# translation

lexentry: pol/fruktoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fruktoza
trans_list: Fructose | Fruktose
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;


lexentry: pol/frustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frustracja
trans_list: Frustration | Frust | Verdrossenheit
sense:
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;


lexentry: pol/frutarianizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frutarianizm
trans_list: Fruganismus | Fruitarismus
sense:
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;


lexentry: pol/frygijski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: frygijski
trans_list: phrygisch
sense:
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii


lexentry: pol/fryta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fryta
trans_list: Fritte
sense:
(technologia, technika, techniczny) szkliwo ceramiczne, które stopiono, gwałtownie schłodzono, a następnie rozdrobniono;


lexentry: pol/frytka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytka
trans_list: Pommes
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;


lexentry: pol/frytkownica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: frytkownica
trans_list: Fritteuse
sense:
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;


lexentry: pol/fuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuga
trans_list: Fuge
sense:
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze


lexentry: pol/fujarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fujarka
trans_list: Schalmei
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) drewniany instrument muzyczny w postaci rurki z otworami, rodzaj fletu prostego;


lexentry: pol/fuksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuksja
trans_list: Fuchsie
sense:
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;


lexentry: pol/fumarola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fumarola
trans_list: Fumarole
sense:
(geologia, geologiczny) gorący wyziew gazów wulkanicznych, głównie chlorowodoru, dwutlenku siarki i pary wodnej, towarzyszący czynnym wulkanom;


lexentry: pol/funambulizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funambulizm
trans_list: Seiltanz
sense:
akrobacja cyrkowa polegająca na spacerowaniu po linie, niekiedy połączonym z akrobacjami lub np. jazdą na rowerze


lexentry: pol/fundacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundacja
trans_list: Stiftung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;


lexentry: pol/fundament__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundament
trans_list: Fundament
sense:
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;


lexentry: pol/fundamentalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalista
trans_list: Fundamentalist
sense:
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki


lexentry: pol/fundamentalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fundamentalizm
trans_list: Fundamentalismus
sense:
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji


lexentry: pol/funkcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja
trans_list: Funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;


lexentry: pol/funkcja_odwrotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja odwrotna
trans_list: Umkehrfunktion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja, która każdej wartości pewnej różnowartościowej funkcji przyporządkowuje jej odpowiedni argument;


lexentry: pol/funkcja_trygonometryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja trygonometryczna
trans_list: trigonometrische Funktion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja okresowa przyjmująca kąt jako argument i mogąca zostać wyrażona jako stosunek długości dwóch boków w trójkącie prostokątnym, a niekiedy również, zwłaszcza dawniej, jako różnica tego stosunku i danej liczby;


lexentry: pol/funkcja_wzajemnie_jednoznaczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcja wzajemnie jednoznaczna
trans_list: Bijektion
sense:
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;


lexentry: pol/funkcjolekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjolekt
trans_list: Funktiolekt
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana językowa wydzielona ze względu na funkcję, jaką spełnia w procesie porozumiewania się między ludźmi


lexentry: pol/funkcjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonalizm
trans_list: Funktionalismus
sense:
(antropologia, antropologiczny) nurt uznający rolę najmniejszego nawet zjawiska dla rozwoju i zachodzących przemian;


lexentry: pol/funkcjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonalizm
trans_list: Funktionalismus
sense:
(archeologia, archeologiczny) nurt podkreślający wagę analizy znalezisk z funkcjonalistycznego punktu widzenia;


lexentry: pol/funkcjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonalizm
trans_list: Funktionalismus
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nurt w teorii prawa podkreślający rolę skutków społecznych wprowadzonych norm prawnych


lexentry: pol/funkcjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: funkcjonalizm
trans_list: Funktionalismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;


lexentry: pol/furan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furan
trans_list: Furan
sense:
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;


lexentry: pol/furia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furia
trans_list: Furie
sense:
(mitologia, mitologiczny) jedna z rzymskich bogiń karzącej zemsty, również uosobienie albo przejaw złości, wściekłości;


lexentry: pol/furosemid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: furosemid
trans_list: Furosemid
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy


lexentry: pol/futon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futon
trans_list: Futon
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) rodzaj sofy z materacem zginanym w dzień do siedzenia i rozkładanym na noc


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: Pelz | Fell
sense:
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan


lexentry: pol/futro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futro
trans_list: Pelz | Pelzmantel
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść


lexentry: pol/futurologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futurologia
trans_list: Futurologie | Zukunftsforschung
sense:
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;


lexentry: pol/futuryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: futuryzm
trans_list: Futurismus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;


lexentry: pol/fuzel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzel
trans_list: Fuselöl
sense:
(chemia, chemiczny) oleista, lotna, trująca ciecz o nieprzyjemnym smaku i zapachu, uboczny produkt fermentacji alkoholowej


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: Fusion
sense:
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe


lexentry: pol/fuzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: fuzja
trans_list: Büchse
sense:
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej;


lexentry: pol/g-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: g-moll
trans_list: g-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami)


lexentry: pol/gabardyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabardyna
trans_list: Gabardine
sense:
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.


lexentry: pol/gabinet_cieni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet cieni
trans_list: Schattenkabinett
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;


lexentry: pol/gabinet_osobliwości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabinet osobliwości
trans_list: Kuriositätenkabinett | Wunderkammer
sense:
prywatna kolekcja dzieł sztuki, okazów biologicznych, numizmatów, starożytnych artefaktów, egzotycznych przedmiotów i innych nietuzinkowych eksponatów


lexentry: pol/gabro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gabro
trans_list: Gabbro
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) magmowa skała głębinowa, gruboziarnista, barwy czarnej lub ciemnozielonej;


lexentry: pol/gacek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gacek
trans_list: Langohrfledermaus
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;


lexentry: pol/gad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gad
trans_list: Reptil | Kriechtier
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;


lexentry: pol/gadolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadolin
trans_list: Gadolinium
sense:
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;


lexentry: pol/gadożer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadożer
trans_list: Schlangenadler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami;


lexentry: pol/gadzinówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadzinówka
trans_list: Hetzblatt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (gwara, gwarowe) konspiracyjno-partyzancka: polskojęzyczna gazeta wydawana przez Niemców w czasie okupacji


lexentry: pol/gadżet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gadżet
trans_list: Gadget
sense:
(neologizm) przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie;


lexentry: pol/gag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gag
trans_list: Gag
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych


lexentry: pol/gagauski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gagauski
trans_list: Gagausisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji;


lexentry: pol/galaktyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaktyka
trans_list: Galaxie | Galaxis
sense:
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;


lexentry: pol/galanteryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galanteryjny
trans_list: galant
sense:
(dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) odnoszący się do galanterii, powiązany z galanterią (grzecznością, wytwornością)


lexentry: pol/galareta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galareta
trans_list: Gallert | Gallerte
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny


lexentry: pol/galaretka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galaretka
trans_list: Gelee
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;


lexentry: pol/galeas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeas
trans_list: Galeasse
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj okrętu wiosłowo-żaglowego używanego od końca XVI wieku do połowy XVIII wieku;


lexentry: pol/galeon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galeon
trans_list: Galeone
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII-wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę;


lexentry: pol/galera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galera
trans_list: Galeere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;


lexentry: pol/galernik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galernik
trans_list: Galeerensklave | Galeerensträfling
sense:
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze


lexentry: pol/galery__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galery
trans_list: Galeere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) kara polegająca na zmuszeniu kogoś do pracy jako wioślarz na galerze


lexentry: pol/galicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galicyzm
trans_list: Gallizismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;


lexentry: pol/galijski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: galijski
trans_list: Gallische
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;


lexentry: pol/galion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galion
trans_list: Bugfigur
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ozdoba dziobu żaglowca, często w kształcie postaci kobiecej lub zwierzęcej;


lexentry: pol/gallikanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gallikanizm
trans_list: Gallikanismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) ruch polityczno-religijny we Francji podkreślający autonomię Kościoła narodowego i ograniczenie władzy papieża na rzecz soboru powszechnego oraz władzy świeckiej (króla)


lexentry: pol/galwaniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: galwaniczny
trans_list: galvanisch
sense:
(chemia, chemiczny) (elektryczność) (fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z galwanizmem, dotyczący galwanizmu


lexentry: pol/galwanotechnika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galwanotechnika
trans_list: Galvanik
sense:
dział techniki zajmujący się teoretycznymi aspektami oraz praktycznymi metodami elektrolitycznego wytwarzania powłok na rozmaitych podłożach


lexentry: pol/galwanoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: galwanoterapia
trans_list: Galvanotherapie
sense:
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu


lexentry: pol/gama__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gama
trans_list: Skala
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;


lexentry: pol/gambit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gambit
trans_list: Gambit
sense:
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;


lexentry: pol/gamepad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gamepad
trans_list: Controller
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie peryferyjne z przyciskami i joystickami trzymane oburącz służące do sterowania w grach komputerowych;


lexentry: pol/garam_masala__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garam masala
trans_list: Garam Masala
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili;


lexentry: pol/garaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garaż
trans_list: Garage
sense:
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;


lexentry: pol/garb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garb
trans_list: Höcker | Buckel
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) wypukłość na grzbiecie zwierzęcia, zwykle wypełniona tłuszczem


lexentry: pol/garbarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garbarz
trans_list: Gerber
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: Garderobe
sense:
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi


lexentry: pol/garderoba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garderoba
trans_list: Garderobe
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: Kehle | Rachen | Schlund
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) odpowiednik gardła u zwierząt; rzadziej określenie ludzkiego gardła


lexentry: pol/gardziel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardziel
trans_list: Gicht
sense:
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) część gaźnika, gdzie zachodzi rozpylenie paliwa przez rozpylacz


lexentry: pol/gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gardło
trans_list: Kehle | Hals | Rachen | Gurgel | Schlund
sense:
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;


lexentry: pol/garig__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garig
trans_list: Garigue
sense:
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego


lexentry: pol/garncarz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: garncarz
trans_list: Rosttöpfer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Furnarius rufus, gatunek małych ptaków o szarordzawym upierzeniu, które budują gniazda z gliny, wyglądające jak gliniane garnki;


lexentry: pol/garnek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnek
trans_list: Topf | Kochtopf
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;


lexentry: pol/garnela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garnela
trans_list: Granat
sense:
(zoologia, zoologiczny) Crangon crangon, krewetka żyjąca w wodach przybrzeżnych północnego Atlantyku


lexentry: pol/garota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garota
trans_list: Garotte | Garrotte
sense:
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary;


lexentry: pol/garować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: garować
trans_list: aufgehen lassen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o cieście: rosnąć, powiększać swoją objętość wskutek pozostawienia na pewien czas


lexentry: pol/garum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garum
trans_list: Garum | Liquamen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: garłacz
trans_list: Wasserspeier
sense:
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny dachowej, rozpowszechnione w budownictwie gotyku i renesansu;


lexentry: pol/garłacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: garłacz
trans_list: Kropftauben | Kröpfer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) hodowlana odmiana gołębia domowego, rasy zaliczane do grupy gołębi dętych


lexentry: pol/gaslighting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaslighting
trans_list: Gaslighting
sense:
(psychologia, psychologiczny) manipulacja polegająca na wpieraniu komuś problemów psychicznych lub niewłaściwego rozumienia rzeczywistości;


lexentry: pol/gastarbajter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastarbajter
trans_list: Gastarbeiter
sense:
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym


lexentry: pol/gastroenterologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gastroenterologia
trans_list: Gastroenterologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się czynnościami i schorzeniami układu pokarmowego i gruczołów trawiennych;


lexentry: pol/gawron__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gawron
trans_list: Saatkrähe
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;


lexentry: pol/gaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz
trans_list: Gas
sense:
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)


lexentry: pol/gaz_cieplarniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz cieplarniany
trans_list: Treibhausgas
sense:
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;


lexentry: pol/gaz_kopalniany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz kopalniany
trans_list: Grubengas
sense:
(górnictwo, górniczy) mieszanina gazów wydzielająca się w kopalniach, składająca się głównie z metanu, tworząca z powietrzem mieszaninę wybuchową


lexentry: pol/gaz_płynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz płynny
trans_list: Flüssiggas
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał


lexentry: pol/gaz_ziemny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz ziemny
trans_list: Erdgas
sense:
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;


lexentry: pol/gaz_łzawiący__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaz łzawiący
trans_list: Tränengas
sense:
(potocznie, potoczny) środek drażniący, który powoduje silne podrażnienie błon śluzowych oczu, nosa, gardła i skóry, prowadząc do łzawienia, kaszlu, pieczenia i trudności w oddychaniu


lexentry: pol/gazon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gazon
trans_list: Rasen
sense:
ozdobny trawnik w kształcie prostokąta, koła lub owalu znajdujący się na podjeździe do pałacu lub dworu, otoczony wokół drogą dojazdową kończącą się bezpośrednio przed wejściem do rezydencji;


lexentry: pol/gazpacho__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gazpacho
trans_list: Gazpacho
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;


lexentry: pol/gałeczka_rogowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałeczka rogowa
trans_list: gemeine Kugelmuschel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Sphaerium corneum L., gatunek pospolitego małża słodkowodnego z rodziny kulkówkowatych;


lexentry: pol/gałka_muszkatołowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gałka muszkatołowa
trans_list: Muskatnuss
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;


lexentry: pol/gaźnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gaźnik
trans_list: Vergaser
sense:
(motoryzacja) urządzenie do wytwarzania mieszanki paliwa i powietrza w silnikach spalinowych z zapłonem iskrowym


lexentry: pol/gdy_kota_nie_ma,_myszy_harcują__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdy kota nie ma, myszy harcują
trans_list: wenn die Katze aus dem Hause ist, tanzen die Mäuse
sense:
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.


lexentry: pol/gdzie_drwa_rąbią,_tam_wióry_lecą__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą
trans_list: wo gehobelt wird, da fallen Späne
sense:
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje


lexentry: pol/gdzie_kucharek_sześć,_tam_nie_ma_co_jeść__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść
trans_list: viele Köche verderben den Brei
sense:
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu


lexentry: pol/geek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geek
trans_list: Freak
sense:
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby;


lexentry: pol/gejsza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gejsza
trans_list: Geisha
sense:
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;


lexentry: pol/gekon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gekon
trans_list: Gecko
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach


lexentry: pol/gematria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gematria
trans_list: Gematrie
sense:
(ezoteryka) odczytywanie wartości numerologicznej ze słów na podstawie liter, z których się składają, popularne w dawnej żydowskiej hermeneutyce biblijnej i współczesnym wróżbiarstwie;


lexentry: pol/gen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gen
trans_list: Gen
sense:
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;


lexentry: pol/gender__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gender
trans_list: Gender
sense:
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, przypisanych kulturowo i społecznie do każdej z płci


lexentry: pol/genealog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genealog
trans_list: Genealoge
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji


lexentry: pol/generalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generalizacja
trans_list: Generalisierung
sense:
rozszerzenie danego twierdzenia, zasady czy wniosku wysnutego na podstawie pojedynczych lub powierzchownych faktów na większy zakres zjawisk


lexentry: pol/generatywna_sztuczna_inteligencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generatywna sztuczna inteligencja
trans_list: generative künstliche Intelligenz
sense:
(informatyka, informatyczny) modele sztucznej inteligencji służące do generowania treści, np. tekstów, obrazów, muzyki, filmów, programów komputerowych, itp.;


lexentry: pol/generał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał
trans_list: General
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) główny przełożony w niektórych zakonach katolickich;


lexentry: pol/generał_broni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał broni
trans_list: Generalleutnant
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;


lexentry: pol/generał_dywizji__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: generał dywizji
trans_list: Generalmajor
sense:
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni


lexentry: pol/generować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: generować
trans_list: erzeugen | generieren | hervorbringen
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzyć nieskończony zbiór zdań za pomocą skończonej liczby zasad gramatycznych


lexentry: pol/genetyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genetyk
trans_list: Genetiker
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie genetyki


lexentry: pol/geniusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geniusz
trans_list: Genius
sense:
(mitologia rzymska) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) duch sprawujący pieczę nad człowiekiem, społecznością lub miejscem


lexentry: pol/genom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: genom
trans_list: Genom
sense:
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;


lexentry: pol/geobotanika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geobotanika
trans_list: Geobotanik
sense:
(botanika, botaniczny) dział botaniki badający wzajemne oddziaływanie roślinności i środowiska geograficznego;


lexentry: pol/geofit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofit
trans_list: Geophyt
sense:
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;


lexentry: pol/geofizyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geofizyka
trans_list: Geophysik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej;


lexentry: pol/geoglif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geoglif
trans_list: Geoglyph
sense:
(sztuka) dużych rozmiarów wzór utworzony przez ludzi na powierzchni ziemi poprzez usypanie ze skał, ziemi lub innych trwałych elementów krajobrazu;


lexentry: pol/geografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geografia
trans_list: Geographie | Erdkunde | Geografie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;


lexentry: pol/geomancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomancja
trans_list: Geomantie
sense:
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;


lexentry: pol/geometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geometria
trans_list: Geometrie
sense:
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;


lexentry: pol/geomorfolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfolog
trans_list: Geomorphologe
sense:
specjalista w dziedzinie geomorfologii; badacz kształtu terenu, jego powstania oraz zmian, które zachodzą w czasie, zarówno naturalnych, jak i wpływających na niego działalności człowieka


lexentry: pol/geomorfologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geomorfologia
trans_list: Geomorphologie
sense:
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;


lexentry: pol/geopolityka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geopolityka
trans_list: Geopolitik
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne


lexentry: pol/gepard_grzywiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gepard grzywiasty
trans_list: Gepard
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce;


lexentry: pol/gereza_abisyńska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gereza abisyńska
trans_list: Mantelaffe
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Colobus guereza Rüppell, gatunek małp z rodziny koczkodanowatych, występujący w Afryce;


lexentry: pol/germanen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanen
trans_list: Germanen
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) alotropowa odmiana germanu mająca postać warstwy o jednoatomowej grubości i sześciokątnych komórkach, przypominająca plaster miodu;


lexentry: pol/germanista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanista
trans_list: Germanist
sense:
(zawód, zawodowy, zawodowo) (językoznawstwo, językoznawczy) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej


lexentry: pol/germanistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistka
trans_list: Germanistin
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawczyni języka, literatury i kultury niemieckiej


lexentry: pol/germanistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanistyka
trans_list: Germanistik
sense:
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim


lexentry: pol/germanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: germanizm
trans_list: Germanismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;


lexentry: pol/gerundiwum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gerundiwum
trans_list: Gerundiv
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński imiesłów bierny czasu przyszłego, który określa czynność, jaka powinna zostać wykonana


lexentry: pol/gerydon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gerydon
trans_list: Guéridon
sense:
(dawniej, dawny) niewielki okrągły stolik, jedno- lub trójnożny, używany w wyposażeniu wnętrz w XVIII-XIX wieku jako podręczny mebel śniadaniowy, także na kwiaty lub bibeloty;


lexentry: pol/geszeft__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: geszeft
trans_list: Angelegenheit
sense:
(gwara, gwarowe) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Ghetto | Getto
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Ghetto | Getto
sense:
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Ghetto | Getto
sense:
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)


lexentry: pol/getto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: getto
trans_list: Ghetto | Getto
sense:
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej


lexentry: pol/ghosting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghosting
trans_list: Geisterbild
sense:
(informatyka, informatyczny) wada klawiatury polegająca na braku prawidłowej odpowiedzi na wciśnięcie kilku przycisków jednocześnie lub w krótkim czasie, zwykle podczas gry komputerowej


lexentry: pol/ghosting__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghosting
trans_list: Geisterbild
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) zachowanie polegające na zrywaniu relacji z bliską osobą – natychmiastowym, całkowitym, bez podawania powodów


lexentry: pol/ghul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ghul
trans_list: Ghul
sense:
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;


lexentry: pol/giaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giaur
trans_list: Giaur
sense:
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina


lexentry: pol/gibbon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibbon
trans_list: Gibbon
sense:
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona


lexentry: pol/gibelin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibelin
trans_list: Ghibelline
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gibon_srebrzysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gibon srebrzysty
trans_list: Silbergibbon
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hylobates moloch Audebert, gatunek małpy z rodziny gibonowatych, występujący na Jawie;


lexentry: pol/giez__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giez
trans_list: Dasselfliege
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;


lexentry: pol/giełda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giełda
trans_list: Börse
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;


lexentry: pol/gigabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gigabajt
trans_list: Gigabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 megabajtom;


lexentry: pol/gildia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gildia
trans_list: Gilde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;


lexentry: pol/gilosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gilosz
trans_list: Guilloche
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) ornament ciągły, żłobiony ze wstęg przeplatających się ze sobą; motyw dekoracyjny w architekturze i meblarstwie


lexentry: pol/gimnastyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnastyczka
trans_list: Gymnastin
sense:
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna uprawiająca gimnastykę – sportową, akrobatyczną lub artystyczną


lexentry: pol/gimnazjum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gimnazjum
trans_list: Gymnasium
sense:
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;


lexentry: pol/ginekologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekologia
trans_list: Gynäkologie | Frauenheilkunde
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;


lexentry: pol/ginekomastia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ginekomastia
trans_list: Gynäkomastie
sense:
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem


lexentry: pol/gipiura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gipiura
trans_list: Guipure-Spitze
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (dawniej, dawny) rodzaj grubej wypukłej koronki haftowanej na przezroczystym podkładzie;


lexentry: pol/gips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gips
trans_list: Gips
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;


lexentry: pol/gis-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gis-moll
trans_list: gis-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami)


lexentry: pol/gitara_basowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara basowa
trans_list: Bassgitarre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;


lexentry: pol/gitara_elektryczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gitara elektryczna
trans_list: Elektrogitarre | E-Gitarre
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;


lexentry: pol/giętki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: giętki
trans_list: anpassungsfähig
sense:
(przenośnie, przenośnia) ktoś łatwo poddający się zewnętrznym wpływom, umiejący się przystosować w zależności od okoliczności


lexentry: pol/giętkość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: giętkość
trans_list: Elastizität
sense:
(przenośnie, przenośnia) zdolność łatwego dostosowywania się do warunków, szybkie uleganie wpływom zewnętrznym


lexentry: pol/gladiator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gladiator
trans_list: Gladiator
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;


lexentry: pol/glan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glan
trans_list: Springerstiefel
sense:
(środowiskowy) (młodzieżowy) (obuwnictwo, obuwniczy) wysoki sznurowany but na grubej podeszwie, wzorowany na obuwiu wojskowym, noszony przez subkultury młodzieżowe


lexentry: pol/glazura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glazura
trans_list: Glasur
sense:
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle;


lexentry: pol/glicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glicyna
trans_list: Glycin
sense:
(biochemia, biochemiczny) najprostszy aminokwas białkowy, endogenny i niepolarny, m.in. pełniący rolę neurotransmitera hamującego w układzie nerwowym; C2H5NO2;


lexentry: pol/glikogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glikogen
trans_list: Glycogen
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;


lexentry: pol/glissando__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glissando
trans_list: Glissando
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu;


lexentry: pol/glistnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glistnik
trans_list: Schöllkraut
sense:
(botanika, botaniczny) Chelidonium L., rodzaj byliny z rodziny makowatych o żółtych kwiatach, wydzielająca charakterystyczny pomarańczowy sok mleczny


lexentry: pol/glistnik_jaskółcze_ziele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glistnik jaskółcze ziele
trans_list: Schöllkraut
sense:
(botanika, botaniczny) Chelidonium majus L., gatunek rośliny zielnej o żółtych kwiatach i pomarańczowym, mlecznym soku, stosowanej w medycynie ludowej (zwłaszcza na brodawki), rosnącej najczęściej w miejscach ruderalnych, przy drogach i murach;


lexentry: pol/globalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalista
trans_list: Globalist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik globalizmu; osoba popierająca integrację gospodarczą, polityczną i kulturową na skalę światową


lexentry: pol/globalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacja
trans_list: Globalisierung
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;


lexentry: pol/globalizacyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizacyjny
trans_list: Globalization
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) związany z globalizacją, dotyczący globalizacji


lexentry: pol/globalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalizm
trans_list: Globalismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) globalizacja


lexentry: pol/globalna_wioska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalna wioska
trans_list: globales Dorf
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) glob ziemski jako wspólne miejsce zamieszkania dzięki mediom elektronicznym;


lexentry: pol/globalne_ocieplenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globalne ocieplenie
trans_list: globale Erwärmung
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;


lexentry: pol/globus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: globus
trans_list: Globus
sense:
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;


lexentry: pol/glokalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glokalizacja
trans_list: Glokalisierung
sense:
globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację i przyswojenie, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych;


lexentry: pol/glorieta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glorieta
trans_list: Gloriette
sense:
(architektura, architektoniczny) niewielka budowla ogrodowa, altana lub otwarty pawilon kolumnowy położony w najwyższym punkcie parku albo ogrodu


lexentry: pol/glosa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosa
trans_list: Glosse
sense:
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie


lexentry: pol/glosolalia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glosolalia
trans_list: Glossolalie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) rzekomy dar (np. od boga, szatana, istot pozaziemskich) mówienia językami, których się nie zna, zwykle w chwilach ekstazy religijnej;


lexentry: pol/glottochronologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glottochronologia
trans_list: Glottochronologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;


lexentry: pol/glukometr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukometr
trans_list: Blutzuckermessgerät
sense:
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi


lexentry: pol/glukoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glukoza
trans_list: Glukose | Glucose | Traubenzucker
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;


lexentry: pol/glutamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutamina
trans_list: Glutamin
sense:
(biochemia, biochemiczny) endogenny aminokwas pełniący ważną rolę w funkcjonowaniu mięśni, układu odpornościowego i jelit


lexentry: pol/glutaminian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutaminian
trans_list: Glutamat
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) substancja wzmacniająca smak i zapach potraw, będąca glutaminianem (1.1)


lexentry: pol/glutaminian_sodu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: glutaminian sodu
trans_list: Mononatriumglutamat
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) organiczny związek chemiczny, sól sodowa kwasu glutaminowego, biały proszek dodawany do potraw i konserw w celu uwydatnienia ich właściwości smakowych i zapachowych;


lexentry: pol/gluten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gluten
trans_list: Gluten | Klebereiweiß
sense:
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;


lexentry: pol/gniady__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gniady
trans_list: Fuchs
sense:
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn


lexentry: pol/gniazdo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo
trans_list: Steckdose
sense:
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;


lexentry: pol/gniazdo_słowotwórcze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniazdo słowotwórcze
trans_list: Wortbildungsnest
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wyrazów powiązanych słowotwórczo, wywodzących się etymologicznie od tego samego leksemu


lexentry: pol/gniazdować__czasownik__2
sense_num: 02
written_rep: gniazdować
trans_list: Benutzergruppe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


lexentry: pol/gnieździć_się__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnieździć się
trans_list: sich breit machen
sense:
(przenośnie, przenośnia) (psychologia, psychologiczny) zajmować miejsce jako dane uczucie, stan emocjonalny


lexentry: pol/gnilec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnilec
trans_list: Faulbrut
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) groźna, zakaźna choroba czerwiu pszczół i jedwabników


lexentry: pol/gniotek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gniotek
trans_list: Stressball
sense:
zabawka antystresowa do ściskania, najczęściej własnoręcznie wykonana z balonika wypełniony mąką ziemniaczaną


lexentry: pol/gnostycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostycyzm
trans_list: Gnostizismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;


lexentry: pol/gnostyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gnostyczny
trans_list: gnostisch
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu


lexentry: pol/gnoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnoza
trans_list: Gnosis
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie


lexentry: pol/gnój__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gnój
trans_list: Mist | Dung
sense:
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;


lexentry: pol/goblin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goblin
trans_list: Kobold
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;


lexentry: pol/gocki__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: gocki
trans_list: Gotisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;


lexentry: pol/godziny_szczytu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: godziny szczytu
trans_list: Hauptverkehrszeit
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg


lexentry: pol/gofr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gofr
trans_list: Waffel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;


lexentry: pol/goidelski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: goidelski
trans_list: Goidelisch
sense:
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący Goidelów, ich kultury i języków


lexentry: pol/gokart__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gokart
trans_list: Gokart
sense:
(sport, sportowy) (motoryzacja) mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego;


lexentry: pol/golem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: golem
trans_list: Golem
sense:
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;


lexentry: pol/goleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goleń
trans_list: Schienbein
sense:
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;


lexentry: pol/gondola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gondola
trans_list: Gondel
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;


lexentry: pol/gong__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gong
trans_list: Gong
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;


lexentry: pol/googol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: googol
trans_list: Googol
sense:
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100


lexentry: pol/gorgonzola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorgonzola
trans_list: Gorgonzola
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;


lexentry: pol/goryczka_wiosenna__rzeczownik__1
sense_num: 01
sense: (botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych;
written_rep: goryczka wiosenna
trans_list:
Frühlings-Enzian | Herrgottsliechtli | Himmelsbläueli | Himmelsstengel | Rauchfangkehrer | Schusternagerl


lexentry: pol/gorączka_Lassa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gorączka Lassa
trans_list: Lassafieber
sense:
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;


lexentry: pol/gospel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospel
trans_list: Gospel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;


lexentry: pol/gospodarka_pasieczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarka pasieczna
trans_list: Betriebsweise
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) ogół metod, technologii, środków i sprzętu, jakich pszczelarz używa przy pracy z pszczołami


lexentry: pol/gospodarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gospodarstwo
trans_list: Bauernhof
sense:
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie


lexentry: pol/gourmand__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gourmand
trans_list: Feinschmecker
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) określenie zapachu o nucie słodkich przypraw, głównie wanilii, ale również innych słodyczy, np. czekolady, karmelu, pralin, cukierków, waty cukrowej czy nawet gumy balonowej


lexentry: pol/gołoledź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołoledź
trans_list: Glatteis
sense:
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);


lexentry: pol/gołąb_pocztowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb pocztowy
trans_list: Brieftaube
sense:
(zootechnika, zootechniczny) odmiana udomowionego gołębia skalnego (Columba livia domestica), którą człowiek od wieków hoduje i tresuje do przenoszenia wiadomości na duże odległości;


lexentry: pol/gołąb_skalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąb skalny
trans_list: Felsentaube
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych


lexentry: pol/gołąbek_wymiotny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołąbek wymiotny
trans_list: Kirschrote Spei-Täubling
sense:
(mykologia, mykologiczny) Russula emetica, gatunek trujących grzybów należący do rodziny gołąbkowatych;


lexentry: pol/gołębi__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębi
trans_list: Tauben-
sense:
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem


lexentry: pol/gołębiarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gołębiarz
trans_list: Kuckuck
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;


lexentry: pol/goździk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: goździk
trans_list: Nelke | Gewürznelke
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;


lexentry: pol/gra_komputerowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra komputerowa
trans_list: Computerspiel | Videospiel
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy umożliwiający prowadzenie elektronicznej gry, w której gracz kontroluje obraz wyświetlany na ekranie;


lexentry: pol/gra_planszowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gra planszowa
trans_list: Brettspiel
sense:
rodzaj gry towarzyskiej, w której gracze rywalizują lub współpracują, wykonując ruchy po ustalonej planszy lub planszach, zgodnie z określonymi zasadami


lexentry: pol/grab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grab
trans_list: Hainbuche
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;


lexentry: pol/grabie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grabie
trans_list: Rechen | Harke | Heurechen
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;


lexentry: pol/graf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graf
trans_list: Graf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego;


lexentry: pol/grafen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafen
trans_list: Graphen
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka;


lexentry: pol/graffiti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graffiti
trans_list: Graffiti
sense:
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;


lexentry: pol/grafika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafika
trans_list: Grafik
sense:
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie;


lexentry: pol/grafit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafit
trans_list: Graphit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;


lexentry: pol/grafologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafologia
trans_list: Grafologie | Graphologie
sense:
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;


lexentry: pol/grafoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grafoskop
trans_list: Tageslichtprojektor
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);


lexentry: pol/grajcar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grajcar
trans_list: Kreuzer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii;


lexentry: pol/gram-siła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gram-siła
trans_list: großer Teich
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) grawitacyjna jednostka siły odpowiadająca sile wywieranej przez masę o wartości jednego grama w polu grawitacyjnym na powierzchni Ziemi


lexentry: pol/gramatyka_opisowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatyka opisowa
trans_list: deskriptive Grammatik
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) neutralny opis stanu systemu językowego w jednej wyróżnionej epoce jego rozwoju;


lexentry: pol/gramatykalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramatykalizacja
trans_list: Grammatikalisierung
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny)


lexentry: pol/gramofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gramofon
trans_list: Grammophon | Plattenspieler
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;


lexentry: pol/granatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatnik
trans_list: Granatwerfer
sense:
(wojskowość, wojskowy) indywidualna lub zespołowa, gładkolufowa broń palna, służąca do wystrzeliwania granatów na niewielką odległość;


lexentry: pol/granatowa_policja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowa policja
trans_list: blaue Polizei
sense:
(historia, historyczny, historycznie) formacja policyjna działająca w Generalnym Gubernatorstwie, podległa niemieckim władzom okupacyjnym;


lexentry: pol/granatowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granatowiec
trans_list: Granatapfel
sense:
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;


lexentry: pol/granatowy__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: granatowy
trans_list: marineblau
sense:
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;


lexentry: pol/graniastosłup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: graniastosłup
trans_list: Prisma
sense:
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;


lexentry: pol/granola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granola
trans_list: Granola | Knuspermüsli
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;


lexentry: pol/grant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grant
trans_list: bewilligen
sense:
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium


lexentry: pol/granulka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulka
trans_list: Kügelchen
sense:
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne


lexentry: pol/granulocyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: granulocyt
trans_list: Granulozyt
sense:
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;


lexentry: pol/grasica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grasica
trans_list: Thymus | Bries
sense:
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;


lexentry: pol/gratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratka
trans_list: Geldregen
sense:
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, cennego lub unikatowego, co sprawia przyjemność albo jest rzadkie


lexentry: pol/gratyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gratyfikacja
trans_list: Befriedigung
sense:
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.


lexentry: pol/grań__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grań
trans_list: Gebirgsgrat
sense:
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty


lexentry: pol/grażdanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grażdanka
trans_list: Bürgerin
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;


lexentry: pol/grecyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grecyzm
trans_list: Hellenismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zwrot zapożyczony z języka greckiego, który został wprowadzony do innego języka


lexentry: pol/greenwashing__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: greenwashing
trans_list: Greenwashing
sense:
(społeczny) (ekonomia, ekonomiczny) oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego;


lexentry: pol/grenadier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grenadier
trans_list: -e
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;


lexentry: pol/grip__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grip
trans_list: Hilfe
sense:
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii


lexentry: pol/grizzly__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grizzly
trans_list: Grizzly
sense:
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos horribilis Ord, duży drapieżny ssak występujący w Ameryce Północnej, podgatunek niedźwiedzia brunatnego;


lexentry: pol/grobowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grobowiec
trans_list: Gruft
sense:
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;


lexentry: pol/groch_z_kapustą__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groch z kapustą
trans_list: Erbsen mit Kohl
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne jarskie danie wigilijne z gotowanego żółtego grochu, kiszonej kapusty i grzybów;


lexentry: pol/grochówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grochówka
trans_list: Erbsensuppe
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;


lexentry: pol/grog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grog
trans_list: Grog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) napój alkoholowy z mocnego trunku (zwykle araku lub rumu), rozcieńczonego gorącą wodą i osłodzonego, niekiedy ze smakowymi dodatkami;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Bezirk
sense:
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Cluster
sense:
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba;


lexentry: pol/gromada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromada
trans_list: Stamm
sense:
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy;


lexentry: pol/gromnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gromnica
trans_list: Wachskerze
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/grooming__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grooming
trans_list: Coaching
sense:
(psychologia, psychologiczny) działania osoby dorosłej mające na celu zaprzyjaźnienie się i nawiązanie więzi emocjonalnej z dzieckiem, z intencją jego seksualnego wykorzystania; często za pośrednictwem Internetu;


lexentry: pol/grossular__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grossular
trans_list: Grossular
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki kamień o żółtej lub zielonej barwie, zaliczany do gromady krzemianów i grupy granatów;


lexentry: pol/grosz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grosz
trans_list: Groschen
sense:
(historia, historyczny, historycznie) miedziana lub srebrna moneta różnej wartości, bita w krajach Europy


lexentry: pol/groszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groszek
trans_list: Erbse
sense:
(botanika, botaniczny) Lathyrus L., roślina o prostej lub pnącej się łodydze i kwiatach o różnych kolorach;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: Pfeilspitze
sense:
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;


lexentry: pol/grot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grot
trans_list: Großsegel
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;


lexentry: pol/groteska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: groteska
trans_list: Groteske
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;


lexentry: pol/grubodziób__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grubodziób
trans_list: Kernbeißer
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;


lexentry: pol/gruczoł_mlekowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gruczoł mlekowy
trans_list: Milchdrüse
sense:
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;


lexentry: pol/grunge__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunge
trans_list: Grunge
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;


lexentry: pol/grunt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grunt
trans_list: Grund
sense:
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;


lexentry: pol/grupa_aminowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa aminowa
trans_list: Aminogruppe
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu azotu i dwóch atomów wodoru;


lexentry: pol/grupa_docelowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa docelowa
trans_list: Zielgruppe
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;


lexentry: pol/grupa_etniczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa etniczna
trans_list: Ethnie
sense:
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludzi posiadających wspólne doświadczenia społeczne, kulturowe, narodowe oraz historyczne;


lexentry: pol/grupa_funkcyjna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa funkcyjna
trans_list: funktionellen Gruppe
sense:
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;


lexentry: pol/grupa_hydroksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa hydroksylowa
trans_list: Hydroxygruppe | Hydroxylgruppe`
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_karboksylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karboksylowa
trans_list: Carboxygruppe
sense:
(chemia, chemiczny) jednowartościowa grupa funkcyjna, składająca się z jednego atomu węgla, dwóch atomów tlenu i jednego atomu wodoru;


lexentry: pol/grupa_karbonylowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa karbonylowa
trans_list: Carbonylgruppe
sense:
(chemia, chemiczny) grupa funkcyjna składająca się z jednego atomu węgla i jednego atomu tlenu połączonych wiązaniem podwójnym;


lexentry: pol/grupa_krwi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa krwi
trans_list: Blutgruppe
sense:
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych


lexentry: pol/grupa_nominalna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa nominalna
trans_list: Nominalgruppe
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny


lexentry: pol/grupa_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grupa śmierci
trans_list: Todesgruppe
sense:
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta


lexentry: pol/grusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grusza
trans_list: Birnbaum | Birne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;


lexentry: pol/gryf__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gryf
trans_list: Griffbrett
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;


lexentry: pol/grylaż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grylaż
trans_list: Grillage
sense:
(cukiernictwo) mieszanina cukru i palonych orzechów, migdałów itp., stosowana w cukiernictwie jako nadzienie;


lexentry: pol/grynszpan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grynszpan
trans_list: Grünspan
sense:
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;


lexentry: pol/grywalizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywalizacja
trans_list: Gamification
sense:
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania;


lexentry: pol/grywać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grywać
trans_list: Auftreten
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas


lexentry: pol/grzbiet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzbiet
trans_list: Rücken
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej


lexentry: pol/grzbietopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzbietopłat
trans_list: Schulterdecker
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości górnej powierzchni kadłuba


lexentry: pol/grzebień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebień
trans_list: Kamm
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów


lexentry: pol/grzebiące__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzebiące
trans_list: Hühnervögel
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Galliformes, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych;


lexentry: pol/grzech__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech
trans_list: Sünde
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;


lexentry: pol/grzech_pierworodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzech pierworodny
trans_list: Erbsünde
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzech popełniony w raju przez Adama i Ewę, dziedziczony następnie przez wszystkich ludzi;


lexentry: pol/grzechotka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotka
trans_list: Rassel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument perkusyjny z pojemnikiem zawierającego małe przedmioty wydającymi dźwięki przy potrząsaniu


lexentry: pol/grzechotnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzechotnik
trans_list: Klapperschlange
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;


lexentry: pol/grzeczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeczny
trans_list: höflich
sense:
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości


lexentry: pol/grzeszyć__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzeszyć
trans_list: sündigen
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny


lexentry: pol/grzyb_atomowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzyb atomowy
trans_list: Atompilz
sense:
(potocznie, potoczny) charakterystyczny, przypominający grzyba, kształt chmury dymu, pyłu i pary, która powstaje po wybuchu jądrowym (atomowym lub termojądrowym)


lexentry: pol/grzyb_słomkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzyb słomkowy
trans_list: Chinesischer Champignon
sense:
(spożywczy) nazwa młodego, nierozwiniętego owocnika pochwiaka wielkopochwowego, Volvariella volvacea


lexentry: pol/grzybnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzybnia
trans_list: Myzel | Myzelium
sense:
(biologia, biologiczny) (mykologia, mykologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;


lexentry: pol/grzywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywa
trans_list: Mähne
sense:
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi


lexentry: pol/grzywacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: grzywacz
trans_list: Schopfhund
sense:
(kynologia, kynologiczny) pies rasy charakteryzującej się obecnością dłuższego włosa (grzywy) na głowie


lexentry: pol/grzywacz__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: grzywacz
trans_list: Ringeltaube
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Columba palumbus L., gatunek ptaka wędrownego z rodziny gołębiowatych o szarobrązowym upierzeniu, z dwiema wyraźnymi białymi plamami po bokach szyi oraz białymi pasami na skrzydłach;


lexentry: pol/grzywna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grzywna
trans_list: Geldbuße | Bußgeld
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne


lexentry: pol/grążel_żółty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grążel żółty
trans_list: Gelbe Teichrose
sense:
(botanika, botaniczny) Nuphar lutea L., gatunek wodnej byliny z rodziny grzybieniowatych o własnościach trujących;


lexentry: pol/grążyca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: grążyca
trans_list: Tauchente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya


lexentry: pol/guanábana__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guanábana
trans_list: Guanabana
sense:
(botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych;


lexentry: pol/gubernia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gubernia
trans_list: Gubernia | Gouvernement
sense:
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;


lexentry: pol/gudźarati__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gudźarati
trans_list: Gudscharatisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat;


lexentry: pol/gulden__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulden
trans_list: Gulden
sense:
(jednostka monetarna) obecna lub dawna waluta państw i obszarów o germańskich korzeniach, m.in. Holandii i jej terytoriów zależnych;


lexentry: pol/gulenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gulenista
trans_list: Gülenist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta


lexentry: pol/guma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guma
trans_list: Gummitwist
sense:
gumka bieliźniana służąca do skakania przez nią, także sama zabawa polegająca na skakaniu przez gumę


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: Radiergummi | Gummi
sense:
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;


lexentry: pol/gumka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gumka
trans_list: Gummiband
sense:
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka


lexentry: pol/gupik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gupik
trans_list: Guppy
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: Guru
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku


lexentry: pol/guru__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guru
trans_list: Guru
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;


lexentry: pol/guwernantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guwernantka
trans_list: Gouvernante
sense:
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach


lexentry: pol/guziec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: guziec
trans_list: Warzenschwein
sense:
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;


lexentry: pol/gwardia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardia
trans_list: Garde
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących


lexentry: pol/gwardian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwardian
trans_list: Guardian
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony niektórych męskich domów zakonnych;


lexentry: pol/gwasz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwasz
trans_list: Gouache
sense:
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;


lexentry: pol/gwałt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwałt
trans_list: Vergewaltigung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;


lexentry: pol/gwelf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwelf
trans_list: Guelfe
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech;


lexentry: pol/gwiazda_Dawida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda Dawida
trans_list: Davidstern | Davidsstern
sense:
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: Stern | Star
sense:
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;


lexentry: pol/gwiazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda
trans_list: Star | Stern
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku


lexentry: pol/gwiazda_betlejemska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda betlejemska
trans_list: Weihnachtsstern
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) gatunek rośliny krzewiastej z rodziny wilczomleczowatych, hodowanej w celach ozdobnych;


lexentry: pol/gwiazda_filmowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda filmowa
trans_list: Filmstar
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;


lexentry: pol/gwiazda_spadająca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwiazda spadająca
trans_list: Sternschnuppe
sense:
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej


lexentry: pol/gwint__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwint
trans_list: Gewinde | Schraubengewinde
sense:
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek


lexentry: pol/gwoli__przyimek__1
sense_num: 01
written_rep: gwoli
trans_list: willen
sense:
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania


lexentry: pol/gwóźdź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gwóźdź
trans_list: Nagel
sense:
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;


lexentry: pol/gyros__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gyros
trans_list: Gyros
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek;


lexentry: pol/gytia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gytia
trans_list: Matsch
sense:
(geologia, geologiczny) muł jeziorny powstający na dnie jezior ze szczątków organicznych, głównie planktonu;


lexentry: pol/gzyms__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gzyms
trans_list: Gesims
sense:
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;


lexentry: pol/góralek_abisyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek abisyński
trans_list: Klippschliefer
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański;


lexentry: pol/góralek_przylądkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: góralek przylądkowy
trans_list: Klippschliefer
sense:
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji;


lexentry: pol/górnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: górnictwo
trans_list: Bergbau
sense:
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;


lexentry: pol/górnośląski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: górnośląski
trans_list: oberschlesisch
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi


lexentry: pol/górować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: górować
trans_list: gipfeln
sense:
(astronomia, astronomiczny) przechodząc przez płaszczyznę południka niebieskiego, znajdować się najwyżej nad horyzontem


lexentry: pol/gównoburza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gównoburza
trans_list: Shitstorm
sense:
(środowiskowy) (grubiański, grubiańsko) zażarta dyskusja, w której argumenty merytoryczne nie mają znaczenia


lexentry: pol/gółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gółka
trans_list: Händelwurz
sense:
(botanika, botaniczny) Gymnadenia, storczyk rosnący w górach, mający pachnące, zazwyczaj różowe kwiaty;


lexentry: pol/gąbczasta_encefalopatia_bydła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbczasta encefalopatia bydła
trans_list: Bovine Spongiforme Enzephalopathie
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) choroba neurologiczna bydła wywoływana przez nieprawidłowe białka prionowe, które powodują degenerację tkanki mózgowej w obrazie mikroskopowy przypominjącą gąbkę


lexentry: pol/gąbka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbka
trans_list: Schwamm | Badeschwamm
sense:
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;


lexentry: pol/gąbki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąbki
trans_list: Schnorrer
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Porifera Grant, typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych, obejmujący około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków;


lexentry: pol/gągołek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gągołek
trans_list: Büffelkopfente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: Raupe
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;


lexentry: pol/gąsienica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gąsienica
trans_list: Raupe
sense:
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie


lexentry: pol/gąsior__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: gąsior
trans_list: Glasballon | Korbflasche | Ballon | Ballonflasche
sense:
pękate naczynie szklane z wąską szyjką służące do przechowywania płynów oraz do produkcji win lub nalewek;


lexentry: pol/gęgawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęgawa
trans_list: Graugans
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;


lexentry: pol/gęsia_skórka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęsia skórka
trans_list: Gänsehaut
sense:
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;


lexentry: pol/gęstość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość
trans_list: Dichte
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości


lexentry: pol/gęstość_liczbowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość liczbowa
trans_list: Partikeldichte | Teilchendichte
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości;


lexentry: pol/gęstość_zaludnienia__związek_wyrazów__1
sense_num: 01
written_rep: gęstość zaludnienia
trans_list: Bevölkerungsdichte
sense:
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²;


lexentry: pol/gęś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gęś
trans_list: Gans
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona


lexentry: pol/gładzica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gładzica
trans_list: Scholle
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego;


lexentry: pol/głasnost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głasnost
trans_list: Glasnost
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;


lexentry: pol/głaz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głaz
trans_list: Feldstein
sense:
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;


lexentry: pol/głodówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głodówka
trans_list: Hungerstreik
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) metoda samoleczenia, której celem jest oczyszczenie organizmu z toksyn i pozbycie się nadmiaru tkanki tłuszczowej, polegająca na nieprzyjmowaniu pokarmów


lexentry: pol/głoska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głoska
trans_list: Phon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;


lexentry: pol/głowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa
trans_list: Kopf | Haupt
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;


lexentry: pol/głowa_mała__fraza_zdaniowa__1
sense_num: 01
written_rep: głowa mała
trans_list: da schnallst du ab
sense:
(potocznie, potoczny) używane w sytuacji, gdy coś wydaje się niepojęte, nie do zaakceptowania; wyraz najwyższego zdumienia


lexentry: pol/głowa_rodziny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głowa rodziny
trans_list: Haushaltsvorstand
sense:
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie


lexentry: pol/głośnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnik
trans_list: Lautsprecher
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;


lexentry: pol/głośnikowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głośnikowy
trans_list: Lautsprecher
sense:
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników


lexentry: pol/głupawka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupawka
trans_list: Lachanfall
sense:
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej


lexentry: pol/głupota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głupota
trans_list: Dummheit
sense:
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia


lexentry: pol/głuptak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głuptak
trans_list: Basstölpel
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: Weißdorn | Hagedorn
sense:
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;


lexentry: pol/głóg__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głóg
trans_list: Weißdorn
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów


lexentry: pol/główszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: główszczyzna
trans_list: Blutgeld
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego


lexentry: pol/głęboki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: głęboki
trans_list: tief
sense:
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu


lexentry: pol/głębokie_gardło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: głębokie gardło
trans_list: Deepthroating
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (seksuologia, seksuologiczny) forma fellatio polegająca na wzięciu wzwiedzionego penisa w całości do jamy ustnej i gardła;


lexentry: pol/gżel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: gżel
trans_list: Gzhelium
sense:
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu;


lexentry: pol/h-moll__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: h-moll
trans_list: h-Moll
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)


lexentry: pol/habilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: habilitacja
trans_list: Habilitation
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;


lexentry: pol/habilitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: habilitacja
trans_list: Habilitationsschrift
sense:
(potocznie, potoczny) rozprawa naukowa wymagana podczas procedury habilitacji (1.1), rozprawa habilitacyjna


lexentry: pol/hacjenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hacjenda
trans_list: Hazienda
sense:
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;


lexentry: pol/hackathon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hackathon
trans_list: Hackathon
sense:
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;


lexentry: pol/hadis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadis
trans_list: Hadith
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: krótki przekaz o słowach i czynach Mahometa lub jego towarzyszy;


lexentry: pol/hadżdż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hadżdż
trans_list: Hadsch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;


lexentry: pol/haftka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haftka
trans_list: Haftel
sense:
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej


lexentry: pol/hagiografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiografia
trans_list: Hagiographie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;


lexentry: pol/hagiograficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiograficzny
trans_list: hagiografisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych


lexentry: pol/hagiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagiologia
trans_list: Hagiologie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego


lexentry: pol/hagioskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hagioskop
trans_list: Hagioskop
sense:
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie


lexentry: pol/haiku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haiku
trans_list: Haiku
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: Cracker
sense:
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;


lexentry: pol/haker__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haker
trans_list: Hacker
sense:
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską;


lexentry: pol/haktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haktywizm
trans_list: Hacktivismus
sense:
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych;


lexentry: pol/halabarda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabarda
trans_list: Hellebarde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;


lexentry: pol/halabardnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halabardnik
trans_list: Hellebardenträger | Hellebardier | Hellebardist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę


lexentry: pol/halal__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: halal
trans_list: halal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)


lexentry: pol/halibut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halibut
trans_list: Heilbutt
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;


lexentry: pol/halloumi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halloumi
trans_list: Halloumi
sense:
(mleczarstwo) (spożywczy) cypryjski ser wytwarzany z mleka owczego lub mieszanki mleka owczego, koziego i krowiego;


lexentry: pol/halluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halluks
trans_list: Ballenzehe
sense:
(medycyna, medyczny) deformacja stopy polegająca na bocznym odchyleniu dużego palca (palucha) w stronę pozostałych palców, często z uwypukleniem stawu śródstopno-paliczkowego


lexentry: pol/halucynacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynacja
trans_list: Halluzination
sense:
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;


lexentry: pol/halucynogen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: halucynogen
trans_list: Halluzinogen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje


lexentry: pol/haluks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haluks
trans_list: Ballenzehe
sense:
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym;


lexentry: pol/hamburger__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hamburger
trans_list: Hamburger
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;


lexentry: pol/handel_ludźmi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handel ludźmi
trans_list: Menschenhandel
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;


lexentry: pol/handicapizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: handicapizm
trans_list: Ableismus | Disablismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;


lexentry: pol/hang__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hang
trans_list: aufhängen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument z klasy idiofonów w kształcie dwóch złożonych metalowych mis;


lexentry: pol/hangar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hangar
trans_list: Hangar
sense:
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);


lexentry: pol/hanza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hanza
trans_list: Hanse
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków;


lexentry: pol/hapaks_legomenon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hapaks legomenon
trans_list: Hapaxlegomenon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;


lexentry: pol/haploid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haploid
trans_list: haploid
sense:
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;


lexentry: pol/haplologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplologia
trans_list: Haplologie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;


lexentry: pol/haplotyp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haplotyp
trans_list: Haplotyp
sense:
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;


lexentry: pol/happening__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: happening
trans_list: Happening
sense:
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;


lexentry: pol/haptyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: haptyczny
trans_list: haptisch
sense:
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp.


lexentry: pol/haracz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haracz
trans_list: Bestechungsgeld
sense:
(współcześnie) (potocznie, potoczny) niesłuszna lub wygórowana opłata wymuszona przy użyciu siły lub gróźb


lexentry: pol/harakiri__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harakiri
trans_list: Harakiri
sense:
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha


lexentry: pol/harcap__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harcap
trans_list: Soldatenzopf
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) warkocz noszony w XVII i XVIII w. przez mężczyzn;


lexentry: pol/harcownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harcownik
trans_list: Plänkler
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednostka tymczasowo odłączona od armii w celu staczania potyczek


lexentry: pol/hardkodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hardkodować
trans_list: fest einprogrammieren
sense:
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego


lexentry: pol/harem__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harem
trans_list: Harem
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;


lexentry: pol/harira__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harira
trans_list: Harira
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska rozgrzewająca zupa mięsno-warzywna na bazie ciecierzycy;


lexentry: pol/harissa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harissa
trans_list: Harissa
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;


lexentry: pol/harmonijka_ustna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harmonijka ustna
trans_list: Mundharmonika
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: Harpyie
sense:
(mitologia, mitologiczny) złośliwy starogrecki kobiecy demon wichru i burzy, w ptasiej postaci porywający dusze zmarłych i będący narzędziem kary bogów wobec ludzi;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: Harpyie
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Harpia harpyja, duży ptak drapieżny z latynoamerykańskiej strefy tropikalnej;


lexentry: pol/harpia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpia
trans_list: Harpyie
sense:
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta okrutna, wyrachowana, istota drapieżna, nienasycona; także osoba natarczywa, natrętna, namolna, nękająca, udręczająca sobą kogoś


lexentry: pol/harpun__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: harpun
trans_list: Harpune
sense:
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;


lexentry: pol/hartować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hartować
trans_list: Anlassen
sense:
(technologia, technika, techniczny) nadawać materiałom twardość przez ogrzanie ich do wysokiej temperatury i nagłe ostudzenie


lexentry: pol/hashtag__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hashtag
trans_list: Hashtag
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażenie poprzedzone znakiem #;


lexentry: pol/haubica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: haubica
trans_list: Haubitze
sense:
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;


lexentry: pol/hausa__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: hausa
trans_list: Hausa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z głównych języków Afryki, należący do rodziny afroazjatyckiej, do podrodziny czadyjskiej;


lexentry: pol/hałda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hałda
trans_list: Halde
sense:
(górnictwo, górniczy) wysokie usypisko materiału geologicznego (kruszywa, piasku, rudy) lub odpadów poprzemysłowych (żużel, popiół);


lexentry: pol/heban__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heban
trans_list: Ebenholz
sense:
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;


lexentry: pol/hebanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebanowiec
trans_list: Persimonenbaum
sense:
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj drzew z rodziny hebankowatych, o ciemnej a nawet czarnej korze


lexentry: pol/heblować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: heblować
trans_list: hobeln
sense:
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię drewna za pomocą heblarki lub heblu ręcznego


lexentry: pol/hebraizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hebraizm
trans_list: Hebraismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego;


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: Spaß
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zabawna sytuacja najczęściej wywołująca zaskoczenie


lexentry: pol/heca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heca
trans_list: Aufstand
sense:
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) zdarzenie lub ciąg zdarzeń wywołujący zamieszanie i mający negatywne skutki


lexentry: pol/hedonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hedonizm
trans_list: Hedonismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia


lexentry: pol/hegemon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemon
trans_list: Hegemon
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi


lexentry: pol/hegemonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hegemonia
trans_list: Hegemonie
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś


lexentry: pol/hejnał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejnał
trans_list: Hornsignal
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) melodia grana o określonej porze, przeważnie na instrumencie dętym; zwykle odgrywany z wieży;


lexentry: pol/hejter__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hejter
trans_list: Hasser
sense:
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem


lexentry: pol/hekatomba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hekatomba
trans_list: Hekatombe
sense:
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;


lexentry: pol/hekele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hekele
trans_list: Häckele
sense:
(Górny Śląsk) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta śledziowa z ogórkami kiszonymi, jajkiem i cebulą;


lexentry: pol/hektar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hektar
trans_list: Hektar
sense:
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);


lexentry: pol/hekto-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hekto-
trans_list: hekto-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 10² (sto) razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/helio-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: helio-
trans_list: helio-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym


lexentry: pol/heliocentryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heliocentryczny
trans_list: heliozentrisch
sense:
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia


lexentry: pol/heliosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heliosfera
trans_list: Heliosphäre
sense:
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego;


lexentry: pol/helisa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helisa
trans_list: Helix
sense:
(geometria) skręcona krzywa przestrzenna przypominająca sprężynę lub gwint śruby, o stałym promieniu i równomiernym nachyleniu zwojów względem osi


lexentry: pol/hellenista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hellenista
trans_list: Hellenist
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki


lexentry: pol/helota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: helota
trans_list: Helote
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy ludności niewolniczej w społeczeństwie Lacedemonu (Sparty); stanowił własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty


lexentry: pol/hematoksylina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematoksylina
trans_list: Hämatoxylin
sense:
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny o wzorze C16H14O6 mający niebieski kolor, używany do barwienia niektórych struktur komórkowych;


lexentry: pol/hematolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hematolog
trans_list: Hämatologe
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego


lexentry: pol/hemiceluloza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemiceluloza
trans_list: Hemicellulose
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;


lexentry: pol/hemodynamika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemodynamika
trans_list: Hämodynamik
sense:
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych


lexentry: pol/hemoglobina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemoglobina
trans_list: Hämoglobin | Blutfarbstoff
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu


lexentry: pol/hemostaza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hemostaza
trans_list: Hämostase
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) proces fizjologicznej równowagi, dzięki któremu organizm zatrzymuje krwawienie po uszkodzeniu naczynia krwionośnego i utrzymuje płynność krwi w naczyniach, gdy są one nieuszkodzone


lexentry: pol/henna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henna
trans_list: Henna
sense:
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;


lexentry: pol/henoteizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henoteizm
trans_list: Henotheismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) występowanie bóstwa naczelnego w religii politeistycznej, którego wyłączna cześć z czasem przeradza się w religię monoteistyczną;


lexentry: pol/henr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: henr
trans_list: Henry
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;


lexentry: pol/heparyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heparyna
trans_list: Heparin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;


lexentry: pol/hepatotoksyczność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hepatotoksyczność
trans_list: Hepatotoxizität
sense:
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby


lexentry: pol/heptarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptarchia
trans_list: Heptarchie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii


lexentry: pol/heptatonika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heptatonika
trans_list: Heptatonik
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy


lexentry: pol/herajon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herajon
trans_list: Heraion
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) świątynia grecka, miejsce kultu Hery;


lexentry: pol/herbaciany__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: herbaciany
trans_list: Thee-
sense:
mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty


lexentry: pol/herbata_chińska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbata chińska
trans_list: Jause
sense:
(botanika, botaniczny) Camellia sinensis, roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty


lexentry: pol/herbatnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbatnik
trans_list: Biskuit
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;


lexentry: pol/herbicyd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herbicyd
trans_list: Herbizid
sense:
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;


lexentry: pol/herezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezja
trans_list: Häresie | Ketzerei
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;


lexentry: pol/herezjarcha__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herezjarcha
trans_list: Häresiarch | Erzketzer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;


lexentry: pol/heroina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroina
trans_list: Heroin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;


lexentry: pol/heroizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heroizm
trans_list: Heldenmut
sense:
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: Herold
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów


lexentry: pol/herold__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: herold
trans_list: Bote
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy


lexentry: pol/heterocykliczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterocykliczny
trans_list: heterozyklisch
sense:
(chemia, chemiczny) o związkach cyklicznych: taki, w którym co najmniej jeden pierścień zawiera atomy dwóch lub więcej różnych pierwiastków;


lexentry: pol/heterodoksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heterodoksja
trans_list: Heterodoxie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;


lexentry: pol/heterogeniczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: heterogeniczny
trans_list: heterogen
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz


lexentry: pol/hetman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetman
trans_list: Hetman
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) najwyższy dowódca stałych (zaciężnych) wojsk polsko-litewskich w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej od XV wieku do 1795 roku;


lexentry: pol/hetman__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetman
trans_list: Hetman
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obieralny przywódca Kozaków zaporoskich w XVI–XVII wieku


lexentry: pol/hetycki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hetycki
trans_list: hethitisch
sense:
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii


lexentry: pol/hetytologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hetytologia
trans_list: Hethitologie
sense:
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów


lexentry: pol/heurystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: heurystyka
trans_list: Heuristik
sense:
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;


lexentry: pol/hełmiatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hełmiatka
trans_list: Kolbenente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;


lexentry: pol/hibernacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hibernacja
trans_list: Hibernation
sense:
(biologia, biologiczny) stan fizjologiczny głębokiego uśpienia, w który zapadają niektóre zwierzęta w odpowiedzi na niesprzyjające warunki środowiskowe, szczególnie zimą


lexentry: pol/hibernacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hibernacja
trans_list: Hibernation
sense:
(informatyka, informatyczny) oszczędzający energię tryb pracy komputera, w którym zapisuje on stan systemu (RAM) na dysk i całkowicie się wyłącza — po ponownym uruchomieniu wraca do poprzedniego stanu


lexentry: pol/hidżab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hidżab
trans_list: Hidschab | Hijab
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;


lexentry: pol/hienołak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hienołak
trans_list: Werhyäne
sense:
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka


lexentry: pol/hierarchia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierarchia
trans_list: Hierarchie
sense:
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;


lexentry: pol/hierofant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hierofant
trans_list: Hierophant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnej Grecji, który wprowadzał adeptów w tajniki kultu misteryjnego


lexentry: pol/higroskopijny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: higroskopijny
trans_list: hygroskopisch
sense:
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej


lexentry: pol/hinduizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hinduizm
trans_list: Hinduismus
sense:
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: Hip Hop
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku


lexentry: pol/hip-hop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hop
trans_list: Hip Hop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu


lexentry: pol/hip-hopowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hip-hopowy
trans_list: Hip Hop
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) (odzieżownictwo) dotyczący hip-hopu


lexentry: pol/hiper-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: hiper-
trans_list: über-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś


lexentry: pol/hiperamonemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperamonemia
trans_list: Hyperammonämie
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: Hyperbel
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;


lexentry: pol/hiperbola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperbola
trans_list: Hyperbel
sense:
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;


lexentry: pol/hipercholesterolemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipercholesterolemia
trans_list: Hypercholesterinämie
sense:
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone ponad normę stężenie cholesterolu we krwi;


lexentry: pol/hiperestezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperestezja
trans_list: Hyperästhesie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;


lexentry: pol/hipergamia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipergamia
trans_list: Hypergamie
sense:
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków


lexentry: pol/hipermarket__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipermarket
trans_list: Hypermarkt
sense:
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;


lexentry: pol/hiperonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperonim
trans_list: Hyperonym | Oberbegriff
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;


lexentry: pol/hiperpoprawność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpoprawność
trans_list: Hyperkorrektur
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);


lexentry: pol/hiperpłaszczyzna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperpłaszczyzna
trans_list: Hyperebene
sense:
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni;


lexentry: pol/hiperrzeczywistość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperrzeczywistość
trans_list: Hyperrealität
sense:
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;


lexentry: pol/hiperseksualność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperseksualność
trans_list: Hypersexualität
sense:
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;


lexentry: pol/hipersomnia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipersomnia
trans_list: Hypersomnie
sense:
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;


lexentry: pol/hipersześcian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipersześcian
trans_list: Hyperwürfel
sense:
(geometria) figura geometryczna będąca uogólnieniem sześcianu dla przestrzeni o n wymiarach, konstruowana przez połączenie dwóch punktów odległych od siebie w przestrzeni o określoną długość i powtórzenie tego procesu w sumie n razy, za każdym razem łącząc powstałe figury tak, że odpowiadające sobie równoległe pary wierzchołków w figurach są od siebie odległe o tę samą długość;


lexentry: pol/hipertekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertekst
trans_list: Hypertext
sense:
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;


lexentry: pol/hipertermia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipertermia
trans_list: Hyperthermie
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;


lexentry: pol/hiperłącze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiperłącze
trans_list: Hyperlink
sense:
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej, który po kliknięciu na niego umożliwia użytkownikowi przejście do innego dokumentu lub strony lub innego fragmentu tej samej;


lexentry: pol/hipis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipis
trans_list: Hippie
sense:
(socjologia, socjologiczny) przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w.


lexentry: pol/hipoalergiczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoalergiczny
trans_list: hypoallergenem
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii


lexentry: pol/hipochondria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipochondria
trans_list: Hypochondrie
sense:
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości


lexentry: pol/hipodrom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipodrom
trans_list: Hippodrom | Pferderennbahn
sense:
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta


lexentry: pol/hipoglikemia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoglikemia
trans_list: Hypoglykämie
sense:
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej


lexentry: pol/hipokamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokamp
trans_list: Hippocampus
sense:
(anatomia, anatomiczny) element układu limbicznego odpowiedzialny za pamięć, konsolidację i orientację przestrzenną;


lexentry: pol/hipokryzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipokryzja
trans_list: Heuchelei | Hypokrisie
sense:
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;


lexentry: pol/hiponim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponim
trans_list: Hyponym | Unterbegriff
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;


lexentry: pol/hiponimia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hiponimia
trans_list: Hyponymie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;


lexentry: pol/hipoteka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteka
trans_list: Hypothek | Grundpfand
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;


lexentry: pol/hipoteza_continuum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipoteza continuum
trans_list: Kontinuumshypothese
sense:
(matematyka, matematyczny) hipoteza głosząca, że każdy nieskończony podzbiór zbioru liczb rzeczywistych jest równoliczny ze zbiorem liczb naturalnych lub z całym zbiorem liczb rzeczywistych, a pomiędzy ich wielkościami nie istnieje żadna możliwa wielkość zbioru;


lexentry: pol/hipster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hipster
trans_list: Hipster
sense:
przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, związanej z fascynacją kulturą murzyńską, egzotycznymi religiami i jazzem;


lexentry: pol/histamina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histamina
trans_list: Histamin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) hormon tkankowy i neuroprzekaźnik, heterocykliczna amina biogenna, organiczny związek chemiczny wytwarzany głównie przez komórki tuczne i bazofile, uczestniczący w reakcjach alergicznych, procesach zapalnych oraz w regulacji funkcji żołądka i układu nerwowego


lexentry: pol/histogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histogram
trans_list: Histogramm
sense:
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej;


lexentry: pol/histopatologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histopatologia
trans_list: Histopathologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział patologii zajmujący się badaniem zmian chorobowych w tkankach


lexentry: pol/historiozofia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: historiozofia
trans_list: Geschichtsphilosophie
sense:
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;


lexentry: pol/histydyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: histydyna
trans_list: Histidin
sense:
(biochemia, biochemiczny) aminokwas białkowy o charakterze zasadowym, względnie egzogenny, prekursor histaminy:


lexentry: pol/hitlerowski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hitlerowski
trans_list: hitlerisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców


lexentry: pol/hitleryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hitleryzm
trans_list: Hitlerismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;


lexentry: pol/hoacyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoacyn
trans_list: Hoatzin
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Opisthocomus hoazin Müller, gatunek średniej wielkości tropikalnych ptaków z rodziny hoacynów;


lexentry: pol/hobbit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hobbit
trans_list: Hobbit
sense:
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;


lexentry: pol/hodować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodować
trans_list: züchten
sense:
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania


lexentry: pol/hodowla__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hodowla
trans_list: Zucht
sense:
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;


lexentry: pol/hogan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hogan
trans_list: Hogan
sense:
(architektura, architektoniczny) (etnografia, etnograficzny) rodzaj chaty Indian z plemienia Nawahów;


lexentry: pol/hokej__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hokej
trans_list: Hockey
sense:
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;


lexentry: pol/hol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hol
trans_list: Diele
sense:
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.


lexentry: pol/holding__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holding
trans_list: Holding-Gesellschaft
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm


lexentry: pol/holendrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: holendrować
trans_list: reißen
sense:
(rzadki, rzadko używany) (sport, sportowy) jeździć na łyżwach, zataczając koła, łuki, zakreślając esowate linie


lexentry: pol/hologram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hologram
trans_list: Hologramm
sense:
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe


lexentry: pol/holokaust__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holokaust
trans_list: Auschwitz
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust


lexentry: pol/holonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holonim
trans_list: Holonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. „armia” w stosunku do słowa „dywizja”;


lexentry: pol/holownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: holownik
trans_list: Schlepper
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;


lexentry: pol/homar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homar
trans_list: Hummer
sense:
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;


lexentry: pol/homilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homilia
trans_list: Homilie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;


lexentry: pol/homo_sapiens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homo sapiens
trans_list: Homo Sapiens
sense:
(antropologia, antropologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Homo sapiens Linnaeus, człowiek jako przedstawiciel ssaków;


lexentry: pol/homofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofon
trans_list: Homofon
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: Homophonie
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu


lexentry: pol/homofonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homofonia
trans_list: Homophonie
sense:
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament


lexentry: pol/homonacjonalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonacjonalizm
trans_list: Homonationalismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozytywne powiązanie osób LGBT i/lub ich praw z ideologią nacjonalistyczną;


lexentry: pol/homonim__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homonim
trans_list: Homonym
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu


lexentry: pol/homunkulus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: homunkulus
trans_list: Homunkulus
sense:
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików


lexentry: pol/hoodoo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoodoo
trans_list: Hoodoo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór afroamerykańskich, synkretycznych wierzeń ludowych praktykowanych głównie na południu USA;


lexentry: pol/hoplita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hoplita
trans_list: Hoplit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;


lexentry: pol/horda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horda
trans_list: Horde
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich


lexentry: pol/horror_punk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horror punk
trans_list: Horrorpunk
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru;


lexentry: pol/horyzont__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont
trans_list: Horizont
sense:
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;


lexentry: pol/horyzont_zdarzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: horyzont zdarzeń
trans_list: Ereignishorizont
sense:
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;


lexentry: pol/hosanna__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: hosanna
trans_list: hosianna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;


lexentry: pol/hostessa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostessa
trans_list: Hostess
sense:
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.


lexentry: pol/hostia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hostia
trans_list: Hostie
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;


lexentry: pol/hot-dog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hot-dog
trans_list: Hot Dog
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;


lexentry: pol/hotelarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotelarstwo
trans_list: Hotellerie
sense:
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;


lexentry: pol/hotspot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hotspot
trans_list: Hotspot
sense:
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej;


lexentry: pol/hołdownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołdownik
trans_list: Leibeigener
sense:
(historia, historyczny, historycznie) władca lub państwo składający hołd poddańczy i płacące trybut innemu władcy czy państwu


lexentry: pol/hołodomor__rzeczowniknazwawłasna__1
sense_num: 01
written_rep: hołodomor
trans_list: Holodomor
sense:
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej;


lexentry: pol/hołota__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hołota
trans_list: Gesindel
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: Grafschaft
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;


lexentry: pol/hrabstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hrabstwo
trans_list: Grafschaft
sense:
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych


lexentry: pol/hub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hub
trans_list: Hub
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia;


lexentry: pol/huba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huba
trans_list: Porling
sense:
(potocznie, potoczny) (mykologia, mykologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik


lexentry: pol/hugenot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hugenot
trans_list: Hugenotte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;


lexentry: pol/huk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huk
trans_list: Dröhnen
sense:
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna


lexentry: pol/hulk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hulk
trans_list: Hulk
sense:
(marynarka) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;


lexentry: pol/humanistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: humanistyczny
trans_list: humanistisch
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: Humanismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie


lexentry: pol/humanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humanizm
trans_list: Humanismus
sense:
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością


lexentry: pol/hummus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hummus
trans_list: Hummus
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: Humoreske
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą


lexentry: pol/humoreska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: humoreska
trans_list: Humoreske
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia


lexentry: pol/huragan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: huragan
trans_list: Hurrikan | Orkan
sense:
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;


lexentry: pol/hurdycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurdycja
trans_list: Hamstern
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (budownictwo) średniowieczny, drewniany ganek lub kryta galeria z otworami strzelniczymi w podłodze, zabudowana w postaci występu na murach obronnych;


lexentry: pol/hurt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurt
trans_list: Großhandel
sense:
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym


lexentry: pol/hurysa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hurysa
trans_list: Huri
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;


lexentry: pol/husarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: husarz
trans_list: Flügelhusar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny, skrzydlaty kawalerzysta husarii, elitarnej jazdy z XVI-XVII w.;


lexentry: pol/husytyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: husytyzm
trans_list: Hussitismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;


lexentry: pol/hutnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hutnictwo
trans_list: Hüttenwesen | Hüttenindustrie
sense:
(hutnictwo, hutniczy) dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;


lexentry: pol/hybryda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hybryda
trans_list: Hybride | Mischling
sense:
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;


lexentry: pol/hydrant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrant
trans_list: Hydrant
sense:
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;


lexentry: pol/hydraulik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulik
trans_list: Klempner | Installateur
sense:
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania


lexentry: pol/hydraulika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydraulika
trans_list: Hydraulik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;


lexentry: pol/hydrocyklon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrocyklon
trans_list: Hydrozyklon
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie stosowane do separacji cząstek stałych z cieczy. wykorzystując siłę odśrodkową


lexentry: pol/hydroelektryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroelektryczny
trans_list: hydroelektrisch
sense:
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody


lexentry: pol/hydrofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofon
trans_list: Hydrophon
sense:
(technologia, technika, techniczny) mikrofon służący do odbierania dźwięków rozchodzących się w wodzie lub innych cieczach;


lexentry: pol/hydrofor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrofor
trans_list: Druckbehälter
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub zespół urządzeń mechanicznych mających zapewnić odpowiednie ciśnienie wody w sieci wodociągowej lub jej dopływ na wyższe kondygnacje, gdy ciśnienie jest niewystarczające;


lexentry: pol/hydrogeologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrogeologia
trans_list: Hydrogeologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi


lexentry: pol/hydroksylowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroksylowy
trans_list: Hydroxyl
sense:
(chemia, chemiczny) dotyczący połączenia chemicznego, w którym atom tlenu połączony jest z atomem wodoru


lexentry: pol/hydrologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrologia
trans_list: Hydrologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;


lexentry: pol/hydroponika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydroponika
trans_list: Hydrokultur
sense:
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie;


lexentry: pol/hydrosfera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hydrosfera
trans_list: Hydrosphäre
sense:
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;


lexentry: pol/hymn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: hymn
trans_list: Hymne
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;


lexentry: pol/iberyjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iberyjski
trans_list: iberisch
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii


lexentry: pol/ibuprofen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ibuprofen
trans_list: Ibuprofen
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego


lexentry: pol/ichtiol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ichtiol
trans_list: Ichthyol
sense:
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne;


lexentry: pol/ichtiozaur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ichtiozaur
trans_list: Ichthyosaurier
sense:
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Ichthyosaurus, rodzaj wymarłego gada morskiego, który żył w erze mezozoicznej (od triasu do kredy) i przypominał ryby lub delfiny;


lexentry: pol/id__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: id
trans_list: Es | Id
sense:
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: Identifizierung
sense:
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy


lexentry: pol/identyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: identyfikacja
trans_list: Identifizierung
sense:
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę


lexentry: pol/ideogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideogram
trans_list: Ideogramm
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;


lexentry: pol/ideologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ideologia
trans_list: Ideologie
sense:
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego


lexentry: pol/idiom__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idiom
trans_list: Idiom
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;


lexentry: pol/idy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: idy
trans_list: Iden
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca;


lexentry: pol/iglasty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: iglasty
trans_list: Nadel-
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł


lexentry: pol/iglicznia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iglicznia
trans_list: Grasnadel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;


lexentry: pol/ignacjański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: ignacjański
trans_list: ignatianisch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do duchowości świętego Ignacego Loyoli, związany z duchowością świętego Ignacego Loyoli


lexentry: pol/igrzyska_olimpijskie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igrzyska olimpijskie
trans_list: Olympische Spiele
sense:
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: Nadel
sense:
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: Injektionsnadel
sense:
(medycyna, medyczny) podłużny metalowy pręcik pusty w środku wbijany w ciało w czasie wykonywania zastrzyku;


lexentry: pol/igła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: igła
trans_list: Nadel
sense:
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: Icon | Ikone
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;


lexentry: pol/ikona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikona
trans_list: Ikone | Icon
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;


lexentry: pol/ikonoklasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklasta
trans_list: Bilderstürmer
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przeciwnik kultu obrazów, wizerunków i figur religijnych


lexentry: pol/ikonoklazm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonoklazm
trans_list: Ikonoklasmus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;


lexentry: pol/ikonostas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ikonostas
trans_list: Ikonostase
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;


lexentry: pol/iluminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluminacja
trans_list: Beleuchtung
sense:
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu


lexentry: pol/ilustracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ilustracja
trans_list: Illustration
sense:
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;


lexentry: pol/iluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iluzja
trans_list: Illusion
sense:
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie


lexentry: pol/im__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: im
trans_list: je desto
sense:
im… tym… – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej


lexentry: pol/imadło__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imadło
trans_list: Schraubstock
sense:
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;


lexentry: pol/imago__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imago
trans_list: Vollkerf
sense:
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: Ingwer
sense:
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;


lexentry: pol/imbir__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbir
trans_list: Ingwer
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku


lexentry: pol/imbryk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imbryk
trans_list: Nase
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_bierny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy bierny
trans_list: 2. Partizip
sense:
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_czynny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy czynny
trans_list: Mittelwort
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przymiotnikowy_przeszły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przymiotnikowy przeszły
trans_list: Partizip Perfekt | Perfektpartizip
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako cel innej czynności, która została wykonana na podmiocie przed czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imiesłów_przysłówkowy_współczesny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imiesłów przysłówkowy współczesny
trans_list: Gerundium
sense:
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania


lexentry: pol/imitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imitacja
trans_list: Imitation
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;


lexentry: pol/imię__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imię
trans_list: Nomen | Namenwort | Nennwort
sense:
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;


lexentry: pol/immanentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: immanentny
trans_list: immanent | innewohnend
sense:
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś


lexentry: pol/immunitet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunitet
trans_list: Immunität
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom


lexentry: pol/immunoglobulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoglobulina
trans_list: Immunglobulin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko produkowane przez komórki układu odpornościowego w kontakcie z różnymi związkami chemicznymi;


lexentry: pol/immunosupresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunosupresja
trans_list: Immunsuppression
sense:
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;


lexentry: pol/immunoterapia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: immunoterapia
trans_list: Immuntherapie
sense:
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;


lexentry: pol/impeachment__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impeachment
trans_list: Amtsenthebungsverfahren | Impeachment
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;


lexentry: pol/impedancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impedancja
trans_list: Impedanz
sense:
(elektryczność) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca przeciwstawianie się przepływowi prądu zmiennego w obwodzie elektrycznym;


lexentry: pol/imperator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperator
trans_list: Kaiser
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł władcy w niektórych monarchiach


lexentry: pol/imperatorski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperatorski
trans_list: imperatorisch
sense:
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)


lexentry: pol/imperialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: imperialistyczny
trans_list: imperialistisch
sense:
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata


lexentry: pol/imperializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imperializm
trans_list: Imperialismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta na militaryzmie, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium


lexentry: pol/implant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant
trans_list: Implantat
sense:
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;


lexentry: pol/implant_ślimakowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implant ślimakowy
trans_list: Cochlea-Implantat | Cochleaimplantat
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne wszczepiane w ślimak u osób niesłyszących i niedosłyszących pozwalające na częściowe odzyskanie słuchu;


lexentry: pol/implozja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: implozja
trans_list: Implosion
sense:
nagłe, dynamiczne zniszczenie struktury przez napór z zewnątrz, prowadzące do jej zapadnięcia się do środka


lexentry: pol/imponderabilia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imponderabilia
trans_list: Imponderabilie
sense:
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń


lexentry: pol/import__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: import
trans_list: Importgut
sense:
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;


lexentry: pol/impregnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnacja
trans_list: Befruchtung
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycanie materiału innym środkiem, by zmienić jego właściwości fizyczne lub chemiczne, np. w celu zabezpieczenia


lexentry: pol/impregnować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: impregnować
trans_list: imprägnieren
sense:
(technologia, technika, techniczny) nasycać materiał specjalną substancją w celu ochronnym lub zmiany właściwości


lexentry: pol/impresario__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresario
trans_list: Impresario
sense:
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;


lexentry: pol/impresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresja
trans_list: Impression
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym


lexentry: pol/impresjonista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonista
trans_list: Impressionist
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistka
trans_list: Impressionistin
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionistisch
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonistyczny__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: impresjonistyczny
trans_list: impressionistisch
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu


lexentry: pol/impresjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: impresjonizm
trans_list: Impressionismus
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;


lexentry: pol/imprezować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: imprezować
trans_list: Partie
sense:
(potocznie, potoczny) spędzać czas na imprezach, spotkaniach towarzyskich, zwykle z alkoholem i tańcami


lexentry: pol/imputacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: imputacja
trans_list: Unterstellung
sense:
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych;


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: Eröffnung
sense:
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia) [od XVIII w.]


lexentry: pol/inauguracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inauguracja
trans_list: Amtseinführung | Inauguration
sense:
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)


lexentry: pol/incel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: incel
trans_list: Incel
sense:
(slangowo) mężczyzna, który pomimo chęci nie jest w stanie nawiązywać relacji seksualnych z kobietami;


lexentry: pol/indagować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indagować
trans_list: ausfragen | befragen
sense:
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: Studienbuch
sense:
(edukacja, edukacyjny) (studencki) książeczka studenta, w której pracownicy uczelni wyższej odnotowują wyniki egzaminów, zaliczenia, zaliczenie semestru itp.;


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: Index
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: Index
sense:
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru


lexentry: pol/indeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeks
trans_list: Index
sense:
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie


lexentry: pol/indeksacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeksacja
trans_list: Indexierung
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) zmienianie ceny lub wysokości zobowiązania finansowego w zależności od wzrostu kosztów;


lexentry: pol/indeterminizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indeterminizm
trans_list: Indeterminismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;


lexentry: pol/indoaryjski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoaryjski
trans_list: indoarisch
sense:
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich


lexentry: pol/indoeuropejski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: indoeuropejski
trans_list: indoeuropäisch | indogermanisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację


lexentry: pol/indoktrynować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: indoktrynować
trans_list: indoktrinieren
sense:
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię


lexentry: pol/indol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indol
trans_list: Indol
sense:
(chemia, chemiczny) heterocykliczny związek chemiczny, zbudowany ze sprzężonych pierścieni benzenowego i pirolowego;


lexentry: pol/indukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indukcja
trans_list: Induktion
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda dowodzenia praw matematycznych przy pomocy zasady indukcji matematycznej;


lexentry: pol/indyferentyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indyferentyzm
trans_list: Gleichgültigkeit
sense:
(filozofia, filozoficzny) postawa intelektualna charakteryzująca się obojętnością wobec kwestii religijnych, społecznych, moralnych (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/indygokarmin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indygokarmin
trans_list: Indigokarmin
sense:
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;


lexentry: pol/indywidualista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualista
trans_list: Individualist
sense:
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie


lexentry: pol/indywidualistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: indywidualistka
trans_list: Individualist
sense:
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie


lexentry: pol/infant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infant
trans_list: Infant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;


lexentry: pol/infekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcja
trans_list: Infektion
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;


lexentry: pol/infekcjologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infekcjologia
trans_list: Infektiologie
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o chorobach zakaźnych


lexentry: pol/infiltrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: infiltrować
trans_list: infiltrieren
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) potajemnie wnikać do wrogiej organizacji lub środowiska w celu zdobycia informacji lub wpływu


lexentry: pol/infimum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infimum
trans_list: Infimum
sense:
(matematyka, matematyczny) największa liczba taka, że wszystkie elementy danego zbioru są od niej większe lub równe


lexentry: pol/influencer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencer
trans_list: Influencer
sense:
(neologizm) osoba mająca wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórca internetowy o znacznym rozgłosie posiadający znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/influencerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: influencerka
trans_list: Influencerin
sense:
(środowiskowy) kobieta popularna, mająca duży wpływ na opinie i decyzje innych, zwykle twórczyni internetowa o znacznym rozgłosie posiadająca znaczne grono odbiorców


lexentry: pol/infoboks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infoboks
trans_list: Infobox
sense:
(neologizm) (informatyka, informatyczny) wyróżniona ramką część artykułu w Wikipediach i projektach siostrzanych, zawierająca najważniejsze informacje dla czytelnika


lexentry: pol/infografika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infografika
trans_list: Informationsgrafik
sense:
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie


lexentry: pol/informatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: informatyzacja
trans_list: Informatisierung
sense:
(informatyka, informatyczny) wprowadzenie systemów informatycznych w jednym lub kilku sektorach działalności;


lexentry: pol/infradźwięk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infradźwięk
trans_list: Infraschall
sense:
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);


lexentry: pol/infrarząd__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrarząd
trans_list: Teilordnung
sense:
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa rangą od podrzędu, wyższa od parworzędu


lexentry: pol/infrastruktura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infrastruktura
trans_list: Infrastruktur
sense:
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;


lexentry: pol/infundibulum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: infundibulum
trans_list: Schmelztiegel
sense:
(anatomia, anatomiczny) nazwa kilku organów, struktur anatomicznych roślin i zwierząt, mających lejkowaty kształt


lexentry: pol/ingrediencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: ingrediencja
trans_list: Bestandteil
sense:
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś


lexentry: pol/inkarceracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkarceracja
trans_list: Einkerkerung
sense:
(książkowy) (socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) pozbawienie wolności, uwięzienie


lexentry: pol/inkorporacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkorporacja
trans_list: Anschluss | Einverleibung | Inkorporation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa


lexentry: pol/inkubator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkubator
trans_list: Brutkasten | Inkubator
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;


lexentry: pol/inkunabuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkunabuł
trans_list: Inkunabel | Wiegendruck
sense:
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);


lexentry: pol/inkwizycja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inkwizycja
trans_list: Inquisition
sense:
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;


lexentry: pol/inochód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inochód
trans_list: Pass
sense:
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;


lexentry: pol/inscenizator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inscenizator
trans_list: Regisseur
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;


lexentry: pol/insektarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insektarium
trans_list: Insektarium
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów;


lexentry: pol/inseminacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inseminacja
trans_list: Insemination
sense:
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca;


lexentry: pol/insider__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insider
trans_list: Insider
sense:
osoba posiadająca informacje niedostępne dla większości innych ze względu na przynależność do danej organizacji lub instytucji


lexentry: pol/insolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insolacja
trans_list: Sonneneinstrahlung
sense:
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) natężenie promieniowania słonecznego na powierzchnię;


lexentry: pol/inspicjent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inspicjent
trans_list: Administrator
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownik odpowiadający za techniczną i organizacyjną stronę przedstawienia;


lexentry: pol/instalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalacja
trans_list: Installation
sense:
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installieren
sense:
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał


lexentry: pol/instalować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: instalować
trans_list: installieren
sense:
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach


lexentry: pol/instant__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instant
trans_list: augenblicklich
sense:
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem


lexentry: pol/instrument__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument
trans_list: Instrument | Musikinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny


lexentry: pol/instrument_dęty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument dęty
trans_list: Blasinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z drgającym wewnątrz słupem powietrza wdmuchiwanym przez ustnik lub wtłaczanym;


lexentry: pol/instrument_finansowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument finansowy
trans_list: Finanzinstrument
sense:
kontrakt regulujący wzajemne relacje finansowe pomiędzy stronami, w wyniku którego u jednej z jego stron powstają aktywa finansowe, a u drugiej zobowiązania finansowe lub instrumenty kapitałowe;


lexentry: pol/instrument_muzyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument muzyczny
trans_list: Musikinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;


lexentry: pol/instrument_pochodny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument pochodny
trans_list: Derivat
sense:
(finanse, finansowy) kontrakt finansowy, którego wartość zależy od określonych zmiennych finansowych lub pozafinansowych, takich jak cena surowca lub towaru, wartość innego instrumentu finansowego, indeks ekonomiczny albo wysokość stóp procentowych;


lexentry: pol/instrument_smyczkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instrument smyczkowy
trans_list: Streichinstrument
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku są napięte struny pobudzane smyczkiem;


lexentry: pol/instrumentalny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: instrumentalny
trans_list: dienlich
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu


lexentry: pol/instynkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: instynkt
trans_list: Instinkt
sense:
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;


lexentry: pol/insula__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insula
trans_list: Insel
sense:
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie;


lexentry: pol/insulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulina
trans_list: Insulin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy


lexentry: pol/insulinooporność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insulinooporność
trans_list: Insulinresistenz
sense:
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;


lexentry: pol/insynuacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: insynuacja
trans_list: Unterstellung
sense:
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji


lexentry: pol/intelekt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelekt
trans_list: Intellekt
sense:
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia


lexentry: pol/intelektualizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizacja
trans_list: Intellektualisierung
sense:
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie


lexentry: pol/intelektualizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intelektualizm
trans_list: Intellektualismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym


lexentry: pol/intendentura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intendentura
trans_list: Auskommen
sense:
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp.


lexentry: pol/intensja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensja
trans_list: Intension
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filozofia, filozoficzny) znaczenie danego słowa, wyrażenia lub innego symbolu, jego sens, semantyczny aspekt;


lexentry: pol/intensyfikować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: intensyfikować
trans_list: intensifizieren
sense:
czynić dane zjawisko, czynność lub stan bardziej intensywnym; zwiększać natężenie czegoś, co było zbyt słabe; wzmacniać, pogłębiać lub dynamizować przebieg czegoś


lexentry: pol/interakcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interakcja
trans_list: Interaktion
sense:
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń


lexentry: pol/interaktywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: interaktywny
trans_list: interaktiv
sense:
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła


lexentry: pol/intercepcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercepcja
trans_list: Interzeption
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) chwilowe zatrzymanie wody opadowej na powierzchni liści, pędów, konarów i pni roślin albo obiektów abiotycznych takich jak dachy budynków, drogi;


lexentry: pol/intercyza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intercyza
trans_list: Ehevertrag
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: Schnittstelle
sense:
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu


lexentry: pol/interfejs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs
trans_list: Schnittstelle
sense:
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;


lexentry: pol/interfejs_użytkownika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interfejs użytkownika
trans_list: Anwenderschnittstelle
sense:
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;


lexentry: pol/interferencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferencja
trans_list: Interferenz
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;


lexentry: pol/interferometria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferometria
trans_list: Interferometrie
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) jedna z metod pomiarowych wykorzystująca zjawisko interferencji;


lexentry: pol/interferon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interferon
trans_list: Interferon | Interferone
sense:
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: Einschaltung
sense:
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek;


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: Einschaltung
sense:
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność


lexentry: pol/interkalacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interkalacja
trans_list: Einschaltung
sense:
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku;


lexentry: pol/internalizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internalizować
trans_list: internalisieren
sense:
(psychologia, psychologiczny) przyjmować za swoje własne, narzucane z zewnątrz postawy, poglądy, normy lub wartości


lexentry: pol/internat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internat
trans_list: Internat
sense:
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania


lexentry: pol/internetowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: internetowy
trans_list: Internet
sense:
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet


lexentry: pol/internista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: internista
trans_list: -en
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych


lexentry: pol/internować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: internować
trans_list: internieren
sense:
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego


lexentry: pol/interpelacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpelacja
trans_list: Anfrage
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę


lexentry: pol/interpolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interpolacja
trans_list: Interpolation
sense:
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;


lexentry: pol/interwencjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: interwencjonizm
trans_list: Interventionismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa


lexentry: pol/intranet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intranet
trans_list: Intranet
sense:
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;


lexentry: pol/introligator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introligator
trans_list: Buchbinder
sense:
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;


lexentry: pol/introwertyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: introwertyk
trans_list: introvertierte Person
sense:
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: Eindringen
sense:
(geologia, geologiczny) ciało skalne powstałe z zastygłej magmy, która wdarła się pomiędzy starsze skały


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: Eindringen
sense:
(geologia, geologiczny) wdzieranie się magmy w wyższe partie skorupy ziemskiej pomiędzy starsze utwory skalne


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: Eindringen
sense:
(psychologia, psychologiczny) niechciana, automatyczna myśl, wyobrażenie lub impuls, pojawiający się w świadomości i trudny do opanowania


lexentry: pol/intruzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intruzja
trans_list: Eindringen
sense:
(stomatologia, stomatologiczny) przemieszczenie zęba w głąb wyrostka zębodołowego (w kierunku wierzchołka korzenia)


lexentry: pol/intryga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intryga
trans_list: Intrige
sense:
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu


lexentry: pol/intrygancki__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: intrygancki
trans_list: Intrigant
sense:
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach


lexentry: pol/intuicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: intuicja
trans_list: Intuition
sense:
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;


lexentry: pol/inulina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inulina
trans_list: Inulin
sense:
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;


lexentry: pol/inwalida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalida
trans_list: Invalider
sense:
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia


lexentry: pol/inwalidztwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwalidztwo
trans_list: Ungültigkeit
sense:
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną


lexentry: pol/inwazja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inwazja
trans_list: Invasion
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;


lexentry: pol/inżynieria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieria
trans_list: Ingenieurwissenschaft
sense:
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi


lexentry: pol/inżynieryjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: inżynieryjny
trans_list: Ingenieurberuf
sense:
związany z praktycznym zastosowaniem wiedzy technicznej i naukowej do projektowania, budowy i utrzymania różnych obiektów lub systemów


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: Gelbkreuz
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący


lexentry: pol/iperyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt
trans_list: Gelbkreuz
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków;


lexentry: pol/iperyt_bromowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt bromowy
trans_list: Bromlost
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej;


lexentry: pol/iperyt_siarkowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iperyt siarkowy
trans_list: Gelbkreuz
sense:
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;


lexentry: pol/iranistyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iranistyka
trans_list: Iranistik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan);


lexentry: pol/irbis_śnieżny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: irbis śnieżny
trans_list: Irbis
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;


lexentry: pol/iskać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iskać
trans_list: lausen
sense:
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami


lexentry: pol/islam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islam
trans_list: Islam
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;


lexentry: pol/islamistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: islamistyczny
trans_list: islamistisch
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą


lexentry: pol/islamizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizacja
trans_list: Islamisierung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu


lexentry: pol/islamizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamizm
trans_list: Islamismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;


lexentry: pol/islamofaszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: islamofaszyzm
trans_list: Islamfaschismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem


lexentry: pol/istota_szara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: istota szara
trans_list: graue Substanz
sense:
(anatomia, anatomiczny) tkanka tworząca ośrodkowy układ nerwowy, złożona przede wszystkim z ciał komórek nerwowych, odpowiadająca za kluczowe procesy przetwarzania informacji


lexentry: pol/iteracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteracja
trans_list: Iteration
sense:
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu;


lexentry: pol/iteratiwum__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: iteratiwum
trans_list: Iterativum
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik niedokonany oznaczający czynność lub stan, który powtarza się, np. „chadzać”, „bywać” lub „stwarzać”


lexentry: pol/izba_niższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba niższa
trans_list: Unterhaus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy


lexentry: pol/izba_wytrzeźwień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wytrzeźwień
trans_list: Ausnüchterungszelle
sense:
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;


lexentry: pol/izba_wyższa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izba wyższa
trans_list: Oberhaus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy


lexentry: pol/izobaryczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: izobaryczny
trans_list: isobar
sense:
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia


lexentry: pol/izokoszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokoszta
trans_list: Isokostengerade | Isokostenlinie
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;


lexentry: pol/izokwanta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izokwanta
trans_list: Isoquante
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji;


lexentry: pol/izolacjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izolacjonizm
trans_list: Isolationismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;


lexentry: pol/izoleucyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoleucyna
trans_list: Isoleucin
sense:
(biochemia, biochemiczny) egzogenny aminokwas o rozgałęzionym łańcuchu, ważny w metabolizmie mięśni, biosyntezie białek i regulacji energii


lexentry: pol/izomer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomer
trans_list: Isomer
sense:
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;


lexentry: pol/izomorfizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izomorfizm
trans_list: Isomorphismus
sense:
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje


lexentry: pol/izoton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izoton
trans_list: Isoton
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;


lexentry: pol/izotop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: izotop
trans_list: Isotop
sense:
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;


lexentry: pol/iść__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: iść
trans_list: gehen
sense:
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem


lexentry: pol/ja_pierdolę__wykrzyknik__1
sense_num: 01
written_rep: ja pierdolę
trans_list: ach du Scheiße
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie wyrażające różnorodne intensywne uczucia lub doznania np. podziw, radość, zaskoczenie, zdumienie, oburzenie, irytację


lexentry: pol/jacht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacht
trans_list: Jacht | Yacht | Jachtschiff
sense:
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;


lexentry: pol/jacuzzi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jacuzzi
trans_list: Jacuzzi
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;


lexentry: pol/jaczejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaczejka
trans_list: Parteizelle
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższa komórka organizacyjna partii komunistycznej


lexentry: pol/jad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad
trans_list: Gift
sense:
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;


lexentry: pol/jad_trupi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jad trupi
trans_list: Leichengift
sense:
(biochemia, biochemiczny) ptomaina, alkaloid powstający w procesach gnilnych ciał organicznych zawierających białko


lexentry: pol/jadeit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jadeit
trans_list: Jadeit
sense:
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;


lexentry: pol/jagielloński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: jagielloński
trans_list: jagiellonisch
sense:
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii


lexentry: pol/jaguar_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguar amerykański
trans_list: Jaguar
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach;


lexentry: pol/jaguarundi_amerykański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaguarundi amerykański
trans_list: Jaguarundi
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych;


lexentry: pol/jajecznik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajecznik
trans_list: Eierbecher
sense:
element zastawy stołowej służący do podawania ugotowanych jaj, w którym to umieszcza się je w okrągłym zagłębieniu;


lexentry: pol/jajko_na_miękko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko na miękko
trans_list: gekochtes Ei
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;


lexentry: pol/jajko_sadzone__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajko sadzone
trans_list: Spiegelei
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem


lexentry: pol/jajowód__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jajowód
trans_list: Eileiter | Ovidukt
sense:
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;


lexentry: pol/jak_i__fraza_spójnikowa__1
sense_num: 01
written_rep: jak i
trans_list: sowie
sense:
fraza łącząca równorzędne części zdania i dodatkowo podkreślająca, że czasownik dotyczy obydwu łączonych części


lexentry: pol/jakby__spójnik__1
sense_num: 02
written_rep: jakby
trans_list: falls
sense:
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym jest z założenia nieprawdziwy, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym ma charakter hipotetyczny


lexentry: pol/jakobin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakobin
trans_list: Jakobiner
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;


lexentry: pol/jakoby__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jakoby
trans_list: dass
sense:
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu


lexentry: pol/jakość__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jakość
trans_list: Qualität
sense:
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu


lexentry: pol/jam_session__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jam session
trans_list: Jam Session
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieformalne spotkanie muzyków w celu wspólnej improwizacji muzycznej, zwłaszcza jazzu


lexentry: pol/jama_bębenkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jama bębenkowa
trans_list: Paukenhöhle
sense:
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną;


lexentry: pol/jamb__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamb
trans_list: Jambus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej;


lexentry: pol/jammer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jammer
trans_list: Jammer
sense:
(elektronika, elektroniczny) urządzenie do zagłuszania sygnałów radiowych GPS, GSM, radarów policyjnych, sygnałów zdalnego sterowania itp.


lexentry: pol/jamochłon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamochłon
trans_list: Hohltier
sense:
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę żyjące w wodzie, zbudowane z dwóch warstw komórek, posiadające najprostszy układ pokarmowy - jamę chłonąco-trawiącą


lexentry: pol/jamowanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamowanie
trans_list: einklemmen
sense:
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi


lexentry: pol/jamraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jamraj
trans_list: Bandikut
sense:
(zoologia, zoologiczny) Peramelemorphia Ameghino, niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;


lexentry: pol/janczar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: janczar
trans_list: Janitschar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;


lexentry: pol/janczarski__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: janczarski
trans_list: Janitschar
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów


lexentry: pol/japiszon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japiszon
trans_list: Yuppie
sense:
(pogardliwie, pogardliwy) osoba młoda, zwykle z dużego miasta, nastawiona na karierę, pieniądze i wizerunek


lexentry: pol/japok__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japok
trans_list: Yapok
sense:
(zoologia, zoologiczny) Chironectes minimus Zimmermann, amerykański torbacz o ziemno-wodnym trybie życia;


lexentry: pol/japonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: japonizm
trans_list: Japanismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka japońskiego;


lexentry: pol/jar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jar
trans_list: Klamm
sense:
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;


lexentry: pol/jarmark__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmark
trans_list: Markt
sense:
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;


lexentry: pol/jarmuż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarmuż
trans_list: Grünkohl
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;


lexentry: pol/jarzmo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzmo
trans_list: Joch
sense:
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;


lexentry: pol/jarząb_mączny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb mączny
trans_list: Echte Mehlbeere | Mehlbeere
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;


lexentry: pol/jarząb_pospolity__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząb pospolity
trans_list: Vogelbeere
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aucuparia L., gatunek ozdobnej rośliny wieloletniej z rodziny różowatych rosnącej jako drzewo lub krzew z pomarańczowoczerwonymi owocami, z których m.in. wyrabia się korale;


lexentry: pol/jarząbek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarząbek
trans_list: Haselhuhn
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek niewielkiego eurazjatyckiego grzebiącego ptaka łownego (Tetrastes bonasia Linnaeus), z rzędu kuraków, zamieszkującego gęste starodrzewy;


lexentry: pol/jarzębatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębatka
trans_list: Sperbergrasmücke
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Curruca nisoria Bechstein, gatunek niedużego ptaka wędrownego z rodziny pokrzewkowatych;


lexentry: pol/jarzębina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jarzębina
trans_list: Eberesche | Vogelbeere | Vogelbeerbaum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;


lexentry: pol/jaskinia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskinia
trans_list: Höhle | Grotte
sense:
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;


lexentry: pol/jaskółcze_ziele__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółcze ziele
trans_list: Schöllkraut
sense:
(botanika, botaniczny) Chelidonium majus L., gatunek pospolitej rośliny z rodziny makowatych, często rosnącej przy płotach, murach i w miejscach ruderalnych


lexentry: pol/jaskółczy_ogon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółczy ogon
trans_list: Schwalbenschwanz
sense:
(budownictwo) rodzaj złącza ciesielskiego, drewnianego połączenia konstrukcyjnego dwóch elementów, gdzie jeden element ma zakończenie w kształcie trapezu (wczep), który wchodzi w pasujące do niego wycięcie w drugim elemencie


lexentry: pol/jaskółka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaskółka
trans_list: Schwalbe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;


lexentry: pol/jasnowidz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidz
trans_list: Hellseher
sense:
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasnowidzenie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasnowidzenie
trans_list: Hellsehen | Hellseherei
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami


lexentry: pol/jasność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jasność
trans_list: Leuchtkraft
sense:
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu;


lexentry: pol/jaspis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaspis
trans_list: Jaspis
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;


lexentry: pol/jaszcz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszcz
trans_list: Caisson
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednoosiowy pojazd artyleryjski, używany zwłaszcza w artylerii konnej, przeznaczony głównie do przewożenia amunicji


lexentry: pol/jaszczurka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka
trans_list: Eidechse
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;


lexentry: pol/jaszczurka_zwinka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaszczurka zwinka
trans_list: Zauneidechse
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis Linnaeus, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych;


lexentry: pol/jawor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jawor
trans_list: Bergahorn
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;


lexentry: pol/jazda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda
trans_list: Fahrt
sense:
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji


lexentry: pol/jazda_indywidualna_na_czas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jazda indywidualna na czas
trans_list: Einzelzeitfahren
sense:
(sport, sportowy) w kolarstwie: konkurencja, gdzie zawodnicy startując pojedynczo i nie mogąc korzystać z pomocy innych muszą jak najszybciej przejechać określony odcinek;


lexentry: pol/jałmużna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałmużna
trans_list: Almosen
sense:
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania


lexentry: pol/jałówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jałówka
trans_list: Färse | Kalbin | Kalbe | Sterke
sense:
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica, głównie w odniesieniu do krów


lexentry: pol/jaśmin_wielkolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaśmin wielkolistny
trans_list: Arabischer Jasmin
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Jasminum sambac, krzew z rodziny oliwkowatych pierwotnie występujący w Indiach, Bangladeszu i Birmie;


lexentry: pol/jaśminowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaśminowiec
trans_list: Pfeifenstrauch
sense:
(botanika, botaniczny) Philadelphus L., rodzaj krzewów z rodziny hortensjowatych o pachnących białych kwiatach;


lexentry: pol/jaź__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jaź
trans_list: Aland
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus idus L., gatunek słodkowodnej ryby stadnej z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/jebadełko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebadełko
trans_list: Klemmkeilentferner | Klemmkeillöser
sense:
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (sport, sportowy) urządzenie do wyjmowania kostek i innych metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał, umieszczonych uprzednio celem założenia asekuracji;


lexentry: pol/jebaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jebaka
trans_list: Ficker
sense:
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami


lexentry: pol/jechać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jechać
trans_list: fahren
sense:
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia


lexentry: pol/jednak__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jednak
trans_list: jedoch
sense:
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego


lexentry: pol/jednomian__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednomian
trans_list: Monom
sense:
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące iloczynem liczby oraz zmiennych podniesionych do potęg naturalnych;


lexentry: pol/jednopłat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednopłat
trans_list: Eindecker | Monoplan
sense:
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;


lexentry: pol/jednorożec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednorożec
trans_list: Einhorn
sense:
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;


lexentry: pol/jednoręki_bandyta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoręki bandyta
trans_list: einarmiger Bandit
sense:
(potocznie, potoczny) automat do gier hazardowych, w którym po wrzuceniu monet i pociągnięciu za dźwignię z boku maszyny na bębnach lub ekranie dobierane są symbole w losowych konfiguracjach, przynosząc wygraną po wylosowaniu określonego układu symboli;


lexentry: pol/jednostka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka
trans_list: Einheit
sense:
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis, w którym podawana jest dana wartość


lexentry: pol/jednostka_astronomiczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka astronomiczna
trans_list: Astronomische Einheit
sense:
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;


lexentry: pol/jednostka_ratowniczo-gaśnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednostka ratowniczo-gaśnicza
trans_list: Feuerwache
sense:
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń


lexentry: pol/jednoślad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jednoślad
trans_list: Zweirad
sense:
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii);


lexentry: pol/jedwabnictwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnictwo
trans_list: Serikultur
sense:
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki rolnej obejmujący hodowlę jedwabników, wstępną obróbkę kokonów oraz uprawę morwy


lexentry: pol/jedwabnik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik
trans_list: Seidenspinner | Seidenraupe
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;


lexentry: pol/jedwabnik_morwowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabnik morwowy
trans_list: Maulbeerspinner | Seidenspinner
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;


lexentry: pol/jedwabny_szlak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jedwabny szlak
trans_list: Seidenstraße
sense:
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;


lexentry: pol/jegier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jegier
trans_list: Jäger
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników


lexentry: pol/jeleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeleń
trans_list: Hirsch
sense:
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców, przynależny do podrodziny jeleni (Cervinae);


lexentry: pol/jelito_kręte__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelito kręte
trans_list: Ileum | Krummdarm | Hüftdarm
sense:
(anatomia, anatomiczny) ostatnia, końcowa część jelita cienkiego, leżąca między jelitem czczym a kątnicą;


lexentry: pol/jelonek_rogacz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jelonek rogacz
trans_list: Hirschkäfer
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;


lexentry: pol/jemiołuszka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka
trans_list: Seidenschwanz
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;


lexentry: pol/jemiołuszka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jemiołuszka zwyczajna
trans_list: Seidenschwanz
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Chlidonias hybrida Linnaeus, niewielki ptak wędrowny z rodziny jemiołuszkowatych;


lexentry: pol/jeniec_wojenny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeniec wojenny
trans_list: Kriegsgefangene
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (wojskowość, wojskowy) żołnierz pojmany przez nieprzyjaciela w czasie wojny


lexentry: pol/jenot_azjatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jenot azjatycki
trans_list: Enok | Marderhund
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;


lexentry: pol/jerzyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jerzyk
trans_list: Mauersegler | Segler
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;


lexentry: pol/jesion__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion
trans_list: Esche
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesion_wyniosły__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesion wyniosły
trans_list: Gemeine Esche
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus excelsior L., gatunek pospolitego drzewa z rodziny oliwkowatych;


lexentry: pol/jesiotr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr
trans_list: Stör
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;


lexentry: pol/jesiotr_adriatycki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr adriatycki
trans_list: Adriatischer Stör
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser naccarii Bonaparte, dwuśrodowiskowa ryba z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/jesiotr_rosyjski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr rosyjski
trans_list: Russischer Stör
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser gueldenstaedtii Brandt & Ratzeburg, krytycznie zagrożona wyginięciem, zwykle wędrowna ryba wód przybrzeżnych Morza Czarnego, Morza Azowskiego i Morza Kaspijskiego z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/jesiotr_zachodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jesiotr zachodni
trans_list: Europäische Stör
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser sturio L., anadromiczna ryba wód przybrzeżnych Europy z rodziny jesiotrowatych;


lexentry: pol/jezuicki__przymiotnik__2
sense_num: 02
written_rep: jezuicki
trans_list: jesuitisch
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący w sposób przebiegły, przewrotny i obłudny lub świadczący o przebiegłości, przewrotności i obłudzie


lexentry: pol/jezuita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezuita
trans_list: Jesuit
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;


lexentry: pol/jezydyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jezydyzm
trans_list: Jesidentum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych;


lexentry: pol/jeśli_wejdziesz_między_wrony,_musisz_krakać_jak_i_one__przysłowie__1
sense_num: 01
written_rep: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
trans_list: mit den Wölfen heulen | wes Brot ich ess, des Lied ich sing
sense:
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację


lexentry: pol/jeźdźczyni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeźdźczyni
trans_list: Reiterin
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) osoba płci żeńskiej jeżdżąca na jakimś zwierzęciu wierzchowym, uprawiająca jazdę konną


lexentry: pol/jeż_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeż wschodni
trans_list: Nördlicher Weißbrustigel
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Erinaceus roumanicus Barrett-Hamilton, gatunek ssaka z rodziny jeżowatych;


lexentry: pol/jeżeli__spójnik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżeli
trans_list: wenn | falls
sense:
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: Brombeere | Brombeerstrauch
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica


lexentry: pol/jeżyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jeżyna
trans_list: Brombeere | Brombeerstrauch
sense:
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;


lexentry: pol/jiaozi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jiaozi
trans_list: Jiaozi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny chiński pierożek z nadzieniem mięsnym, o charakterystycznym kształcie naśladującym sztabki złota popularne w starożytnych Chinach, który gotuje się na parze lub smaży na rozgrzanym tłuszczu;


lexentry: pol/jidyszystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszystyka
trans_list: Jiddistik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną


lexentry: pol/jidyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszyzm
trans_list: Jiddischismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (żydowski) nurt kulturowy uznający jidysz za język narodowy Żydów i dążący do rozwoju świeckiej kultury żydowskiej w oparciu o ten język;


lexentry: pol/jidyszyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jidyszyzm
trans_list: Jiddismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z jidysz;


lexentry: pol/jive__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jive
trans_list: Quatsch erzählen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) popularny taniec towarzyski wykonywany przy akompaniamencie swingu lub rock and rolla;


lexentry: pol/joannita__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joannita
trans_list: Johanniter
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z katolickiego zakonu uznanego oficjalnie przez papieża Paschalisa II w 1113 roku;


lexentry: pol/jodoform__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodoform
trans_list: Jodoform
sense:
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;


lexentry: pol/jodyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodyna
trans_list: Iodtinktur | Jodtinktur
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu;


lexentry: pol/jodła_koreańska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodła koreańska
trans_list: Korea-Tanne
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej;


lexentry: pol/jodłować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: jodłować
trans_list: jodeln
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset;


lexentry: pol/joga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joga
trans_list: Yoga | Joga
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;


lexentry: pol/jogging__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jogging
trans_list: Jogging
sense:
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;


lexentry: pol/jol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jol
trans_list: Yawl
sense:
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;


lexentry: pol/jon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jon
trans_list: Ion
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);


lexentry: pol/joruba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joruba
trans_list: Yoruba
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny nigero-kongijskiej, z gałęzi atlantycko-kongijskiej, z podgałęzi wolta-kongijskiej, z grupy benue-kongijskiej, z podgrupy joruboidalnej, używany przez lud Joruba;


lexentry: pol/jotacyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jotacyzm
trans_list: Itazismus
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota)


lexentry: pol/jotta-__temat_słowotwórczy__1
sense_num: 01
written_rep: jotta-
trans_list: yotta-
sense:
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/jottabajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jottabajt
trans_list: Yottabyte
sense:
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 zettabajtom;


lexentry: pol/joystick__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: joystick
trans_list: Joystick
sense:
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;


lexentry: pol/jubilat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilat
trans_list: Jubilar
sense:
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia


lexentry: pol/jubiler__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubiler
trans_list: Juwelier
sense:
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych


lexentry: pol/jubilerstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubilerstwo
trans_list: Juwelierberuf | Juwelierhandwerk
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni


lexentry: pol/jubileusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jubileusz
trans_list: Jubiläum
sense:
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś


lexentry: pol/jucht__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jucht
trans_list: Juchtenleder
sense:
(rzemiosło, rzemieślniczy) (garbarstwo) rodzaj nieprzemakalnej skóry bydlęcej używanej głównie na buty


lexentry: pol/judaizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaizm
trans_list: Judaismus | Judentum
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: Judasbaum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty;


lexentry: pol/judaszowiec_południowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowiec południowy
trans_list: Judasbaum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku judaszowiec południowy (1.1)


lexentry: pol/judaszowy_pocałunek__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: judaszowy pocałunek
trans_list: Judaskuss
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) znak podstępny, zdradziecki, symbol fałszywej, obłudnej, zakłamanej przyjaźni


lexentry: pol/judeochrześcijanin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judeochrześcijanin
trans_list: Judenchrist
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w pierwszych wiekach chrześcijaństwa: Żyd wyznający chrześcijaństwo, ale zachowujący tradycyjne obrzędy i zwyczaje wedle prawa mojżeszowego


lexentry: pol/judykatywa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: judykatywa
trans_list: Richterschaft
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) (rzadki, rzadko używany) władza sądownicza, jako element trójpodziału władzy


lexentry: pol/jujuba__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jujuba
trans_list: Jujube
sense:
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;


lexentry: pol/junior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junior
trans_list: jünger
sense:
(sport, sportowy) zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


lexentry: pol/junk_food__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junk food
trans_list: Junk Food
sense:
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze;


lexentry: pol/junkier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junkier
trans_list: Junker
sense:
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: Junta
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;


lexentry: pol/junta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: junta
trans_list: Junta
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;


lexentry: pol/jurta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurta
trans_list: Jurte
sense:
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;


lexentry: pol/jury__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jury
trans_list: Jury
sense:
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie


lexentry: pol/jurysdykcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jurysdykcja
trans_list: Jurisdiktion
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw


lexentry: pol/justować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: justować
trans_list: ausschließen
sense:
(poligrafia) wypełniać justunkiem odstępy pomiędzy wierszami i wyrazami w składzie zecerskim celem zachowania właściwej szerokości szpalty lub kolumny


lexentry: pol/józefinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: józefinizm
trans_list: Josephinismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego;


lexentry: pol/jądro__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro
trans_list: Hoden | Testikel
sense:
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;


lexentry: pol/jądro_komórkowe__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jądro komórkowe
trans_list: Zellkern
sense:
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;


lexentry: pol/jęk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: jęk
trans_list: Stöhnen
sense:
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: Zunge | Sprache
sense:
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: Sprache | Zunge
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;


lexentry: pol/język__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język
trans_list: Sprache
sense:
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie


lexentry: pol/język_kreolski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język kreolski
trans_list: Kreol | Kreolsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: Literatursprache | Schriftsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)


lexentry: pol/język_literacki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język literacki
trans_list: Literatursprache | Schriftsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)


lexentry: pol/język_liturgiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język liturgiczny
trans_list: Liturgiesprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język używany w liturgii


lexentry: pol/język_mieszany__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język mieszany
trans_list: Mischsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa powstała na skutek wymieszania dwóch lub większej liczby języków;


lexentry: pol/język_misyjny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język misyjny
trans_list: Missionssprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język wybrany lub utworzony do prowadzenia w nim działalności misjonarskiej lub misyjnej


lexentry: pol/język_narodowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język narodowy
trans_list: Nationalsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa będąca środkiem komunikacji wśród przedstawicieli określonego narodu;


lexentry: pol/język_ogólny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ogólny
trans_list: Gemeinsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół środków językowych akceptowanych i rozumianych przez ogół użytkowników języka (nieobejmujący żargonizmów czy też terminów właściwych dla określonej dziedziny wiedzy)


lexentry: pol/język_ojczysty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język ojczysty
trans_list: Muttersprache | Erstsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;


lexentry: pol/język_pidżynowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język pidżynowy
trans_list: Pidgin | Pidginsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa pomocnicza powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, charakteryzująca się uproszczoną strukturą gramatyczną i ograniczonym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako drugi język;


lexentry: pol/język_programowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język programowania
trans_list: Programmiersprache
sense:
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych;


lexentry: pol/język_regionalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język regionalny
trans_list: Regionalsprache
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (językoznawstwo, językoznawczy) mowa tradycyjnie używana na terenie państwa przez mniejszą liczebnie od reszty grupę obywateli, różniąca się od oficjalnego języka urzędowego oraz niebędąca ani dialektem oficjalnego języka tego państwa, ani językiem migrantów;


lexentry: pol/język_sakralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sakralny
trans_list: Sakralsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) język tekstów i ceremonii religijnych


lexentry: pol/język_standardowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język standardowy
trans_list: Standardsprache | Einheitssprache | Hochsprache | Literatursprache | Schriftsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka


lexentry: pol/język_sztuczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język sztuczny
trans_list: Kunstsprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język, który został utworzony przez człowieka w sposób zamierzony i systematyczny;


lexentry: pol/język_urzędowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: język urzędowy
trans_list: Amtssprache
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) język o uprzywilejowanym statusie prawnym, używany przez organy władzy i administracji państwowej w komunikacji z obywatelami;


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: Kabarett
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) budynek ze sceną wystawiającą kabarety (1.1)


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: Kabarett
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa osób przygotowujących kabarety (1.1)


lexentry: pol/kabaret__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabaret
trans_list: Kabarett | Cabaret
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/kabała__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabała
trans_list: Kaballah
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;


lexentry: pol/kabel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabel
trans_list: Kabel
sense:
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;


lexentry: pol/kabergolina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabergolina
trans_list: Cabergolin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny;


lexentry: pol/kabestan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabestan
trans_list: Spill
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie ułatwiające wybieranie lub luzowanie lin pod obciążeniem (np. kotwic);


lexentry: pol/kaboszon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaboszon
trans_list: Cabochon
sense:
kamień szlachetny albo półszlachetny o szlifie w formie kulistej, półkulistej, elipsoidalnej, stożkowatej


lexentry: pol/kabura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kabura
trans_list: Holster | Pistolentasche | Halfter
sense:
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;


lexentry: pol/kabylski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kabylski
trans_list: kabylisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii;


lexentry: pol/kac__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kac
trans_list: Kater | Katzenjammer
sense:
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;


lexentry: pol/kacerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacerz
trans_list: Ketzer
sense:
(przestarzałe, przestarzały)/(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od religii rzymskokatolickiej (w szczególności protestant); w okresie reformacji synonim heretyka, bezbożnika


lexentry: pol/kacheksja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kacheksja
trans_list: Kachexie
sense:
(medycyna, medyczny) stopniowe wyniszczanie i ubytek masy ciała wskutek choroby lub jako efekt przyjmowania leków


lexentry: pol/kaczeniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczeniec
trans_list: Sumpfdotterblume
sense:
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;


lexentry: pol/kaczka_labradorska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaczka labradorska
trans_list: Labradorente
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Camptorhynchus labradorius Gmelin, gatunek wymarłej kaczki z rejonu wschodnich obrzeży Ameryki Północnej;


lexentry: pol/kadaweryna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadaweryna
trans_list: Cadaverin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";


lexentry: pol/kadi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadi
trans_list: Kadi
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański


lexentry: pol/kadr__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadr
trans_list: Bild
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) obraz widoczny w wizjerze aparatu fotograficznego lub kamery


lexentry: pol/kadra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadra
trans_list: Stab
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień


lexentry: pol/kadryl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadryl
trans_list: Quadrille
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;


lexentry: pol/kaduceusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaduceusz
trans_list: Hermesstab
sense:
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;


lexentry: pol/kadzidłowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadzidłowiec
trans_list: Boswellia
sense:
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Boswellia, rodzaj drzew z rodziny osoczynowatych


lexentry: pol/kadłub__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kadłub
trans_list: Rumpf
sense:
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji;


lexentry: pol/kafenijo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafenijo
trans_list: Café
sense:
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni


lexentry: pol/kafetiera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kafetiera
trans_list: Café-Besitzerin
sense:
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym)


lexentry: pol/kaftan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaftan
trans_list: Kaftan
sense:
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;


lexentry: pol/kagan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kagan
trans_list: Khagan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;


lexentry: pol/kaganek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaganek
trans_list: Öllampe
sense:
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;


lexentry: pol/kainowe_piętno__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kainowe piętno
trans_list: Kainsmal | Kainszeichen
sense:
(biblijny) (potocznie, potoczny) znamię, którym Bóg oznaczył Kaina, zabójcę swojego brata Abla; oznaka zbrodniarza, bratobójcy


lexentry: pol/kajak__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajak
trans_list: Kajak | Paddelboot
sense:
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;


lexentry: pol/kajakarstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajakarstwo
trans_list: Kajaksport
sense:
(sport, sportowy) dyscyplina sportu i forma rekreacji, która polega na pływaniu kajakiem lub kanadyjką;


lexentry: pol/kajzerka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kajzerka
trans_list: Kaisersemmel | Kaiserbrötchen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu;


lexentry: pol/kakao__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakao
trans_list: Kakao
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem


lexentry: pol/kakaowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakaowiec
trans_list: Kakaobaum
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Theobroma L., rodzaj niewysokich drzew z rodziny ślazowatych, z których uzyskuje się kakao


lexentry: pol/kakemono__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kakemono
trans_list: Kakemono
sense:
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;


lexentry: pol/kaktus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaktus
trans_list: Kaktee | Kaktus
sense:
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;


lexentry: pol/kalafior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafior
trans_list: Blumenkohl | Karfiol
sense:
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;


lexentry: pol/kalafonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalafonia
trans_list: Kolophonium
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;


lexentry: pol/kalambur__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalambur
trans_list: Kalauer
sense:
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo lub dwuznacznych;


lexentry: pol/kalamondin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalamondin
trans_list: Calamondin
sense:
(rolnictwo, rolniczy) drzewo cytrusowe będące krzyżówką kwaśnej odmiany mandarynki Citrus reticulata z kumkwatem japońskim Fortunella japonica;


lexentry: pol/kalander__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalander
trans_list: Kalander
sense:
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;


lexentry: pol/kalarepa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalarepa
trans_list: Kohlrabi
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;


lexentry: pol/kalcyt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalcyt
trans_list: Calcit | Kalkspat | Kalzit
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych, polimorficzna, trygonalna odmiana węglanu wapnia;


lexentry: pol/kaldera__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaldera
trans_list: Caldera
sense:
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;


lexentry: pol/kalectwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalectwo
trans_list: Gebrechen
sense:
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej


lexentry: pol/kalejdoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalejdoskop
trans_list: Kaleidoskop
sense:
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: Kalender
sense:
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);


lexentry: pol/kalendarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz
trans_list: Kalender
sense:
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;


lexentry: pol/kalendarz_adwentowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalendarz adwentowy
trans_list: Adventskalender | Adventkalender | Weihnachtskalender
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/kalibrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalibrować
trans_list: kalibrieren
sense:
(technologia, technika, techniczny) ustawiać, regulować i sprawdzać dokładność przyrządu pomiarowego przez porównanie z wzorcem, tak aby wskazywał poprawne wartości


lexentry: pol/kalif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalif
trans_list: Kalif
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;


lexentry: pol/kalifat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalifat
trans_list: Kalifat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;


lexentry: pol/kalina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalina
trans_list: Schneeball
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;


lexentry: pol/kalistenika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalistenika
trans_list: Calisthenics | Kalisthenie
sense:
(sport, sportowy) rodzaj treningu siłowego, wykonywanego w oparciu o ćwiczenia wykorzystujące ciężar własnego ciała;


lexentry: pol/kalka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka
trans_list: Durchschlagpapier
sense:
papier powleczony z jednej strony farbą, wkładany między dwa arkusze papieru, aby na drugim otrzymać kopię tego, co jest pisane na pierwszym;


lexentry: pol/kalka_językowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalka językowa
trans_list: Lehnübersetzung
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka językowa utworzona przez dokładne przetłumaczenie wyrazu lub frazy z jednego języka na drugi;


lexentry: pol/kalokagatia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalokagatia
trans_list: Kalokagathia
sense:
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym


lexentry: pol/kalomel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalomel
trans_list: Kalomel
sense:
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;


lexentry: pol/kaloria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloria
trans_list: Kalorie
sense:
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;


lexentry: pol/kaloryfer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaloryfer
trans_list: Heizkörper | Gliederheizkörper
sense:
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna;


lexentry: pol/kalwaria__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwaria
trans_list: Calvaire
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych;


lexentry: pol/kalwinizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kalwinizm
trans_list: Calvinismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;


lexentry: pol/kameleon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameleon
trans_list: Chamäleon
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;


lexentry: pol/kameralność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kameralność
trans_list: Gemütlichkeit
sense:
cecha czego, polegająca na byciu przeznaczonym dla małej liczby osób i dawaniu poczucia spokoju czy łagodności


lexentry: pol/kamerling__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamerling
trans_list: Camerlengo
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan;


lexentry: pol/kami__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kami
trans_list: Kami
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo lub duch stanowiący obiekt kultu w shinto;


lexentry: pol/kamica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamica
trans_list: Lithiasis
sense:
(medycyna, medyczny) choroba powodująca powstawanie złogów (kamieni) soli w nerkach, pęcherzyku żółciowym lub moczowodzie;


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: Stein
sense:
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody


lexentry: pol/kamień__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień
trans_list: Stein
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia


lexentry: pol/kamień_młyński__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień młyński
trans_list: Mühlstein
sense:
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna


lexentry: pol/kamień_szlachetny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień szlachetny
trans_list: Edelstein
sense:
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;


lexentry: pol/kamień_słoneczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień słoneczny
trans_list: Sonnenstein
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy skaleni, najczęściej odmiana plagioklazu (labradoru lub oligoklazu), który wyróżnia się charakterystycznym połyskiem i efektem optycznym zwanym awenturescencją


lexentry: pol/kamień_u_szyi__związek_frazeologiczny__1
sense_num: 01
written_rep: kamień u szyi
trans_list: Klotz am Bein
sense:
(przenośnie, przenośnia) coś, co odbiera komuś swodobę działania, co stanowi znaczące ograniczenie czyjejś wolności


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: Grundstein | Eckstein
sense:
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) kamień fundamentowy jako niewzruszona podstawa wszelkiej konstrukcji, najważniejsza część czegoś


lexentry: pol/kamień_węgielny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamień węgielny
trans_list: Grundstein | Eckstein
sense:
(budownictwo) obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne


lexentry: pol/kamikaze__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamikaze
trans_list: Selbstmordattentäter
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;


lexentry: pol/kamionka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamionka
trans_list: Feinsteinzeug
sense:
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń;


lexentry: pol/kamizard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizard
trans_list: Hugenotte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kalwiński powstaniec walczący przeciwko katolickim wojskom króla Ludwika XIV w latach 1704–1709;


lexentry: pol/kamizelka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka
trans_list: Weste
sense:
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki


lexentry: pol/kamizelka_ratunkowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamizelka ratunkowa
trans_list: Schwimmweste
sense:
środek ratunkowy w postaci części ubioru ochronnego, której zadaniem jest utrzymać człowieka lub zwierzę na powierzchni wody;


lexentry: pol/kamlot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamlot
trans_list: Kamelhaar | Kamelott
sense:
(włókiennictwo) miękka tkanina o splocie skośnym, przeznaczona na okrycia zewnętrzne, dawniej tkana z wełny wielbłądziej lub koziej, obecnie także z mieszanki wełny koziej z jedwabiem lub wełny owczej z bawełną


lexentry: pol/kamp__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kamp
trans_list: Kitsch
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) estetyka, konwencja stylistyczna, przypisująca rzeczom wartość ponieważ są w złym guście lub ich wymowy ironicznej;


lexentry: pol/kampania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania
trans_list: Kampagne
sense:
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;


lexentry: pol/kampania_wyborcza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kampania wyborcza
trans_list: Wahlkampf
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;


lexentry: pol/kanadyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanadyjka
trans_list: Kanadier
sense:
łódź wiosłowa, w której wiosłuje się wiosłem o jednym piórze, klęcząc na jednym kolanie twarzą do kierunku płynięcia;


lexentry: pol/kananejski__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: kananejski
trans_list: Kanaanit
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie


lexentry: pol/kanapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapa
trans_list: Couch
sense:
(branża meblarska, meblarstwo, meble) podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia dla kilku osób


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: Sandwich | belegtes Brot
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami


lexentry: pol/kanapka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapka
trans_list: Schnitte | Stulle
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;


lexentry: pol/kanapowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kanapowy
trans_list: Rand
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie)


lexentry: pol/kanał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanał
trans_list: Kanal
sense:
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków


lexentry: pol/kanclerz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanclerz
trans_list: Kanzler Kanzlerin | Kanzler
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech


lexentry: pol/kangurowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kangurowiec
trans_list: Buschkänguru
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Dorcopsis Schlegel, rodzaj ssaka z podrodziny kangurów, obejmujący gatunki zasiedlające Nową Gwineę oraz okoliczne wyspy;


lexentry: pol/kania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania
trans_list: Milan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;


lexentry: pol/kania_czarna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kania czarna
trans_list: Schwarzmilan
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus migrans Boddaert, gatunek drapieżnego ptaka z rodziny jastrzębiowatych o szerokim zasięgu występowania;


lexentry: pol/kanikuła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanikuła
trans_list: Hundstage
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: Kanon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu


lexentry: pol/kanon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanon
trans_list: Kanon
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.);


lexentry: pol/kanonierka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonierka
trans_list: Kanonenboot
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości


lexentry: pol/kanonik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonik
trans_list: Kanoniker
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;


lexentry: pol/kanonizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanonizacja
trans_list: Heiligsprechung | Kanonisation | Kanonisierung
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;


lexentry: pol/kanopa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kanopa
trans_list: Kanope
sense:
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.);


lexentry: pol/kantalupa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantalupa
trans_list: Cantaloupe-Melone
sense:
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana melona z gatunku Cucumis melo (ogórek melon), która ma pomarańczowy, słodki miąższ


lexentry: pol/kantyczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyczka
trans_list: Cantica
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda


lexentry: pol/kantyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyk
trans_list: Kirchenlied
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;


lexentry: pol/kantyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kantyzm
trans_list: Kantianismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny oparty na poglądach Immanuela Kanta, według którego poznanie człowieka jest ograniczone do zjawisk (fenomenów), a nie obejmuje rzeczy samych w sobie (noumenów); podkreśla znaczenie rozumu, moralności opartej na obowiązku oraz autonomii jednostki


lexentry: pol/kaolin__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaolin
trans_list: Kaolin
sense:
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;


lexentry: pol/kaon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaon
trans_list: Kaon | Meson K
sense:
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: Kaper
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;


lexentry: pol/kapar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar
trans_list: Kaper
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa


lexentry: pol/kapar_ciernisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapar ciernisty
trans_list: Kapernstrauch
sense:
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa;


lexentry: pol/kapecytabina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapecytabina
trans_list: Capecitabin
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy


lexentry: pol/kapela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapela
trans_list: Band | Rockband | Rockgruppe
sense:
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) każdy inny zespół muzyczny, zwłaszcza amatorski i rockowy


lexentry: pol/kapelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelan
trans_list: Kaplan
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;


lexentry: pol/kapelmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelmistrz
trans_list: Kapellmeister
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent


lexentry: pol/kapelusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapelusz
trans_list: Hut
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy o różnym kształcie, najczęściej z płaskim rondem i częścią wypukłą (główką) pośrodku;


lexentry: pol/kaper__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaper
trans_list: Kaper
sense:
(historia, historyczny, historycznie) armator lub dowódca, również członek załogi uzbrojonego statku handlowego, walczący na własny koszt i ryzyko w służbie swego mocodawcy prowadzącego wojnę na morzu;


lexentry: pol/kapilara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapilara
trans_list: Kapillare | Kapillargefäß
sense:
(anatomia, anatomiczny) bardzo cienkie naczynie krwionośne, które łączy tętniczki z żyłkami, zbudowane tylko z jednej warstwy komórek śródbłonka, co umożliwia wymianę gazów, składników odżywczych i produktów przemiany materii między krwią a tkankami


lexentry: pol/kapilara__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapilara
trans_list: Kapillare | Kapillarröhrchen
sense:
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) cienka rurka, w której ciecz wznosi się dzięki napięciu powierzchniowemu i siłom adhezji między ścianką rurki a cieczą


lexentry: pol/kapitalik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalik
trans_list: Kapitell
sense:
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery);


lexentry: pol/kapitalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalista
trans_list: Kapitalist
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


lexentry: pol/kapitalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitalizm
trans_list: Kapitalismus
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;


lexentry: pol/kapitał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitał
trans_list: Kapital
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)


lexentry: pol/kapitałochłonny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitałochłonny
trans_list: kapitalintensiv
sense:
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego


lexentry: pol/kapitularz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapitularz
trans_list: Kapitelsaal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań;


lexentry: pol/kapituła__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapituła
trans_list: Kapitel
sense:
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: Kapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;


lexentry: pol/kaplica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaplica
trans_list: Kapelle
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem


lexentry: pol/kapliczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapliczka
trans_list: Felsnische
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka, kultowa budowla wotywna w formie słupa, domku, krzyża lub skrzynki;


lexentry: pol/kapo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapo
trans_list: Kapo
sense:
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych;


lexentry: pol/kapodaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapodaster
trans_list: Kapodaster
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mechaniczny przyrząd podwyższający strój instrumentów strunowych;


lexentry: pol/kaprys__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaprys
trans_list: Capriccio
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;


lexentry: pol/kapryśny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kapryśny
trans_list: launenhaft
sense:
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu


lexentry: pol/kapsaicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsaicyna
trans_list: Capsaicin
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;


lexentry: pol/kapsułka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapsułka
trans_list: Kapsel
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;


lexentry: pol/kapturek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapturek
trans_list: Zwerchfell
sense:
(środowiskowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dopochwowa wkładka stosowana jako środek antykoncepcyjny


lexentry: pol/kapusta_kiszona__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapusta kiszona
trans_list: Sauerkraut
sense:
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;


lexentry: pol/kapustowate__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapustowate
trans_list: Kreuzblütler
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Brassicaceae Burnett, liczna rodzina roślin o dużym znaczeniu gospodarczym, należąca do rzędu kapustowców;


lexentry: pol/kapłan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kapłan
trans_list: Priester
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych


lexentry: pol/kara_śmierci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kara śmierci
trans_list: Todesstrafe
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;


lexentry: pol/karabinier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabinier
trans_list: Karabinier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii


lexentry: pol/karabińczyk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karabińczyk
trans_list: Karabinerhaken
sense:
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.;


lexentry: pol/karaczan_madagaskarski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan madagaskarski
trans_list: Madagaskar-Fauchschabe
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze;


lexentry: pol/karaczan_wschodni__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaczan wschodni
trans_list: Bäckerschabe | Gemeine Küchenschabe | Kakerlak | Kakerlake
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych;


lexentry: pol/karagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karagen
trans_list: Carrageen
sense:
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) rodzaj polisacharydów ekstrahowanych z czerwonych wodorostów, naturalna substancja o wielorakim zastosowaniu w przemyśle spożywczym;


lexentry: pol/karaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaka
trans_list: Karacke
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku;


lexentry: pol/karakal_stepowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakal stepowy
trans_list: Karakal
sense:
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji;


lexentry: pol/karakuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karakuł
trans_list: Karakulschaf
sense:
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;


lexentry: pol/karaluch__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaluch
trans_list: Schabe | Kakerlake | Küchenschabe | Kakerlak
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;


lexentry: pol/karaoke__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaoke
trans_list: Karaoke
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach


lexentry: pol/karapaks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karapaks
trans_list: Carapax
sense:
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;


lexentry: pol/karawaka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawaka
trans_list: Caravaca-Kreuz | Kreuz von Caravaca
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański krzyż z dwoma poprzeczkami (prawidłowo z górną nieco krótszą) stawiany w miejscu publicznym w związku z epidemią lub noszony jako talizman chroniący od chorób zakaźnych;


lexentry: pol/karawanseraj__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawanseraj
trans_list: Karawanserei
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;


lexentry: pol/karawela__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karawela
trans_list: Karavelle
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich kasztelach, gładkim poszyciu i płytkim zanurzeniu, używany od XV do XVII wieku;


lexentry: pol/karaś__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karaś
trans_list: Karausche | Giebel
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/karbidówka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbidówka
trans_list: Karbidlampe
sense:
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest karbid (węglik wapnia), który pod wpływem wody wydziela palny acetylen;


lexentry: pol/karbonariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbonariusz
trans_list: Karbonaro
sense:
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;


lexentry: pol/karbonit__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbonit
trans_list: Karbonit
sense:
mieszanina wybuchowa używana dawniej w górnictwie i budownictwie, będąca odmianą dynamitu, w której część nitrogliceryny zastąpiono azotanem baru, przez co materiał staje się stabilniejszy i bezpieczniejszy od zwykłego dynamitu


lexentry: pol/karbowaniec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbowaniec
trans_list: Karbowanez
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: Karbunkel
sense:
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie


lexentry: pol/karbunkuł__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karbunkuł
trans_list: Karfunkel | Karfunkelstein
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat)


lexentry: pol/kardamon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardamon
trans_list: Kardamom
sense:
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;


lexentry: pol/kardigan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardigan
trans_list: Strickjacke
sense:
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;


lexentry: pol/kardiogram__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiogram
trans_list: Kardiogramm
sense:
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) zapis graficzny pracy serca wykonany za pomocą kardiografu


lexentry: pol/kardioida__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardioida
trans_list: Herzkurve
sense:
(geometria) krzywa zamknięta zakreślana przez jeden punkt okręgu toczącego się po zewnętrznej stronie innego okręgu o takiej samej średnicy;


lexentry: pol/kardiolog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiolog
trans_list: Kardiologe | Kardiologin
sense:
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego


lexentry: pol/kardiologia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardiologia
trans_list: Kardiologie
sense:
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;


lexentry: pol/kardynał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał
trans_list: Kardinal
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;


lexentry: pol/kardynał_szkarłatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kardynał szkarłatny
trans_list: Rotkardinal
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kardynałów;


lexentry: pol/karencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karencja
trans_list: Karrenzzeit | Sperrfrist
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) okres, który musi upłynąć, zanim coś będzie mogło bądź musiało nastąpić


lexentry: pol/kariatyda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kariatyda
trans_list: Karyatide
sense:
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;


lexentry: pol/karimata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karimata
trans_list: Isoliermatte | Isomatte
sense:
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;


lexentry: pol/karlista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karlista
trans_list: Karlist
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik karlizmu, tradycjonalistycznego i prokatolickiego ruchu politycznego w Hiszpanii;


lexentry: pol/karma__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karma
trans_list: Karma
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;


lexentry: pol/karmel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karmel
trans_list: Karamell
sense:
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: Karneval | Fasching
sense:
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;


lexentry: pol/karnawał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawał
trans_list: Fasching | Karneval
sense:
w krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej pochody i masowe zabawy pod koniec karnawału (1.1) na ulicach miast


lexentry: pol/karnawałowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karnawałowy
trans_list: karnevalistisch
sense:
związany z karnawałem, dotyczący karnawału, używany, odbywający się, pojawiający się, zakładany w okresie karnawału


lexentry: pol/karneol__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karneol
trans_list: Karneol
sense:
(mineralogia, mineralogiczny) półszlachetny (kolekcjonerski i ozdobny) kamień, odmiana chalcedonu (krzemionki), o charakterystycznej barwie od pomarańczowej przez czerwonobrązową aż po ceglastą


lexentry: pol/karnet__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnet
trans_list: Abonnement
sense:
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia


lexentry: pol/karnizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karnizm
trans_list: Karnismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt


lexentry: pol/karny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karny
trans_list: strafend, strafrechtlich
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dotyczący karnistyki, związany z prawem karnym (1.1)


lexentry: pol/karny__rzeczownik__1
sense_num: 03
written_rep: karny
trans_list: Pönale
sense:
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);


lexentry: pol/karoca__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoca
trans_list: Fracht
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (transport, transportowy) historyczny pojazd konny o zamkniętej kabinie, osadzony na kołach, przeznaczony do przewozu osób zamożnych


lexentry: pol/karoliński__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: karoliński
trans_list: karolinisch
sense:
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej


lexentry: pol/karoten__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karoten
trans_list: Karotin | Carotin
sense:
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;


lexentry: pol/karotenoid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karotenoid
trans_list: Carotinoide | Karotinoide
sense:
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;


lexentry: pol/karpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karpa
trans_list: Wurzelstock
sense:
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) część podziemna rośliny wieloletniej, z której wyrastają pędy i korzenie


lexentry: pol/karpa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karpa
trans_list: Baumstumpf
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (leśnictwo) pozostałość po ściętym lub powalonym drzewie, czyli pień wraz z korzeniami, który pozostaje w ziemi po usunięciu pnia nadziemnego


lexentry: pol/karta_SIM__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta SIM
trans_list: SIM-Karte
sense:
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;


lexentry: pol/karta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta
trans_list: Karte | Spielkarte
sense:
prostokątny kawałek kartonu oznaczony symbolami o umownych znaczeniach, używany do gier lub wróżenia


lexentry: pol/karta_debetowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta debetowa
trans_list: Debitkarte
sense:
(bankowość, bankowy) (finanse, finansowy) karta płatnicza pozwalająca płacić tylko do wysokości środków zgromadzonych na rachunku;


lexentry: pol/karta_do_gry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do gry
trans_list: Spielkarte
sense:
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;


lexentry: pol/karta_do_głosowania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta do głosowania
trans_list: Stimmzettel
sense:
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach


lexentry: pol/karta_dźwiękowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta dźwiękowa
trans_list: Soundkarte
sense:
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;


lexentry: pol/karta_kredytowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta kredytowa
trans_list: Kreditkarte
sense:
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;


lexentry: pol/karta_pamięci__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta pamięci
trans_list: Speicherkarte
sense:
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach;


lexentry: pol/karta_przetargowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karta przetargowa
trans_list: Druckmittel
sense:
argument wykorzystywany jako dźwignia w negocjacjach, który ma pomóc coś ugrać i pozwolić na osiągnięcie obranego celu


lexentry: pol/kartel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartel
trans_list: Kartell
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;


lexentry: pol/kartezjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartezjanizm
trans_list: Kartesianismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) system filozoficzny zapoczątkowany przez Kartezjusza, oparty na racjonalizmie i dualizmie umysłu i ciała


lexentry: pol/kartridż__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartridż
trans_list: Patrone
sense:
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier;


lexentry: pol/kartuz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kartuz
trans_list: Kartäuser | Kartäusermönch
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Brunona z Kolonii;


lexentry: pol/karuna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karuna
trans_list: Karuna
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się na empatii i okazywaniu dobroci cierpiącym;


lexentry: pol/karykatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: karykatura
trans_list: Zerrbild | Karikatur
sense:
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;


lexentry: pol/kasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasa
trans_list: Kasse
sense:
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności


lexentry: pol/kasacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasacja
trans_list: Aufhebung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;


lexentry: pol/kaseta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta
trans_list: Audiokassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie


lexentry: pol/kaseta_magnetofonowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta magnetofonowa
trans_list: tapen
sense:
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;


lexentry: pol/kaseta_wideo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaseta wideo
trans_list: Videokassette
sense:
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;


lexentry: pol/kaskada__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskada
trans_list: Kaskade
sense:
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;


lexentry: pol/kaskader__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaskader
trans_list: Stuntman
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach


lexentry: pol/kasownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasownik
trans_list: Entwerter Auflösungszeichen
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola;


lexentry: pol/kasta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasta
trans_list: Kaste
sense:
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi grupami tworząca hierarchię;


lexentry: pol/kastracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastracja
trans_list: Kastration
sense:
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;


lexentry: pol/kastrat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrat
trans_list: Kastrat
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak poddany kastracji przed mutacją, by nadal mógł śpiewać sopranem lub altem


lexentry: pol/kastrat__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kastrat
trans_list: Kastrat
sense:
(weterynaria, weterynaryjny) (zootechnika, zootechniczny) samiec zwierzęcia, który został poddany kastracji


lexentry: pol/kastrować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kastrować
trans_list: kastrieren
sense:
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji


lexentry: pol/kasyno__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasyno
trans_list: Offizierskasino
sense:
(wojskowość, wojskowy) lokal gastronomiczny w koszarach wojskowych lub na terenie garnizonu przeznaczony dla wojskowych i ich rodzin;


lexentry: pol/kaszalot__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot
trans_list: Pottwal
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;


lexentry: pol/kaszalot_spermacetowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszalot spermacetowy
trans_list: Pottwal
sense:
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, duży morski ssak z rodziny kaszalotowatych;


lexentry: pol/kaszanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszanka
trans_list: Blutwurst
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z gotowanej kaszy lub ryżu i krwi zwierzęcej oraz niekiedy podrobów;


lexentry: pol/kaszel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszel
trans_list: Husten
sense:
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;


lexentry: pol/kaszetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszetka
trans_list: Hostie
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opakowanie do sproszkowanego leku wykonane z opłatka


lexentry: pol/kaszta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaszta
trans_list: Setzkasten
sense:
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek;


lexentry: pol/kasztan__rzeczownik__3
sense_num: 03
written_rep: kasztan
trans_list: Fuchs
sense:
(jeździectwo, jeździecki) koń o maści kasztanowej – rudobrązowej sierści, skórze oraz takiej samej grzywie i ogonie


lexentry: pol/kasztan_jadalny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztan jadalny
trans_list: Esskastanie
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Castanea sativa Mill., gatunek drzewa owocowego z rodziny bukowatych o pojedynczych, skórzastych, podłużnie lancetowatych, piłkowanych liściach, kwiatach rozdzielnopłciowych i rudawobrązowych, jadalnych owocach, osadzonych w kupuli pokrytej kolcami;


lexentry: pol/kasztanowaty__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowaty
trans_list: Fuchs
sense:
(jeździectwo, jeździecki) o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej


lexentry: pol/kasztanowiec__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztanowiec
trans_list: Rosskastanie
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: Kastellan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urzędnik zarządzający grodem, zamkiem lub kasztelanią


lexentry: pol/kasztelan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasztelan
trans_list: Kastellan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Polsce urzędnik ziemski zasiadający w radzie królewskiej, następnie w senacie;


lexentry: pol/kasłać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kasłać
trans_list: Husten
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) mieć napad kaszlu; wydawać serię krótkich, gwałtownych dźwięków z gardła, zwykle w wyniku podrażnienia dróg oddechowych


lexentry: pol/katabolizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katabolizm
trans_list: Katabolismus
sense:
(biochemia, biochemiczny) proces, podczas którego dochodzi do rozpadu związków chemicznych z wydzieleniem energii i ciepła;


lexentry: pol/katafatyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katafatyczny
trans_list: kataphatisch
sense:
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) przyjmujący tezy afirmatywne o Bogu, czym lub jakim jest


lexentry: pol/kataforeza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataforeza
trans_list: Kataphorese
sense:
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody


lexentry: pol/katafrakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katafrakta
trans_list: Kataphrakt
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję;


lexentry: pol/katalepsja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalepsja
trans_list: Katalepsie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała


lexentry: pol/kataliza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kataliza
trans_list: Katalyse
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;


lexentry: pol/katalog__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog
trans_list: Verzeichnis
sense:
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;


lexentry: pol/katalog_domowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katalog domowy
trans_list: Benutzerverzeichnis
sense:
(informatyka, informatyczny) podstawa hierarchii katalogów, w których osoba użytkująca umieszcza wszystkie swoje dane;


lexentry: pol/katamaran__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katamaran
trans_list: Katamaran
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle


lexentry: pol/katapulta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katapulta
trans_list: Katapult
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;


lexentry: pol/katarakta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarakta
trans_list: Katarakt
sense:
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód;


lexentry: pol/katarynka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katarynka
trans_list: Drehorgel | Leierkasten
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;


lexentry: pol/katastroficzny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: katastroficzny
trans_list: ahnungsvoll
sense:
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę


lexentry: pol/katastrofizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katastrofizm
trans_list: Katastrophismus
sense:
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu


lexentry: pol/katechetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechetka
trans_list: Katechetin
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (edukacja, edukacyjny) kobieta stanu duchownego lub świeckiego nauczająca zasad religii chrześcijańskiej


lexentry: pol/katecheza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katecheza
trans_list: Katechese
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (edukacja, edukacyjny) lekcja lub wykład zasad wiary chrześcijańskiej


lexentry: pol/katechizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechizm
trans_list: Katechismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;


lexentry: pol/katechon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechon
trans_list: Katechon
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;


lexentry: pol/katechumen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumen
trans_list: Katechumene
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dorosła osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: Katechumenat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie: przygotowanie do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym (nauki, skrutinia i obrzędy);


lexentry: pol/katechumenat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katechumenat
trans_list: Katechumenat
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym;


lexentry: pol/katgut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katgut
trans_list: Katgut
sense:
(medycyna, medyczny) biodegradowalna nić chirurgiczna wykonana z jelit zwierząt lub tworzywa sztucznego, które po kilku tygodniach ulegają rozpuszczeniu i wchłonięciu przez organizm operowanego;


lexentry: pol/katharewusa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katharewusa
trans_list: Katharevousa | Kathareuusa
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;


lexentry: pol/katiusza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katiusza
trans_list: Katjuscha
sense:
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;


lexentry: pol/katolicyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katolicyzm
trans_list: Katholizismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;


lexentry: pol/katorga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: katorga
trans_list: Zwangsarbeit
sense:
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą


lexentry: pol/kaucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucja
trans_list: Kaution
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania


lexentry: pol/kaucjomat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaucjomat
trans_list: Pfandautomat | Leergutautomat
sense:
urządzenie akceptujące puste opakowanie szklane, plastikowe bądź metalowe w zamian za kwotę pieniężną w postaci bonu lub paragonu,


lexentry: pol/kaval__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kaval
trans_list: die Hirtenflöte
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach


lexentry: pol/kawa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa
trans_list: Kaffeepflanze | Kaffee
sense:
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;


lexentry: pol/kawa_po_turecku__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa po turecku
trans_list: Mokka
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią);


lexentry: pol/kawa_zbożowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawa zbożowa
trans_list: Getreidekaffee | Malzkaffee
sense:
(spożywczy) napój bezkofeinowy o smaku zbliżonym do kawy, namiastka kawy naturalnej przygotowana z ziaren zbóż;


lexentry: pol/kawior__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawior
trans_list: Kaviar
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;


lexentry: pol/kawitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawitacja
trans_list: Kavitation
sense:
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;


lexentry: pol/kawka_zwyczajna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kawka zwyczajna
trans_list: Dohle
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus monedula Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny krukowatych;


lexentry: pol/kazamata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazamata
trans_list: Kasematte
sense:
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn


lexentry: pol/kazanie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazanie
trans_list: Predigt | Strafpredigt
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;


lexentry: pol/kazarka_egipska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazarka egipska
trans_list: Nilgans
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Alopochen aegyptiaca Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;


lexentry: pol/kazuar_hełmiasty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar hełmiasty
trans_list: Helmkasuar
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara;


lexentry: pol/kazuar_mniejszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kazuar mniejszy
trans_list: Bennettkasuar
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius bennetti, australijski nielot, najmniejszy gatunek kazuarów;


lexentry: pol/kałakutas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałakutas
trans_list: Pute
sense:
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej


lexentry: pol/kałamarz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kałamarz
trans_list: Tintenfass
sense:
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;


lexentry: pol/kciuk__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kciuk
trans_list: Daumen
sense:
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;


lexentry: pol/kebab__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kebab
trans_list: Döner | Dönerkebab
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;


lexentry: pol/keczup__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keczup
trans_list: Ketchup
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;


lexentry: pol/kefaloforia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kefaloforia
trans_list: Cephalophore
sense:
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hagiografii postać męczennika trzymającego w rękach własną ściętą głowę;


lexentry: pol/keiki__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keiki
trans_list: Keiki
sense:
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;


lexentry: pol/kemalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemalizm
trans_list: Kemalismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia zapoczątkowana przez Mustafę Kemala Atatürka;


lexentry: pol/kemping__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kemping
trans_list: Campingplatz
sense:
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;


lexentry: pol/kenoza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kenoza
trans_list: Kenosis
sense:
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych;


lexentry: pol/keratyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keratyna
trans_list: Keratin
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko o strukturze włókienkowej, występujące w rogach, włosach, paznokciach, skórze;


lexentry: pol/keratynizacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keratynizacja
trans_list: Keratinisierung
sense:
(biologia, biologiczny) proces wytwarzania przez komórki naskórka płaskich płytek zbudowanych z białka keratyny;


lexentry: pol/keton__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keton
trans_list: Keton
sense:
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, którego cząsteczka zawiera grupę karbonylową (>C=O) umieszczoną wewnątrz łańcucha węglowego


lexentry: pol/keyboard__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: keyboard
trans_list: Keyboard
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy;


lexentry: pol/kibic__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibic
trans_list: Anhänger
sense:
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;


lexentry: pol/kibuc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kibuc
trans_list: Kibbuz
sense:
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;


lexentry: pol/kicz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kicz
trans_list: Kitsch
sense:
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu


lexentry: pol/kidzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kidzina
trans_list: Spülsaum
sense:
(hydrologia, hydrologiczny) wał na plaży utworzony przez organiczne szczątki wyrzucone przez fale na brzeg zbiornika wodnego;


lexentry: pol/kieliszek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kieliszek
trans_list: Glas
sense:
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;


lexentry: pol/kierat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierat
trans_list: Göpel
sense:
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;


lexentry: pol/kierdel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierdel
trans_list: Herde
sense:
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy;


lexentry: pol/kierunek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kierunek
trans_list: Richtung
sense:
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży


lexentry: pol/kiełbasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiełbasa
trans_list: Wurst | Würstchen
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;


lexentry: pol/kij_deszczowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kij deszczowy
trans_list: Regenmacher
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument perkusyjny wykonany z wydrążonej łodygi wypełnionej drobnymi kamykami lub ziarnem, imitujący dźwięk deszczu;


lexentry: pol/kijanka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kijanka
trans_list: Bleuel
sense:
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu;


lexentry: pol/kikut__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kikut
trans_list: Stumpf | Stummel | Amputationsstumpf
sense:
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona


lexentry: pol/kilka__zaimeknieokreślony__1
sense_num: 01
written_rep: kilka
trans_list: einige | mehrere | ein paar | etliche
sense:
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)


lexentry: pol/kilo-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: kilo-
trans_list: Kilo-
sense:
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;


lexentry: pol/kilobajt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilobajt
trans_list: Kilobyte
sense:
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka pojemności nośników danych i pamięci operacyjnej komputera równa 1024 bajtom;


lexentry: pol/kilof__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilof
trans_list: Spitzhacke
sense:
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;


lexentry: pol/kiloparsek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiloparsek
trans_list: Kiloparsec
sense:
(astronomia, astronomiczny) (jednostka miary) jednostka długości w astronomii równa tysiącowi parseków


lexentry: pol/kilowatogodzina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kilowatogodzina
trans_list: Kilowattstunde
sense:
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;


lexentry: pol/kimation__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimation
trans_list: Karnies
sense:
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym;


lexentry: pol/kimchi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kimchi
trans_list: Kimchi
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;


lexentry: pol/kindżał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kindżał
trans_list: Handschar | Kandschar
sense:
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym


lexentry: pol/kinematograf__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematograf
trans_list: Cinématographe
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;


lexentry: pol/kinematografia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinematografia
trans_list: Kinematografie
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika i sztuka kręcenia filmów; także: przemysł filmowy, twórczość filmowa


lexentry: pol/kineskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kineskop
trans_list: Rohr
sense:
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz;


lexentry: pol/kinetyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinetyka
trans_list: Kinetik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział dynamiki, badanie ruchu ciał i układów sił powodujących ten ruch


lexentry: pol/kino__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kino
trans_list: Kino | Lichtspielhaus
sense:
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy


lexentry: pol/kinomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kinomania
trans_list: Kinobegeisterung
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów


lexentry: pol/kipa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kipa
trans_list: Kippa
sense:
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne żydowskie nakrycie głowy dla mężczyzn; kusa czapeczka obejmująca czubek głowy


lexentry: pol/kirasjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirasjer
trans_list: Kürassier
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej;


lexentry: pol/kirysek_Sterby__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek Sterby
trans_list: Sterbas Panzerwels
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_brodaty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek brodaty
trans_list: Schabrackenpanzerwels
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kirysek_trójpręgi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kirysek trójpręgi
trans_list: Dreibinden-Panzerwels
sense:
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras trilineatus Cope, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych;


lexentry: pol/kisiel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisiel
trans_list: Kissel
sense:
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;


lexentry: pol/kisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kisz
trans_list: Quiche
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wytrawna tarta (placek z ciasta kruchego lub francuskiego wypełniony nadzieniem warzywnym lub grzybowym zalany masą jajeczno-śmietanową)


lexentry: pol/kiszonka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiszonka
trans_list: Silage
sense:
(zootechnika, zootechniczny) składnik paszy dla zwierząt przygotowywany z zielonki, ziemniaków lub wysłodków w procesie kiszenia;


lexentry: pol/kiszony__przymiotnik__1
sense_num: 02
written_rep: kiszony
trans_list: eingelegt
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzany lub przyrządzony w procesie kiszenia, tzn. poddawania procesowi fermentacji mlekowej


lexentry: pol/kit_pszczeli__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kit pszczeli
trans_list: Bienenkit
sense:
(pszczelarstwo, pszczelarski) lepka, żywiczna substancja wytwarzana przez pszczoły z żywic roślinnych, wosków i wydzielin, używana do uszczelniania, dezynfekcji i wzmacniania ula


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: dribbeln
sense:
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) robiąc zmyłki, prowadzić piłkę tak, by ominąć zawodnika przeciwnika


lexentry: pol/kiwać__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwać
trans_list: winken
sense:
machać czymś po prostej linii, raz w jedną, raz w drugą stronę ((na przykład) ręką na pożegnanie lub powitanie)


lexentry: pol/kiwon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kiwon
trans_list: Pferdekopfpumpe
sense:
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) żuraw z pompą służący do wydobywania ropy naftowej ze złoża;


lexentry: pol/klad__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klad
trans_list: Klade
sense:
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne;


lexentry: pol/klakson__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klakson
trans_list: Hupe
sense:
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);


lexentry: pol/klamkomanetka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamkomanetka
trans_list: Bremsschaltgriff
sense:
(technologia, technika, techniczny) mechanizm na kierownicy roweru umożliwiający zmianę biegów (przerzutek) i użycie hamulców, złożony tylko z jednej dźwigni


lexentry: pol/klamra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klamra
trans_list: Schweifklammer
sense:
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: Clan
sense:
(antropologia, antropologiczny) grupa społeczna, składająca się z członków rodu i najbliższych im osób niespokrewnionych, połączona wzajemnym zaufaniem, emocjonalnym wsparciem lub współpracą biznesową;


lexentry: pol/klan__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klan
trans_list: Clan
sense:
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.2) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji;


lexentry: pol/klapa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klapa
trans_list: -e
sense:
(botanika, botaniczny) element blaszki liściowej klapowanej, oddzielony interlobiami, np. u Taraxacum (mniszek)


lexentry: pol/klaps__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: klaps
trans_list: Filmklappe
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) urządzenie wykorzystywane między ujęciami;


lexentry: pol/klasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa
trans_list: Klasse
sense:
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych;


lexentry: pol/klasa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa
trans_list: Klasse
sense:
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek;


lexentry: pol/klasa_robotnicza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa robotnicza
trans_list: Arbeiterklasse
sense:
(socjologia, socjologiczny) klasa społeczna obejmująca osoby, które utrzymują się głównie z pracy fizycznej najemnej, zazwyczaj w przemyśle, budownictwie, transporcie czy usługach


lexentry: pol/klasa_społeczna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasa społeczna
trans_list: Sozialkasse
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa społeczna na określonym poziomie hierarchii ekonomiczno-kulturowej;


lexentry: pol/klaser__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaser
trans_list: Briefmarkenalbum
sense:
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;


lexentry: pol/klasizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasizm
trans_list: Klassismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: Cluster
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: Cluster
sense:
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych;


lexentry: pol/klaster__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaster
trans_list: Cluster
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów;


lexentry: pol/klasycyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasycyzm
trans_list: Klassizismus
sense:
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;


lexentry: pol/klasyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasyfikacja
trans_list: Klassifikation
sense:
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: Kloster
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły


lexentry: pol/klasztor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klasztor
trans_list: Kloster
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej


lexentry: pol/klatka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatka
trans_list: Einzelbild
sense:
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy


lexentry: pol/klatkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: klatkować
trans_list: zurückbleiben
sense:
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek


lexentry: pol/klaustrofobia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klaustrofobia
trans_list: Klaustrophobie | Raumangst
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;


lexentry: pol/klauza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klauza
trans_list: Klause
sense:
budowla hydrotechniczna, przeznaczona do piętrzenia wód rzeki lub potoku w celu okresowej poprawy ich spławności;


lexentry: pol/klawesyn__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawesyn
trans_list: Cembalo
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: Klaviatur | Tastatur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych


lexentry: pol/klawiatura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawiatura
trans_list: Tastatur
sense:
(technologia, technika, techniczny) część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków


lexentry: pol/klawisz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klawisz
trans_list: Taste
sense:
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;


lexentry: pol/kleik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleik
trans_list: Grütze
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom


lexentry: pol/klepisko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepisko
trans_list: Dreschplatz
sense:
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach;


lexentry: pol/klepka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepka
trans_list: Daube | Parkettbrett
sense:
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg


lexentry: pol/klepsydra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klepsydra
trans_list: Sanduhr
sense:
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;


lexentry: pol/kleptomania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomania
trans_list: Kleptomanie
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;


lexentry: pol/kleptomański__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kleptomański
trans_list: Kleptoman
sense:
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana


lexentry: pol/kleszczowe_zapalenie_mózgu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleszczowe zapalenie mózgu
trans_list: Frühsommer-Meningoenzephalitis
sense:
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;


lexentry: pol/kleń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kleń
trans_list: Döbel
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squalius cephalus L., gatunek średniej wielkości ryby słodkowodnej z rodziny karpiowatych;


lexentry: pol/klient__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klient
trans_list: Kunde | Kundin
sense:
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej, dowolny usługobiorca


lexentry: pol/klif__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klif
trans_list: Klippe
sense:
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;


lexentry: pol/klika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klika
trans_list: Clique
sense:
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;


lexentry: pol/klikon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klikon
trans_list: Gemeindediener
sense:
(historia, historyczny, historycznie) osoba, której zadaniem jest obwieszczanie głosem zarządzeń lub powtarzanie tłumowi słów panującego


lexentry: pol/klimatyzacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klimatyzacja
trans_list: Klimatisierung | Klimaanlage
sense:
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;


lexentry: pol/klincz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klincz
trans_list: Clinch
sense:
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów


lexentry: pol/klingeryt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klingeryt
trans_list: Klingerit
sense:
(technologia, technika, techniczny) materiał uszczelniający ze sprasowanych włókna azbestowego z klejem kauczukowym, mający zastosowanie w urządzeniach pracujących pod wysokim ciśnieniem i w wysokiej temperaturze


lexentry: pol/klingoński__rzeczownik__1
sense_num: 02
written_rep: klingoński
trans_list: Klingonisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"


lexentry: pol/klinika__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klinika
trans_list: Klinik
sense:
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;


lexentry: pol/klips__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klips
trans_list: Clips
sense:
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu


lexentry: pol/klirens__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klirens
trans_list: Clearance
sense:
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;


lexentry: pol/klisza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klisza
trans_list: Abgedroschenheit
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: Klon
sense:
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;


lexentry: pol/klon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon
trans_list: Ahorn
sense:
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;


lexentry: pol/klon_jesionolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon jesionolistny
trans_list: Eschen-Ahorn
sense:
(botanika, botaniczny) Acer negundo, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych;


lexentry: pol/klon_kłosowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon kłosowy
trans_list: Vermont-Ahorn
sense:
(botanika, botaniczny) Acer spicatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki Północnej z rodziny mydleńcowatych;


lexentry: pol/klon_okrągłolistny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klon okrągłolistny
trans_list: Weinblatt-Ahorn
sense:
(botanika, botaniczny) Acer circinatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych;


lexentry: pol/klonazepam__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klonazepam
trans_list: Clonazepam
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;


lexentry: pol/klub_sportowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klub sportowy
trans_list: Sportklub | Sportverein
sense:
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;


lexentry: pol/klucz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz
trans_list: Schlüssel | Notenschlüssel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;


lexentry: pol/klucz_nastawny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz nastawny
trans_list: Engländer
sense:
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne służące do dokonywania regulowanego chwytu i obracania śrub, nakrętek i rur


lexentry: pol/klucz_prywatny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz prywatny
trans_list: private Schlüssel
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) w kryptografii asymetrycznej: jeden z pary kluczy, nieudostępniany publicznie przez właściciela, używany m.in. do odszyfrowywania wiadomości lub składania podpisu elektronicznego


lexentry: pol/klucz_publiczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz publiczny
trans_list: öffentlicher Schlüssel
sense:
(kryptografia, kryptograficzny) w kryptografii asymetrycznej: jeden z pary kluczy, dostępny publicznie, używany m.in. do szyfrowania wiadomości lub potwierdzania wiarygodności podpisu elektronicznego


lexentry: pol/klucz_wiolinowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: klucz wiolinowy
trans_list: Violinschlüssel
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;


lexentry: pol/kluska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluska
trans_list: Kloß
sense:
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania;


lexentry: pol/kluza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kluza
trans_list: Klüse
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.;


lexentry: pol/kminek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kminek
trans_list: Kümmel | Kreuzkümmel
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie


lexentry: pol/knaga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knaga
trans_list: Klampe | Klampfe
sense:
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających lub doków, służące do unieruchamiania różnych lin olinowania ruchomego;


lexentry: pol/knedel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knedel
trans_list: Klops
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kulisty pieróg (kluska) z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem;


lexentry: pol/knieć_błotna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knieć błotna
trans_list: Sumpfdotterblume
sense:
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;


lexentry: pol/knykieć__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: knykieć
trans_list: Kondylus
sense:
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien


lexentry: pol/ko-__przedrostek__1
sense_num: 01
written_rep: ko-
trans_list: ko-
sense:
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy


lexentry: pol/koagulacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koagulacja
trans_list: Koagulation
sense:
(chemia, chemiczny) zjawisko łączenia się cząstek fazy rozproszonej w cieczy (np. w zawiesinie lub koloidzie) w większe agregaty, prowadzące do ich oddzielenia od cieczy;


lexentry: pol/koalicja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicja
trans_list: Koalition
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji


lexentry: pol/koalicyjka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjka
trans_list: Portepee
sense:
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;


lexentry: pol/koalicyjny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: koalicyjny
trans_list: Koalitions-
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję


lexentry: pol/kobiałka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobiałka
trans_list: Körbchen
sense:
(potocznie, potoczny) kanciasty koszyk z zaplatanych pasów łyka, łupek lub wikliny, zwykle używany do owoców


lexentry: pol/kobietobójstwo__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobietobójstwo
trans_list: Femizid
sense:
(kryminologia, kryminologiczny) zabójstwo kobiety lub dziewczynki z powodu jej płci, morderstwo motywowane mizoginią lub przemoc wobec kobiet o charakterze śmiertelnym


lexentry: pol/kobra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra
trans_list: Kobra
sense:
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;


lexentry: pol/kobra_indyjska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobra indyjska
trans_list: Brillenschlange
sense:
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Naja naja Linnaeus, gatunek jadowitego węża z rodziny zdradnicowatych, występujący w Azji;


lexentry: pol/kobuwirus__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kobuwirus
trans_list: Kobuvirus
sense:
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Kobuvirus, wirus z rodziny pikornawirusów wywołujący biegunki u ludzi i zwierząt


lexentry: pol/koc__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koc
trans_list: Decke | Wolldecke
sense:
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem


lexentry: pol/kocie_oczko__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocie oczko
trans_list: Katzenauge
sense:
(motoryzacja) sygnalizator odblaskowy wmontowywany w nawierzchnię drogi jako uzupełnienie znaków poziomych


lexentry: pol/kocimiętka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kocimiętka
trans_list: Katzenminze
sense:
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;


lexentry: pol/koczownik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koczownik
trans_list: Nomade
sense:
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce


lexentry: pol/kod_QR__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod QR
trans_list: QR-Code
sense:
(informatyka, informatyczny) dwuwymiarowy, matrycowy kod prezentujący dane w postaci czarno-białych kwadratów;


lexentry: pol/kod_genetyczny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod genetyczny
trans_list: genetischer Code
sense:
(genetyka) system reguł, według których informacja zapisana w DNA lub RNA zostaje przetłumaczona na sekwencję aminokwasów tworzących białka


lexentry: pol/kod_kreskowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod kreskowy
trans_list: Strichcode | Barcode | Balkencode
sense:
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;


lexentry: pol/kod_źródłowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kod źródłowy
trans_list: Quelltext | Quellcode
sense:
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;


lexentry: pol/koda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koda
trans_list: Abschluss
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów


lexentry: pol/kodeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeina
trans_list: Kodein
sense:
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;


lexentry: pol/kodek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodek
trans_list: Codec
sense:
(informatyka, informatyczny) urządzenie lub program komputerowy zdolny do kompresji i dekompresji sygnału lub strumienia danych;


lexentry: pol/kodeks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks
trans_list: Gesetzbuch
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;


lexentry: pol/kodeks_karny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks karny
trans_list: Strafgesetzbuch
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju


lexentry: pol/kodeks_pracy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodeks pracy
trans_list: Arbeitsgesetz
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednolity zbiór przepisów regulujących zatrudnienie i pracę;


lexentry: pol/kodyfikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kodyfikacja
trans_list: Kodifikation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;


lexentry: pol/kofeina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofeina
trans_list: Koffein | Coffein
sense:
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;


lexentry: pol/kofta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kofta
trans_list: Köfte
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej


lexentry: pol/kogel-mogel__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogel-mogel
trans_list: Goggelmoggel
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast;


lexentry: pol/kogeneracja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kogeneracja
trans_list: Kraft-Wärme-Kopplung
sense:
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni


lexentry: pol/kognitywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kognitywny
trans_list: kognitiv
sense:
taki, który zajmuje się poznaniem świata lub badaniem procesów poznawczych, dotyczy takiego poznania, ma z nim związek


lexentry: pol/kogut__rzeczownik__2
sense_num: 02
written_rep: kogut
trans_list: Blaulicht
sense:
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) migająca lampa sygnalizacyjna, która jest umieszczana m.in. na pojazdach uprzywilejowanych


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: Kohabitation
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne;


lexentry: pol/kohabitacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohabitacja
trans_list: Kohabitation
sense:
(socjologia, socjologiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wspólne zamieszkanie, współmieszkanie, nieformalne wspólne życie;


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: Zusammenhalt
sense:
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) siła wzajemnego przyciągania się cząsteczek tej samej substancji


lexentry: pol/kohezja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohezja
trans_list: Zusammenhalt
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) właściwość tekstu polegająca na tym, że jego części są ze sobą logicznie i formalnie powiązane za pomocą różnych środków językowych


lexentry: pol/kohorta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kohorta
trans_list: Kohorte
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;


lexentry: pol/koka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koka
trans_list: Cocablatt
sense:
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę


lexentry: pol/kokaina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokaina
trans_list: Kokain
sense:
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;


lexentry: pol/kokoryczka_wielokwiatowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokoryczka wielokwiatowa
trans_list: Vielblütige Weißwurz
sense:
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;


lexentry: pol/kokos_właściwy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kokos właściwy
trans_list: Kokosnusspalme | Kokospalme
sense:
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cocos nucifera L., gatunek palmy z rodziny arekowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju kokos;


lexentry: pol/koktajl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koktajl
trans_list: Cocktail
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;


lexentry: pol/kolaborant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborant
trans_list: Kollaborateur | Quisling
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolaborantka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolaborantka
trans_list: Kollaborateurin
sense:
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną


lexentry: pol/kolagen__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolagen
trans_list: Kollagen
sense:
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;


lexentry: pol/kolano__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolano
trans_list: Knie
sense:
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;


lexentry: pol/kolchicyna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolchicyna
trans_list: Colchicin
sense:
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;


lexentry: pol/kolczuga__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolczuga
trans_list: Kettenpanzer | Ringelpanzer
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;


lexentry: pol/kolej_linowa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej linowa
trans_list: Pendelbahn
sense:
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;


lexentry: pol/kolej_zębata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej zębata
trans_list: Zahnradbahn
sense:
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;


lexentry: pol/kolej_żelazna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolej żelazna
trans_list: Eisenbahn
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (kolejnictwo) pierwotna forma kolei, czyli system przewozu oparty na torach z żelaza i pojazdach poruszających się po nich;


lexentry: pol/kolejka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka
trans_list: Schmalspurbahn
sense:
(potocznie, potoczny) lokalny środek transportu obsługiwany przez wagony, np. kolej podmiejska, metro, kolejka górska, kolejka linowa, kolejka wąskotorowa


lexentry: pol/kolejka_górska__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejka górska
trans_list: Achterbahn
sense:
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: Reihe
sense:
(informatyka, informatyczny) automatycznie szeregować zadania w kolejkę, potencjalnie nadając im priorytet


lexentry: pol/kolejkować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejkować
trans_list: Reihe
sense:
(potocznie, potoczny) (neologizm) czekać przesadnie długo w kolejce na popularne wydarzenie, socjalizując się przy tym z innymi oczekującymi


lexentry: pol/kolejność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolejność
trans_list: Reihenfolge | Folge
sense:
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy


lexentry: pol/kolekcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolekcja
trans_list: Sammlung
sense:
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)


lexentry: pol/kolektywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizm
trans_list: Kollektivismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;


lexentry: pol/kolektywizować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolektywizować
trans_list: kollektivieren
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidować indywidualną własność środków produkcji (głównie gospodarstw rolnych) i przekształcać ją we własność wspólną, zarządzaną przez spółdzielnie lub przedsiębiorstwa państwowe


lexentry: pol/kolendra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolendra
trans_list: Koriander
sense:
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;


lexentry: pol/koliberek_hawański__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koliberek hawański
trans_list: Bienenelfe
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych;


lexentry: pol/kolmatacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolmatacja
trans_list: Anschlämmen | Flutdüngung | Kolmatage | Kolmatieren
sense:
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę


lexentry: pol/kolodium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolodium
trans_list: Kollodium
sense:
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór nitrocelulozy w mieszaninie alkoholu i eteru, po rozlaniu szybko schnący oraz tworzący bezbarwną warstewkę, o wielu zastosowaniach, np. jako opatrunek, klej albo lakier


lexentry: pol/kolofon__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolofon
trans_list: Kolophon
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) formuła umieszczona na końcu tekstu z tytułem dzieła, datą i miejscem powstania, imieniem pisarza, czasem jego funkcją i pochodzeniem;


lexentry: pol/koloid__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloid
trans_list: Kolloid
sense:
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej


lexentry: pol/kolokacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolokacja
trans_list: Kollokation
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: Kolonie
sense:
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;


lexentry: pol/kolonia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonia
trans_list: Kolonie
sense:
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;


lexentry: pol/kolonialistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonialistyczny
trans_list: kolonialistisch
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z kolonializmem, dotyczący kolonializmu lub kolonialistów


lexentry: pol/kolonializm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonializm
trans_list: Kolonialismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;


lexentry: pol/kolonie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonie
trans_list: Lager | Kolonie
sense:
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;


lexentry: pol/kolonoskop__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskop
trans_list: Kolonoskop | Koloskop
sense:
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;


lexentry: pol/kolonoskopia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolonoskopia
trans_list: Koloskopie | Darmspiegelung
sense:
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;


lexentry: pol/koloratka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratka
trans_list: Halskragen
sense:
(krawiectwo) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich;


lexentry: pol/koloratura__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koloratura
trans_list: Koloratur
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi


lexentry: pol/kolos_na_glinianych_nogach__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolos na glinianych nogach
trans_list: Koloss auf tönernen Füßen
sense:
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) coś pozornie wielkiego, potężnego, silnego, a w rzeczywistości opartego na słabych podstawach, często bliskiego załamania, upadku


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: Columbarium | Kolumbarium
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;


lexentry: pol/kolumbarium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumbarium
trans_list: Kolumbarium
sense:
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych


lexentry: pol/kolumna__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolumna
trans_list: Säule | Kolonne
sense:
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;


lexentry: pol/kolęda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kolęda
trans_list: Weihnachtslied
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;


lexentry: pol/komandor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komandor
trans_list: Kapitän zur See
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi;


lexentry: pol/komar__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar
trans_list: Mücke | Moskito | Stechmücke
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;


lexentry: pol/komar_egipski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar egipski
trans_list: Ägyptische Tigermücke
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aedes aegypti L., gatunek owada z rodziny komarowatych odpowiedzialny za roznoszenie licznych chorób wirusowych;


lexentry: pol/komar_tygrysi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komar tygrysi
trans_list: Tigermücke
sense:
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Aedes albopictus Skuse, gatunek inwazyjnego owada z rodziny komarowatych;


lexentry: pol/komat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komat
trans_list: Beistrich
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby;


lexentry: pol/kombinatoryka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombinatoryka
trans_list: Kombinatorik
sense:
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;


lexentry: pol/kombu__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombu
trans_list: Kombu
sense:
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;


lexentry: pol/kombucza__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kombucza
trans_list: Kombucha
sense:
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany;


lexentry: pol/komedia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komedia
trans_list: Komödie | Lustspiel
sense:
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;


lexentry: pol/komediodramat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komediodramat
trans_list: Dramedy | Comedy-Drama | Comedydrama
sense:
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;


lexentry: pol/komedogenny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: komedogenny
trans_list: komedogen
sense:
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników


lexentry: pol/komenda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komenda
trans_list: Kommando
sense:
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.


lexentry: pol/komensalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komensalizm
trans_list: Kommensalismus
sense:
(ekologia, ekologiczny) typ współżycia między dwoma gatunkami, w którym jeden czerpie korzyści nie przynosząc korzyści ani szkody drugiemu


lexentry: pol/kometa__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kometa
trans_list: Komet | Schweifstern
sense:
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;


lexentry: pol/komiks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiks
trans_list: Comic
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na historię;


lexentry: pol/kominek__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominek
trans_list: Kamin
sense:
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;


lexentry: pol/kominiarka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kominiarka
trans_list: Sturmhaube | Balaklava | Skimütze
sense:
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy


lexentry: pol/komisja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komisja
trans_list: Kommission | Ausschuss
sense:
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;


lexentry: pol/komitet_centralny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komitet centralny
trans_list: Zentralkomitee
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych;


lexentry: pol/komiwojażer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komiwojażer
trans_list: Handlungsreisender
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi


lexentry: pol/komora__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komora
trans_list: Zimmer
sense:
(wojskowość, wojskowy) tylna część przewodu lufy lub otwór w bębnie rewolwerowym, w której umieszcza się nabój;


lexentry: pol/komornik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komornik
trans_list: Gerichtsvollzieher
sense:
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego


lexentry: pol/kompaktowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompaktowy
trans_list: CD-
sense:
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odnoszący się do kompaktu (CD)


lexentry: pol/kompania__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompania
trans_list: Kompanie
sense:
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;


lexentry: pol/komparatystyka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komparatystyka
trans_list: Komparatistik
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki, zajmująca się badaniami porównawczymi – ustalaniem zależności, pokrewieństw, analogii;


lexentry: pol/kompas__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompas
trans_list: Kompass
sense:
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: Kompensation
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami


lexentry: pol/kompensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompensacja
trans_list: Kompensation
sense:
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego


lexentry: pol/kompilować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompilować
trans_list: kompilieren
sense:
(informatyka, informatyczny) przetwarzać kod źródłowy programu (napisany w języku programowania wysokiego poziomu) na kod wykonywalny lub pośredni, który może zostać uruchomiony przez komputer; posługiwać się kompilatorem


lexentry: pol/kompleks_Elektry__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks Elektry
trans_list: Elektrakomplex
sense:
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki;


lexentry: pol/kompleks__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks
trans_list: Komplex
sense:
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;


lexentry: pol/kompleks_niższości__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleks niższości
trans_list: Minderwertigkeitskomplex
sense:
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;


lexentry: pol/kompleksowy__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: kompleksowy
trans_list: komplex
sense:
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (budownictwo) tworzący kompleks, należący do kompleksu


lexentry: pol/komplementariusz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komplementariusz
trans_list: Komplementär
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli


lexentry: pol/kompost__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompost
trans_list: Kompost
sense:
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)


lexentry: pol/kompresja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompresja
trans_list: Verdichtung
sense:
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;


lexentry: pol/kompromis__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kompromis
trans_list: Kompromiss
sense:
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;


lexentry: pol/komputer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer
trans_list: Computer | Rechner
sense:
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;


lexentry: pol/komputer_kwantowy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer kwantowy
trans_list: Quantencomputer
sense:
komputer wykorzystujący zasady mechaniki kwantowej do wykonywania niektórych rodzajów obliczeń znacznie szybciej niż konwencjonalne komputery;


lexentry: pol/komputer_osobisty__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer osobisty
trans_list: Personalcomputer
sense:
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;


lexentry: pol/komputer_stacjonarny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komputer stacjonarny
trans_list: Desktop-Computer
sense:
(informatyka, informatyczny) (elektronika, elektroniczny) mikrokomputer mieszczący się w obrębie stołu nieprzeznaczony do ciągłego przemieszczania;


lexentry: pol/komturia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komturia
trans_list: Kommende
sense:
(historia, historyczny, historycznie) jednostka terytorialna zakonów rycerskich zarządzana przez komtura;


lexentry: pol/komunikacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikacja
trans_list: Kommunikation | Verkehr
sense:
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;


lexentry: pol/komunikator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunikator
trans_list: Kommunikationsprogramm
sense:
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami;


lexentry: pol/komunitaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunitaryzm
trans_list: Kommunitarismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka;


lexentry: pol/komunizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komunizm
trans_list: Kommunismus
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;


lexentry: pol/komórka_macierzysta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: komórka macierzysta
trans_list: Stammzelle | Mutterzelle
sense:
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna


lexentry: pol/koncert_życzeń__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncert życzeń
trans_list: Wunschkonzert
sense:
audycja telewizyjna bądź radiowa, podczas której przekazywane są nadesłane życzenia dla solenizantów, jubilatów itp. przeplatane piosenkami


lexentry: pol/koncertmistrz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncertmistrz
trans_list: Konzertmeister
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek


lexentry: pol/koncyliacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncyliacja
trans_list: Ausgleich
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) metoda rozwiązywania sporów międzynarodowych przy pomocy komisji pojednawczej


lexentry: pol/koncyliaryzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koncyliaryzm
trans_list: Konziliarismus
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem;


lexentry: pol/kondemnacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondemnacja
trans_list: Kondemnation
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) uznanie statku za niezdolny do żeglugi i niewart naprawy


lexentry: pol/kondensacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensacja
trans_list: Kondensationsreaktion
sense:
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego


lexentry: pol/kondensator__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondensator
trans_list: Kondensator
sense:
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;


lexentry: pol/kondolencje__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondolencje
trans_list: Kondolenz | Beileid
sense:
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę


lexentry: pol/kondor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor
trans_list: Kondor
sense:
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny


lexentry: pol/kondor_kalifornijski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor kalifornijski
trans_list: Kalifornien-Kondor
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Gymnogyps californianus Shaw, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_królewski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor królewski
trans_list: Königsgeier
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Sarcoramphus papa Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych;


lexentry: pol/kondor_olbrzymi__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondor olbrzymi
trans_list: Andenkondor
sense:
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Vultur gryphus Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występujący w Andach;


lexentry: pol/kondotier__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kondotier
trans_list: Condottiere
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym


lexentry: pol/konduktor__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konduktor
trans_list: Schaffner
sense:
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);


lexentry: pol/konetabl__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konetabl
trans_list: Konnetabel
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w średniowiecznej i renesansowej Francji: tytuł naczelnego wodza królewskich wojsk;


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: Konföderation
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Polsce związek szlachty zawierany dla osiągnięcia doraźnych celów;


lexentry: pol/konfederacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfederacja
trans_list: Konföderation | Staatenbund
sense:
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania


lexentry: pol/konferansjer__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konferansjer
trans_list: Ansager
sense:
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność;


lexentry: pol/konfetti__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfetti
trans_list: Konfetti
sense:
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy;


lexentry: pol/konfirmacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfirmacja
trans_list: Konfirmation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora;


lexentry: pol/konfiskata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfiskata
trans_list: Konfiszierung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: Konformist
sense:
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel protestantów angielskich, którzy w r. 1662 zadeklarowali lojalność wobec ustroju episkopalnego państwowego Kościoła anglikańskiego


lexentry: pol/konformista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformista
trans_list: Konformist
sense:
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistka
trans_list: angepasst
sense:
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konformistyczny
trans_list: konformistisch
sense:
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie


lexentry: pol/konformizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konformizm
trans_list: Konformismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;


lexentry: pol/konfrater__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfrater
trans_list: Bruder
sense:
(przestarzałe, przestarzały) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) współbrat (w zakonie, stanie duchownym)


lexentry: pol/konfraternia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfraternia
trans_list: Bruderschaft
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat


lexentry: pol/konfrontacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfrontacja
trans_list: Gegenüberstellung
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednoczesne stawienie się świadków lub świadków i oskarżonego w celu oceny sprzeczności w zeznaniach


lexentry: pol/konfucjanizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konfucjanizm
trans_list: Konfuzianismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;


lexentry: pol/kongestia__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongestia
trans_list: Stau
sense:
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: Konglomerat
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) koncern, grupujący przedsiębiorstwa o najróżniejszym profilu produkcji bez żadnej trwałej zasady doboru


lexentry: pol/konglomerat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konglomerat
trans_list: Konglomerat
sense:
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;


lexentry: pol/kongregacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kongregacja
trans_list: Kongregation
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu


lexentry: pol/koniec_świata__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniec świata
trans_list: Weltuntergang
sense:
chwila, w której zostanie zniszczona Ziemia, zginą wszyscy ludzie; w chrześcijaństwie i innych religiach: Sąd Ostateczny;


lexentry: pol/konik__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik
trans_list: -e
sense:
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów


lexentry: pol/konik_morski__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik morski
trans_list: Seepferdchen
sense:
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;


lexentry: pol/konik_polny__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konik polny
trans_list: Heuschrecke
sense:
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;


lexentry: pol/koniuszy__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: koniuszy
trans_list: Adjutant
sense:
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;


lexentry: pol/konkatedra__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatedra
trans_list: Konkathedrale
sense:
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji


lexentry: pol/konkatenacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkatenacja
trans_list: Konkatenation
sense:
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) powtarzanie i rozwijanie w kolejnym zdaniu, wersie itp. wyrazu lub wyrażenia, którym się kończy poprzednie zdanie, wers;


lexentry: pol/konkluzja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkluzja
trans_list: Folgerung
sense:
(historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: Konkordanz
sense:
(genetyka) prawdopodobieństwo, że para osobników będzie miała tę samą cechę fenotypową, zakładając, że jedna z tych osób ma tę cechę


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: Konkordanz
sense:
(geologia, geologiczny) zgodność wzajemnego stosunku stykających się ze sobą 2 warstw skał osadowych


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: Konkordanz
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) (informatyka, informatyczny) wystąpienie szukanej frazy lub słowa w tekście, ich zestawie lub korpusie językowym z dodatkowym krótkim kontekstem, też: zbiór takich wystąpień


lexentry: pol/konkordancja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordancja
trans_list: Konkordanz
sense:
alfabetyczny spis wyrazów, zdań, znaków, symboli lub motywów znajdujących się w jakimś dziele literackim lub zbiorze dokumentów czy ksiąg;


lexentry: pol/konkordat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkordat
trans_list: Konkordat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;


lexentry: pol/konkrecja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkrecja
trans_list: Konkretion
sense:
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający;


lexentry: pol/konkubent__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubent
trans_list: Lebensgefährte
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna żyjący z kobietą bez oficjalnego zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubina__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubina
trans_list: Konkubine
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego


lexentry: pol/konkubinat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkubinat
trans_list: Konkubinat
sense:
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;


lexentry: pol/konkurencja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurencja
trans_list: Konkurrenz
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży


lexentry: pol/konkurs__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkurs
trans_list: Wettbewerb
sense:
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony


lexentry: pol/konkwistador__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konkwistador
trans_list: Konquistador
sense:
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.


lexentry: pol/konnica__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konnica
trans_list: Kavallerie
sense:
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych


lexentry: pol/konopie__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konopie
trans_list: Hanf
sense:
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;


lexentry: pol/konsekwencjalizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwencjalizm
trans_list: Konsequentialismus
sense:
(filozofia, filozoficzny) teoria etyczna, zgodnie z którą czyny należy oceniać po ich konsekwencjach;


lexentry: pol/konsekwentny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konsekwentny
trans_list: beharrlich
sense:
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany


lexentry: pol/konserwacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwacja
trans_list: Erhaltung | Wartung | Konservieren
sense:
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;


lexentry: pol/konserwant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwant
trans_list: Konservierungsmittel | Konservierungsstoff
sense:
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;


lexentry: pol/konserwatorium__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatorium
trans_list: Konservatorium
sense:
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uczelnia wyższa specjalizująca się w edukacji muzycznej i artystycznej


lexentry: pol/konserwatywny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatywny
trans_list: konservativ
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów


lexentry: pol/konserwatyzm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konserwatyzm
trans_list: Konservatismus | Konservativismus
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)


lexentry: pol/konsola__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsola
trans_list: Spielkonsole
sense:
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;


lexentry: pol/konsolacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsolacja
trans_list: Konsoletion
sense:
(psychologia, psychologiczny) akt lub proces pocieszania kogoś, przynoszenia ukojenia i podnoszenia na duchu


lexentry: pol/konsoleta__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsoleta
trans_list: Spielkonsole
sense:
(technologia, technika, techniczny) stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku;


lexentry: pol/konsonant__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsonant
trans_list: konsonantisch
sense:
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy


lexentry: pol/konstantynopolitańczykowianeczka__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstantynopolitańczykowianeczka
trans_list: jung Bewohnerin von Konstantinopel
sense:
sztucznie utworzone słowo, mające być w zamierzeniu najdłuższym wyrazem polskim i oznaczające rzekomo: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł)


lexentry: pol/konsternacja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsternacja
trans_list: Bestürzung
sense:
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji


lexentry: pol/konstrukcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstrukcja
trans_list: Konstruktion
sense:
(matematyka, matematyczny) metoda wykreślania figur geometrycznych określonym sposobem, określonymi przyrządami


lexentry: pol/konstruktywistyczny__przymiotnik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywistyczny
trans_list: konstruktivistisch
sense:
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem


lexentry: pol/konstruktywizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstruktywizm
trans_list: Konstruktivismus
sense:
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: Konstitution | Verfassung
sense:
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;


lexentry: pol/konstytucja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucja
trans_list: Verfassung | Konstitution | Grundgesetz
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;


lexentry: pol/konstytucjonalista__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucjonalista
trans_list: Verfassungsrechtler | Staatsrechtler
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym


lexentry: pol/konstytucyjność__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytucyjność
trans_list: Verfassungmäßigkeit
sense:
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą


lexentry: pol/konstytuować__czasownik__1
sense_num: 01
written_rep: konstytuować
trans_list: Form annehmen
sense:
(książkowy) lub (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powoływać do istnienia (np. organizację), nadając ramy prawne lub organizacyjne; ustanawiać, tworzyć


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: Konsul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: Konsul
sense:
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;


lexentry: pol/konsul__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsul
trans_list: Konsul
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;


lexentry: pol/konsulat__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsulat
trans_list: Konsulat
sense:
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;


lexentry: pol/konsumpcja__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcja
trans_list: Verbrauch | Konsum
sense:
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie


lexentry: pol/konsumpcjonizm__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsumpcjonizm
trans_list: Konsumismus
sense:
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: Konsistorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: Konsistorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła


lexentry: pol/konsystorz__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konsystorz
trans_list: Konsistorium
sense:
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża


lexentry: pol/kontekst__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontekst
trans_list: Zusammenhang | Kontext
sense:
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń


lexentry: pol/kontener__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontener
trans_list: Container
sense:
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: Konto
sense:
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;


lexentry: pol/konto__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: konto
trans_list: Konto
sense:
(informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów


lexentry: pol/kontrabanda__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrabanda
trans_list: Konterbande | Schmuggelware
sense:
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;


lexentry: pol/kontradmirał__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontradmirał
trans_list: Flottekapitän
sense:
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;


lexentry: pol/kontrapunkt__rzeczownik__1
sense_num: 01
written_rep: kontrapunkt
trans_list: Kontrapunkt
sense:
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika stosowana w muzyce polegająca na prowadzeniu kilku linii melodycznych, które są ze sobą zharmonizowane;


