: discurso del odio
sense:
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;


lexentry: pol/mowa_niezależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa niezależna
trans_list: discurso directo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem;


lexentry: pol/mowa_tronowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa tronowa
trans_list: discurso del trono
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uroczyste przemówienie wygłaszane przez monarchę lub głowę państwa przy otwarciu sesji parlamentu


lexentry: pol/mowa_zależna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mowa zależna
trans_list: discurso indirecto
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


lexentry: pol/moweina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moweina
trans_list: anilina de color
sense:
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie


lexentry: pol/mozaika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozaika
trans_list: mosaico
sense:
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;


lexentry: pol/mozarab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozarab
trans_list: mozárabe
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów;


lexentry: pol/mozazaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozazaur
trans_list: mosasaurio
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Mosasaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;


lexentry: pol/mozzarella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mozzarella
trans_list: mozzarella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mortero | almirez
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;


lexentry: pol/moździerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: moździerz
trans_list: mortero
sense:
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;


lexentry: pol/mrok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrok
trans_list: oscuridad
sense:
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca


lexentry: pol/mrowisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrowisko
trans_list: hormiguero
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;


lexentry: pol/mrówka_faraona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówka faraona
trans_list: hormiga faraón
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Monomorium pharaonis, gatunek bardzo małych mrówek;


lexentry: pol/mrówkolew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówkolew
trans_list: hormiga león
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią);


lexentry: pol/mrówkowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mrówkowanie
trans_list: baño de hormigas
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) pielęgnacyjny zabieg ptasi polegający na sadowieniu się ptaka w pobliżu mrowiska w celu kontaktu z mrówkami i wydzielanym przez nie kwasem mrówkowym


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: misa
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;


lexentry: pol/msza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: msza
trans_list: misa
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;


lexentry: pol/mszał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mszał
trans_list: misal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;


lexentry: pol/mucha_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mucha domowa
trans_list: mosca doméstica | mosca común
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;


lexentry: pol/muchomor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor
trans_list: amanita
sense:
(systematyka) (mykologia, mykologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;


lexentry: pol/muchomor_czerwonawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwonawy
trans_list: amanita rojiza
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;


lexentry: pol/muchomor_czerwony__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor czerwony
trans_list: matamoscas
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_jadowity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor jadowity
trans_list: amanita maloliente
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_mglejarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor mglejarka
trans_list: amanita vaginata
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza;


lexentry: pol/muchomor_plamisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor plamisty
trans_list: amanita pantera
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;


lexentry: pol/muchomor_sromotnikowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchomor sromotnikowy
trans_list: oronja verde
sense:
(mykologia, mykologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;


lexentry: pol/muchołówka_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muchołówka szara
trans_list: papamoscas gris
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;


lexentry: pol/muezin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muezin
trans_list: almuédano | almuecín
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;


lexentry: pol/muflon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muflon
trans_list: muflón
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;


lexentry: pol/mugol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mugol
trans_list: muggle
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;


lexentry: pol/mukowiscydoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mukowiscydoza
trans_list: fibrosis quística
sense:
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;


lexentry: pol/mulcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mulcz
trans_list: mantillo | acolchado
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;


lexentry: pol/muleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muleta
trans_list: muleta
sense:
(etnografia, etnograficzny) kawałek czerwonej tkaniny przymocowanej do krótkiej pałeczki, używany przez matadora w końcowej fazie korridy w celu drażnienia byka;


lexentry: pol/multimedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: multimedia
trans_list: multimedia
sense:
media stanowiące połączenie kilku różnych form przekazu informacji np.: tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo;


lexentry: pol/multiplekser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: multiplekser
trans_list: multiplexor
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie pozwalające na przesyłanie kilku sygnałów w jednym kanale przez przełączanie pomiędzy ich źródłami;


lexentry: pol/mundur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mundur
trans_list: uniforme
sense:
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;


lexentry: pol/munsztuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: munsztuk
trans_list: bocado
sense:
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna;


lexentry: pol/mur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur
trans_list: barrera | muralla
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny


lexentry: pol/mur_oporowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mur oporowy
trans_list: muro de contención
sense:
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;


lexentry: pol/murawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murawka
trans_list: claro
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) gęste zbiorowisko mikroorganizmów zasiedlających podłoże stałe, powodujące widoczne zmętnienie


lexentry: pol/murena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murena
trans_list: morena
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;


lexentry: pol/murzyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: murzyn
trans_list: escritor fantasma
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba pracująca ciężko, intensywnie, lecz bez należytego wynagrodzenia


lexentry: pol/musical__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musical
trans_list: musical
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;


lexentry: pol/musicalowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: musicalowy
trans_list: musical
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali


lexentry: pol/muszkatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkatel
trans_list: moscatel | uva moscatel
sense:
(botanika, botaniczny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) gatunek winorośli pochodzącej z rejonów śródziemnomorskich


lexentry: pol/muszkatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkatel
trans_list: moscatel
sense:
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) aromatyczne wino deserowe wytwarzane z różnych szczepów muszkatelu (1.1)


lexentry: pol/muszkiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muszkiet
trans_list: mosquete
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,


lexentry: pol/musztra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: musztra
trans_list: repetición
sense:
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów;


lexentry: pol/mutualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mutualizm
trans_list: mutualismo
sense:
(ekologia, ekologiczny) nieodzowna, ścisła współzależność dwóch różnych gatunków czerpiących obopólne korzyści, przy czym jeden gatunek nie jest zdolny do życia bez obecności drugiego


lexentry: pol/muza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muza
trans_list: musa
sense:
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;


lexentry: pol/muzak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzak
trans_list: muzak
sense:
muzyka odtwarzana w tle w przestrzeniach publicznych, zwłaszcza placówkach handlowych czy innych lokalach użytkowych


lexentry: pol/muzeum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzeum
trans_list: museo
sense:
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;


lexentry: pol/muzyka_klasyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka klasyczna
trans_list: música clásica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nurt muzyki artystycznej o ugruntowanej tradycji europejskiej, obejmujący twórczość komponowaną od średniowiecza po współczesność, opartą na zapisie nutowym i rozwiniętych formach muzycznych


lexentry: pol/muzyka_poważna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka poważna
trans_list: música clásica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka ukształtowana w tradycji europejskiej od średniowiecza po współczesność, oparta na zapisie nutowym, bogatej strukturze formalnej, wykonywana przez zawodowych muzyków, której celem jest realizacja założeń estetycznych i artystycznych


lexentry: pol/muzyka_rozrywkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzyka rozrywkowa
trans_list: música de entretenimiento
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka tworzona głównie w celu masowego użytkowania (dla szerokiej publiczności), zabawy czy relaksu, zwykle prosta w formie i łatwa w odbiorze


lexentry: pol/muzykant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykant
trans_list: musicante
sense:
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym, nieposiadająca wykształcenia muzycznego


lexentry: pol/muzykologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muzykologia
trans_list: musicología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;


lexentry: pol/muł__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: muł
trans_list: mula
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uparta, bardzo niechętna do zmiany swojego zdania


lexentry: pol/mułła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mułła
trans_list: mulá
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;


lexentry: pol/muślin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: muślin
trans_list: muselina
sense:
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;


lexentry: pol/mydlnica_lekarska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydlnica lekarska
trans_list: jabonera
sense:
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;


lexentry: pol/mydłodrzew_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mydłodrzew właściwy
trans_list: quillay
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Quillaja saponaria Molina, gatunek drzew z rodziny mydłodrzewowatych;


lexentry: pol/mykoplazma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mykoplazma
trans_list: micoplasma
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym


lexentry: pol/myrmekochoria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myrmekochoria
trans_list: mirmecocoria
sense:
(botanika, botaniczny) (zoologia, zoologiczny) zjawisko roznoszenia diaspor roślinnych (rozsiewania roślin) przez mrówki;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: ratón
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;


lexentry: pol/mysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz
trans_list: ratón
sense:
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych


lexentry: pol/mysz_domowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz domowa
trans_list: ratón casero
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Merganetta armata, niewielki ssak z rodziny myszowatych, powszechnie żyjący w skupiskach ludzkich


lexentry: pol/mysz_kiedy_się_mąki_obje,_tedy_się_jej_gorzka_widzi__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: mysz kiedy się mąki obje, tedy się jej gorzka widzi
trans_list: al gusto dañado, lo dulce le es amargo | al hombre harto, las cerezas lo amargan
sense:
…mówiące, że gdy człowiek ma już wszystkiego pod dostatkiem, zaczyna narzekać na rzeczy, które wcześniej mu smakowały lub były cenne


lexentry: pol/mysz_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mysz komputerowa
trans_list: ratón | mouse
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;


lexentry: pol/myszoskoczek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszoskoczek
trans_list: jerbo
sense:
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe;


lexentry: pol/myszołów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myszołów
trans_list: águila ratonera | busardo ratonero
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;


lexentry: pol/myśliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myśliwiec
trans_list: caza | avión de caza
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;


lexentry: pol/myślnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: myślnik
trans_list: guion largo
sense:
znak interpunkcyjny w postaci poziomej kreski, używany m.in. do wyodrębniania wtrąceń w wypowiedzi, zaznaczenia początku wypowiedzi w zapisie dialogu lub zastąpienia domyślnej części zdania w celu uniknięcia powtórzenia;


lexentry: pol/ménage_à_trois__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ménage à trois
trans_list: trío
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) (socjologia, socjologiczny) troje ludzi w związku ze sobą, w relacji romantycznej lub seksualnej


lexentry: pol/mój_drogi__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: mój drogi
trans_list: amada
sense:
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym


lexentry: pol/mól__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mól
trans_list: polilla
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;


lexentry: pol/mówić_jak_do_ściany__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mówić jak do ściany
trans_list: como hablar a la pared
sense:
mówić do kogoś, kto nie zwraca uwagi na to, co do niego mówimy lub nie przykłada żadnej wagi do naszych słów


lexentry: pol/mówić_na_ty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: mówić na ty
trans_list: tutear
sense:
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”)


lexentry: pol/mądrala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mądrala
trans_list: sabelotodo | sabihondo
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba przemądrzała, wymądrzająca się, popisująca się swą często wątpliwą wiedzą


lexentry: pol/mądry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: mądry
trans_list: sabio | sensato
sense:
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie


lexentry: pol/mąka_ziemniaczana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mąka ziemniaczana
trans_list: almidón de papa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mąka uzyskiwana z gotowanych w całości ziemniaków, suszonych i mielonych na proszek;


lexentry: pol/mątew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątew
trans_list: agitador
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniane rozgałęzione mieszadło kuchenne używane do płynów i substancji zagęszczonych (sosów) lub sproszkowanych


lexentry: pol/mątewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mątewka
trans_list: agitador
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proste narzędzie do mieszania i rozmącania mąki w wodzie lub śmietanie, wykonane z rosochatej gałązki;


lexentry: pol/mąż_zaufania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mąż zaufania
trans_list: hombre de confianza
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której dana grupa powierzyła określone obowiązki społeczne;


lexentry: pol/męczennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męczennik
trans_list: mártir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;


lexentry: pol/męki_Tantala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: męki Tantala
trans_list: suplicio de Tántalo | suplicio tantalesco
sense:
(książkowy) cierpienie wynikające z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy, które wydają się osiągalne


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: juvenil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia


lexentry: pol/młodociany__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: młodociany
trans_list: juvenil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat


lexentry: pol/młodoturek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młodoturek
trans_list: Joven Turco
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;


lexentry: pol/młodziwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młodziwo
trans_list: colostro
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) pierwszy pokarm wydzielany przez gruczoły sutkowe ssaków zaraz po wydaniu potomka na świat;


lexentry: pol/młot_pneumatyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młot pneumatyczny
trans_list: martillo neumático
sense:
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie robocze wykorzystujące energię sprężonego powietrza do wykonywania szybkich, powtarzalnych uderzeń, przeznaczone do rozbijania i kucia twardych powierzchni;


lexentry: pol/młotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młotek
trans_list: martillo
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ


lexentry: pol/młyn_wodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młyn wodny
trans_list: molino de agua
sense:
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;


lexentry: pol/młynek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek
trans_list: molinillo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do mielenia produktów spożywczych, np. pieprzu lub kawy


lexentry: pol/młynek_do_kawy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młynek do kawy
trans_list: molinillo de café | molino de café
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy


lexentry: pol/młóto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: młóto
trans_list: orujo
sense:
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) odpadki powstałe przy produkcji piwa, używane po wyługowaniu jako pasza dla zwierząt;


lexentry: pol/mżawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: mżawka
trans_list: llovizna | mollina
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;


lexentry: pol/na__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: na
trans_list: sobre | en
sense:
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem


lexentry: pol/na_bezrybiu_i_rak_ryba__przysłowie__1
sense_num: 01
sense: trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne
written_rep: na bezrybiu i rak ryba
trans_list:
a buen hambre no hay pan duro | a falta de pan, buenas son tortas | en mal tiempo, cualquier agujero es puerto


lexentry: pol/na_miejscu__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 03
written_rep: na miejscu
trans_list: en lugar de
sense:
… służąca do wskazania, że ktoś stawia siebie w sytuacji innej osoby: gdyby ktoś był kimś innym, w czyimś położeniu


lexentry: pol/na_pohybel__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: na pohybel
trans_list: abajo
sense:
(książkowy) (żartobliwie) wyrażenie silnej dezaprobaty, życzenie komuś zguby, rychłego końca i ewentualnie też cierpienia


lexentry: pol/na_święty_nigdy__przysłówek__1
sense_num: 01
sense: (potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji
written_rep: na święty nigdy
trans_list:
cuando San Juan baje el dedo | cuando el infierno se congele | cuando las ranas críen pelo | cuando las vacas vuelen | cuando les salgan muelas a las gallinas | cuando los chanchos vuelen


lexentry: pol/nabatejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nabatejski
trans_list: nabateo
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei


lexentry: pol/nabijać__czasownik__3
sense_num: 03
written_rep: nabijać
trans_list: bailar
sense:
(potocznie, potoczny) oczerniać kogoś śmiechem, kpić z kogoś, ironizować lub żartować z czyichś wad, zachowań lub sytuacji


lexentry: pol/nabożeństwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabożeństwo
trans_list: devoción
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny


lexentry: pol/nabycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabycie
trans_list: adquisición
sense:
(handel, handlowy) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzyskanie prawa majątkowego najczyściejszej prawa własności do jakiegoś dobra


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: cartucho
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;


lexentry: pol/nabój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabój
trans_list: carga
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka ładunku miotającego niezbędna do spowodowania wybuchu gazów w lufie, umieszczana oddzielnie w komorze nabojowej za pociskiem


lexentry: pol/nabłonek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nabłonek
trans_list: epitelio
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu


lexentry: pol/nacięcie_krocza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacięcie krocza
trans_list: episiotomía
sense:
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;


lexentry: pol/nacjonalistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalistyczny
trans_list: nacionalista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów


lexentry: pol/nacjonalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizacja
trans_list: nacionalización
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela;


lexentry: pol/nacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nacjonalizm
trans_list: nacionalismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;


lexentry: pol/naczelny__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: naczelny
trans_list: primate
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;


lexentry: pol/naczynie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie
trans_list: vaso
sense:
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)


lexentry: pol/naczynie_włosowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naczynie włosowate
trans_list: capilar
sense:
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała


lexentry: pol/nadajnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadajnik
trans_list: emisor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika


lexentry: pol/nadbitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadbitka
trans_list: separata
sense:
(poligrafia) artykuł pochodzący z czasopisma lub pracy zbiorowej wydrukowany osobno z tego samego składu drukarskiego;


lexentry: pol/nadprzewodnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadprzewodnictwo
trans_list: superconductividad
sense:
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;


lexentry: pol/nadrzędnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędnik
trans_list: superordinado
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element składniowo nadrzędny w stosunku do innego elementu (np. w składni: zdanie nadrzędne)


lexentry: pol/nadrzędny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nadrzędny
trans_list: principal
sense:
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany


lexentry: pol/nadstępka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadstępka
trans_list: sobrequilla
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;


lexentry: pol/nadtlenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek
trans_list: peróxido
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny zawierający grupę nadtlenkową (O₂²⁻), tj. dwa atomy tlenu połączone wiązaniem pojedynczym


lexentry: pol/nadtlenek_wodoru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadtlenek wodoru
trans_list: peróxido de hidrógeno
sense:
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu;


lexentry: pol/nadwaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwaga
trans_list: sobrepeso
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;


lexentry: pol/nadwrażliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwrażliwość
trans_list: hipersensibilidad
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;


lexentry: pol/nadwzroczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadwzroczność
trans_list: hipermetropía
sense:
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;


lexentry: pol/nadzienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nadzienie
trans_list: relleno
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa, którą nadziewa się mięso, paszteciki, pierogi itp., zwykle z mielonego mięsa, warzyw, białego sera


lexentry: pol/nafta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nafta
trans_list: queroseno | kerosene
sense:
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;


lexentry: pol/naftalen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naftalen
trans_list: naftaleno
sense:
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków;


lexentry: pol/naga_prawda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naga prawda
trans_list: la pura verdad
sense:
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków


lexentry: pol/nagadać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagadać
trans_list: antena parabólica
sense:
(potocznie, potoczny) obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: gancho
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;


lexentry: pol/naganiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naganiacz
trans_list: batidor
sense:
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania


lexentry: pol/nagniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagniotek
trans_list: callo
sense:
(medycyna, medyczny) zrogowacenie naskórka w postaci twardego, wrastającego guzka, powstające głównie na kończynach;


lexentry: pol/nagrobek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrobek
trans_list: lápida
sense:
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;


lexentry: pol/nagrywarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagrywarka
trans_list: grabadora
sense:
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;


lexentry: pol/nagład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nagład
trans_list: rombo
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scophthalmus rhombus L., gatunek morskiej ryby przydennej z rodziny nagładowatych;


lexentry: pol/najem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najem
trans_list: alquiler | arrendamiento
sense:
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania


lexentry: pol/najemnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: najemnik
trans_list: bracero | jornalero
sense:
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny


lexentry: pol/naklejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naklejka
trans_list: pegatina | adhesivo
sense:
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: animar | estimular | incitar
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wpływać na kogoś, sprawiając że nabiera więcej chęci i energii do działania


lexentry: pol/nakręcać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakręcać
trans_list: dar cuerda | marcar
sense:
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia


lexentry: pol/nakładać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nakładać
trans_list: imponer
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę


lexentry: pol/nalepka_niepocztowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalepka niepocztowa
trans_list: viñeta
sense:
okolicznościowa naklejka nie posiadająca walorów znaczków pocztowych umieszczana na kopertach lub kartach pocztowych;


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: tintura
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo


lexentry: pol/nalewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalewka
trans_list: licor
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem


lexentry: pol/naleśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naleśnik
trans_list: crepe | tortita
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;


lexentry: pol/nalokson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalokson
trans_list: naloxona
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny; antagonista receptorów opioidowych znoszący działanie opioidów;


lexentry: pol/nalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot
trans_list: allanamiento
sense:
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp.


lexentry: pol/nalot_dywanowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nalot dywanowy
trans_list: bombardeo en alfombra
sense:
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;


lexentry: pol/namiot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiot
trans_list: tienda | tienda de campaña | carpa
sense:
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;


lexentry: pol/namiętność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: namiętność
trans_list: pasión
sense:
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) bardzo silne zainteresowanie daną dziedziną, problematyką


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych


lexentry: pol/nano-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: nano-
trans_list: nano-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem


lexentry: pol/nanoelektronika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanoelektronika
trans_list: nanoelectrónica
sense:
termin odnoszący się do komponentów elektronicznych (zwykle tranzystorów) opartych na strukturach nanometrowych;


lexentry: pol/nanomateriał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanomateriał
trans_list: nanomaterial
sense:
(technologia, technika, techniczny) polikrystaliczna substancja składająca się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze;


lexentry: pol/nanotechnologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nanotechnologia
trans_list: nanotecnología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) interdyscyplinarna dziedzina nauki zajmująca się tworzeniem i zastosowaniem materiałów oraz urządzeń w skali nanometrycznej (1–100 nm) czyli na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek;


lexentry: pol/napadowa_nocna_hemoglobinuria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napadowa nocna hemoglobinuria
trans_list: hemoglobinuria nocturna paroxística
sense:
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;


lexentry: pol/napalić_się_jak_szczerbaty_na_suchary__czasownik__1
sense_num: 01
sense: bardzo czegoś chcieć
written_rep: napalić się jak szczerbaty na suchary
trans_list:
arder en deseos | beber los aires | beber los vientos | hacérsele el culo agua | hacérsele la boca agua


lexentry: pol/napalm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napalm
trans_list: napalm
sense:
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;


lexentry: pol/napar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napar
trans_list: infusión
sense:
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;


lexentry: pol/naparstnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naparstnica
trans_list: digital
sense:
(botanika, botaniczny) Digitalis, rodzaj trujących roślin zielnych z rodziny babkowatych, o dużych, dzwonkowatych kwiatach;


lexentry: pol/napierśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napierśnik
trans_list: peto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi


lexentry: pol/napierśnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napierśnik
trans_list: petral
sense:
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego, która zapobiegająca przesuwaniu się siodła do tyłu;


lexentry: pol/napisy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy
trans_list: subtítulos
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;


lexentry: pol/napisy_końcowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napisy końcowe
trans_list: créditos | títulos de crédito
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję


lexentry: pol/napięcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napięcie
trans_list: tensión | voltaje | potencial
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia


lexentry: pol/napomykać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: napomykać
trans_list: bosquejar
sense:
wspominać coś mimochodem, nie wprost, delikatnie zasugerować lub powiedzieć coś krótko i nieformalnie


lexentry: pol/naprawiacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprawiacz
trans_list: remendón
sense:
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu


lexentry: pol/naproksen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naproksen
trans_list: naproxeno
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego;


lexentry: pol/naprężenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naprężenie
trans_list: estresar
sense:
(technologia, technika, techniczny) stan pozostawania w stanie pomiędzy dwiema lub więcej siłami, które działają w opozycji do siebie


lexentry: pol/napój_energetyzujący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: napój energetyzujący
trans_list: bebida energizante | bebida energética
sense:
napój, zwykle gazowany i bezalkoholowy, zawierający substancje pobudzające, takie jak kofeina czy tauryna;


lexentry: pol/naramiennik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naramiennik
trans_list: hombrera
sense:
(wojskowość, wojskowy) umieszczony na ramieniu munduru pasek materiału, służący do zamocowania odznak stopni wojskowych lub innych odznak przynależności;


lexentry: pol/narciarstwo_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narciarstwo wodne
trans_list: esquí acuático
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca trzy konkurencje: slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych;


lexentry: pol/narciarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narciarz
trans_list: esquiador
sense:
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo


lexentry: pol/narcyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narcyzm
trans_list: narcisismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: espicanardo
sense:
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych


lexentry: pol/nard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nard
trans_list: cervuno
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym


lexentry: pol/narkolepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkolepsja
trans_list: narcolepsia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;


lexentry: pol/narkoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narkoza
trans_list: anestesia
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wprowadzenie osoby lub zwierzęcia w stan snu przy użyciu substancji powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból;


lexentry: pol/narodowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowość
trans_list: nacionalidad
sense:
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;


lexentry: pol/narodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy
trans_list: nacional
sense:
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem


lexentry: pol/narodowy_socjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narodowy socjalizm
trans_list: nacionalsocialismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;


lexentry: pol/narracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narracja
trans_list: narrativa
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony;


lexentry: pol/narracyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: narracyjny
trans_list: narrativo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację


lexentry: pol/narta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narta
trans_list: esquí
sense:
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;


lexentry: pol/nartnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nartnik
trans_list: tejedor | zapatero
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodziny Gerridae, nartnikowatych, z podrzędu pluskwiaków różnoskrzydłych, który potrafi chodzić po powierzchni wody


lexentry: pol/narty_wodne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narty wodne
trans_list: esquí acuático
sense:
(sport, sportowy) sprzęt sportowy składający się z jednej lub dwóch desek podobnych do nart śniegowych, tylko szerszych, z uchwytami na nogi, służący do ślizgania się po wodzie, będąc przyczepionym do motorówki


lexentry: pol/narwal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narwal
trans_list: narval | lunicornio de mar | unicornio marino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych;


lexentry: pol/narybek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narybek
trans_list: alevín
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu;


lexentry: pol/narzędzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: narzędzie
trans_list: herramienta
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;


lexentry: pol/nasienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasienie
trans_list: esperma
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt;


lexentry: pol/nasierdzie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasierdzie
trans_list: epicardio
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia;


lexentry: pol/nasiono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasiono
trans_list: semilla
sense:
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;


lexentry: pol/nastawa_ołtarzowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawa ołtarzowa
trans_list: retablo
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie;


lexentry: pol/nastawnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastawnik
trans_list: contralor
sense:
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą


lexentry: pol/nastrajanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nastrajanie
trans_list: afinación | afinadura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) regulowanie instrumentu muzycznego w celu uzyskania właściwego brzmienia


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: mechar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wprowadzić do wnętrza produktu spożywczego (najczęściej mięsa) kawałki tłuszczu (słoniny) lub inne dodatki smakowe, wbijając je głęboko w strukturę produktu


lexentry: pol/naszpikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszpikować
trans_list: mechar
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) umieścić w tekście, wypowiedzi lub utworze artystycznym nienaturalnie dużą liczbę cytatów, terminów specjalistycznych, zapożyczeń lub innych powtarzających się elementów


lexentry: pol/naszywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naszywka
trans_list: chacra
sense:
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający


lexentry: pol/nasączać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nasączać
trans_list: embeber
sense:
wprowadzać ciecz do czegoś tak, aby materiał, substancja lub powierzchnia ją wchłonęła lub była wilgotna


lexentry: pol/naturalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalista
trans_list: naturalista
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego


lexentry: pol/naturalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizacja
trans_list: naturalización
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ;


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka


lexentry: pol/naturalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalizm
trans_list: naturalismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi;


lexentry: pol/naturalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naturalny
trans_list: natural
sense:
(matematyka, matematyczny) będący liczbą naturalną, czyli nieujemną (albo według innych definicji dodatnią) liczbą całkowitą.


lexentry: pol/natywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: natywny
trans_list: nativo
sense:
(informatyka, informatyczny) właściwy danemu środowisku informatycznemu, programowi, językowi programowania itd.


lexentry: pol/nauka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauka
trans_list: ciencia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;


lexentry: pol/nauki_polityczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki polityczne
trans_list: ciencia política
sense:
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie;


lexentry: pol/nauki_społeczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nauki społeczne
trans_list: ciencias sociales
sense:
nauki zajmujące się społeczeństwem, badające z różnych punktów widzenia zjawiska i procesy społeczne;


lexentry: pol/nawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawa
trans_list: nave
sense:
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;


lexentry: pol/nawias__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawias
trans_list: paréntesis
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;


lexentry: pol/nawietrzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nawietrzny
trans_list: a barlovento
sense:
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru


lexentry: pol/nawiew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawiew
trans_list: fuelle
sense:
(technologia, technika, techniczny) instalacja lub element systemu wentylacyjnego służący do wdmuchiwania powietrza


lexentry: pol/nawigacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja
trans_list: navegación | náutica
sense:
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych


lexentry: pol/nawigacja_zliczeniowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigacja zliczeniowa
trans_list: estima
sense:
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określanie pozycji statku lub samolotu na podstawie ostatniej zmierzonej pozycji obiektu oraz szacunków jego prędkości, kursu oraz czasu podróży;


lexentry: pol/nawigator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawigator
trans_list: navegante
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją


lexentry: pol/nawracać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawracać
trans_list: convertir
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pobudzać wiarę przez przyjęcie nowej religii lub poprzez powrót do życia zgodnego z zasadami swojej wiary


lexentry: pol/nawyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawyk
trans_list: hábito | costumbre | adicción | vicio
sense:
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: abono | fertilizante
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby


lexentry: pol/nawóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nawóz
trans_list: abono | fertilizante
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;


lexentry: pol/nazewnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazewnictwo
trans_list: onomástica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) ogół nazw własnych, tj. osobowych i miejscowych oraz dział językoznawstwa zajmujący się nimi


lexentry: pol/naziemny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: naziemny
trans_list: terrestre
sense:
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi, a nie na drzewach czy innych poziomach


lexentry: pol/nazista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazista
trans_list: nazi
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu


lexentry: pol/nazistowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nazistowski
trans_list: nazi
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów


lexentry: pol/nazizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nazizm
trans_list: nazismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;


lexentry: pol/nałóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nałóg
trans_list: vicio
sense:
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem;


lexentry: pol/naśladowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: naśladowanie
trans_list: imitación | emulación
sense:
wzorowanie się w postępowaniu, działaniu na zachowaniu innych, postępowanie w sposób podobny jak robią coś inni


lexentry: pol/neandertalczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neandertalczyk
trans_list: hombre de Neandertal
sense:
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;


lexentry: pol/nefrolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nefrolog
trans_list: nefrólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek


lexentry: pol/negacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: negacja
trans_list: negación
sense:
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) zaprzeczenie w logice, symbol odpowiadający słowu „nie”;


lexentry: pol/negocjacje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: negocjacje
trans_list: negociación
sense:
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.


lexentry: pol/nekromancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekromancja
trans_list: nigromancia | necromancia
sense:
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;


lexentry: pol/nekroza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nekroza
trans_list: necrosis
sense:
(biologia, biologiczny) nieodwracalny proces obumierania komórek lub tkanek spowodowany urazem, niedokrwieniem, zakażeniem, toksynami lub innymi czynnikami patologicznymi


lexentry: pol/neofaszystowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszystowski
trans_list: neofascista
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom


lexentry: pol/neofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neofaszyzm
trans_list: neofascismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;


lexentry: pol/neofitka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neofitka
trans_list: neófita
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która przyjmuje albo niedawno przyjęła jakieś wyznanie, zazwyczaj chrześcijańskie


lexentry: pol/neoliberalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoliberalizm
trans_list: neoliberalismo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;


lexentry: pol/neonatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neonatologia
trans_list: neonatología
sense:
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;


lexentry: pol/neoplatoński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neoplatoński
trans_list: neoplatónico
sense:
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników


lexentry: pol/neopren__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neopren
trans_list: neopreno
sense:
(chemia, chemiczny) nazwa handlowa syntetycznego kauczuku chloropenowego, który w postaci spienionej jest lekkim i wytrzymałym materiałem stoswanym m.in. do produkcji skafandrów nurkowych;


lexentry: pol/neoproterozoik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neoproterozoik
trans_list: Neoproterozoico
sense:
(geologia, geologiczny) ostatnia, najmłodsza era (lub eratem) proterozoiku, trwająca 1000 – 542 milionów lat temu;


lexentry: pol/neosemantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neosemantyzm
trans_list: neosemantismo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który już istnieje w danym języku, jednak przypisano mu nowe znaczenie


lexentry: pol/neptunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neptunizm
trans_list: neptunismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (geologia, geologiczny) teoria geologiczna głosząca, że wszystkie skały na Ziemi powstały w wyniku krystalizacji i osadzania się substancji mineralnych z wody morskiej


lexentry: pol/nerd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerd
trans_list: mateo
sense:
osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;


lexentry: pol/nerpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerpa
trans_list: foca ocelada
sense:
(zoologia, zoologiczny) Pusa hispida, mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych;


lexentry: pol/nerw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerw
trans_list: nervio
sense:
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;


lexentry: pol/nerwica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nerwica
trans_list: neurosis
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;


lexentry: pol/nerytyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nerytyczny
trans_list: nerítico
sense:
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) odnoszący się do strefy płytkich wód przybrzeżnych


lexentry: pol/nestorianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestorianizm
trans_list: nestorianismo
sense:
(teologia, teologiczny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;


lexentry: pol/nestorianka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nestorianka
trans_list: nestoriana
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu


lexentry: pol/netbook__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: netbook
trans_list: ultraportátil
sense:
mały, komputer przenośny mniejszy od notebooka, przeznaczony głównie do przeglądania Internetu, korzystania z aplikacji online oraz programów biurowych;


lexentry: pol/netykieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: netykieta
trans_list: netiqueta
sense:
zbiór zasad obowiązujących w Internecie, np. w społecznościach internetowych, na forach, IRC-u, czacie itp.;


lexentry: pol/neurastenia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurastenia
trans_list: neurastenia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;


lexentry: pol/neurobiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurobiologia
trans_list: neurobiología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;


lexentry: pol/neurochirurgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurochirurgia
trans_list: neurocirugía
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;


lexentry: pol/neuroleptyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroleptyk
trans_list: neuroléptico
sense:
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic


lexentry: pol/neurolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurolog
trans_list: neurólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego


lexentry: pol/neuron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuron
trans_list: neurona
sense:
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;


lexentry: pol/neuropatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuropatia
trans_list: neuropatía
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;


lexentry: pol/neuroprzekaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroprzekaźnik
trans_list: neurotransmisor
sense:
(biologia, biologiczny) substancja wydzielana przez synapsy komórek nerwowych, która umożliwia przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi


lexentry: pol/neuropsychiatryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: neuropsychiatryczny
trans_list: neuropsiquiátrico
sense:
dotyczący neuropsychiatrii, związany z zaburzeniami psychicznymi w organicznych chorobach układu nerwowego


lexentry: pol/neuroróżnorodność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neuroróżnorodność
trans_list: neurodiversidad
sense:
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich;


lexentry: pol/neurotoksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neurotoksyczność
trans_list: neurotoxicidad
sense:
(medycyna, medyczny) (biochemia, biochemiczny) niepożądane oddziaływanie na układ nerwowy wynikające z narażenia na substancje toksyczne


lexentry: pol/neutralizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralizm
trans_list: neutralismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna państw, które nie przystępują do paktów militarnych oraz współpracują ze wszystkim krajami


lexentry: pol/neutralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralność
trans_list: neutralidad
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami


lexentry: pol/neutralność_węglowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutralność węglowa
trans_list: neutralidad de carbono
sense:
(ekologia, ekologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) strategia kompensowania emisji dwutlenku węgla przez sekwestrację lub zakup kredytów węglowych;


lexentry: pol/neutrino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: neutrino
trans_list: neutrino
sense:
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;


lexentry: pol/ni_pies,_ni_wydra__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: ni pies, ni wydra
trans_list: ni carne ni pescado | ni chicha ni limonada
sense:
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami


lexentry: pol/nibynóżka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nibynóżka
trans_list: seudópodo
sense:
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków;


lexentry: pol/nic__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: nic
trans_list: nada
sense:
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu


lexentry: pol/nicejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nicejski
trans_list: nizardo
sense:
pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą (we Francji)


lexentry: pol/nie_ma__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma
trans_list: no hay
sense:
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu


lexentry: pol/nie_ma_tego_złego,_co_by_na_dobre_nie_wyszło__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło
trans_list: no hay mal que por bien no venga
sense:
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany


lexentry: pol/nie_mieć_wszystkich_w_domu__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nie mieć wszystkich w domu
trans_list: faltarle un tornillo
sense:
(potocznie, potoczny) zachowywać się odmiennie od standardów, irracjonalnie, naiwnie, wbrew czyimś oczekiwaniom, być niespełna rozumu


lexentry: pol/nie_wierzyć_własnym_oczom__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nie wierzyć własnym oczom
trans_list: no creer a sus ojos | no dar crédito a sus ojos
sense:
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną


lexentry: pol/niebezpieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebezpieczny
trans_list: peligroso
sense:
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niebieski
trans_list: azul
sense:
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;


lexentry: pol/niebieski__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: niebieski
trans_list: celestial
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.


lexentry: pol/niebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niebo
trans_list: cielo | firmamento
sense:
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;


lexentry: pol/niech_odpoczywa_w_pokoju__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: niech odpoczywa w pokoju
trans_list: que en paz descanse | descanse en paz | que descanse en paz
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolicki akt strzelisty do Boga za zmarłą osobę


lexentry: pol/nieczystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieczystość
trans_list: impureza
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego


lexentry: pol/niedemokratyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedemokratyczny
trans_list: antidemocrático
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny


lexentry: pol/niedobitek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedobitek
trans_list: sobreviviente | superviviente
sense:
osoba ocalała z pogromu, ludobójstwa, więzienia, katastrofy naturalnej, itp., zazwyczaj jedna z nielicznych


lexentry: pol/niedochodowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedochodowy
trans_list: sin fin lucrativo
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych


lexentry: pol/niedoczas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedoczas
trans_list: zeitnot
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja w partii szachowej, kiedy jednemu lub obydwojgu graczom grozi przegrana z powodu przekroczenia limitu czasu


lexentry: pol/niedojrzały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niedojrzały
trans_list: inmaduro | inexperto
sense:
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie


lexentry: pol/niedokrwienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedokrwienie
trans_list: isquemia
sense:
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;


lexentry: pol/niedowład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedowład
trans_list: paresia
sense:
(medycyna, medyczny) zmniejszenie siły mięśniowej lub ograniczenie zakresu ruchu, bądź częściowa utrata możliwości ruchu;


lexentry: pol/niedożywienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedożywienie
trans_list: desnutrición | subalimentación
sense:
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów;


lexentry: pol/niedźwiedziówka_kaja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedziówka kaja
trans_list: gitana
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;


lexentry: pol/niedźwiedź__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: niedźwiedź
trans_list: bajista
sense:
(finanse, finansowy) (środowiskowy) inwestor giełdowy grający na spadki kursów akcji lub innych aktywów


lexentry: pol/niedźwiedź_grizli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź grizli
trans_list: oso gris
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;


lexentry: pol/niedźwiedź_himalajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź himalajski
trans_list: oso del Himalaya
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus thibetanus Cuvier, duży azjatycki ssak drapieżny z rodziny niedźwiedziowatych;


lexentry: pol/niedźwiedź_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niedźwiedź polarny
trans_list: oso polar
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: non tratado
sense:
(medycyna, medyczny) o chorobie niepoddany ani niepoddawany zabiegom eliminującym lub ograniczającym wpływ na organizm


lexentry: pol/nieleczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieleczony
trans_list: non tratado
sense:
(medycyna, medyczny) o pacjencie niepoddany ani niepoddawany zabiegom przywracającym zdrowie lub eliminującym stan chorobowy


lexentry: pol/nielegał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nielegał
trans_list: ilegal
sense:
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego


lexentry: pol/niemal__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: niemal
trans_list: casi
sense:
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było


lexentry: pol/niemetal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemetal
trans_list: no metal
sense:
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;


lexentry: pol/niemiecki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: niemiecki
trans_list: alemán | alemana
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);


lexentry: pol/niemniej_jednak__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: niemniej jednak
trans_list: empero
sense:
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu


lexentry: pol/niemobilność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niemobilność
trans_list: inmovilidad
sense:
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co niemobilne; trudność wprowadzenia w ruch; brak zdolności do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków


lexentry: pol/nienawidzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nienawidzić
trans_list: odiar | aborrecer
sense:
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś


lexentry: pol/nieodmienny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodmienny
trans_list: indeclinable
sense:
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same


lexentry: pol/nieodpowiedzialny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieodpowiedzialny
trans_list: irresponsable
sense:
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać


lexentry: pol/niepełnoletniość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepełnoletniość
trans_list: minoría de edad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości


lexentry: pol/niepoczytalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepoczytalność
trans_list: enajenación mental | irresponsabilidad
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych


lexentry: pol/niepokalane_poczęcie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niepokalane poczęcie
trans_list: inmaculada concepción
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego


lexentry: pol/nieposłuszeństwo_obywatelskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieposłuszeństwo obywatelskie
trans_list: desobediencia civil
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) świadome złamanie prawa w imię wyższych wartości, walki politycznej lub dobra społeczeństwa;


lexentry: pol/nieprawda__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: nieprawda
trans_list: no
sense:
używany na końcu frazy, w celu wyrażenia chęci potwierdzenia jej prawdziwości przez współrozmówcę, lub otrzymania aprobaty wobec poprzedzającej wykrzyknik frazy; często stosowany wraz z zmianą intonacji


lexentry: pol/nieprawomocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieprawomocny
trans_list: apelable | recurrible
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który można zaskarżyć lub od którego można się odwołać do wyższej instancji


lexentry: pol/nieruchomość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieruchomość
trans_list: bienes inmuebles
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;


lexentry: pol/nierząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nierząd
trans_list: prostitución
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi


lexentry: pol/nieskończoność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieskończoność
trans_list: infinidad
sense:
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną


lexentry: pol/nieszpułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieszpułka
trans_list: níspero
sense:
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna


lexentry: pol/nieudacznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nieudacznik
trans_list: fracasado
sense:
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) człowiek nieudolny,osoba, której nie wiedzie się; życiowy pechowiec


lexentry: pol/nieumalowany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nieumalowany
trans_list: sin maquillar
sense:
(potocznie, potoczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bez makijażu, określenie najczęściej używane w odniesieniu do kobiet


lexentry: pol/niewart_złamanego_grosza__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niewart złamanego grosza
sense:
(potocznie, potoczny) oceniany negatywnie, niezasługujący na zaufanie, bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego

trans_list:
de tres al cuarto | no valer ni cinco | no valer un abalorio | no valer un comino | no valer un pimiento


lexentry: pol/niewiadoma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewiadoma
trans_list: incógnita
sense:
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z


lexentry: pol/niewierny_Tomasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierny Tomasz
trans_list: Tomás el incrédulo
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) człowiek skrajnie nieufny, który nie uwierzy w coś, dopóki tego nie zobaczy i nie dotknie, stwierdzając fakt namacalnie


lexentry: pol/niewierząca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewierząca
trans_list: descreída
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która nie wyznaje żadnej religii, która nie wierzy w istnienie danego Boga


lexentry: pol/niewierzący__imiesłów_przymiotnikowy__1
sense_num: 01
written_rep: niewierzący
trans_list: incrédulo
sense:
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny


lexentry: pol/niewinność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewinność
trans_list: inocencia
sense:
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu


lexentry: pol/niewolnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewolnictwo
trans_list: esclavitud
sense:
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;


lexentry: pol/niewydolność_serca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewydolność serca
trans_list: insuficiencia cardíaca
sense:
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej


lexentry: pol/niewypłacalność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niewypłacalność
trans_list: insolvencia
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;


lexentry: pol/niewątpliwie__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: niewątpliwie
trans_list: sin duda | indudablemente
sense:
najprawdopodowniej tak jest (taki jest stan rzeczy lub wyrażający daną opinię jest o tym przekonany)


lexentry: pol/niezadowolenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niezadowolenie
trans_list: descontento | disgusto | insatisfacción
sense:
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem


lexentry: pol/niezależny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niezależny
trans_list: independiente
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie


lexentry: pol/niezamożny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: niezamożny
trans_list: impecune
sense:
(litota) nie posiadający wiele pieniędzy albo innych własności materialnych; (także, też) świadczący o takim niedostatku


lexentry: pol/niełupka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niełupka
trans_list: aquenio | aqueno
sense:
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;


lexentry: pol/nigeryjski_przekręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nigeryjski przekręt
trans_list: estafa nigeriana | timo nigeriano
sense:
przekręt, w którym oszust obiecuje ofierze większy zysk w zamian za kilkukrotne przekazanie mu mniejszej sumy, zwykle tytułem drobnej opłaty


lexentry: pol/nihil_obstat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihil obstat
trans_list: nihil obstat
sense:
(kościelny) oficjalne potwierdzenie, że dana publikacja nie jest sprzeczna z doktryną Kościoła katolickiego w kwestiach wiary i moralności, co pozwala na uzyskanie dla niej imprimatur;


lexentry: pol/nihilizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nihilizm
trans_list: nihilismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;


lexentry: pol/nikab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikab
trans_list: nicab
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;


lexentry: pol/nikielin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikielin
trans_list: niquelina
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;


lexentry: pol/nikstamalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nikstamalizacja
trans_list: nixtamalización
sense:
(spożywczy) proces obróbki ziaren kukurydzy polegający na gotowaniu jej w zasadowej zawiesinie wody wapiennej lub potażu wypłukanego z popiołu drzewnego;


lexentry: pol/nimfa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nimfa
trans_list: ninfa
sense:
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody


lexentry: pol/nisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nisza
trans_list: nicho
sense:
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby


lexentry: pol/niszczyciel__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: niszczyciel
trans_list: destructor
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;


lexentry: pol/nitrogliceryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitrogliceryna
trans_list: nitroglicerina
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;


lexentry: pol/nitromannit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitromannit
trans_list: hexanitrato de manitol
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny, wybuchowy składnik spłonek detonujących stosowany również w lecznictwie;


lexentry: pol/nitryfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nitryfikacja
trans_list: nitrificación
sense:
(biochemia, biochemiczny) utlenienie amoniaku do azotynów i azotynów do azotanów przeprowadzany przez bakterie nitryfikacyjne;


lexentry: pol/niziołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: niziołek
trans_list: mediano
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami


lexentry: pol/nić_Ariadny__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nić Ariadny
trans_list: hilo de Ariadna
sense:
(przenośnie, przenośnia) sposób wybrnięcia z trudnej sytuacji; element pozwalający na rozwiązanie problemu


lexentry: pol/nić_dentystyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nić dentystyczna
trans_list: hilo dental
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) cienki, elastyczny pasek włókna (zazwyczaj nylonowego lub teflonowego), który służy do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych;


lexentry: pol/niż__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: niż
trans_list: que
sense:
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami


lexentry: pol/no_to_co__fraza_partykułowa__1
sense_num: 01
written_rep: no to co
trans_list: a mí qué
sense:
(potocznie, potoczny) sygnalizuje, że mówca uważa dane zdarzenie lub argument za nieistotne, lub ma do niego lekceważący stosunek


lexentry: pol/noc_Walpurgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: noc Walpurgi
trans_list: noche de Walpurgis
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) noc z 30 kwietnia na 1 maja, związana z dawnymi pogańskimi wierzeniami ludowymi (uważano, że tej nocy czarownice zbierają się na sabatach) i obchodzona głównie w krajach Europy Środkowej i Północnej; dziś święto folklorystyczne i towarzyskie


lexentry: pol/nocebo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocebo
trans_list: nocebo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy przyjmowania placebo;


lexentry: pol/nocny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny
trans_list: nocturno
sense:
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy


lexentry: pol/nocny_marek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocny marek
trans_list: trasnochador
sense:
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień


lexentry: pol/nocolot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nocolot
trans_list: nictibio | urutaú
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny nocolotów, występujący w Ameryce Centralnej i tropikalnej części Ameryki Południowej


lexentry: pol/nokaut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokaut
trans_list: nocaut
sense:
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;


lexentry: pol/nokturn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nokturn
trans_list: nocturno
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;


lexentry: pol/nomada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomada
trans_list: nómada
sense:
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;


lexentry: pol/nominacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominacja
trans_list: nominación
sense:
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie


lexentry: pol/nominalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nominalny
trans_list: nominal
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wyrażony wartością przypisaną czemuś, ale niekoniecznie zgodną ze stanem rzeczy


lexentry: pol/nominał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nominał
trans_list: denominación
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp.


lexentry: pol/nomofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomofobia
trans_list: nomofobia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;


lexentry: pol/nomogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nomogram
trans_list: nomograma | ábaco
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres pozwalający na szybkie wyznaczenie przybliżonej wartości funkcji na podstawie przecięcia się kreślonych linii z jego osiami;


lexentry: pol/nona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nona
trans_list: novena
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dźwiękami złożona z oktawy i sekundy;


lexentry: pol/nona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nona
trans_list: nona
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część oficjum kościelnego odmawiana dawniej o godzinie dziewiątej według rachuby rzymskiej


lexentry: pol/noniliard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: noniliard
trans_list: octodecillón
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba równa 10⁵⁷ w tzw. długiej skali (stosowanej w Polsce i większości Europy kontynentalnej)


lexentry: pol/nonilion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonilion
trans_list: nonillón
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna równa 10³⁰ w systemie krótkiej skali (stosowanym w USA i Wielkiej Brytanii)


lexentry: pol/nonkonformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonkonformizm
trans_list: inconformismo
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;


lexentry: pol/nonszalancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nonszalancja
trans_list: dejadez | descuido | indolencia
sense:
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm


lexentry: pol/nopal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nopal
trans_list: nopal
sense:
(spożywczy) mięsista łodyga różnych gatunków opuncji używana jako produkt spożywczy, tradycyjny składnik z kuchni meksykańskiej


lexentry: pol/nora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nora
trans_list: guarida
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) obskurne, podejrzane, zaniedbane mieszkanie lub lokal


lexentry: pol/norka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norka
trans_list: visón
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;


lexentry: pol/norka_amerykańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norka amerykańska
trans_list: visón americano
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;


lexentry: pol/nornica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornica
trans_list: campañol
sense:
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia


lexentry: pol/nornik_zwyczajny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nornik zwyczajny
trans_list: topillo campesino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Microtus arvalis Pallas, gryzoń z rodziny chomikowatych występujący w Eurazji poza strefą tropikalną;


lexentry: pol/norowirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: norowirus
trans_list: norovirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) wirus ssRNA z grupy kaliciwirusów wywołujący wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego;


lexentry: pol/nos__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nos
trans_list: nariz | napias
sense:
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;


lexentry: pol/nosiciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosiciel
trans_list: portador
sense:
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać;


lexentry: pol/nosił_wilk_razy_kilka,_ponieśli_i_wilka__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka
sense:
przez pewien czas komuś udawało się robić coś złego, ale w końcu musiał za to zapłacić, ponieść straty

trans_list:
a cada cerdo le llega su San Martín | a cada cual le llega su turno | por San Martín deja el cerdo de gruñir


lexentry: pol/nosorożec_indyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosorożec indyjski
trans_list: rinoceronte indio
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Rhinoceros unicornis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny nosorożcowatych, występujący na podmokłych obszarach leśnych Nepalu i północno-wschodnich Indii;


lexentry: pol/nosorożec_jawajski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosorożec jawajski
trans_list: rinoceronte de Java
sense:
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros sondaicus Desmarest, ssak z rodziny nosorożcowatych, zagrożony wyginięciem;


lexentry: pol/nosowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nosowość
trans_list: nasalidad
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha artykulacyjna dźwięków mowy polegająca na tym, że część powietrza podczas artykulacji przechodzi przez jamę nosową, ponieważ podniebienie miękkie jest opuszczone


lexentry: pol/nosowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nosowy
trans_list: nasal
sense:
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową


lexentry: pol/notariuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notariuszka
trans_list: notaria
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędniczka sporządzająca akty prawne na żądanie stron


lexentry: pol/notes__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: notes
trans_list: libreta | agenda
sense:
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;


lexentry: pol/nowa_miotła__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: nowa miotła
trans_list: alcalde del mes de enero
sense:
o człowieku na nowym stanowisku, zwłaszcza kierowniczym, szczególnie, gdy gorliwie spełnia obowiązki lub gdy pochodzi z innej opcji politycznej, innego obozu niż poprzednik, a w domyśle również będzie „wymiatał” ludzi starego układu


lexentry: pol/nowela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowela
trans_list: novela corta
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule


lexentry: pol/nowelizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowelizować
trans_list: abonar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wprowadzać zmiany lub poprawki do przepisów prawnych


lexentry: pol/nowenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowenna
trans_list: novena
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw;


lexentry: pol/nowicjat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowicjat
trans_list: noviciado
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1)


lexentry: pol/nowobogacki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: nowobogacki
trans_list: nuevo rico
sense:
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia


lexentry: pol/nowonarodzony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowonarodzony
trans_list: neonato
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)


lexentry: pol/nowotwór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór
trans_list: cáncer | neoplasia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;


lexentry: pol/nowotwór_złośliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowotwór złośliwy
trans_list: tumor maligno
sense:
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa pod postacią autonomicznie rozwijającej się, patologicznej tkanki, która bez leczenia prowadzi do śmierci organizmu; nowotwór, który na ogół szybko wzrasta, powodując niszczenie tkanek wokół niego oraz dając przerzuty a w ten sposób atakując odległe rejony ciała, doprowadzając do zniszczenia ustroju


lexentry: pol/nowożytny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nowożytny
trans_list: moderno
sense:
od: nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością


lexentry: pol/nowy_porządek_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nowy porządek świata
trans_list: Nuevo Orden Mundial
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;


lexentry: pol/nozologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nozologia
trans_list: nosología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;


lexentry: pol/nośny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: nośny
trans_list: de carga
sense:
(technologia, technika, techniczny) dający możliwość przejęcia przez materiał lub konstrukcję obciążeń zewnętrznych


lexentry: pol/nukleoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleoid
trans_list: nucleoide
sense:
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy


lexentry: pol/nukleosynteza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleosynteza
trans_list: nucleosíntesis
sense:
(astronomia, astronomiczny) (chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) proces powstawania jąder atomowych pierwiastków chemicznych z protonów i neutronów, zachodzący w warunkach wysokich temperatur i ciśnień


lexentry: pol/nukleotyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nukleotyd
trans_list: nucleótido
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego


lexentry: pol/numer_telefonu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numer telefonu
trans_list: número de teléfono
sense:
(telekomunikacja) unikalny zestaw cyfr służący do identyfikacji i nawiązywania połączenia telefonicznego


lexentry: pol/numerologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numerologia
trans_list: numerología
sense:
(ezoteryka) pseudonauka badająca rzekome profetyczne właściwości i symbolikę liczb oraz ich wpływ na koleje losu;


lexentry: pol/numizmatyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: numizmatyka
trans_list: numismática
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem, opisem i klasyfikowaniem monet i medali;


lexentry: pol/nunatak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nunatak
trans_list: nunatak
sense:
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;


lexentry: pol/nuncjusz_apostolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuncjusz apostolski
trans_list: nuncio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedstawiciel Stolicy Apostolskiej w danym państwie, kierujący jej misją dyplomatyczną;


lexentry: pol/nurzyk_polarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nurzyk polarny
trans_list: arao de Brünnich
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;


lexentry: pol/nuta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta
trans_list: nota
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość


lexentry: pol/nuta_głowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuta głowy
trans_list: nota de cabeza | nota alta | nota de salida
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) najwyższy element piramidy zapachowej; nuta, która w danej kompozycji zapachowej wyczuwalna jest jako pierwsza, ale ulatnia się po stosunkowo krótkim czasie, ustępując miejsca nucie serca


lexentry: pol/nutacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutacja
trans_list: nutación
sense:
(botanika, botaniczny) ruch roślin powodowany przez nierówny wzrost ich boków powodujący ich wygięcie


lexentry: pol/nutria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nutria
trans_list: coipo | nutria
sense:
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;


lexentry: pol/nuworysz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nuworysz
trans_list: nuevo rico
sense:
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko


lexentry: pol/nużyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nużyca
trans_list: sarna
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt;


lexentry: pol/nylon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nylon
trans_list: nailon | nilón
sense:
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;


lexentry: pol/nypel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nypel
trans_list: niple
sense:
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;


lexentry: pol/nów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nów
trans_list: luna nueva
sense:
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;


lexentry: pol/nóż_sprężynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: nóż sprężynowy
trans_list: navaja automático
sense:
składany nóż zawierający schowaną w rękojeści głownię, która wysuwa się po uruchomieniu mechanizmu sprężynowego, zwykle za pomocą przycisku;


lexentry: pol/o_wiele__przysłówek__1
sense_num: 01
written_rep: o wiele
trans_list: en mucho
sense:
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy


lexentry: pol/o_wilku_mowa__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: o wilku mowa
trans_list: hablando del rey de Roma
sense:
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach


lexentry: pol/oaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oaza
trans_list: oasis
sense:
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;


lexentry: pol/oba__liczebnikzbiorowy__1
sense_num: 01
written_rep: oba
trans_list: ambos
sense:
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi


lexentry: pol/obarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obarzanek
trans_list: bagel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem


lexentry: pol/obchodzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obchodzić
trans_list: dar una vuelta alrededor de
sense:
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie


lexentry: pol/obciachowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obciachowy
trans_list: insipido
sense:
(potocznie, potoczny) dotyczący obciachu, przynoszący wstyd i kompromitację, przez mówcę uważany za nieatrakcyjny, niemodny lub kiepski


lexentry: pol/obcęgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obcęgi
trans_list: tenazas
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.


lexentry: pol/obdukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdukcja
trans_list: exploración física examen físico
sense:
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oględziny zwłok lub osób żywych w celu ustalenia przyczyn śmierci lub rozmiarów doznanych uszkodzeń ciała;


lexentry: pol/obdżektor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obdżektor
trans_list: objetor de conciencia
sense:
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;


lexentry: pol/obelisk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obelisk
trans_list: obelisco
sense:
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;


lexentry: pol/oberża__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oberża
trans_list: hostal
sense:
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg


lexentry: pol/obibok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obibok
trans_list: fiacún
sense:
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek unikający pracy, któremu nie chce się pracować


lexentry: pol/obiektyw__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw
trans_list: objetivo
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia


lexentry: pol/obiektyw_szerokokątny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektyw szerokokątny
trans_list: objetivo gran angular | gran angular
sense:
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;


lexentry: pol/obiektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektywizm
trans_list: objetivismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna, która uznaje rzeczywistość obiektywną, tj. istniejącą poza podmiotem poznającym (człowiekiem) i niezależnie od niego


lexentry: pol/obiektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obiektywizm
trans_list: objetividad
sense:
głoszenie poglądów lub oceny czegoś zgodnie z faktami, bez wyrażania osobistych przekonań czy doświadczeń


lexentry: pol/objazd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objazd
trans_list: desvío
sense:
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek


lexentry: pol/objętość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: objętość
trans_list: volumen
sense:
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni


lexentry: pol/obligacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obligacja
trans_list: bono
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;


lexentry: pol/obojętny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obojętny
trans_list: neutro
sense:
(chemia, chemiczny) taki, który nie ma właściwości zasadowych i kwasowych; taki, który nie tworzy związków chemicznych


lexentry: pol/obol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obol
trans_list: óbolo | obolus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;


lexentry: pol/obosieczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: obosieczny
trans_list: de doble filo | de dos filos
sense:
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom


lexentry: pol/obraz_kontrolny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obraz kontrolny
trans_list: carta de ajuste
sense:
(telewizja, telewizyjny) prosty obraz telewizyjny umożliwiający uregulowanie niektórych parametrów określających jakość urządzeń telewizyjnych


lexentry: pol/obrażenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrażenie
trans_list: injuria
sense:
uszkodzenie tkanek lub narządów ciała, np. poprzez złamanie, zranienie, działanie promieniowania itp.


lexentry: pol/obrotnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotnica
trans_list: mesa giratoria
sense:
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;


lexentry: pol/obrotomierz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrotomierz
trans_list: cuentarrevoluciones
sense:
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) przyrząd mierzący liczbę obrotów danego urządzenia, pojazdu lub maszyny


lexentry: pol/obrotowy__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: obrotowy
trans_list: pivote
sense:
(sport, sportowy) zawodnik w piłce ręcznej, który gra bezpośrednio przed linią pola bramkowego, pomiędzy obrońcami drużyny przeciwnej;


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: defensor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej


lexentry: pol/obrońca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrońca
trans_list: defensor
sense:
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: ablación del clítoris | circuncisión femenina | clitoridectomía
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego lub całkowitego usunięcia łechtaczki, czasem także warg sromowych mniejszych, ze względów rytualnych, religijnych lub estetycznych wśród niektórych ludów afrykańskich;


lexentry: pol/obrzezanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezanie
trans_list: circuncisión
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;


lexentry: pol/obrzezać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzezać
trans_list: circuncidar
sense:
(książkowy) u mężczyzn: dokonać zabiegu usunięcia części napletka w celach leczniczych, higienicznych bądź estetycznych, a u żydów, muzułmanów oraz niektórych ludów afrykańskich i australijskich także ze względów rytualnych


lexentry: pol/obrzydliwiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzydliwiec
trans_list: cacho
sense:
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie


lexentry: pol/obrzęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk
trans_list: edema | hinchazón
sense:
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;


lexentry: pol/obrzęk_naczynioruchowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrzęk naczynioruchowy
trans_list: angioedema
sense:
(medycyna, medyczny) choroba skóry i błon śluzowych charakteryzująca się występowaniem ograniczonych obrzęków;


lexentry: pol/obrączka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka
trans_list: anilla
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu


lexentry: pol/obrączka_ślubna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obrączka ślubna
trans_list: alianza | anillo de boda
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;


lexentry: pol/obsada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsada
trans_list: elenco
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.


lexentry: pol/obsadzić__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsadzić
trans_list: escriturar
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: obsesión
sense:
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności


lexentry: pol/obsesja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obsesja
trans_list: obsesión
sense:
(psychologia, psychologiczny) objaw choroby (nerwicy lub psychonerwicy), polegający na uporczywych myślach i czynnościach i niemożności uwolnienia się od nich;


lexentry: pol/obszar_euro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obszar euro
trans_list: zona euro
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar państw, których walutą jest euro


lexentry: pol/oburzający__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzający
trans_list: indignante
sense:
wywołujący oburzenie, budzący silny gniew lub sprzeciw ze względu na swój skandaliczny lub niemoralny charakter


lexentry: pol/oburzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oburzenie
trans_list: indignación
sense:
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim, niewłaściwym lub niesprawiedliwym zachowaniem


lexentry: pol/obwarzanek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwarzanek
trans_list: pretzel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;


lexentry: pol/obwałowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwałowanie
trans_list: endicamiento
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) wał ziemny usypany wokół określonego terenu dla ochrony przed zalaniem wodą lub rozprzestrzenianiem się określonych substancji


lexentry: pol/obwoluta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwoluta
trans_list: chaqueta
sense:
(drukarstwo, drukarski) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki;


lexentry: pol/obwód_drukowany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obwód drukowany
trans_list: circuito impreso
sense:
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;


lexentry: pol/obywatel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel
trans_list: ciudadano
sense:
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;


lexentry: pol/obywatel_drugiej_kategorii__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel drugiej kategorii
trans_list: ciudadano de segunda | ciudadano de segunda clase
sense:
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela


lexentry: pol/obywatel_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatel świata
trans_list: ciudadano del mundo
sense:
osoba, która nie utożsamia się wyłącznie z jednym krajem, lecz czuje się częścią całej ludzkości, ma postawę otwartą, międzynarodową


lexentry: pol/obywatelstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obywatelstwo
trans_list: nacionalidad | ciudadanía
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;


lexentry: pol/obój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obój
trans_list: oboe
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;


lexentry: pol/obóz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz
trans_list: campamento
sense:
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje


lexentry: pol/obóz_dla_uchodźców__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz dla uchodźców
trans_list: campo de refugiados
sense:
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;


lexentry: pol/obóz_koncentracyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obóz koncentracyjny
trans_list: campo de concentración
sense:
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;


lexentry: pol/obława__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: obława
trans_list: redada
sense:
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki


lexentry: pol/ocean__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocean
trans_list: océano
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi


lexentry: pol/ocelot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot
trans_list: ocelote | manigordo
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;


lexentry: pol/ocelot_chilijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot chilijski
trans_list: gato colorado
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej;


lexentry: pol/ocelot_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot tygrysi
trans_list: cunaguaro
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej;


lexentry: pol/ocelot_wielki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocelot wielki
trans_list: cunaguaro
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej;


lexentry: pol/ocet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet
trans_list: vinagre
sense:
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;


lexentry: pol/ocet_winny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ocet winny
trans_list: vinagre de vino
sense:
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%


lexentry: pol/ochlokracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochlokracja
trans_list: oclocracia
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;


lexentry: pol/ochrona_środowiska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochrona środowiska
trans_list: protección del medioambiente
sense:
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;


lexentry: pol/ochłap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochłap
trans_list: achatarrar
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek mięsa gorszej jakości lub resztki jedzenia


lexentry: pol/ochłap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ochłap
trans_list: achatarrar
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) coś o małej wartości, co daje się komuś z łaski lub z pogardą


lexentry: pol/ociekacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ociekacz
trans_list: escurreplatos | escurrecubiertos
sense:
(technologia, technika, techniczny) przedmiot do samoczynnego osączania mokrych naczyń i/lub sztućców po ich umyciu


lexentry: pol/oczodół__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczodół
trans_list: cuenca | órbita | cavidad orbitaria
sense:
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;


lexentry: pol/oczyszczalnia_ścieków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczalnia ścieków
trans_list: estación depuradora de aguas residuales | EDAR
sense:
(ekologia, ekologiczny) zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych;


lexentry: pol/oczyszczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczać
trans_list: rehabilitar | disculpar
sense:
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy


lexentry: pol/oczyszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oczyszczenie
trans_list: catarsis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej


lexentry: pol/oczywisty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oczywisty
trans_list: evidente | obvio
sense:
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać


lexentry: pol/oda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oda
trans_list: oda
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;


lexentry: pol/odaliska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odaliska
trans_list: odalisca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim


lexentry: pol/odbijacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbijacz
trans_list: defensa
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu;


lexentry: pol/odbiór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odbiór
trans_list: obtención
sense:
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)


lexentry: pol/odbiór__wykrzyknik__1
sense_num: 02
written_rep: odbiór
trans_list: cambio
sense:
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu


lexentry: pol/odchody__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchody
trans_list: excremento
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) stałe pozostałości trawienne i ciekłe, produkty przemiany materii wydalane jako kał i mocz


lexentry: pol/odchylenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie
trans_list: desviación
sense:
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;


lexentry: pol/odchylenie_standardowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odchylenie standardowe
trans_list: desviación estándar
sense:
(statystyka, statystyczny) klasyczna miara zróżnicowania rozkładu zmiennej losowej – pierwiastek kwadratowy wariancji;


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: fragmento
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno


lexentry: pol/odcinek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcinek
trans_list: segmento
sense:
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;


lexentry: pol/odcisk_palca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odcisk palca
trans_list: huella digital
sense:
(informatyka, informatyczny) w kryptografii: krótka sekwencja znaków identyfikująca większą ilość danych


lexentry: pol/oddalać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalać
trans_list: rechazar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznać żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddalenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddalenie
trans_list: rechazo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uznanie żądania powoda za nieuzasadnione ze względów merytorycznych, z możliwością wniesienia apelacji


lexentry: pol/oddać_honory__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: oddać honory
trans_list: rendir honores
sense:
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń


lexentry: pol/oddychać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddychać
trans_list: respirar
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska


lexentry: pol/oddziaływanie_elektromagnetyczne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddziaływanie elektromagnetyczne
trans_list: interacción electromagnética
sense:
(fizyka, fizyczny) jedno z podstawowych oddziaływań obserwowanych między cząstkami, odpowiadające za siły działające między naładowanymi elektrycznie cząstkami i przenoszone przez fotony wymieniane między nimi;


lexentry: pol/oddziaływanie_elektrosłabe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddziaływanie elektrosłabe
trans_list: interacción electrodébil
sense:
(fizyka, fizyczny) jedno z podstawowych oddziaływań między cząstkami, przenoszone przez bozony pośredniczące, którego przejawy w niskich energiach opisywane są jako dwa osobne rodzaje oddziaływań: słabe bądź elektromagnetyczne;


lexentry: pol/oddziaływanie_podstawowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddziaływanie podstawowe
trans_list: interacción fundamental
sense:
(fizyka, fizyczny) siły, które wyznaczają zachowanie cząstek elementarnych i materii; jedno z podstawowych rodzajów sił rządzących zjawiskami fizycznymi we wszechświecie


lexentry: pol/oddziaływanie_słabe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddziaływanie słabe
trans_list: interacción débil
sense:
(fizyka, fizyczny) jedno z podstawowych oddziaływań obserwowanych między cząstkami, przenoszone przez bozony W i Z, zachodzące na odległościach mniejszych niż oddziaływania między nukleonami oraz odpowiedzialne m.in. za rozpad beta;


lexentry: pol/oddźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oddźwięk
trans_list: eco
sense:
(akustyka, akustyczny) dźwięk odbity lub rozproszony; wtórny dźwięk powstający jako odpowiedź na inny dźwięk


lexentry: pol/odegrać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odegrać
trans_list: ejecutar
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtworzyć postać i przebieg wydarzeń w ekranizacji lub inscenizacji


lexentry: pol/odejmowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odejmowanie
trans_list: resta | sustracción
sense:
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;


lexentry: pol/odeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odeon
trans_list: odéon
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zadaszona budowla z amfiteatrem, w starożytnej Grecji i Rzymie, w której odbywały się konkursy muzyczne i recytatorskie;


lexentry: pol/odgiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odgiętka
trans_list: arrancar
sense:
(technologia, technika, techniczny) elastyczny element zabezpieczjący końcówkę przewodu przed nadmiernym wyginaniem się


lexentry: pol/odkrycie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkrycie
trans_list: descubrimiento | invención
sense:
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej


lexentry: pol/odkurzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkurzacz
trans_list: aspiradora | aspirador
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;


lexentry: pol/odkład__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odkład
trans_list: esqueje
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej


lexentry: pol/odlew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlew
trans_list: vaciado
sense:
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy


lexentry: pol/odlewka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlewka
trans_list: decantar
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niewielka ilość perfum (od kilku do kilkunastu mililitrów, zazwyczaj od 1 do 10 ml) przelana z oryginalnego flakonu do mniejszej buteleczki, służąca do przetestowania zapachu


lexentry: pol/odlewnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odlewnia
trans_list: fundición
sense:
(odlewnictwo, przemysł odlewniczy) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;


lexentry: pol/odleżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odleżyna
trans_list: escara
sense:
(medycyna, medyczny) miejscowe uszkodzenie skóry oraz głębiej położonych tkanek, które powstaje w wyniku długotrwałego lub powtarzającego się nacisku na ciało


lexentry: pol/odnośnie_do__fraza_przyimkowa__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnie do
trans_list: en cuanto a | con respecto a
sense:
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś


lexentry: pol/odnośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odnośnik
trans_list: llamada | remisión
sense:
znak graficzny w postaci gwiazdki, litery, liczby lub znaku alternatywnego, umieszczony w publikacji, odsyłający czytelnika do opatrzonego takim samym znakiem przypisu


lexentry: pol/odontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odontologia
trans_list: odontología
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów


lexentry: pol/odpad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpad
trans_list: despojos
sense:
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);


lexentry: pol/odpowiednik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpowiednik
trans_list: equivalente
sense:
pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję


lexentry: pol/odprawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa
trans_list: check-in
sense:
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu lub odejściem jednostki pływającej


lexentry: pol/odprawa_celna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odprawa celna
trans_list: aduana
sense:
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu;


lexentry: pol/odpukać_w_niemalowane_drewno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: odpukać w niemalowane drewno
trans_list: tocar madera
sense:
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: romería
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kościelny) uroczystość kościelna ku czci patrona danego kościoła połączona z kiermaszem bądź festynem;


lexentry: pol/odpust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odpust
trans_list: indulgencia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;


lexentry: pol/odra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odra
trans_list: sarampión
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;


lexentry: pol/odraczać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odraczać
trans_list: posponer | postergar | retrasar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin


lexentry: pol/odrośl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrośl
trans_list: rootear
sense:
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp.


lexentry: pol/odruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odruch
trans_list: reflejo
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego


lexentry: pol/odrzut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzut
trans_list: coz
sense:
(fizyka, fizyczny) siła powstająca podczas nadawania prędkości ciału, skierowana przeciwnie do kierunku ruchu tego ciała


lexentry: pol/odrzutowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odrzutowiec
trans_list: a chorro
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;


lexentry: pol/odsiecz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odsiecz
trans_list: aliviane
sense:
pomoc wojskowa dla oblężonej twierdzy lub dla osaczonych własnych oddziałów albo wojsk sojuszniczych;


lexentry: pol/odstęp_księżycowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odstęp księżycowy
trans_list: intervalo lunitidal
sense:
(nawigacja) różnica między momentem kulminacji Księżyca a momentem wystąpienia wody wielkiej lub wody niskiej


lexentry: pol/odszczurzać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszczurzać
trans_list: desratizar
sense:
pozbywać się szczurów, myszy lub innych gryzoni z miejsca, gdzie są niepożądane, najczęściej za pomocą trutki lub innego środka gryzoniobójczego


lexentry: pol/odszkodowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odszkodowanie
trans_list: indemnización | compensación | reparación | recompensa | recompensación | resarcimiento
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;


lexentry: pol/odtrutka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtrutka
trans_list: antídoto | contraveneno
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;


lexentry: pol/odtwarzacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odtwarzacz
trans_list: reproductor
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający odtwarzanie dźwięku lub obrazu i dźwięku


lexentry: pol/odwar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwar
trans_list: decocción
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;


lexentry: pol/odwiedzający__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwiedzający
trans_list: visitante
sense:
osoba, która przychodzi do kogoś lub do jakiegoś miejsca, aby je zobaczyć, spotkać się lub spędzić tam czas


lexentry: pol/odwodnienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwodnienie
trans_list: deshidratación
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) niezdrowy stan organizmu powstały jako rezultat utraty wody przez organizm


lexentry: pol/odwołanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odwołanie
trans_list: traslado
sense:
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji


lexentry: pol/odwoływać__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: odwoływać
trans_list: referencia
sense:
powoływać się na coś (np. na uprawnienia, uprzednie decyzje), opierać się na czymś (np. na faktach, przykładach)


lexentry: pol/odyniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odyniec
trans_list: verraco
sense:
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, rzadziej do żubra


lexentry: pol/odzobaczyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzobaczyć
trans_list: desver
sense:
(żartobliwie) przestać widzieć, żałując, że się w ogóle zobaczyło, chcieć to zapomnieć; wyrażone w kategorii życzeniowej, niemożliwej do spełnienia


lexentry: pol/odzywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odzywka
trans_list: hacer una oferta
sense:
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry


lexentry: pol/odłam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odłam
trans_list: fracción
sense:
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy


lexentry: pol/odśnieżarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odśnieżarka
trans_list: quitanieves
sense:
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.


lexentry: pol/odżegnać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżegnać
trans_list: abjurar
sense:
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp.


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: acondicionador
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny (krem, maseczka, żel lub pianka) o działaniu regenerującym, wzmacniającym lub pielęgnującym


lexentry: pol/odżywka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka
trans_list: complementar
sense:
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu


lexentry: pol/odżywka_do_włosów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: odżywka do włosów
trans_list: acondicionador
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych


lexentry: pol/off-road__przymiotnik__1
sense_num: 03
written_rep: off-road
trans_list: todoterreno
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) (środowiskowy) związany z off-roadem (1.1), dotyczący off-roadu (1.1)


lexentry: pol/off-road__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: off-road
trans_list: todoterreno
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) sport motorowy polegający na przemierzaniu terenów specjalnym samochodem, ciężarówką, motocyklem lub innym pojazdem, jeżdżąc po nieutwardzonych drogach;


lexentry: pol/offline__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: offline
trans_list: fuera de línea
sense:
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową


lexentry: pol/ofiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ofiara
trans_list: torpe | inútil | lerdo
sense:
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) człowiek, który nie umie sobie radzić, jest niezdarny


lexentry: pol/ofiara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ofiara
trans_list: ofrenda | oblación | sacrificio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar składany bogom lub duchom przez grupę ludzi


lexentry: pol/oficer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficer
trans_list: oficial
sense:
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;


lexentry: pol/oficjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oficjum
trans_list: oficio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obowiązkowa modlitwa liturgiczna odmawiana przez duchownych i osoby konsekrowane


lexentry: pol/oglądactwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oglądactwo
trans_list: voyerismo
sense:
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;


lexentry: pol/oględziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oględziny
trans_list: inspección | revista | visorio
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) oglądanie czegoś lub kogoś przez upoważnioną osobę, komisję


lexentry: pol/ognie_świętego_Elma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognie świętego Elma
trans_list: fuego de San Telmo
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego;


lexentry: pol/ognioodporny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ognioodporny
trans_list: ignífugo
sense:
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia i wysokich temperatur, mogący jednak ulec zniekształceniu pod ich wpływem


lexentry: pol/ogniotrwały__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniotrwały
trans_list: refractario
sense:
wytrzymujący bardzo wysokie temperatury, nieulegający stopieniu, rozkładowi ani zniekształceniu w warunkach silnego nagrzania


lexentry: pol/ognisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ognisko
trans_list: foco | punto focal
sense:
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;


lexentry: pol/ogniwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogniwo
trans_list: elemento de pila | pila
sense:
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego


lexentry: pol/ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogon
trans_list: cola | rabo
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: limitado | corto | de pocas luces
sense:
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł


lexentry: pol/ograniczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ograniczony
trans_list: limitado
sense:
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)


lexentry: pol/ogrodnictwo_partyzanckie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodnictwo partyzanckie
trans_list: agricultura de guerrilla
sense:
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;


lexentry: pol/ogrodniczki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogrodniczki
trans_list: pantalón de peto | peto
sense:
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;


lexentry: pol/ogród__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród
trans_list: jardín
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;


lexentry: pol/ogród_botaniczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród botaniczny
trans_list: jardín botánico
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;


lexentry: pol/ogród_zimowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogród zimowy
trans_list: invernadero
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami


lexentry: pol/ogródek_jordanowski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogródek jordanowski
trans_list: parque infantil público
sense:
teren z urządzeniami sportowymi, przeznaczony dla dzieci na miejsce gier, zabaw i ćwiczeń fizycznych;


lexentry: pol/ogórecznik_lekarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórecznik lekarski
trans_list: borraja
sense:
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;


lexentry: pol/ogórek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórek
trans_list: pepino
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;


lexentry: pol/ogórkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogórkowa
trans_list: sopa de pepino
sense:
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną;


lexentry: pol/ogłoszenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ogłoszenie
trans_list: anuncio
sense:
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu


lexentry: pol/ojczenasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ojczenasz
trans_list: padrenuestro | paternóster
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”


lexentry: pol/okiennica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okiennica
trans_list: contraventana | postigo
sense:
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;


lexentry: pol/okno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okno
trans_list: ventana
sense:
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra


lexentry: pol/oko_złożone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oko złożone
trans_list: ojo compuesto
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;


lexentry: pol/okoliczność_łagodząca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okoliczność łagodząca
trans_list: circunstancia atenuante
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt ujawniony w toku postępowania sądowego, który może przyczynić się do złagodzenia wyroku osoby uznanej za winną


lexentry: pol/okolnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okolnica
trans_list: periciclo
sense:
(botanika, botaniczny) warstwa roślinnych komórek parenchymatycznych na obwodzie walca osiowego w korzeniu i łodydze;


lexentry: pol/okop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okop
trans_list: trinchera
sense:
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;


lexentry: pol/okołorostek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okołorostek
trans_list: circunfijo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń;


lexentry: pol/okoń_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okoń pospolity
trans_list: perca de río
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, drapieżna ryba słodkowodna z rodziny okoniowatych;


lexentry: pol/okra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okra
trans_list: gombo | quingombó
sense:
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: período | periodo
sense:
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: período | periodo
sense:
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: najmniejsza liczba dodatnia, która dodana lub odjęta od argumentu funkcji, da w wyniku tę samą funkcję;


lexentry: pol/okres__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres
trans_list: período | periodo | regla | mes
sense:
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem


lexentry: pol/okres_wegetacyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okres wegetacyjny
trans_list: período vegetativo
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) część roku, gdy roślinność może się rozwijać ze względu na dostateczną ilość wilgoci i ciepła;


lexentry: pol/okroszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okroszka
trans_list: okroshka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa kuchni rosyjskiej, wersja chłodnika z ogórków, jajek i szynki na kefirze lub kwasie chlebowym


lexentry: pol/okruch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okruch
trans_list: migaja | rescaño | resto
sense:
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś


lexentry: pol/okrąg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okrąg
trans_list: círculo
sense:
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);


lexentry: pol/okręg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręg
trans_list: barrio
sense:
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości


lexentry: pol/okręt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt
trans_list: buque de guerra | navío
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;


lexentry: pol/okręt_liniowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt liniowy
trans_list: navío de línea
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej;


lexentry: pol/okręt_podwodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt podwodny
trans_list: submarino
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;


lexentry: pol/okręt_rakietowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okręt rakietowy
trans_list: barco buque navío portamisiles lanzamisiles
sense:
(wojskowość, wojskowy) zbiorcze określenie klas okrętów, których podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie celów lotniczych, morskich lub lądowych przy pomocy pocisków rakietowych;


lexentry: pol/oksydaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksydaza
trans_list: oxidasa
sense:
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;


lexentry: pol/oksym_fosgenu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksym fosgenu
trans_list: oxima de fosgeno
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym;


lexentry: pol/oksymoron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksymoron
trans_list: oxímoron
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;


lexentry: pol/oksytocyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oksytocyna
trans_list: oxitocina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;


lexentry: pol/oktawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktawa
trans_list: octava
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej


lexentry: pol/oktobas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oktobas
trans_list: octabajo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy przypominający ogromny kontrabas i grający od niego o oktawę niżej;


lexentry: pol/oktylion__liczebnik__1
sense_num: 01
written_rep: oktylion
trans_list: octillón
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna równa 10²⁷ w systemie krótkiej skali liczebników (USA, Wielka Brytania)


lexentry: pol/okular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okular
trans_list: ocular
sense:
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;


lexentry: pol/okularnik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: okularnik
trans_list: cobra de anteojos
sense:
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;


lexentry: pol/okulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okulista
trans_list: oculista | oftalmólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu


lexentry: pol/okultyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okultyzm
trans_list: ocultismo
sense:
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;


lexentry: pol/okupacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okupacja
trans_list: ocupación
sense:
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium


lexentry: pol/okwiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okwiat
trans_list: periantio
sense:
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki;


lexentry: pol/okładzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okładzina
trans_list: forro
sense:
(górnictwo, górniczy) materiały umiejscawiane za obudową wyrobiska, zabezpieczające jego ściany lub strop


lexentry: pol/okładzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: okładzina
trans_list: fiambre
sense:
(technologia, technika, techniczny) wierzchnia warstwa ściany lub innej powierzchni nakładana dla zabezpieczenia jej lub ozdoby


lexentry: pol/olcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olcha
trans_list: aliso
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;


lexentry: pol/oleander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleander
trans_list: adelfa
sense:
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;


lexentry: pol/oleica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oleica
trans_list: carraleja
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Meloe, rodzaj chrząszcza z rodziny oleicowatych;


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: aceite | óleo
sense:
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo


lexentry: pol/olej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej
trans_list: aceite | óleo
sense:
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar


lexentry: pol/olej_palmowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olej palmowy
trans_list: aceite de palma
sense:
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;


lexentry: pol/olejek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek
trans_list: engrasar
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu


lexentry: pol/olejek_eteryczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olejek eteryczny
trans_list: aceite esencial | esencia
sense:
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;


lexentry: pol/olenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olenek
trans_list: Olenekiense
sense:
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu;


lexentry: pol/olibanum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olibanum
trans_list: olíbano
sense:
(botanika, botaniczny) żywica drzew rodzaju kadzidla (Boswellia) rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/olifant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olifant
trans_list: olifante
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych, średniowieczny róg myśliwski i wojenny, wykonany ze zdobionego ciosu słonia, którego używanie było przywilejem stanu rycerskiego;


lexentry: pol/oligarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarcha
trans_list: oligarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarquía | camarilla
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ


lexentry: pol/oligarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchia
trans_list: oligarquía
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;


lexentry: pol/oligarchiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oligarchiczny
trans_list: oligárquico
sense:
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów


lexentry: pol/oligo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: oligo-
trans_list: oligo-
sense:
(ekologia, ekologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wąski, lecz względnie niski zakres tolerancji na dany czynnik


lexentry: pol/oligofrenopedagogika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligofrenopedagogika
trans_list: oligofrenopedagogía
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) dział zajmujący się problematyką wychowania i kształcenia dzieci o obniżonym stanie sprawności umysłu;


lexentry: pol/oligopol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligopol
trans_list: oligopolio
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;


lexentry: pol/oligosacharyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oligosacharyd
trans_list: oligosacárido
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny majacy w swoim składzie kilka merów polisacharydów


lexentry: pol/olimpiada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpiada
trans_list: olimpíada
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;


lexentry: pol/olimpijczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijczyk
trans_list: olímpico
sense:
(mitologia grecka) każdy z dwunastu głównych bogów mieszkających, biesiadujących i obradujących na Olimpie


lexentry: pol/olimpijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: olimpijski
trans_list: olímpico
sense:
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: olivo | aceituno
sense:
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;


lexentry: pol/oliwka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oliwka
trans_list: aceite
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj kosmetycznego olejku roślinnego, zwykle używanego do pielęgnacji dzieci oraz do masażu;


lexentry: pol/olszyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: olszyna
trans_list: alisal
sense:
(leśnictwo) las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej;


lexentry: pol/ombudsman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ombudsman
trans_list: defensor del pueblo
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;


lexentry: pol/omdlenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omdlenie
trans_list: desmayo | síncope | desfallecimiento | desvanecimiento
sense:
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;


lexentry: pol/omlet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: omlet
trans_list: tortilla | tortilla francesa
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;


lexentry: pol/omowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: omowy
trans_list: óhmico
sense:
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;


lexentry: pol/onager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onager
trans_list: onagro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty;


lexentry: pol/onanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onanizm
trans_list: onanismo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;


lexentry: pol/onkolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onkolog
trans_list: oncólogo
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych


lexentry: pol/online__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: online
trans_list: a distancia
sense:
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej


lexentry: pol/onomastyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onomastyka
trans_list: onomástica
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontología
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;


lexentry: pol/ontologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ontologia
trans_list: ontología
sense:
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;


lexentry: pol/onyks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: onyks
trans_list: ónice
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;


lexentry: pol/oocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oocyt
trans_list: oocito | ovocito
sense:
(biologia, biologiczny) żeńska komórka płciowa powstająca z oogonium, z której na drodze oogenezy powstaje komórka jajowa;


lexentry: pol/oologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oologia
trans_list: oología
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością;


lexentry: pol/op-art__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: op-art
trans_list: op-art
sense:
(sztuka) kierunek w plastyce i sztuce użytkowej opierający się na oddziaływanie na oko odbiorcy, nie zaś na jego intelekt czy emocje;


lexentry: pol/opad_atmosferyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opad atmosferyczny
trans_list: precipitación
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) dowolny produkt kondensacji pary wodnej opadający z chmur w wyniku przyciągania grawitacyjnego;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: ópalo
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;


lexentry: pol/opal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opal
trans_list: opal
sense:
(włókiennictwo) cienka, nieco sztywna, lekko przejrzysta tkanina bawełniana, opalizowana, podobna do batystu, stosowana do wyrobu damskich bluzek i bielizny;


lexentry: pol/oparzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oparzenie
trans_list: quemadura
sense:
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem, działaniem substancji żrących lub prądem elektrycznym;


lexentry: pol/opatentować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opatentować
trans_list: patentar
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zabezpieczyć swoje wynalazki lub pomysły prawnie, uzyskując patent


lexentry: pol/opcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja
trans_list: opción
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt dający prawo kupna lub sprzedaży papieru wartościowego, ilości waluty lub towaru w ustalonym czasie i po ustalonej cenie;


lexentry: pol/opcja_amerykańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja amerykańska
trans_list: opción americana
sense:
(finanse, finansowy) opcja, którą można wykonać w dowolnym momencie przed upływem określonego terminu;


lexentry: pol/opcja_bermudzka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja bermudzka
trans_list: opción bermuda
sense:
(finanse, finansowy) opcja, którą można wykonać wyłącznie w kilku określonych terminach, włącznie z terminem jej wygaśnięcia;


lexentry: pol/opcja_europejska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opcja europejska
trans_list: opción europea
sense:
(finanse, finansowy) opcja, którą można wykonać wyłącznie w określonym terminie, w którym również wygasa;


lexentry: pol/opera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera
trans_list: ópera
sense:
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;


lexentry: pol/opera_mydlana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opera mydlana
trans_list: culebrón
sense:
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem


lexentry: pol/operator__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: operator
trans_list: operador
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję


lexentry: pol/operetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: operetka
trans_list: opereta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze


lexentry: pol/opiat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiat
trans_list: opiáceo
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) psychoaktywny alkaloid opium (np. morfina, kodeina);


lexentry: pol/opiekun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opiekun
trans_list: tutor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem


lexentry: pol/opierać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: opierać
trans_list: ajustado
sense:
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać


lexentry: pol/opinia_publiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opinia publiczna
trans_list: opinión pública
sense:
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;


lexentry: pol/opioid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opioid
trans_list: opioide
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja działająca na receptory opioidowe;


lexentry: pol/opioidowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: opioidowy
trans_list: opioide
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z opioidami, dotyczący opioidów


lexentry: pol/opona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opona
trans_list: meninge
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]]


lexentry: pol/opona_pajęcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opona pajęcza
trans_list: aracnoides
sense:
(anatomia, anatomiczny) błona mózgu i rdzenia kręgowego położona między oponą twardą a miękką, której pasma zwane beleczkami tworzą sieć niczym pajęczą


lexentry: pol/oponka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oponka
trans_list: rosquilla
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem


lexentry: pol/opornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opornik
trans_list: resistencia
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;


lexentry: pol/oportunista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunista
trans_list: oportunista
sense:
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/oportunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oportunizm
trans_list: oportunismo
sense:
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;


lexentry: pol/opowieść__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opowieść
trans_list: relato | narración
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści


lexentry: pol/opozycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opozycja
trans_list: oposición
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;


lexentry: pol/oprocentowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprocentowanie
trans_list: proporción
sense:
(bankowość, bankowy) (ekonomia, ekonomiczny) procentowa wysokość odsetek od pożyczki lub lokaty w stosunku rocznym


lexentry: pol/oprogramowanie_układowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprogramowanie układowe
trans_list: firmware
sense:
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;


lexentry: pol/oprycznina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprycznina
trans_list: opríchnina
sense:
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;


lexentry: pol/oprzyrządowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oprzyrządowanie
trans_list: utillaje | instrumental
sense:
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji


lexentry: pol/optometrysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optometrysta
trans_list: optometrista
sense:
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego


lexentry: pol/optyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: optyka
trans_list: óptica
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle


lexentry: pol/opuncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opuncja
trans_list: higo chumbo
sense:
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/opus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opus
trans_list: opus
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) oznaczenie w kolejności chronologicznej dzieła danego kompozytora


lexentry: pol/opór__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opór
trans_list: resistencia
sense:
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu


lexentry: pol/opłatek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: opłatek
trans_list: hostia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej;


lexentry: pol/orant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orant
trans_list: orante
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci męskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami;


lexentry: pol/orantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orantka
trans_list: orante
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanoniczne przedstawienie modlącej się postaci żeńskiej ze wzniesionymi, rozłożonymi rękami


lexentry: pol/oranżeria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oranżeria
trans_list: estufa
sense:
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratoria
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę;


lexentry: pol/oratorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorium
trans_list: oratoria
sense:
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich;


lexentry: pol/oratorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oratorski
trans_list: oratorio
sense:
potrafiący wypowiedzieć się w sposób właściwy dla oratora, krasomówczo, także: świadczący o takiej umiejętności


lexentry: pol/orać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: orać
trans_list: arar | labrar
sense:
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem


lexentry: pol/orbita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbita
trans_list: órbita
sense:
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce


lexentry: pol/orbital__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orbital
trans_list: orbital
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce;


lexentry: pol/orchestrion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orchestrion
trans_list: orquestrión
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;


lexentry: pol/ordynariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ordynariusz
trans_list: del montón
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych;


lexentry: pol/oregano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oregano
trans_list: orégano
sense:
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita (Origanum vulgare L.), gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych;


lexentry: pol/organ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organ
trans_list: órgano
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;


lexentry: pol/organella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organella
trans_list: orgánulo
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji;


lexentry: pol/organiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: organiczny
trans_list: orgánico
sense:
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący


lexentry: pol/organizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja
trans_list: organización
sense:
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów


lexentry: pol/organizacja_pozarządowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organizacja pozarządowa
trans_list: organización no gubernamental | ONG
sense:
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;


lexentry: pol/organy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: organy
trans_list: órgano
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;


lexentry: pol/orgazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgazm
trans_list: orgasmo
sense:
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgía | bacanal
sense:
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;


lexentry: pol/orgia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgia
trans_list: orgía | bacanal
sense:
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia


lexentry: pol/orgiastyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orgiastyczny
trans_list: orgiástico
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z orgią (ekstatycznymi obrzędami ku czci bogów, w szczególności Dionizosa)


lexentry: pol/orgon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orgon
trans_list: orgón
sense:
(ezoteryka) mistyczna energia stanowiąca uniwersalną siłę życiową wpływającą na organizmy i zjawiska kosmiczne;


lexentry: pol/orientalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orientalista
trans_list: orientalista
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista zajmujący się badaniem krajów Wschodu (Orientu) – ich języków, kultur, historii, religii i społeczeństw


lexentry: pol/ork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ork
trans_list: orco
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;


lexentry: pol/orkiestra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkiestra
trans_list: orquesta
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: escanda
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Hordeum distichon L., jęczmień dwurzędowy, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orkisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orkisz
trans_list: escanda
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Triticum spelta L., pszenica orkisz, gatunek rośliny zbożowej z rodziny wiechlinowatych


lexentry: pol/orlik_krzykliwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orlik krzykliwy
trans_list: águila pomerana
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;


lexentry: pol/ort__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ort
trans_list: fin del tunel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI–XVIII wieku;


lexentry: pol/ortodoncja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortodoncja
trans_list: ortodoncia
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) dział stomatologii zajmujący się zapobieganiem i leczeniem wad zgryzu oraz nieprawidłowości ustawienia zębów i szczęk


lexentry: pol/ortodroma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortodroma
trans_list: ortodromia | ortodrómica
sense:
(nawigacja) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni; fragment koła wielkiego;


lexentry: pol/ortografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortografia
trans_list: ortografía
sense:
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka


lexentry: pol/ortograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ortograficzny
trans_list: ortográfico
sense:
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii


lexentry: pol/ortolan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortolan
trans_list: hortelano | papafigo
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;


lexentry: pol/ortopedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortopedia
trans_list: ortopedia
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny i specjalizacja lekarska zajmująca się mechanicznymi aspektami schorzeń układu ruchu;


lexentry: pol/ortostat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ortostat
trans_list: ortostato
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) czworoboczna płyta kamienna, zwykle zdobiona reliefem, stosowana jako licowanie muru budowli monumentalnych w architekturze starożytnego Wschodu;


lexentry: pol/orwellowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orwellowski
trans_list: orwelliano
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella


lexentry: pol/orzech_włoski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech włoski
trans_list: nogal común | nogal europeo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych;


lexentry: pol/orzech_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzech ziemny
trans_list: cacahuete
sense:
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;


lexentry: pol/orzechówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzechówka
trans_list: cascanueces
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Nucifraga caryocatactes, ptak o długim, mocnym dziobie, czekoladowobrązowym upierzeniu w białe plamki i ogonie czarnym z zielonkawym lub niebieskawym połyskiem, żywiący się orzechami laskowymi, żołędziami, jarzębiną itp.;


lexentry: pol/orzeczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeczenie
trans_list: fallo | resolución | sentencia
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji


lexentry: pol/orzeszek_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeszek ziemny
trans_list: cacahuate
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) jadalne nasiono rośliny strączkowej, dojrzewające pod ziemią, zamknięte w charakterystycznej, chropowatej łupinie;


lexentry: pol/orzesznica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznica
trans_list: lirón
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Muscardinus Kaup, rodzaj niedużego ssaka z rodziny popielicowatych;


lexentry: pol/orzesznik_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzesznik jadalny
trans_list: pacana
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Carya illinoinensis, gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej;


lexentry: pol/orzeł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł
trans_list: águila
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;


lexentry: pol/orzeł_przedni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł przedni
trans_list: águila real
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;


lexentry: pol/orzeł_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeł stepowy
trans_list: águila esteparia
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila nipalensis Hodgson, duży wędrowny ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych, zamieszkujący stepy południowo-wschodniej Europy i Azji;


lexentry: pol/orzeźwiający__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: orzeźwiający
trans_list: refrescante
sense:
dający poczucie świeżości, przyjemnie pobudzający lub chłodzący; mogący przywracać energię, witalność lub ochłodę


lexentry: pol/osa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osa
trans_list: avispa
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;


lexentry: pol/osad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osad
trans_list: precipitado
sense:
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;


lexentry: pol/osadnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnictwo
trans_list: colonización
sense:
(archeologia, archeologiczny) całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym;


lexentry: pol/osadnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osadnik
trans_list: colonizador
sense:
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; (także, też): taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych


lexentry: pol/osika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osika
trans_list: álamo temblón
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa topolowego o drżących liściach,należącego do rodziny wierzbowatech;


lexentry: pol/oskarżyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskarżyciel
trans_list: acusador
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś


lexentry: pol/oskrzele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzele
trans_list: bronquio
sense:
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie


lexentry: pol/oskrzelik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oskrzelik
trans_list: bronquíolo bronquiolo
sense:
(anatomia, anatomiczny) drobna gałąź oskrzela w obrębie płuca, o średnicy zwykle poniżej 1 mm, niezawierająca chrząstki w ścianie i prowadząca powietrze do pęcherzyków płucnych


lexentry: pol/osmański__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: osmański
trans_list: Turco otomano
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły, oficjalny język Imperium Osmańskiego, wywodzący się z grupy języków tureckich;


lexentry: pol/osmoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osmoza
trans_list: ósmosis
sense:
(biologia, biologiczny) (fizyka, fizyczny) ruch cząsteczek rozpuszczalnika z obszaru o niższym stężeniu substancji rozpuszczonej do obszaru o wyższym stężeniu substancji rozpuszczonej przez częściowo przepuszczalną membranę;


lexentry: pol/osnowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osnowa
trans_list: urdimbre
sense:
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;


lexentry: pol/osoba_fizyczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba fizyczna
trans_list: persona física
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;


lexentry: pol/osoba_prawna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba prawna
trans_list: persona jurídica
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;


lexentry: pol/osoba_trzecia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osoba trzecia
trans_list: tercero
sense:
ktoś, kto nie jest bezpośrednio zaangażowany w daną sytuację, relację lub umowę; postronny uczestnik


lexentry: pol/osobliwość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobliwość
trans_list: singularidad
sense:
(fizyka, fizyczny) stan układu, w którym przynajmniej jeden z parametrów, który go określa, przyjmuje wartości nieskończone


lexentry: pol/osobowość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osobowość
trans_list: personalidad
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;


lexentry: pol/ospa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa
trans_list: varicela
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wspólna nazwa kilku różnych wirusowych chorób zakaźnych objawiających się wysypką


lexentry: pol/ospa_prawdziwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa prawdziwa
trans_list: viruela
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;


lexentry: pol/ospa_wietrzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ospa wietrzna
trans_list: varicela | china
sense:
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;


lexentry: pol/ossikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ossikon
trans_list: osicono
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) cylindryczna lub stożkowa, pokryta skórą struktura kostna na głowach żyraf, samców okapi i niektórych ich wymarłych krewnych


lexentry: pol/ostaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostaniec
trans_list: cerro testigo
sense:
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji;


lexentry: pol/ostateczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostateczny
trans_list: último
sense:
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy


lexentry: pol/ostatnie_namaszczenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostatnie namaszczenie
trans_list: extremaunción
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) namaszczenie chorych;


lexentry: pol/ostensorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostensorium
trans_list: custodia
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii


lexentry: pol/ostentacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostentacja
trans_list: ostentación
sense:
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz


lexentry: pol/osteo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: osteo-
trans_list: osteo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną


lexentry: pol/osteokalcyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteokalcyna
trans_list: osteocalcina
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko niekolagenowe wytwarzane przez osteoblasty, uczestniczące w mineralizacji kości i regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej; pełni także funkcję markera aktywności tworzenia tkanki kostnej;


lexentry: pol/osteomalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteomalacja
trans_list: osteomalacia
sense:
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;


lexentry: pol/osteopatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteopatia
trans_list: osteopatía
sense:
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego


lexentry: pol/osteoporoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osteoporoza
trans_list: osteoporosis
sense:
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;


lexentry: pol/ostrakon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrakon
trans_list: óstraco
sense:
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) skorupa ceramiczna lub odłamek kamienny, służące w starożytności jako materiał piśmienniczy, w szczególności jako swoista karta do głosowania podczas sądów skorupkowych;


lexentry: pol/ostroga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostroga
trans_list: espuela
sense:
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;


lexentry: pol/ostrokrzew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew
trans_list: acebo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;


lexentry: pol/ostrokrzew_kolczasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrokrzew kolczasty
trans_list: acebo
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych, o ciemnozielonych, pojedynczych, skórzastych, kolczasto ząbkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i czerwonych, kulistych owocach, uprawianego jako roślina ozdobna i lecznicza;


lexentry: pol/ostrosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrosłup
trans_list: pirámide
sense:
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;


lexentry: pol/ostrołuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrołuk
trans_list: ojiva
sense:
(architektura, architektoniczny) łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu;


lexentry: pol/ostry__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ostry
trans_list: picante | agudo
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący


lexentry: pol/ostryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostryga
trans_list: ostra
sense:
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/ostrzał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzał
trans_list: ametrallamiento
sense:
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie


lexentry: pol/ostrzyciel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostrzyciel
trans_list: foquista | primer ayudante de cámara
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pracownik planu filmowego odpowiedzialny za ustawianie ostrości obiektywu kamery;


lexentry: pol/ostuda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ostuda
trans_list: melasma | cloasma
sense:
(medycyna, medyczny) przebarwienie skóry twarzy (zwykle brązowe), występujące pod wpływem intensywnego opalania, u kobiet w czasie ciąży lub u osób chorych na wątrobę;


lexentry: pol/osuwisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osuwisko
trans_list: corrimiento
sense:
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania;


lexentry: pol/oszczep__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszczep
trans_list: jabalina
sense:
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;


lexentry: pol/oszukiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszukiwać
trans_list: engañar
sense:
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów


lexentry: pol/oszustwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oszustwo
trans_list: fraude
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;


lexentry: pol/osączarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: osączarka
trans_list: escurreplatos
sense:
(technologia, technika, techniczny) podstawka do samoczynnego osączania mokrych naczyń po ich umyciu


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: captener
sense:
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym


lexentry: pol/osłaniać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: osłaniać
trans_list: blindar
sense:
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym


lexentry: pol/ot__partykuła__1
sense_num: 01
written_rep: ot
trans_list: acabar de
sense:
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania


lexentry: pol/otologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otologia
trans_list: otología
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;


lexentry: pol/otorynolaryngologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otorynolaryngologia
trans_list: otorrinolaringología
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;


lexentry: pol/otrzęsiny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otrzęsiny
trans_list: novatada
sense:
(uczniowskie) (studencki) zabawa związana z przyjmowaniem uczniów najmłodszych roczników szkół średnich lub wyższych uczelni;


lexentry: pol/otręby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otręby
trans_list: salvado | acemite
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako wartościowa pasza treściwa lub dodawane do potraw;


lexentry: pol/otwartość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otwartość
trans_list: apertura
sense:
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli


lexentry: pol/otyłość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otyłość
trans_list: obesidad | sobrepeso
sense:
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;


lexentry: pol/otępienie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: otępienie
trans_list: demencia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) postępujące zaburzenie funkcji poznawczych, zwłaszcza pamięci, myślenia i orientacji, na skutek zmian w ośrodkowym układzie nerwowym


lexentry: pol/oud__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oud
trans_list: laúd árabe
sense:
(środowiskowy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica agaru o charakterystycznym zapachu, stosowana w perfumiarstwie


lexentry: pol/outing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: outing
trans_list: exida
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;


lexentry: pol/outsourcing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: outsourcing
trans_list: externalización
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) zlecanie zadań, usług lub procesów zewnętrznej firmie zamiast wykonywania ich wewnątrz przedsiębiorstwa; powierzenie zadań podwykonawcy;


lexentry: pol/owacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owacja
trans_list: ovación
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf;


lexentry: pol/owad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owad
trans_list: insecto
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;


lexentry: pol/owczarek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczarek
trans_list: pastor
sense:
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach


lexentry: pol/owczy_pęd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owczy pęd
trans_list: instinto de manada
sense:
(przenośnie, przenośnia) bezrefleksyjne, ślepe i bezkrytyczne naśladowanie innych, działanie pod wpływem instynktu stadnego


lexentry: pol/owies__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies
trans_list: avena
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;


lexentry: pol/owies_głuchy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owies głuchy
trans_list: avena loca
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena fatua L. gatunek zboża z rodziny wiechlinowatych, gatunek rodzimy w Eurazji i północnej Afryce;


lexentry: pol/owoc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc
trans_list: fruta | fruto
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo


lexentry: pol/owoc_cytrusowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owoc cytrusowy
trans_list: cítrico
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) soczysty owoc tropikalnego drzewa lub krzewu z rodzaju Citrus;


lexentry: pol/owsik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owsik
trans_list: oxiuro
sense:
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka;


lexentry: pol/owulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: owulacja
trans_list: ovulación
sense:
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;


lexentry: pol/oz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oz
trans_list: esker
sense:
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;


lexentry: pol/ozdobnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ozdobnik
trans_list: adorno | floritura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki upiększające, dające urozmaicenie, ożywiające, uzupełniające melodię


lexentry: pol/oznaczony__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: oznaczony
trans_list: determinado
sense:
(matematyka, matematyczny) o układach równań: taki, którego rozwiązaniem jest dokładnie jedna para liczb;


lexentry: pol/ołtarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarz
trans_list: altar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;


lexentry: pol/ołtarzowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ołtarzowy
trans_list: altar
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: eje
sense:
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;


lexentry: pol/oś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oś
trans_list: eje
sense:
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;


lexentry: pol/ośmiowiersz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośmiowiersz
trans_list: octava real | octava rima
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) strofa o ośmiu wersach, w której sześć pierwszych rymują naprzemiennie i siódmy z ósmym


lexentry: pol/ośrodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodek
trans_list: centro
sense:
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie


lexentry: pol/ośrodkowy_układ_nerwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ośrodkowy układ nerwowy
trans_list: sistema nervioso central
sense:
(anatomia, anatomiczny) część układu nerwowego odbierająca i przetwarzająca bodźce docierające do organizmu ze środowiska i wytwarzane przez narządy wewnętrzne;


lexentry: pol/oświadczyny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświadczyny
trans_list: propuesta
sense:
tradycyjne, oficjalne wyrażenie chęci zawarcia małżeństwa, które zazwyczaj obejmuje zaproszenie do ślubu jednej osoby przez drugą


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: alumbramiento
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.


lexentry: pol/oświecenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: oświecenie
trans_list: Siglo de las Luces
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) okres w kulturze europejskiej od końca XVII w., związany z dominacją idei oświeceniowych;


lexentry: pol/ożenek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ożenek
trans_list: unión
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (regionalizm, regionalny) zawarcie małżeństwa przez mężczyznę; poślubienie kobiety


lexentry: pol/pa__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: pa
trans_list: abur
sense:
(potocznie, potoczny) wyraz używany przy pożegnaniu z bliską osobą bądź dzieckiem, a także przez dzieci


lexentry: pol/paca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paca
trans_list: esparavel
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze


lexentry: pol/pachnolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachnolit
trans_list: pachnolita
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy;


lexentry: pol/pachwina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pachwina
trans_list: ingle
sense:
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda


lexentry: pol/pacyfikał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pacyfikał
trans_list: portapaz
sense:
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj relikwiarza lub świętego wizerunku podawany wiernym do uczczenia pocałunkiem w dawnej liturgii łacińskiej;


lexentry: pol/paczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paczka
trans_list: paquete
sense:
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;


lexentry: pol/padaczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: padaczka
trans_list: epilepsia
sense:
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;


lexentry: pol/padać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: padać
trans_list: llover | nevar
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)


lexentry: pol/pademelon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pademelon
trans_list: pademelón
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Thylogale Gray, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów występującego w Australii, Tasmanii i Nowej Gwinei;


lexentry: pol/paella__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paella
trans_list: paella
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jednogarnkowa potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkami np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw, przygotowywana na specjalnej patelni z dwoma uchwytami, specjalność kuchni hiszpańskiej;


lexentry: pol/pagaj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagaj
trans_list: pagaya | zagual
sense:
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce


lexentry: pol/pager__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pager
trans_list: busca | mensáfono
sense:
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;


lexentry: pol/pagoda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pagoda
trans_list: pagoda
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)


lexentry: pol/paintball__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paintball
trans_list: paintball
sense:
gra zespołowa, w której zawodnicy pozorują walkę, strzelając do siebie nawzajem z broni pneumatycznej nabojami wypełnionymi farbą;


lexentry: pol/paisley__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paisley
trans_list: cachemir | cachemira
sense:
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji


lexentry: pol/pajac__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pajac
trans_list: títere | fantoche | muñeco
sense:
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka


lexentry: pol/pakiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakiet
trans_list: paquete
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;


lexentry: pol/pakować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakować
trans_list: meter
sense:
(potocznie, potoczny) (często przenośnie) umieszczać, wsadzać coś gdzieś (najczęściej w dużych ilościach) w sposób szybki, niechlujny


lexentry: pol/pakować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: pakować
trans_list: meterse
sense:
(potocznie, potoczny) włazić, wciskać się, pchać się gdzieś; za wszelką cenę chcieć się dostać / wejść gdzieś; także wtrącać się


lexentry: pol/pakożer_leśny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakożer leśny
trans_list: perro de monte
sense:
(zoologia, zoologiczny) Speothos venaticus Lund, niewielki drapieżny ssak z rodziny psowatych, występujący w środkowej i południowej Ameryce;


lexentry: pol/pakt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakt
trans_list: pacto
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym


lexentry: pol/pakuły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pakuły
trans_list: estopa | tomento
sense:
(technologia, technika, techniczny) włókno konopne lub lniane do uszczelniania połączeń hydraulicznych i jako wyściółka tapicerska;


lexentry: pol/pal__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pal
trans_list: estaca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie kaźni w formie zaostrzonego słupa, na którego wbijano skazańca


lexentry: pol/palatalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palatalizacja
trans_list: palatalización
sense:
(fonetyka, fonetyczny) zjawisko wymowy polegające na zmiękczaniu spółgłoski, czyli na dodawaniu artykulacji środkowopodniebiennej, pod wpływem sąsiadującej z nią samogłoski;


lexentry: pol/palczatka_cytrynowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palczatka cytrynowa
trans_list: caña de limón
sense:
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;


lexentry: pol/palec_boży__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palec boży
trans_list: dedo de Dios
sense:
(biblijny) (potocznie, potoczny) wieszczy znak dany jako napomnienie bądź ostrzeżenie; zjawisko uznawane za znak interwencji sił nadprzyrodzonych


lexentry: pol/paleo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: paleo-
trans_list: paleo-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią


lexentry: pol/paleoantropolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropolog
trans_list: paleoantropólogo
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka


lexentry: pol/paleoantropologiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paleoantropologiczny
trans_list: paleoantropológico
sense:
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii


lexentry: pol/paleohebrajski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paleohebrajski
trans_list: paleohebreo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z odmianą alfabetu fenickiego używaną w starożytności do zapisywania języka hebrajskiego biblijnego;


lexentry: pol/paleolit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paleolit
trans_list: Paleolítico
sense:
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;


lexentry: pol/pali__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pali
trans_list: pali
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich


lexentry: pol/palilalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palilalia
trans_list: palilalia
sense:
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;


lexentry: pol/palimpsest__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palimpsest
trans_list: palimpsesto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;


lexentry: pol/palindrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palindrom
trans_list: palíndromo | capicúa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);


lexentry: pol/palinodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palinodia
trans_list: palinodia
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki, którego autor, w formie satyrycznej, odwołuje swoje uprzednio wyrażone poglądy;


lexentry: pol/palisada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palisada
trans_list: empalizada | palizada | valla
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych


lexentry: pol/palić_za_sobą_mosty__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: palić za sobą mosty
trans_list: quemar las naves
sense:
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie


lexentry: pol/palladianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palladianizm
trans_list: palladianismo
sense:
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;


lexentry: pol/palma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma
trans_list: palmera | palma
sense:
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;


lexentry: pol/palma_męczeństwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palma męczeństwa
trans_list: palma del martirio
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osiągnięcie nagrody za poniesione męczeństwo przez chrześcijanina


lexentry: pol/palmeta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: palmeta
trans_list: palmeta
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) dekoracyjny motyw w kształcie ułożonego wachlarzowo liścia palmy;


lexentry: pol/pamflet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamflet
trans_list: panfleto | libelo
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji


lexentry: pol/pamiętnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamiętnik
trans_list: memorias
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki opisujący wydarzenia z życia bohatera, opierający się na jego wspomnieniach i przeżyciach


lexentry: pol/pamięć_USB__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć USB
trans_list: lápiz de memoria | memoria USB
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: memoria
sense:
(technologia, technika, techniczny) zdolność niektórych materiałów do powracania do utraconego, pierwotnego kształtu


lexentry: pol/pamięć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pamięć
trans_list: recuerdo | memoria
sense:
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości


lexentry: pol/panamerykanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykanizm
trans_list: panamericanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna wzywająca do zjednoczenia krajów obu Ameryk pod wodzą Stanów Zjednoczonych


lexentry: pol/panamerykański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: panamerykański
trans_list: panamericano
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej


lexentry: pol/panarabizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panarabizm
trans_list: panarabismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;


lexentry: pol/pancernik__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pancernik
trans_list: acorazado
sense:
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: blindaje | coraza
sense:
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym


lexentry: pol/pancerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pancerz
trans_list: caparazón
sense:
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym;


lexentry: pol/panczenlama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panczenlama
trans_list: Panchen Lama
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy;


lexentry: pol/panda_wielka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panda wielka
trans_list: panda
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;


lexentry: pol/pandeizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandeizm
trans_list: pandeísmo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;


lexentry: pol/pandka_ruda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pandka ruda
trans_list: panda rojo
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ailurus fulgens F. Cuvier, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny pandkowatych, zamieszkujący górskie lasy Azji, żywiący się głównie bambusem;


lexentry: pol/panegiryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panegiryk
trans_list: panegírico
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;


lexentry: pol/panenteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panenteizm
trans_list: panenteísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że świat istnieje w Bogu, ale Bóg nie ogranicza się do świata i wykracza poza niego


lexentry: pol/panew__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panew
trans_list: sartén
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (dawniej, dawny) spore, płytkie naczynie metalowe, w postaci misy, patelni lub kociołka, służące do gotowania, smażenia, warzenia itp.;


lexentry: pol/pangermanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pangermanizm
trans_list: pangermanismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich;


lexentry: pol/panierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panierka
trans_list: apalear
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina produktów do obtaczania smażonego mięsa, ryb, warzyw lub grzybów


lexentry: pol/panislamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panislamizm
trans_list: panislamismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna religijno-polityczna, która głosi potrzebę zjednoczenia wszystkich wyznawców islamu;


lexentry: pol/panna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna
trans_list: señorita | soltera
sense:
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)


lexentry: pol/panna_cotta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panna cotta
trans_list: flan de nata
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) delikatny deser kuchni włoskiej zrobiony ze śmietany podgrzanej z żelatyną i różnymi dodatkami;


lexentry: pol/panpsychizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panpsychizm
trans_list: pampsiquismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi


lexentry: pol/panseksualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panseksualizm
trans_list: pansexualismo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;


lexentry: pol/panslawizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panslawizm
trans_list: paneslavismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;


lexentry: pol/panteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteizm
trans_list: panteísmo
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: elenco | panteón | pléyade
sense:
(architektura, architektoniczny) budynek lub budowla, w której spoczywają zwłoki lub pomniki wielkich ludzi


lexentry: pol/panteon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panteon
trans_list: panteón
sense:
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;


lexentry: pol/pantera_mglista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera mglista
trans_list: leopardo longibando
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/pantera_śnieżna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantera śnieżna
trans_list: leopardo de las nieves
sense:
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;


lexentry: pol/pantokrator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantokrator
trans_list: pantocrátor
sense:
(ikonografia, ikonograficzny) malarski sposób przedstawienia Chrystusa jako wszechwładcy i sędziego wszechrzeczy – z Biblią i gestem błogosławieństwa;


lexentry: pol/pantomima__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantomima
trans_list: pantomima
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;


lexentry: pol/pantoprazol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pantoprazol
trans_list: pantoprazol
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;


lexentry: pol/panturkizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: panturkizm
trans_list: panturquismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna ideologia i doktryna polityczna głosząca jedność etniczną ludów tureckich i konieczność ich integracji kulturalnej i politycznej;


lexentry: pol/papamobile__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papamobile
trans_list: papamóvil
sense:
samochód z platformą, przeszkloną lub odkrytą, służący do wożenia papieża podczas oficjalnych wizyt państwowych;


lexentry: pol/papiamento__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papiamento
trans_list: papiamento
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język kreolski holenderskich wysp karaibskich, powstały na bazie portugalskiego i hiszpańskiego;


lexentry: pol/papier_wartościowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier wartościowy
trans_list: efecto | título | valor
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;


lexentry: pol/papier_ścierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papier ścierny
trans_list: lija | papel de lija
sense:
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;


lexentry: pol/papieros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papieros
trans_list: cigarrillo | pitillo
sense:
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;


lexentry: pol/papież__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papież
trans_list: papa | pontífice | santo padre
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;


lexentry: pol/papirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papirus
trans_list: papiro
sense:
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;


lexentry: pol/paplanina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paplanina
trans_list: cháchara | parloteo
sense:
(potocznie, potoczny) rozwlekłe mówienie o nieważnych rzeczach, często bez wewnętrznego ładu, często bez związku z reakcją otoczenia


lexentry: pol/paprotnik_samczy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paprotnik samczy
trans_list: helecho macho
sense:
(botanika, botaniczny) Dryopteris filix-mas L., gatunek paproci z rodziny nerecznicowatych o właściwościach leczniczych;


lexentry: pol/papryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papryka
trans_list: pimiento
sense:
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;


lexentry: pol/papużka_falista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: papużka falista
trans_list: periquito
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;


lexentry: pol/par__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: par
trans_list: noble
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek francuskiej izby wyższej parlamentu w latach 1814–1848


lexentry: pol/par__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: par
trans_list: noble
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek brytyjskiej izby wyższej parlamentu (Izby Lordów)


lexentry: pol/para-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: para-
trans_list: para- | pará-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: niby, prawie, podobny do tego, co jest określane drugą częścią złożenia


lexentry: pol/paraben__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraben
trans_list: parabeno
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy estrów stosowany jako konserwant w kosmetykach i żywności;


lexentry: pol/parabola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parabola
trans_list: parábola
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;


lexentry: pol/paracetamol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paracetamol
trans_list: acetaminofén
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parada
sense:
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej i hokeju: obrona bramki gdy bramkarz rzuca się całym ciałem w bok w celu złapania lub odbicia piłki


lexentry: pol/parada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parada
trans_list: parada | quite
sense:
(sport, sportowy) w szermierce, boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika


lexentry: pol/paradoks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoks
trans_list: paradoja
sense:
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy


lexentry: pol/paradoksalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paradoksalny
trans_list: paradójico
sense:
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny


lexentry: pol/paradyz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paradyz
trans_list: paraíso
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze;


lexentry: pol/parafia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafia
trans_list: parroquia
sense:
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;


lexentry: pol/parafina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parafina
trans_list: parafina
sense:
(chemia, chemiczny) bezbarwna, bezwonna substancja z grupy węglowodorów nasyconych, nierozpuszczalna w wodzie, biała i woskowata w stanie stałym, łatwopalna w stanie ciekłym, stosowana w przemyśle (np. do wyrobu świec), kosmetyce i laboratoriach


lexentry: pol/paragon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragon
trans_list: recibo | tique
sense:
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar


lexentry: pol/paragraf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paragraf
trans_list: párrafo
sense:
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;


lexentry: pol/paralelizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralelizm
trans_list: paralelismo
sense:
równoczesne pojawianie się, występowanie dwóch lub więcej elementów podobnych do siebie w jakichś aspektach


lexentry: pol/paralipomena__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralipomena
trans_list: paralipómenos
sense:
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;


lexentry: pol/paralipsa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralipsa
trans_list: paralipsis | preterición
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;


lexentry: pol/paralizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paralizator
trans_list: Taser
sense:
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parámetro
sense:
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników;


lexentry: pol/parametr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametr
trans_list: parámetro
sense:
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)


lexentry: pol/parametryzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parametryzacja
trans_list: parameterización
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) określenie czegoś za pomocą parametrów


lexentry: pol/paranoiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoiczny
trans_list: paranoico
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi


lexentry: pol/paranoja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paranoja
trans_list: paranoia
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: parapeto | terraplén
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) w fortyfikacjach: mur lub nasyp, biegnący szczytem wałów od strony zewnętrznej, osłaniający chodnik straży


lexentry: pol/parapet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapet
trans_list: repisa de ventana
sense:
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia


lexentry: pol/paraplegia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paraplegia
trans_list: paraplejía | paraplejia
sense:
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;


lexentry: pol/parapsychologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parapsychologia
trans_list: parapsicología
sense:
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;


lexentry: pol/parazonium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parazonium
trans_list: parazonio
sense:
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;


lexentry: pol/pareidolia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareidolia
trans_list: pareidolia
sense:
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;


lexentry: pol/paremiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paremiologia
trans_list: paremiología
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;


lexentry: pol/pareo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareo
trans_list: pareo
sense:
(etnografia, etnograficzny) kawałek kolorowej tkaniny, rodzaj spódnicy noszonej przez kobiety lub mężczyzn na Tahiti;


lexentry: pol/pareo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pareo
trans_list: pareo
sense:
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka


lexentry: pol/parestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parestezja
trans_list: parestesia
sense:
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;


lexentry: pol/park__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: park
trans_list: parque
sense:
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;


lexentry: pol/parkinsonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parkinsonizm
trans_list: parkinsonismo
sense:
(medycyna, medyczny) zespół neurologiczny charakteryzujący się drżeniami, bradykinezją, sztywnością mięśni i trudnościami w utrzymaniu prawidłowej postawy ciała, obecny w chorobie Parkinsona i innych chorobach neurodegeneracyjnych;


lexentry: pol/parlament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlament
trans_list: parlamento
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;


lexentry: pol/parlamentaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parlamentaryzm
trans_list: parlamentarismo
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;


lexentry: pol/parmezan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parmezan
trans_list: parmesano
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;


lexentry: pol/parodia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parodia
trans_list: parodia
sense:
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;


lexentry: pol/paroksytoniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: paroksytoniczny
trans_list: grave | llano | paroxítono
sense:
(fonetyka, fonetyczny) charakteryzujący się akcentowaniem wyrazów na przedostatniej sylabie, mający akcent na przedostatniej sylabie


lexentry: pol/paronim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronim
trans_list: parónimo
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;


lexentry: pol/paronomazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paronomazja
trans_list: paronomasia
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach;


lexentry: pol/parsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsek
trans_list: pársec | parsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;


lexentry: pol/parsować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: parsować
trans_list: parsear
sense:
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jego struktury i dalszego przetwarzania;


lexentry: pol/partacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partacz
trans_list: chafallón | chapucero | farfullero
sense:
(potocznie, potoczny) kiepski pracownik (zwłaszcza rzemieślnik), wykonujący niefachowo, niedbale, niechlujnie swoją pracę


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: partida
sense:
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: papel | parte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców


lexentry: pol/partia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia
trans_list: partido
sense:
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób


lexentry: pol/partia_polityczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia polityczna
trans_list: partido político
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;


lexentry: pol/partia_włoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partia włoska
trans_list: Giuoco Piano
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gc4 Gc5;


lexentry: pol/partycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partycja
trans_list: partición
sense:
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;


lexentry: pol/partycypacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: partycypacyjny
trans_list: participativo
sense:
taki, który polega na udziale we wspólnym przedsięwzięciu zarówno ponosząc koszty, jak i czerpiąc zyski


lexentry: pol/partykuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partykuła
trans_list: partícula
sense:
(gramatyka) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;


lexentry: pol/partytura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partytura
trans_list: partitura
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;


lexentry: pol/partyzana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzana
trans_list: partesana
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa o długim, zwężonym, obosiecznym grocie z bocznymi rozgałęzieniami, używana jako broń piechoty w zachodniej Europie od XV wieku, później, od XVII w. jako broń straży i oznaka oficerów piechoty;


lexentry: pol/partyzant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: partyzant
trans_list: guerrillero
sense:
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego


lexentry: pol/paruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paruzja
trans_list: parusía
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat,


lexentry: pol/parweniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parweniusz
trans_list: advenedizo
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która dostała się do wyższych sfer i nieudolnie próbuje je naśladować


lexentry: pol/parzydełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzydełko
trans_list: cnidocito
sense:
(zoologia, zoologiczny) wyspecjalizowana komórka występująca u zwierząt z typu parzydełkowców (Cnidaria), służąca do obrony i ataku


lexentry: pol/parzydełkowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzydełkowiec
trans_list: cnidario
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel typu parzydełkowców, tj. wodnych organizmów posiadających specjalne komórki parzące służące do obrony i zdobywania pokarmu


lexentry: pol/parzystokopytne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystokopytne
trans_list: artiodáctilos
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Artiodactyla Owen, rząd ssaków łożyskowych, posiadających dwa wyraźnie większe palce – trzeci i czwarty – zakończone racicami;


lexentry: pol/parzystość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parzystość
trans_list: paridad
sense:
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantowego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów;


lexentry: pol/parów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parów
trans_list: barranco
sense:
(geografia, geograficzny) wąska, płaskodenna dolina o niezbyt stromych, najczęściej porośniętych zboczach;


lexentry: pol/parówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: parówka
trans_list: salchicha de Frankfurt
sense:
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: carril
sense:
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: correa | cinturón
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości


lexentry: pol/pas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas
trans_list: cinturón | cinto
sense:
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;


lexentry: pol/pas_cnoty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas cnoty
trans_list: cinturón de castidad
sense:
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;


lexentry: pol/pas_planetoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas planetoid
trans_list: cinturón de asteroides
sense:
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;


lexentry: pol/pas_startowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pas startowy
trans_list: pista
sense:
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów


lexentry: pol/pasat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasat
trans_list: alisio
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika;


lexentry: pol/pascha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pascha
trans_list: paska
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową;


lexentry: pol/paschał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paschał
trans_list: cirio pascual
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);


lexentry: pol/pasek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek
trans_list: cinturón
sense:
lekki i wąski pas na biodrach lub w talii noszony w celach ozdobnych lub dla przytrzymania odzieży, także do noszenia zegarka, bagażu itp.


lexentry: pol/pasek_narzędzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasek narzędzi
trans_list: barra de herramientas
sense:
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu


lexentry: pol/paserstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paserstwo
trans_list: receptación
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na skupie, przechowywaniu lub sprzedaży rzeczy kradzionych;


lexentry: pol/pasjans__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjans
trans_list: solitario
sense:
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;


lexentry: pol/pasjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasjonista
trans_list: pasionista
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze Zgromadzenia Męki Pańskiej założonego przez św. Pawła od Krzyża;


lexentry: pol/pasmanteria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmanteria
trans_list: mercería | furnitura
sense:
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki)


lexentry: pol/pasmo_górskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmo górskie
trans_list: cordillera | sierra
sense:
(geografia, geograficzny) ciąg gór ułożonych w jednej linii lub w jednym kierunku, tworzących wyraźnie wydzieloną jednostkę krajobrazową, o wspólnej genezie geologicznej, podobnej budowie i ciągłości grzbietów;


lexentry: pol/pasmo_przewodnictwa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmo przewodnictwa
trans_list: banda de conducción
sense:
(fizyka, fizyczny) najniższy zakres wartości energii pozwalających elektronom na swobodny ruch pod wpływem pola elektrycznego;


lexentry: pol/pasmo_walencyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasmo walencyjne
trans_list: banda de valencia
sense:
(fizyka, fizyczny) najwyższy zakres wartości energii, jakie mogą przybierać elektrony związane z atomami ciała stałego;


lexentry: pol/pasować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasować
trans_list: convenir
sense:
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożyt
trans_list: parásito
sense:
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;


lexentry: pol/pasożyt__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pasożyt
trans_list: parásito
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści


lexentry: pol/pasożytnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasożytnictwo
trans_list: parasitismo
sense:
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu


lexentry: pol/passiflora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: passiflora
trans_list: pasionaria
sense:
(botanika, botaniczny) tropikalna roślina z rodzaju Passiflora L. o charakterystycznych kwiatach, uprawiana jako ozdobne pnącze oraz dla owoców


lexentry: pol/passus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: passus
trans_list: pasaje
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fragment tekstu, wyjątek z jakiejś książki, zazwyczaj jakiś szczególny


lexentry: pol/pasta_do_butów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do butów
trans_list: betún para calzado | crema para zapatos
sense:
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;


lexentry: pol/pasta_do_zębów__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasta do zębów
trans_list: dentífrico | pasta de dientes
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;


lexentry: pol/pasterski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterski
trans_list: pastoral
sense:
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi


lexentry: pol/pasteryzować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasteryzować
trans_list: pasteurizar | pasterizar
sense:
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze


lexentry: pol/pasterz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasterz
trans_list: pastor
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun


lexentry: pol/pasticjo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasticjo
trans_list: pastel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu


lexentry: pol/pastisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastisz
trans_list: pastiche
sense:
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;


lexentry: pol/pastoralny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: pastoralny
trans_list: pastoral
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa


lexentry: pol/pastorał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorał
trans_list: báculo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;


lexentry: pol/pastorałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pastorałka
trans_list: villancico
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) lekki utwór o tematyce związanej z Bożym Narodzeniem; także: widowisko sceniczne o takiej tematyce;


lexentry: pol/pasy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasy
trans_list: cinturón de seguridad
sense:
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) urządzenie mocujące pasażera do fotela lub łóżka, np. w samochodzie lub samolocie


lexentry: pol/pasywność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasywność
trans_list: pasividad
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) stan metalu, w którym następuje zahamowanie jego reakcji z agresywnym środowiskiem, co chroni go przed korozją elektrochemiczną


lexentry: pol/pasza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasza
trans_list: pachá
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;


lexentry: pol/paszczak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paszczak
trans_list: pez de San Pedro
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Zeus faber Linnaeus, gatunek ryb z rodziny piotroszowatych;


lexentry: pol/pasztecik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztecik
trans_list: empanada
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczony pierożek z ciasta francuskiego, drożdżowego lub kruchego, napełniony farszem;


lexentry: pol/pasztet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet
trans_list: paté | pasta de carne
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka


lexentry: pol/pasztet_strasburski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztet strasburski
trans_list: foie gras | paté
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;


lexentry: pol/pasztetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pasztetowa
trans_list: paté de hígado
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski, głównie do smarowania kanapek; pasztet z podrobów i resztek mięsnych w formie kiełbasy;


lexentry: pol/pat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pat
trans_list: tablas
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;


lexentry: pol/patat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patat
trans_list: batata
sense:
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym


lexentry: pol/patchwork__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patchwork
trans_list: almazuela
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) technika zszywania kawałków różnych tkanin, dzianiny, skóry itp. tak, aby powstał z nich wzór; także: wyrób wykonany tą techniką;


lexentry: pol/patentować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: patentować
trans_list: patentar
sense:
(metaloznawstwo, metalurgia) poddawać stal specjalnej obróbce cieplnej w celu zwiększenia właściwości plastycznych


lexentry: pol/patera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patera
trans_list: pátera
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) naczynie obrzędowe służące w starożytności do składania ofiar;


lexentry: pol/patio__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patio
trans_list: patio
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;


lexentry: pol/patka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patka
trans_list: colgajo
sense:
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę


lexentry: pol/patogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogen
trans_list: patógeno
sense:
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie


lexentry: pol/patogeniczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogeniczność
trans_list: patogenicidad
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zdolność do wywoływania procesu chorobowego w danym organizmie


lexentry: pol/patogenność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patogenność
trans_list: patogenicidad
sense:
cecha tego, co jest patogenne, zdolność czynnika chorobotwórczego do wywoływania choroby po zakażeniu


lexentry: pol/patologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patologia
trans_list: patología | anomalía
sense:
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim


lexentry: pol/patriarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patriarcha
trans_list: patriarca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie


lexentry: pol/patrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patrologia
trans_list: patrología
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;


lexentry: pol/patronimik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patronimik
trans_list: patronímico
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwisko lub przydomek utworzony na podstawie imienia, urzędu lub zawodu przodka płci męskiej, zwłaszcza ojca


lexentry: pol/patronować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: patronować
trans_list: proteger
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) być świętym opiekunem lub orędownikiem czegoś lub kogoś


lexentry: pol/patyczek_do_szaszłyków__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyczek do szaszłyków
trans_list: ensartar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka


lexentry: pol/patyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: patyna
trans_list: pátina
sense:
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) oznaka dawności, znamię czasu zwykle nadające wartości, szlachetności


lexentry: pol/paulista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paulista
trans_list: Paulina
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez bł. Jakuba Alberione;


lexentry: pol/pawian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pawian
trans_list: babuino
sense:
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;


lexentry: pol/paywall__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paywall
trans_list: barrera de pago
sense:
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;


lexentry: pol/pazur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pazur
trans_list: garra | zarpa | uña
sense:
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;


lexentry: pol/pałac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałac
trans_list: palacio
sense:
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka


lexentry: pol/pałeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pałeczka
trans_list: testigo
sense:
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej


lexentry: pol/pańskie_oko_konia_tuczy__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: pańskie oko konia tuczy
trans_list: el ojo del amo engorda al caballo
sense:
gdy gospodarz (właściciel) sam dogląda swego gospodarstwa (przedsiębiorstwa), to lepiej ono funkcjonuje


lexentry: pol/państwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo
trans_list: estado
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;


lexentry: pol/państwo_policyjne__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: państwo policyjne
trans_list: estado policial
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym władza centralna sprawuje niemal całkowitą kontrolę nad życiem obywateli, stosując surowe środki przymusu, nadzoru i represji, często ograniczając swobody obywatelskie, wolność słowa i opozycję polityczną;


lexentry: pol/państwowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: państwowy
trans_list: estatal
sense:
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem


lexentry: pol/pańszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pańszczyzna
trans_list: servidumbre | angaria
sense:
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;


lexentry: pol/paź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź
trans_list: paje
sense:
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;


lexentry: pol/paź_królowej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: paź królowej
trans_list: macaón
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;


lexentry: pol/pchacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchacz
trans_list: remolcador de empuje | remolcador empujador
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) motorowy statek wodny przystosowany do pchania przed dziobem zestawu barek, głównie na wodach śródlądowych;


lexentry: pol/pchełki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchełki
trans_list: juego de la pulga
sense:
stołowa gra zręcznościowa polegaląca na trafianiu do miseczki lub tarczy strzelając małymi krążkami przy pomocy większego;


lexentry: pol/pchli_targ__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchli targ
trans_list: mercadillo | mercado de viejo
sense:
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi sprzedawanymi tanio, okazyjnymi artykułami dla kolekcjonerów;


lexentry: pol/pchnięcie_kulą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchnięcie kulą
trans_list: lanzamiento de peso
sense:
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;


lexentry: pol/pchła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pchła
trans_list: pulga
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedał
trans_list: pedal
sense:
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;


lexentry: pol/pedał__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: pedał
trans_list: maricón | marica
sense:
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści


lexentry: pol/pedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pedel
trans_list: bedel | conserje
sense:
(przestarzałe, przestarzały) woźny (zwykle w odniesieniu do woźnego w zakładzie naukowym, w placówkach szkolnictwa wyższego)


lexentry: pol/pediatria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pediatria
trans_list: pediatría
sense:
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;


lexentry: pol/peeling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peeling
trans_list: exfoliación
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczna polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka


lexentry: pol/pejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pejs
trans_list: mecha de lado
sense:
(żydowski) długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów;


lexentry: pol/pektyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pektyna
trans_list: pectina
sense:
(tylko w liczbie mnogiej) (biochemia, biochemiczny) mieszanina cukrów pochodzenia roślinnego, mająca właściwości żelujące;


lexentry: pol/pelagianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelagianizm
trans_list: pelagianismo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt teologii duchowości, którego pierwszym propagatorem był Pelagiusz;


lexentry: pol/pelet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelet
trans_list: pélet
sense:
granulat opałowy ze sprasowanych pod wysokim ciśnieniem trocin, wiór, zrębków i innych odpadów drzewnych;


lexentry: pol/pelota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelota
trans_list: pelota vasca
sense:
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka;


lexentry: pol/pelta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pelta
trans_list: pelta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich


lexentry: pol/peltasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: peltasta
trans_list: peltasta
sense:
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz wojsk greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę – peltę oraz oszczepy;


lexentry: pol/pemfigoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: pemfigoid
trans_list: penfigoide
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie mocno napiętych pęcherzy podnaskórkowych, często na podłożu rumieniowym;


