ek ɛk suffix
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego t

fagia ˈfaɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem phagie

filia ˈfʲilʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś philie

gamia suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się gamie

grafia suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją graphie

izm ism̥ suffix
-izm, -yzm → przyrostek tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami isme

log lɔk suffix
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką logue

logia ˈlɔɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką logie

nim suffix
… wskazująca, że słowo jest nazwą nyme

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną tomie

A-dur ˈa‿dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami); la majeur

AA a‿ˈː acronym
= Anonimowi Alkoholicy; AA

ABC a‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ n
podstawy czegoś abc

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy; ABS

AIDS ɛjts n
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej; SIDA

Aare pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu; Aar

Aaron aˈːrɔ̃n pn
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza; Aaron
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego; Aaron

Abadan aˈbadãn pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie; Abadan

Abchaz ˈapxas n
mieszkaniec Abchazji Abkhaze

Abchazja apˈxazʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji; Abkhazie

Abchazka apˈxaska n
mieszkanka Abchazji Abkhazie

Abdon ˈabdɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Abdon

Abel ˈabɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Abel

Aberdeen pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania); Aberdeen

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej; Abidjan

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii; Aborigène

Abraham abˈraxãm pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; Abraham
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Abraham

Abruzja abˈruzʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim; Abruzzes

Abudża aˈbuʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii; Abuja

Abwehra abˈvɛra pn
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej; Abwehr

Acapulco pn
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku; Acapulco Acapulco de Juárez

Achaja aˈxaja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Grecji; Achaïe

Adam ˈadãm pn
imię męskie; Adam

Adamawa ˌadãˈmava pn
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce; Adamaoua

Adela aˈdɛla pn
imię żeńskie; Adèle

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii; Adélaïde
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego; Adélaïde

Adolf ˈadɔlf pn
imię męskie; Adolphe

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty; Adonis

Adrian ˈadrʲjãn pn
imię męskie; Adrien

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
(zobacz) Morze Adriatyckie Adriatique

Adygeja pn
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop Adyguée

Adygejsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei; Adygueïsk

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu; Afghanistan

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Afganistanu Afghan

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego Afro-Américain

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
(mitologia grecka) bogini miłości; Aphrodite
imię żeńskie; Aphrodite

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty; Aphrodisias

Afryka ˈafrɨka pn
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi; Afrique

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu; Afrique du Nord

Afryka Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu; Afrique de l'Est

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Afryki Africain

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
mieszkanka Afryki Africaine

Agata aˈɡata pn
imię żeńskie; Agathe

Aggeusz pn
(biblijny) Księga Aggeusza; Aggée
imię męskie pochodzenia biblijnego; Aggée

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
imię żeńskie; Agnès

Aimée n
francuskie imię żeńskie Aimée

Aj pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo w środkowym Izraelu; Aï
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim; Aï
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Aÿ

Akadia aˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej; Acadie

Akra ˈakra pn
(geografia, geograficzny) stolica Ghany; Accra

Akwin pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum; Aquin

Akwinata pn
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego; Aquinate

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) region w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux; Aquitaine

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią; Aix-la-Chapelle

Al-Falludża pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku; Falloujah

Al-Quds pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabska nazwa Jerozolimy al Quds

Alabama ˌalaˈbãma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Alabama

Aladyn aˈladɨ̃n pn
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”; Aladin

Albania alˈbãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie; Albanie

Albanka alˈbãŋka n
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii Albanaise

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii Albanais

Albert ˈalbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Albert

Alberta alˈbɛrta pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Alberta

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie; Aldébaran

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Alexandre

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego; Alexandrie

Aleksja aˈlɛksʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Alessia

Aleksy aˈlɛksɨ pn
imię męskie; Alexis

Alemania pn
(geografia, geograficzny) środkowa, niemieckojęzyczna część Szwajcarii; Suisse alémanique

Aleppo pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego; Alep
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1) Alep

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Alphonse

Alfred ˈalfrɛt pn
imię męskie; Alfred

Alghero pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari; Alghero

Algier ˈalʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) stolica Algierii; Alger

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
obywatel Algierii Algérien

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze; Algérie

Algierka alʲˈɟɛrka n
obywatelka Algierii Algérienne

Algol ˈalɡɔl n
(astronomia, astronomiczny) Beta Persei, gwiazda podwójna w gwiazdozbiorze Perseusza; Algol

Alicante pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii; Alicante

Allah ˈalːax pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie; Allah

Alpy ˈalpɨ pn
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia; Alpes

Alpy Apuańskie pn
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów; Alpes apuanes

Alpy Bawarskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych; Alpes bavaroises

Alpy Berneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii; Alpes bernoises

Alpy Centralne pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich; Alpes orientales centrales

Alpy Delfinackie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich we Francji; Alpes du Dauphiné

Alpy Fryburskie pn
(geografia, geograficzny) grupa górska w Schweizer Voralpen, części Alp Zachodnich; Alpes fribourgeoises Préalpes fribourgeoises

Alpy Glarneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri; Alpes glaronaises

Alpy Graickie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch; Alpes graies Alpes grées

Alpy Górnej Prowansji pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Alpes-de-Haute-Provence

Alpy Kotyjskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech; Alpes cottiennes

Alpy Lepontyńskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech; Alpes lépontines

Alpy Liguryjskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich, obejmująca odcinek głównego grzbietu wododziałowego Alp, położona na terenie Włoch oraz Francji; Alpes ligures

Alpy Nadmorskie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Alpes-Maritimes
(geografia, geograficzny) grupa górska, stanowiąca część Alp Zachodnich we Francji i Włoszech; Alpes maritimes

Alpy Pennińskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alp Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii; Alpes pennines Alpes valaisannes

Alpy Prowansalskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego; Alpes de Provence Alpes et Préalpes de Provence

Alpy Retyckie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ; Alpes rhétiques

Alpy Urneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich; Alpes uranaises

Alpy Wysokie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Hautes-Alpes

Alpy Zachodnie pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część Alp, położona na terenie Francji, Włoch, Szwajcarii i Monako; Alpes occidentales

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem; Alsace

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu Alsacien

Alzatka alˈzatka n
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu Alsacienne

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Amadeus

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej; Amazone

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
imię męskie; Ambroise

American Staffordshire terrier n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull; American Staffordshire terrier

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; Amérique
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki Amérique

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; Amérique du Sud

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej; Amérique du Nord

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego lub portugalskiego; Amérique latine

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej; Amérique centrale

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Ameryki – kontynentu Américain

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
obywatelka Stanów Zjednoczonych Américaine

Amman ˈãmːãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii; Amman

Amon ˈãmɔ̃n pn
bóg egipski; Amon
imię męskie; Amon

Amorgos pn
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy (1.1) Amorgos
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos; Amorgos

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii; Amsterdam

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji; Amou-Daria

Amur ˈãmur pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji; Amour

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
imię żeńskie; Anastasia

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej; Anatolie

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii Andalousie

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Andaluzji Andalou

Andegawenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary; Anjou

Andora ãnˈdɔra pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią; Andorre

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Andory Andorran

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Andromède
imię żeńskie; Andromède

Andruszowo pn
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu; Androussovo

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
imię męskie; André

Andy ˈãndɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej; Andes Cordillère des Andes

Aneta ãˈnɛta pn
polskie imię żeńskie; Annette

Angelika ˌãŋɡɛˈlʲika pn
imię żeńskie; Angélique

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
kobieta narodowości angielskiej Anglaise

Angl n
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię; Angle

Anglia ˈãŋɡlʲja n
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii; (potocznie, potoczny) utożsamiana ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; Angleterre

Anglik ˈãŋɡlʲik n
mężczyzna narodowości angielskiej Anglais

Angola ãŋˈɡɔla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Angola

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
obywatel Angoli Angolais

Angolka ãŋˈɡɔlka n
obywatelka Angoli Angolaise

Anguilla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim; Anguilla

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie; angélus

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin; ange gardien

Ankara ãŋˈkara pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji; Ankara

Ankona pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Ancône

Annamaria ˌãnːãˈmarʲja pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Annamária

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru; Antananarivo

Antares ãnˈtarɛs pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona; Antarès

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy; Antarctique

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's; Antigua-et-Barbuda

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Antoine

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
imię żeńskie; Antonia

Antonin pn
imię męskie Antonin

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Antonine

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Anvers

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne; Antilles néerlandaises

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
imię męskie; Anseaume Anselme

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego; Apéliote

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech; Apennins

Apulia pn
(geografia, geograficzny) region administracyjny w południowych Włoszech; Pouilles

Arab ˈarap n
mężczyzna wywodzący się z jednego z ponad dwudziestu krajów świata arabskiego; mężczyzna, którego językiem ojczystym jest arabski; Arabe

Arabia aˈrabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu; Arabie

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie; Arabie saoudite

Arabika aˈrabʲika pn
(geografia, geograficzny) masyw górski w Wielkim Kaukazie, położony na terytorium Abchazji; Arabika

Arabka aˈrapka n
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego Arabe

Arabska Republika Egiptu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu République arabe d'Égypte

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii Aragon

Aramejczyk ˌarãˈmɛjʧ̑ɨk n
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.; Araméen

Arbela arˈbɛla pn
(geografia, geograficzny) miasto w Iraku; Erbil

Archimedes ˌarçĩˈmɛdɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk; Archimède

Ardeny pn
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu; Ardennes

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Argentine

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
obywatelka Argentyny Argentine

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Argentyny Argentin

Argolida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos; Argolide

Argonny pn
(geografia, geograficzny) pasmo wzgórz w północno-wschodniej Francji, stanowiące wschodnią granicę Basenu Paryskiego; Argonne

Argowia pn
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii Argovie

Aria ˈarʲja n
(antropologia, antropologiczny) zwykle w lm: członek starożytnych koczowniczych plemion pasterskich mówiących dialektami indoeuropejskimi, które w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwały Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii; Aryen

Ariadna arʲˈjadna pn
imię żeńskie; Arianne

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Arizona

Arka Przymierza pn
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu; Arche d'Alliance

Arkadia arˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim Arcadie

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Arcadius

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Arkansas

Arktyka ˈarktɨka pn
(geografia, geograficzny) najbliżej na północ wysunięty obszar Ziemi otaczający biegun północny; Arctique

Arleta arˈlɛta pn
imię żeńskie; Arlette

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami Armageddon

Armawir pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem; Armavir

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Arménie

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Armenii Arménien

Armia Czerwona pn
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946; Armée rouge

Armoryka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną; Armorique

Artezja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras; Artois

Aruba aˈruba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Aruba

Arwad pn
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich; Arouad

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki, Aristote

As-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami) la bemol majeur

Asmara asˈmara pn
(geografia, geograficzny) stolica Erytrei; Asmara

Astana aˈstãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu; Astana

Asturia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo Asturies

Asyria aˈsɨrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii; Assyrie

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię; Assyrien

Asyż ˈasɨʃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w regionie Umbria, we Włoszech; Assise

Aszchabad aʃˈxabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu; Achgabat

Atanazy pn
imię męskie; Athanase

Atena aˈtɛ̃na pn
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków; Athéna Athéné

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji; Athènes

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki Atlantique

Attyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem; Attique

Augiasz pn
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa; Augias

August ˈawɡust pn
imię męskie; Auguste

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Augustin

Austerlitz pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach Austerlitz

Australia awˈstralʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski; Australie
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi; Australie

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec, obywatel Australii Australien

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
mieszkanka, obywatelka Australii Australienne

Austrazja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, w VI–VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego królestwa Franków; Austrasie

Austria ˈawstrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Autriche

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
mieszkanka lub obywatelka Austrii Autrichienne

Austriak ˈawstrʲjak n
mieszkaniec lub obywatel Austrii Autrichien

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie; Autriche-Hongrie

Awentyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Aventin

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem Avignon

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku; Azerbaïdjan

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu Azerbaïdjanaise

Azja ˈazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi; Asie

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą; Asie Mineure

Azja Południowo-Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny; Asie du Sud-Est

Azjata aˈzʲjata n
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego Asiatique

Azjatka aˈzʲjatka n
mieszkanka Azji Asiatique

Azory aˈzɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii; Açores

Ałtaj Kruszcowy pn
(geografia, geograficzny) góry w południowo-zachodniej części Ałtaju, na terytorium Kazachstanu i Rosji; Altaï de minerai

Ałtaj Południowy pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowym Ałtaju, na ziemiach Kazachstanu, Rosji i Chin; Altaï méridional

B-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami) si bemol majeur

Bab al-Mandab pn
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód; Bab-el-Mandeb

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
(literacko) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła Baba Yaga

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku; Babylone

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku; Babylonie

Badenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo; Pays de Bade

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec Bade-Wurtemberg

Bagdad ˈbaɡdat pn
(geografia, geograficzny) stolica Iraku; Bagdad Baghdad

Bahamczyk baˈxãmʧ̑ɨk n
obywatel Bahamów Bahaméen

Bahamka baˈxãmka n
obywatelka Bahamów Bahaméenne

Bahamy baˈxãmɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej; Bahamas

Bahrajn ˈbaxrajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manama; Bahreïn Bahrayn

Bahranka baxˈrãŋka n
obywatelka Bahrajnu Bahreïnienne

Bahrańczyk baxˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Bahrajnu Bahreïnien

Baje pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych; Baïes

Bajkonur pn
(geografia, geograficzny) dawny radziecki kosmodrom na terenie Kazachstanu; Baïkonour

Bajonna pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji; Bayonne

Bakczysaraj pn
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie; Bakhtchissaraï

Baku ˈbaku pn
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu; Bakou

Bali pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich; Bali

Balijczyk n
mieszkaniec Bali Balinais

Balijka n
mieszkanka Bali Balinaise

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Gambii; Banjul

Bangi ˈbãŋʲɟi pn
stolica Republiki Środkowoafrykańskiej; Bangui

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii; Bangkok

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace; Bangladesh

Barabasz baˈrabaʃ pn
(biblijny) imię męskie; Barabbas

Baran ˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia; Bélier
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Bélier

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześc. symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw; Agneau de Dieu

Baranówka pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego; Baranivka

Barbados barˈbadɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Barbade

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii; Barcelone

Barnaba barˈnaba pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego; Barnabé

Barnauł pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem; Barnaoul

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
imię męskie; Barthélemy

Basen Akwitański pn
(geografia, geograficzny) nizina w południowo-zachodniej Francji, położona na północ od Pirenejów, a na zachód od Masywu Centralnego; Bassin aquitain Bassin d'Aquitaine

Basen Loary pn
(geografia, geograficzny) nizinna kraina w środkowej Francji, południowa część Basenu Paryskiego Bassin de la Loire

Basen Paryski pn
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji; Bassin parisien

Bask bask n
członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską; Basque

Baszan pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu; Bachân

Bawaria baˈvarʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium; Bavière

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Bâle

Bazylisa pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Basilisse

Bałkany bawˈkãnɨ pn
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego; Balkans

Bałtyka bawˈtɨka pn
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent; Baltica

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
polskie imię żeńskie pochodzenia włoskiego; Béatrice

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich bédouin

Bejrut ˈbɛjrut pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu; Beyrouth

Belg bɛlk n
obywatel Belgii Belge

Belgia ˈbɛlʲɟja n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli; Belgique

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
obywatelka Belgii Belge

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
stolica Serbii; Belgrade

Belize bɛˈlʲizɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Belize

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Benoît

Benewent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2); Bénévent

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia; Benjamin

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Bénin

Beninka bɛ̃ˈɲĩŋka n
obywatelka Beninu Béninoise

Berber ˈbɛrbɛr n
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego; Berbère

Beresteczko pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem; Berestetchko

Bergamo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lombardia; Bergame

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec; Berlin

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina; Berlin Ouest

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2); Bermudes

Bernadeta pn
imię żeńskie Bernadette

Berno ˈbɛrnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii; Berne

Besarabia n
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę; Bessarabie

Beskidy pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych; Beskides

Betesda pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; Bethesda

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny; Bethléem

Bhutan ˈbutãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu; Bhoutan

Bhutanka buˈtãŋka n
obywatelka Bhutanu Bhoutanaise

Bhutańczyk buˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Bhutanu Bhoutanais

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Biélorussie Bélarus

Biały Drin pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego; Drin blanc

Biały Men pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, północny i prawy dopływ Menu; Main blanc

Biblia ˈbʲiblʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga; Bible

Birma ˈbʲirma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Birmanie

Birobidżan pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem; Birobidjan

Bissau ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau; Bissau

Bitynia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska; Bithynie

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł; Byzance

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji; Moyen-Orient Proche-Orient

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca; Gémeaux
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Gémeaux

Boh pn
rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego; Boug méridional Boug oriental

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre; Bolivie

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
obywatel Boliwii Bolivien

Boliwijka ˌbɔlʲiˈvʲijka n
obywatelka Boliwii Bolivienne

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech; Bologne

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach; Bombay Mumbai

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Bonaventure

Bordeaux bɔʁdo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania; Bordeaux

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji; Bosphore

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Boston

Botnik Południowy pn
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku; mer de Botnie

Botnik Północny pn
(geografia, geograficzny) północny basen Zatoki Botnickiej, oddzielony od Botnika Południowego cieśniną Kvarken Północny; baie de Botnie

Botswana bɔtsˈfãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Botswana

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Botswany Botswanais

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; Bosnie

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Bosnie-Herzégovine Bosnie et Herzégovine

Bośniak ˈbɔɕɲak n
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny Bosniaque

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa; Noël

Brabancja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo; Brabant

Brabancja Północna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch; Brabant-Septentrional

Brama Burgundzka pn
(geografia, geograficzny) obniżenie między Wogezami a górami Jura, położone we Francji; Trouée de Belfort

Braszów pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów; ; Brașov

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji; Bratislava Presbourg

Brazylia braˈzɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Brésil

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Brazylii Brésilien

Bregencja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu; Brégence Bregenz Brigance

Brema ˈbrɛ̃ma pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą; Brême

Bretania brɛˈtãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji; Bretagne

Brugia pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia; Bruges

Bruksela bruˈksɛla pn
(geografia, geograficzny) stolica Belgii; Bruxelles

Brunei brũˈnɛji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Brunei

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
imię męskie; Bruno

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego; îles Vierges britanniques

Bryzgowia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem; Brisgau

Bucefał pn
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego; Bucéphale

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
stolica Węgier; Budapest

Budziak pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem; Boudjak

Bugulma pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie; Bougoulma

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii; Bucarest

Burbonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher; Bourbonnais

Burgas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym; Bourgas

Burgundia burˈɡũndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji; Bourgogne

Burgundia-Franche-Comté pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji w środkowo-wschodniej części kraju, graniczący ze Szwajcarią; BFC Bourgogne-Franche-Comté

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce; Burkina Faso

Burkinka burʲˈcĩŋka n
obywatelka Burkiny Faso Burkinabè

Burundi buˈrũndʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Burundi

Bułgar ˈbuwɡar n
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii Bulgare

Bułgaria buwˈɡarʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii; Bulgarie

Bułgarka buwˈɡarka n
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii Bulgare

Bużumbura ˌbuʒũmˈbura pn
(geografia, geograficzny) stolica Burundi; Bujumbura

Byblos pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl; Byblos Jbeil

Byk bɨk pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja Taureau
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Taureau

Bystrzyca pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie; Bistrița

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ Ancienne République Yougoslave de Macédoine

Bóg buk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej; Dieu

Błażej ˈbwaʒɛj pn
imię męskie; Blaise

C-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych) do majeur

COBOL ˈkɔbɔl acronym
(informatyka, informatyczny) język programowania, stworzony pod koniec lat 50. XX wieku, przeznaczony do zastosowań przemysłowo-handlowych; COBOL

Canberra pn
(geografia, geograficzny) stolica Australii; Canberra

Cannes pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu; Cannes

Caracas kaˈrakas pn
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli; Caracas

Carmen ˈkarmɛ̃n pn
imię żeńskie; Carmen

Casablanca pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka Casablanca

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
imię żeńskie; Cécile

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim; Ceylan

Celestyn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Célestin

Celia pn
imię żeńskie; Célia

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Céline

Celius pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem; Cælius

Celt ʦ̑ɛlt n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy Celte

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu; Cerbère

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.; Cérès
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter; Cérès

Ces-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ces (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami) do bemol majeur

Cezarea pn
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego; Césarée

Cezarea Filipowa pn
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei; Césarée de Philippe

Chartum ˈxartũm pn
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu; Khartoum

Chatanga pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, powstaje z połączenia Chety i Kotuja; Khatanga

Chazar ˈxazar n
członek lud koczowniczego pochodzenia tureckiego Khazar

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Chéronée

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Chéronée

Cherubin pn
imię męskie; Chérubin

Chicago pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Chicago

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Chili

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Chile Chilien

Chinka ˈçĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin Chinoise

Chiny ˈçĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Chine

Chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Chin Chinois
osoba narodowości chińskiej; Chinois

Chińska Republika Ludowa ˈçĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin; République populaire de Chine

Chopin pn
nazwisko męskie pochodzenie francuskiego Chopin
nazwisko polskiego kompozytora romantycznego; Chopin
nazwisko żeńskie pochodzenie francuskiego Chopin
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid Chopin

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu; Croatie

Chronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu; Chronos

Chrystus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu; Christ

Cieśnina Gibraltarska pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy; détroit de Gibraltar

Cieśnina Kaletańska pn
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższa część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais; pas de Calais

Cieśnina Piławska pn
(geografia, geograficzny) cieśnina między dwiema częściami Mierzei Wiślanej, łącząca Zalew Wiślany z wodami Morza Bałtyckiego; détroit de Baltiisk

Cieśnina Świętego Bonifacego pn
(geografia, geograficzny) cieśnina na Morzu Śródziemnym oddzielająca Korsykę od Sardynii; bouches de Bonifacio

Cis-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z siedmioma krzyżykami) do dièse majeur

Colargol kɔˈlarɡɔl pn
imię misia z animowanej bajki; Colargol

Cylicja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym; Cilicie

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego; Chypre
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji; Chypre

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Cypru Chypriote

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
obywatelka Cypru Chypriote

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Cyrénaïque

Czarna Afryka ˈʧ̑arna ˈːfrɨka n
(geografia, geograficzny) część Afryki na południe od Sahary, zamieszkiwana w większości przez ludność czarnoskórą Afrique noire

Czarnobyl pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim; Tchernobyl

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy; Monténégro

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
obywatel Czarnogóry Monténégrin

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
mieszkanka Czarnogóry Monténégrine

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry Monténégrin

Czarny Keresz pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rumunii i we wschodnich Węgrzech, wspólnie z Białym Kereszem tworzy Keresz; Criș Noir

Czeboksary pn
miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej Tcheboksary

Czech ʧ̑ɛx n
człowiek narodowości czeskiej, obywatel Czech, mieszkaniec Czech; Tchèque

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej; Tchécoslovaquie

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1); Bohême
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze; Tchéquie

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja n
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Tchétchénie

Czeremchowo pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim; Tcheremkhovo

Czerniowce ʧ̑ɛrʲˈɲɔfʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Tchernivtsi

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji; Croix-Rouge

Czeski Raj pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach ; paradis de Bohême

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech Tchèque

Czo Oju pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach; Cho Oyu

Czyta pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim; Tchita

D-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami) ré majeur

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych ADN

DPK acronym
(medycyna, medyczny) dobra praktyka kliniczna; BPC

DRL acronym
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczny Ruch Lewicy; MGD
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa; RPD

Dafne ˈdafnɛ pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe; Daphné

Dagestan daˈɡɛstãn n
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji; Daghestan Daguestan

Dakar ˈdakar pn
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu; Dakar

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych; Dakota du Sud

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych; Dakota du Nord

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; Extrême Orient

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry; Dalmatie

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
(geografia, geograficzny) stolica Syrii; Damas

Damian ˈdãmʲjãn pn
imię męskie; Damien

Dania ˈdãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze; Danemark

Daniel ˈdãɲɛl pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Daniel

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia staroperskiego; Darius

Dejma pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji (obwód kaliningradzki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły; Deïma

Dekalog dɛˈkalɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie i judaizmie: dziesięć przykazań Bożych; dix commandement décalogue

Delfinat n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina we Francji Dauphiné

Delta Rodanu pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Bouches-du-Rhône

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; République démocratique du Congo République Démocratique du Congo

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce République démocratique de Sao Tomé-et-Principe

Des-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami) ré bemol majeur

Dhaka pn
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu; Dacca Dhaka

Diana ˈdʲjãna pn
imię żeńskie; Dianne

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
greckie imię męskie; Diogène
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników; Diogène

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
(geografia, geograficzny) uchodząca do Morza Czarnego rzeka w Rosji, na Białorusi i na Ukrainie; Dniepr Dniéper

Dodekanez pn
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji; Dodécanèse

Dolina Marny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France; Val-de-Marne

Dolina Oise pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France; Val-d'Oise

Dolna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii; Alam-Austria

Dolna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut; Basse-Bavière

Dolna Frankonia pn
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii; Basse-Franconie

Dolna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona w Słowenii, część Krainy; Basse-Carniole

Dolna Normandia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji; Basse-Normandie

Dolna Saksonia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze; Basse-Saxe

Dolna Tunguzka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju; Toungouska inférieure

Dolny Ren pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est; Bas-Rhin

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
imię męskie; Dominique

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau; Dominique
imię żeńskie; Dominique

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; République dominicaine

Dominikanka ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãnka n
obywatelka Dominikany Dominicaine
obywatelka Dominiki Dominiquaise

Doniec pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu; Donets Severski Donets

Dorota dɔˈrɔta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Dorothée

Drezno ˈdrɛznɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Dresde

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie Voie lactée

Dubaj ˈdubaj pn
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie; Dubaï
(geografia, geograficzny) stolica emiratu (1.1); Dubaï

Duch Święty ˈduç ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej; Saint-Esprit

Dunaj ˈdũnaj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Danube

Dunajec dũˈnajɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły; Dunajec

Dunka ˈdũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii Danoise

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Francji; Dunkerque

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu; Douchanbé

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii Danois

Dwina pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego; Dvina septentrionale

Dzielnica Łacińska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża; Quartier latin

Dzukia pn
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno; Dzūkija

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
(geografia, geograficzny) toponim, stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Algierii; Djemila
imię żeńskie pochodzenia arabskiego Djamila

Dżanin ˈʤ̑ãɲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej; Jénine

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Djibouti
(geografia, geograficzny) stolica Dżibuti (1.1); Djibouti

Dżibutyjczyk n
obywatel Dżibuti Djiboutien

Dżibutyjka ˌʤ̑ʲibuˈtɨjka n
obywatelka Dżibuti Djiboutienne

Dżudda pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym; Djeddah

E-dur ˈɛ‿dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami) mi majeur

EAWG ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ acronym
= Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza CEEA

EBOR ˈɛbɔr acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERD

EBOiR ɛbɔˈir acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERD

EKUZ acronym
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego; CEAM

EPENG acronym
Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej PEER

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych; SEBC

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= Europejski Trybunał Praw Człowieka CEDH

EWG ɛ‿vu‿ˈɟɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza CEEA
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza CEE

Ebro ˈɛbrɔ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii; Èbre

Edfu pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu; Edfou

Edgar ˈɛdɡar pn
imię męskie; Edgar

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji Edirne

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
dawne greckie imię męskie; Éphialtès

Egina ɛˈɟĩna pn
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich; Égine

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Egiptu Égyptien

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
mieszkanka Egiptu Égyptienne

Egipt ˈɛɟipt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze; Égypte

Eklezjastes pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta Ecclésiaste
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta; Ecclésiaste

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Équateur Equateur

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Ekwadoru Équatorien

Elista pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica Republiki Kałmucji; Elista

Elohim pn
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga; Elohim

Elsynor pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Helsingør Elseneur

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Élisabeth

Emerencjana pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego Émérencie

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
imię żeńskie; Émilie Emeline

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech; Émilie-Romagne

Eneasz pn
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym; Énée

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Engelbert

Eos ˈɛɔs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą; Éos

Epir pn
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim; Épire

Ereb ˈɛrɛp pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego; Érèbe

Eris ˈɛrʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199; Éris
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią; Éris

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze; Érythrée

Erzurum pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji; Erzurum

Es-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami) mi bemol majeur

Eskwilin pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie; Esquilin

Estera ɛˈstɛra pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Esther

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Estonie

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej Estonienne

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
obywatel Etiopii Éthiopien

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Éthiopie

Etna pn
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech; Etna

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji Étolie

Etruria ɛˈtrurʲja pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.; Étrurie

Etrusk ˈɛtrusk pn
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e. Étrusque

Etruska ɛˈtruska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e. Étrusque

Eubeja pn
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego; Eubée

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Eufémie

Eufrat ˈɛwfrat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji; Euphrate

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
imię żeńskie; Eugénie

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Eugène

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
grecki matematyk; Euclide

Eurazja ɛwˈrazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję; Eurasie

Europa ɛwˈrɔpa pn
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją; Europe
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona; Europe

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową; Europe de l'Ouest

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie; Europe centrale

Europa Środkowo-Wschodnia ɛwˈrɔpa ˌɕrɔtkɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Europy, obejmujący kraje dawnego bloku socjalistycznego; Europe médiane

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Europy Européen

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
mieszkanka Europy Européenne

Europol ɛwˈrɔpɔl pn
Europejski Urząd Policji, agencja policyjna z siedzibą w Hadze; Europol

Ewa ˈɛva pn
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego; Ève
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Ève

Ewaryst pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Évariste

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie pochodzenia celtyckiego; Eveline Evelynn

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
imię męskie; Esdras

Ezop ˈɛzɔp pn
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej; Ésope

F-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z jednym bemolem) fa majeur

FIFA acronym
= (francuski) Fédération Internationale de Football Association → (sport, sportowy) Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej; FIFA

FSB ɛf‿ɛz‿ˈbɛ acronym
= Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej FSB

Falun ˈfalũn pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Szwecji, Falun

Fatima faˈtʲĩma pn
arabskie imię żeńskie Fatima

Federacja Bośni i Hercegowiny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów; Fédération de Bosnie-et-Herzégovine

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rosji, państwa w Europie i Azji Fédération de Russie

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej République fédérative du Brésil

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii; Phénicie

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji Phénicien

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjãŋka n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji Phénicienne

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
imię męskie; Ferdinand Fernand

Fez fɛs pn
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku; Fez Fès

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Fidji

Fidżyjczyk fʲiˈʤ̑ɨjʧ̑ɨk n
obywatel Fidżi Fidjien

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania; Philadelphie

Filip ˈfʲilʲip pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Philippe

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
obywatelka Filipin Philippine

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Philippines

Filoktet fʲiˈlɔktɛt pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa; Philoctète

Fin fʲĩn n
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii Finlandais Finnois

Finka ˈfʲĩnka n
kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii Finlandaise

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Finlande

Fionia pn
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią; Fionie

Fis-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z sześcioma krzyżykami) fa dièse majeur

Flandria ˈflãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region Belgii; Flandre
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii Flandre

Flandria Wschodnia ˈflãndrʲja ˈfsxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii; Flandre-Orientale

Flandria Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym; Flandre-Occidentale

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Florence

Florentyna n
imię żeńskie Florence Florentine

Fobos ˈfɔbɔs pn
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa; Phobos

Franche-Comté n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowo-wschodniej Francji; Franche Comté de Bourgogne Franche-Comté

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; François

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
imię żeńskie; Françoise

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu; France

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji Français

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji Française

Frankfurt nad Odrą pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia; Francfort-sur-l'Oder

Freja ˈfrɛja pn
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny; Freyja

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
imię męskie; Frédéric

Frygia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska; Phrygie

Fryzja Wschodnia pn
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji; Frise orientale

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu; Fuji

G-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem) sol majeur

G8 acronym
forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję; G8

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie; OGM

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gabon
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) Estuaire de Gabon, wspólne estuarium rzek Komo i Ebe w Gabonie (1.1) Estuaire de Gabon

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
imię męskie; Gabriel

Gad ɡat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba; Gad

Gaja ˈɡaja pn
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi; Gaïa

Gal ɡal n
mieszkaniec starożytnej Galii; Gaulois

Galacja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej; Galatie

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31; galaxie d'Andromède

Galata n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Galacji; Galate

Galia ˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie Gaule

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim; Galicie

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan; Galilée
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja; Galilea

Gambia ˈɡãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gambie

Gandawa ɡãnˈdava pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Gand

Gandhi ˈɡaːn.d̪ʱi pn
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej; Gandhi

Gargantua pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu; Gargantua

Garo n
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący stan Meghalaya w Indiach oraz przygraniczne obszary Bangladeszu; Garo

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji; Garonne

Garuda pn
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach; Garuda

Gaskonia pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji; Gascogne

Gatczyna pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w środkowej części obwodu leningradzkiego; Gatchina

Gaza ˈɡaza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Gaza

Gazańczyk n
obywatel Gazy lub Strefy Gazy gazaoui

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Genève

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
imię żeńskie; Geneviève Ginette

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria; Gênes

Georgia pn
(geografia, geograficzny) jeden ze stanów w USA Géorgie

German ˈɡɛrmãn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Germain

Germania ɡɛrˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna nazwa ziem na wschód od Renu i na północ od Dunaju; Germanie

Germanin n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy; Allemand

Ges-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ges (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami) sol bemol majeur

Ghana ˈɡãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ghana

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego Gibraltar

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
imię męskie; Gilbert

Gioconda pn
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci Joconde

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów; Godzilla

Granatka pn
(literacko) nazwa posiadłości z powieści Balzaka pod tym samym tytułem; Grenadière

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach; Grèce

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji Grecque

Grek ɡrɛk n
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji Grec

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Grenade
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Grenade
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Grenadyn, największa wyspa Grenady (1.1) Grenade

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku; Groenland

Gruzin ˈɡruʑĩn n
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji Géorgien

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji Géorgienne

Gruzja ˈɡruzʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi; Géorgie

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów; Grisons

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
imię męskie; Grégoire

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Guam

Gudźarat pn
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju; Gujarat

Guernsey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Guernesey

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim; Guyane Guyane française

Gujenna pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji; Guyenne

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli; Guadeloupe

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Guatemala

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
obywatel Gwatemali Guatémaltèque

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
obywatelka Gwatemali Guatémaltèque

Gwiazda Poranna ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca étoile du matin

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guinée
(geografia, geograficzny) region w Afryce Zachodniej; Guinée

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau; Guinée-Bissau Guinée-Bissao

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guinée équatoriale

Góra Oliwna pn
(geografia, geograficzny) wzniesienie w Judei w Azji; Mont des Oliviers

Górna Angara pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał; Angara supérieure Haute-Angara

Górna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu; Haute-Autriche

Górna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium; Haute-Bavière

Górna Garonna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Oksytania; Haute-Garonne

Górna Korsyka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) departament francuski leżący w północnej części wyspy Korsyki; Haute-Corse

Górna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Haute-Carniole

Górna Loara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Haute-Loire

Górna Marna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est w dolinie rzeki Marny; Haute-Marne

Górna Normandia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny położony na północy Francji; Haute-Normandie

Górna Sabaudia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Haute-Savoie

Górna Saona pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Burgundia-Franche-Comté.; Haute-Saône

Górny Ren pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est; Haut-Rhin

Górny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech; Haute-Silésie

Górska Szoria pn
(geografia, geograficzny) kraina w azjatyckiej części Rosji, w południowej części obwodu kemerowskiego; Chorie Chorie montagneuse

Góry Albańskie pn
(geografia, geograficzny) pas wzniesień w Kampanii Rzymskiej, na południowy wschód od Rzymu; monts Albains

Góry Baskijskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie; montagnes basques

Góry Betyckie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego, w Hiszpanii; cordillères Bétiques

Góry Gagryjskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie leżące na południu pasma głównego Wielkiego Kaukazu, na północnym wschodzie terytorium Gruzji, przy granicy z Rosją; monts de Gagra

Góry Kambryjskie pn
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii; monts Cambriens

Góry Kantabryjskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej; cordillère Cantabrique monts Cantabriques

Góry Katalońskie pn
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro; Système méditerranéen catalan

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej; Rocheuses Montagnes Rocheuses

Góry Skandynawskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii; Alpes scandinaves Scandes

Góry Sybińskie pn
(geografia, geograficzny) góry w środkowej Rumunii na zachód od rzeki Aluty, część Karpat Południowych; monts Cindrel

Góry Toledańskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na Półwyspie Iberyjskim oddzielający doliny Tagu i Gwadiany; monts de Tolède

Góry Zachodniorumuńskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Karpatach, na terenie Rumunii; Carpates occidentales roumaines

H-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami) si majeur

HIV çif acronym
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS; VIH

Habakuk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Habacuc

Haga ˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii; La Haye

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Haiti Haïtien

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli; Haïti

Haloze pn
(geografia, geograficzny) region Słowenii Haloze

Hana ˈxãna pn
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach Hanaquie

Hannonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Hainaut, kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w większości w obecnej Belgii, jej stołecznym miastem jest Mons; Hainaut

Hanoi ˈxãnɔj pn
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu; Hanoï

Hawaje xaˈvajɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym; Hawaï

Hawr pn
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii; Le Havre

Helena xɛˈlɛ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Hélène

Helwidiusz pn
imię męskie Elvidio

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Herzég-Bosnie

Hermon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu; Hermon

Herod ˈxɛrɔt pn
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego Hérode

Hesja Nadreńska pn
(geografia, geograficzny) kraina w Niemczech, na zachodnim brzegu Renu, przed 1945 rokiem stanowiła część Hesji, obecnie w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat; Hesse rhénane

Hestia ˈxɛstʲja pn
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny; Hestia

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów; Hezbollah

Hieronim çjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Jérôme Gérôme

Himalaje ˌçĩmaˈlajɛ n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi; Himalaya

Hindukusz çĩnˈdukuʃ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie Hindou Kouch Hindu Kush

Hiob çjɔp pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna; Job
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Job

Hiroszima ˌçirɔˈʃʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu; Hiroshima

Hiszpan ˈçiʃpãn n
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii Espagnol

Hiszpania çiʃˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie; Espagne

Hiszpanka çiʃˈpãnka n
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii Espagnole

Hokkaido n
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii; Hokkaido Hokkaïdo

Holandia xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów; Hollande
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Hollande Pays-Bas

Holandia Południowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego; Hollande-Méridionale

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii Hollandais Néerlandais

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii Hollandaise

Holsztyn pn
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech; Holstein

Honduras xɔ̃nˈduras pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Honduras

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim; Hong Kong

Honoriusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Honoré

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Horace

Horeb pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczna biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj; Horeb

Horus ˈxɔrus pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej; Horus

Hugo ˈxuɡɔ pn
imię męskie; Hugues

Humań pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Ouman

Hun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę; Hun

Hurghada pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego; Hurghada

Ibrahim pn
imię męskie pochodzenia arabsko-tureckiego; Ibrahim

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Ildefonse

Indie ˈĩndʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Inde

Indochiny Francuskie pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji; Indochine française

Indoeuropejczyk ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
(językoznawstwo, językoznawczy) członek grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi; Indo-Européen

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie; Indonésie

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Indonezji Indonésien

Ingria pn
kraina historyczna leżąca nad brzegiem Zatoki Fińskiej, na południe od Karelii a na wschód od Estonii, obecnie w granicach administracyjnych Rosji Ingrie

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa; Internet

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85; Io
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa; Io
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza; Io

Irak ˈirak pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Irak Iraq

Irakijka ˌiraˈcijka n
obywatelka Iraku Irakienne

Iran ˈirãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Iran

Iranka iˈrãŋka n
obywatelka Iranu Iranienne

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Iranu Iranien

Irkuck pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii; Irkoutsk

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej Irlandais

Irlandia irˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Irlande

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) część składowa Wielkiej Brytanii; Irlande du Nord

Irlandka irˈlãntka n
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej Irlandaise

Irtysz pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu; Irtych

Isa ˈisa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie Isa Issa

Isfahan isˈfaxãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros Ispahan Isfahan

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii République islamique de Mauritanie

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii Islandais

Islandia isˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy; Islande

Islandka isˈlãntka n
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii Islandaise

Iszym pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtyszu; Ichim

Itaka iˈtaka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu; Ithaque

Izrael izˈraɛl pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów; Israël
(historia, historyczny, historycznie) naród żydowski Israël

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael Israélien

Izraelka ˌizraˈɛlka n
obywatelka Izraela Israélienne

Izydor iˈzɨdɔr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Isidore

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Edwige

Jahwe ˈjaxfɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga; Yahweh

Jakub ˈjakup pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Jacob
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jacques Gemme Gemmes Jaime Jame

Jamajka jãˈmajka n
mieszkanka Jamajki (1.1-2) Jamaïcaine

Jamajka jãˈmajka pn
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1) Jamaïque
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim; Jamaïque

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej; Yamoussoukro

Jan jãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Jean

Jan Kanty pn
polskie, dwuczłonowe imię męskie; Jean-Cantius

Jan Kowalski n
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel Jean Dupont

Janikulum pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz; Janicule

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Japon

Japonka jaˈpɔ̃nka n
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii Japonaise

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii Japonais

Jasna Polana pn
(geografia, geograficzny) rodzinny majątek rodu Tołstojów, muzeum pamięci Lwa Tołstoja; Iasnaïa Poliana

Jassy pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii; Iassy Jassy

Jawa ˈjava pn
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji); Java

Jawajczyk n
mieszkaniec Jawy Javanais

Jawajka n
mieszkanka Jawy Javanaise

Jałta ˈjawta pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Yalta Ialta

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie; Yémen

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jérémie

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów; Jérusalem

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima; Jérusalem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu; Jérusalem

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej; Jéricho

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
imię męskie; Georges

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie; mer d'Aral

Jezioro Bodeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii; Lac de Constance

Jezioro Chantajskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim; lac Khantaïskoïe

Jezioro Czterech Kantonów pn
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna; lac des Quatre Cantons

Jezioro Genewskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa; lac Léman lac de Genève Léman

Jezioro Kubieńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy; lac Koubenskoïe

Jezioro Trazymeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii; lac Trasimène

Jezioro Tyberiadzkie pn
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei; lac de Tibériade

Jezioro Zuryskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju; lac de Zurich

Jezus ˈjɛzus n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa; Jésus

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego; Jésus-Christ

Joachim jɔˈaçĩm pn
imię męskie; Joachim

Joel ˈjɔɛl pn
(biblijny) Księga Joela; Joël
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Joël

Jolanta jɔˈlãnta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Yolande Jolande Violande

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jonas

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Jonathan

Jonia n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander; Ionie

Jordan ˈjɔrdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie; Jourdain

Jordania jɔrˈdãɲa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie; Jordanie

Jordanka jɔrˈdãnka n
obywatelka Jordanii Jordanienne

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego; Jupiter
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie; Jupiter

Jozafat pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Josaphat

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
rzadkie imię męskie pochodzenia semickiego; Josué

Juda ˈjuda pn
imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Juda
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie; Juda
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy; Juda Judée

Judasz pn
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota; Judas

Judea juˈdɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska; Judée

Judyta juˈdɨta pn
imię żeńskie; Judith

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim; Yugoslavie Yougoslavie

Jukon ˈjukɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Yukon

Julia ˈjulʲja pn
imię żeńskie; Juliet

Julian ˈjulʲjãn pn
imię męskie; Julien

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
imię męskie; Julius

Józef ˈjuzɛf pn
imię męskie; Joseph

KDP acronym
= (turystyka, turystyczny) Komisja Działalności Podwodnej TGV

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna RPDC

Kabowerdeńczyk n
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka Cap-Verdien Capverdien

Kabul ˈkabul pn
(geografia, geograficzny) stolica Afganistanu; Kaboul

Kabyl ˈkabɨl n
(antropologia, antropologiczny) mężczyzna wywodzący się z chamickich, berberyjskich ludów północnej Algierii; mężczyzna pochodzący z Kabylii, mający kabylskie pochodzenie Kabyle

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii Kabylie

Kadyks ˈkadɨks pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Cadix

Kafarnaum pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim; Capharnaüm

Kain pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Caïn

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu; Le Caire

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
(geografia, geograficzny) stolica Gujany Francuskiej; Cayenne

Kajmany kajˈmãnɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej; Îles Cayman

Kaka ˈkaka pn
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa; Caca

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją; Calédonie

Kaledonka n
mieszkanka Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu Calédonienne

Kaledończyk n
mieszkaniec Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu; Calédonien

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; Californie

Kalifornijczyk n
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych Californien

Kalifornijka n
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych Californienne

Kalwaria pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Calvaire

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh; Cambodge

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży Cambodgien

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
obywatelka Kambodży Cambodgienne

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji; Kamtchatka

Kamerun kãˈmɛrũn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Cameroun

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
obywatelka Kamerunu Camerounaise

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu Camerounais

Kamil ˈkãmʲil pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Camille

Kampania kãmˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech; Campanie

Kanada kãˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej; Canada

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Kanady Canadien

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym; canal de Suez

Kandahar pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand; Kandahar Qandahar

Kapadocja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii; Cappadoce

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych; Capitole
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie; Capitole

Kapsztad ˈkapʃtat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Południowej Afryki; Le Cap

Kapua pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położona na południe od Rzymu nad rzeką Volturno; Capoue

Kara-kum pn
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej; Kara-Koum Karakoum

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi n
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju; Karachi

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk; Caraïbe

Karantania pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii; Carantanie

Karia n
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej; Carie

Karim ˈkarʲĩm pn
imię męskie pochodzenia arabskiego Karim

Karol ˈkarɔl pn
imię męskie; Charles

Karpaty karˈpatɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie; Carpates

Karpaty Południowe pn
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie; Carpates méridionales

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy Carthaginois

Karyntia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii Carinthie

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim Cachemire

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii; Catalogne

Katania pn
(geografia, geograficzny) miasto i port we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Katania, u podnóża Etny; Catane

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
imię żeńskie; Catherine

Katmandu katˈmãndu pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu Katmandou

Kaukaz ˈkawkas pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji; Caucase

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie; Kazakhstan

Kazaszka kaˈzaʃka n
obywatelka Kazachstanu Kazakhe

Kałacz nad Donem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim; Kalatch-na-Donou

Kaługa pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego; Kalouga

Kemerowo pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica obwodu kemerowskiego; Kemerovo

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Kenya

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kenii Kenyan

Kijów ˈcijuf pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy; Kiev

Kilia pn
(geografia, geograficzny) główne, północne ramię ujściowe Dunaju; Bras de Chilia

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią; Kilimandjaro

Kineszma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą; Kinechma

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga; Kinshasa

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Kirghizistan Kirghizstan Kirghizie

Kirgizka cirʲˈɟiska n
obywatelka Kirgistanu Kirghize

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Kiribati

Klara ˈklara pn
imię żeńskie; Claire

Klaudia ˈklawdʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Claudie

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
imię męskie; Claude

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Clément

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
imię żeńskie; Clémentine

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.; Clio
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris Clio
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Clio

Klotylda klɔˈtɨlda pn
imię żeńskie; Clothilde Clotilde

Koblencja pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu; Coblence

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocyte

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocyte

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Cologne

Kolumb ˈkɔlũmp pn
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba Colomb

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Colombie

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Colombie-Britannique

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Kolumbii Colombien

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej; Commission européenne

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Comores

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Komorów Comorien

Komoryjka ˌkɔ̃mɔˈrɨjka n
obywatelka Komorów Comorienne

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei; Conakry

Konfederacja Szwajcarska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa; Confédération suisse

Konfucjusz pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof; Confucius

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Congo
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Congo

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Constanze

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
imię męskie; Constantin

Kopciuszek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni; Cendrillon

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Danii; Copenhague

Koran ˈkɔrãn pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu; Coran

Korbea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Corbie, miasto w Pikardii zbudowane wokół ważnego we wczesnym średniowieczu opactwa; Corbie

Kordoba kɔrˈdɔba n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja; Cordoue

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Corée du Sud

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Corée du Nord

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej Coréen

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej; République populaire démocratique de Corée

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba; Couronne australe

Korsyka kɔrˈsɨka pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji; Corse

Korsyka Południowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) departament francuski leżący w południowej części wyspy Korsyki; Corse-du-Sud

Kos kɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez; Cos Kos

Kosowo i Metohija pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię); Kosovo et Métochie

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Costa Rica

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie; Cotonou

Kowno pn
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii; Kaunas

Kozak ˈkɔzak n
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji; Cosaque

Kozielsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kałuskim Rosji; Kozelsk Kozielsk

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia; Capricorne
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Capricorne

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii Église
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna; Église

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
region historyczno-etnograficzny Słowenii; Carniole

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków; Pays basque
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1); Pays basque

Kraj Loary pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodniej Francji; Pays de la Loire

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich; Région des Sudètes

Kraków ˈkrakuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski; Cracovie

Krasnodar pn
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego; Krasnodar

Kronsztad pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej; Kronstadt

Krym krɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Ukrainy, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; Crimée

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Crispin Crépin Créspin

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
imię męskie; Christian

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Christine

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
imię męskie; Christophe

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów; Croix du Sud

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego) teutonique

Królestwo Belgii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii Royaume de Belgique

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan Royaume du Bhoutan

Królestwo Hiszpanii pn
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii Royaume d'Espagne

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
imię męskie; Xavier

Kserkses pn
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców Xerxès

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie; Lune

Kuba ˈkuba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach; Cuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach; Cuba

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a; Winnie l'ourson

Kujawy kuˈjavɨ n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce; Cujavie

Kurdystan pn
górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów; Kurdistan

Kursk pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku; Koursk

Kusz kuʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama; Koush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt; royaume de Koush

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Koweït
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1); Koweït

Kwerfurt pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Querfurt, miasto w Niemczech w kraju związkowym Saksonia-Anhalt; Querfurt

Kłuszyno pn
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku; Klouchino

LGBT acronym
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość; LGBT

La Manche pn
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji; Manche

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie; Latium

Laguna Wenecka pn
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej; lagune de Venise lagune vénète

Lahaur pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab; Lahore

Lakonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią Laconie

Landy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Nowa Akwitania; Landes

Langwedocja n
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Francji; Languedoc

Langwedocja-Roussillon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny Francji; Languedoc-Roussillon

Laos ˈlaɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Laos

Las Bregencki pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi; massif du Bregenzerwald

Laszczyzna n
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach Lachie

Laurenty pn
imię męskie Laurence

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami; Côte d'Azur

Lecco pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Lombardia; Lecco

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska pn
francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców; Légion Étrangère

Lejda pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego; Leyde

Leokadia ˌlɛɔˈkadʲja pn
imię żeńskie; Léocadie

Leon ˈlɛɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia grecko-łacińskigo; Léon

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Léopold

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Lesotho

Lew lɛf pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia; Lion
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Lion

Lewant ˈlɛvãnt pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska); Levant

Lewi pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów; Lévi

Lhasa pn
(geografia, geograficzny) stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego; Lhassa

Liban ˈlʲibãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji; Liban

Libanka lʲiˈbãŋka n
obywatelka Libanu Libanaise

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Libanu Libanais

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Libéria Liberia

Libia ˈlʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Libye Jamahiriya arabe libyenne

Licja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią; Lycie

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią; Liechtenstein

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech; Liguria

Likaonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej; Lycaonie

Lille pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Lille

Litwa ˈlʲitfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lituanie

Litwa Mniejsza pn
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce; Lituanie Mineure Petite Lituanie

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy Lituanien

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy Lituanienne

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii; Lisbonne

Loara lɔˈara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Loire
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego; Loire

Loara Atlantycka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Kraj Loary; Loire-Atlantique

Lokryda pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części; Locride

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie; Lombardie

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii; Londres

Longchamps pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Francji, ze stolicą w Longchamps (1.1) Longchamps
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Górna Normandia, w departamencie Eure; Longchamps

Lotar pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Lothaire

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji; Lorraine

Lotaryngia Belgijska pn
(geografia, geograficzny) kraina w Belgii, położona na południowym krańcu prowincji Luksemburg Lorraine belge

Lourdes pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu religijnego we Francji; Lourdes

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
(geografia, geograficzny) stolica Angoli; Luanda

Ludwik ˈludvʲik pn
imię męskie; Louis

Lukania pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na południu antycznej Italii, między Zatoką Tarencką a Morzem Tyrreńskim; Lucanie

Lukka pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Lukka; Lucques

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
obywatel Luksemburga Luxembourgeois

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Luxembourg

Lwów lvuf pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Léopol

Lyon pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną; Lyon

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej; AIEA

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
= Międzynarodowy Fundusz Walutowy FMI

MOP acronym
Międzynarodowa Organizacja Pracy OIT

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Macédoine

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Macedonii Macédonien

Machabeusz n
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza; Maccabée

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j n
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Matthias

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Madagascar
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim Madagascar

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
obywatel Madagaskaru Malgache

Madera maˈdɛra pn
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka; Madère

Madonna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu Madone

Magdala pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie; Magdala

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Madeleine

Maghreb n
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem; Maghreb

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu; Mahomet

Majotta maˈjɔtːa n
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim; Mayotte

Makau ˈmakaw pn
(geografia, geograficzny) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej; Macao

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
imię męskie; Maximilien

Malachiasz pn
(biblijny) imię męskie; Malachie

Malawi maˈlavʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Malawi

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
obywatel Malawi Malawien

Male ˈmalɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów; Malé

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim; Maldives

Malezja maˈlɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Malaisie

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Malezji Malais

Mali ˈmalʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako; Mali

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Mali Malien

Malta ˈmalta pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Malte

Maltanka malˈtãŋka n
obywatelka Malty Maltaise

Malwina malˈvʲĩna pn
imię żeńskie; Malvina

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) argentyńskie terytorium na południowym Atlantyku; îles Malouines

Mamaja pn
(geografia, geograficzny) miejscowość wypoczynkowa w Rumunii, położona nad Morzem Czarnym, administracyjnie stanowiąca część Konstancy; Mamaïa

Manama mãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu; Manama

Manaslu pn
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik, ósmy pod względem wysokości szczyt Ziemi; Manaslu

Manat ˈmãnat pn
(mitologia arabska) wczesnoarabska bogini losu i przeznaczenia, dbająca o spokój umarłych Manat

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin; Mandchourie

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Manitoba

Mantua pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua; Mantoue

Maraton pn
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e. Marathon

Marcel pn
imię męskie; Marcel

Marcela pn
imię żeńskie Marcelle

Marche pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie; Marches Marche d'Ancône

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
imię męskie; Martin

Marek ˈmarɛk pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Marc

Maria ˈmarʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Marie

Marianna marʲˈjãnːa pn
imię żeńskie; Marianne

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależna USA na Oceanii; îles Mariannes du Nord

Mariola pn
polskie imię żeńskie pochodzenia francuskiego; Mariolle

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
imię męskie; Marius

Marmarosz pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej części Rumunii oraz w południowej Ukrainie, położona wzdłuż rzeki Cisy; Marmatie

Marna pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, prawy dopływ Sekwany; Marne

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
obywatelka Maroka Marocaine

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Maroka Marocain

Maroko maˈrɔkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej; Maroc

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka; Marrakech

Mars mars pn
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii; Mars
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Mars

Marsylia marˈsɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Marseille

Marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka pn
francuska pieśń rewolucyjna, dziś hymn Francji; La Marseillaise

Martyna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Martina Martine

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach Martinique

Maskat ˈmaskat pn
(geografia, geograficzny) stolica Omanu; Mascate

Masyw Armorykański pn
(geografia, geograficzny) masyw górski pochodzenia hercyńskiego, położony w północno-zachodniej Francji, na terenie Bretanii i Normandii; Massif armoricain

Masyw Mont Blanc pn
(geografia, geograficzny) masyw górski w paśmie Alp Graickich, na pograniczu Szwajcarii, Francji i Włoch; massif du Mont-Blanc

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Matthieu Mathieu

Matterhorn pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch; Mont Cervin

Matuzal n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Mathusalem

Matuzalem n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Mathusalem

Maur mawr n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów; Maure

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut; Mauritanie

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Maurice

Mazowsze maˈzɔfʃɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Mazovie

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem; Petite Ourse

Mała Syrta ˈmawa ˈsɨrta pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, położona u wybrzeży Tunezji Petite Syrte Syrte mineure

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Marguerite

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski; Petite-Pologne

Mały Rodan pn
(geografia, geograficzny) zachodnie ramię ujściowe Rodanu Petit-Rhône

Medard ˈmɛdart pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Médard

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii; Milan

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej; Médine

Medziugorie pn
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny; Međugorje

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie; Mecklembourg-Poméranie-Occidentale

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji; Mékong

Meksyk ˈmɛksɨk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Mexique

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii; Mélanésie

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu; Memphis

Mentona pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe-Wybrzeże, w departamencie Alpy Nadmorskie; Menton

Merkury mɛrˈkurɨ pn
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem; Mercure
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem; Mercure

Mesenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-wschodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini Messénie

Mesyna pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską; Messine

Meszhed ˈmɛʃxɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju; Mashhad Mechhed

Metuszelach n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Mathusalem

Mezeń pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego; Mezen

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu; Mésopotamie

Miami pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie; Miami

Michał ˈmʲixaw pn
imię męskie; Michel Michaël

Midi-Pireneje pn
(geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny Francji; Midi-Pyrénées

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
imię męskie; Nicolas

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2); Micronésie
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym; Micronésie

Miluza pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji; Mulhouse

Minorka pn
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów; Minorque

Mirela mʲiˈrɛla pn
polskie imię żeńskie pochodzenia francuskiego; Mireille

Mistra pn
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji; Mistra Mystrás

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nʦ̑ʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj pn
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej; Agence internationale de l'énergie atomique

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt n
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet; Journée internationale des femmes

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿ʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨʦ̑a pn
międzynarodowa organizacja humanitarna; Mouvement international de la Croix-Rouge et du Croissant-Rouge

Mińsk mʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi; Minsk

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego; Moïse
imię męskie; Moïse

Molier n
przydomek XVII-wiecznego francuskiego komediopisarza Jean Baptiste'a Poquelina; Molière

Moliza pn
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech Molise

Moluki pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji; Moluques
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1); Moluques

Monachium mɔ̃ˈnaçjũm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii; Munich

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym; Monaco

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Mongolie

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii Mongolien

Monika mɔ̃ˈɲika pn
imię żeńskie; Monique

Montmartre pn
(geografia, geograficzny) tradycyjna dzielnica Paryża na wzgórzu (1.1) Montmartre
(geografia, geograficzny) wieś w Kanadzie w prowincji Saskatchewan Montmartre
(geografia, geograficzny) wzgórze w Paryżu; Montmartre

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec; Montréal

Montserrat pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli; Montserrat
(geografia, geograficzny) masyw górski w Katalonii; Montserrat
klasztor benedyktynów w masywie górskim Montserrat (1.1) w Katalonii; Montserrat

Moorea pn
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna wchodząca w skład Polinezji Francuskiej; Moorea

Morawa Południowa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę; Morava méridionale

Morawa Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę; Morava occidentale

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach; Morphée

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego; mer Adriatique

Morze Alborańskie pn
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego; mer d'Alboran

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego; mer Arabique mer d'Arabie

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji; mer d’Azov

Morze Balearskie pn
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami; mer Ibérique mer des Baléares

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym; mer de Barents

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze, położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie; mer Baltique Baltique

Morze Beringa pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię; mer de Béring mer de Behring

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji; mer Blanche

Morze Celtyckie pn
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim; mer Celtique

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy; mer Noire

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim; mer Rouge

Morze Czukockie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią; mer des Tchouktches

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego; mer Égée

Morze Galilejskie pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie; mer de Galilée

Morze Grenlandzkie pn
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu, a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie; mer du Groenland

Morze Hebrydzkie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji; mer des Hébrides

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią; mer d’Irlande

Morze Japońskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją; mer du Japon

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego; mer Ionienne

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego; mer des Caraïbes mer des Antilles

Morze Karskie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej; mer de Kara

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie; mer Caspienne

Morze Kreteńskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety; mer de Crète

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii; mer Morte

Morze Mirtejskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cykladów a półwyspem Peloponez; mer Myrtoenne mer de Myrto

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego; mer d'Okhotsk

Morze Peczorskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi; mer de Petchora

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈçĩj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego; mer de Chine méridionale

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego; mer du Nord

Morze Trackie pn
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji; mer de Thrace

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim; mer Tyrrhénienne

Morze Wattowe pn
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich; mer des Wadden

Morze Wschodniosyberyjskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla; mer de Sibérie orientale

Morze Łaptiewów pn
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich; mer de Laptev

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego; mer Méditerranée Méditerranée

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim; mer Jaune

Moskwa ˈmɔskfa pn
(geografia, geograficzny) stolica Rosji; Moscou

Mostar ˈmɔstar pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu: Mostar

Mount Everest pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach; Everest

Mowgli pn
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”; Mowgli

Moza ˈmɔza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Meuse
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est; Meuse

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Mozambiku Mozambicain

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Mozambique

Mozela pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Niemcy i Luksemburg, lewy dopływ Renu; Moselle
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est; Moselle

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie; Moldavie

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
obywatel Mołdawii Moldave

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
obywatelka Mołdawii Moldave

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
człowiek czarnoskóry Noir

Mustafa pn
tureckie imię męskie pochodzenia arabskiego Moustapha

Myanmar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Myanmar

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu; Mycènes

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya Mickey Mouse

Myzja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią; Mysie

Młoda Polska pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku; Jeune Pologne

MŚP acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa; PME

NATO ˈnatɔ acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego; OTAN O.T.A.N.

NLPZ acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny; AINS

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna RDA

Nablus ˈnablus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Naplouse

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) imiona czterech władców Babilonii Nabuchodonosor

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Mołdawii; Transnistrie Transdniestrie

Nadrenia pn
(geografia, geograficzny) luźno zdefiniowana kraina obejmująca ziemie wokół północnego i środkowego odcinka niemieckiego Renu; Rhénanie

Nadrenia Północna-Westfalia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części; Rhénanie-du-Nord-Westphalie

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec; Rhénanie-Palatinat

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
imię żeńskie; Espérance

Nahum pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie; Nahum

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Kenii; Nairobi

Namibia nãˈmʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Namibie

Namur pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii; Namur
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1); Namur

Nancy pn
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji Nancy

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Napoléon

Narbona pn
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude; Narbonne

Nassau ˈnasːaw pn
(geografia, geograficzny) stolica Bahamów; Nassau

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Nathanaël

Natangia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, obejmująca w ziemie między Łyną a Pregołą, zamieszkana przez plemię Natangów; Natangie

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1); Nauru

Nawakszut naˈvakʃut pn
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii; Nouakchott

Nazaret naˈzarɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu; Nazareth

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Czadu; Ndjamena N'Djaména Ndjaména

Neapol nɛˈapɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech; Naples

Nepal ˈnɛpal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Népal

Neptun ˈnɛptũn pn
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji; Neptune
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Neptune

Neustria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków, położona na północ od doliny Loary; Neustrie

Niagara ɲaˈɡara pn
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych; Niagara
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1); chutes Niagara

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym; Nice

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień; dimanche des Rameaux

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Allemagne

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna (1949-1990) Allemagne de l'Est

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec (1949-1990); Allemagne de l'Ouest

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję; Niémen

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
człowiek narodowości niemieckiej Allemand

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie; République Démocratique Allemande

Niger ˈɲiɡɛr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niamey; Niger
(geografia, geograficzny) trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo); Niger

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
obywatel Nigru Nigérien

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży; Nigeria Nigéria

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Nigerii Nigérian

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Nicaragua

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
obywatelka Nikaragui Nicaraguayenne

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Nikaragui Nicaraguayen

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Cypru; Nicosie

Nikołajewsk nad Amurem pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem; Nikolaïevsk-sur-l'Amour

Nil ɲil pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu; Nil

Nina ˈɲĩna pn
imię żeńskie; Nina

Niniwa pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne; Ninive

Niwernia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) Nivernais (kraina historyczna we Francji) Nivernais

Nix ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona Nix

Nizina Alzacka pn
(geografia, geograficzny) nizina we Francji, położona między Wogezami a Renem, część Niziny Górnoreńskiej plaine d'Alsace

Nizina Flandryjska pn
(geografia, geograficzny) nizina nad Morzem Północnym, położona w Belgii, Holandii i północnej Francji, część Niziny Środkowoeuropejskiej plaine de Flandre plaine flamande

Nizina Górnoreńska pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna rzeki Ren pomiędzy jej górnym a środkowym biegiem, od zachodu ograniczona Wogezami, od wschodu Schwarzwaldem; fossé rhénan

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech; Plaine du Pô

Niżny Nowogród pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego i obwodu niżnonowogrodzkiego; Nijni Novgorod

Noe ˈnɔɛ pn
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu; Noé
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Noé

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia starogermańskiego; Norbert

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji; Normandie

Nortumbria nɔrˈtũmbrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie Northumbrie

Norweg ˈnɔrvɛk n
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii Norvégien

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Norvège

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii Norvégienne

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Nuremberg

Nowa Akwitania pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowo-zachodniej Francji, nad Zatoką Biskajską; Nouvelle-Aquitaine

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador; Terre-Neuve

Nowa Fundlandia i Labrador ˈnɔva fũnˈdlãndʲja ˌi‿laˈbradɔr pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Terre-Neuve-et-Labrador

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii; Nouvelle-Guinée

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francja ze stolicą w Numei, położone w Oceanii; Nouvelle-Calédonie

Nowa Korbea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) opactwo w Corvey w Niemczech; Corbie

Nowa Marchia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna, wyodrębniona w wyniku zdobycia przez Marchię Brandenburską części ziemi lubuskiej oraz pogranicza Pomorza i Wielkopolski; Nouvelle Marche

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Nouvelle-Écosse

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Nouvelle-Zélande

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Indii; New Delhi Nouvelle-Delhi

Nowokuźnieck pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem; Novokouznetsk

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji; Novossibirsk

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
obywatel Nowej Zelandii Néo-zélandais

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
obywatelka Nowej Zelandii Néo-zélandaise

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Nouveau-Brunswick

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Stanów Zjednoczonych; New York
stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych; État de New York

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; La Nouvelle-Orléans

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim Nouvelle Année Nouvel An

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła; Nouveau Testament Nouvelle Alliance

Nubia ˈnubʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie; Nubie

Numidia nũˈmʲidʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji; Numidie

Nunavut pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Nunavut

Nuristan nuˈrʲistãn pn
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem; Nourestân

Nuuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii; Nuuk

Nyks nɨks pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy; Nyx

OB acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego); VS

OBWE acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie; CSCE OSCE

OIOM acronym
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej USI

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych ONU

OZE acronym
= odnawialne źródło energii; EnR

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.; nuage d'Oort

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi; océan Arctique océan glacial Arctique

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką; océan Atlantique Atlantique

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi; océan Indien mer des Indes océan Oriental

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi; océan Antarctique océan Austral océan glacial Antarctique

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi; océan Pacifique

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent; Océanie

Odessa pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym; Odessa

Odra ˈɔdra pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech; Oder

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ophélie

Oksford ˈɔksfɔrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire; Oxford

Oksytania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego; Occitanie

Oktawia pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Octavie

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim; Olympie Olympe

Oman ˈɔ̃mãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie; Oman

Omanka ɔ̃ˈmãŋka n
obywatelka Omanu Omanaise

Omańczyk ɔ̃ˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Omanu Omanais

Omsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu rzeki Om do Irtyszu, stolica obwodu omskiego; Omsk

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Ontario
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady; Ontario Lac Ontario

Oran ˈɔrãn n
miasto w Algierii; Oran

Orenburg pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji, stolica obwodu orenburskiego; Orenbourg

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka; Nations unies Organisation des Nations unies

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej; Organisation du traité de l'Atlantique Nord

Orient ˈɔrʲjɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kraje wschodnie, w odniesieniu do Azji i północno-wschodniej Afryki Orient

Orionidy pn
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października; Orionides

Orlean pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą; Orléans

Orleania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean ; Orléanais

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
osoba narodowości ormiańskiej Arménien

Ormianka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej Arménienne

Ormuz ˈɔrmus pn
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu détroit d'Ormuz
(geografia, geograficzny) wyspa w Iranie, w ostanie Hormozgan, w cieśninie Ormuz (1.1) Ormuz île d'Ormuz

Orontes pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję; Oronte

Osaka ɔˈsaka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki; Osaka

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość; Ossétie du Sud

Oslo ˈɔslɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii; Oslo

Ostaszków pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim; Ostachkov

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
(przenośnie, przenośnia) dzieło sztuki przedstawiające (1.1) La Cène
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej, wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Cène

Ostenda pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, na wybrzeżu Morza Północnego, w prowincji Flandria Zachodnia; Ostende

Ostfalia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, wschodnia część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Leine a Soławą i Łabą Ostphalie

Ostia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie miasto portowe u ujścia Tybru; Ostia

Ostrzyhom pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem; Strigonie

Otmar pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Othmar Otmar

Ottawa ɔtˈːava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie; Outaouais
(geografia, geograficzny) stolica Kanady; Ottawa

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji; Auvergne

Owernia-Rodan-Alpy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny Francji w jej południowo-wschodniej części, przy granicy z Szwajcarią i Włochami; Auvergne-Rhône-Alpes

Owidiusz pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski; Ovide

Ozeasz pn
(biblijny) Księga Ozeasza; Osée Hosea
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Osée Hosea

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych; Osiris
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego; Osiris

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
= produkt krajowy brutto; PIB

PMS pɛ‿ɛ̃m‿ˈɛs pʲi‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
= (medycyna, medyczny) ZNP, zespół napięcia przedmiesiączkowego SPM

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc; BPCO

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
= (chemia, chemiczny) polipropylen; PP PPi
= (ekonomia, ekonomiczny) prawo poboru; DPS
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Piratów; PP

PTFE acronym
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen PTFE

Pachomiusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego Pacôme

Pad pat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech; Pô

Paflagonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie; Paphlagonie

Pakistan paˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Pakistan

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
obywatelka Pakistanu Pakistanaise

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Pakistanu Pakistanais

Palau ˈpalaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii; Palaos

Palermo paˈlɛrmɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Sycylia; Palerme

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; Palestine

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
mieszkanka Palestyny Palestinienne

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Palestyny Palestinien

Palma de Mallorca pn
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów; Palma de Majorque

Palmyra pn
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej; Palmyre

Pamir pn
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Centralnej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne; Pamir

Pan pãn pn
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami; Pan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie Seigneur

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona la justice de Dieu a des pieds de plomb

Panama pãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Panama Panamá

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Panamy Panaméen

Pangea pãŋˈɡɛa pn
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze; Pangée

Panna ˈpãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września; Vierge
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną; Vierge

Panonia pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; Pannonie

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby; Papouasie-Nouvelle-Guinée

Paragwaj paˈraɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Paraguay

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej; Parlement européen

Paryż ˈparɨʃ pn
(geografia, geograficzny) stolica Francji; Paris

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji; ceinture de Kuiper

Pastwiska pn
(geografia, geograficzny) nazwa części Cieszyna i kilku polskich wsi; Pastwiska

Pasztun ˈpaʃtũn n
(etnografia, etnograficzny) członek głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu Pachtoun

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej; Patagonie

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Patricia

Paulina pawˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Pauline

Paweł ˈpavɛw pn
imię męskie; Paul

Pawia pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino; Pavie

Pawłowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, obecnie administracyjnie wchodzące w skład Petersburga; Pavlovsk

Państwo Środka n
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny Empire du Milieu Royaume du Milieu

Pejpus pn
(geografia, geograficzny) jezioro na granicy między Estonią i Rosją; lac Peïpous

Pekin ˈpɛcĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Chin; Pékin Beijing

Pelagia pɛˈlaɟja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Pélagie

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Pélage

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim; Péloponnèse Péloponese

Pelops ˈpɛlɔps pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom; Pélops

Pendżab pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji; Pendjab
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach; Pendjab

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
(geografia, geograficzny) stan w USA; Pennsylvanie

Penżyna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim; Penjina

Peresław Zaleski pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim; Pereslavl-Zalesski

Persefona pn
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych; Perséphone

Persepolis pn
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.; Persépolis

Persja ˈpɛrsʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu; Perse

Peru ˈpɛru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Pérou

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
obywatelka Peru Péruvienne

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Peru Péruvien

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji; Pétersbourg

Petronela pn
polskie imię żeńskie; Petronelle Pétronille

Petroniusz pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; Pétrone

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie; Piémont

Pietrowsk Zabajkalski pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Zabajkalskim; Petrovsk-Zabaïkalski

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
(geografia, geograficzny) region północnej Francji; Picardie

Piktawia pn
(historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) Poitou (historyczna prowincja francuska) Poitou

Piotr pʲjɔtr̥ pn
imię męskie; Pierre

Piotra ˈpʲjɔtra pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Pierrette

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie; Pyrénées

Pireneje Atlantyckie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Nowa Akwitania; Pyrénées-Atlantiques

Pireneje Wschodnie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w Pirenejach, w regionie Oksytania; Pyrénées-Orientales
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Francją a Hiszpanią, rozciągające się od Col de Puymorens do wybrzeży Morza Śródziemnego; Pyrénées orientales

Pireneje Wysokie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Oksytania; Hautes-Pyrénées

Pireneje Zachodnie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Hiszpanią a Francją, rozciągające się między wybrzeżem Zatoki Biskajskiej a Pic d'Anie ; Pyrénées atlantiques Pyrénées occidentales

Pireneje Środkowe pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na granicy między Francją a Hiszpanią, najwyższa część Pirenejów; Pyrénées centrales

Pireus ˈpʲirɛws pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Le Pirée

Pismo ˈpʲismɔ n
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia Écriture

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof; Pythagore

Pittsburgh pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w USA, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny; Pittsburgh

Pius pʲjus pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Pie

Piza pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza; Pise

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) w starożytności kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie południowo-zachodniej Turcji Pisidie

Pięćdziesiątnica n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecôte
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory Pentecôte

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych; Plateforme civique

Platon ˈplatɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof; Platon

Pluton ˈplutɔ̃n pn
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem; Pluton
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego; Pluton

Podkamienna Tunguzka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju; Toungouska pierreuse

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Podlachie

Poitiers pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, w regionie Poitou-Charentes; Poitiers

Polak ˈpɔlak n
obywatel Polski Polonais

Pole Marsowe pn
(geografia, geograficzny) miejsce w starożytnym Rzymie, pierwotnie niezabudowane i poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu, poświęcone Marsowi, wykorzystywane do zebrań publicznych; Champ de Mars

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) część Oceanii; Polynésie

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Polynésie française

Polka ˈpɔlka n
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego Polonaise

Polska ˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie; Pologne

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989; République populaire de Pologne

Pomezania pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, na prawym brzegu Wisły i Nogatu, zamieszkana przez Pomezanów; Pomésanie

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim; Poméranie

Pompeje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna polis, późniejsze miasto i współczesne muzeum na jego ruinach, u stóp Wezuwiusza, we włoskiej Kampanii; Pompéi

Pont pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska; Pont

Port of Spain pn
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago Port-d'Espagne

Port-au-Prince pn
(geografia, geograficzny) stolica Haiti; Port-au-Prince

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich; Porto Rico

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii Portugais

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego; Portugal

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
kobieta narodowości portugalskiej Portugaise

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
(potocznie, potoczny) nazwa państwa „Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki” istniejącego w latach 1860-1865 Midi

Praga ˈpraɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech; Prague

Prawdinsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad rzeką Łyną; Pravdinsk

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych; Droit et justice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych; Droit et justice

Prealpy pn
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp; Préalpes

Prealpy Włoskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pasm górskich w południowej części Alp; Préalpes italiennes

Pregoła pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego; Pregolia

Prespa pn
(geografia, geograficzny) jezioro u zbiegu granic Macedonii, Albanii i Grecji; lac Prespa

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji; Provence

Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny, położony w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, przy granicy z Włochami; PACA Provence-Alpes-Côte d'Azur

Prowincja Autonomiczna Wojwodiny pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wojwodiny, autonomicznego okręgu w północnej Serbii; province autonome de Voïvodine

Prusy ˈprusɨ n
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej Prusse

Przedni Ren pn
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu Rhin antérieur

Przylądek Świętego Mateusza pn
(geografia, geograficzny) przylądek w Bretanii, najdalej wysunięty na zachód punkt kontynentalnej Francji pointe Saint-Mathieu

Ptah ptax pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca; Ptah

Putrajaya pn
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji Putrajaya

Północ ˈpuwnɔʦ̑ n
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie Nord

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego; péninsule italienne péninsule italique

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską; Arabie Péninsule arabique

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy; Péninsule des Balkans

Półwysep Czukocki pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim; Péninsule tchouktche

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej; péninsule indienne

Półwysep Kolski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji; presqu'île de Kola péninsule de Kola

Półwysep Oneski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji, rozdzielający zatoki Oneską i Dwińską; péninsule d'Onega

Półwysep Skandynawski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej; péninsule Scandinave

Półwysep Tamański pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Rosyjskiej, położony na wschód od Krymu, od którego jest oddzielony Cieśniną Kerczeńską; péninsule de Taman

Quebec n
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Québec

Queensland pn
(geografia, geograficzny) stan w Australii Queensland

Québec n
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec Québec Ville de Québec

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
= Republika Federalna Niemiec RFA

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
(biochemia, biochemiczny) kwas rybonukleinowy; ARN

RZS acronym
(medycyna, medyczny) reumatoidalne zapalenie stawów PR

Ra ra ɛr‿ˈa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca; Ra Rê

Rabat ˈrabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Maroka; Rabat

Rafał ˈrafaw pn
imię męskie; Raphaël

Rajmund ˈrajmũnt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Raymond

Rak rak pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca; Cancer
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą; Cancer

Raszka pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Serbii, Kosowie i Czarnogórze Rascie

Ratyzbona pn
miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, leżące nad Dunajem; Ratisbonne

Rawenna pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech; Ravenne

Rebeka rɛˈbɛka pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Rebeca

Region Centralny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) Region Centralny-Dolina Loary (przed zmianą nazwy w 2015 roku) ; Centre

Region Centralny-Dolina Loary pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowej Francji; Centre-Val de Loire

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Remi Remy Rémy

Ren rɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem; Rhin

Renata rɛ̃ˈnata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Renée

Republika Austrii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii; République d'Autriche

Republika Beninu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu République du Bénin

Republika Bułgarii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii; République de Bulgarie

Republika Czadu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Czadu République du Tchad

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo) République tchèque

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa oficjalna państwa w Europie; République fédérale d’Allemagne

Republika Francuska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa; République française

Republika Gabońska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gabonu République Gabonaise

Republika Gwinei pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei jako państwa République de Guinée

Republika Gwinei Równikowej pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej République de Guinée équatoriale

Republika Haiti pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach République d’Haïti

Republika Indii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Indii jako państwa République d'Inde

Republika Kamerunu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kamerunu jako państwa République du Cameroun

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
(geografia, geograficzny) republika w północno zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi; République des Komis République komie

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(historia, historyczny, historycznie) Socjalistyczna Republika Macedonii République socialiste de Macédoine
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii République de Macédoine

Republika Madagaskaru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Madagaskaru jako państwa République de Madagascar

Republika Nigru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Nigru République du Niger

Republika Portugalska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa; République portugaise

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Afrique du Sud

Republika Rwandy pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rwandy République du Rwanda

Republika Senegalu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Senegalu, państwa w Afryce République du Sénégal

Republika Serbska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch jednostek składowych Bośni i Hercegowiny, zamieszkana w większości przez Serbów; République serbe de Bosnie

Republika Seszeli pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Seszeli jako państwa République des Seychelles

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami; République Slovaque

Republika Togijska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Togo jako państwa République togolaise

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛʦ̑ka pn
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji; République de Venise

Republika Wybrzeża Kości Słoniowej pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wybrzeża Kości Słoniowej République de Côte d’Ivoire

Republika Włoska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch République italienne

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Cap-Vert République du Cap-Vert

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w centralnej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi; République centrafricaine

Reńskie Góry Łupkowe pn
(geografia, geograficzny) pasmo niewysokich gór w zachodniej części Niemiec nad środkowym Renem oraz na terenie Luksemburga, Belgii i Francji; Massif schisteux rhénan

Riazań pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego Riazan

Rijad ˈrʲijat pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej; Riyad

Rjukan pn
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna; Rjukan

Robert ˈrɔbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Robert

Roberta rɔˈbɛrta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Roberte Roberta

Rodan ˈrɔdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji; Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Rhône

Rodan-Alpy pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (administracja) były region administracyjny w południowo-wschodniej Francji; Rhône-Alpes

Roksana rɔˈksãna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia perskiego; Roxane

Roland ˈrɔlãnt pn
polskie imię męskie pochodzenia starofrancuskiego; Roland Rolland

Roman ˈrɔ̃mãn pn
imię męskie; Romain

Romandia pn
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii; Romandie

Romania pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna; Romagne

Rosja ˈrɔsʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie; Russie Fédération Russe

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji; Russe

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
obywatelka Rosji Russe

Rostów pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim; Rostov Rostov Veliki

Rostów nad Donem n
miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego; Rostov-sur-le-Don

Rosław pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie smoleńskim Federacji Rosyjskiej; Roslavl

Rowergia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Rouergue Rouergue

Rubcowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, stolica rejonu rubcowskiego; Roubtsovsk

Rumun ˈrũmũn n
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii Roumain

Rumunia rũˈmũɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie; Roumanie

Rumunka rũˈmũŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii Roumaine

Rwanda ˈrvãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali; Rwanda

Rybińsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą; Rybinsk

Ryby ˈrɨbɨ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca; Poissons
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią; Poissons

Ryga ˈrɨɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy; Riga

Rymnik pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, u podnóża Karpat Wschodnich, nad rzeką Rymnik; Rimnik

Ryszard ˈrɨʃart pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Richard

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
oficjalna nazwa państwa polskiego; République de Pologne

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej; Saint-Laurent

Rzym ʒɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch; Rome
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie; Rome
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego Rome

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego Romain

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego Corne de l'Afrique

SOR sɔr acronym
= (medycyna, medyczny) szpitalny oddział ratunkowy; ATU

SURP surp acronym
= sanitarne urządzenie rozdrabniająco-przetłaczające – służy do wymuszonego (maceracja, przetłaczanie) odprowadzania ścieków bytowych z urządzeń sanitarnych oddalonych lub poniżej kanalizacji grawitacyjnej broyeur

Saara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec Sarre
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji Sarre

Sabaudia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Savoie
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji; Savoie

Safakis saˈfacis pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji Sfax

Sahara saˈxara pn
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce; Sahara

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo; Sahara occidental

Saint Kitts i Nevis pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej; Saint Kitts et Nevis

Saint Lucia pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie; Sainte-Lucie
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych; Sainte-Lucie

Saint Vincent i Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Saint-Vincent-et-les-Grenadines

Saipan pn
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan; Saipan
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego; Saipan

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w Niemczech; Saxe

Saksonia-Anhalt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu; Saxe-Anhalt

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości; Salomon
imię męskie pochodzenia semickiego; Salomon

Salomonka ˌsalɔ̃ˈmɔ̃ŋka n
obywatelka Wysp Salomona Salomonaise

Salomończyk ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Wysp Salomona Salomonais

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji Thessalonique

Salwador salˈvadɔr pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Salvador El Salvador

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Salwadoru Salvadorien

Samarkanda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie; Samarcande

Sambra pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy; Sambre

Samoa sãˈmɔa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia; Samoa

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Samoa américaines

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Samuel

Sana ˈsãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu; Sana Sanaa

Sandra ˈsãndra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760; Sandra
imię żeńskie; Sandra

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel San Marino Saint-Marinais

Santa Fe pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk Santa Fe
(geografia, geograficzny) hrabstwo w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk Santa Fe
(geografia, geograficzny) krater uderzeniowy w Nowym Meksyku Santa Fe
(geografia, geograficzny) miasto w Argentynie Santa Fe

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany; Saint-Domingue

Saona pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej części Francji, prawy dopływ Rodanu; Saône

Saona i Loara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Burgundia-Franche-Comté; Saône-et-Loire

Saqaliba pn
(historia, historyczny, historycznie) od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim; Esclavons Saqāliba
(historia, historyczny, historycznie) od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary Esclavons Saqāliba

Sara ˈsara pn
imię żeńskie; Sarah

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii; Saragosse

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny; Sarajevo

Sarańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordwińskiej; Saransk

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym; Sardaigne Sardegne

Saska Szwajcaria pn
(geografia, geograficzny) kraina w niemieckiej części Gór Połabskich znajdujących się po obu brzegach Łaby, na południowy wschód od Drezna; Suisse saxonne

Saskatchewan pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Saskatchewan

Saturn ˈsaturn pn
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Saturne

Saudyjczyk sawˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Arabii Saudyjskiej Saoudien

Saudyjka sawˈdɨjka n
obywatelka Arabii Saudyjskiej Saoudienne

Saul sawl pn
imię męskie; Saül

Scytia ˈsʦ̑ɨtʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca część Ukrainy; Scythie

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
imię męskie; Sébastien

Sejm sɛjm pn
jedna z izb polskiego parlamentu; Diète

Sekwana sɛˈkfãna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż; Seine

Sekwana Nadmorska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Normandia; Seine-Maritime

Sekwana i Marna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Île-de-France; Seine-et-Marne

Sekwana-Saint-Denis pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Île-de-France; Seine-Saint-Denis

Selenita ˌsɛlɛ̃ˈɲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca Lunarien Sélénites

Selenitka ˌsɛlɛ̃ˈɲitka n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Księżyca Lunarienne

Selinunt pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków; Sélinonte Sélinous

Semita sɛ̃ˈmʲita n
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan Sémite

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze; Sénégal
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce; Sénégal

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
obywatel, mieszkaniec Senegalu Sénégalais

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
obywatelka, mieszkanka Senegalu sénégalais

Septymania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Francji między Garonną a Rodanem i między Sewennami a Pirenejami; Septimanie

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie; Serbie-et-Monténégro

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
obywatel Seszeli Seychellois

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim; Seychelles
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim; Seychelles

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej; Séoul

Sewenny pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Francji, w południowej części Masywu Centralnego; Cévennes

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; États fédérés de Micronésie

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Sierra Leone

Sikoku pn
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich Shikoku

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji; Singapour

Skalda pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię, uchodząca do Morza Północnego, nieopodal Antwerpii; Escaut

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję; Scandinavie

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii; Skopje

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada; Scorpion
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem; Scorpion

Slawonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy; Slavonie

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji; Sotchi

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego; Sodome

Sofia ˈsɔfʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii; Sofia

Sokotra n
(geografia, geograficzny) jemeńska wyspa na Oceanie Indyjskim w pobliżu Półwyspu Somalijskiego; Socotra

Solka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii w okręgu suczawskim na Bukowinie; Solca

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.; Solon

Solura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w środkowej Szwajcarii; Soleure
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Solura (1.2), nad rzeką Aare; Soleure

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu; Somalie

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Somalii Somalien

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
obywatelka Somalii Somalienne

Somma pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Pikardii, w północnej Francji; Somme

Sonia ˈsɔ̃ɲja n
imię żeńskie, Sonia

Sorbona pn
(geografia, geograficzny) zespół budynków w Dzielnicy Łacińskiej Paryża, dawniej siedziba Uniwersytetu Paryskiego; Sorbonne

Sowieck pn
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży do Niemna; Sovetsk Sovietsk Tilsit

Sowiecka Gawań pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji w Kraju Chabarowskim; Sovetskaïa Gavan

Soława Frankońska pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Dolnej Frankonii, w Niemczech, prawy dopływ Menu; Saale franconienne

Sparta ˈsparta pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie Sparte
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji; Sparte

Spira pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat; Spire

Srem pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację Syrmie

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon; Sri Lanka

Stalin pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy; Staline

Stambuł ˈstãmbuw pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach; Istanbul

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; États-Unis États-Unis d'Amérique

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; États-Unis d'Amérique

Stara Saksonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii; Saxe primitive

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą; Ancien Testament

Stefan ˈstɛfãn pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Stéphane Étienne Estienne

Strasburg pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji; Strasbourg

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim; bande de Gaza Bande de Gaza

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia; Sagittaire
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Sagittaire

Styria pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię; Styrie

Suazi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Swaziland

Suczawa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii, stolica okręgu Suczawa; Suceava

Sudan ˈsudãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Soudan

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sud-Soudan Soudan du Sud

Sudanka suˈdãnka n
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego Soudanaise

Sudety suˈdɛtɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską; Sudètes

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie; Suez

Sulina pn
(geografia, geograficzny) środkowe ramię ujściowe Dunaju Bras de Sulina

Sumatra sũˈmatra pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich; Sumatra

Sumer ˈsũmɛr n
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii; Sumer

Svalbard ˈsfalbart pn
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii; Svalbard

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji; Sibérie

Sychem pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii; Sichem
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Sichem

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech; Sicile

Sycylijka n
mieszkanka Sycylii Sicilienne

Sydney pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii; Sydney

Sydon ˈsɨdɔ̃n n
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Sidon

Syjam ˈsɨjãm pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii Siam

Syjon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy Sion
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy; Sion

Sykstus ˈsɨkstus pn
imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Sixte

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
imię męskie; Silvestre

Synaj ˈsɨ̃naj pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Azji; Sinaï

Syrach pn
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa Sira

Syracydes pn
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracha Siracide

Syrakuzy pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, we wschodniej Sycylii; Syracuse

Syria ˈsɨrʲja pn
(geografia, geograficzny) kraj w Azji; Syrie

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Syrii Syrien

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska n
oficjalna nazwa Syrii République arabe syrienne

Szafszawan pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Maroku znane z niebieskich fasad domów; Chefchaouen

Szafuza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2); Schaffhouse

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji; Champagne

Szampania-Ardeny pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (administracja) były francuski region administracyjny w północno-wschodniej części kraju; Champagne-Ardenne

Szechina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga; Shekhina

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo; Écosse

Szkop n
(pogardliwie) Niemiec; boche chleuh fritz

Szkot ʃkɔt n
mieszkaniec Szkocji Écossais

Szkotka ˈʃkɔtka n
mieszkanka Szkocji Écossaise

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji; Stockholm

Szumadia pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii Choumadie

Szwabia ˈʃfabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji; Souabe

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Suisse

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego; Suède

Szwed ʃfɛt n
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji Suédois

Szwedka ˈʃfɛtka n
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji Suédoise

Szydłowiec ʃɨdˈwɔvʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w centralnej Polsce; Schidlovietz

Szyłka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji; Chilka

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni; jugement dernier jugement final jugement universel

Sławiańsk nad Kubaniem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Protoką; Slaviansk-na-Koubani

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej; Slovaquie

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie; Slovénie

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy; Slave

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; najjaśniejszy obiekt na niebie; Soleil soleil

T-shirt t‿ʃʲirt n
(krawiectwo) koszulka z krótkim rękawem t-shirt tee-shirt

TSR acronym
= (psychologia, psychologiczny) terapia skoncentrowana na rozwiązaniach; TBCS

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Thaddée

Tadź Mahal pn
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal; Taj Mahal

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Tadjikistan

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Thaïlande

Tajlandka tajˈlãntka n
obywatelka Tajlandii Thaïlandaise

Tajpej ˈtajpɛj pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu; Taipei

Tajwan ˈtajvãn n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję; Taïwan Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym; Taïwan Taiwan

Tambow pn
(geografia, geograficzny) miasto w centrum europejskiej części Rosji, nad Cną, stolica obwodu tambowskiego Tambov

Tamil n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki Tamoul

Tamilka n
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki Tamoule

Tamiza tãˈmʲiza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii; Tamise

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską; Tanger

Tantal ˈtãntal pn
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii; Tantale

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma; Tanzanie

Tarent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech; Tarente

Tarn pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Francji; Tarn

Tarn i Garonna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Oksytania; Tarn-et-Garonne

Tars pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus; Tarse

Tasmania tasˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii; Tasmanie

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Uzbekistanu; Tachkent

Tatry ˈtatrɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji; Tatras

Tauryda pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) Krym Tauride Taurique

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji; Tbilissi

Teheran tɛˈxɛrãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Iranu; Téhéran

Teksanka n
mieszkanka Teksasu Texane

Teksas ˈtɛksas pn
(geografia, geograficzny) stan USA; Texas

Teksańczyk n
mieszkaniec Teksasu Texan

Teneryfa pn
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich; Ténérife

Teofil tɛˈɔfʲil pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Théophile

Teresa tɛˈrɛsa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Thérèse

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji; Thermopyles

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Territoires du Nord-Ouest

Tesalia tɛˈsalʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji; Thessalie

Tessyn pn
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii; Tessin

Teuton n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego Teuton

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry; Thésée

Thimphu pn
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu Thimphou

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Timor Oriental

Tipasa pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Algierii nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji Tipasa (1.2); Tipaza

Tirana tʲiˈrãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Albanii; Tirana

Tirsa pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne; Tirtza

Tiumeń pn
(geografia, geograficzny) miasto w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Turą, stolica obwodu tiumeńskiego; Tioumen

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
imię męskie; Tobie

Tobruk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym; Tobrouk

Togo ˈtɔɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé; Togo

Tokio ˈtɔcɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Japonii; Tokyo

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
imię męskie; Thomas

Tomsk pn
(geografia, geograficzny) miasto położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom, stolica obwodu tomskiego; Tomsk

Tora ˈtɔra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg; Thora

Toskania tɔˈskãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech; Toscane

Tracja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię; Thrace

Trewir pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą; Trèves

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii Tripoli

Troada n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga; Troade

Trybunał Konstytucyjny n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa; cour constitutionnelle Tribunal constitutionnel

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii; Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym; Tripoli

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postaci z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami; rois mages

Trzy Biskupstwa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w większości na terenie obecnego regionu Grand Est, wyodrębniona w 1552 roku wraz z przejęciem przez króla francuskiego biskupstw Metzu, Toulu i Verdun wraz z miastami cesarskimi i fragmentem księstwa Luksemburga; Trois-Évêchés

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg; Trinité

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot Tricité Triville

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso Targui

Tulcza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży ; Tulcea

Tulon pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var Toulon Toulon-sur-mer

Tuluza tuˈluza pn
miasto we Francji; Toulouse

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Tunisie

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Tunezji Tunisien

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
obywatelka Tunezji Tunisienne

Tunis ˈtũɲis pn
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji; Tunis

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji; Turquie

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji Turque

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową; République turque de Chypre du nord

Turek ˈturɛk n
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji Turc

Turenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours; Touraine

Turgowia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii; Thurgovie

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
obywatel Turkmenistanu Turkmène

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej; Turkménistan

Turku pn
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii; Turku

Turyn ˈturɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu; Turin

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie; Thuringe

Twer pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy, stolica obwodu twerskiego; Tver

Tyberiada pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim; Tibériade

Tybet ˈtɨbɛt pn
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej; Tibet
kraj na Wyżynie Tybetańskiej Tibet

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
mieszkanka Tybetu Tibétaine

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego Tibétain

Tylża pn
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna; Tilsit

Tyr tɨr pn
(geografia, geograficzny) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie Tyr

Tyrol pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy; Tyrol

Tyrteusz pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki; Tyrtée

UE u‿ˈɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska UE

UFO ˈufɔ acronym
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający OVNI

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa; UEM

Ubangi n
(geografia, geograficzny) rzeka w Kongu, Republice Środkowoafrykańskiej i Demokratycznej Republice Konga; Oubangui

Uetersen pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Uetersen

Uganda uˈɡãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali; Ouganda

Ugarit pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii; Ougarit

Ujgur ˈujɡur n
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach Ouïghour

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie; Ukraine

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy Ukrainien

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy Ukrainienne

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej; système solaire

Uljanowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą, stolica obwodu uljanowskiego; Oulianovsk

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich; Union européenne

Ural ˈural pn
(geografia, geograficzny) góry w Rosji; Oural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie; Oural

Uran ˈurãn pn
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Uranus

Urania uˈrãɲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.; Urania
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Urania
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty Urania

Uriasz pn
(biblijny) imię męskie Urie Ourias

Ursyn pn
imię męskie; Ours

Urugwaj uˈruɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Uruguay

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
obywatel Urugwaju Uruguayen

Ussuryjsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie; Oussouriisk

Ust-Ilimsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą; Oust-Ilimsk

Uzbeczka uzˈbɛʧ̑ka n
obywatelka Uzbekistanu Ouzbèke

Uzbek ˈuzbɛk n
członek narodu Uzbeków Ouzbek
obywatel Uzbekistanu Ouzbek

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Ouzbékistan

Uznam pn
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy Usedom

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Mongolii; Oulan-Bator

Ułan Ude pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Buriacji; Oulan-Oude

Uście nad Łabą ˈuɕʨ̑ɛ nad‿ˈwabɔ̃w̃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach; Aussig-sur-Elbe

Valletta pn
(geografia, geograficzny) stolica Malty; La Valette

Verdun n
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Francji, w Lotaryngii; Verdun

Vicenza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicence

W v abbreviation
= (termin karciany) walet V

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
ubikacja WC

WF acronym
= (edukacja, edukacyjny) wychowanie fizyczne; EPS

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= Wspólnota Niepodległych Państw; CEI

WPZiB ˌvu‿pɛ‿zɛt‿i‿ˈbɛ acronym
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa PESC

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
imię męskie pochodzenia czeskiego; Venceslas

Waga ˈvaɡa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; Balance
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem; Balance

Wagadugu pn
(geografia, geograficzny) stolica Burkina Faso; Ouagadougou

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Valence

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Valentin

Walia ˈvalʲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii; Pays de Galles pays de Galles

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Walii Gallois

Walijka n
mieszkanka Walii Galloise

Walonia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii Wallonie

Wandea pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji Vendée

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; Chevelure de Bérénice

Warszawa varˈʃava pn
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto; Varsovie

Watykan vaˈtɨkãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Vatican

Weje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, zdobyte przez Rzymian w 396 roku p.n.e.; Véies

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo; Venise

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
(geografia, geograficzny) region we Włoszech; Vénétie

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas; Venezuela

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli Vénézuélien

Wenus ˈvɛ̃nus pn
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Vénus
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą; Vénus

Werona pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska; Vérone

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Véronique

Wersal ˈvɛrsal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich; Versailles

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨç ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia Joyeux Noël
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy Joyeuses Pâques

Wewnętrzna Kraina pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Carniole-Intérieure

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech; Vésuve

Wełtawa vɛwˈtava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby; Vltava

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Austrii; Vienne

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
państwo w Europie; Grande-Bretagne
wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym; Grande-Bretagne

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji; Grande Ourse

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; Pâques

Wielki Kanion pn
(zobacz) Wielki Kanion Kolorado Grand Canyon

Wielki Lyon pn
(geografia, geograficzny) zespół miejski tworzony przez miasto Lyon, wraz z otaczającymi go gminami Grand Lyon

Wielki Paryż pn
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski tworzony przez miasto Paryż i otaczające go gminy Grand Paris

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa; Vendredi saint vendredi saint

Wielki Rodan pn
(geografia, geograficzny) główne, wschodnie ramię ujściowe Rodanu Grand-Rhône

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata; Big Bang

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży; Grandes Antilles

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA; Grands Lacs

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa; Grand-Duché de Luxembourg

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią; Grandes Plaines

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowo-zachodniej Polsce; Grande-Pologne

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Laosu; Vientiane

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Vietnam Viêt Nam

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia; réveil de Noël veillée de Noël

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia Wikipédia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować; Wiktionnaire

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia; Wikisource

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
imię męskie; Guillaume

Wilk vʲilk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Loup

Wilno ˈvʲilnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Litwy; Vilnius

Wiminał pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin; Viminal

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vincent

Wirakocza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel; Viracocha

Wisconsin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych; Wisconsin
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi; Wisconsin

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Vishnou

Wisła ˈvʲiswa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia) rzeka w Polsce; Vistule

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; Verseau
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią; Verseau

Wogezy n
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Francji; Vosges
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est; Vosges

Wojwodina pn
(geografia, geograficzny) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie; Voïvodine

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807-1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; République de Dantzig
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920-1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; Ville libre de Dantzig

Wormacja pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w Nadrenii-Palatynacie, port nad Renem; Worms

Woroneż pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie; Voronej

Wołga ˈvɔwɡa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji; Volga

Wołoch n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi; Valaque

Wołoszczyzna pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach; Valaquie Valachie
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku; Valaquie Valachie
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; Valachie Valaquie

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy; Volhynie Volynie

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR; Communauté des États indépendants

Wszystkich Świętych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych; Toussaint

Wulgata pn
łacińskie tłumaczenie Biblii, dokonane przez św. Hieronima w IV w.; Vulgate

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Côte d'Ivoire Côte d’Ivoire

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Île Christmas

Wyspa Francji pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny), (dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) Île-de-France, kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską Île-de-France

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Principe

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Île-du-Prince-Édouard

Wyspa Wielkanocna pn
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai; île de Pâques

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim; île de l'Ascension

Wyspa Świętego Ludwika pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Sekwanie, w Paryżu; île Saint-Louis

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; São Tomé

Wyspa Świętej Heleny ˈvɨspa ˈɕfʲjɛ̃ntɛj xɛˈlɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Oceanie Atlantyckim Sainte-Hélène

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii; Åland îles Åland

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich îles Éoliennes

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; Canaries Îles Canaries
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1) Canaries Îles Canaries

Wyspy Karkanna ˈvɨspɨ karˈkãnːa pn
(geografia, geograficzny) grupa dziewięciu wysp w Zatoce Kabiskiej, 25 kilometrów od Safakisu; Kerkennah

Wyspy Kurylskie pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką; îles Kouriles

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro; Îles Marshall

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche; îles Anglo-Normandes îles de la Manche archipel Normand

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1) Féroé Îles Féroé
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim; îles Féroé Îles Féroé

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Îles Salomon

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce; Sao Tomé-et-Principe

Wyżyna Lotaryńska pn
(geografia, geograficzny) wschodnia część Basenu Paryskiego, od wschodu ograniczona Wogezami, od zachodu Ardenami i krasowymi terenami Szampanii; Plateau lorrain

Wyżyna Tybetańska pn
(geografia, geograficzny) rozległa wyżyna w Azji Centralnej; plateau tibétain

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier Hongrois

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier Hongroise

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Hongrie

Władykaukaz pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii; Vladikavkaz

Włoch vwɔx n
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch Italien

Włochy ˈvwɔxɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię; Italie

Włoszka ˈvwɔʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch Italienne

ZEA acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie; EAU ÉAU

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego; SPM

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich URSS

Zabulon pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Zabulon

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Zacharie

Zacheusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Zacchée Zachée

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael; Cisjordanie

Zachód ˈzaxut n
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia Occident Ouest

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji; Zagreb

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Demokratyczna Republika Konga Zaïre

Zalew Kuroński pn
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy; lagune de Courlande

Zalew Szczeciński pn
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką; lagune de Szczecin

Zalew Wiślany pn
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej; lagune de la Vistule

Zambia ˈzãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Zambie

Zatoka Adeńska pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią; golfe d'Aden

Zatoka Ambrakijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na Morzu Jońskim u północno-zachodnich wybrzeży Grecji; golfe Ambracique

Zatoka Amurska pn
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część; baie de l'Amour

Zatoka Anabarska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar; baie d’Anabar

Zatoka Anadyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego; baie d'Anadyr golfe d'Anadyr

Zatoka Arabacka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej; baie d'Arabat

Zatoka Argolidzka pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji; golfe Argolique golfe de Nauplie

Zatoka Awaczyńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka; golfe Avatchinski

Zatoka Bajdaracka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał; baie Baïdaratskaïa

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska n
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim; golfe du Bengale

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji; golfe de Gascogne

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego; golfe de Botnie

Zatoka Burgaska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas baie de Bourgas golfe de Bourgas

Zatoka Chajpudyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego; baie de Khaïpoudyr

Zatoka Chatańska pn
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów; golfe de Khatanga

Zatoka Czauńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Wschodniosyberyjskiego u północnych wybrzeży Azji; baie Tchaounskaïa baie de Tchaoun

Zatoka Czoska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin; baie de la Tchocha

Zatoka Dwińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego; baie de la Dvina

Zatoka Eubejska Południowa pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji; golfe Sud d'Eubée

Zatoka Eubejska Północna pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową; golfe Nord d'Eubée

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią; golfe de la Finlande

Zatoka Flensburska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo–zachodniej części Morza Bałtyckiego, stanowiąca część granicy pomiędzy Danią a Niemcami; fjord de Flensbourg

Zatoka Gaecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego; golfe de Gaète

Zatoka Genueńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego; golfe de Gênes

Zatoka Greifswaldzka pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Bałtyckiego, w jego południowo-zachodniej części, u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie; baie de Greifswald

Zatoka Guantanamo zaˈtɔka ˌɡu<sup>w</sup>ãntãˈnãmɔ pn
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA; baie de Guantanamo

Zatoka Gwinejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez; golfe de Guinée

Zatoka Gydańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański baie de Gydan baie de Khalmyer

Zatoka Helgolandzka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Północnego, południowa część Zatoki Niemieckiej, położona u ujścia rzeki Elby baie de Helgoland baie de Heligoland

Zatoka Jańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów u północnych wybrzeży azjatyckiej części Rosji; golfe de Iana

Zatoka Kabiska zaˈtɔka kaˈbʲiska pn
(geografia, geograficzny) inna nazwa Małej Syrty, tunezyjskiej zatoki golfe de Gabès

Zatoka Kadyksu pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii; golfe de Cadix

Zatoka Kalamicka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona u zachodniego brzegu Półwyspu Krymskiego; baie de Kalamita

Zatoka Kalifornijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku; golfe de Californie

Zatoka Kamczacka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka; baie du Kamtchatka

Zatoka Karagińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki; golfe Karaguinski

Zatoka Karkinicka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona na północny zachód od Krymu; golfe de Karkinit

Zatoka Kasandryjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona u wybrzeży Półwyspu Chalcydyckiego, między półwyspami Kasandra i Sithonia golfe Toronéen

Zatoka Kilońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn; baie de Kiel

Zatoka Kiparysyjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu; golfe d'Arcadie golfe de Cyparisse

Zatoka Kolska pn
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego; baie de Kola

Zatoka Kotorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji; Bouches-du-Cattaro bouches de Kotor

Zatoka Kronocka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona u wschodnich wybrzeży Kamczatki u ujścia rzeki Kamczatki baie Kronotski golfe Kronotski

Zatoka Lakońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez; golfe de Laconie

Zatoka Lubecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, część Zatoki Meklemburskiej; baie de Lübeck

Zatoka Lwia pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji; golfe du Lion

Zatoka Malijska pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili golfe Lamiaque golfe Maliaque

Zatoka Meklemburska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie; Baie du Mecklembourg

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej; golfe du Mexique

Zatoka Meseńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu; golfe de Messénie

Zatoka Mezeńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin; baie de Mezen

Zatoka Narewska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej; baie de Narva

Zatoka Neapolitańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania; baie de Naples

Zatoka Niemiecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u wybrzeży Niemiec, Danii i Holandii baie Allemande

Zatoka Oneska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego w północno-zachodniej Rosji; baie d'Onega

Zatoka Orfańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego golfe Strymonique

Zatoka Pagasyjska pn
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji; golfe Pagasétique golfe Pélasgique

Zatoka Patraska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Jońskiego, położona u zachodniego wybrzeża Grecji; golfe de Patras

Zatoka Penżyńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa; golfe de Penjina

Zatoka Petalijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea golfe des îles Petalis

Zatoka Piotra Wielkiego pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki; golfe de Pierre-le-Grand

Zatoka Pomorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec; baie de Poméranie

Zatoka Ryska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią; golfe de Riga

Zatoka Sachalińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem półwyspu Sachalin; golfe de Sakhaline

Zatoka Sarońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim; golfe Saronique

Zatoka Sekwany pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u północnych wybrzeży Francji, od południa granicząca z Normandią baie de Seine

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu; golfe de Suez

Zatoka Szelichowa pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki; golfe de Chelikhov

Zatoka Taganroska pn
(geografia, geograficzny) największa zatoka Morza Azowskiego, położona u wybrzeży Rosji i Ukrainy; baie de Taganrog golfe de Taganrog

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego; golfe de Thaïlande

Zatoka Tajmyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Tajmyry Golfe de Taïmyr

Zatoka Tallińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej; baie de Tallinn

Zatoka Tarencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim; golfe de Tarente

Zatoka Tazowska pn
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz; estuaire de Taz

Zatoka Termajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego; golfe Thermaïque

Zatoka Tokijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu; baie de Tokyo

Zatoka Tonkińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin; golfe du Tonkin

Zatoka Triesteńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej; golfe de Trieste

Zatoka Ussuryjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka stanowiąca północno-wschodnią część Zatoki Piotra Wielkiego; baie de l'Oussouri

Zatoka Walencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii; golfe de Valence

Zatoka Wenecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji; golfe de Venise

Zatoka Wlorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii baie de Valona

Zatoka Wyborska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji; baie de Vyborg

Zatoka Zachodniokoreańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin; golfe de Corée

Zatoka Świętego Pawła pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Śródziemnego, położona u północnych wybrzeży wyspy Malty baie de Saint-Paul

Zeja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru; Zeïa

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii; Zélande
(geografia, geograficzny) wyspa Danii; Seeland

Zesłanie Ducha Świętego pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecôte

Zeus ˈzɛus pn
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu; Zeus

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) trzecia według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, w starożytności i średniowieczu uważana za centralne ciało wszechświata, do czasów Kopernika uważana za nieruchomą; Terre

Ziemia Święta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus; Terre Sainte

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Émirats arabes unis

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Royaume-Uni

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej; Royaume-Uni de Grande-Bretagne et d'Irlande du Nord

Zofia ˈzɔfʲja pn
imię żeńskie; Sophie

Zurych pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Zurich

Zuzanna zuˈzãnːa pn
imię żeńskie; Suzanne

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991; Union soviétique

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję; Union des républiques socialistes soviétiques

a a conjunction
…przeciwstawności et
…uzupełniania et
…wynikania et
…objaśnień et

a a interjection
wyraz zaskoczenia, zdziwienia ah

a a n
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera polskiego alfabetu; a

a-moll ˈa‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych); la mineur

abaja aˈbaja n
wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich; abaya

abaka aˈbaka n
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie; abaca chanvre de Manille manille

abakus aˈbakus n
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny; abaque
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; abaque

abandon aˈbãndɔ̃n n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową; abandon

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu; abasiophilie

abazja aˈbazʲja n
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego; abasie

abażur aˈbaʒur n
osłona na lampę, tłumiąca jej zbyt jaskrawe światło; abat-jour

abchaski apˈxasʲci adj
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców abkhaze

abchaski apˈxasʲci n
język używany w Abchazji; abkhaze

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej abdication

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji abdiquer renoncer à

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
skorowidz index

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej; abiogenèse

abioza aˈbʲjɔza n
stan całkowitego wstrzymania procesów życiowych abiose

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie ablution

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk; lavage compulsif

abnegat abˈnɛɡat n
człowiek niedbający o swój wygląd i własne wygody, zaniedbany personne débrailler abandonner négliger

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa; abolitionnisme

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego aboral

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; wywołanie poronienia; avortement IVG

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju aborigène

abrahamiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama abrahamique

abrahamowy ˌabraxãˈmɔvɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama abrahamique

abrogacja ˌabrɔˈɡaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku abrogation

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy absence

absenteista n
człowiek, który się uchyla od wypełniania obowiązków społecznych absentéiste

absenteistka n
kobieta, która się uchyla od wypełniania obowiązków społecznych absentéiste

absenteizm ˌapsɛ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych absentéisme

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; absolutisme

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie absorber
pochłaniać, zaprzątać całkowicie czyjąś myśl, uwagę, czas; zajmować kogoś absorber

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; absorption
proces pochłaniania energii fali przez ciało; absorption

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego abstraire
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś abstraire

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością; abstraction
coś trudnego do zrealizowania lub zdefiniowania abstraction
nierealny pogląd abstraction
pojęcie ogólne abstraction
proces tworzenia pojęć ogólnych (1.3); abstraction

abstrakcjonistka n
artystka tworząca dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu abstractionniste

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze; abstractionnisme

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
nie mający związku z rzeczywistością abstrait

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; abstinence

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
w sposób absurdalny absurdement

absurdalność n
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność absurdité

absynt ˈapsɨ̃nt n
alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu; absinthe

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej; acéphalie

acenaften ˌaʦ̑ɛ̃ˈnaftɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny acénaphtène

acenokumarol n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K; acénocoumarol

acerola ˌaʦ̑ɛˈrɔla n
(kulinaria) owoc aceroli (1.1) acérola

acetal aˈʦ̑ɛtal n
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej; acétal

acetaldehyd n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów; acétaldéhyde éthanal

acetamid ˌaʦ̑ɛˈtãmʲit n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych; acétamide ethanamide

acetanilid ˌaʦ̑ɛtãˈɲilʲit n
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników; acétanilide acétylaminobenzène acétylaniline

acetofenon ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik; acétophénone phényl méthyl cétone phényléthanone

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik; acétone

acetyl n
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego; groupe acétyle

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn acétylène

achromat axˈrɔ̃mat n
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem; achromat

achromatopsja n
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw; achromatopsie

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej damas

adaptacyjny adj
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia adaptateur adaptive

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
odpowiedniość adéquation

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
dokładnie czemuś odpowiadający adéquat approprié

adept ˈadɛpt n
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną clerc stagiaire
zwolennik jakiejś idei, doktryny adepte

adipocyt ˌadʲiˈpɔʦ̑ɨt n
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste) adipocyte

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z administracją i administrowaniem administratif

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
osoba zarządzająca czymś administrateur

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności administrer

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
budynek mieszący admiralicję (1.1) amirauté
korpus admirałów amirauté
władze naczelne marynarki wojennej amirauté

admirator ˌadmʲiˈratɔr n
(przestarzałe, przestarzały) wielbiciel admirateur

admirał adˈmʲiraw n
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; amiral
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1) amiral
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych amiral

admirować v
(książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go admirer

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne; adoption

adopcjanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub pi chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią; adoptianisme

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać / dokonać adopcji adopter

adorator ˌadɔˈratɔr n
mężczyzna zabiegający o względy kobiety adorateur

adoratorka ˌadɔraˈtɔrka n
forma żeńska od: adorator adoratrice

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu; adrénaline

adres ˈadrɛs n
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka adresse

adresat aˈdrɛsat n
osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp. destinataire

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
umieszczać adres na liście, przesyłkę adresser
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy adresser

adresówka ˌadrɛˈsufka n
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia plaque d' identité

adret n
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego; adret

adular aˈdular n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; adulaire

adwent ˈadvɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej Avent

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty adventiste

adwentyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię; adventisme

adwokat adˈvɔkat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie; avocat

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze avocat du diable

adygejski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski adyge

adyton aˈdɨtɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia; adyton adytum

adżyka n
(kulinaria) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół, oraz orzecha włoskiego, pochodzi z kuchni kaukaskiej; adjika

aerobus ˌaɛˈrɔbus n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny, najczęściej śmigłowiec, przewożący na małych odległościach duże ilości pasażerów; aérobus

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste aérodrome

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów; aérodynamique

aerograf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza; aérographe

aerografit n
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów; aérographite

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery; aérologie

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu aéromètre

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
(przestarzałe, przestarzały) lotnik aéronaute

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
(książkowy) lotnictwo aéronautique

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery; aéronomie

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza; aérostat

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym aérosol
(potocznie, potoczny) metalowy pojemnik zawierający substancję, która znajduje się pod ciśnieniem i może być rozpylana aérosol

afazja aˈfazʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu; aphasie

afera aˈfɛra n
wydarzenie, które wywołało skandal; affaire

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Afganistan afghan

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Afganistan lub jego narodu – Afgańczyków afghan

afiks ˈafʲiks n
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek; affixe

afirmacja ˌafʲirˈmaʦ̑ʲja n
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja affirmation

afisz ˈafʲiʃ n
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej affiche

aforystyczny adj
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami aphoristique

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy; aphorisme

afro ˈafrɔ n
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków; afro

afro- ˈafrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką afro-

afroamerykański adj
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych afro-américain

afrobeat afˈrɔbʲit n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem; afrobeat

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne; aphrodisiaque

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę africain

agat ˈaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie; agate

agawa aˈɡava n
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach; agave

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa czy urzędu agence

agenda aˈɡɛ̃nda n
filia urzędu lub instytucji agence succursale
terminarz agenda
ustalony plan jakiegoś spotkania agenda

aggiornamento n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego; aggiornamento

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
osoba prowadząca agitację agitateur
(chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej agitateur

aglomeracja n
(urbanistyka, urbanistyczny) skupisko ludzi i budynków na względnie małym obszarze agglomération

aglomerat n
(hutnictwo, hutniczy) spiek agglomérat

agnat ˈaɡnat n
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej agnat

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego nigdy nikomu nie uda się dowieść istnienia lub nieistnienia boga; pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu; agnosticisme

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami agnostique

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu agnostique

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
stan bezpośrednio poprzedzający zgon; agonie
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku agonie

agora aˈɡɔra n
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach agora

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych; agoraphobie

agrafia aˈɡrafʲja n
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia agraphie

agrarny aˈɡrarnɨ adj
rolniczy, rolny agraire

agregat aˈɡrɛɡat n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupienie cząsteczek, produkt agregacji agrégat
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości jednostkowych agrégat

agresja aˈɡrɛsʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; agression
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody; agression

agresor aˈɡrɛsɔr n
ktoś, kto dopuszcza się agresji agresseur attaquant
państwo działające lub posługujące się metodami agresji agresseur attaquant

agrest ˈaɡrɛst n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody; groseillier à maquereau groseillier épineux
(spożywczy) owoc agrestu (1.1) groseille à maquereau groseille verte

agresywnie adv
w sposób agresywny agressivement

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
zachowujący się wrogo, napastliwie agressif

agrochemia n
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych; agrochimie

agrofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki; agrophysique

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
specjalista zajmujący się agronomią; agronome

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej; agronomie

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie; agrotourisme tourisme rural

aikido ajˈcidɔ n
japońska sztuka samoobrony; aïkido

airbag ˈɛrbak n
(motoryzacja) poduszka powietrzna sac gonflable

ais-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) a diése mineur

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim; ayatollah

ajran n
turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli. ayran

ajurweda ˌajurˈvɛda n
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności ayurveda ayurvéda médecine ayurvédique

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
związany z ajurwedą – medycyną indyjską ayurvédique

ajwar n
(kulinaria) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów; ajvar

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
dotyczący akademizmu; zgodny z określonymi wzorami académique
dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów académique

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Akadii acadien

akadyjski adj
dotyczący Akadu lub/i imperium akadyjskiego akkadien

akadyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; akkadien

akanie aˈkãɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) charakterystyczny dla języków białoruskiego i rosyjskiego sposób wymawiania nieakcentowanego o jak samogłoski podobnej do a; akanie

akantyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ; acanthite

akatyst aˈkatɨst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw; akathistos

akceleracja n
przyspieszenie accélération

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; accent

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
wyrażenie zgody acceptation

akceptor n
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej; accepteur

akceptowalny ˌakʦ̑ɛptɔˈvalnɨ adj
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia acceptable

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aprobować coś accepter

akcja ˈakʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak action
działanie zorganizowane action
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową; action
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm); action boursière action

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
przyjęcie czegoś jednomyślnie, bez głosowania acclamation

akmeizm n
(literacko) modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku; acméisme

akolita ˌakɔˈlʲita n
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu; acolyte

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii; accompagnement
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi accompagnement

akord ˈakɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków; accord

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów; accordéon

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie accordéoniste

akordeonistka ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie accordéoniste

akredytacja n
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu accréditation

akredytywa okrężna ˌakrɛdɨˈtɨva ɔˈkrɛ̃w̃ʒna n
(bankowość, bankowy) akredytywa, którą beneficjent może zrealizować w wielu bankach accréditif circulaire

akrobacja n
ćwiczenie, często niebezpieczne, które wymaga wielkiej sprawności; acrobatie

akrobatka n
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe acrobate

akrobatyczny adj
związany z akrobacją acrobatique

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości; acrophobie

akrolit aˈkrɔlʲit n
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów; acrolithe

akromegalia n
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich; acromégalie

akropol aˈkrɔpɔl n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu acropole

aksamit aˈksãmʲit n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici; velours velouté

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; axiome

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na aksjomatach axiomatique

akson ˈaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej; axone

akt akt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej; pièce acte
czyn, działanie acte
zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela; document nu

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka; acte de naissance

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie; acteur

aktorka akˈtɔrka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera actrice

aktualizować v
czynić aktualnym actualiser mettre à jour

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący teraźniejszości actuel

aktyn ˈaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89; actinium

aktywa n
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych; actif

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
bardzo aktywny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań activiste

aktywizm n
czynna postawa; bycie aktywnym activisme

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału activité

aktywny akˈtɨvnɨ adj
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający actif

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się aktywne activer

akulturacja ˌakultuˈraʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy acculturation

akumulacja n
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś accumulation

akupresura ˌakuprɛˈsura n
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała; acupression

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka; acupuncture acuponcture

akustyka n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach acoustique

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
(dawniej, dawny) określenie położnictwa obstétrique

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
(przestarzałe, przestarzały) położna; sage-femme accoucheuse matrone

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1) eau-forte
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek; eau-forte

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu; aigue-marine

akwamaryna ˌakfãmaˈrɨ̃na n
barwa niebieskawozielona aigue-marine

akwarium aˈkfarʲjũm n
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę aquarium

akwedukt aˈkfɛdukt n
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego; aqueduc

akwilon aˈkfʲilɔ̃n n
ostry północny wiatr aquilon

akwitański ˌakfʲiˈtãj̃sʲci adj
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii aquitain

akwizycja n
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy acquisition démarchage

alabaster ˌalaˈbastɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała; albâtre

alanina n
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych o sumarycznym wzorze; alanine

alarm ˈalarm n
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem alarme
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1) alarme
wezwanie do działania alarme

alarmować v
wywoływać niepokój alarmer
zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania alerter

alarmowy adj
dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie d'alarme

albatros alˈbatrɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie; albatros

albański alˈbãj̃sʲci adj
związany z Albanią, dotyczący Albanii albanais

albedo alˈbɛdɔ n
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego; albédo
biała część skórki w owocach cytrusowych albédo

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt; albinisme

albinos alˈbʲĩnɔs n
człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze) albinos

albit ˈalbʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy; albite

albo ˈalbɔ conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa; ou

album ˈalbũm n
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp. album

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie; albumine

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto alchimie

alchemiczny adj
dotyczący alchemii alchimique

aldehyd alˈdɛxɨt n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące; aldéhyde

aldehyd octowy n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów; acétaldéhyde éthanal

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów aldostérone

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego mais

ale ɛjl ˈalɛ interjection
…wyrażający zdumienie nad czymś comme que quel

alegoreza ˌalɛɡɔˈrɛza n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego; allégorisme

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści; allégorie

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
przenośnie, w sposób alegoryczny allégoriquement

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(literacko) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny allégorique

aleja aˈlɛja n
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami; avenue allée

aleksandryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu; alexandrite

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej alambic

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną; allergène

alergia aˈlɛrʲɟja n
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik; allergie

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z alergią allergique

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii; allergologie

alfa ˈalfa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α; alpha

alfa i omega ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa n
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec alpha et oméga l'alpha et l'oméga

alfabet alˈfabɛt n
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku; alphabet abc

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie alphabétiquement

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem abécédaire alphabétique
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie alphabétique abécédaire

alfanumeryczny adj
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry alphanumérique

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę alphonse

algebraiczny adj
dotyczący algebry algébrique

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
odnoszący się do miasta Algier algérois
odnoszący się do państwa Algieria algérien

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem; algophobie

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie; algolagnie

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis; algorithme

alians ˈalʲjãw̃s n
przymierze między państwami alliance

alibi aˈlʲibʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia; alibi

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne; aliment

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers; allitération

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej; alizarine

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość alcalinité

alkaliczny adj
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów alcalin

alkan ˈalkãn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne; alcane

alken ˈalkɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alcène

alkin ˈalʲcĩn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alcyne

alkohol alˈkɔxɔl n
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH); alcool
(spożywczy) każdy napój, którego składnikiem w minimum 0,5% jest alkohol etylowy; alcool

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲiʧ̑ka n
kobieta, która cierpi na alkoholizm alcoolique

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
osoba, która cierpi na alkoholizm alcoolique

alkoholiza n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem alcoolyse

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych; alcoolisme

alkoholowe zapalenie wątroby n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie; hépatite alcoolique

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
zawierający alkohol; związany z alkoholem alcoolique

alkowa alˈkɔva n
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna ; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej alcôve

allel ˈalːɛl n
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy; allèle

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej alléluia

almanach alˈmãnax n
rodzaj publikacji; almanach

almandyn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3 almandin

aloes aˈlɔɛs n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych; aloès

alofon aˈlɔfɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem allophone

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe allocation
planowe rozdysponowanie czegoś; allocation

alokucja n
uroczysta przemowa; allocution

alopata ˌalɔˈpata n
lekarz stosujący alopatię allopathe allopathiste

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi; allotropie

aloza aˈlɔza n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek; alose

alpaka alˈpaka n
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy; alpaca alpaga

alpensztok n
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach; alpenstock

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
osoba uprawiająca alpinizm; alpiniste

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska alpinisme

alt alt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2) alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy; alto contralto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem alto

altana alˈtãna n
lekki, niewielki ogrodowy budynek; gazébo

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego; alternateur

altowiolinista ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce altiste

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
muzyk, który gra na altówce altiste

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom altruiste

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu altruiste

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom; altruisme

altówka alˈtufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny; alto

aluzja aˈluzʲja n
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost allusion

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
związany z Alzacją alsacien

amaksofobia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie lękowe polegające na obawie przed jazdą samochodem; amaxophobie

amalgamat n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem; amalgame
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów amalgame

amant ˈãmãnt n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator amant ami

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych; amaryllis

amator ãˈmatɔr n
miłośnik, ktoś oddany czemuś amateur

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny; amazonite

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
od Amazonia amazonien

ambasada ˌãmbaˈsada n
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; ambassade
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1) ambassade
gwara więzienna brzuch, żołądek ambassade

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej ambassadeur ambassadrice

ambitendencja n
(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń; ambitendance

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją ambitieux

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii ambivalence

amblygonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach, (Li,Na)AlPO4(F,OH); amblygonite

ambona ãmˈbɔ̃na n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej chaire

ambulans ãmˈbulãw̃s n
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych; ambulance

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony ambulatoire

ameba ãˈmɛba n
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek; amibe

amen ˈãmɛ̃n interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie modlitwy amen

ameryk ãˈmɛrɨk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95; américium

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych; américanisation

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki américanisme

amerykanizować v
narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację américaniser

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki américain
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki états-unien américain

ametyst ãˈmɛtɨst n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2; améthyste

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy; amphétamine

amfibolit n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła amphibolite

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej amphitéatre

amfora ãw̃ˈfɔra n
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami; amphore

amharski ãmˈxarsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii amharique

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek; acide aminé

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu acide aminé essentiel

amisz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodząca się ze Szwajcarii; Amish

amnestia ãmˈnɛstʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne darowanie kar dla niektórych skazanych; amnistie

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
udzielać amnestii, ułaskawiać amnistier

amnezja ãmˈnɛzʲja n
(medycyna, medyczny) zanik pamięci amnésie

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu; ammoniac

amoralista ˌãmɔraˈlʲista n
mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne amoraliste

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne amoralisme

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
bezkształtny, niemający określonej budowy amorphe

amortyzacja n
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych amortissement

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach amortisseur

amper ˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A; ampère

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera; ampèreheure

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego; ampèremètre

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej; amplitude

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny; amputation

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać amputacji amputer

ampułka ãmˈpuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku; ampoule burette

amulet ãˈmulɛt n
przedmiot w magiczny sposób chroniący swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem; amulette

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej munition

anachroniczny adj
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy anachronique

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed; anachronisme

anadromiczny adj
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki anadrome

anaglif ãˈnaɡlʲif n
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów; anaglyphe

anagram ãˈnaɡrãm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów; anagramme

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej; vers anacréontique

analcym n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów, Na[AlSi2O6] x H2O; analcime

analfabetyzm n
brak umiejętności czytania i pisania analphabétisme

analiza ˌãnaˈlʲiza n
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska; analyse

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem; analogie

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, anamnèse

ananas ãˈnãnas n
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; ananas
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1) ananas
(potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku gredin jojo

ananim ãˈnãɲĩm n
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym; ananyme

anarchista ˌãnarˈçista n
zwolennik anarchizmu anarchiste

anarchistyczny ˌãnarçiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z anarchizmem anarchique

anarchizm ãˈnarçism̥ n
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość; anarchisme

anataz n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu; anatase

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów; berger d'Anatolie

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1); anatomie
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych anatomie

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z anatomią, dotyczący anatomii anatomique

ancien régime n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską; Ancien Régime

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
wywodzący się z Andaluzji andalou

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do państwa Andora andorran

androcentryzm n
stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi; androcentrisme

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
(biochemia, biochemiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet androgène

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
robot mający postać człowieka; androïde

androlog ãnˈdrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii andrologue

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego; andrologie

androsteron n
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy androstérone

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
od Andy andin

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia anecdote

aneksja ãˈnɛksʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części; annexion

anemiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii anémique

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem anémo-

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru prędkości gazów anémomètre

anepigraf ˌãnɛˈpʲiɡraf n
(książkowy) dzieło nieposiadające tytułu anépigraphe

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie anesthésiste
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii; anesthésiste

anewryzm ãˈnɛvrɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (dawniej, dawny) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki anévrisme

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami anglais

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach; anglais

angina ãŋʲˈɟĩna n
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła; angine tonsillite

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego; représentation vasculaire

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych; angiologie

angiostenoza n
(medycyna, medyczny) zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia angiosténose

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego; anglicisme

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu anglican

anglikański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem anglican

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem angielskim anglophone
spisany, stworzony w języku angielskim anglophone
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim anglophone

angol ˈãŋɡɔl n
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) Anglik rosbif

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do państwa Angola angolais

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
(fizyka, fizyczny) jednostka długość równa jednej dziesięciomiliardowej części metra; ångström

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć; anhédonie

ani mru-mru ˈãɲi ˈmru‿mru idiom
wykrzyknienie mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy chut motus

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
związany z aniołami angélique séraphique

anihilacja n
zniszczenie, unicestwienie annihilation

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca; anilina

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu; animation

animista ˌãɲĩˈmʲista n
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom animiste

animistyczny adj
właściwy animizmowi animiste

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom; animisme

animozja n
niechęć lub niesnaska wywołana urazą animosité

anioł ˈãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; ange
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek ange

ankieta ãŋʲˈcɛta n
zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza enquête

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety enquêteur

anoda ãˈnɔda n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni; anode

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy anomalie

anonimizacja ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej anonymisation

anonimowo adv
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska anonymement

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest anonimowy; anonymat anonymité

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
o nieujawnionym nazwisku anonyme

anons ˈãnɔ̃w̃s n
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie annonce

anorak ãˈnɔrak n
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry; anorak

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia; anorexie

anorektyczka n
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję anorexique

anorektyczny ˌãnɔrɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z anoreksji; taki, jak w anoreksji anorexique

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję anorexique

anorgazmia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu; anorgasmie

anormalnie ˌãnɔrˈmalʲɲɛ adv
w sposób anormalny anormalement

anortyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; anorthite

anosmia n
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów; anosmie

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi, przeciwny antagoniste

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób antagonisme

antena ãnˈtɛ̃na n
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie; antenne

antidotum ˌãntʲiˈdɔtũm n
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy antidote

antiocheński adj
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią antiochien

antleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4; antlérite

antologiczny adj
związany z antologią, stanowiący antologię anthologique

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego antonyme

antonomazja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą; antonomase

antonówka ˌãntɔ̃ˈnufka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana uprawna jabłoni domowej rosyjskiego pochodzenia antonovka

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego; anthracite antracite

antrakologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka anthracologie

antropocentryzm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego anthropocentrisme
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka anthropocentrisme

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo anthropophagie

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed innymi ludźmi; anthropophobie

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności; anthropologue

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku; anthropologie

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z antropologią, dotyczący antropologii anthropologique

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom; anthropomorphisme

antyamerykański adj
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów antiaméricain

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii antibactérien

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie; antibiogramme

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje; antibiotique

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera antihéros
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym; antihéros

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
skierowany przeciwko chrześcijaństwu antichrétien

antycyklon n
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny); anticyclone

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego anticipation

antyestetyka n
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi anti-esthétique antiesthétique

antyeuropejskość n
cecha tego, co jest skierowane przeciwko Europie, sprzeczne z wartościami europejskimi antieuropéanisme

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów anti fasciste anti-fasciste

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu; antifascisme

antyfeministka n
kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu antiféministe

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który opiera się na antyfeminizmie anti-féministe antiféministe

antyfeminizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu antiféminisme

antyfona n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; antienne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; antienne
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię; antienne

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową; antigène

antygoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów; antigorite

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów antiimpérialiste

antyjudaistyczny ˌãntɨjuda<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
skierowany przeciwko judaizmowi antijudaïste

antyk ˈãntɨk n
(historia, historyczny, historycznie) świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej; antique

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi anticatholique

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu); anticléricalisme

antyklerykał n
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu anticlérical

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi; anticoagulant

antykolonialny ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
przeciwny kolonializmowi anticolonial

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, związany z antykomunizmem, dotyczący antykomunizmu anticommuniste

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu; anticommunisme

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) działania zapobiegające zapłodnieniu contraception

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę contraceptif

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
(zoologia, zoologiczny) parzystokopytny, roślinożerny ssak zamieszkujący sawanny i stepy; antilope

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji; antimatière

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem antimilitariste

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51; antimoine

antymonit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu, Sb2S3; stibine stibnite

antymuzułmański ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci adj
skierowany przeciwko islamowi antimusulman

antynatalista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik antynatalizmu antinataliste

antynatalistka n
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka antynatalizmu antinataliste

antynatalistyczny adj
(filozofia, filozoficzny) dotyczący antynatalizmu, właściwy antynatalizmowi antinataliste

antynatalizm n
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość narodzinom; antinatalisme

antyoksydacyjny adj
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków antioxydant

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony; anti-pape antipape

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
niechęć do kogoś antipathie

antypowieść n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku antiroman

antyrasizm n
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi antiracisme

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii antireligieux

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi antigouvernemental

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów antisémite

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm antisémite

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem; antisémitisme

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby antiseptique

antysyjonista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu antisioniste

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu antisioniste

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym antithéisme

antyterrorystyczny ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami antiterroriste

antytetyczny ˌãntɨtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
przeciwstawnie różny antithétique

antytradycjonalizm n
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji antitraditionalisme

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie antiguerre

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś annuler dénoncer

anyż ˈãnɨʃ n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego; anis

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy anis étoilé

aojda aˈɔjda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów; aède

aorta aˈɔrta n
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka; aorte

aoryst aˈɔrɨst n
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły; aoriste

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim appareil de radiographie

aparatczyk n
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej apparatchik

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie appartement

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oddzielnego życia ludzi różnych ras połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej, czasem potwierdzona w prawie państwowym apartheid

aparycja ˌapaˈrɨʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się apparition

apateizm n
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga; apathéisme indifférence religieux

apatia aˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności; apathie langueur

apatryda ˌapaˈtrɨda n
bezpaństwowiec, osoba nieposiadająca żadnego obywatelstwa apatride

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje apathique

apelacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji appel

apertura ˌapɛrˈtura n
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła; ouverture

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zachęcający do jedzenia appétissant affriandant

apetyt aˈpɛtɨt n
chęć jedzenia, łaknienie; appétit
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś appétit

aphanisis n
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności; aphanisis

aphelium n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca; aphélie

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka applicateur

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku administrer

apodyktyczny ˌapɔdɨkˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego apodictique catégorique

apograf aˈpɔɡraf n
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu apographe

apokaliptyczny adj
dotyczący apokalipsy, końca świata apocalyptique

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
(językoznawstwo, językoznawczy) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie; apocope

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej; apologie

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący przejawem/następstwem apopleksji apoplectique

aporia aˈpɔrʲja n
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania; aporie

apostata ˌapɔˈstata n
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady apostate

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
porzucenie wiary religijnej; apostasie

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
dotyczący apostołów apostolique

apostrof aˈpɔstrɔf n
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie; apostrophe

apostrofa n
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób apostrophe

aprobata ˌaprɔˈbata n
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała approbation

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
zaopatrzenie miasta w artykuły pierwszej potrzeby approvisionnement

apsik aˈpʲɕik interjection
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania atchoum

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛʧ̑ka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ n
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy trousse de premiers secours

apteka apˈtɛka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki; pharmacie

aptekarz apˈtɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel; pharmacien apothicaire

ara ˈara n
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); ara

ara modra ˈara ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta; ara de Spix

arab ˈarap n
(jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej; arabe cheval arabe pur-sang arabe

arabeska ˌaraˈbɛska n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; arabesque
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi arabesque
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian; arabesque

arabista ˌaraˈbʲista n
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów; arabiste

arabistka ˌaraˈbʲistka n
forma żeńska od: arabista arabiste

arabizacja n
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka arabisation

arabizm aˈrabʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego; arabisme

arabskojęzyczny aˈrapskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem arabskim arabophone

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami; arachnophobie

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach; arachnologie

arak ˈarak n
(kulinaria) aromatyczny arabski (głównie libański) napój alkoholowy o smaku anyżowym; arack

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych; araméen araméen

aranżacja n
zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej arrangement

arbiter arˈbʲitɛr n
sędzia, osoba rozstrzygająca daną kwestię arbitre

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu arbitraire

arbitraż n
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów arbitrage

arbuz ˈarbus n
(botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych; pastèque melon d'eau
(spożywczy) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku pastèque melon d'eau

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
będący typowym dla dawnych czasów archaïque

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi; Archéen

archaizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia archaïsme

archanioł arˈxãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów; archange

archeo- arˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią archeo-

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich; archéologie

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z archeologią, dotyczący archeologii archéologique

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk; archéozoologie

archidiecezja n
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa; archidiocèse

archimandryta n
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich archimandrite
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji archimandrite

archipelag ˌarçiˈpɛlak n
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie; archipel

architekt arˈçitɛkt n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury architecte

architektka ˌarçiˈtɛktka n
(przenośnie, przenośnia) kobieta będąca twórczynią, kreatorką czegoś architecte
kobieta zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury architecte

architektura ˌarçitɛkˈtura n
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; architecture

architraw arˈçitraf n
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu; architrave

archiwista n
pracownik archiwum archiviste

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”); archevêque

arcybiskupi adj
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem archiépiscopal

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; chef-d'eouvre

arcyksiążę n
austriacki tytuł książęcy archiduc
osoba nosząca tytuł (1.1) archiduc

areligijnie adv
obojętnie wobec religii, w sposób areligijny irréligieusement

areligijność n
obojętność wobec spraw religii irreligion irreligiosité irréligion

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery; résidence surveillée

aresztowanie ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ n
osadzenie kogoś w areszcie arrestation

argentyt n
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S; acanthite

argon ˈarɡɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18; argon

argument arˈɡũmɛ̃nt n
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy; argument

argumentacja n
uzasadnianie za pomocą argumentów argumentation

aria ˈarʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium; aria air

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
(przymiotnik) od arianin arien

ariergarda n
(wojskowość, wojskowy) straż tylna arrière-garde

arka ˈarka n
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego arche

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu; arche de Noé

arkebuz arˈkɛbus n
czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 10 do 12 milimetrów arquebuse

arkoza n
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie; arkose

armata arˈmata n
działo o długiej lufie; canon

armator n
osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek armateur

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Armenii arménien

armia ˈarmʲja n
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa; armée

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się arrogance

aromaterapeutyczny adj
związany z aromaterapią aromathérapique

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel); aromathérapie

arsen ˈarsɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33; arsenic

arsenał arˈsɛ̃naw n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej arsenal

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego; arséniate

arsenopiryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota; arsénomarcasite arsénopyrite

artefakt arˈtɛfakt n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego; artefact artéfact

arteria arˈtɛrʲja n
(anatomia, anatomiczny) tętnica artère
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga artère

arteterapia n
terapia przez sztukę art-thérapie

artretyzm n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego arthritisme

artykuł arˈtɨkuw n
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie article
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek article
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość article
rzecz, która jest przedmiotem handlu article

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku électroménager

artysta arˈtɨsta n
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją artiste

artystka arˈtɨstka n
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją artiste

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób artystyczny artistiquement

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty artistique

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się ze względu na urodzenie; aristocratie

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
osoba należąca do arystokracji aristocrate

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z arystokracją aristocratique

arystotelizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa aristotélisme

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od: arytmetyka arithmétique

arytmia aˈrɨtmʲja n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca arythmie

arywista ˌarɨˈvʲista n
człowiek bez skrupułów dążący do zdobycia pozycji, pieniędzy czy władzy arriviste

as a ɛs as n
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii; as
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą as

as-moll ˈas‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami) la bemol mineur

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
(kulinaria) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku; ase fétide

asceta asˈʦ̑ɛta n
człowiek uprawiający ascezę ascète

ascetyczny adj
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń ascétique

ascetyzm n
filozofia i praktyki ascetów ascétisme

asceza asˈʦ̑ɛza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego ascèse

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego; asexualité

asenizacja ˌasɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
usługa usuwania nieczystości ciekłych; assainissement

asfalt ˈasfalt n
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego; asphalte
(pogardliwie) mężczyzna o czarnej skórze moricaud négro

asfaltować v
pokrywać powierzchnię asfaltem asphalter

asferyczny ˌasfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
niebędący odcinkiem sfery asphérique

aspartam asˈpartãm n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący aspartame

aspekt ˈaspɛkt n
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie; aspect
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana aspect face point de vue

aspermia n
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie; aspermie

aspirować v
starać się, ubiegać się o coś aspirer

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją; aspirine

aspołeczny adj
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego antisocial asocial

astat ˈastat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85; astate

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego; asthénosphère

aster ˈastɛr n
(botanika, botaniczny) roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach; aster

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce); astéroïde

asterysk aˈstɛrɨsk n
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny; astérisque

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem; astérisme
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości; astérisme
znak ⁂; astérisme

astma ˈastma n
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem; asthme

astmatyk aˈstmatɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę asthmatique

astragal aˈstraɡal n
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką; astragale

astrofizyczny adj
dotyczący astrofizyki astrophysique

astrofizyka n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią; astrophysique

astrolog aˈstrɔlɔk n
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich astrologue

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka; astrologie

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią astrologique

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej astronaute

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi; astronautique

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
specjalista w zakresie astronomii; astronome
miłośnik i znawca astronomii astronome

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem kosmosu; astronomie

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią astronomique

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Asturia asturien

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach asturien

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z astygmatyzmem astigmate

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
niebędący symetrycznym, niemający symetrii asymétrique

asymilacja n
przystosowanie się do życia w obcej społeczności assimilation

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji; asymptote

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii assyrien

asystent n
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy assistante assistant

asystentka n
kobieta asystent assistante

asystować v
pomagać przy czym assister

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków ashkénaze

atak ˈatak n
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych attaque

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego); infarctus du myocarde IDM

ataksyt n
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu; ataxite

atanor n
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych; athanor

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
o cechach podobnych jak u odległych przodków atavique

atawizm aˈtavʲism̥ n
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków atavisme

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów athée

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem athée

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów; athéisme

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Aten Athénien

atlant ˈatlãnt n
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu; atlante

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku atlantique

atlas ˈatlas n
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu; atlas

atletyczny adj
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie athlétique
odnoszący się do atletyki, związany z atletyką athlétique

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; atmosphère
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie atmosphère
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia atmosphère
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd. atmosphère

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z atmosferą ziemską atmosphérique

atom ˈatɔ̃m n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki; atome

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu atomique

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki attraction

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie), pociągający, seksowny attractif attrayant

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania; encre

atramentowy ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
dotyczący atramentu d'encre

atrium ˈatrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę atrium

atrofia aˈtrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów; atrophie

atropina n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice; atropine

atrybucja ˌatrɨˈbuʦ̑ʲja n
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś) attribution

atrybut aˈtrɨbut n
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś attribut

attaché n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego; attaché

attyka atˈːɨka n
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach; attique étage attique

atut ˈatut n
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru atout
cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki atout

audiobook n
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora; livre audio

audiowizualny adj
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych jak i wzrokowych audiovisuel

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
program radiowy; émission

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę; vente aux enchères enchères

aukcja holenderska ˈawkʦ̑ʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska n
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna; adjudication à la hollandaise

auksyna awˈksɨ̃na n
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu; auxine

aureola ˌawrɛˈɔla n
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych auréole

aurypigment n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu, As2S3; orpiment

auspicje awsˈpʲiʦ̑ʲjɛ n
w starożytnym Rzymie: wróżenie z lotu ptaków auspicia

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami australien

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających; bouvier australien

austro-węgierski adj
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier austro-hongrois

autarkia awˈtarʲca n
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność autarcie

autarkiczny ˌawtarʲˈciʧ̑nɨ adj
gospodarczo samowystarczalny autarcique

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością authentiquement

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu authenticité sincérité

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością authentique

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
własnoręcznie napisany swój życiorys; autobiographie

autobus awˈtɔbus n
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym; autobus bus

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem de autobus

autochton n
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium autochtone

autohipnoza ˌawtɔçipˈnɔza n
hipnoza wywoływana na sobie samym autohypnose

autokar awˈtɔkar n
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży autocar car

autoklaw awˈtɔklaf n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych; autoclave

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną; autocratie

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę; autocratie

autokreacja ˌawtɔkrɛˈaʦ̑ʲja n
budowanie / tworzenie swojego wizerunku autocréation

automat awˈtɔ̃mat n
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka; automate

automatyczna sekretarka n
(technologia, technika, techniczny) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści répondeur

automatycznie adv
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu automatiquement

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka automatique

automatyzm n
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia automatisme

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
(dawniej, dawny) kierowca automobiliste
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe automobiliste

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność; autonomie

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z autonomią; taki, który ma autonomię autonome

autonomista n
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej autonomiste

autopsja awˈtɔpsʲja n
sekcja zwłok; autopsie

autorytarny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu autoritaire

autorytaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli autoritarisme

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
wpływ osobisty, powaga, prestiż autorité
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi autorité

autoryzacja n
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła autorisation

autostop awˈtɔstɔp n
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami auto-stop

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
ktoś, kto podróżuje autostopem auto-stoppeur

autostopowiczka ˌawtɔstɔpɔˈvʲiʧ̑ka n
kobieta, która podróżuje autostopem auto-stoppeuse

autostrada ˌawtɔˈstrada n
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków; autoroute

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu; autosuggestion

autotomia n
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji; autotomie

autunit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O; autunite

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu autiste autistique

autyzm ˈawtɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami; autisme

awalista ˌavaˈlʲista n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba, która udziela poręczenia wekslowego (awalu) caution garant

awangarda n
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny avant-garde

awansować v
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień avancer promouvoir

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
osoba skłonna do kłótni, awantur, często awanturująca się aventurier

awanturować się ˌavãntuˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
wszczynać awanturę, kłócić się z kimś faire des histoires faire du scandale

awaria aˈvarʲja n
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie panne

awaryjne lądowanie n
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu; atterrissage d'urgence

awatar aˈvatar n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga avatar
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych avatar
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika avatar

awenturyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2; aventurine

awerroizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa; averroïsme

awersja aˈvɛrsʲja n
niechęć do kogoś lub czegoś aversion

awestyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta); avestique

awifauna n
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym; avifaune

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin; avitaminose

awokado ˌavɔˈkadɔ n
(kulinaria) jadalny ciemnozielony owoc rośliny z rodzaju (1.1) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką avocat
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) avocat

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Azerbejdżan azerbaïdjanais

azerski aˈzɛrsʲci n
język urzędowy Azerbejdżanu; azéri

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji asiatique

azjatycki tygrys ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci ˈtɨɡrɨs idiom
(publikatory) dynamicznie rozwijające się państwo azjatyckie; dragon asiatique

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu; azoospermie

azot ˈazɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7; azote

azotan aˈzɔtãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3) nitrate

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
(przymiotnik) od azot nitrique azotique

azuryt aˈzurɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi; azurite

azymut n
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym; azimut

ałunit n
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu; alunite

aż aʃ conjunction
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność jusque

ażio n
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną agio

ażiotaż n
(ekonomia, ekonomiczny) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych agiotage

ażur n
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale ajour claire-voie

b-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami) si bemol mineur

babcia ˈbapʲʨ̑a n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) mamie grand-mère

babiarz ˈbabʲjaʃ n
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsesyjnie zainteresowany kobietami mateur tombeur

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
wczesnojesienne dni; été indien été de la Saint Martin

babilończyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon Babylonien

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Babilonią, Babilonem babylonien

baby blues idiom
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka baby blues

backpacker n
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej backpacker

badaczka n
kobieta naukowiec, zgłębiająca jakiś temat, problem chercheuse exploratrice

badanie baˈdãɲɛ n
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego examination
sprawdzenie stanu zdrowia examination
szczegółowa obserwacja i analiza examination

badian właściwy ˈbadʲjãn vwaɕˈʨ̑ivɨ n
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa; badiane chinoise

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką; badminton

badmintonista n
gracz w badmintona joueur de badminton

bagaż ˈbaɡaʃ n
zapakowane przedmioty zabierane w podróż bagage
(przenośnie, przenośnia) doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia bagage

bagażowy n
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu bagagiste

bagietka baˈɟɛtka n
(spożywczy) długa, cienka bułka; baguette

baglama baɡˈlãma n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu; baglama

bagnet ˈbaɡnɛt n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz; baïonnette

bagno ˈbaɡnɔ n
(botanika, botaniczny) Ledum L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych; lédon
(ekologia, ekologiczny) obszar podmokły, o stale utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, ze specyficzną roślinnością; marais marécage

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny wywodzący się z babizmu, którego celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej wielkie religie monoteistyczne: judaizm, chrześcijaństwo i islam; bahaïsme

bahamski baˈxãmsʲci adj
odnoszący się do archipelagu Bahamy bahamien
odnoszący się do państwa Bahamy bahamien

bajeczny adj
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością fabuleux

bajka ˈbajka n
(literacko) utwór o treści fantastycznej conte
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja conte

bajka dla grzecznych dzieci ˈbajka dla‿ˈɡʒɛʧ̑nɨh ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i n
nieprawdziwa, wymyślona historyjka dla naiwnych ludzi conte de bonne femme

bajt bajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom; octet

bak bak n
zarost na policzkach favoris
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu; réservoir

bakarat baˈkarat n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; baccara

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
(przestarzałe, przestarzały) zarazek bacille

bakelit baˈkɛlʲit n
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu; bakélite

bakszysz n
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna bakchich

bakteria bakˈtɛrʲja n
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego; bactérie

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem; bactériémie

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je germicide

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie; bactériophage

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii bactériologie

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin; bactériologie

bakteriologiczny adj
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii bactériologique

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie bactérien

bakłażan bakˈwaʒãn n
(botanika, botaniczny) Solanum melongena L., roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych o jadalnych owocach; aubergine
(spożywczy) warzywo; podłużny, zwykle fioletowoczarny owoc bakłażanu (1.1) aubergine

bal bal n
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce; bal

balanga baˈlãŋɡa n
(potocznie, potoczny) impreza boum

baldachim balˈdaçĩm n
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny baldaquin

balet ˈbalɛt n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; ballet

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
kobieta, która tańczy w balecie ballerine

baletowy adj
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu de ballet

balisa n
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów balise

balistyka n
nauka badająca ruch pocisków; balistique

balkon ˈbalkɔ̃n n
wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą balcon

ballada balˈːada n
(literacko) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; ballade

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych; balnéothérapie

balon ˈbalɔ̃n n
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem; ballon montgolfière

balsam ˈbalsãm n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych; baume

bambus ˈbãmbus n
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych; bambou

banalny bãˈnalnɨ adj
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności banal

banan ˈbãnãn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; bananier banane
(spożywczy) (kulinaria) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty banane

banał ˈbãnaw n
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane banalité

bandana bãnˈdãna n
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie; couvre-chef

bandaż ˈbãndaʃ n
długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.; bandage bande

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
zakładać bandaż, owijać bandażem bander

bandyta bãnˈdɨta n
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw bandit

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu bangladais bangladeshi

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem; banjo

bank bãŋk n
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów banque
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) banque
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów banque

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem banque du sang

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy; banque du sperme

bankier n
właściciel lub dyrektor banku banquier

bankiet ˈbãŋcɛt n
wystawne, uroczyste przyjęcie banquet

banknot ˈbãŋknɔt n
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę; billet de banque billet bank-note papier-monnaie

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
związany z bankami, dotyczący banków bancaire

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd banqueroute faillite

bankrut ˈbãŋkrut n
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność failli

bankster ˈbãŋkstɛr n
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji bankster

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu; baptisme

bar bar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56; baryum
lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; bar
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; bar

baran ˈbarãn n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy bélier mouton
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, idiota bête idiot

baranek baˈrãnɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran agneau

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
odnoszący się do państwa Barbados barbadien

barbakan n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską; barbacane

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
(potocznie, potoczny) określenie używane względem obcych, nieznanych ludzi i kultur barbare

barbarzyński adj
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem barbare

barbet ˈbarbɛt n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy psów aportujących, płochaczy i psów wodnych pochodząca z Francji; barbet

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków plus
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika szczególnie, dużo très

barierka barʲˈjɛrka n
przegroda postawiona, aby uniemożliwić przejście w danym miejscu lub zabezpieczyć coś rambarde

bark bark n
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem; épaule

barka ˈbarka n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej; bateau-mouche

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; barcarolle barcarole
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1) barcarolle barcarole

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne; trois-mâts goélette

barman ˈbarmãn n
osoba, która obsługuje bufet w barze; garçon

barok ˈbarɔk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku; baroque

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego; baromètre

baron ˈbarɔ̃n n
niski tytuł arystokratyczny; baron

baronet n
dziedziczny, nieszlachecki brytyjski tytuł honorowy; baronnet
mężczyzna noszący tytuł (1.1) baronnet

barszcz barʃʧ̑ n
(kulinaria) kwaśna zupa; barchtch soupe de betterave

barszcz biały n
(kulinaria) kwaśna zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej potage aigre

barter ˈbartɛr n
(ekonomia, ekonomiczny) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar; troc

barykada ˌbarɨˈkada n
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście; barricade

baryton baˈrɨtɔ̃n n
głos męski wyższy od tenoru, niższy od basu; baryton

bas bas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski; basse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie basse

baseball n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem; baseball

basen ˈbasɛ̃n n
forma skrócona od basen pływacki piscine
region wokół morza lub innego zbiornika wodnego bassin

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
związany z Baskami, dotyczący Basków basque

basset ˈbasːɛt n
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach; basset

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska; bataillon
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania; combattant varié

batat n
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej; patate douce

bateria baˈtɛrʲja n
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii pile pile électrique
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową; batterie

batuta baˈtuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu; baguette

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych; bathymétrie

batyskaf baˈtɨskaf n
statek podwodny do badań na dużych głębokościach; bathyscaphe

batyst ˈbatɨst n
cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym batiste

bawełna baˈvɛwna n
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie; cotonnier coton
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań coton
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); coton

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
związany z bawełną jako surowcem cotonier

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
wprawiać w wesoły humor amuser divertir égayer
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki divertir amuser égayer

bawić się ptaszkiem ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈptaʃʲcɛ̃m idiom
o mężczyźnie: onanizować się faire cinq contre un se polir le chinois

baza danych n
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym base de données

bazalt ˈbazalt n
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie; basalte

bazar ˈbazar n
teren, na którym można handlować; plac ze straganami bazar

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie gribouiller griffonner

bazia ˈbaʑa n
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa chaton

bazylia baˈzɨlʲja n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); basilic

bazyliszek n
rodzaj jaszczurek; basilic
stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem basilic

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
martwić się, niepokoić się craindre avoir peur
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś craindre avoir peur

bałagan baˈwaɡãn n
stan braku porządku gâchis pagaille

bałkanizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione balkanisation

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
od Bałtyk baltique

bałwan ˈbawvãn n
figura człowieka ulepiona ze śniegu; bonhomme de neige

bańka ˈbãɲka n
(potocznie, potoczny) bańka mydlana bulle
blaszane naczynie na płyny bidon canne
szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej ventouse

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; bulle de savon

bażanciarnia ˌbaʒãɲˈʨ̑arʲɲa n
ogrodzony teren, na którym hoduje się bażanty; faisanderie

bażant ˈbaʒãnt n
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach; faisan

bażantarnia ˌbaʒãnˈtarʲɲa n
ogrodzony teren, na którym hoduje się bażanty; faisanderie

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult; béatification

beatyfikować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym béatifier

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos bêler

beczka ˈbɛʧ̑ka n
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami; tonneau
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej; tonneau

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic) tonnellerie

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
(kulinaria) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany bifteck

behawiorysta ˌbɛxavʲjɔˈrɨsta n
przedstawiciel lub zwolennik behawioryzmu béhavioriste

behawioryzm n
(psychologia, psychologiczny) Podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko. béhaviorisme comportementalisme

bejrucki bɛjˈruʦ̑ʲci adj
odnoszący się do miasta Bejrut beyrouthin

bejrutczyk bɛjˈruṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Bejrutu Beyrouthin

bekerel n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI; becquerel

beksa n
(potocznie, potoczny) ktoś skłonny do płaczu pleurnicheur pleurnicheuse

beletrystyka ˌbɛlɛˈtrɨstɨka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki belles-lettres

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do Belgii lub Belgów belge

belladonna n
(botanika, botaniczny) pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna L.) belladone

belona bɛˈlɔ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele; orphie

bemol ˈbɛ̃mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton; bémol

benedyktyński adj
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów bénédictin

benzen n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny o sumarycznym wzorze C6H6; benzène

benzokaina ˌbɛ̃w̃zɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
środek miejscowo znieczulający, słabo rozpuszczalny w wodzie; benzocaïne

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy; essence gas

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci adj
związany z Berberami, dotyczący Berberów i terenów przez nich zasiedlonych berbère

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze; berbère

berberys bɛrˈbɛrɨs n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych berbéris

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu; bardiche

beret ˈbɛrɛt n
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny; béret

bergsonizm n
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji; bergsonisme

beri-beri n
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1; béribéri

berkel ˈbɛrkɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97; berkélium

bermudy n
męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży bermuda

beryl ˈbɛrɨl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4; béryllium

besan n
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim; farine de pois chiche

beszamel bɛˈʃãmɛl n
(kulinaria) gęsty sos przyrządzany z masła, mąki, jajek i mleka lub śmietany; béchamel

beta ˈbɛta n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β; bêta

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor; bêta-carotène bêtacarotène

betaina n
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) trimetyloglicyna bétaïne

beton ˈbɛtɔ̃n n
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących; béton

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
maszyna do wyrobu betonu bétonnière
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej camion-toupie

bez bɛs n
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; sureau

bez bɛs preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem sans

bez jaj bɛzʲ‿ˈjäj interjection
(przenośnie, przenośnia) …znacząca tyle co: „nie żartuj!”, „bez żartów” / „mów prawdę”, „nie kłam” sans blague

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze sans détour

bez porównania adv
dużo, bardziej sans pareil

bez wytchnienia ˌbɛz‿vɨˈtçɲɛ̇̃ɲa idiom
bez przerwy, bez odpoczynku, non stop sans relâche sans trêve

bez ładu i składu bɛz‿ˈwadu i‿ˈskwadu adv
bezładnie, byle jak, chaotycznie sans rime ni raison

beza ˈbɛza n
(kulinaria) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem; meringue

bezbolesny adj
niepowodujący, niesprawiający bólu indolore

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga athée impie

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga impiété

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) negujący istnienie boga/Boga athée incroyant

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się sans défense

bezbłędny adj
wolny od błędu exact sans fautes

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością impudent insolent

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
brak aktywności inactivité

bezdech ˈbɛzdɛx n
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu; apnée

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
taki, który nie ma domu SDF sans-abri

bezdyskusyjnie ˌbɛzdɨskuˈsɨjɲɛ adv
bezsprzecznie, zdecydowanie, niezaprzeczalnie indiscutablement

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki sans fièvre

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś immense

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nie mający imienia czy nazwy anonyme innommé

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków altruiste désintéressé

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
niezawierający kofeiny décaféiné

bezkręgowiec n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu; invertébré

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie amorphe

bezludny bɛzˈludnɨ adj
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym inhabité

bezmocz ˈbɛzmɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) brak wydalania lub wytwarzania moczu; anurie

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz désespoir

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia insensibilité

bezobjawowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów asymptomatique

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu; infinitif

bezosobowo ˌbɛzɔsɔˈbɔvɔ adv
od: bezosobowy impersonnellement

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby impersonnel

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔʦ̑nɨ adj
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów infructueux

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym sécurité

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej); fusible plomb

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw gratuit injustifié

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
w sposób bezpośredni directement

bezprawie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny illégalité

bezprawnie adv
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem illicitement illégalement

bezprawny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa illégal arbitraire illégitime

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
taki, za który nie pobiera się opłaty gratuit

bezpłciowy adj
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci asexué

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć; chômage

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
bez pracy, bez zajęcia au chômage

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
niemający rąk manchot

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia; insomnie

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia absurde déraisonnable

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
bez sił, niezdolny do walki infirme adynamique flasque
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać impuissant languissant

bezsporny adj
taki, który nie budzi wątpliwości incontestable

bezsprzeczny adj
taki, który nie budzi sprzeciwu incontestable

bezstronność n
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny impartialité

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu) neutre

beztroska bɛsˈtrɔska n
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś légèreté

bezustannie adv
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie continûment

bezustanny adj
taki, który trwa ciągle, bez przerwy incessant perpétuel

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
nieposiadający żadnej wartości sans valeur

bezwarunkowo adv
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków inconditionnellement
koniecznie, bezwzględnie, absolutnie absolument

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny inconditionnel

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu; anhydride acétique

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
niemający zapachu inodore

bezzasadny ˌbɛzːaˈsadnɨ adj
taki, który nie ma racji bytu; nieuzasadniony, bezpodstawny, nieusprawiedliwiony injustifié

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów édenté

bezładnie adv
bez ładu; w bałaganie; bez organizacji sans ordre

bezładny adj
pozbawiony ładu, porządku chaotique confus désordonné

beż bɛʃ n
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem beige

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku beige

bhutański buˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Bhutan bhoutanais

biatlonista n
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon biathlète

biatlonistka ˌbʲjatlɔ̃ˈɲistka n
(sport, sportowy) kobieta, która uprawia biatlon biathlète

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji thé blanc

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku; magie blanche

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek; leucémie leucose

białawy bʲjaˈwavɨ adj
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny blanchâtre

białko ˈbʲjawkɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki blanc
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj blanc
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów; protéine

białkomocz n
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu; protéinurie

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów biélorusse

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi; biélorusse

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste; traquet motteux

białoskórnictwo ˌbʲjawɔskurʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież mégisserie tannage mégir tannage à le alun

białozór bʲjaˈwɔzur n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej; gerfaut

białość n
cecha tego co białe blancheur

biały ˈbʲjawɨ adj
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp. blanc blanche

biały ˈbʲjawɨ n
człowiek rasy białej Blanc

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych; phosphore blanc

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy merle blanc
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach mouton à cinq pattes

biały węgiel ˈbʲjawɨ ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(publikatory) nazwa energii wód płynących, które mogą być wykorzystane do produkcji energii elektrycznej w siłowniach wodnych houille blanche

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii biblique

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; bibliographie

bibliopsychologia ˌbʲiblʲjɔpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem wpływu książki (czytelnictwa) na kształtowanie się postaw czytelników bibliopsychologie

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; bibliothèque
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; bibliothèque
mebel do przechowywania książek bibliothèque
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem bibliothèque

bibliotekarka ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka n
kobieta, która pracuje w bibliotece bibliothécaire

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
pracownik biblioteki; bibliothécaire

biblistyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii; étude biblique

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
(historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości; grand-bi

bicz bʲiʧ̑ n
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści fouet

bidet ˈbʲidɛt n
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej; bidet

bieda ˈbʲjɛda n
stan braku środków do życia pauvreté

biedak ˈbʲjɛdak n
osoba, której brakuje środków do życia pauvre
ze współczuciem o kimś pauvre homme femme pauvret

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
ze współczuciem o kimś; poszkodowany pauvre
taki, któremu brakuje środków do życia pauvre

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) biedronka siedmiokropka, Coccinella septempunctata, biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach w siedem czarnych kropek; coccinelle

bieg bʲjɛk n
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki course

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki; course de haies

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi coureur
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae); carabe

biegle adv
z łatwością couramment
ze znajomością rzeczy parfaitement

biegun ˈbʲjɛɡũn n
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot bascule
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; pôle
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu pôle
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny pôle
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny pôle

biegun magnetyczny ˈbʲjɛɡũn ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe; pôle magnétique
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty; pôle magnétique

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji; diarrhée

biel bʲjɛl n
biały kolor; blanc blancheur
biały pigment (barwnik) używany do wyrobu farb blanc
biały ubiór blanc
(botanika, botaniczny) zewnętrzna warstwa drewna w pniach i gałęziach, zawierająca żywe komórki i przewodząca wodę; aubier

bielik ˈbʲjɛlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję; pygargue à queue blanche aigle de mer

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka sous-vêtement

bielić v
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie badigeonner chauler
pokrywać rzeczy metalowe cynową powłoką blanchir

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata biennale

bierki ˈbʲjɛrʲci n
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych; Mikado

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów); tabagisme passif

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?; accusatif

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
(gramatyka) dotyczący biernika accusatif

bierność ˈbʲjɛrnɔɕʨ̑ n
brak inicjatywy passivité

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej; confirmation

biesiadnik n
(książkowy) uczestnik biesiady commensal

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych; piste d' athlétisme

bieżąca woda n
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur eau du robinet eau courante eau de distribution

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami; bigamie

bigoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała bigorexie dysmorphie musculaire

bigorektyk n
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na bigoreksję bigorexique

bigot ˈbʲiɡɔt n
(książkowy) (pogardliwie) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność bigot

bijatyka n
bójka z udziałem większej liczby osób bagarre

bijekcja n
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna; bijection

bikorn ˈbʲikɔrn n
dwurożny kapelusz; bicorne

biksbit ˈbʲiɡzbʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu; béryl rouge

bilans tlenowy n
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór; bilan d’oxygène

bilateralny ˌbʲilatɛˈralnɨ adj
dwustronny bilatéral

bilbil n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae); bulbul

bilbil arabski n
(ornitologia, ornitologiczny) Pycnonotus xanthopygos, gatunek ptaka z rodziny bilbili; bulbul d'Arabie
(ornitologia, ornitologiczny) osobnik ptaka z gatunku (1.1) bulbul d'Arabie

bilet ˈbʲilɛt n
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru billet ticket place

bilharcjoza n
(medycyna, medyczny) (zobacz) schistosomatoza bilharziose

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu; bilirubine

bima n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora; bimah

bio- bʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi bio-

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym; biochimie

biodegradowalny ˌbʲjɔdɛɡradɔˈvalnɨ adj
ulegający rozpadowi biologicznemu biodégradable

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda hanche

bioetyczny ˌbʲjɔɛˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z bioetyką lub bioetykami bioéthique

biofilm n
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych; biofilm

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
opis życia i działalności jakiejś osoby; biographie

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z biografią, dotyczący biografii biographique

biolog ˈbʲjɔlɔk n
specjalista w zakresie biologii biologiste biologue

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej; biologie

biologicznie adv
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii biologiquement

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z biologią, dotyczący biologii biologique

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny biomédical

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z bioniką bionique

biopaliwo n
paliwo otrzymywane z biomasy; agrocarburant biocarburant

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego; biopsie

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji; biodiversité

biotop n
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku biotope

biotyczny bʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania biotique

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów; biotine

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków) birmanien

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci; bisexualité

biskajski adj
związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai biscayen

biskajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai biscayen

biskup ˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją; évêque

biskupstwo n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa évêché

bistro ˈbʲistrɔ n
(książkowy) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi; bistro bistrot

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem; crème fouettée crème chantilly

bitwa ˈbʲitfa n
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron; bataille

biuletyn n
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji; bulletin

biuret n
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika; biuret carbamoylurée

biurko ˈbʲjurkɔ n
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania bureau escritoire

biuro ˈbʲjurɔ n
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje; bureau

biuro nieruchomości n
(handel, handlowy) firma, której zadaniem jest pośredniczenie w kupnie lub sprzedaży nieruchomości agence immobilière

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd. agence de voyage agence de voyages

biurokrata n
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych bureaucrate

biurokratyczny adj
dotyczący biurokracji bureaucratique

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi; soutien-gorge

bizmut ˈbʲizmut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83; bismuth

bić bʲiʨ̑ v
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy sonner
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy battre frapper
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls battre
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp. battre
uderzać kogoś, zadawać komuś ból frapper battre

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała; bijoux bijouterie

blady ˈbladɨ adj
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację pâle

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki blasonnement

blisko ˈblʲiskɔ adv
w niewielkiej odległości près

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie proche-oriental

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami voisinage

blizna ˈblʲizna n
(medycyna, medyczny) ślad po ranie; cicatrice couture

bliźni n
(biblijny) każdy człowiek prochain

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie jumeau

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał; jumeaux siamois

blog blɔk n
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie; blog blogue

blogować v
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog bloguer

blok blɔk n
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy bloc
zeszyt, notes z kartkami większego formatu bloc-notes

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy; immeuble

blond blɔ̃nt adj
o włosach jasny, płowy blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie blonde

bluszcz bluʃʧ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie; lierre

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte blasphème

boazeria n
drewniana lub drewnopodobna okładzina ścienna boiserie

bobas ˈbɔbas n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko bébé

bobslej ˈbɔpslɛj n
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec; bobsleigh

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów; cigogne
narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy; cigogne

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce; cigogne noire

bodhisattwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym; bodhisattva

bodhićitta n
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia; bodhicitta

bodo n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy stanu Asam w Indiach; bodo

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego; irritation

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
majątek, posiadane dobra o dużej wartości richesse
wielka ilość, różnorodność richesse
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby richesse

bogato adv
obfitując w coś abondamment
w sposób świadczący o bogactwie richement

bogaty bɔˈɡatɨ adj
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody riche
taki, który obfituje w coś riche
dający dużą możliwość wyboru riche

bogini bɔˈɟĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego déesse

bohater bɔˈxatɛr n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu personnage
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. héros

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia héros du jour

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna héroïne
forma żeńska od: bohater; postać utworu héroïne
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia héroïne

bohema bɔˈxɛ̃ma n
środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia; boheme

bohr bɔxr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107; bohrium

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć peureux craintif timide appréhensif

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
(książkowy) lęk, strach, obawa crainte peur

boje homeryckie ˈbɔjɛ ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲcɛ idiom
długotrwałe, zacięte walki, spory combats homériques

bojkot ˈbɔjkɔt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku; boycott boycottage

bojkotować v
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu boycotter

boks bɔks n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami; boxe
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu stand
każda wydzielona część pomieszczenia box

bokser ˈbɔksɛr n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo) boxeur
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa; boxer
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach boxer

bokserki bɔˈksɛrʲci n
męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami boxer

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
taki, który sprawia ból fizyczny douloureux

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu faire mal avoir mal

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
pełen boleści douloureux endolori

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do Boliwii bolivien

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii bolognais

bolszewicki adj
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z partią lub frakcją bolszewików bolchevique

bom bɔ̃m n
poziome drzewce na żaglowcu; bôme

bomba ˈbɔ̃mba n
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem; bombe
(wojskowość, wojskowy) (kryminologia, kryminologiczny) terrorystyczny ładunek wybuchowy w publicznym miejscu bombe

bomba atomowa n
bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami bombe atomique

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi; bombe

bombarda bɔ̃mˈbarda n
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów bombarde

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi bombarder

bombazyna ˌbɔ̃mbaˈzɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej bombazine

bombka ˈbɔ̃mpka n
kulista ozdoba choinkowa boule

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb; bombardier

bombowy adj
wywołujący duże wrażenie superbe
związany z bombą de bombardement

bon mot n
krótkie, dowcipne opowiadanie, anegdota lub powiedzenie, zbliżone do przysłowia bon mot mot d'esprit

bonapartyzm n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte; bonapartisme

bonifikata n
(handel, handlowy) obniżenie ceny towaru lub usługi bonification

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała bonite à ventre rayé

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi; bonobo

bonsai n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu; bonsaï

bonus ˈbɔ̃nus n
dodatek, premia bonus

bor bɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5; bore

boraks ˈbɔraks n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, dziesięciowodny tetraboran sodu borax

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo bordeaux

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia; borréliose maladie de Lyme

borowik bɔˈrɔvʲik n
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych; bolet cèpe

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, grzyb jadalny z rodziny borowikowatych; cèpe de Bordeaux

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf; boue volcanique

borsuk ˈbɔrsuk n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny kunowatych; blaireau

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym; airelle rouge airelle vigne du Mont Ida airelle à fruits rouges pomme de terre

bosak ˈbɔsak n
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa; gaffe

boski ˈbɔsʲci adj
właściwy bogu, bóstwu divin

boskość ˈbɔskɔɕʨ̑ n
boski charakter czegoś divinité

boston terier n
(kynologia, kynologiczny) amerykańska rasa krępego, mniejszego psa; terrier de Boston

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z botaniką, dotyczący botaniki botanique

botanik bɔˈtãɲik n
specjalista w zakresie botaniki botaniste

botanika bɔˈtãɲika n
dział biologii, nauka o roślinach; botanique

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę; botulisme

boysband n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, uprawiająca muzykę pop; boys band

bozon ˈbɔzɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie; boson

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
związany z Bośnią lub Bośniakami bosniaque

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci n
jeden z języków diasystemu serbsko-chorwackiego; bosnien

boży ˈbɔʒɨ adj
związany z Bogiem divin

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań; brachylogie

braciszek braˈʨ̑iʃɛk n
(zdrobniale) od: brat frangin

brak brak n
defekt, wada, usterka défaillance défaut
fakt nieistnienia czegoś manque faute

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne; aménorrhée

bramin ˈbrãmʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę, najwyższy stan społeczny dawnych Indii brahmane

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem; gardien de but gardien

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze; bracelet

brat brat n
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; frère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich frère

brat mniejszy n
członek Zakonu Braci Mniejszych frère mineur

bratanek braˈtãnɛk n
syn brata neveu fraternel

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
córka brata nièce

braterski braˈtɛrsʲci adj
odnoszący się do brata, braci fraternel

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie fraternité

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
osoba bliska pod jakimś względem âme sœur

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp. fratricide

bratowa braˈtɔva n
żona brata belle-sœur

brawura n
popisywanie się odwagą bravoure

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy; brazilianite

brać braʨ̑ v
chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś prendre

brać nogi za pas ˈbraʨ̑ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś prendre ses jambes à son cou

brać pod uwagę v
mieć na uwadze; nie lekceważyć tenir compte prendre en considération

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
uczestniczyć participer prendre part assister

brelok n
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk porte-clef porte-clé porte-clefs porte-clés porteclé

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii breton
język celtycki, którym posługują się Bretończycy breton

brew brɛf n
łukowate pasmo krótkich włosów nad oczodołem sourcil

brewiarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin; bréviaire

brexit n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej Brexit

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.; bâche taud

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty) patauger

broda ˈbrɔda n
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka menton
zarost na brodzie (1.1) barbe

brodaty brɔˈdatɨ adj
mający zarost na dolnej części twarzy barbu

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek; mamelon

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych; chevalier arlequin

brokuł ˈbrɔkuw n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie; brocoli

brona ˈbrɔ̃na n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; herse
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych; herse

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą défendre protéger

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony herser

brosza ˈbrɔʃa n
spora, okazała broszka broche

broszura brɔˈʃura n
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie; brochure

browar ˈbrɔvar n
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo; brasserie

broń brɔ̃ɲ n
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga; arme

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
broń służąca do walki wręcz; arme blanche

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy; arme biologique

brud brut n
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś saleté

brudna bomba n
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu; bombe sale

brudny ˈbrudnɨ adj
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi sale vilain
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud sale crasseux vilain

brudzić v
czynić brudnym, pokrywać brudem salir

bruk bruk n
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką; pavé

brukiew ˈbrucɛf n
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.; rutabaga

brukselka bruˈksɛlka n
odmiana kapusty warzywnej; chou de Bruxelles

brumaire n
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; brumaire

brunatna koszula n
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP chemise brune

brutal ˈbrutal n
(książkowy) człowiek brutalny, agresywny, grubiański, nadużywający swojej przewagi nad słabszymi brutal

brutalizm n
(architektura, architektoniczny) nurt w architekturze późnego modernizmu, który akcentował jako elementy artystyczne fakturę surowego betonu, wielkie człony strukturalne, rury itp.; brutalisme

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
w sposób brutalny, pełen przemocy brutalement

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy brutalité

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury; rainureuse

brydż brɨʧ̑ n
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary; bridge

brygada n
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów brigade
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji brigade

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym; brigantin

brylant ˈbrɨlãnt n
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament; brillant

brylantyna n
środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów brillantine

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Wielka Brytania britannique

bryzol n
(kulinaria) (spożywczy) rodzaj smażonej bitki, najczęściej z polędwicy wołowej lub wieprzowej, lekko opruszonej mąką; bresolles

brzdąc n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko bébé

brzeg bʒɛk n
krańcowa linia czegoś bord
pas lądu ograniczający zbiornik wodny; bord rivage côte

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(tylko (rodzaj żeński)) (dawniej, dawny) (książkowy) o kobiecie: ciężarna enceinte gravide prégnant

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu son

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
owoc z rodziny różowatych; pêche pêcher

brzoza ˈbʒɔza n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych; bouleau

brzuch bʒux n
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia; ventre abdomen

brzydal n
człowiek brzydki laid

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami villain
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie mauvais
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych laid villain

brzydota bʒɨˈdɔta n
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna laideur mocheté laid

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ostry nóż do usuwania zarostu; coupe-choux rasoir à manche

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków grelottement

brzęk n
przytłumiony, wibrujący dźwięk bourdonnement cliquetis résonnement tintement

bród brut n
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg gué

brąz brɔ̃w̃s n
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; bronze
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) bronze

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy brunâtre

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązu; brun marron

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem bouddhiste bouddhique

buddysta budˈːɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu bouddhiste

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama; bouddhisme

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym; cabine téléphonique

budować buˈdɔvaʨ̑ v
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje construire bâtir

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć faire des châteaux en Espagne

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury bâtisseur

budynek buˈdɨ̃nɛk n
budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej bâtiment immeuble

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
(kulinaria) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków; pudding

budżet ˈbuḍʒɛt n
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok; budget

bufet ˈbufɛt n
miejsce sprzedaży gotowych przekąsek, słodyczy i napojów, np. w teatrze, w budynku biurowym, na dworcu buffet

buk buk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych; hêtre

bukiew ˈbucɛf n
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka; faine faîne

bukinista ˌbucĩˈɲista n
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji; bouquiniste

bukszpan ˈbukʃpãn n
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach; buis

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca; arbre de beaupré beaupré mât de beaupré

bula ˈbula n
(sport, sportowy) kula do petanki; boule

bulaj ˈbulaj n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku; hublot

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈʦ̑usʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa; bouledogue bouledogue français

buldożer n
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków; bulldozer

bulgur n
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej; boulghour

bulimia buˈlʲĩmʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu; boulimie

bulimiczka n
kobieta cierpiąca na bulimię boulimique

bulimiczny adj
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom boulimique

bulimik n
mężczyzna cierpiący na bulimię boulimique

bulić ˈbulʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) płacić dużą sumę pieniędzy se fendre

bulla ˈbulːa n
dokument papieski; bulle
okrągła metalowa pieczęć przytwierdzana niegdyś do oficjalnego dokumentu papieskiego (1.1) bulle

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów; bull terrier

bulwar ˈbulvar n
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym boulevard
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii boulevard
obmurowanie zabezpieczające brzeg rzeki lub morza lub ulica nadbrzeżna koło tego obmurowania quai

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
(wojskowość, wojskowy) schron, zwykle żelbetowy bunker

bunt bũnt n
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi mutinerie révolte rébellion

buntowniczy adj
będący wyrazem buntu, sprzeciwu rebelle

buraczkowy ˌburaʧ̑ˈkɔvɨ adj
ciemny czerwony z fioletowym odcieniem zinzolin

burak ˈburak n
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych; betterave

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier; betterave sucrière

burdel ˈburdɛl n
(pospolicie) bałagan bazar bordel foutoir pagaille
(pospolicie) dom publiczny bordel

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej; maire bourgmestre

burnus ˈburnus n
rodzaj wierzchniego wełnianego okrycia z kapturem i bez rękawów noszonego przez Arabów i przez oddziały spahisów burnous

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew; ambre

burza ˈbuʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty); orage
(przenośnie, przenośnia) czynność, zjawisko o dużej intensywności lub o gwałtownym przebiegu tempête

burza piaskowa n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku; tempête de sable

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
zamęt wywołany z błahych powodów une tempête dans un verre d'eau

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku; bourgeoisie

busola buˈsɔla n
kompas służący do wskazywania stron świata boussole

but but n
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy; chaussure soulier

butan ˈbutãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG; butane

butelka buˈtɛlka n
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców bouteille

butik ˈbutʲik n
mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami boutique

butny ˈbutnɨ adj
(książkowy) hardy, bezczelnie stawiający na swoim altier crâneur insolent vantard

butyrometr ˌbutɨˈrɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd służący do pomiaru zawartości tłuszczu w produktach mlecznych; butyromètre

buzuki buˈzuci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany bouzouki

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
związany z Bułgarią lub Bułgarami bulgare

bułgarski buwˈɡarsʲci n
język urzędowy Bułgarii; bulgare

bułka ˈbuw.ka n
wypiek o niewielkich rozmiarach; petit pain

bydło ˈbɨdwɔ n
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1) foule racaille
ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich; bétail bestiaux
w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura bestiaux bétail

byk bɨk n
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp. taureau

być bɨʨ̑ v
istnieć; trwać être
znajdować się w jakimś miejscu être
charakteryzować się jakąś cechą être
należeć do jakiejś organizacji être
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań être
uczestniczyć w czymś être

być może
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia peut-être

być solą w oku ˈbɨʨ̑ ˈsɔlɔ̃w̃ ˈv‿ɔku v
być dla kogoś źródłem wielu przykrości, kłopotów être une épine dans le pied

być w błędzie ˈbɨʥ̑ ˈv‿bwɛ̃ɲʥ̑ɛ idiom
mylić się, nie mieć racji avoir tort

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym être au septième ciel

być świętszym od papieża v
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne plus pieux que le Pape

były ˈbɨwɨ adj
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli ancien

bzdura ˈbzdura n
coś nieprawdziwego, niedorzecznego bêtise sottise

bzik bʲʑik n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo lubie toquade

bób bup n
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; fève
(botanika, botaniczny) (kulinaria) nasiona tej rośliny (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej fève

bóbr bupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie; castor bièvre

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.); dieu

bójka ˈbujka n
awantura połączona z biciem; bagarre rixe

ból bul n
(medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; douleur mal
przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne peine chagrin

bóstwo ˈbustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów déité

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Ixobrychus, ptak brodzący z rodziny czaplowatych;

bąk bɔ̃ŋk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek; taon
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie;
(potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii pet vents
rodzaj wirującej zabawki; toupie

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek; tambour batterie

bębenek bɛ̃mˈbɛ̃nɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mały bęben, membranofon służący do grania rytmów tambourin

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) rozgłaszać coś tambouriner
grać na bębnie tambouriner
wielokrotnie stukać, uderzać w coś powodując odgłos tambouriner

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”); bâtard

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
żarliwie, usilnie prosić implorer supplier

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna bouffon

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu bénédiction
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece bénédiction
sprzyjanie, przychylność, pomyślność bénédiction

błogość n
przyjemny stan zadowolenia, spokoju béatitude

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego; tympan

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy; hymen

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych; muqueuse

błonkoskrzydłe ˌbwɔ̃ŋkɔˈskʃɨdwɛ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych; hyménoptères

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych; fibre alimentaire

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół aile garde-boue

błoto ˈbwɔtɔ n
mieszanina ziemi i wody; boue

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi éclair

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
bardzo szybko, prędko momentanément

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
niezwykle szybki éclair

błyskotliwy adj
(dawniej, dawny) taki, który się mieni étincelant
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem brillant spirituel éclatant

błyszczyk ˈbwɨʃʧ̑ɨk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bezbarwna lub kolorowa substancja nadająca ustom połysk; brillant à lèvres

błąd bwɔ̃nt n
niezgodność z zasadami, założeniami erreur
działanie, które przynosi złe skutki erreur

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
błąd w pisowni – złe napisanie wyrazu, niezgodne z zasadami ortografii; faute d'orthographe orthographe erronée

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznafʧ̑ɨ n
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci; biais cognitif

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; cercle vicieux

błędnie ˈbwɛ̃ndʲɲɛ adv
w sposób błędny faussement faux improprement

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny erroné

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
pochodzenie arystokratyczne sang bleu

błękitne hełmy bwɛ̃ŋʲˈcitnɛ ˈxɛwmɨ n
żołnierze sił pokojowych ONZ wysyłani na tereny objęte wojną w celu przywrócenia pokoju casques bleus

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
mający kolor intensywnie niebieski azuré bleu ciel azur pers

c-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami) do mineur

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
(kulinaria) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka; tzatziki

cal ʦ̑al n
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm; pouce

call center n
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów; centre d'appel

calypso kaˈlʲipsɔ n
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie; calypso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego; calypso

camera obscura n
(optyka, optyczny) prosty przyrząd optyczny pozwalający uzyskać obraz rzeczywisty, pierwowzór aparatu fotograficznego; chambre noire chambre obscure

capstrzyk ˈʦ̑apsṭʃɨk n
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia. retraite
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp. retraite

car ʦ̑ar n
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji); tsar tzar

caryca n
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji tsarine
(historia, historyczny, historycznie) żona cara tsarine

cała nuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną; ronde

całka ˈʦ̑awka n
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego; intégrale

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
w sposób całkowity, zupełny, pełny définitivement totalement
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę assez

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób całkowity, pełny, bez reszty complètement totalement entièrement intégralement

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś embrasser baiser

całościowy ˌʦ̑awɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
obejmujący całość, dogłębny global total universel

cały ˈʦ̑awɨ adj
duży, wielki tout
jedyny, wyłączny unique entier
nie uszkodzony intact sain et sauf
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni entier tout

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory sain et sauf

cebula ʦ̑ɛˈbula n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z rośliny (1.1) oignon ognon

cebulka n
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych bulbe
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa bulbe

cecha ˈʦ̑ɛxa n
(matematyka, matematyczny) (zobacz) cecha logarytmu caractéristique
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób trait marque caractère

cechować ʦ̑ɛˈxɔvaʨ̑ v
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym distinguer

cedi ˈʦ̑ɛdʲi n
(jednostka monetarna) waluta Ghany; cédi

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; cèdre

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji; cèdre du Liban

ceduła n
(handel, handlowy) lista cen giełdowych bulletin

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny; briqueterie

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu; brique
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) bardzo gruba i nudna książka lub dokument pavé

cel ʦ̑ɛl n
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni objectif cible
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia)) but cible

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel la fin justifie les moyens

cela ˈʦ̑ɛla n
pokój więźnia w więzieniu cellule
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha cellule

cella ˈʦ̑ɛlːa n
(architektura, architektoniczny) w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa; cella naos

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion; cellulite

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej; cellulite

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy douanier

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
będący w celu, trafiający do celu juste
związany z cłem de douane douanier

celofan ʦ̑ɛˈlɔfãn n
(chemia, chemiczny) przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy; cellophane

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?; datif
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu viseur
urządzenie ułatwiające celowanie z broni; viseur hausse

celowy ʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy intentionnel volontaire

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą celtique

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) ciment

cementować v
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu cimenter
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać cimenter

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar prix

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
mający dużą wartość précieux

cenobityzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego; cénobitisme

cenobium n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom zakonny cenobitów cénobie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego cénobie

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
(książkowy) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci; cénotaphe

cent ʦ̑ɛ̃nt n
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń; centaure

centralizacja n
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku centralisation

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka central

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
główna, zwykle środkowa część miasta centre-ville
środkowa część czegoś centre

centrum handlowe n
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi centre commercial centre d'achats

centrum kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną centre culturel

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego centrisme

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii; centurion

centyl ˈʦ̑ɛ̃ntɨl n
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości; centile

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
miara długości; jedna setna metra; centimètre

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań; censure

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie repriser

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia certificat

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha; césarienne

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz; empire

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
najwyższy stopień monarchiczny; empereur

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
kobieta cesarz impératrice
żona cesarza impératrice

cetologia ˌʦ̑ɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o waleniach; cétologie

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii; cétirizine

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz; urètre

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków; cathéter

cez ʦ̑ɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55; césium cæsium

chaber ˈxabɛr n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych; bleuet

chabeta n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń carne haridelle canasson

chaczapuri n
(kulinaria) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy; khatchapouri

chambre séparée n
odseparowany pokój w miejscu publicznym, np. w restauracji salon particulier chambre séparée

chamicki xãˈmʲiʦ̑ʲci adj
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich) chamitique

chan xãn n
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu khan kan

chaos ˈxaɔs n
nieporządek, bezład chaos
(matematyka, matematyczny) wrażliwość rozwiązań równań lub układów równań na niewielkie zaburzenia parametrów; chaos
(mitologia, mitologiczny) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat; chaos

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany chaotique

charakter xaˈraktɛr n
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby caractère

charakterystyka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś caractéristique

charcik ˈxarʲʨ̑ik n
(zdrobniale) od: chart levrette

charcik włoski ˈxarʲʨ̑iɡ ˈvwɔsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki; levrette d'Italie petit lévrier italien

chart xart n
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową; lévrier

chart afrykański ˈxart ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa krótkowłosego pochodząca z północnej Afryki; azawakh

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym caritatif charitable

charyzmat n
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego; charisme

charyzmatyczny adj
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą charismatique
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami charismatique

charyzmatyk n
(teologia, teologiczny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego charismatique
(teologia, teologiczny) członek wspólnoty charyzmatycznej charismatique
(teologia, teologiczny) ktoś obdarzony charyzmatami; charismatique

chasydyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym; hassidisme judaïsme hassidique

chałwa ˈxawva n
(kulinaria) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych; halva

chcieć çʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś vouloir

chciwie ˈçʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób charakteryzujący się chciwością gourmandement

chciwość ˈçʨ̑ivɔɕʨ̑ n
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś avarice avidité cupidité

chciwy ˈçʨ̑ivɨ adj
taki, który odznacza się chciwością avide cupide

chemia ˈxɛ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem; chimie

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole; chimie organique

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z chemią chimique

chemik ˈxɛ̃mʲik n
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią chimiste

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi; chimiothérapie

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach; chimiotaxie

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny; chimiotropisme

chepresz ˈxɛprɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii khépresh

chermoula n
(kulinaria) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym; charmoula chermoula

chiaroscuro n
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie clair-obscur

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Chile chilien

chimera çĩˈmɛra n
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego chimère
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach; chimère
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera; chimère

chimeryczny adj
nierealny, niemożliwy do urzeczywistnienia chimérique
zmienny, kapryśny chimérique

chinina çĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej; quinine

chirurg ˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami chirurgien

chirurgia çiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; chirurgie

chirurgia kosmetyczna çiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała chirurgie esthétique

chirurgiczny ˌçirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów chirurgical

chitozan n
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny; chitosane

chityna n
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy; chitine

chitynowy adj
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny chitineux

chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
gra planszowa dla 2-4 osób; Ne t'en fais pas T'en fais pas

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Chin lub Chińczyków chinois

chleb xlɛp n
pieczywo z mąki, wody i drożdży; pain

chlor xlɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17; chlore

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej; chlorure de sodium

chlormetyna ˌxlɔrmɛˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie; 2 chloro- N N méthyl- éthanamine HN-2 HN2 chlorméthine

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
(chemia, chemiczny) przedrostek w nazwie związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce chloro- chlor-

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor; chlorophylle

chlorosarin ˌxlɔrɔˈsarʲĩn n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu; chlorosarin

chmiel xmʲjɛl n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) houblon

chmura ˈxmura n
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; nuage

chmurny adj
będący źródłem niepokoju sombre
pokryty chmurami nuageux nébuleux
sprawiający ponure wrażenie assombri

chochla ˈxɔxla n
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy; louche

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
mimo że; robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego bien que quoique

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
przynajmniej, bodaj, choć, co najmniej au moins du moins

chodnik ˈxɔdʲɲik n
(górnictwo, górniczy) wydrążony tunel w kopalni; galerie
długi dywan do przykrywania tylko miejsca, po którym się chodzi; tapis
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych; trottoir

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku sortir
mieć coś na myśli agir
o mechanizmie: działać, pracować marcher
o środkach komunikacji: kursować circuler
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce fréquenter suivre
poruszać się za pomocą nóg marcher aller

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
chodzić spać bardzo wcześnie se coucher comme les poules

chodzić z podniesionym czołem ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m v
być dumnym z siebie, zachować godność, nie okazywać strachu, nie wstydzić się marcher la tête haute

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia; arbre de Noël sapin de Noël

cholera xɔˈlɛra n
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna; choléra

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej; cholestérol

cholewa xɔˈlɛva n
część obuwia obejmująca przynajmniej cześć goleni tige

chomik ˈxɔ̃mʲik n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae; hamster

chondromalacja ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego; chondromalacie

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych chorégraphie

choroba xɔˈrɔba interjection
(potocznie, potoczny) okrzyk wyrażający wzburzenie, zaskoczenie mince

choroba xɔˈrɔba n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu; maladie

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka; maladie d'Alzheimer

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem; maladie de Parkinson

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu; cinétose mal des transports

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku mal de mer

choroba niedokrwienna serca n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego; maladie coronarienne

choroba psychiczna n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym; trouble mental trouble psychique

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach; maladie de Willebrand maladie de von Willebrand syndrome de Willebrand

choroba wysokościowa n
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu; mal aigu des montagnes

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób; pathogénie

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym être malade

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów croate

chory ˈxɔrɨ adj
dotknięty chorobą malade

chory ˈxɔrɨ n
osoba dotknięta chorobą malade

chować ˈxɔvaʨ̑ v
pielęgnować, wychowywać élever
ukrywać kogoś / coś przed kimś cacher
grzebać zmarłych enterrer

chować głowę w piasek ˈxɔvaʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
uciekać przed czymś, unikać czegoś faire l'autruche politique de l'autruche mettre la tête dans le sable

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
oddychać w trakcie snu charcząc ronfler

chrom xrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24; chrome

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę; chromosphère

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce; chromosome

chromowy adj
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu chromique

chronicznie adv
w sposób chroniczny chroniquement

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) długotrwały chronique

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować protéger abriter préserver

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
następstwo, kolejność zdarzeń chronologie

chronometr n
bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji chronomètre

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości rude bourru raboteux rugueux rêche scabreux

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy; caset phrygane trichoptère

chrypka ˈxrɨpka n
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań enrouement

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
dotyczący chrystadelfianów christadelphe

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie; christianisation

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) chrysanthème

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu; chrysoprase

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu baptistère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu; fonts baptismaux fonts

chrzest xʃɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie; baptême
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi baptême
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś baptême

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa baptème du feu
wystąpienie gdzieś pierwszy raz baptème du feu

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa chrétien

chrześcijanka ˌxʃɛɕʨ̑iˈjãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo chrétienne

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami chrétien

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci; christianisme
ogół wiernych wszystkich wyznań chrześcijańskich (1.1) chrétienté

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.; cartilage

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok; scarabée
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena coccinelle

chrzęstnoszkieletowy ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ adj
taki, którego szkielet zbudowany jest z chrząstek cartilagineux

chuchać ˈxuxaʨ̑ v
wydychać powietrze, wydobywać z siebie oddech souffler

chuchro ˈxuxrɔ n
człowiek słaby, mizerny lub chorowity gringalet racho

chudy ˈxudɨ adj
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości maigre
o jedzeniu: zawierający mało tłuszczu maigre

chuj xuj n
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek bite dard gourdin tige
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) wysoce obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny con

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa mouchoir

chusteczka do nosa n
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy mouchoir

chustka ˈxustka n
chusteczka do nosa mouchoir
okrycie głowy fichu mouchoir

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić glorifier exalter
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze vanter
być z czegoś zadowolonym vanter
podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach vanter

chwastobójczy ˌxfastɔˈbujʧ̑ɨ adj
(rolnictwo, rolniczy) (chemia, chemiczny) przeznaczony do zwalczania chwastów herbicide

chwiejny adj
często zmieniający zdanie, niestały changeant hésitant vacillant versatile

chwila ˈxfʲila n
bardzo krótki czas instant moment
punkt w czasie instant moment

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
wprowadzający zdania podrzędne, wyrażające warunek à moins que

chytrość n
bycie chytrym w wydawaniu avidité
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością ruse

chór xur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów; chœur
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) chœur
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów chœur
(architektura, architektoniczny) prezbiterium chœur

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
z chęcią, z ochotą volontiers

chętny ˈxɛ̃ntnɨ n
ochotnik volontaire

chęć xɛ̃ɲʨ̑ n
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś envie désir volonté

chłodnica xwɔdʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami; échangeur de chaleur

chłodno adv
do pewnego stopnia zimno fraîchement

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany froid
raczej zimny; rześki frais

chłodzenie xwɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność lub proces obniżania temperatury rafraîchissement

chłodzić ˈxwɔʥ̑iʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze refroidir rafraîchir

chłopak ˈxwɔpak n
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę mec copain
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna garçon
dziecko płci męskiej garçon

chłopczyca xwɔpˈʧ̑ɨʦ̑a n
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak; garçon manqué garçonne

chłopczyk ˈxwɔpʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: chłopiec gamin môme

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
młody człowiek płci męskiej garçon

chłopka n
kobieta ze wsi paysanne

chłopstwo n
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników; paysannerie

chłód xwut n
(przenośnie, przenośnia) nieokazywanie uczuć froideur
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno froid

ciamajda ʨ̑ãˈmajda n
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny ganache nouille

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) ograniczony, zaściankowy étroit
o ubraniu: zbyt mały lub wąski étroit
taki, w którym jest mało miejsca serré étroit

ciasto ˈʨ̑astɔ n
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami; pâte

ciało ˈʨ̑awɔ n
organizm ludzki lub zwierzęcy corps
zwłoki człowieka i zwierzęcia corps
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja corps
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero); corps

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata; corps céleste astre

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów corps étranger

ciało stałe n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt; solide

ciało szkliste n
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej; corps vitré

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska il n'est pire eau que l'eau qui dort

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku tranquillement à voix basse

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
o małej głośności silencieux bas
spokojny doux tranquille

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; pois chiche
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.1) pois chiche

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych pois chiche

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia liquide fluide

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko; liquide lacrymal

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
drobny szczegół lub informacja budząca zainteresowanie curiosité

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś curiosité

ciekawski adj
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością curieux

cielec n
(przestarzałe, przestarzały) (literacko) młody byk, większe cielę veau

cielesność n
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała corporalité

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
dotyczący ciała i cielesności charnel corporel

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego; veau

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
(kulinaria) potrawa z cielęciny (1.1) viande de veau
mięso z młodej krowy (cielęcia) viande de veau

ciemnia n
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych; chambre noire

ciemnica n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem; reposoir

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
stan, w którym jest brak światła, jasności; obscurité ténèbres

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
(potocznie, potoczny) zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy ignorant
o kolorze: intensywny, nasycony obscur
o kolorze: zbliżony do czarnego sombre

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
mający niewielki przekrój poprzeczny mince fin grêle
o głosie: wysoki, piskliwy grêle

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy chaleureusement

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości chaleur chaudement
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek; chaleur chaudement
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób chaleur chaudement

ciepło tworzenia n
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach chaleur de formation

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny cordial affectueux
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą chaud chaleureux

cierlik ˈʨ̑ɛrlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych; bruant zizi zizi

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
taki, który ma wiele cierni épineux

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
długotrwały lub silny ból souffrance

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) znosić, tolerować kogoś lub coś supporter
nie cierpieć: bardzo nie lubić, nie znosić
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny souffrir
ubolewać z powodu czegoś souffrir

cierpkość n
cecha tego, co ma kwaskowaty smak acerbité âcreté

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych patience

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
ostry wyrostek na pędzie rośliny; épine

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie réjouir amuser
weselić się, śmiać się rire

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny; tétras lyre

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; ombre

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów charpentier

cieślica n
siekiera ciesielska z trójkątnym ostrzem aissette

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami) détroit

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
siostra matki tante tatie

cios ʨ̑ɔs n
blok kamienny lub drewniany pierre de taille
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem coup
negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd. coup
wstrząs lub zły obrót spraw coup

cios poniżej pasa ˈʨ̑ɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś coup bas

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
siostra matki tante

cipa ˈʨ̑ipa n
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (regionalizm, regionalny)) żeński narząd rozrodczy chatte millefeuille

cis ʦ̑is ʨ̑is n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; if

cis japoński ˈʨ̑isʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
(botanika, botaniczny) wiecznie zielone drzewo z rodziny cisowatych if du Japon

cis-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) c diése mineur

cisza ˈʨ̑iʃa n
brak dźwięku silence

ciuch ʨ̑ux n
stare, używane ubranie fringue fripe nippe

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
zabawa, w której jeden z uczestników goni i próbuje schwytać innych, mając zawiązane oczy; colin-maillard

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę; suite arithmétique

ciąg geometryczny ˈʨ̑ɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę; série géométrique

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
bez przerw sans cesse
cyklicznie sans cesse toujours
w dalszym ciągu, wciąż encore toujours

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
wlec, przesuwać za sobą traîner

ciągnąć druta ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʥ̑ ˈdruta idiom
(wulgarnie, wulgaryzm) doprowadzać mężczyznę do ejakulacji za pomocą ust tailler une pipe

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
nieustanny, ciągle trwający continu
(o kształcie) pozbawiony przerw continu

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
dzielić na części ostrym narzędziem couper
(potocznie, potoczny) żądlić piquer
(slangowo) kaleczyć się umyślnie fouetter

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu; grossesse

ciąża ektopowa n
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu; grossesse extra-utérine

cięciwa n
linka łącząca końce łuku albo kuszy corde

cięgno ˈʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające hauban

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne; poids
obciążenie, utrudnienie, problem poids

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
będący w ciąży enceinte gravide prégnant

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów; camion

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
taki, który dużo waży, ma dużą masę lourd lourde

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko difficilement gravement grièvement laborieusement lourdement pesamment

ciężkostrawny adj
trudny do strawienia lourd

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; pression
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze; tension artérielle

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic; pression artérielle

ciżba ˈʨ̑iʒba n
duża liczba stłoczonych ludzi foule cohue affluence tourbe

ckliwy adj
o zapachu: wywołujący nudności, mdlący, mdły douceâtre
przesadnie sentymentalny mielleux

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy; cimetière

cnota ˈʦ̑nɔta n
dodatnia cecha moralna vertu

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi vertueux

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych vertus cardinales

co ʦ̑ɔ preposition
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia tout

co ʦ̑ɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki que quoi
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak que lequel qui

co do joty ˈʦ̑ɔ dɔ‿ˈjɔtɨ idiom
szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie jusqu'à un seul iota

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań deux avis valent mieux qu'un

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre qui trop se hâte, reste en chemin trop presser nuit

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina loin des yeux, loin du cœur

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w każdym dniu, co dzień quotidiennement chaque jour tout les jour

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne) quotidienneté

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia quotidien

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
wszystko jedno co; obojętnie który n'importe quoi

colon kɔˈlɔ̃n n
(jednostka monetarna) waluta Salwadoru i Kostaryki; colon

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
powtarzający się co roku annuel

cos kɔˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) cosinus cos

cosec kɔˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cosecans coséc csc

cosinus kɔˈsʲĩnus n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej; cosinus

coup de grâce n
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień coup de grâce

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić quelque chose

coś ʦ̑ɔɕ particle
…charakteryzująca cechę albo zdarzenie w sposób przybliżony, często wyrażająca niepewność lub zdziwienie quelque chose

croissant n
(kulinaria) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta; croissant

crêpes n
(kulinaria) cienkie naleśniki, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej; crêpe

csc kɔˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cosecans coséc csc

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cotangens cot cotan cotg ctg

cud ʦ̑ut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej; miracle

cudny adj
nadzwyczaj piękny, godny podziwu merveilleux

cudownie ʦ̑uˈdɔvʲɲɛ adv
w sposób cudowny, w sposób nadprzyrodzony miraculeusement

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu merveilleux

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju étranger

cudzoziemka n
kobieta, dziewczyna z innego kraju étrangère

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem adultère

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem; adultère

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
należący do kogoś innego d'autrui d'un autre des autres

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych; guillemets

cugle ˈʦ̑uɡlɛ n
(jeździectwo, jeździecki) rzemienne pasy służące do kierowania koniem bride

cukier ˈʦ̑ucɛr n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) cukier jadalny – cukier (1.1) otrzymywany z trzciny cukrowej (cukier trzcinowy) bądź z buraków cukrowych (cukier buraczany); sucre
(chemia, chemiczny) (spożywczy) cukier spożywczy – nazwa handlowa cukru (1.1) otrzymywanego z buraków cukrowych; sucre
organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; (zazwyczaj w liczbie mnogiej) sucre

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków; sucre glace

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych; bonbon

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.) pâtisserie

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
naczynie, w którym podaje się cukier; sucrier

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej; courgette

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
fabryka cukru sucrerie

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi; diabète

cukrzyk ˈʦ̑ukʃɨk n
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na cukrzycę diabétique

curry n
(kulinaria) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie curry
(kulinaria) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej; curry

cwany adj
umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel sournois

cwelić ˈʦ̑fɛlʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) gwałcić doodbytniczo enculer

cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem) cyber-

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
atak dokonywany za pośrednictwem internetu cyberattaque

cyberkultura n
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.; cyberculture

cybernauta n
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni cybernaute

cybernetyczny adj
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką cybernétique

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń w której komunikują się komputery cyberespace

cyborium n
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów ciboire

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu; cidre

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
tarcza zegara cadran

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 chiffre
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym chiffre
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1) chiffre

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
wykorzystujący technikę cyfrową digital numérique

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia cigare

cygański adj
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów bohémien

cyjanek n
sól kwasu cyjanowodorowego, silnie trująca substancja krystaliczna; cyanure

cyjanowodór n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów; cyanure d'hydrogène

cykada ʦ̑ɨˈkada n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki; cigale

cyklaminian ˌʦ̑ɨklãˈmʲĩɲãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego; N cyclo- hexyl- sulfamate cyclamate cyclo- hexyl- sulfamate

cykliczny adj
dotyczący cyklu, należący do cyklu cyclique

cyklina ʦ̑ɨkˈlʲĩna n
płytka o ostrych krawędziach do wygładzania drewna; racloir

cyklofosfamid ˌʦ̑ɨklɔfɔˈsfãmʲit n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów; cyclophosphamide

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia; cyclone

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii; cyclothymie

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych chicorée
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) chicorée

cylinder miarowy n
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy; éprouvette graduée

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
taki, który ma kształt cylindra cylindrique

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; étain

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa; cannelle

cynamonowiec ˌʦ̑ɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny wawrzynowatych; cannelier

cyneol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, bezbarwna ciecz o zapachu kamfory, występująca w olejku eterycznym z eukaliptusa, piołunu, bądź rozmarynu; cinéol

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych cynisme

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30; zinc

cynober ʦ̑ɨ̃ˈnɔbɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie; cinabre
jeden z odcieni koloru czerwonego; vermillon

cynocefal n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie; cynocéphalie

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych; cyprès

cyraneczka ˌʦ̑ɨrãˈnɛʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; sarcelle d'hiver

cyrk ʦ̑ɨrk n
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne; circue cirque

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów; compas

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40; zirconium

cyrkulacja n
obieg zamknięty circulation

cyrograf n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną; chirographe

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich; cyrillique

cystogastrostomia n
(medycyna, medyczny) operacyjne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu kystogastrostomie

cytat ˈʦ̑ɨtat n
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu; citation

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o komórce cytologie

cytotoksyczność n
cecha tego, co cytotoksyczne cytotoxicité

cytra ˈʦ̑ɨtra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle; cithare

cytron ˈʦ̑ɨtrɔ̃n n
(botanika, botaniczny) Citrus medica, gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych; cédrat

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
kwaśny owoc o żółtej skórce citron
roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce; citron citronnier

cytyzyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego; cytisine

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego; civilisation

cywilizować v
szerzyć cywilizację civiliser

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
nie należący do wojska civil

cyzelować ˌʦ̑ɨzɛˈlɔvaʨ̑ v
wykańczać, wygładzać przedmioty rzemiosła artystycznego i rzeźby odlewane w metalu fignoler

czador ˈʧ̑adɔr n
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu; chador tchador

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Czad tchadique

czajka ˈʧ̑ajka n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie; vanneau huppé

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty théière

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
(kulinaria) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody; bouilloire théière

czako n
wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku; shako

czapetka pachnąca ʧ̑aˈpɛtka paxˈnɔ̃nʦ̑a n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny mirtowatych rosnącej dziko na Molukach i uprawianej głównie na Półwyspie Malajskim, Zanzibarze i Madagaskarze; girofle giroflier

czapla ˈʧ̑apla n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący; héron

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia; trou noir

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku; magie noire

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu brebis galeuse

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych; cassis
owoc tego krzewu cassis

czarna skrzynka n
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu; boîte noire boite noire
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej boîte noire boite noire

czarniak ˈʧ̑arʲɲak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pollachius virens, europejska i kanadyjska ryba atlantycka; lieu

czarniawy ʧ̑arʲˈɲavɨ adj
mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny noirâtre

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców monténégrin

czarnoksięstwo n
praktyki magiczne i ich skutki sorcellerie

czarnooki ˌʧ̑arnɔˈːci adj
taki, który ma czarne oczy aux yeux noir

czarnuszka siewna ʧ̑arˈnuʃka ˈɕɛvna n
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji; cumin noir nigelle cultivée

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
mający najciemniejszy możliwy kolor noir
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie noir
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1) noir
nielegalny noir

czarny bez ˈʧ̑arnɨ ˈbɛs n
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory; sureau noir

czarny blok n
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję; Black Bloc

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny; humour noir

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo; marché noir

czarodziej n
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów sorcier

czarować v
czynić czary ensorceler
(potocznie, potoczny) wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy) tromper
wprowadzać w podziw charmer

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia sorcière

czarownik n
mężczyzna zajmujący się czarami sorcier

czarterpartia ˌʧ̑artɛrˈpartʲja n
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży charte-partie

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący charmant ravissant

czas ʧ̑as n
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; temps
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi temps
chwila, moment, pora temps

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; temps passé

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; futur

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich; présent

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło le temps vaut argent le temps, c'est de l'argent

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
niekiedy, co pewien czas parfois quelquefois de temps en temps

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą; revue journal

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany verbe

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej verbe intransitif

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej verbe transitif

czasownikowy ˌʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika verbal

czaszka ˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie crâne

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia guetter épier
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera chater tchater

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś adorateur

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją tchécoslovaque

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem; sizerin flammé

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie; piolet

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy attendre
przerywać wykonywanie jakiejś czynności attendre

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu; chocolat

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra compagnon

czelność n
bycie nadmiernie zuchwałym culot

czepek pływacki n
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania bonnet de bain

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych; cerisier
(spożywczy) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego cerise

czernica ʧ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach; fuligule morillon

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); juin

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki; carton rouge

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych; groseille rouge

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do czerwonego rougeâtre

czerwono adv
barwą czerwieni en rouge

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; rouge vermeil vermillon

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji; géante rouge

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
czarny kolor noir

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki peigner coiffer

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
związany z Czechami (z Republikę Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów tchèque
związany z Czechami (z krainą Czechy), charakterystyczny dla Czech lub Czechów bohémien

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
język urzędowy Republiki Czeskiej; tchèque

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych salut

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ n
poważanie honneur

czkawka ˈʧ̑kafka n
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu; hoquet myoclonie phrénoglottique

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo; suppositoire

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego ail

czołg ʧ̑ɔwk n
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz; char tank

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi front

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
cztery razy quatre fois

czterosilnikowy adj
taki, który jest wyposażony w cztery silniki quadrimoteur

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo vigilance surveillance

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały alerte attentif présent

czule adv
w sposób czuły, przepełniony czułością affectueusement tendrement

czuć się jak ryba w wodzie ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔʥ̑ɛ v
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie être comme un poisson dans l'eau

czuły ˈʧ̑uwɨ adj
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością affectueux
o częściach ciała: wrażliwy na bodźce zewnętrzne vulnérable

czwarta władza ˈʧ̑farta ˈvwaʣ̑a n
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji; quatrième pouvoir

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
czwarty dzień tygodnia jeudi

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś; Quaternaire

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt płaski mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki; quadrangle

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
mający cztery nogi quadrupède

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
zwierzę czworonożne quadrupède

czy ʧ̑ɨ conjunction
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia ou
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym si

czy ʧ̑ɨ particle
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie” est-ce que

czyli ˈʧ̑ɨlʲi conjunction
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających c'est-à-dire

czyn ʧ̑ɨ̃n n
działanie, postępek, akt; acte action fait

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
robić coś, wykonywać faire

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
działanie, funkcjonowanie activité fonction
wykonywanie, robienie czegoś action occupation travail

czyrak n
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego furoncle

czystek ˈʧ̑ɨstɛk n
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich ciste

czystka ˈʧ̑ɨstka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób; purge épuration
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych purge épuration

czysto adv
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń proprement nettement
zupełnie, w całości, wyłącznie purement

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
bez dodatków, domieszek pur
zupełny pur
przejrzysty, klarowny pur
niezapisany vierge
pozbawiony brudu propre

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną lire

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece salle de lecture

czytelnie adv
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania lisiblement

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
osoba, która czyta książki, gazety itp. lecteur
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni lecteur

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
taki, który daje się odczytać, przeczytać lisible

czytnik książek elektronicznych n
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej; e-reader liseuse

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba; purgatoire

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
powodować, że coś jest czyste, usuwając brud, zanieczyszczenia affiner purifier

czółno n
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami bachot

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu; molécule

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka; particule
(zdrobniale) od: część parcelle petit partie

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
(zobacz) częsty souvent fréquemment

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca tachycardie

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu; fréquence

częstować v
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem offrir régaler
korzystać z poczęstunku se servir

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami fréquent fréquente

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fragment jakiejś całości partie part portion
urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim pièce partie

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie; partie du discours classe lexicale

część zdania ˈʧ̑ɛ̃w̃ʑʥ̑ ˈzdãɲa n
(gramatyka) słowo lub wyrażenie, pełniące określoną funkcję w zdaniu; partie de la phrase syntagme

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia membre
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt; membre
(anatomia, anatomiczny) penis; membre membre viril

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię; homme humain
ktoś, jakaś osoba homme person
pracownik, podwładny, członek monde

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
ludzie nie są sobie życzliwi l’homme est un loup pour l’homme

córka ˈʦ̑urka n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców) fille

cło ʦ̑wɔ n
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów; douane

d-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem) ré mineur

dach dax n
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie zasłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp. toit

dadaistyczny adj
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami dadaïste

daktyl ˈdaktɨl n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca datte

daleki daˈlɛci adj
taki, który jest w dużej odległości lointain

daleko daˈlɛkɔ adv
w znacznej odległości loin
na znaczną odległość loin

dalekowidz n
osoba źle widząca obiekty znajdujące się blisko presbyte

dalmatyka n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów; dalmatique

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji; dalmatien

dalszy ˈdalʃɨ adj
taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy ultérieur

dana ˈdãna n
pojedyncza wiadomość, porcja informacji donnée

danina n
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu tribut

daremnie adv
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań en vain vainement

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
niedający żadnych wyników inutile vain

darkroom ˈdarkrũm n
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych; darkroom

darmo ˈdarmɔ adv
bezpłatnie gratis gratuit
na próżno en vain vainement

darmozjad n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt bouche inutile

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110; darmstadtium

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie à cheval donné on ne regarde pas la denture

darwinizm n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt darwinisme

dashi n
(kulinaria) koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej; dashi

data ˈdata n
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia; date

dau daw n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim boutre

dawać ˈdavaʨ̑ v
(zobacz) dać donner

dawać radę ˈdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈradɛ v
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów se débrouiller s'arranger

dawca ˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ donneur
ten, który daje donneur

dawny ˈdavnɨ adj
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości ancien

dawnymi czasy davˈnɨ̃mʲi ˈʧ̑asɨ adv
dawniej, kiedyś, w dalekiej przeszłości jadis

dać daʨ̑ v
pozwolić, umożliwić coś laisser
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś donner offrir

dać kosza ˈdaʨ̑ ˈkɔʃa v
nie dać szansy drugiej osobie (w sprawach miłosnych); odmówić komuś (np. przy oświadczynach) refuser éconduire

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś graisser la patte

dbać dbaʨ̑ v
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem prendre soin de

debatować ˌdɛbaˈtɔvaʨ̑ v
prowadzić debatę débattre

debil ˈdɛbʲil n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna débile
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim; débile

debiut ˈdɛbʲjut n
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie début

decentralizacja n
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy décentralisation

dechrystianizacja ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie déchristianisation
proces odchodzenia od chrześcijaństwa déchristianisation

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze; décibel

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podejmować decyzję, postanawiać o czymś décider
mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę décider
postanawiać coś zrobić se décider

decydujący adj
przesądzający o czymś décisif

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie décision

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału; défécation

defekt ˈdɛfɛkt n
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny défaut

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi; défectologie

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno; défenestration

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką défaitisme

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
niedobór, brak; déficit

deficytowy ˌdɛfʲiʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
przynoszący większe straty niż zyski déficitaire

defilada ˌdɛfʲiˈlada n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ostentacyjne przechadzanie się revue
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy; défilé

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia; définition

definitywnie ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ adv
w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany définitivement

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki déflation

deflacyjny adj
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji déflationniste

defloracja n
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej défloration

deforestacja ˌdɛfɔrɛˈstaʦ̑ʲja n
wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów déforestation

defraudacja ˌdɛfrawˈdaʦ̑ʲja n
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku) fraude

degradacja ˌdɛɡraˈdaʦ̑ʲja n
obniżenie pozycji / rangi / wartości abaissement

degradować ˌdɛɡraˈdɔvaʨ̑ v
obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie dégrader

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga; déification

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca deizmu déiste

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie; déisme

dekada dɛˈkada n
dziesięć dni décade
dziesięć lat décennie décade

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
ucięcie głowy; décapitation

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
z ekspresją wygłaszać utwór literacki déclamer réciter

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań déclaration

deklarować v
wypowiadać oficjalnie déclarer
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc offrir promettre
wyrażać swoje poparcie lub sprzeciw se déclarer

deklasować v
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji déclasser

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby; déclinaison
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych; déclinaison

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu; décolonisation

dekolonizować ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
dokonywać procesu dekolonizacji décoloniser

dekolt ˈdɛkɔlt n
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy décolleté

dekomunizować v
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej décommuniser

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze décoration

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z dekoracją, stanowiący dekorację décoratif

dekorator n
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz décorateur

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
upiększać coś, dodawać dekoracje décorer

dekret ˈdɛkrɛt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej; décret

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
wyjazd w sprawach służbowych délégation

delegat dɛˈlɛɡat n
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy délégué

delfin ˈdɛlfʲĩn n
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich; brasse papillon
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; dauphin
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego; dauphin

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie délicatement

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest delikatne délicatesse ténuité

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością délicat
wymagający taktu, taktowny fin

delikt ˈdɛlʲikt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu délit

delta ˈdɛlta n
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1); delta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ; delta

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie démagogue

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów; démagogie

demarkacja n
wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami démarcation

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość démiurge

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego démobilisation

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych; démographie

demograficzny adj
dotyczący demografii démographique

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości; démocratie

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
zwolennik demokracji démocrate

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny démocratiquement

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją démocratique démocrate

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli; démocratisation

demokratyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad démocratisme

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvaʨ̑ v
dokonywać procesu demokratyzacji démocratiser

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity démoniaque

demonolog n
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii démonologiste démonologue

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami démonologie

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
uczestnik demonstracji manifestant

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu démonter

demoralizacja n
działanie powodujące (1.1) u innych démoralisation
odrzucanie ogólnie przyjętych zasad moralnych démoralisation

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe; dénasalisation

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach; dendrologie

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej énerver
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie s' énerver

denerwujący ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający agaçant déplaisant exaspérant irritant

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
(zobacz) stomatolog; dentiste

dentystyczny ˌdɛ̃ntɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią) dentaire

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy dénoncer

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji, département
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach, département

depenalizacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie; dépénalisation

depesza n
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem dépêche

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych; épilation

depilować v
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała épiler

deponować v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie déposer

depopulacja n
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia dépeuplement

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt déportation

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvaʨ̑ v
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości déporter

depozyt n
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego dépôt

deprecjacja ˌdɛprɛˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut; dépréciation

deprecjonować ˌdɛprɛʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
obniżać wartość, powodować utratę wartości déprécier

depresja dɛˈprɛsʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych; dépression
pozorne pogłębienie poziomu, kąt między płaszczyzną poziomą a linią wiodącą od oka obserwatora do wyodrębnionego punktu na horyzoncie dépression
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie dépression
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza; dépression

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy; dépression post-partum dépression postnatale

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności déprimer

deptak ˈdɛptak n
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych rue piétonne

deptać ˈdɛptaʨ̑ v
przygniatać coś, stąpając po tym fouler pelouser

derby ˈdɛrbɨ n
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni; derby

derealizacja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego déréalisation

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach cornouiller
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego cornouille

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie; râle des genêts roi des cailles

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach dermatologue

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca sie chorobami skóry i jej przydatków; dermatologie

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym derviche

deser ˈdɛsɛr n
(kulinaria) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym dessert

deska ˈdɛska n
płaski kawałek drewna; planche

deska do krojenia n
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia żywności planche à découper

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki; tableau de bord

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu; planche à roulettes skateboard

desperat dɛsˈpɛrat n
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje désespéré

despota dɛsˈpɔta n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy; despotat despote
władca absolutny, mający nieograniczoną władzę despote
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę despote

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób despotyczny despotiquement

despotyczny adj
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą despotique

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich despotisme

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu déstabilisation

destalinizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu; déstalinisation

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
niszczenie, zniszczenie, rozpad destruction

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury destructif

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia); distillation

deszcz dɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; pluie
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie pluie

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(meteorologia, meteorologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych; pluviomètre

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu pluvieux

deszeret dɛˈʃɛrɛt n
(historia, historyczny, historycznie) czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu; decheret

detal ˈdɛtal n
szczegół, coś mało ważnego détail

detektyw dɛˈtɛktɨf n
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa détective

deterioracja ˌdɛtɛrʲjɔˈraʦ̑ʲja n
pogorszenie stanu, spadek sprawności, przydatności, wartości détérioration

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem; détonation

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego; détonateur

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty; dévaluation

dewiza n
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje devise

dewon ˈdɛvɔ̃n n
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej; Dévonien

dezaktualizacja n
utrata aktualności désactualisation

dezamortyzacja n
(historia, historyczny, historycznie) przejmowanie przez państwo oraz sprzedaży dóbr należących do Kościoła trwający oficjalnie od końca XVIII w. do XX w Hiszpanii désamortissement

dezawuować ˌdɛzavuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi désavouer

dezercja n
ucieczka z wojska désertion

dezerter n
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska déserteur

dezinformacja n
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji; désinformation

dezintegracja n
osłabienie czynników jednoczących désintégration
rozpad jakiejś całości désintégration

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu; déodorant

dezorganizacja n
brak porządku, zamęt w jakiejś strukturze, działaniu désorganisation

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale; désinfection

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
dokonywać dezynfekcji désinfecter

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
związany z diabłem, dotyczący diabła diabolique

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej grande roue

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań diabétologue

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań; diabétologie

diabeł ˈdʲjabɛw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu; diable

diabeł tkwi w szczegółach ˈdʲjabɛw ˈtkfʲi f‿ʃʧ̑ɛˈɡuwax proverb
najtrudniejsze do rozwiązania jest to, co z pozoru wydaje się błahe le diable est dans le detail

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy; diadème

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby diagnostic diagnose

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań diagnostiquer

diagram ˈdʲjaɡrãm n
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości; diagramme

dialekt ˈdʲjalɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. dialecte patois

dialektyczny ˌdʲjalɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki dialectique

dializa n
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej. dialyse

dialog ˈdʲjalɔk n
rozmowa dwóch osób dialogue

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie; diamant

diaspora dʲjaˈspɔra n
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem diaspora

diateza dʲjaˈtɛza n
(medycyna, medyczny) skłonność do zachorowania na określoną chorobę; diathèse

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki indication scénique

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie; diocèse
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa; diocèse

diegetyczny adj
(książkowy) narracyjny diégétique

dielektryk dʲjɛˈlɛktrɨk n
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd; diélectrique

dieta ˈdʲjɛta n
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się règime

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy diététique
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany diététique

difalia dʲiˈfalʲja n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa diphallia

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią; dingo

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie; dinosaure

dioda ˈdʲjɔda n
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu; diode

dioksyna n
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn dioxine

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury; diplodocus

dis-moll ˈdʲis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) d diése mineur

disulfoton ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd; disulfoton

diuna ˈdʲjũna n
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku diuna

dla dla preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności envers
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności pour

dla chcącego nic trudnego ˌdla‿xʦ̑ɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ ˈɲiʦ̑ trudˈnɛɡɔ proverb
jeśli bardzo czegoś pragniemy, to nie jest problemem, abyśmy to zdobyli vouloir, c'est pouvoir

dla świętego spokoju ˌdla‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ spɔˈkɔju adv
(potocznie, potoczny) bez przekonania, jedynie w celu uniknięcia konfliktów, zdenerwowania par acquit de conscience

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
…pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności pourquoi
…względny, używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności pourquoi

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) o mężczyźnie: odbywać stosunek płciowy z kobietą sauter
wypuszczać powietrze z ust souffler

dno dnɔ n
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu fond

do dɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków; ut

do dɔ preposition
…określający końcowy punkt w przestrzeni à

do góry adv
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię en haut

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi idiom
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy sens dessus dessous à l'envers

do szaleństwa ˌdɔ‿ʃaˈlɛ̃j̃stfa adv
(przenośnie, przenośnia) bardzo, mocno, niezwykle, szczególnie, skrajnie à la folie

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś au revoir adieu

doba ˈdɔba n
jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny) vingt-quatre heures

doberman dɔˈbɛrmãn n
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści; dobermann

dobierać v
wybierać, wyszukiwać coś lub kogoś odpowiedniego assortir

dobitny dɔˈbʲitnɨ adj
wyraźny, który nie pozostawia wątpliwości explicite

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy bonne nuit nuit

dobro ˈdɔbrɔ n
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła bonté

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
dobre warunki materialne prospérité bien-être aisance aise richesse

dobroczynność n
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym charité bienfaisance

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu volontaire

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością bonté
cecha tego, co jest dobre bonté

dobry ˈdɔbrɨ adj
miły, uczynny, usłużny, szlachetny bon
korzystny bon
o nastroju wesoły, radosny bon
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony bon
pomyślny, udany bon
świetny, znakomity w swojej dziedzinie bon
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości bon
odpowiedni, pasujący do czegoś bon
smaczny bon

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem bonsoir

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
w należyty sposób bien bon dûment

dobór n
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów sélection choix

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko apprécier

dochód ˈdɔxut n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu; revenu

docierać dɔˈʨ̑ɛraʨ̑ v
dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem atteindre arriver

dodatkowo adv
w sposób dodany do czegoś à côté

dodo ˈdɔdɔ n
(zoologia, zoologiczny) Raphus cucullatus, wymarły gatunek nielota, ptaka z wyspy Mauritius dodo

dog dɔk n
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa; dogue

dogmatyzm n
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji dogmatisme

dogodnie adv
przynosząc korzyść avantageusement bien
w sposób odpowiadający czyimś potrzebom confortablement

dogodny adj
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom commode favorable aisé avantageux convenable

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy traire

dojrzałość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od dojrzały maturité

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju mûr
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny mûr

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
okres życia między dzieciństwem a dorosłością; adolescence

dojrzewać dɔjˈʒɛvaʨ̑ v
osiągać pełnię rozwoju; osiągać dojrzałość, dorosłość mûrir

dok dɔk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji dock

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła parfait

dokonać dɔˈkɔ̃naʨ̑ v
wykonać, stworzyć coś ważnego, istotnego dla jakiejś dziedziny réaliser
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność accomplir achever

dokrętka n
(technologia, technika, techniczny) nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się contre-écrou

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora candidat au doctorat

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból agacer importuner vexer

dokuczliwy ˌdɔkuʧ̑ˈlʲivɨ adj
lubiący dokuczać taquin

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) film dokumentalny documentaire
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś; document acte
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość papier

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
… pytajny, służący do pytania o długość trwania jakiejś czynności jusqu'à quand
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch où
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch où

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły exactement précisément

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dokładne exactitude précision justesse préciosité
staranność, dbałość ponctualité

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
wykonany z dużą starannością précis exact
o człowieku: robiący coś starannie précis exact

dolar ˈdɔlar n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $; dollar

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty; dollarisation

dolaryzować ˌdɔlarɨˈzɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę dollariser

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje jeter de l'huile sur le feu mettre de l'huile sur le feu verser de l'huile sur le feu

dolina dɔˈlʲĩna n
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu; vallée vallon

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony; dolmen

dolny ˈdɔlnɨ adj
(geografia, geograficzny) będący bliżej ujścia rzeki bas

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
budynek mieszkalny maison ménage
placówka społeczna, usługowa lub handlowa centre acceuil magasin
pomieszczenie, miejsce stałego zamieszkania (pobytu) maison foyer
ród, rodzina, dynastia maison

dom akademicki ˈdɔ̃m ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci n
budynek, w którym mieszkają studenci; foyer d'étudiants

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym; orphelinat

dom kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną; centre culturel

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
dom, w którym jest uprawiana prostytucja; bordel maison de prostitution

domator n
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne casanier

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe château de cartes
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki château de cartes

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika; dominicain

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek; domino

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
urządzenie elektroniczne wykorzystywany w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali; interphone

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu fait maison

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
wyprodukowany w domu fait maison
związany z domem, dotyczący domu domestique

donica dɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) makutra, gliniana misa do ucierania terrine

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych; pot de fleurs

donżon ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) baszta obronna będąca częścią zamku donjon

dookoła ˌdɔːˈkɔwa preposition
ze wszystkich stron punktu położonego w środku autour

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?; génitif

dopełnianie ˌdɔpɛwʲˈɲä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dopełniać accomplissement

dopełniać v
czynić powinności, by coś zakończyć accomplir exécuter
stawać się realnym s'accomplir
uzupełniać się nawzajem, tworząc odpowiednią całość se compléter

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności; complément d'objet
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru; complémentaire

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno à peine
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano ne... que
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające seulement

dopięcie dɔˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(przenośnie, przenośnia) osiągnięcie czegoś réalisation

doprawdy particle
podkreślająca prawdziwość vraiment
wyrażająca zdziwienie vraiment

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
każdy ma swoje granice wytrzymałości tant va la cruche à l'eau qu'à la fin elle se brise

dorada dɔˈrada n
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach; daurade dorade

doradca n
osoba udzielająca porad conseiller

dorastać v
rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość croître grandir
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletności grandir devenir adulte

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym adulte

dorosły dɔˈrɔswɨ n
dorosła (1.1) osoba adulte majeur

dorsz dɔrʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba morska; morue

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia; perfection

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć parfait idéal

dostatek dɔˈstatɛk n
dobrobyt; bogate, wygodne życie aise

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny atteindre

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa dignitaire

dostosowywać v
sprawiać, że coś staje się odpowiednie adapter accommoder
zmieniać się tak, by być odpowiednim s'adapter s'accommoder se conformer

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby accès abord

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć accessible
łatwy do zrozumienia accessible
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia accessible disponible

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa littéral mot à mot au pied de la lettre textuel à la lettre

dotrzymywać v
spełniać zobowiązania tenir

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś concerner regarder

dotyk ˈdɔtɨk n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego; toucher

dotykalny adj
taki, którego można dotknąć tangible

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość, urażać kogoś blesser
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego toucher palper

dotąd ˈdɔtɔ̃nt pronoun
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas jusque-là

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć blague plaisanterie

dowolnie dɔˈvɔlʲɲɛ adv
w sposób dowolny librement

dowód ˈdɔvut n
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia; preuve démonstration
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty carte d'identité
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś) preuve témoignage

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo; carte d'identité

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
osoba kierująca grupą wojskowych; commandant

dowództwo n
miejsce urzędowania dowódcy quartier général
stanowisko i władza dowódcy commandement
zespół dowódców; dowódca wraz ze sztabem état-major

dozorca dɔˈzɔrʦ̑a n
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego concierge

dozwolony ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ adj
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami admissible

dołączać v
uzupełniać o coś annexer
stawać się uczestnikiem lub elementem czego joindre
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (2.1)) se joindre

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności expérience

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę assez
tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo assez

dość dɔɕʨ̑ interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania assez

dożylny adj
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę intraveineux

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia viager

drabina draˈbʲĩna n
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów; échelle

drabinka draˈbʲĩnka n
w go sposób łapania grupy kamieni polegający na stawianiu ich przy każdym kolejnym ruchu w atari; escalier

dragon ˈdraɡɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny dragon
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o potężnej i energicznej kobiecie, która lubi dyrygować, dowodzić innymi virago dragon

drakońskie prawa draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava idiom
(przenośnie, przenośnia) prawa surowe, bezwzględne, okrutne i ostre lois draconiennes

dram drãm n
(jednostka monetarna) waluta Armenii; dram

dramat ˈdrãmat n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki; drame
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie drame

dramatyczny adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego dramatique

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
bardzo wysoki budynek gratte-ciel

drapać ˈdrapaʨ̑ v
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami gratter

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar prédateur

drastycznie adv
w sposób drastyczny extrêmement

drastyczny adj
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności radical

drawidyjski adj
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów dravidien

drawidyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie; dravidien

drawit ˈdravʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; dravite

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić irritabilité

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy irriter
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry) irriter

dres drɛs n
wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców survêtement

dreszcz drɛʃʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą; frisson

drewno ˈdrɛvnɔ n
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał; bois

drezyna drɛˈzɨ̃na n
mały pojazd kolejowy, wykorzystywany głównie przy pracach torowych; draisine

drobiazgowo adv
szczegółowo, dokładnie, w sposób drogiazgowy méticuleusement minutieusement

drobne ˈdrɔbnɛ n
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety monnaie

drobnomieszczaństwo n
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku; petite bourgeoisie petite-bourgeoisie

droga ˈdrɔɡa n
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt; chemin route voie chaussée

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności; voies express voies rapide

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego; chemin de croix

drogeria n
sklep z kosmetykami oraz produktami aptecznymi; droguerie

drogi ˈdrɔɟi adj
posiadający wysoką cenę cher
bliski uczuciowo cher

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny; dromadaire

dron drɔ̃n n
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych drone

drop drɔp n
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających; grande outarde outarde barbue

drozd drɔst n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie; grive

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową; levure
(spożywczy) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie levure

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
(kulinaria) małe, słodkie pieczywo drożdżowe; brioche

druga młodość n
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym seconde jeunesse

druga połówka n
(przenośnie, przenośnia) czyjś partner (partnerka), mąż (żona) moitié

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii l'autre côté de la médaille

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945; Seconde Guerre mondiale

drugorzędny adj
mniej ważny, niższej kategorii secondaire accessoire

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki; druide

drukarka druˈkarka n
urządzenie służące do drukowania imprimante

drukarnia druˈkarʲɲa n
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje imprimerie

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
dawać coś do druku, publikować imprimer
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce imprimer
umieszczać na tkaninie wzór przez barwienie, wytłaczanie, odciskanie imprimer

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami; fil de fer barbelé

drużyna druˈʒɨ̃na n
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania équipe

dryblować drɨˈblɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) poruszać się w sposób mający na celu zmylenie i ominięcie przeciwnika dribbler

drylować drɨˈlɔvaʨ̑ v
(kulinaria) pozbawiać owoce pestek dénoyauter

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców dénoyauteur

drzazga ˈḍʒazɡa n
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.) esquille écharde

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
krótki sen, przespanie się somme

drzewce ˈḍʒɛfʦ̑ɛ n
belka, będąca częścią omasztowania; espar

drzewny adj
(botanika, botaniczny) dotyczący drzewa czy drzew

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; arbre
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2); arbre
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); arbre

drzewo arganowe ˈḍʒɛvɔ ˌarɡãˈnɔvɛ n
(botanika, botaniczny) Argania spinosa, (zobacz) argania żelazna arganier

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł conifère

drzeworyt n
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; xylographie

drzwi ḍʒvʲi n
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór porte huis
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać porte portière

drób drup n
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.) volaille

drżeć drʒɛʨ̑ v
trząść się, drgać, dygotać trembler tressaillir

dualistyczny adj
dwoisty, o dwóch aspektach dualiste

dualizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje dualisme
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd. dualisme

dubn dupn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105; dubnium

duch dux n
dusza ludzka âme
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami; fantôme
umysł, myśli ludzkie esprit
zapał, entuzjazm esprit

duchowo duˈxɔvɔ adv
w sposób duchowy, dotyczący duchowości spirituellement

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka spiritualité

duchowy duˈxɔvɨ adj
odnoszący się do sfery ducha i duchowości spirituel

dudek ˈdudɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie; huppe

dudy ˈdudɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych; cornemuse

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach cornemuseur

dukat ˈdukat n
(dawniej, dawny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.; ducat

dumnie adv
w sposób dumny fièrement

dumny ˈdũmnɨ adj
pewny siebie, mający poczucie własnej godności fier altier

dunajski dũˈnajsʲci adj
związany z rzeką Dunaj danubien

duola duˈ<sup>w</sup>ɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) figura rytmiczna, w której nuta z kropką dzieli się na dwie równe części; duolet

dupa ˈdupa n
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt cul

dupek ˈdupɛk n
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności con conne trou du balle trou du cul tru-du cul

dupiasty adj
(wulgarnie, wulgaryzm) o wydatnych pośladkach fessu

dupojebak ˌdupɔˈjɛbak n
(wulgarnie, wulgaryzm) aktywny homoseksualista, pederasta enculeur

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny bête imbécile

durny ˈdurnɨ adj
mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny bébete tourte

dusić ˈduɕiʨ̑ v
(kulinaria) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody braiser
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos étrangler
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać étrangler

dusza ˈduʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci; âme

duszpasterski adj
związany z duszpasterstwem pastoral

duński ˈdũj̃sʲci adj
odnoszący się do Danii lub Duńczyków danois

duński ˈdũj̃sʲci n
język urzędowy Danii; danois

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska majuscule

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości beaucoup bien

duży ˈduʒɨ adj
mający wiele elementów grand
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki grand élève
mający znaczne, wielkie rozmiary gros grand

duży ekran ˈduʒɨ ˈɛkrãn n
(przenośnie, przenośnia) kino grand écran

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc; pneumocoque

dwoistość n
składanie się z dwóch części, aspektów dualité

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); gare

dwu- dvu prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś bi-

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
mający dwa bieguny bipolaire

dwujęzyczność n
posługiwanie się dwoma językami bilinguisme

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
o człowieku: mówiący w dwóch językach bilingue
napisany w dwóch językach bilingue
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami bilingue

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
taki, który ma dwa kolory bicolore

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć deux-points deux points

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego; duodénum

dwunastokąt n
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach dodécagone

dwupłat ˈdvupwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych; biplan

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy; bissectrice

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
taki, który jest wyposażony w dwa silniki bimoteur

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab bisyllabique

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy; dioxyde de carbone

dwuzębny dvuˈzɛ̃mbnɨ adj
(książkowy) o przedmiotach mający dwa zęby (ostrza) bidenté

dwór dvur n
duży dom mieszkalny, siedziba dawnego ziemiaństwa manoir
siedziba władcy cour
otoczenie władcy, ludzie przebywający stale lub często na dworze (1.1) cour

dybuk ˈdɨbuk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość; dibbouk dybbouk

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć dichotomie
para przeciwstawnych pojęć lub dwie części pewnej klasy przedmiotów dichotomie

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dydaktyką didactique

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek; diphtongue

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
ktoś piastujący wysoki urząd dignitaire

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
sposób wymawiania wyrazów i zdań, wymowa diction

dyktator dɨkˈtatɔr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny dictateur
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi; dictateur

dyktatura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób; dictature

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu dilettante dilettantesque

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy; diligence

dym dɨ̃m n
produkty spalania zawieszone w powietrzu fumée

dymek ˈdɨ̃mɛk n
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi bulle phylactère

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
wydzielać dym fumer

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dynamiczne dynamisme

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił; dynamique

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej; dynamite

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii dynastie

dynia ˈdɨ̃ɲa n
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych; courge citrouille
(kulinaria) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1) courge citrouille

dynks dɨ̃ŋks n
(regionalizm, regionalny) przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić truc

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy diplôme

dyplomacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi diplomatie

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa diplomate

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dyplomacją lub dyplomatą diplomatique

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
osoba zarządzająca jakąś instytucją directeur chef principal proviseur

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
forma żeńska od: dyrektor directrice

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny; chef d'orchestre

dyschromia dɨsˈxrɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie pigmentacji skóry dyschromie

dysfagia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania; dysphagie

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych dysphorie

dysgrafia dɨzˈɡrafʲja n
częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; dysgraphie

dyshonor n
ujma dla honoru déshonneur

dysk dɨsk n
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1) disque
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła; disque
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa łącząca dwa kręgi; disque
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1) disque
płyta kompaktowa disque

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych; disque dur

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
lokal, w którym się takie zabawy odbywają; discothèque

dyskrazyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał; dyscrasite

dyskredytacja n
(książkowy) ośmieszenie kogoś, podważenie jego autorytetu discréditation

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym discrimination

dyskryminować v
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp. discriminer

dyskusja dɨsˈkusʲja n
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem; discussion

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
prowadzić dyskusję discuter

dyskwalifikacja n
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad disqualification

dyslalia dɨsˈlalʲja n
(medycyna, medyczny) ogólne określenie wad wymowy dyslalie

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania; dyslexie

dysmorfofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie; dysmorphophobie

dyspareunia n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego; dyspareunie

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego; dispensation

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny disponible

dysproz ˈdɨsprɔs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66; dysprosium

dysputa dɨsˈputa n
dyskusja na poważny temat disputation

dystans ˈdɨstãw̃s n
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami distance

dystocja barkowa n
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy; dystocie des épaules

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości; dystopie
wizja rzeczywistości przedstawiona w (1.1) dystopie

dystopijny adj
związany z dystopią, dotyczący dystopii dystopique

dystroficzny adj
dotyczący dystrofii dystrophique

dystrykt ˈdɨstrɨkt n
nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście arrondissement

dystymia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej; dysthymie

dystyngowany ˌdɨstɨ̃ŋɡɔˈvãnɨ adj
taki, który charakteryzuje się wytwornością, elegancją distingué

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant; dissident
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana; dissident
osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała dissident

dysza ˈdɨʃa n
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu tuyère

dywagacja ˌdɨvaˈɡaʦ̑ʲja n
rozwlekłe rozważanie nie na temat divagation

dywan ˈdɨvãn n
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi; tapis

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej; diversification

dyzenteria n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka dysenterie

dyżur ˈdɨʒur n
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach service

dzban ʣ̑bãn n
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem; cruche

dzeta ˈʣ̑ɛta n
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ; dzêta zêta

dziadek ˈʥ̑adɛk n
ojciec ojca grand-père papy
ojciec matki grand-père papy

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów; casse-noix

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa; actions
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś opération

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
aktywnie uczestniczyć, pracować fonctionner marcher aller
być sprawnym, funkcjonować agir
wywoływać określony efekt (o leku) produire l´effet

działka ˈʥ̑awka n
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę terrain

działo ˈʥ̑awɔ n
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm; canon

dziczyzna ʥ̑iˈʧ̑ɨzna n
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej venaison gibier

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko bébé

dziecinada ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ĩˈnada n
(potocznie, potoczny) zachowanie niepoważne, dziecinny postępek enfantillage

dzieciobójca ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujʦ̑a n
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci infanticide

dzieciobójczyni ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔbujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
kobieta, która zabiła własne dziecko infanticide

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego; infanticide

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy; enfance

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; enfant gosse
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; enfant

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
osoba, która coś po kimś przejmuje héritier

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dziedziczyć hérédité

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci hériter

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia; division

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości partager

dzielna n
(matematyka, matematyczny) pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik dividende

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta; quartier

dzielnica czerwonych latarni n
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne; quartier chaud

dzielnie adv
odznaczając się odwagą avec courage

dziennikarski adj
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa journalistique

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek journalisme

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.; journaliste

dzierzba ˈʥ̑ɛʒba n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź; pie-grièche

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
dziesiąta rocznica (w latach) dixième anniversaire
okres dziesięciu lat décennie

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) młoda, niezamężna kobieta fille
partnerka, nieformalna narzeczona petite amie copine

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym vierge pucelle

dziewictwo n
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą virginité

dziewiczość n
cecha tego, co dziewicze virginité

dziewięćdziesięciolatek ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
osoba w wieku 90-99 lat nonagénaire

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
efekt pracy twórczej œuvre

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną œuvre d'art

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres od świtu do zmierzchu jour journée
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; data jour journée

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu bonjour

dzień trzech wiedźm ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈṭʃɛγ ˈvʲjɛ̇ʨ̑m̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań; jour des quatre sorcières

dzień wypłaty n
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie jour de paye

dzik ʥ̑ik n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych; sanglier

dziki ˈʥ̑ici adj
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach sauvage

dziko ˈʥ̑ikɔ adv
w sposób dziki sauvagement

dzikość n
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone férocité

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych; ornithorynque

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś aujourd'hui

dziura ˈʥ̑ura n
otwór powstały wskutek uszkodzenia trou
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa trou

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi; trou dans la couche d'ozone

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach; perforateur de bureau

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością bizarre

dziwić v
powodować odczucie zdumienia étonner surprendre
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie s’étonner

dziwka ˈʥ̑ifka n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka fiasse pétasse salope

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym bizarre étrange

dziób ʥ̑up n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów; bec
przednia część kadłuba statku; proue étrave

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby; gencive

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae pic
(pogardliwie) głupi, prymitywny człowiek pedzouille rustaud
(środowiskowy) (uczniowskie) (studencki) (lekceważąco, lekceważący) bardzo dobry uczeń, student posądzany o pamięciowe przyswajanie wiedzy bûcheur

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce; pic noir

dzięcioł trójpalczasty ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌtrujpalˈʧ̑astɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej; pic tridactyle

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce; épeichette

dzięcioły n
(ornitologia, ornitologiczny) Picinae, podrodzina ptaków o silnym dziobie i długim języku, żywiący się owadami leśnymi, zaliczana do rodziny dzięciołowatych; picinés

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy remerciement

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
wzniośle: podziękowanie merci

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem grâce à

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
składać podziękowanie remercier

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
…wyrażający wdzięczność merci

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
…wyrażający wdzięczność merci beaucoup merci bien

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk; cloche bourdon

dzwonki mszalne n
idiofon używany podczas liturgii rzymskokatolickiej; clochette

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów; clocher

démodé adj
niemodny démodé

détente n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami; détente

dół duw n
dziura wykopana w ziemi creux fosse trou
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu bas partie bas inférieur

dąb dɔ̃mp n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych; chêne
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) chêne

dławigad amerykański dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; tantale d'Amérique

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; tantale indien

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; tantale blanc

dławić v
dusić kogoś étrangler
tłumić lub likwidować coś étrangler

dłoń dwɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne; paume

długi ˈdwuɟi adj
mający znaczny wymiar podłużny (długość) long
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw. long
trwający znaczny czas long
(żartobliwie) o człowieku: wysoki long

długo ˈdwuɡɔ adv
przez, na znaczny czas longtemps longuement

długopis dwuˈɡɔpʲis n
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem stylo stylo-bille

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej; longueur
o czasie: czas trwania czegoś durée

dłuto ˈdwutɔ n
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania; burin ciseau

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi; débiteur

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.; djaïnisme jaïnisme jinisme

dźwięczeć v
wydawać dźwięk sonner

dźwięczny adj
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu sonore
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych sonore

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka; son

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
dotyczący dźwięku phonique sonique sonore

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
(spożywczy) ogromny, jadalny owoc drzewa bochenkowego; jacquier

dżambia n
rodzaj bojowego lub ceremonialnego noża arabskiego; jambiya

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec; ver de terre lombric

dżem ʤ̑ɛ̃m n
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem; confiture

dżentelmeński ˌʤ̑ɛ̃ntɛlˈmɛ̃j̃sʲci adj
związany z dżentelmenem, dotyczący dżentelmena gentilhommesque

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska djihad jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia djihad jihad

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu djihadiste moudjahid

dżinn ʤ̑ʲĩn n
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi djinn jinn

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
(krawiectwo) spodnie z dżinsu; jean

dżip ʤ̑ʲip n
(motoryzacja) samochód marki Jeep; jeep

dżonka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu; jonque

dżudo ˈʤ̑udɔ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki judo

dżuma ˈʤ̑ũma n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis; peste

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
wilgotny las tropikalny; jungle

e-moll ˈɛ‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem) mi mineur

ebenista ˌɛbɛ̃ˈɲista n
stolarz-artysta, wytwórca mebli artystycznych; ébéniste

echo ˈɛxɔ n
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni; écho résonance

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków; échocardiographie

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych; écholalie

echolokacja n
metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego; écholocalisation écholocation

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu; oedomètre

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu; eider à duvet

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu éducatif

edycja n
wydanie, publikacja édition

edykuł ɛˈdɨkuw n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu édicule

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu logiciel de traitement de texte éditeur de texte

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera modifier éditer

efekt ˈɛfɛkt n
osiągnięcie, wynik effet

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek effet indésirable

efektywność n
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku efficacité

efemeryczność n
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe éphémérité éphéméréité

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny éphémère

egalitarny ˌɛɡalʲiˈtarnɨ adj
(filozofia, filozoficzny) zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia égalitaire

egalitaryzacja n
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (książkowy) zrównanie, ujednolicenie égalitarisation

egalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego; égalitarisme

egalizacja n
zrównanie w prawach égalisation

egida ɛˈɟida n
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa; égide

egipski ɛˈɟipsʲci adj
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu égyptien

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
specjalista w dziedzinie egiptologii égyptologue

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu; égyptologie

egiryn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6); aegirine

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata égocentrique égocentriste

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej” égocentrique

egocentryzm n
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby égocentrisme
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie; égocentrisme

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych égoïste

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych égoïste

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób egoistyczny égoïstement

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu égoïste

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne; égoïsme

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą; égotisme

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli exaltation

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej examen

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi examiner

egzegeta n
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne exégète

egzegeza n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów; exégèse

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega exécution
wykonanie wyroku śmierci exécution

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów spécimen exemplaire

egzemplifikacja n
wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów exemplification

egzorcysta n
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu; exorciste

egzorcyzmować v
(kościelny) odprawiać egzorcyzmy exorciser

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi; exosphère

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie exotique

egzotyka n
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji exotisme

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
istnienie, byt, życie i jego warunki existence
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt existence

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej; existentialisme

egzystencjalny adj
(książkowy) dotyczący egzystencji existentiel

eh ɛx interjection
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw eh

einstein ˈajn͇ʃtajn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99; einsteinium

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia); éjaculation

ekierka ɛˈcɛrka n
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego demi-carré équerre carré

ekipa ɛˈcipa n
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania équipe

ekistyka n
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich; ékistique

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów éclectique

eklezjologia n
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła; ecclésiologie

ekolog ɛˈkɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią écologiste écologue

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody; écologie

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne écologiquement

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody écologique

ekologizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna, której podstawą jest budowanie aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i promującego prawa człowieka; politique verte politique écologique écologisme

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr; économie

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do gospodarki économique
związany z ekonomią lub ekonomiką économique

ekonomista n
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii économiste

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
fragment przyrody będący funkcjonalną całością; écosystème

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu écoterroriste

ekran ˈɛkrãn n
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje écran
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp. écran
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy écran enceinte

ekscelencja ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni) Excellence

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
dziwaczny, odbiegający od normy excentrique

ekscyton ɛksˈʦ̑ɨtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka utworzona przez oddziaływanie elektronu i dziury elektronowej exciton

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych exfoliation
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego exfoliation

ekshaustor ɛksˈxawstɔr n
dmuchawa, ssawa, urządzenie wentylacyjne zasysające aspirateur exhausteur

ekshumacja n
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków; exhumation

ekshumować v
wydobywać pochowane zwłoki exhumer

eksklawa n
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym; exclave

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim; excommunication

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła excommunier

ekspansywny adj
taki, który zwiększa swój zasięg expansif

ekspedientka ˌɛkspɛˈdʲjɛ̃ntka n
kobieta, która sprzedaje towar w sklepie vendeuse

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział expédition campagne

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy expérimental

eksperymentatorka ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
forma żeńska od: eksperymentator expérimentatrice

eksploatacja n
(górnictwo, górniczy) wydobywanie bogactw naturalnych exploitation
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn exploitation
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem exploitation

eksploatować ˌɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś exploiter

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki exploser détoner

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
gwałtowny wybuch; explosion

eksponować v
wystawiać na pierwszy plan exposer

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu exposition
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa exposition

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty; expressionnisme

ekstaza ɛkˈstaza n
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości; extase

ekstensywny ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
rozciągły, obszerny, obfity ilościowo extensif

ekstradycja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa extradition

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk extrapolation

ekstremalnie ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ adv
w sposób ekstremalny extrêmement

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
krańcowy, skrajny extrême

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii extrémisme

eksykator ˌɛksɨˈkatɔr n
rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią; exicateur

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do państwa Ekwador équatorien

ekwinokcjum ˌɛkfʲĩˈnɔkʦ̑ʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) równonoc, zrównanie dnia i nocy équinoxe

ekwipunek ˌɛkfʲiˈpũnɛk n
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż équipement

ekwiwalent n
rzecz, która jest równa innej wartością équivalent

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co elastyczne élasticité

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; elbaïte

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
dobry smak w ubiorze i zachowaniu élégance

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją élégant

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
w sposób elegancki élégamment

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy élection

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego; électrolyte

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego électrolyse

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu; électron

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z elektroniką, opierający się na elektronice électronique

elektroniczny papieros n
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych; cigarette électronique

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych; électronique

elektronowolt ˌɛlɛktrɔ̃ˈnɔvɔlt n
(fizyka, fizyczny) jednostka energii; électron-volt

elektronowy adj
związany z elektronami électronique

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną; centrale électrique centrale

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
(elektryczność) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną; centrale hydroélectrique

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym; électricité

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności électrique

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi électricien

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
część składowa élément
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze) élément
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela élément

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania; abécédaire abc

elf ɛlf n
istota fantastyczna; elfe

elipsa ɛˈlʲipsa n
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała; ellipse
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie; ellipse

elita ɛˈlʲita n
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku élite
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju élite

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
dostępny tylko dla niektórych osób élitaire

elukubracja ˌɛlukuˈbraʦ̑ʲja n
utwór literacki o niewielkiej wartości artystycznej, pisany mozolnie przez osobę pozbawioną talentu pisarskiego élucubration

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową; embargo

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych; embryologie

ementaler n
(kulinaria) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku emmental emmentaler emmenthal

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę retraité

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku; retraite pension

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim émigration

emigrantka ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka n
kobieta, która na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkała poza swoją ojczyzną émigrante

emir ˈɛ̃mʲir n
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich émir

emiracki ˌɛ̃mʲiˈraʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Zjednoczone Emiraty Arabskie des Émirats arabes unis

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
(administracja) terytorium podległe władzy emira émirat

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów) émission
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp. émission
nadawanie programu telewizyjnego lub radiowego émission

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) wysyłać promieniowanie lub cząstki émettre

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym; émotion

emocjonalnie adv
w sposób dotyczący emocji, z zaangażowaniem emocji émotionnellement

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
dotyczący emocji, emocjonalności émotionnel émotif

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia; empathie

empatyczny ˌɛ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wykazujący się empatią, współodczuwaniem empathique

empire n
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I; style Empire

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim empirique

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne; empirisme

emploi n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor emploi

empora n
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła; matroneum

en bloc adv
(książkowy) w całości, całkowicie, całościowo, nie dzieląc en bloc

en détail adv
szczegółowo en détail

encefalopatia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia; encéphalopathie

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł; encyclopédie

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii encyclopédique

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; encyclopédiste

endemiczny adj
występujący tylko na określonym obszarze endémique

endogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z wewnątrz organizmu endogène

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinologiste

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu; endocrinologie

endometrioza n
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy; endométriose

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu; endorphine endomorphine

energia jądrowa ɛ̃ˈnɛrʲɟja jɔ̃nˈdrɔva n
(fizyka, fizyczny) energia wydzielana podczas reakcji jądrowej; énergie nucléaire

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób energiczny, stanowczo, żywo énergiquement

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy énergique vigoureux

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
zagadka, tajemnica énigme

enigmatycznie ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób enigmatyczny énigmatiquement

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
zagadkowy, trudny do zrozumienia énigmatique

enologiczny adj
dotyczący enologii, winoznawstwa œnologique

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem; enthalpie

enteropatia n
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach; entéropathie

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
naukowiec zajmujący się badaniami owadów entomologiste
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów entomologiste

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach; entomologie

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych; entropie

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą enthousiaste

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
stan zachwytu czymś; zapał, radość enthousiasme

enty ˈɛ̃ntɨ adj
któryś z kolei n-ième énième nième

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów; enzyme

enzymatyczny adj
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów enzymatique

epicentrum n
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi épicentre

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie; épidémie

epidemiczny adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odnoszący się do epidemii épidémique

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom; épidémiologie

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań épiphore

epigenetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badanie dziedziczności pozagenowej épigénétique

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka; épigraphe

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych; épicurisme

epilepsja ˌɛpʲiˈlɛpsʲja n
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych; épilepsie comitialité haut mal mal caduc mal comitial mal sacré

epilog ɛˈpʲilɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji; épilogue

episkopat n
(kościelny) ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej épiscopat
(kościelny) tytuł, władza biskupa épiscopat

epistemiczny adj
(filozofia, filozoficzny) poznawczy épistémique

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
inskrypcja nagrobna; épitaphe

epizod ɛˈpʲizɔt n
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne) épisode

epoka ɛˈpɔka n
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki; époque
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury) époque

epoka kamienia n
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna; âge de pierre

epolet ɛˈpɔlɛt n
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego épaulette

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej; éponyme

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε; epsilon

epsomit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O; epsomite épsomite

epuzer ɛˈpuzɛr n
(przestarzałe, przestarzały) kandydat do małżeństwa, konkurent épouseur

erb ɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68; erbium

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi; érection
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli érection

erem n
klasztor; ermitage

ergatywny ˌɛrɡaˈtɨvnɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim ergatif

ergofobia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą ergophobie

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne érogène

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym érotisme

erozja ɛˈrɔzʲja n
(geologia, geologiczny) proces niszczenie powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych; érosion

erozyjny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji érosif

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie érudition

erudyta ˌɛruˈdɨta n
człowiek posiadający szeroką wiedzę érudit

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu; éruption

erygować ˌɛrɨˈɡɔvaʨ̑ v
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) wznosić, fundować ériger

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi; érythrocyte

erytrozyna ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na n
(spożywczy) wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach; érythrosine

es-moll ˈɛs‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami) mi bemol mineur

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp. eschatologie

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
literat, autor esejów, szkiców literackich essayiste

esej n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora; essai

eskalacja n
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś escalade

eskapada ˌɛskaˈpada n
niebezpieczna, wesoła, swawolna, lekkomyślna wyprawa; wycieczka z przygodami escapade

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów eskimo esquimau

eskorta ɛˈskɔrta n
osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę escorte
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta escorte

espadryla n
lekki, miękki płócienny pantofel na sznurkowej podeszwie espadrille

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r. (= tysiąc osiemset osiemdziesiątym siódmym); espéranto

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody; expresso

establishment n
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju establishment

esteta ɛˈstɛta n
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna esthète

estetycznie ˌɛstɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób estetyczny esthétiquement

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna esthétique

estetyka ɛˈstɛtɨka n
ładny, gustowny wygląd czegoś esthétique
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie; esthétique
subiektywne kryteria piękna esthétique

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Estonii lub Estończyków estonien

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek estragon

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) żeński hormon płciowy; œstrogène

eta ˈɛta n
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η; êta

etalon ɛˈtalɔ̃n n
wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary; étalon

etan ˈɛtãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego; éthane

etanol ɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH, bezbarwna, palna ciecz; éthanol

eten ˈɛtɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon; éthylène éthène

eter ˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C; éther
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego; éther
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń; éther
(poetycki, poetycko) powietrze éther
(potocznie, potoczny) przestrzeń fal radiowych éther

etiuda ɛˈtʲjuda n
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.; étude

etnicznie ɛtʲˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób etniczny, dotyczący etniczności ethniquement

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z przynależnością do grupy narodowej ethnique

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji ethnocentrisme

etnograficzny adj
związany z etnografią ethnographique

etola ɛˈtɔla n
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych étole

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt éthologie

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym; étoposide

etruski ɛˈtrusʲci adj
dotyczący Etrurii lub Etrusków étrusque

etruski ɛˈtrusʲci n
język Etrusków étrusque

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków; étruscologie

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z etyką, dotyczący etyki éthique

etyka ˈɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne; éthique

etymologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii étymologique

etyn ˈɛtɨ̃n n
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz; ethine éthyne

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią eucharistique

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne; euphémisme

euforia ɛwˈfɔrʲja n
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia euphorie

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki eugéniste

eukaliptus n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii; eucalypte eucalyptus

eunuch n
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec eunuque
mężczyzna z wyciętymi jądrami; eunuque

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji eurasiatique

euro ˈɛwrɔ n
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej; euro

euro- ˈɛwrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską euro-

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro centime centime d'euro eurocent eurocentime

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
poseł do Parlamentu Europejskiego; eurodéputé

eurodolar ˌɛwrɔˈdɔlar n
(ekonomia, ekonomiczny) dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu; eurodollar

europ ˈɛwrɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63; europium

europarlamentarny ˌɛwrɔparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący Parlamentu Europejskiego, charakterystyczny dla Parlamentu Europejskiego europarlamentaire

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
dotyczący Europy européen

eurosceptycyzm ˌɛwrɔsʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską; euroscepticisme

eurosceptyk ˌɛwrɔˈsʦ̑ɛptɨk n
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską eurosceptique

eurowybory ˌɛwrɔvɨˈbɔrɨ n
wybory do Parlamentu Europejskiego élections européennes

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień; euthanasie

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia; évacuation

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa; évangile

ewangeliarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami; évangéliaire

ewangelicki adj
związany z ewangelicyzmem évangélique

ewangelizować v
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię évangéliser

ewenement n
nagłe zajście, wydarzenie évènement événement

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
przypuszczalny, możliwy éventuel

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości évident

ewikcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności éviction

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji; évolution
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś évolution

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji évolutionniste

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego; évolutionnisme

ewzon ˈɛvzɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz bojowej, elitarnej jednostki piechoty górskiej evzone
(wojskowość, wojskowy) grecki żołnierz gwardii honorowej, pełniący straż w tradycyjnym stroju; evzone

eyeliner n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek; ligneur

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych ésotérique

f-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z czterema bemolami) fa mineur

fabryka ˈfabrɨka n
produkcyjny zakład przemysłowy fabrique usine

facelia błękitna faˈʦ̑ɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii; phacélie à feuilles de tanaisie

facet ˈfaʦ̑ɛt n
(potocznie, potoczny) mężczyzna mec gars type gonze

fagocista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie basson bassoniste

fair play n
uczciwa rywalizacja w sporcie fair-play fairplay franc-jeu

fajka ˈfajka n
(sport, sportowy) rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody; tuba
przedmiot do palenia tytoniu; pipe calumet

fajny ˈfajnɨ adj
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu: ciekawy, interesujący, świetny chouette cool

fakir n
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański; fakir

faks faks n
(potocznie, potoczny) numer telefonu, który wykorzystuje faks (1.1) télécopie
urządzenie przesyłające drukowany obraz za pomocą łączy telefonicznych; télécopieur
wiadomość przesłana faksem (1.1); arkusz papieru, na którym jest ta wiadomość téléfax

faksować faˈksɔvaʨ̑ v
przesyłać coś za pomocą faksu télécopier

fakt fakt n
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości; fait

faktura fakˈtura n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży; facture

faktycznie adv
zgodnie z faktami, z rzeczywistością en fait en effet

fakultatywny adj
dobrowolny, pozostawiony do wyboru facultatif

fala ˈfala n
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku; onde vague
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie vague
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby; vague
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody vague onde

falka ˈfalka n
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa; ondelette
mała fala vaguelette

falliczny adj
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu phallique

fallokracja n
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego phallocratie

fallus ˈfalːus n
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności phallus

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal; brise-lame

falset n
wysoki rejestr głosu ludzkiego fausset

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
fałszerstwo, podrobienie czegoś falsification

falsyfikat n
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał faux

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi fanatiquement

fanatyczny adj
charakteryzujący się fanatyzmem fanatique

fanatyk fãˈnatɨk n
żarliwy zwolennik idei lub religii fanatique

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych fanatisme

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny fanfaron

fantasmagoria n
(literacko) omamy wzrokowe, przywidzenia fantasmagorie

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny fantastique
fikcyjny, zmyślony fantastique

fantazja fãnˈtazʲja n
wyobraźnia fantaisie

fantazjować v
wyobrażać sobie wiele rzeczy fantasmer

farad ˈfarat n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI; farad

faraon faˈraɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu; pharaon

faraoński adj
mający związek z faraonem pharaonique

farba ˈfarba n
mieszanina barwników służąca do malowania peinture

farerski faˈrɛrsʲci adj
odnoszący się do Wysp Owczych féroïen

farerski faˈrɛrsʲci n
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych; féroïen

farma ˈfarma n
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich; ferme domaine

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
specjalista, znawca farmacji pharmacien apothicaire

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z farmacją pharmaceutique

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny médicament

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków pharmacologie

farmakologicznie adv
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków pharmacologiquement

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii pharmacologique

farsz farʃ n
(kulinaria) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych; farce

fascynacja n
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś fascination

fascynować ˌfasʦ̑ɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi fasciner

fasola faˈsɔla n
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; haricot

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach haricot

faszerowany adj
(kulinaria) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem farci

faszysta faˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu fasciste

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom fasciste

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa; fascisme

fatalista ˌfataˈlʲista n
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu fataliste

fatum n
nieuchronny los, zwłaszcza zły fatum

fatwa ˈfatfa n
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk; fatwa

fauna ˈfawna n
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym; faune

faux pas n
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności faux pas

fawela faˈvɛla n
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums; favela favéla

fałsz fawʃ n
nieprawda faux

fałszerstwo n
wykonanie podróbki falsification

fałszerz n
osoba, która coś fałszuje faux-monnayeur falsificateur

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
w sposób fałszywy faussement faux

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
sztuczny, podrobiony faux

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem; faux-ami

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd; fédération

felga ˈfɛlɡa n
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę jante

felieton n
(publikatory) krótki utwór publicystyczny; feuilleton

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa; fellation

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet; féminisme

fenek ˈfɛ̃nɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach; fennec renard des sables renard des sables du Sahara

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją phénicien

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich; phénicien

fenomenalizm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje; phénoménisme

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy phénoménal

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii; phénosafranine

ferm fɛrm n
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100; fermium

fermata fɛrˈmata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy; point d'orgue

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy; fermentation

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ulegać procesowi fermentacji lub powodować fermentację fermenter

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie; fermion

feromon fɛˈrɔ̃mɔ̃n n
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej phéromone

ferrofluid ˌfɛrːɔˈflu<sup>j</sup>it n
substancja magnetyczna w postaci płynu; ferrofluide

feta ˈfɛta n
(kulinaria) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku; feta

fetyszyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z pierwotnych form wierzeń religijnych polegająca na kulcie fetyszy, czyli posążków czy przedmiotów obdarzonych siłą nadprzyrodzoną fétichisme

fez fɛs n
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem; fez

fi fʲi n
nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ; phi

fiasko ˈfʲjaskɔ n
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś fiasco

fidel ˈfʲidɛl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument smyczkowy z grupy chordofonów; vièle

fiducjarny ˌfʲiduˈʦ̑ʲjarnɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych fiduciaire

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Fidżi fidjien

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
język urzędowy Fidżi, fidjien

figa ˈfʲiɡa n
(spożywczy) owoc figi (1.1) figue

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi figuier
(botanika, botaniczny) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych; ficus

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujące w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiane w basenie Morza Śródziemnego; figuier sycomore sycamore

figura fʲiˈɡura n
(potocznie, potoczny) osobnik, typ personnage
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka statue
kształt ciała silhouette

figura szachowa n
pionek używany w grze w szachy pièce d'échecs

figurka fʲiˈɡurka n
mała figura, rzeźba figurine

fikcja n
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania fiction

fikcyjne małżeństwo n
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie mariage blanc mariage de complaisance

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie fictif

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych; philatélie

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków philharmonie

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie; philippique

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje tasse
(potocznie, potoczny) (kulinaria) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1) tasse

film fʲilm n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór; film
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna pellicule film

film grozy n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror film d'épouvante film d'horreur

filmoteka ˌfʲilmɔˈtɛka n
skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów cinémathèque filmathèque filmothèque

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
nagrywać coś kamerą filmową filmer

filolog fʲiˈlɔlɔk n
specjalista w dziedzinie filologii philologue

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego; philologie

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od filologia philologique

filozof fʲiˈlɔzɔf n
specjalista w zakresie filozofii philosophe

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; philosophie

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii philosophique philosophale

filtr fʲiltr̥ n
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości filtre
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji filtre
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji, i zatrzymywania innych filtre

finansować v
dostarczać finansów financer

finansowo adv
pod względem finansów, pieniędzy financièrement

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
dotyczący finansów financier

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną; finlandisation

fioletowawy ˌfʲjɔlɛtɔˈvavɨ adj
w kolorze podobnym do fioletowego violâtre

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego; violet

fiord fʲjɔrt n
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd; fiord fjord

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej; violette

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych; pensée sauvage pensée tricolore

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo firmament

fis-moll ˈfʲis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) fis diése mineur

fiskalny adj
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa fiscal

fito- ˈfʲitɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością phyto-

fitochemia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach; phytochimie

fitochemiczny adj
dotyczący fitochemii, substancji roślinnych i procesów chemicznych zachodzacych w roślinach phytochimique

fitoestrogen n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu; phytoestrogène

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej; phytogéographie

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne hormone végétale phytohormone

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin phytopathologie

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego phytostérol

fitotoksyczność n
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin phytotoxicité

fizjokratyczny ˌfʲizʲjɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z fizjokratyzmem physiocratique

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
specjalista w dziedzinie fizjologii physiologiste

fizjologia n
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów physiologie

fizjologiczny adj
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu physiologique

fizjonomia n
rysy twarzy, twarz physionomie

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii physiothérapeute

fizycznie adv
odnosząc się do ciała charnellement corporellement
odnosząc się do zjawisk fizyki physiquement
w sposób dostępny zmysłom matériellement sensiblement

fizyczność fʲiˈzɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka physique

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
dostępny zmysłom physique physiologique
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje physique

fizyka ˈfʲizɨka n
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii; physique

flaga ˈflaɡa n
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu drapeau

flamandzki adj
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii flamand

flamandzki n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii flamand

flanela flãˈnɛla n
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli; flanelle

flaszowiec flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny flaszowcowatych; anone

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli; corossol corossol épineux

flauta ˈflawta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru; calme

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu bioflavonoïde flavonoïde

flet flɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; flûte flute

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek; flûte traversière

flirtować v
(przenośnie, przenośnia) czynić zalotne rozmowy oraz kokieteryjne gesty flirter

flora ˈflɔra n
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych flore

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie; microbiote de l' organisme

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji Florentin

floruit ˈflɔru<sup>j</sup>it preposition
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna; fl. flor. floruit

florysta flɔˈrɨsta n
ktoś, kto zajmuje się układaniem kwiatów fleuriste

floréal n
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; floréal

flota ˈflɔta n
zbiór jednostek pływających; flotte

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy; fluctuation

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych; fluoxétine

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9; fluor

fluoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia; fluorine

fobia ˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami; phobie
niechęć, antypatia, uprzedzenie antipathie

fok fɔk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu; foc

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) kwas foliowy folacine

folder ˈfɔldɛr n
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog dossier
rodzaj druku reklamowego lub informacyjnego; brochure dépliant

foliogram fɔˈlʲjɔɡrãm n
folia z odbitym na niej materiałem tekstowym i graficznym, którą za pomocą rzutnika (grafoskopu) wyświetla się na ekranie transparent

folk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej; folk

folklor ˈfɔlklɔr n
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp. folklore

folklorysta n
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru folkloriste

folklorystka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru folkloriste

fondue n
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw; fondue

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka; phonème

fonetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki phonétique

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka; phonétique

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika; fontaine

forint ˈfɔrʲĩnt n
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier forint

forma ˈfɔrma n
(kulinaria) naczynie do pieczenia ciast moule
zewnętrzny kształt forme
kondycja fizyczna osoby forme

formacyjny adj
dotyczący formacji, związany z formacją formatif

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania formaliste

formalizacja n
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci formalisation

formalizm n
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu formalisme

formalnie adv
zgodnie z przepisami formellement

formalny fɔrˈmalnɨ adj
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku formel

formator n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu; formateur

formoterol ˌfɔrmɔˈtɛrɔl n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny będący długo działającym β2-mimetykiem; formotérol

formularz fɔrˈmulaʃ n
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia formulaire

formuła fɔrˈmuwa n
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś formule

formułować v
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie formuler
wyrażać opinię, życzenia słowami émettre

forsa ˈfɔrsa n
(potocznie, potoczny) pieniądze blé fric pognon

fort fɔrt n
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna forteresse

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia; forteresse

fortel ˈfɔrtɛl n
sprytne oszustwo, podstęp ruse astuce combine stratagème

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym; piano à queue

fosa ˈfɔsa n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia; fossé douve

fosfolipid n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej; phospholipide

fosfor ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15; phosphore

fosforan n
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego phosphate

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej; dichlorure de carbonyle dichlorure de méthanoyle oxychlorure de carbone phosgène

fotel ˈfɔtɛl n
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami; fauteuil

fotogeniczny adj
korzystnie wyglądający na zdjęciach photogénique

fotograf fɔˈtɔɡraf n
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo; photographe

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
sztuka wykonywania fotografii (1.1); photographie

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć photographique

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
robić zdjęcie, robić fotografię photographier

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu; photoluminescence

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów; photomontage

foton ˈfɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego; photon

fotopowielacz ˌfɔtɔpɔˈvʲjɛlaʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał; photomultiplicateur

fotorealizm n
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością; photoréalisme

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę; phototropisme

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną photovoltaïque

fowistyczny adj
(sztuka) związany z fowizmem fauviste

fowizm n
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł fauvisme

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
wyodrębniona część czegoś fragment

frajer ˈfrajɛr n
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane pigeon couillon gobe-mouche(s) jobard

frajerka fraˈjɛrka n
(potocznie, potoczny) kobieta naiwna, łatwowierna, niezaradna emmerdeuse

fraktal ˈfraktal n
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury; fractale

franciszkanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu; franciscain

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła mal de Naples mal napolitain

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji français

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw; français

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust; baiser colombin baiser florentin baiser profond baiser avec la langue

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem francuskim francophone
spisany, stworzony w języku francuskim francophone
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim francophone

frank frãŋk n
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich franc

frankofil frãŋˈkɔfʲil n
miłośnik kultury francuskiej, zwolennik Francji, Francuzów francophile

frankofilia ˌfrãŋkɔˈfʲilʲja n
umiłowanie wszystkiego, co francuskie; sympatia do Francuzów lub ich kultury francophilie

frankofilski ˌfrãŋkɔˈfʲilsʲci adj
związany z frankofilią, charakterystyczny dla frankofila francophile

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury francophobie

frans frãw̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87; francium

frazes ˈfrazɛs n
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu banalité lieu commun

fregata frɛˈɡata n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe; frégate
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych; frégate
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton; frégate

frekwencja frɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
liczba osób biorących udział w jakimś zdarzeniu / znajdujących się w jakimś miejscu assistance

fresk frɛsk n
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1) fresque
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk; fresque

frezarka frɛˈzarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu. fraiseuse

frimaire n
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; frimaire

front frɔ̃nt n
(budownictwo) przód budynku front
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych; front
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza; front
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem front

frontalny adj
czołowy, przedni frontal

froterować ˌfrɔtɛˈrɔvaʨ̑ v
polerować zapastowaną podłogę froterką lub miękką tkaniną frotter

fructidor n
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; fructidor

frustracja n
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu; frustration

frustrować v
wywoływać frustrację u kogoś frustrer

frutarianin n
osoba stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami fruitarien

frutarianizm n
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny; fructivorisme fruitarisme

frutarianka n
kobieta stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami fruitarienne

frutariański adj
dotyczący frutarian i frutarianizmu fruitarien

frytka ˈfrɨtka n
(kulinaria) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu; frite

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem coiffeur

fryzura frɨˈzura n
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób coiffure

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny frange

fugas ˈfuɡas n
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa; fougasse EEI EEC

fuj interjection
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia pouah

fular n
apaszka, lekka jedwabna chustka z tkaniny (1.1) foulard
rodzaj cienkiej tkaniny jedwabnej foulard

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny; fondation

fundamentalistyczny ˌfũndãmɛ̃ntalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący fundamentalizmu lub fundamentalisty fondamentaliste

fundamentalizm n
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji fondamentalisme

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy fondamental

fundować v
(potocznie, potoczny) zapraszać i płacić za poczęstunek fendre
zakładać i opłacać instytucje financer

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie fonction
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania; fonction
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania; fonction

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu fonction d'état variable d'état

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny; bijection

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest funkcjonalne fonctionnalité

funkcjonalny adj
bardziej użytkowy niż estetyczny pratique
związany z funkcjonowaniem fonctionnel

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej; fonctionnaire

funkcjonowanie ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
działanie fonctionnement

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy fonctionner

funt fũnt n
(ekonomia, ekonomiczny) waluta niektórych państw livre

furaż ˈfuraʃ n
(przestarzałe, przestarzały) (wojskowość, wojskowy) obrok (pasza) dla koni wojskowych fourrage

furia ˈfurʲja n
złość, wściekłość, gniew furie

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy furosémide

futbolista ˌfudbɔˈlʲista n
(sport, sportowy) zawodnik grający w piłkę nożną footballeur

futurolog n
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe futurologue

futurysta n
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu futuriste

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu futuriste
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości futuriste

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim; futurisme

g-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami) sol mineur

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp. gabardine

gabinet cieni n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach; cabinet fantôme

gablota ɡaˈblɔta n
(slangowo) (motoryzacja) samochód, szczególnie jeśli drogi, duży bagnole
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary vitrine

gad ɡat n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami; reptile

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64; gadolinium

gadożer ɡaˈdɔʒɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami; circaète circaète Jean-le-Blanc jean-le-blanc

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie loquacité

gaduła ɡaˈduwa n
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi péronnelle

gafa n
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się gaffe

gag ɡak n
chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych gag

gagat ˈɡaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie; jais

gagauski ɡaˈɡawsʲci n
język Gagauzów, ludu pochodzenia tureckiego, osiadłego w większości w południowej Mołdawii w Gagauzji; gagaouze

gajowy ɡaˈjɔvɨ n
pracownik nadleśnictwa opiekujący się określoną częścią lasu garde forestier

gajówka ɡaˈjufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie; fauvette des jardins

gal ɡal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31; gallium

galaktyczny adj
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki galactique

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów; galaxie

galas ˈɡalas n
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj; galle

galera ɡaˈlɛra n
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia; galère

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego; gallicisme

galijski adj
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów gaulois

galon ˈɡalɔ̃n n
jednostka objętości używana w krajach anglosaskich; gallon
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach; galon

galop ˈɡalɔp n
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia; galop

galwanizacja n
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu galvanisation

gama ˈɡãma n
odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku; gamme

gambit ˈɡãmbʲit n
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji; gambit

gameta ɡãˈmɛta n
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego; gamète

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety; gamétange

gamma ˈɡãmːa n
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ; gamma

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny dadais dandin gille nicodème nigaud

ganek ˈɡãnɛk n
przybudówka przed wejściem do budynku, składająca się z daszka wspartego na słupach i schodów porche

garam masala n
(kulinaria) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili garam masala

garb ɡarp n
skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu; bosse
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem bosse

gardło ˈɡardwɔ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi; gorge

garig ˈɡarʲik n
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego garrigue

garncarstwo ɡarn̥ˈʦ̑arstfɔ n
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych; poterie

garnek ˈɡarnɛk n
(kulinaria) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw; marmite pot casserole cocotte faitout

garnitur ɡarʲˈɲitur n
eleganckie ubranie męskie; costume complet costard

garnizon n
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania (1.1) garnison
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu garnison

garsoniera n
małe mieszkanie dla jednej osoby garçonnière

garum n
(kulinaria) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu; garum

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci n
dialekt używany w Gaskonii gascon

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲʨ̑ v
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę s'éteindre

gastryczny adj
żołądkowy gastrique

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych; espèce
odmiana czegoś, typ, rodzaj classe sorte

gaucho n
południowoamerykański konny pasterz; gaucho

gaur n
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji; gaur

gawial n
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy; gavial

gawron ˈɡavrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych; corbeau freux freux

gaz ɡas n
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii; gaz
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna gaz
substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1) gaz
pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu gaz

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze; gaz à effet de serre

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego gaz moutarde

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał GPL

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla gaz de synthèse

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża; gaz naturel

gaza n
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana; gaze

gazański adj
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy gazaoui

gazela ɡaˈzɛla n
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa; gazelle

gazeta ɡaˈzɛta n
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie; journal

gazociąg ɡaˈzɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu; gazoduc

gazowany adj
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla gazeux

gałka ˈɡawka n
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu boule boulette
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych bouton

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym; noix de muscade muscade

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
boczny pęd drzewa branche

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru; extincteur

gburowaty adj
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki grossier agreste rustre

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
o kurze: wydawać głos caqueter

gdy ɡdɨ conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego lorsque quand

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp. quand le chat n'est pas là, les souris dansent le chat parti, les souris dansent

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia si

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację où
…względny, zastępujący określenie miejsca où
gdzieś (miejsce nie określone bliżej) où

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
do innego miejsca ailleurs
w innym miejscu ailleurs

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu trop de cuisiniers gâtent la sauce

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce n'importe où où que ce soit quelque part

gdzieniegdzie ɟʥ̑ɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟʥ̑ɛ adv
w niektórych miejscach çà et là

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
w pewnym miejscu quelque part

gejsza ˈɡɛjʃa n
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.; geisha

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach gecko gekko

gelotologia n
terapia śmiechem; gélothérapie

gen ɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu; gène

generacja n
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku génération

generalizować v
uogólniać généraliser

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy; générateur

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych; général d'armée général

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji; général de corps d'armée

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni général de division

generować v
być miejscem wytwarzania, przyczyną czegoś générer

genetycznie adv
w sposób dotyczący genetyki/genów génétiquement

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką génétique

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością; génétique

genialny adj
wybitnie uzdolniony génial
znakomity excellent

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach génie
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent génie

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce; gentamicine

genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a n
trójkątny żagiel przedni w omasztowaniu jachtów; génois

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui génois

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
osoba zajmująca się geodezją géodésien

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi; géodésie

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
(przymiotnik) od geodezja géodésique

geofit n
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią; géophyte

geograf ɡɛˈɔɡraf n
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii géographe

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi; géographie

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z geografią, odnoszący się do geografii géographique

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi; géologie

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z geologią géologique

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogrodków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu; géomancie

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi géométrie
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki; géométrie

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu; géomorphologie

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną géopolitique

geopolityka n
doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne géopolitique

gepard ˈɡɛpart n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; guépard

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego; gériatrie

german ˈɡɛrmãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32; germanium

germanizacja n
narzucanie lub przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego germanisation

germinal n
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; germinal

gest ɡɛst n
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi geste

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
ruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi gesticuler

getto ˈɡɛtːɔ n
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej ghetto
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia ghetto
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA) ghetto
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej ghetto

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym; ghettoïsation

ghul n
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej; goule

giaur ɟawr n
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina giaour

giez ɟɛs n
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie; taon

giełda ˈɟɛwda n
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe; bourse

gigabajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych; gigabyte

gigant ˈɟiɡãnt n
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai; géant
(zobacz) olbrzym géant

gigantycznie ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób gigantyczny; przeogromnie gigantesquement

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ogromny, bardzo duży gigantesque

gil ɟil n
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków; bouvreuil

giluszek ɟiˈluʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus sibiricus, gatunek ptaków z rodzaju Carpodacus Roselin à longue queue

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z gimnastyką, służący gimnastyce gymnastique

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną gymnastique

gineko- ɟĩˈnɛkɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kobietą, samicą, kobiecością gynéco-

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii gynécologue

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego; gynécologie

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ginekologią, dotyczący ginekologii gynécologique

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem gynécomastie

gingerol n
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru gingérol

gis-moll ˈɟis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) g diése mineur

gitara ɟiˈtara n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny; guitare

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk; guitare électrique

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze guitariste

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o lodowcach i lądolodach; glaciologie

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami; gladiateur

glaukofan n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli; glaucophane

gleba ˈɡlɛba n
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych; sol glèbe

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli o wzorze chemicznym C3H5(OH)3; glycérine glycérol

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny glycérique à la glycérine

glin ɡlʲĩn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; aluminium

glina ˈɡlʲĩna n
(geologia, geologiczny) skała osadowa; argile terre glaise

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
(potocznie, potoczny) policjant flic

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów; réchauffement climatique

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
całościowo, ogólnie, całkowicie globalement

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat global

globina n
(biologia, biologiczny) białko będące składnikiem hemoglobiny i innych hemoprotein globine

globus ˈɡlɔbus n
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą; globe

glon ɡlɔ̃n n
Algae, rodzaj organizmów wodnych; algue

gloryfikować v
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety glorifier

glosa n
(językoznawstwo, językoznawczy) uwaga, objaśnienie dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki; glose

glosariusz n
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy glossaire

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi glucomètre

glukoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych; glucose

glutaminian ˌɡlutãˈmʲĩɲãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu glutaminowego glutamate

gmina ˈɡmʲĩna n
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego; commune

gnejs ɡnɛjs n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej; gneiss

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt; nid

gniew ɟɲɛf n
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś; colère ire

gnilny adj
dotyczący procesu gnicia putride

gnojówka n
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny; purin

gnostyk n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu gnostique

gnu ɡnu n
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich; gnou

gnębić v
powodować zły stan psychiczny tourmenter
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym opprimer

go ɡɔ n
rodzaj gry planszowej; go

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie; dignité

godny ˈɡɔdnɨ adj
wart, zacny digne

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom; heure
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy heure
(szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna heure

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach; couvre-feu

godzina prawdy ɡɔˈʥ̑ĩna ˈpravdɨ n
sytuacja, w której dowiadujemy się czegoś ważnego o sobie lub o innych minute de vérité

godło ˈɡɔdwɔ n
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej; emblème

gofr ɡɔfr̥ n
(kulinaria) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami; gaufre

golarka ɡɔˈlarka n
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia; rasoir

golfista ɡɔlˈfʲista n
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf golfeur

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
(spożywczy) część szynki z kością goleniową; jarret

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji; gondole

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą gondolier

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos; fou

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych goniométrie

gont n
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych; bardeau

gorset ˈɡɔrsɛt n
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku; corset

goryl ˈɡɔrɨl n
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna; gorille
(zoologia, zoologiczny) samiec goryla (1.1) gorille
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany gorille

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu amer
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny amer

gorąca głowa ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈɡwɔva idiom
o osobie porywczej, impulsywnej, reagującej gwałtownie tête brûlée

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ adv
bardzo ciepło, upalnie chaud

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ n
wysoka temperatura, upał chaleur

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie chaud

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃; fièvre

gorączka krwotoczna Ebola n
(medycyna, medyczny) ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirus Ebola; fièvre hémorragique Ebola maladie à virus Ebola

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
nagły pęd do poszukiwania złota ruée vers l'or

gospoda n
jadłodajnia wiejska lub stylizowana na taki charakter auberge

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki économique

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
całokształt działalności gospodarczej économie

gospodarować v
prowadzić gospodarkę danego miejsca lub miejscowości gérer administrer
prowadzić gospodarstwo rolne être fermier

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
kobieta gospodarująca w domu ménagère

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi femme au foyer ménagère

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: gotować cuisson

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
przyrządzać ciepłą potrawę cuire
(potocznie, potoczny) odczuwać dyskomfort i pocić się obficie z powodu gorąca cuire

gotyk ˈɡɔtɨk n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza; gothique
rodzaj pisma łacińskiego używany w krajach Europy Zachodniej w późnym średniowieczu gothique

gołoledź ɡɔˈwɔlɛʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu); verglas

gołowąs ɡɔ.ˈwɔvɔ̃.w̃s n
(przestarzałe, przestarzały) młodzik, niedoświadczony chłopak imberbe

gołym okiem ˈɡɔwɨ̃m ˈɔcɛ̃m adv
(związek frazeologiczny) bez przyrządów optycznych à l’œil nu

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach; pigeon colombe

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi colombier

gościna n
przyjęcie kogoś do siebie hébergement
wizyta, odwiedziny połączone z poczęstunkiem hébergement

gościnność n
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom hospitalité

gość ɡɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej gars mec type
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp. invité hôte visiteur
osoba, który zatrzymała się w hotelu, w restauracji pensionnaire

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
(kulinaria) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa; clou de girofle

gra ɡra n
zabawa według ustalonych reguł; jeu
(sport, sportowy) mecz jeu

gra słów ˈɡra ˈswuf n
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów jeu de mots

grabarz ˈɡrabaʃ n
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych; fossoyeur

grabie ˈɡrabʲjɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia; râteau

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie pillage rapine

grabki ˈɡrapʲci n
małe grabie, narzędzie ogrodnicze służące do grabienia mini-rateau

gracz ɡraʧ̑ n
uczestnik gry lub zawodów joueur lecteur

grad ɡrat n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu; grêle
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę grêle

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu; gradient
płynne przejście jednego koloru w drugi dégradé

grafem n
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma; graphème

grafen ˈɡrafɛ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka; graphène

grafia ˈɡrafʲja n
postać graficzna wyrazu, pisownia graphie

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki) graphique

grafik ˈɡrafʲik n
osoba zawodowo zajmująca się grafiką – klasyczną lub komputerową graphique

grafit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych; graphite

grafologia n
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu; graphologie

grafomania n
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych graphomanie

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie); rétroprojecteur

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką grammatical
zgodny z regułami gramatyki grammatical

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
specjalista w dziedzinie gramatyki grammairien

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem języka, grammaire

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych; gramophone

granat ˈɡrãnat n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec; grenadier
(spożywczy) owoc granatowca grenade
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym; grenade
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze; grenat

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty; grenadier

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski; bleu marine

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.; frontière
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja; limite

granit ˈɡrãɲit n
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa; granit granite

granulka n
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne granule

grasejować ˌɡrasɛˈjɔvaʨ̑ v
wymawiać głoskę "r" na sposób francuski, z charakterystyczną wibracją języczka (ʁ) grasseyer

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
składać wyrazy uznania féliciter

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp. gratification

grawer n
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych graveur

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę; gravitation gravité

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji gravitationnel

grawiton n
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego graviton

grać ɡraʨ̑ v
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego jouer

grać w otwarte karty ˈɡraʥ̑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę jouer cartes sur table

grażdanka ɡraʒˈdãnka n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą; grajdanka

grdyka ˈɡrdɨka n
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn) pomme d'Adam

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków grec

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
język Greków i po części Cypryjczyków; grec

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych; pamplemousse

grekofil ɡrɛˈkɔfʲil n
(książkowy) zwolennik, wielbiciel kultury greckiej, języka greckiego; przyjaciel Greków grécophile

grenadier ɡrɛ̃ˈnadʲjɛr n
żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów grenadier

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
od Grenlandia groenlandais

groch ɡrɔx n
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; pois

groch cukrowy n
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach mangetout

grom ɡrɔ̃m n
(książkowy) piorun tonnerre

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
składać, zbierać w jednym miejscu accumuler grouper
zbierać, kolekcjonować accumuler grouper

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych; hermine panne

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ kɔˈkɔʃa proverb
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej petit à petit l'oiseau fait son nid

groszek ˈɡrɔʃɛk n
(kulinaria) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion petit pois

grot ɡrɔt n
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych; pointe de flèche
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym; grand-voile gran'voile

grota ˈɡrɔta n
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie; grotte

groteska n
(literacko) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością; grotesque

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny grotesque burlesque bouffon

growler n
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²; growler

groźba ˈɡrɔʑba n
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd. menace

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny gros bonnet grosse légume

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
(przestarzałe, przestarzały) ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki grossier

grubo adv
dając lub nakładając grubą warstwę chaudement
dając niedrobne kawałki à gros grains
w dużym stopniu grossièrement

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku; gros-bec

grubość n
wymiar w krótszej osi épaisseur

gruby ˈɡrubɨ adj
otyły gros
mający dużą grubość, średnicę gros

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych; adénome

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); décembre

grupa ˈɡrupa n
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego groupe
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze groupe
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie groupe

grupa docelowa n
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt; cible

grupa krwi n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych groupe sanguin

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta groupe de la mort

grupować ɡruˈpɔvaʨ̑ v
tworzyć grupy, porządkować w grupach grouper

grusza ˈɡruʃa n
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych; poirier
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1) poirier

gruszka ˈɡruʃka n
(spożywczy) owoc gruszy; poire

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
przypominający kształtem gruszkę piriforme

gruyère n
(spożywczy) jeden z rodzajów szwajcarskiego, dojrzewającego sera; gruyère

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami géorgien

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
język urzędowy Gruzji; géorgien

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca; tuberculose phtisie

gryf ɡrɨf n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła; griffon

gryka ˈɡrɨka n
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną; blé noir sarrasin

grymas ˈɡrɨ̃mas n
wykrzywienie twarzy grimace

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji; vert-de-gris

grypa ˈɡrɨpa n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego; grippe

grypsera ɡrɨpˈsɛra n
(potocznie, potoczny) gwara więzienna; biffeton cerf-volant milan

gryzetka n
młoda dziewczyna pomagająca we francuskich domach mody grisette

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
ssak z rzędu Rodentia; rongeur

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
zatapiać w czymś zęby mordre
atakować lub walczyć zębami mordre

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
(potocznie, potoczny) plecy dos
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej dos

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem enterrer
rozgarniać, np. ziemię fouiller gratter remuer

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów; peigne

grzech ɡʒɛx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii; péché

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu hochet

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona; serpent à sonnettes crotale

grzecznie adv
w sposób grzeczny poliment

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) posłuszne zachowanie dziecka sagesse
przysługa faveur
uprzejmy sposób zachowania politesse gentillesse

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry courtois poli aimable
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości courtois poli aimable

grzejnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń radiateur

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej pécheresse

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne peccable

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny pécher

grzmieć v
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot tonner
mówić głośno i dobitnie fulminer tonner
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot tonner gronder

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor champignon
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy; champignon
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu champignon
(potocznie, potoczny) grzybica, choroba wywoływana przez grzyby (1.1) pasożytnicze champignon
(pogardliwie) ktoś stary, niedołężny vieux fossile

grzybica n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby mycose

grzybowy adj
związany z grzybami, dotyczący grzybów fongique

grzywa ˈɡʒɨva n
(książkowy) bujna czupryna crinière chevelure
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi crinière

grzywna n
kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne amende

grób ɡrup n
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły; tombe tombeau

gubernator n
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach; gouverneur

gubernatorstwo n
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora gouvernement

gubernia n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych; goubernia

gudźarati n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat; gujarati

guma do żucia n
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia; chewing-gum

gumka ˈɡũmka n
kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru; gomme gomme à effacer

gumka do ścierania ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕʨ̑ɛˈrãɲa n
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru gomme gomme à effacer

gupik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych; guppy poisson arc-en-ciel poisson missionnaire poisson-million

guwernantka n
kobieta pracująca jako guwerner gouvernante

guwerner n
(dawniej, dawny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach. Zwykle najważniejszym nauczanym przez niego przedmiotem był język francuski. gouverneur

gwara ˈɡvara n
(językoznawstwo, językoznawczy) mówiona odmiana języka ogólnonarodowego (tzw. języka literackiego), posiadająca swoiste słownictwo, a często i odmienną frazeologię oraz artykulację; parler

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
odnoszący się do państwa Gwatemala guatémaltèque

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dopuszczająca się gwałtu violeur

gwałt ɡvawt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zmuszenie kogoś przemocą, podstępem, nadużyciem władzy do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej; viol

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
nagły, szybki violent

gwiazda ˈɡvʲjazda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej; étoile vedette astre

gwiazda spadająca ˈɡvʲjazda ˌspadaˈjɔ̃nʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) bryła kamienna lub metaliczna poruszająca się w przestrzeni międzyplanetarnej étoile filante

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba; constellation

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
związany z przestrzenią kosmiczną astral

gwintownica n
narzędzie służące do nacinania gwintów zewnętrznych; filière

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych; taraud

gwizd n
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór sifflement

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie siffler

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza; sifflet

gwizdnąć ˈɡvʲizdnɔ̃ɲʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) ukraść faucher

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów; clou

gynocentryczny adj
związany z gynocentryzmem gynocentrique

gyros n
(kulinaria) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek; gyros

góra ˈɡura n
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu; montagne mont
wyżej znajdująca się część czegoś haut partie supérieur

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu; iceberg

góral ˈɡural n
człowiek pochodzący z gór; montagnard

góralek n
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych daman

górnictwo n
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu; extraction minier

górnik ˈɡurʲɲik n
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin mineur

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
pełen gór, wzniesień, pokryty górami montagneux

gówno ˈɡuvnɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał merde
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego merde

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów; éponge
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne; éponge

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł; chenille
metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie chenille

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi jars

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków; chair de poule

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno à la file indienne

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; oie

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny affamé avoir faim

głos ɡwɔs n
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania vote voix
dźwięk wydawany przez istoty żyjące voix
zdanie, osąd, opinia voix
prawo / pozwolenie przemawiania voix
zdolność wydawania dźwięku (1.1) voix

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
(potocznie, potoczny) wybory suffrage
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś vote

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania voter

głowa ˈɡwɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; tête front

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
(botanika, botaniczny) Prunella, roślina kwitnąca porastająca murawy, łąki, przydroża; frunelle

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej; haut-parleur

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem à haute voix à voix haute fort

głuchota ɡwuˈxɔta n
utrata zdolności słyszenia; surdité

głuchy ˈɡwuxɨ adj
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu sourd

głupek ˈɡwupɛk n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi bête con connard

głupi ˈɡwupʲi adj
niemądry, ograniczony intelektualnie sot stupide bête

głupio adv
w niemądry sposób bêtement niaisement

głupota ɡwuˈpɔta n
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia stupidité bêtise

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem; coq de bruyère grand coq de bruyère

głuszek ˈɡwuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) (Emberiza cia) ptak z rodziny trznadlowatych; bruant fou

głód ɡwut n
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia; faim
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1) famine disette

głóg ɡwuk n
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach; aubépine

główka ˈɡwufka n
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom tête

główny ˈɡwuvnɨ adj
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy principal

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu profond
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia profond
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu profond

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
daleko w głębi profondément

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza profondeur

h-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami) si mineur

habilitacja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora; habilitation

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka l’habit ne fait pas le moine

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec; habituation

hackathon n
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat; hackathon

hafn xafn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72 hafnium

hagiograficzny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych hagiographique

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Haiti haïtien

hak xak n
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp. crochet

haktywizm n
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych hacktivisme

halabarda ˌxalaˈbarda n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu; hallebarde

halibut xaˈlʲibut n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym; flétan

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste; hallucination

hamburger xãmˈburɡɛr n
(kulinaria) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło; hamburger

hamiltonian ˌxãmʲilˈtɔ̃ɲãn n
(fizyka, fizyczny) funkcja opisująca układ fizyczny za pomocą pędów i położeń uogólnionych hamiltonien
(fizyka, fizyczny) operator energii w mechanice kwantowej hamiltonien

hammam n
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich; hammam

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca freiner

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny; frein

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie; frein à main

hanacki adj
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany hanaque

handel ˈxãndɛl n
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych; commerce

handel ludźmi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie; trafic d'êtres humains

handlowiec n
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem commerçant homme d’affaires

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
związany z handlem, odnoszący się do handlu commercial

hangar ˈxãŋɡar n
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych); hangar

hantel n
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce; haltère

haplotyp n
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli; haplotype

haptyczny xapˈtɨʧ̑nɨ adj
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp. haptique

harakiri n
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha hara-kiri

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej scout éclaireur

harem ˈxarɛ̃m n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni; harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1) harem

harfa ˈxarfa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta; harpe

harissa n
(kulinaria) ostra pasta używana w kuchni tunezyjskiej, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów; harissa

harmider n
hałas w połączeniu z zamieszaniem boucan raffut tapage

harmonijny adj
płynny, rytmiczny, melodyjny harmonique
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii harmonieux

harmonizacja ˌxarmɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego harmonisation

harmonizować v
łączyć w zgodną całość harmoniser

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
ciężko pracować bosser trimer

harpun ˈxarpũn n
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie; harpon

has xas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108; hassium

haszysz ˈxaʃɨʃ n
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich; haschisch hachisch

hau xaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa ouaf jappe ouah ouah vaf waouh wouaf

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego; obusier

haute couture n
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody haute couture

hawajski xaˈvajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach hawaiien hawaïen

hazard ˈxazart n
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los; jeu de hasard

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy parieur joueur de hasard

hałas ˈxawas n
głośne, uciążliwe dźwięki; bruit

hałaśliwie adv
wywołując hałas bruyamment aux éclats d'une manière retentissante sonorement

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
powodujący hałas bruyant

hańba ˈxãɲba n
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru honte

hańbić ˈxãɲbʲiʨ̑ v
okrywać hańbą, przynosić hańbę déshonorer infamer

heban ˈxɛbãn n
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej; ébène

hebanowy adj
kolor głęboko czarny lub bardzo ciemny ébène
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu ébène

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
związany z Hebrajczykami hébreu hébraïque

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich; hébreu

hedonista n
zwolennik hedonizmu hédoniste

hedonistyczny adj
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom hédoniste

hedonizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia hédonisme

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś hégémonie

hekatomba n
(starożytność) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom; hécatombe
wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi hécatombe

heksan ˈxɛksãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz; hexane

hektolitr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka objętości równa 100 litrom hectolitre

hel xɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2; hélium

helikopter ˌxɛlʲiˈkɔptɛr n
śmigłowiec, statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi hélicoptère

helio- ˈxɛlʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym hélio-

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę; héliophysique

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery héliopause

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej) héliosphère

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący hellenizmu hellénistique

helota n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy helotów czyli ludności niewolnej w społeczeństwie Sparty, stanowiącej własność państwa. Przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty ilote

hematyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III); hématite

hemiplegia ˌxɛ̃mʲiˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała hémiplégie

hemo- ˈxɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią hémo-

hemofilia n
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości; hémophilie

hemofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią hématophobie

hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu; hémoglobinurie

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów; hémolyse

hentai ˈxɛ̃ntaj n
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne; hentai

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny; héparine

hepatocyt ˌxɛpaˈtɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) komórka wątrobowa; hépatocyte

hepatotoksyczność n
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby hépatotoxicité

heptametr n
(literacko) wiersz o siedmiu stopach metrycznych heptamètre

heptan ˈxɛptãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz; heptane

heptatonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy échelle heptatonique

heptoda n
(elektryczność) lampa elektronowa z siedmioma elektrodami, tj. katodą, anodą i pięcioma siatkami heptode

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
dotyczący heraldyki héraldique

heraldyka n
nauka o herbach i rodach szlacheckich; héraldique

herbarium n
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami; herbier

herbata xɛrˈbata n
napój, napar z herbaty (1.2); thé
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3) thé
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2); thé
napój, napar z innych ziół i owoców infusion tisane

herbata chińska xɛrˈbata ˈçĩj̃ska n
(botanika, botaniczny) (Camellia sinensis) roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty théier

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
(kulinaria) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy; biscuit petit four

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
(rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów; herbicide

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji hérétique

heretyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji hérétique

herezjarcha n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił; hérésiarque

hermeneutyczny ˌxɛrmɛ̃nɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z hermeneutyką, dotyczący hermeneutyki herméneutique

hermeneutyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich; herméneutique

hermitowski ˌxɛrmʲiˈtɔfsʲci adj
(matematyka, matematyczny) równy swemu sprzężeniu zespolonemu hermitien

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób heroiczny, bohaterski héroïquement

heroiczny adj
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia héroïque

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek; héroïne

heroizm n
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami. héroïsme

herold ˈxɛrɔlt n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu mistrz ceremonii na dworze panującego władcy; także sędzia podczas rycerskich turniejów héraut
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy héraut
(przenośnie, przenośnia) głosiciel nowej myśli héraut

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach; herpétologie erpétologie

heterochromosom ˌxɛtɛrɔxrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) chromosom determinujący płeć hétérochromosome

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej hétérosexualité

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej hétérosexuel hétéro

hetycki adj
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii hittite

hetycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich; hittite

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez; heuristique

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm; nette rousse

hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach; jacinthe hyacinthe
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej; hyacinthe

hidźra ˈçiʥ̑ra n
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim; hijra

hidżab ˈçiʤ̑ap n
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą; hijab

hiena ˈçjɛ̃na n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną; hyène

hierarcha n
wysoki dostojnik w Kościele katolickim lub wschodnich kościołach chrześcijańskich hiérarque

hierarchia çjɛˈrarçja n
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium; hiérarchie

hierarchiczny adj
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią hiérarchique

hieratyczny ˌçjɛraˈtɨʧ̑nɨ adj
namaszczony, dostojny, pełen patosu (zwykle o dziełach sztuki) hiératique
pismo hieratyczne – pismo staroegipskie różniące się od hieroglifów uproszczoną formą znaków hiératique
właściwy uroczystemu rytuałowi (np. religijnemu) hiératique

hieroglif çjɛˈrɔɡlʲif n
starożytne egipskie pismo obrazkowe; hiéroglyphe
(przenośnie, przenośnia) pismo nieczytelne hiéroglyphe

higiena çiˈɟɛ̃na n
dbanie o czystość ciała hygiène

higienicznie ˌçiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób higieniczny, zgodny z higieną hygiéniquement

higieniczny adj
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia hygiénique

higroskopijność ˌçiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci; hygroscopique hygroscopie

higroskopijny adj
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej hygroscopique

hindi ˈçĩndʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii hindi hindî

hinduista ˌçĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca hinduizmu hindouiste

hinduistka ˌçĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta, która wyznaje hinduizm hindouiste

hinduistyczny ˌçĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu hindouiste

hinduizm çĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim; hindouisme

hiperbola ˌçipɛrˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk; hyperbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała; hyperbole

hipercholesterolemia n
(medycyna, medyczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi; hypercholestérolémie

hiperestezja ˌçipɛrɛˈstɛzʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość hyperesthésie

hipergamia n
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków hypergamie

hipergrafia n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania hypergraphie

hiperprodukcja n
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie surproduction

hiperrzeczywistość n
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności; hyperréalité

hipersomnia n
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność; hypersomnie

hipertekst çipɛrˈtɛkst n
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji; hypertexte

hipertermia ˌçipɛrˈtɛrmʲja n
(biologia, biologiczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego; hyperthermie

hipertrofia n
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym hypertrophie

hipo- ˈçipɔ prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający „pod”, „poniżej normy” hipo-

hipoalergiczny ˌçipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii hypoallergénique

hipochondria n
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości hypocondrie

hipochondryczny ˌçipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
związany z hipochondrią lub hipochondrykami hypocondriaque

hipochondryk ˌçipɔˈxɔ̃ndrɨk n
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory hypocondriaque

hipoglikemia n
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej hypoglycémie

hipokorystyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy; hypocoristique

hipokryta ˌçipɔˈkrɨta n
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa hypocrite

hipokryzja ˌçipɔˈkrɨzʲja n
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle; hypocrisie

hipologia ˌçipɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym; hippologie

hipomania ˌçipɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością hypomanie

hipopotam ˌçipɔˈpɔtãm n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia; hippopotame

hipoteka ˌçipɔˈtɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy; hypothèque

hipotetyczny adj
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia hypothétique

hipoteza ˌçipɔˈtɛza n
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie; hypothèse

hirsutyzm çirˈsutɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet; hirsutisme

hirudoterapia ˌçirudɔtɛˈrapʲja n
kwestionowana naukowo „terapia”, stosująca pijawki do „leczenia” z wielu chorób; hirudothérapie

histerektomia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy; hystérectomie

histereza ˌçistɛˈrɛza n
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach; hystérésis

histeria çiˈstɛrʲja n
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie; hystérie

histeryczny adj
właściwy histerii hystérique

histeryk çiˈstɛrɨk n
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii hystérique

histologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach histologie

historia çiˈstɔrʲja n
nauka zajmująca się badaniem przeszłości; histoire
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia histoire

historiografia n
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych historiographie

historiograficzny adj
dotyczący historiografii, właściwy historiografii historiographique

historiozofia ˌçistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia; philosophie de l'histoire

historycznie ˌçistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w dawnych czasach, ujmując określoną historię historiquement

historyczny ˌçistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość historique

historyk çiˈstɔrɨk n
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów historien
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów historienne

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów espagnol

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
romański język używany m.in. w Hiszpanii; espagnol

hit çit n
utwór muzyczny (zazwyczaj piosenka) wyjątkowo modny w danym czasie tube

hitlerowski ˌçitlɛˈrɔfsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców hitlérien

hitleryzm çiˈtlɛrɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu hitlérisme

hochsztapler n
oszust i aferzysta na dużą skalę chevalier d'industrie

hodowca xɔˈdɔfʦ̑a n
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin) éleveur

hojność n
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni générosité largesse

hojny ˈxɔjnɨ adj
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie généreux

hokej ˈxɔkɛj n
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika; hockey

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
związany z Holandią, dotyczący Holandii hollandais

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
główny język Holandii; hollandais

holm xɔlm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67; holmium

holokaust xɔˈlɔkawst n
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust holocauste

homar ˈxɔ̃mar n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych; homard

homarzec xɔ̃ˈmaʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) gatunek homara ceniony ze względu na walory smakowe; langoustine

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę; homéopathie

homeopatyczny adj
związany z homeopatią, właściwy homeopatii homéopathique

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu homéostasie

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Homera lub jego twórczości; homérique

homiletyka n
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań; homilétique

homilia n
tekst wygłoszonej (1.1) homélie
w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon; homélie

homo- ˈxɔ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity homo- homéo- homœo- iso-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczających związek z homoseksualizmem homo-

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów; homophobie

homofonia ˌxɔ̃mɔˈfɔ̃ɲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczność fonetyczna między wyrazami o różnej pisowni i różnym znaczeniu homophonie
styl utworów muzycznych, w których jeden głos dominuje nad pozostałymi, które stanowią akompaniament homophonie

homogamia n
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego homogamie
(botanika, botaniczny) jednoczesne dojrzewanie słupka i pręcika w tym samym kwiecie homogamie
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim homogamie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu homonyme

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci homosexualité

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu homosexuel

honor ˈxɔ̃nɔr n
czyjeś poczucie godności honneur

hoplita xɔˈplʲita n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze; hoplite

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
wytwarzana w organizmie substancja wydzielana do krwi i limfy, która reguluje różne procesy życiowe; hormone

hormon stresu n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji hormone du stress

hormon szczęścia n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) endorfina, dopamina lub serotonina hormone du bonheur

hormonalny adj
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach hormonal

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie hormonodépendant

horror punk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru; horror punk

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię; horizon

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
taki, który ma poziomy kierunek horizontal

hosanna interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja; hosanna

hospicjum n
zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym hospice

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
umieszczenie pacjenta w szpitalu hospitalisation

hossa n
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie; hausse

hotel ˈxɔtɛl n
budynek do czasowego pobytu za opłatą; hôtel

hołota xɔˈwɔta n
(pogardliwie) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki populace racaille

hrabia ˈxrabʲja n
tytuł szlachecki; comte

hrabina xraˈbʲĩna n
żona hrabiego comtesse

hrywna ˈxrɨvna n
waluta Ukrainy; hryvnia

humanista n
przedstawiciel humanizmu humaniste

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu humanitaire

humanizm n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie humanisme
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością humanisme

humbak ˈxũmbak n
(zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae, gatunek wieloryba z podrzędu fiszbinowców; baleine à bosse jubarte mégaptère

humerał n
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty; amict

hummus n
(kulinaria) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie; houmous hommos

humorystyczny adj
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy humoristique

humus n
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów; humus

huragan xuˈraɡãn n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym; ouragan

hurysa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie; houri

husycki xuˈsɨʦ̑ʲci adj
(przymiotnik) od husytyzm hussite

husyta xuˈsɨta n
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu hussite

huta ˈxuta n
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale aciérie

huzar n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej; hussard

huśtawka xuɕˈtafka n
przyrząd do bujania dzieci; balançoire

huśtać ˈxuɕtaʨ̑ v
wprawiać w ruch wahadłowy balancer

hybristofilia n
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców; hybristophilie

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków; hybride
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków; hybride
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie hybride

hydrant ˈxɨdrãnt n
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych; hydrant bouche d'incendie

hydraulika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii; hydraulique

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi; hydrobiologie

hydrochinon n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący; hydroquinone

hydrodynamiczny adj
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki hydrodynamique

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii hydrographique

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ prefix
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej; hydroxy-

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie; hydrologie

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie; hydroponie

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności; hydrostatique

hymn xɨ̃mn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei; hymne

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych; hysope hysope officinale

i i conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne et
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach) et

i tak dalej adv
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia et cætera

ibis ˈibʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae; ibis

ich ix pronoun
3 (osoba) lm leur

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach; ichtyologie

idarubicyna ˌidarubʲiˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki; idarubicine

idea iˈdɛa n
myśl przewodnia; idée
pomysł idée

idealista ˌidɛaˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu idéaliste
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami idéaliste

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu idéaliste
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami idéaliste

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny idéal

ideał n
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień idéal

identycznie adv
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę identiquement

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
dokładnie taki sam identique

ideografia n
przedstawianie informacji za pomocą ideogramów idéographie

ideogram n
znak graficzny który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie; idéogramme

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego idéologie

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ideologią, mający cechy ideologii idéologique

idiopatyczny adj
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże; idiopathique

idiosynkrazja n
wstręt, niechęć do kogoś lub czegoś; idiosyncrasie

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi stupide

idol ˈidɔl n
osoba, którą się podziwia idole
figura bóstwa idole

idylliczny adj
pogodny, beztroski, sielankowy idyllique

iftar ˈiftar n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny iftar

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu; igloo iglou

ignam n
(botanika, botaniczny) (zobacz) pochrzyn igname

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
brak wiedzy na jakiś ważny temat ignorance

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować jouer avec le feu

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach; Jeux olympiques

igła ˈiɡwa n
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym końcu, najczęściej wykonany z metalu; aiguille
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych aiguille

ikona iˈkɔ̃na n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; icône

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum; iconoclasme

ikosaedr ˌikɔˈsaɛtr̥ n
(geometria) dwudziestościan foremny icosaèdre

ikra ˈikra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb oeufs de poisson frai

ile ˈilɛ interrogativePronoun
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze combien
używany do pytania o wielkość combien

ile ˈilɛ pronoun
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze combien
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś combien

ileostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim; iléostomie

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia produit

iloraz iˈlɔras n
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia quotient

ilościowy adj
dotyczący ilości quantitatif

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
liczba określająca objętość lub masę; quantité nombre

ilustracja ˌiluˈstraʦ̑ʲja n
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu; illustration

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami illustrateur

ilustrować v
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem illustrer
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją illustrer

iluzja n
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie illusion

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś imagination

imago ĩˈmaɡɔ n
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia imago
(zoologia, zoologiczny) owad dorosły, ostateczna postać owada; imago

imam ˈĩmãm n
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny; imam

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) głupek imbécile

imbir ˈĩmbʲir n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii; gingembre
(kulinaria) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku gingembre

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
ktoś, kto ma takie samo imię lub / i nazwisko, jak dana osoba homonyme

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek; participe

imiesłów przysłówkowy współczesny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨswufˈkɔvɨ fspuwˈʧ̑ɛsnɨ n
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania gérondif

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim immigration

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim immigrant

imipenem ˌĩmʲiˈpɛ̃nɛ̃m n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym; imipénem

imię ˈĩmʲjɛ n
imię (1.1) i nazwisko nom
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne) lub liczebnik (imię liczbowe) nom
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp. nom prénom

immoralista ˌĩmːɔraˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik immoralizmu immoraliste
mężczyzna nie uznający norm moralnych immoraliste

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
nieuznawanie norm moralnych immoralisme

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi immoral

immunoterapia n
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu; immunothérapie

impaktyt ĩmˈpaktɨt n
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył; impactite

impas n
zastój, matnia impasse

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy empereur

imperializm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium impérialisme
w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli impérialisme

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje empire

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś impertinence

implant ˈĩmplãnt n
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu; implant

implikować v
przypisywać coś komuś impliquer
pociągać za sobą impliquer

imponujący adj
wzbudzający uznanie i zachwyt impressionnant imposant

importować v
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów importer

impotent ĩmˈpɔtɛ̃nt n
ktoś cierpiący na impotencję impuissant
ktoś niezdolny do działania impuissant

impresja n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym impression
ulotne wrażenie impression

impresjonista n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia impressionniste

impresjonistyczny adj
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu impressionniste
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu impressionniste

impresjonizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku; impressionnisme

impreza ĩmˈprɛza n
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie fête

imprimatur n
(kościelny) (administracja) eklezjalne pozwolenie na druk; imprimatur

improwizacja n
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania improvisation

improwizować v
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania improviser
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów improviser

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy impulsif

in situ adv
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu in situ

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
uroczyste zapoczątkowanie inauguration

ind ĩnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49; indium

independentyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna lub kierunek w ruchu społecznym, który dąży do uzyskania niepodległości przez dany region indépendantisme

indeterminizm n
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, iż ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków; indéterminisme

indoaryjski adj
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich indo-aryen
odnoszący się do Ariów (mieszkańców starożytnych Indii) indo-aryen

indoeuropeistyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich; étude indo-européen

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację indo-européen

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei; endoctrinement

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację indolence

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Indonezja indonésien

industrializacja n
uprzemysłowienie industrialisation

indyczka ĩnˈdɨʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) samica indyka dinde

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny; carmin d'indigo

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
związany z Indiami, dotyczący Indii indien

indyk ˈĩndɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych; dindon dinde

indywidualista n
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie individualiste
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu individualiste

indywidualistka n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu individualiste
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie individualiste

indywidualizm n
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów individualisme

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność individualité

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny individuel
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty individuel

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
bierność, bezwładność, niezdarność, niezgrabność, próżniactwo, lenistwo; bierne poddawanie się, niechęć do czynu inertie

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie; infection

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego infiltration

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen; inflation

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie information

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji; informatique

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
przekazywać wiadomość i objaśniać informer

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia; infrastructure

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych inhalation

inherentny ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś inhérent

inicjacja ˌĩɲiˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
ceremonia przyjęcia nowego członka initiation
rozpoczęcie czynności, procesu działania initiation
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się initiation

iniekcja n
(matematyka, matematyczny) funkcja różnowartościowa; injection injection

inklinacja n
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia inclination

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem); incunable

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku; Inquisition

innowacja n
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś nouveauté

inny ˈĩnːɨ adj
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle différent

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny autre

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach autrement dit

inochód ĩˈnɔxut n
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych; amble

inozytol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; inositol

insektarium n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów; insectarium

inseminacja ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca; insémination

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji inspecteur

inspirować v
dostarczać natchnienia inspirer

instalator n
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację installateur

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał installer
montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach installer
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się installer

instancja n
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji instance

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie instruction

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
osoba instruująca, ucząca na kursie moniteur

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny instrument
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne; instrument
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu instrument

instrument muzyczny n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych; instrument de musique instrument

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji instinct

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
(przymiotnik) od: instynkt instinctif

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw institution

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności institutionnel

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych; institut

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę; résistance à l'insuline

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
powstanie zbrojne insurrection

insynuacja n
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli; często nie wprost, a z użyciem aluzji insinuation

intarsja ĩnˈtarsʲja n
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna; intarsia

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości) intégration

integralność n
nierozdzielność, związek całości intégralité

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
nierozerwalnie związany z czymś intégral

intelektualista n
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe intellectuel intello

intelektualizacja n
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych intellectualisation

intelektualizm n
pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym intellectualisme

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący intelektu lub intelektualistów intellectuel

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji; intelligence

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
odznaczający się inteligencją intelligent

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
chęć, zamiar intention motif

intencjonalny ˌĩntɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
stanowiący intencję, mający coś na celu, umyślny, celowy, zamierzony intentionnel

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
w sposób intensywny intensément

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
stopień nasycenia czegoś; natężenie intensité

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
natężony, mocny, nasycony intensif

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń interaction

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej contrat de mariage accords de mariage

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
dotyczący kilku dyscyplin naukowych interdisciplinaire

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić intéresser

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ciekawy, zajmujący intéressant

interferencja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal interférence

interkom n
system łączności wewnętrznej zwłaszcza pojazdu albo budynku interphone

interlokutor ˌĩntɛrlɔˈkutɔr n
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę interlocuteur

interlokutorka ˌĩntɛrlɔkuˈtɔrka n
kobieta lub dziewczyna prowadząca z kimś rozmowę interlocutrice

internacjonalizm n
współpraca, solidarność międzynarodowa internationalisme

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
(potocznie, potoczny) użytkownik Internetu internaute

internować ˌĩntɛrˈnɔvaʨ̑ v
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego interner

interpelacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę interpellation

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie; interprétation

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie komuś pytań, wypytywanie lub dopytywanie się interrogation

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci intersexualité

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel intervention

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa interventionnisme

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvaʨ̑ v
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu intervenir

intifada ˌĩntʲiˈfada n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania; intifada intifadah

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań; intonation

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
wstęp, przedstawienie czegoś, początek introduction

intronizacja n
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego intronisation

introwertyk n
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze intraverti introverti

intruz n
człowiek niemile widziany w danym miejscu intrus importun

intryga ĩnˈtrɨɡa n
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu intrigue

intrygować v
robić intrygi, knuć spiski intriguer

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania intuition
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania intuition
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego; intuition

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
za pomocą intuicji intuitivement

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji intuitif

intymność n
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter czegoś intimité

inulina n
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek; inuline

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia invalide

inwalidztwo n
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną invalidité

inwazja ĩnˈvazʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium; invasion
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji; invasion

inwentaryzować v
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy inventorier

inwersja n
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś inversion

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji investisseur

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
dokonywać inwestycji investir

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego; investissement

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne; ingénieur

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi ingénierie

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii; 1 chloro- 2 sulfanyl- éthane 2 ' di- chloro- di- éthyle gaz moutarde sulfure de 2 ypérite

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan) iranologie

irański iˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Iran iranien

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków irlandais

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
język celtycki używany przez Irlandczyków; irlandais

ironia iˈrɔ̃ɲja n
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą; ironie

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie ironiquement

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego ironique

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią ironiser

irracjonalność n
cecha tego, co jest irracjonalne irrationalité

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem irrationnel

iryd ˈirɨt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77 iridium

irygacja n
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól; irrigation

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
drażnić, denerwować kogoś irriter
denerwować się, wpadać w irytację s'irriter

iryzacja n
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw; iridescence goniochromisme irisation

islam ˈislãm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa; islam

islamista ˌislãˈmʲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu islamiste

islamistka ˌislãˈmʲistka n
forma żeńska od: islamista islamiste

islamistyka ˌislãˈmʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem; sciences islamiques

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu islamisation

islamizm isˈlãmʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa; islamisme

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem fascisme islamique islamofascisme

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów; islamophobie

islamofobiczny ˌislãmɔfɔˈbʲiʧ̑nɨ adj
związany z islamofobią, właściwy islamofobowi islamophobe

islamski isˈlãmsʲci adj
związany z islamem, dotyczący islamu islamique

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków islandais

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
język urzędowy Islandii; islandais

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja existence
wyodrębniona całość, istota, byt être

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
być, występować w rzeczywistości exister

istotnie iˈstɔtʲɲɛ adv
w znaczącym i/lub znacznym stopniu actuellement effectivement

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił de fait en réalité réellement véritablement

istotny iˈstɔtnɨ adj
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny essentiel
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty réel

iterb ˈitɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70; ytterbium

itr itr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39; yttrium

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy chambre basse

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy chambre haute

izobara ˌizɔˈbara n
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym; isobare

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej isoglosse

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej isolationniste

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju; isolationnisme

izolator n
materiał izolujący isolant

izometryczny adj
(matematyka, matematyczny) taki, który nie zmienia odległości między punktami isométrique

izotop iˈzɔtɔp n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów; isotope

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Izrael israélien israélienne

iść iɕʨ̑ v
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem aller marcher venir

iść w kimono ˈiɕʨ̑ fʲ‿cĩˈmɔ̃nɔ idiom
(potocznie, potoczny) iść spać coincer la bulle pioncer

ja ja n
jaźń, jestestwo moi

ja ja personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej je moi

jabłecznik jabˈwɛʧ̑ʲɲik n
(kulinaria) ciasto z jabłkami tarte aux pommes
słabe wino z jabłek cidre

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
(spożywczy) owoc jabłoni pomme

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn) pomme d’Adam pomme d'Adam

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby pomme de discorde

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
drzewo, na którym rosną jabłka; pommier

jabłoń domowa ˈjabwɔ̃ɲ dɔ̃ˈmɔva n
(botanika, botaniczny) (Malus domestica) gatunek drzewa owocowego z rodziny różowatych; pommier commun pommier domestique

jacht jaxt n
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu; yacht voilier

jad jadɨ jat n
substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu; venin

jadalny jaˈdalnɨ adj
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć comestible
(potocznie, potoczny) całkiem smaczny comestible

jadowity adj
zawierający jad, trujący vénéneux

jagnię ˈjäɟɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode owcy; agneau

jagoda jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona; baie

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; jaguar

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) smażona potrawa z wymieszanych jajek; œufs brouillés omelette

jajko ˈjäjkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce œuf

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia; œuf de Colomb

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
(kulinaria) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości; œuf cuit dur œuf dur

jajnik ˈjäjɲik n
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy; ovaire

jajo ˈjäjɔ n
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka; ovule œuf
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie; œuf

jajowód jäˈjɔvut n
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika; trompe de Fallope

jak jak conjunction
…wprowadzający porównanie comme
…łączący zdania wtrącone comme
…wyłączający z zaprzeczonego zdania dany element comme
…łączący wymieniane elementy comme

jak jak n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców; yack yak

jak jak pronoun
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu comment comme
…używany w pytaniach o sposób lub stan comme comment
…używany w zdaniach zależnych jeśli si

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój comment vas-tu comment ça va ça va

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕʨ̑ɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość comme on fait son lit, on se couche

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ adv
w sposób niezręczny, nieumiejętny comme un éléphant dans un magasin de porcelaine

jak u Pana Boga za piecem ˈjak u‿ˈpãna ˈbɔɡa za‿ˈpʲjɛʦ̑ɛ̃m adv
bezpiecznie, beztrosko, wygodnie, szczęśliwie comme un coq en pâte

jaki ˈjäci pronoun
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku quel
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy quel

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec tel père, tel fils

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki n'importe quel quelconque n'importe lequel

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany quelconque

jako ˈjakɔ preposition
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot comme

jakobin n
(historia, historyczny, historycznie) w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki; jacobin

jakoby particle
informująca, że mówiący przytacza cudzy sąd i podaje w wątpliwość jego prawdziwość on dirait que

jakościowy adj
odnoszący się do jakości, związany z jakością qualitatif

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu qualité

jama ustna ˈjãma ˈustna n
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego; bouche cavité buccale cavité orale

jamajski jãˈmajsʲci adj
odnoszący się do państwa Jamajka jamaïcain jamaïquain

jamnik ˈjãmʲɲik n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach; teckel

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków japonais

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Japonii; japonais

jarmułka n
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów; kippa calotte

jarmuż ˈjarmuʃ n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach; chou frisé chou d'aigrette chou frangé chou lacinié

jarzmo ˈjaʒmɔ n
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi; joug
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów joug

jarzynowy adj
związany z jarzynami, dotyczący jarzyn, przyrządzony z jarzyn légumier potager

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia (Bonasa bonasia), łowny ptak eurazjatycki zamieszkujący w gęstych starodrzewach; gélinotte des bois

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach; sorbier
owoc jarzębiny (1.1) sorbe

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka; caverne grotte

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini homme des cavernes

jaskółka jaˈskuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie; hirondelle

jasne jak słońce idiom
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości clair comme de l'eau de roche

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
człowiek zdolny pozazmysłowo przewidywać zdarzenia z przyszłości lub odtwarzać przeszłe wydarzenia voyant devin

jasny ˈjasnɨ adj
o kolorze: mało intensywny clair
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty clair
pełen światła, słońca, nie zaciemniony clair

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia clair comme de l'eau de roche

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych; autour

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach; lézard

jawajski jaˈvajsʲci adj
od Jawa javanais

jazgarz ˈjazɡaʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych; grémille

jazydyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych; yézidisme

jałmużna jawˈmuʒna n
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania aumône

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.; genévrier genièvre
(kulinaria) owoc jałowca (1.1), przyprawa genièvre

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny oliwkowatych; jasmin

jaśnieć v
odbijać światło; być widocznym, pełnym blasku briller

jaźń jäɕɲ̊ n
świadomość siebie i swojej osobowości égo

jebadło jɛˈbadwɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia gourbi

jechać na jednym wózku ˈjɛxaʨ̑ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku v
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los être dans le même bateau

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
liczba 1 un

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
sam, pojedynczy, bez nikogo/niczego innego seul

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność un pour tous, tous pour un

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów une hirondelle ne fait pas le printemps

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu pièce en un acte

jednokomórkowiec ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvʲjɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) organizm składający się tylko z jednej komórki organisme unicellulaire

jednolicie ˌjɛdnɔˈlʲiʨ̑ɛ adv
w sposób jednolity, ujednolicony unitairement

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
niezróżnicowany pod względem budowy, składu uniforme

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli unanimité

jednomyślny adj
bez różnic w przekonaniach unanime

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
taki, który ma jedno oko borgne

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach; licorne unicorne

jednosilnikowy adj
taki, który jest wyposażony w jeden silnik monomoteur

jednostka jɛdˈnɔstka n
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik individu

jednostkowy adj
dotyczący jednego bytu (osoby, rzeczy, itp.) individuel
dotyczący jednego zdarzenia, wyjątkowej sytuacji particulier
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości unitaire

jednoznacznie adv
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości explicitement sans ambiguïté évidemment

jednoślad jɛdˈnɔɕlat n
pojazd, którego koła są ustawione w jednej linii (tak, że jadąc, pozostawiają po sobie ślad w postaci jednej linii) deux-roues

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
wspólnota, unia, zjednoczenie unité

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m idiom
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia en un mot

jedwab ˈjɛdvap n
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1); soie
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników soie

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab; bombyx du mûrier ver à soie

jedwabnik morwowy n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych; bombyx du mûrier

jedwabny szlak n
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie; route de la soie

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny fils unique

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem chambre simple

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
istniejący tylko w jednym egzemplarzu unique seul

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co można jeść; żywność, pokarm nourriture aliment
spożywanie pokarmu consommation

jegier n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników chasseur à pied

jego ˈjɛɡɔ pronoun
3 os. lp, rodzaj męski son

jej jɛ̇j pronoun
3 (osoba) lp, rodzaj żeński sa son

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców; cerf chevreuil

jelito jɛˈlʲitɔ n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem; intestin

jelito grube n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy; gros intestin

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Jemen yéménite

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny; gui

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny; prisonnier de guerre

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
biadolenie, lament, skarga jérémiade

jerzyk ˈjɛʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach; martinet

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią automnal de automne

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
pora roku między latem a zimą; automne

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych; frêne

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze; esturgeon

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle encore

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów chaussée

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
(geografia, geograficzny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny; lac

jezuityzm n
zakłamany i przewrotny sposób postępowania przypisywany jezuitom jésuitisme

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację autre pays, autre coutume à Rome, fais comme les Romains

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
spożywać, przyjmować pokarmy manger

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕʨ̑ ɕɲaˈdãɲɛ v
spożywać posiłek w godzinach porannych petit-déjeuner prendre le petit déjeuner

jeździectwo n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych équitation

jeż jɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami hérisson

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego si

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica mûre ronce
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach; ronce mûrier mûre

jidysz ˈjidɨʃ n
język Żydów aszkenazyjskich; yiddish yidiche

jod jɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I (dawniej J) i liczbie atomowej 53; iode

joga ˈjɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej; yoga
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych yoga

jogging n
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym; footing jogging

jogurt ˈjɔɡurt n
(kulinaria) produkt mleczarski fermentowany mlekowo; yaourt yogourt yoghourt

joint n
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę; joint

jol jɔl n
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego; yawl

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony; ionisation

jonon n
(biochemia, biochemiczny) ciecz o silnym zapachu mająca zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym ionone

jota ˈjɔta n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι; iota

jowialny adj
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu jovial

jubiler juˈbʲilɛr n
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych bijoutier

jubilerka ˌjubʲiˈlɛrka n
osoba płci żeńskiej zajmująca się jubilerstwem; rzemieślniczka artystyczna trudniąca się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych bijoutière

jubilerstwo n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni joaillerie

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś jubilé

judaistyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów judaïque

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów; judaïsme

judasz ˈjudaʃ n
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi judas

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni; baiser de Judas baiser de la mort

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich judéo-arabe

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów juglon

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara julien
z czasów Juliusza Cezara julien

junkier n
pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego, często także służył jako oficer w armii; junker

jupiter juˈpʲitɛr n
(środowiskowy) silny reflektor używany do oświetlania sceny teatralnej, telewizyjnej lub filmowej projecteur de plateau

jura ˈjura n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; jurassique

jury n
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie jury

juta ˈjuta n
(botanika, botaniczny) Corchorus, roślina tropikalna z rodziny ślazowatych; jute
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna; jute
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny jute

jutro ˈjutrɔ adv
następnego dnia po obecnym demain

jutro ˈjutrɔ n
dzień następny w stosunku do obecnego demain

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca aurore

już juʃ particle
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością plus jamais
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń déjà

józefinizm n
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego; joséphisme

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie; testicule
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego; noyau
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny; noyau
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu; noyau
wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich; noyau

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka bègue
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka bègue

jędrność ˈjɛ̃ndrnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jędrne fermeté

jętka ˈjɛ̃ntka n
(budownictwo) pręt poziomy rozpierający krokwie; entrait retroussé
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko; éphémère

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie; langue
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu, zasad wymowy, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór; langue langage
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera; langue langage

język i do Krakowa dopyta ˈjɛ̃w̃zɨk ˌi‿dɔ‿kraˈkɔva dɔˈpɨta proverb
kto pyta o to, czego nie wie, może zajść daleko qui langue a, à Rome va

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
język inny niż język ojczysty langue étrangère

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
język, którego ktoś uczy się jako pierwszego w kraju, w którym się wychowuje langue maternelle

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
związany z językiem jako mową linguistique

kabalistyczny adj
dotyczący kabały lub kabalistyki cabalistique

kabaret kaˈbarɛt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.; cabaret

kabel ˈkabɛl n
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył; câble

kabotaż ka.ˈbɔ.taʃ n
żegluga między portami tego samego kraju cabotage

kabotażowy ˌka.bɔ.ta.ˈʒɔ.vɨ adj
związany z kabotażem de cabotage

kabotyn kaˈbɔtɨ̃n n
człowiek, który lubi posługiwać się tanimi efektami w celu wzbudzenia zainteresowania cabotin

kabura n
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni; holster étui

kabylski kaˈbɨlsʲci adj
związany z Kabylią, dotyczący Kabylii kabyle

kabylski kaˈbɨlsʲci n
afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii kabyle

kac kaʦ̑ n
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia), na skutek nadmiernego spożycia alkoholu; gueule de bois

kaczeniec kaˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach; populage des marais

kaczka ˈkaʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; canard

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa; canard bobard de la presse

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów"; cadavérine

kadencja kaˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego; intonation prosodique
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia; cadence

kadm katm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48; cadmium

kadra n
(wojskowość, wojskowy) jednostka organizacyjna wojska złożona z zawodowych oficerów, chorążych i podoficerów, będąca trzonem dla dalszych uzupełnień état-major
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki personnel

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń encens

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła; encensoir

kafetiera ˌkafɛˈtʲjɛra n
naczynie do parzenia kawy (poprzez umieszczenie wody na jednym poziomie i zmielonej kawy na drugim i postawienie naczynia na palniku gazowym lub elektrycznym) cafetière cafetière italienne

kafetiera tłokowa n
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty cafetière à piston

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych; camisole de force

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
przyrząd do oświetlania w formie żelaznego koszyka wypełnionego ogniem torchère
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk; muselière

kairczyk kaˈ<sup>j</sup>irʧ̑ɨk n
mieszkaniec Kairu Cairote

kairka kaˈ<sup>j</sup>irka n
mieszkanka Kairu Cairote

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem cairote

kajak ˈkajak n
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach; kayak

kakadu kaˈkadu n
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór; cacatoès

kakao kaˈkaɔ n
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca cacao
(kulinaria) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem cacao
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec; cacao

kalafior kaˈlafʲjɔr n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach; chou-fleur

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych; colophane

kalambur n
rodzaj zagadki calembour

kalander n
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału; calandre

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej; chou-rave

kaldera kalˈdɛra n
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji; caldeira

kalectwo n
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej infirmité

kaleczyć v
(potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie écorcher
uszkadzać ciało, zwykle czymś ostrym blesser
uszkadzać swoje ciało (zwykle czymś ostrym); ulegać obrażeniom zadanym przez siebie se blesser

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu; kaléidoscope

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca; calendrier

kalendarz adwentowy n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia; calendrier de l’Avent

kalif n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa; calife

kalifat kaˈlʲifat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa; califat

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98; californium

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
od Kalifornia californien

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu; calligraphie

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych; calculette calculatrice

kaloryczność n
ilość energii jaką można uzyskać przez strawienie pokarmu albo spalenie paliwa caloricité

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna radiateur

kamasz ˈkãmaʃ n
męski but z krótką cholewą i elastycznymi bokami chukka

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kambodża cambodgien

kambr kãmpr̥ n
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku; Cambrien

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała; caméléon
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, który łatwo zmienia poglądy caméléon

kamerdyner n
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe majordome

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Kamerun camerounais

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje caméraman

kamfora kãw̃ˈfɔra n
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie; camphre

kamieniołom n
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową; carrière

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości) de en pierre
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni de en pierre

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
(medycyna, medyczny) złóg powstający w nerkach lub drogach moczowych calcul pierre
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia pierre
twardy osad; ; pierre tartre pierre

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie; gemme

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś pierre angulaire
kamień znajdujący się w węgle pierre angulaire
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne pierre angulaire

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza; kamikaze

kamionetka n
mały samochód ciężarowy camionnette

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki gilet

kampus ˈkãmpus n
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich campus

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami; camouflage

kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
krótka kurtka, zmarszczona w pasie, z paskiem, najczęściej skórzana canadienne

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
związany z Kanadą, dotyczący Kanady canadien

kanalia kãˈnalʲja n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa canaille

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków égout

kanapka kãˈnapka n
(kulinaria) bułka lub kromka chleba przekładana różnymi dodatkami, np. serem, wędliną, warzywami; sandwich

kanarek kãˈnarɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu; canari serin des Canaries

kanał ˈkãnaw n
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych chaîne
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową égout
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków canal

kancerofobia n
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed rakiem cancérophobie

kanclerz n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech chancelier

kandela kãnˈdɛla n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd; candela candéla

kandydat kãnˈdɨdat n
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś candidat

kandydatura n
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję candidature

kandyzacja n
sposób przyrządzania owoców polegający na wielokrotnym smażeniu ich w coraz to bardziej słodkim syropie candisation

kangur ˈkãŋɡur n
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków; kangourou

kanibal kãˈɲibal n
człowiek, który jada ludzkie mięso cannibale

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku; cannibalisme

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach; canyon cañon

kankan ˈkãŋkãn n
(choreografia, choreograficzny) francuski taniec kabaretowy; cancan

kanonada n
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska canonnade

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej; canonisation

kanonizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym canoniser

kanopa kãˈnɔpa n
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.); canope

kanton ˈkãntɔ̃n n
jednostka podziału administracyjnego we Francji; canton

kantyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych; cantique

kantyna kãnˈtɨ̃na n
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy cantine

kaolin kaˈɔlʲĩn n
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny; kaolin

kapecytabina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy capécitabine

kapelusz kaˈpɛluʃ n
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku; chapeau

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
obuwie używane tylko w domu chausson pantoufle

kapiszon n
(dawniej, dawny) (krawiectwo) rodzaj kaptura capuchon

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem capitaliste

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi capitaliste

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie; capitalisme

kapitan kaˈpʲitãn n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem; capitaine
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę capitaine
dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu capitaine

kapitulacja ˌkapʲituˈlaʦ̑ʲja n
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi capitulation
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej capitulation

kapituła n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych; chapitre

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym; chapelle
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem chapelle

kapral ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim; caporal

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu capricieux

kapsułka kapˈsuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny; gélule capsule

kaptur ˈkaptur n
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy capuchon

kapturka kapˈturka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych; fauvette à tête noire

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów; capucin

kapuś ˈkapuɕ n
(potocznie, potoczny) donosiciel mouchard cafard donneur

kapłan ˈkapwãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mężczyzna, który wykonuje niektóre obrzędy religijne, mający prawo do wykonywania tych obrzędów; prêtre

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
związany z kapłaństwem lub kapłanem sacerdotal

kapłon n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej chapon

kara ˈkara n
dolegliwość wymierzona jako sankcja peine châtiment

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej; châtiment corporel

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa; peine capitale peine de mort

karabin kaˈrabʲĩn n
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie; fusil

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm; mitrailleuse

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie; carabine

karafka kaˈrafka n
rodzaj butelki z wąską szyjką; carafe

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
dotyczący Karaibów caraïbe

karakuł kaˈrakuw n
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki; karakul

karakuły ˌkaraˈkuwɨ n
(potocznie, potoczny) futro ze skór jagniąt karakułów; astrakan

karalny kaˈralnɨ adj
taki, który podlega karze punissable

karaluch kaˈralux n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi; blatte cafard

karambol kaˈrãmbɔl n
zderzenie się ze sobą wielu pojazdów naraz carambolage

karangioza ˌkarãŋʲˈɟɔza n
rodzaj ludowego greckiego i tureckiego teatru cieni karaghiosis

karawan n
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami corbillard

karawana ˌkaraˈvãna n
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni; caravane

karawela ˌkaraˈvɛla n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku; caravelle

karać ˈkaraʨ̑ v
wymierzać karę punir

karbonariusz n
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju; carbonari

karbunkuł karˈbũŋkuw n
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat) escarboucle

karbunkułowy ˌkarbũŋkuˈwɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) (przymiotnik) od karbunkuł charbonneuse charbonneux

karcianka n
(potocznie, potoczny) gra karciana, najczęściej w odniesieniu do gry komputerowej jeu de carte

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych; artichaut

kardamon karˈdãmɔ̃n n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria; cardamome
(kulinaria) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1) cardamome

kardigan karˈdʲiɡãn n
rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza; cardigan

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego cardiologue

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem; cardiologie

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii cardiologique

kardynał karˈdɨ̃naw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim; cardinal
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków; cardinal

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms; cariatide

karimata n
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem; karrimat tapis de sol

kariolka karʲˈjɔlka n
mały, lekki, spacerowy odkryty powóz dwukołowy carriole

kark kark n
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu nuque bosse

karlica karˈlʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu; naine

karma ˈkarma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia; karma

karmazyn karˈmazɨ̃n n
barwa intensywnie czerwona sébaste

karmazynowy adj
koloru intensywnie czerwonego cramoisi

karmiczny karˈmʲiʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) / (filozofia, filozoficzny) związany z karmą, dotyczący karmy karmique

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś nourrir

karmić piersią v
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego allaiter

karnacja karˈnaʦ̑ʲja n
koloryt skóry człowieka carnation

karnal ˈkarnal n
kapturek zakładany sokołowi przez sokolnika dla ograniczenia agresywności chaperon

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu); carrosserie

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(biochemia, biochemiczny) grupa organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze; caroténoïde

karp karp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana; carpe

karpacki karˈpaʦ̑ʲci adj
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat carpatique

karta do głosowania n
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach bulletin de vote

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera; carte graphique carte vidéo

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową; carte de crédit

karta pamięci n
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach; carte mémoire

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
związany z Kartaginą carthaginois

kartka ˈkartka n
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony feuille

karuna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym; karuna

karykaturzysta n
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur caricaturiste

karłowatość n
bycie karłowatym, bycie karłem nanisme

kasacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji; cassation

kasjer ˈkasʲjɛr n
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze caissier

kask kask n
rodzaj ochronnego nakrycia głowy; casque

kaskada kaˈskada n
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni; cascade

kaskader n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach cascadeur

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
likwidować coś, znosić lub unieważniać casser

kastet n
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni; coup-de-poing

kastylijski adj
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii castillan

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
budynek przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu; casino

kasza ˈkaʃa n
(spożywczy) spreparowane ziarna zbóż (np. gryki, jęczmienia) przygotowane do gotowania; gruau

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
(kulinaria) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa millet

kaszalot kaˈʃalɔt n
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej; cachalot

kaszanka kaˈʃãnka n
(kulinaria) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów; boudin

kaszel ˈkaʃɛl n
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego toux

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc tousser

kasztan ˈkaʃtãn n
(botanika, botaniczny) Castanea Mill., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny bukowatych; châtaigner
nasienie kasztanowca châtaigne marron

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
(jeździectwo, jeździecki) o koniu: o brązowożółtej sierści oraz grzywie i ogonie tej samej barwy lub jaśniejszej alezan

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych; marronnier

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca marron

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów kachoube cachoube

kaszubski kaˈʃupsʲci n
nazwa języka; kachoube cachoube

kat kat n
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć; bourreau

katabasis n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych; catábasis

katafalk kaˈtafalk n
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego; catafalque

kataklizm n
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie cataclysme

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący katalizy catalytique

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny convertisseur catalytique

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvaʨ̑ v
tworzyć katalog cataloguer

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Katalonią catalan

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
język Katalonii catalan

katapulta ˌkataˈpulta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków; catapulte

katastralny ˌkataˈstralnɨ adj
(przymiotnik) od kataster (kadaster) cadastral

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi catastrophe

katastrofa ekologiczna ˌkataˈstrɔfa ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑na n
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie catastrophe écologique crise écologique

katechizm n
(kościelny) podręcznik do katechezy catéchisme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej; catéchisme

katedra kaˈtɛdra n
(kościelny) główny kościół diecezji; cathédrale
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem chaire
greckie krzesło z oparciami, tron chaire

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji catégorie

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób kategoryczny catégoriquement

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
podział na kategorie, klasyfikacja catégorisation

katharewusa n
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.; katharévousa

katiusza n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich mobilnych (montowanych na samochodach ciężarowych) wyrzutni rakietowych, wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej; Katioucha

katoda kaˈtɔda n
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale; cathode

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu catholique

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych; catholicisme

katolik kaˈtɔlʲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego catholique

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania caution

kaukaski kawˈkasʲci adj
wywodzący się z Kaukazu caucasien

kawa ˈkava n
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych café
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3) café
kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea; caféier café

kawa arabska ˈkava ːˈrapska n
(botanika, botaniczny) gatunek roślin z rodziny marzanowatych; caféier d'Arabie

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
(kulinaria) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią) café oriental café turc café à la turque

kawaler kaˈvalɛr n
(przestarzałe, przestarzały) rycerz cavalier chevalier
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty célibataire
mężczyzna, który otrzymał dany order chevalier
młody mężczyzna, młodzieniec garçon jeune homme

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno; cavalerie

kawał ˈkavaw n
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka blague
(zgrubienie) od kawałek pièce morceau

kawałek kaˈvawɛk n
fragment pewnej całości morceau bout

kawiarka kaˈvʲjarka n
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy cafetière italienne cafetière moka moka

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje; café

kawior ˈkavʲjɔr n
(kulinaria) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym; caviar

kawitacja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia; cavitation

kawka ˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych; choucas
(zdrobniale) od: kawa (napój) petit noir

kawowiec kaˈvɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Coffea wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych caféier

kazanie kaˈzãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca sermon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa; sermon

kazaski kaˈzasʲci adj
odnoszący się do państwa Kazachstan kazakh

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków; caséine

kazirodztwo n
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii; inceste

kaznodzieja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania; prédicateur

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot; casoar

kazuar hełmiasty kaˈzu<sup>w</sup>ar xɛwˈmʲjastɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius casuarius, zagrożony wyginięciem gatunek australijskiego kazuara; casoar à casque

kał kaw n
(medycyna, medyczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe; excrément selles

kałamarz kaˈwãmaʃ n
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu; encrier

kałasznikow n
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji; kalachnikov kalashnikov

kałdun n
(potocznie, potoczny) duży brzuch bedaine

kałuża kaˈwuʒa n
płytki dołek wypełniony wodą, błotem flaque

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku chaque tout chacun

kciuk cʨ̑uk n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców; pouce

keczup ˈkɛʧ̑up n
(kulinaria) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw; ketchup

kefija kɛˈfʲija n
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy; keffieh kéfié

kefir ˈkɛfʲir n
napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego; kéfir

keks kɛks n
(kulinaria) ciasto biszkoptowe z bakaliami cake plum-cake

kelner ˈkɛlnɛr n
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy garçon garçon de café

kenoza n
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych; kénose
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele kénose

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi; Cénozoïque

kerato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem kérato-

keratolityczny adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka kératolytique

kermesyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, tlenosiarczek antymonu, Sb2S2O; kermésite

khir n
(kulinaria) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu kheer

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
związany z Khmerami z Kambodży khmer

khmerski ˈkmɛrsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach khmer

kibel ˈcibɛl n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, zwłaszcza gdy obskurne chiotte

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi; supporter

kichać ˈcixaʨ̑ v
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz éternuer

kichnięcie n
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem éternuement

kici, kici interjection
…służąca do nawoływania kota minou, minou

kicz ciʧ̑ n
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu kitsch

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia quand
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia quand

kiedy indziej ˈcɛdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w jakimś innym czasie, przy innej okazji une autre fois

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
w dowolnym, nieokreślonym czasie n'importe quand jamais

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
w pewnym czasie, w jakiejś chwili autrefois jadis

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
zawartość kieliszka (1.1) verre
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle; coupe verre

kielnia ˈcɛlʲɲa n
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka; truelle

kiepsko adv
(potocznie, potoczny) z poczuciem braku sił i zdrowia pas bien

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta) conducteur chauffeur automobiliste

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
element rozjazdu torowego; contre-rail
element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu; volant

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się clignotant
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę poteau indicateur

kiesa ˈcɛsa n
(dawniej, dawny) woreczek wykorzystywany do przechowywania pieniędzy bourse

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie; poche

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi pickpocket voleur à la tire

kiełbasa cɛwˈbasa n
(kulinaria) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego; saucisse saucisson

kiełek n
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk brin

kij cij n
(sport, sportowy) długi przyrząd sportowy do uderzania batte
długi patyk; bâton

kij bejsbolowy n
(sport, sportowy) pałka używana do odbijania piłki podczas gry w baseball batte de baseball

kijanka ciˈjãnka n
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów; têtard

kilo- ˈcilɔ
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych; kilo-

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa tysiącowi metrów; kilomètre

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
przebyta droga zmierzona w kilometrach kilométrage

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny; kilowatt-heure

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
tradycyjny strój japoński; kimono

kinematograf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów; cinématographe

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał; cinématique

kinezjologia n
nauka o mięśniach w ruchu; kinésiologie

kino ˈcĩnɔ n
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy cinéma
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę; cinéma

kiosk cɔsk n
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy kiosque

kirys ˈcirɨs n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi; cuirasse

kiwi ˈci.vʲi n
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce kiwi
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię; kiwi

klacz klaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia; jument

klaka ˈklaka n
opłacona przez artystę grupa osób, które za wynagrodzenie wyrażają zachwyt nad jego dziełem claque

klakier ˈklacɛr n
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem claquer

klakson ˈklaksɔ̃n n
urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia); klaxon

klamka ˈklãmka n
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie poignée cadole loquet

klan klãn n
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji; klan
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani; klan
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy klan

klarnet ˈklarnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem; clarinette

klasy n
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą marelle

klasycyzm n
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego; classicisme

klasyfikować v
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady classifier classer

klasyk n
autor dzieł zaliczanych do klasyki classique

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru monastique

klatka ˈklatka n
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki cage

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce; thorax poitrine

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody; cage d'escalier

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym claustrophobie

klauzula klawˈzula n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym; clause

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków clavier
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych clavier

klawisz ˈklavʲiʃ n
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp. touche

klecha ˈklɛxa n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) duchowny, ksiądz calotin cureton

kleisty adj
o właściwościach klejenia się, ciągnący się collant gluant

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś coller

klej klɛj n
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów colle

klementynka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc drzewa (1.1) clémentine

kleptomania n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania; kleptomanie

kler klɛr n
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju clergé

kleryk ˈklɛrɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego; séminariste

klerykalizm n
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie; cléricalisme

klerykał n
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi clérical

klerykałka n
zwolenniczka klerykalizmu, zwolenniczka podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi cléricale

kleszcz klɛʃʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią; tique

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej client

klif klʲif n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji; falaise

klika ˈklʲika n
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą; clique
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego; clique

klikać ˈklʲikaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej cliquer

klimat ˈklʲĩmat n
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat; climat

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z klimatem climatique

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu; climatisation conditionnement de air

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń; climatiseur

klinicysta n
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej clinicien

kliniczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego clinicien
(medycyna, medyczny) związany z opisem choroby clinique

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal; klystron

klitoridektomia n
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki clitoridectomie

klomifen klɔ̃ˈmʲifɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania; 2 phénoxy- N N di- éthyl- éthanamine clomiphène

klon klɔ̃n n
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym; clone
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych; érable

klosz klɔʃ n
szklana osłona na żarówkę cloche

kloszard ˈklɔʃart n
odziany w łachy żebrak, często bezdomny clochard

klub klup n
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach club

klucz kluʧ̑ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków; clé
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub clé
przyrząd do otwierania zamka; clé clef
kod do szyfru; clé clef
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki clé clef

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu; clef anglaise clé anglaise clef à molette clé à molette

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych jurer sacrer

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
fatalna przegrana w bitwie défaite
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie désastre échec

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych; cumin

kminek ˈkmʲĩnɛk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie cumin
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych; cumin

know-how n
wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności; savoir-faire

knować ˈknɔvaʨ̑ v
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek cabaler tisser tramer

knuć v
skrycie planować działania przeciw komu machiner tramer

koala kɔˈala n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski; koala

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji coalition

kobalt ˈkɔbalt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27; cobalt

kobaltyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu, CoAsS; cobaltine cobaltite

kobiecość n
cecha tego, co kobiece féminité

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety féminin de femme

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dorosły człowiek płci żeńskiej; femme

kobuz ˈkɔbus n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych; faucon hobereau

kobyła kɔˈbɨwa n
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia jument

koc kɔʦ̑ n
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem couverture plaid

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi kɔˈxajmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈbraʨ̑a raˈxujmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈʒɨʥ̑i proverb
mimo że jesteśmy przyjaciółmi, niech każdy dba o własne interesy les bons comptes font les bons amis

kochanek kɔˈxãnɛk n
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński amant

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
zwrot do osoby, której chce się okazać uczucie sympatii chéri chérie

kochanka kɔˈxãnka n
kobieta utrzymująca stosunki seksualne bez wchodzenia w otwarty związek amante

kochany kɔˈxãnɨ adj
taki, który jest darzony przez kogoś miłością cher chéri
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią aimable

kochany kɔˈxãnɨ n
osoba bliska, darzona miłością aimé

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
odczuwać miłość do kogoś aimer
uwielbiać jakąś rzecz aimer
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem aimer
odbywać stosunek seksualny z kimś faire l'amour

kocioł bałkański n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś; poudrière des Balkans

kocur ˈkɔʦ̑ur n
samiec kota matou

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu nomade

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki; code à barres code-barres

kod pocztowy n
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek code postal

kodeina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny codéine

kodować v
szyfrować używając kodu coder

kodyfikacja n
ujęcie czegoś w spójny system codification

koegzystencja ˌkɔɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie (zwierząt, kultur, ludzi, grup społecznych itp.) coexistence

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym; caféine

kofeinizm ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩɲism̥ n
uzależnienie od kofeiny caféinisme caféisme

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni cogénération co-génération

kogut ˈkɔɡut n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej; coq

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtaʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie cohabitation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne; cohabitation

koherencja n
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi cohérence
(fizyka, fizyczny) spójność fazowa fal; cohérence

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
będący spójną całością cohérent

kohorta kɔˈxɔrta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu; cohorte

kojec n
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy; parc

kojot ˈkɔjɔt n
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka; coyote

kok kɔk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy chignon

kokarda kɔˈkarda n
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka arc

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil aguicher faire des coquetterie minauder

kokon n
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt; cocon

kokoryczka wielokwiatowa n
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka; sceau de Salomon multiflore

kokos ˈkɔkɔs n
(botanika, botaniczny) palma kokosowa (kokos właściwy, Cocos nucifera L.); cocotier
(spożywczy) owoc palmy kokosowej (1.1) noix de coco

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji; kokochnik

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ostatni posiłek w ciągu dnia souper dîner

kolano kɔˈlãnɔ n
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę; genou

kolba ˈkɔlba n
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu; spadice épi
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką; ampoule ballon
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej; crosse

kolchicyna ˌkɔlçiˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej; colchicine

kolcowój pospolity n
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych; lyciet commun lyciet de Barbarie

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
mający kolce i kłujący épineux

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami; échidné

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę haubert

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu, boucle d'oreille

kolebka kɔˈlɛpka n
kołyska, łóżeczko dla dziecka berceau
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się berceau
pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku berceau

kolega kɔˈlɛɡa n
towarzysz pracy, nauki lub zabawy collègue

kolegium n
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego; collège

kolej ˈkɔlɛj n
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku tour suite
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną; chemin de fer train

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
pracownik kolei cheminot

kolejka kɔˈlɛjka n
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś; queue

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów ferroviaire

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji collectionneur

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję collectionner colliger

kolektywizacja n
nadawanie czemuś formy kolektywnej; collectivisation

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
zbiorowo, zespołowo, wspólnie collectivement

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu collectif

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne; coriandre

koleżanka ˌkɔlɛˈʒãnka n
towarzyszka nauki lub zabawy copine
towarzyszka pracy copine

koliber kɔˈlʲibɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków; colibri

kolmatacja n
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę colmatage

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników collocation

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo; colonie
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik; colonie
ludzka jednostka osadnicza; colonie

kolonia karna n
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa; colonie pénale

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków; colonialisme

kolonie n
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania; centre de vacances colonie de vacances

kolonizacja n
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych colonisation
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie colonisation

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru colonisateur

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi; coloscopie colonoscopie

kolor ˈkɔlɔr n
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot; couleur

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich; rabat

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
wielobarwny, pełen różnych kolorów de couleur en couleur

kolos na glinianych nogach ˈkɔlɔs ˌna‿ɡlʲĩˈɲãnɨx ˈnɔɡax n
(książkowy) coś pozornie mocnego, potężnego, wielkiego, a w rzeczywistości małego, słabego, nieznacznego colosse aux pieds d'argile

kolostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym; colostomie

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami; columbarium
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych columbarium

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Kolumbia colombien

kolumna kɔˈlũmna n
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną; colonne

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia; noël chant de Noël

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi; capitaine de vaisseau

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi; capitaine de corvette

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi; capitaine de frégate

komandos n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych commando

komar ˈkɔ̃mar n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień; moustique cousin

kombinacja n
(sport, sportowy) narciarstwo konkurencja złożona, w której o zwycięstwie decyduje suma uzyskanych wyników z poszczególnych etapów combiné
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania combinaison

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie; combinat

kombinezon n
jednoczęściowe ubranie ochronne; combinaison

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.; comédie

komediant n
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie comédien

komedogenny ˌkɔ̃mɛdɔˈɡɛ̃nːɨ adj
zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników comédogénique

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś commentaire
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora commentaire

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy commentateur
osoba, która komentuje coś commentateur

komentatorka ˌkɔ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
forma żeńska od: komentator commentatrice

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
objaśniać interpréter
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi commenter

kometa kɔ̃ˈmɛta n
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej; comète

komfort ˈkɔ̃w̃fɔrt n
ogólnie warunki zapewniające spokój, wygodę i elegancję confort

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
taki, który charakteryzuje się komfortem confortable

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób komiczny comiquement

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny comique

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię; bande dessinée

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca; cheminée

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia; cheminée

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy cagoule passe-montagne

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów; ramoneur

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
lokal, w którym urzędują pracownicy policji commissariat commissariat de police poste de police

komisarz n
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa commissaire

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności; commission

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań comité

komiwojażer n
(handel, handlowy) (przestarzałe, przestarzały) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi commis-voyageur

komoda kɔ̃ˈmɔda n
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki; commode

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca; chambre à gaz

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Komory comorien

kompan ˈkɔ̃mpãn n
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek compagnon

kompas ˈkɔ̃mpas n
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego; boussole compas

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy précis

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z kompensacją compensatoire

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvaʨ̑ v
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś compenser

kompetentny adj
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje compétent

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy compilation
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program compilation
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat compilation
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat) compilation

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość complexe

kompleks Medei ˈkɔ̃mplɛks mɛˈdɛji n
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci; complexe de Médée

kompleks niższości n
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności; complexe d'infériorité

komplikacja n
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń complication

komponent n
część składowa, element composant partie constitutive

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny composer

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic) compost

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę compositeur

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
kobieta tworząca, komponująca muzykę compositrice

kompromitacja ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtaʦ̑ʲja n
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność compromission

kompulsywny adj
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego compulsif

komputer kɔ̃mˈputɛr n
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego; ordinateur

komsomoł n
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991; Komsomol

komunard n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik Komuny Paryskiej, zrywu ludności Paryża w 1871 roku communard

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności communication

komunikować v
przekazywać wiadomość communiquer
(przestarzałe, przestarzały) być połączonym communiquer
mieć kontakt communiquer

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu communiste

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
zwolenniczka komunizmu communiste

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu communiste

komunitaryzm ˌkɔ̃mũɲiˈtarɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka; communautarisme

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa; communisme

komunizować v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm communiser

komórka kɔ̃ˈmurka n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych; cellule
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy portable téléphone portable
małe pomieszczenie, pokój débarras

komórka macierzysta n
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna cellule souche

komża n
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach; surplis rochet

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt axer

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu conception

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny; concert

koncesja n
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej concession
ustępstwo na czyjąś korzyść concession

konchiologia ˌkɔ̃nçjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach; conchyliologie

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego réaction de condensation

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne; condensateur

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę condoléance condoléances

kondotier n
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym condottiere

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
poziom w budynku étage

koneser n
znawca w jakiejś dziedzinie (zwykle także jej miłośnik), zwłaszcza w przypadku jedzenia lub sztuki connaisseur

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin; arrosoir

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
związek, stowarzyszenie, unia confédération

konfekcja n
bielizna i lekka odzież szyta fabrycznie prêt-à-porter

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień conférence

konferencja naukowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva n
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki congrès scientifique

konferować v
(książkowy) obradować, naradzać się omawiać ważne sprawy conférer

konfesjonał n
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi; confessionnal

konfiguracja n
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje configuration

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
dokonywać konfiskaty confisquer

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
(kulinaria) owoce smażone w syropie cukrowym; confiture

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności conflit

konformista n
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformiste

konformistka n
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformiste

konformistyczny adj
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformiste

konformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie; conformisme

konfrater n
członek konfraterni confrère

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat confrérie

konfucjanizm n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza; confucianisme

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga congolais

koniak ˈkɔ̃ɲak n
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji; cognac

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; trèfle
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść trèfle

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana fin bout
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu fin bout
okoliczności końca (1.2) fin bout
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek bout

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, czego nie można uniknąć nécessité besoin

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny nécessaire essentiel obligé

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus przypominająca kształtem konika szachowego; hippocampe

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ idiom
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) owad z rodzaju konik; sauterelle

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj; conjugaison

koniunktura n
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny) conjoncture

konkludować ˌkɔ̃ŋkluˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) formułować wnioski, podsumowywać najważniejsze zagadnienia conclure

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
wniosek końcowy conclusion

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
dobrze określony concret défini

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego concubine

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania; concubinage

konkurować v
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo rivaliser

konkurs piękności ˈkɔ̃ŋkurs pʲjɛ̃ŋkˈnɔɕʨ̑i n
impreza, w czasie której jury wybiera najpiękniejszą spośród zgłoszonych uczestniczek; concours de beauté

konkwistador n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w. conquistador

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
o sposobie poruszania się: na koniu à cheval

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek; chanvre

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
(pogardliwie) kiepski lekarz charlatan médicastre

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu consensus

konserwacja n
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem entretien conservation restauration

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk conservateur

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów conservateur

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1) conservatisme
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian; conservatisme

konsjerż n
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji concierge

konspekt ˈkɔ̃w̃spɛkt n
zarys, plan, szkic wykładu, utworu abrégé résumé

konspiracja n
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy conspiration

konspirator n
uczestnik konspiracji conspirateur

konstantynopolitańczykowianeczka ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃nɔpɔlʲitãj̃n͇ʧ̑ɨkɔvʲjãˈnɛʧ̑ka n
nieistniejące słowo przyjęte w języku polskim jako żart dotyczący tworzenia wyrazów pochodzących od łączenia kilku krótszych słów, tłumaczone jako: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł) jeune habitant de Constantinople

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji consternation

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
proces budowania, konstruowania construction

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) (literacko) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem constructiviste

konstruktywizm n
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej; constructivisme

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie; constitution

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący konstytucji constitutionnel
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji constitutionnel

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym; consulat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: godność konsula consulat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję consulat
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie; consulat

konsultować ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvaʨ̑ v
naradzać się z kimś consulter
pobierać porady, radzić się consulter

konsumować v
nabywać i użytkować coś, zużywać consumer
spożywać, jeść consommer

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
spożywanie, jedzenie consommation
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie consommation

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia; consumérisme

konsystorz kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia consistoire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawny sąd prezbiterialny przy kurii biskupiej consistoire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła consistoire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża consistoire

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
przełącznik światła elektrycznego interrupteur
zetknięcie się contact relation

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz; contexte
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń contexte

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa contemplation
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach contemplation

kontemplacyjny ˌkɔ̃ntɛ̃mplaˈʦ̑ɨjnɨ adj
właściwy kontemplacji, pogrążeniu się w myślach contemplatif

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
pogrążać się głęboko w myślach contempler

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czemuś; poddanie w wątpliwość contestation

kontestacyjny ˌkɔ̃ntɛstaˈʦ̑ɨjnɨ adj
kwestionujący wartości lub normy obowiązujące w życiu społecznym czy politycznym contestataire

kontinuum ˌkɔ̃ntʲĩˈnu<sup>w</sup>ũm n
(matematyka, matematyczny) moc zbioru continuum
ciągły, zgodny z porządkiem zbiór elementów, które przechodzą jeden w drugi continuum

konto ˈkɔ̃ntɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta; compte

kontr-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwstawienie, występowanie przeciw contr- contre-

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa; contrebande

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy; contrebasse

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
każda ze stron zawierających umowę contractant

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
umowa, zwykle o pracę contrat

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem vacataire
o pracowniku: zatrudniony na podstawie kontraktu; nieetatowy vacataire

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu contraste
sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.) contraste

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy; contre-ténor
osoba z takim głosem contre-ténor

kontrgambit n
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji; contre-gambit

kontrofensywa n
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga contre-offensive controffensive

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi contrôle

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś contrôleur

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
dokonywać kontroli; sprawdzać, czy coś działa sprawnie (lub tak jak powinno); weryfikować contrôler

kontrreformacja n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele; Contre-Réforme

kontuar kɔ̃nˈtu<sup>w</sup>ar n
blat oddzielający sprzedawcę, szatniarza itp. od klienta; comptoir

kontur ˈkɔ̃ntur n
linia, zarys kształtu contour

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność contusion

kontuzjować ˌkɔ̃ntuˈzʲjɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) spowodować czyjąś kontuzję contusionner

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych; continent

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
dotyczący kontynentu continental

kontynuacja n
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności continuation

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś continuer

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi; conurbation

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
(botanika, botaniczny) Convallaria L., rodzaj roślin o białych kwiatach i intensywnym zapachu; muguet

konwenans kɔ̃nˈvɛ̃nãw̃s n
ogólnie przyjęte normy i obyczaje towarzyskie convenance

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa convention

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity conventionnel de convention

konwojować v
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki convoyer

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata; vergerette du Canada vergerolle du Canada

koordynacja n
organizowanie i planowanie wspólnych działań coordination

koordynować v
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie coordonner

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin; mine

koparka kɔˈparka n
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu excavateur pelle mécanique

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny creuser

koper ˈkɔpɛr n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa; aneth fenouil

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych; fenouil commun

koperta kɔˈpɛrta n
płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty; enveloppe

kopia ˈkɔpʲja n
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał copie

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
cios zadany nogą coup de pied

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych coprolalie

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców copte

kopuła kɔˈpuwa n
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie; dôme coupole

kopytny adj
taki, który ma kopyta ongulé

kopyto kɔˈpɨtɔ n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków; sabot

kora ˈkɔra n
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką écorce
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny écorce

koral ˈkɔral n
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców; corail
(biologia, biologiczny) koralowiec corail

korban n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska ofiara całopalna; korban

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii cordial

korek ˈkɔrɛk n
(potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym; bouchon embouteillage
(potocznie, potoczny) zakrętka od butelki; liège bouchon

korekta kɔˈrɛkta n
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego correction

korektorka ˌkɔrɛkˈtɔrka n
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku correctrice

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory) correspondance

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami correspondre

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej; vrille
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek; tire-bouchon

kornak n
osoba pracująca ze słoniami cornac

kornijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich; cornique

koromysło n
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą; palanche

korona kɔˈrɔ̃na n
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii; couronne
(jednostka monetarna) waluta w Czechach; couronne
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę) couronne cime

koronacja n
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu couronnement

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór; goura

koronka kɔˈrɔ̃nka n
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba couronne
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici dentelle

koronować v
przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego couronner
stawać się władcą poprzez akt koronacji se faire couronner

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego; corps consulaire

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki corse

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
język używany na Korsyce; corse

kortyzol n
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów; cortisol

korund ˈkɔrũnt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu; corindon

korweta n
(marynarka) (dawniej, dawny) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych; corvette
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton; corvette

koryfeusz n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim; coryphée

korygować v
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście corriger
usuwać niedokładności corriger

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku; couloir

koryto kɔˈrɨtɔ n
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych auge

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne; racine
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała racine
roślina, która zawiera olejki eteryczne, używana jako przyprawa racine

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
zysk, pożytek bénéfice gain profit

kos kɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1) merle merle noir

kosa ˈkɔsa n
gwara więzienna nóż schlass surin
narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju; faux

kosiarka kɔˈɕarka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy; tondeuse

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący kosmetyki lub kosmetyków cosmétique

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów cosmétique

kosmita kɔsˈmʲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.; extraterrestre

kosmogoniczny adj
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii cosmogonique

kosmolog n
specjalista w dziedzinie kosmologii cosmologue cosmologiste

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie; cosmologie

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe cosmopolite

kosmos ˈkɔsmɔs n
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery; univers

kosmyk n
niewielki pukiel włosów mèche touffe

kostium ˈkɔstʲjũm n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać costume
ubranie damskie, w skład którego wchodzą żakiet i spódnica tailleur

kostka ˈkɔstka n
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą; cheville

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
zabawka logiczna o kształcie sześcianu; cube de Rubik

kostka lodu n
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie glaçon

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu; morgue

kostny ˈkɔstnɨ adj
związany z kością osseux

kostrzewa n
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych; fétuque

kostucha kɔˈstuxa n
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur Faucheuse Grande Faucheuse

kosz kɔʃ n
jakikolwiek pojemnik przypominający kosz (1.1) panier
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego panier corbeille

koszmar ˈkɔʃmar n
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu; cauchemar

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze cauchemardesque horrible

koszt kɔʃt n
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek coût frais
suma starań o coś coût

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mieć jakąś cenę (także przenośnie) coûter faire

koszula kɔˈʃula n
lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki; chemise

koszula nocna n
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu; chemise de nuit blouse de nuit camisole

koszyk wielkanocny ˈkɔʃɨɡ ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ n
przyozdobiony koszyk zawierający pokarmy święcone w Wielką Sobotę w kościołach katolickich panier de Pâques

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu; basket-ball

kot kɔt n
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe; chat

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach persan

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu; siamois

kotek ˈkɔtɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot chaton

koteria kɔˈtɛrʲja n
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy coterie

kotka ˈkɔtka n
(zoologia, zoologiczny) samica kota chatte

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno; ancre

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki; ancrage mouillage

kotylion n
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1); cotillon

kowadełko ˌkɔvaˈdɛwkɔ n
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych u ssaków; enclume

kowadło kɔˈvadwɔ n
ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego; enclume

kowal ˈkɔval n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu; forgeron

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych; covariance

kowboj ˈkɔvbɔj n
pasterz bydła w Ameryce; cow-boy

koza ˈkɔza n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; chèvre

kozi ˈkɔʑi adj
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu) caprin chevrotin

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki bouc

koziorożec n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych; bouquetin

kozioł ˈkɔʑɔw n
stojak do piłowania drewna; tréteau

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi bouc émissaire
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś; bouc émissaire tête de Turc

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł cabri chevreau

kołacz ˈkɔwaʧ̑ n
rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie; kalatch

kołchoz ˈkɔwxɔs n
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; kolkhoze

kołdra ˈkɔwdra n
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu couette

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
część ubrania otaczająca szyję; col collet

koło ˈkɔwɔ n
(geometria) okrąg wraz z odciętym przez niego fragmentem płaszczyzny; disque
określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach cercle
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg cercle
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; roue

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia; tour de potier

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
przyrząd służący do ratowania tonącej osoby w postaci obręczy z lekkiego impregnowanego materiału, z płótna wypełnionego korkiem, ze styropianu lub z gumy wypełnionej powietrzem; bouée de sauvetage

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej; barre

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły berceuse

koń kɔ̃ɲ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach cheval d'arçons cheval cheval-d'arçons
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy; cheval cavalier
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem; cheval

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy; cheval-vapeur

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp cheval de Troie

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi dernier final ultime

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców membre

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca finir terminer achever

kośba n
(rzadki, rzadko używany) koszenie traw, zbóż fauchage

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt squelette

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
związany z określonym kościołem (instytucją) ecclésiastique

kościsty adj
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach osseux

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
(budownictwo) świątynia chrześcijańska; église

kość kɔɕʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt; os
wielościan z oczkami służący do gry; dé

kość krzyżowa ˈkɔɕʨ̑ kʃɨˈʒɔva n
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych; sacrum

kość niezgody ˈkɔɕʨ̑ ɲɛˈzɡɔdɨ n
przyczyna sporu, konfliktu pomme de discorde

kość sitowa ˈkɔɕʨ̑ ɕiˈtɔva n
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej; os ethmoïde

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala; ivoire

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie; bolet rude

koźlarz czerwony ˈkɔʑlaʃ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
(mikologia, mikologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza; bolet orangé

kożuch ˈkɔʒux n
wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz) peau de mouton fourrure mouton peau touloupe

kpić v
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić moquer railler

krab krap n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz; crabe

krach krax n
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne krach
(ekonomia, ekonomiczny) nagły, gwałtowny spadek kursu walut, akcji, obligacji lub innych aktywów; krach

kraciasty adj
o wzorze w kratę

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej vol

kradzione nie tuczy kraˈʥ̑ɔ̃nɛ ɲɛ‿ˈtuʧ̑ɨ proverb
rzecz zdobyta w nieuczciwy sposób nie przynosi korzyści bien mal acquis ne profite jamais

kraj kraj n
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny; pays
państwo pays

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa cracovien
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom cracovien

kran krãn n
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu; robinet

kraniec ˈkrãɲɛʦ̑ n
koniec, granica czegoś extreme limite

kraniometryczny adj
dotyczący kraniometrii craniométrique

krater ˈkratɛr n
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne; cratère
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu; cratère
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji, rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą; cratère

krawat ˈkravat n
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety; cravate

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem couturière tailleuse

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin; tailleur

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
(budownictwo) elemnt budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią bordure

krańcowy adj
maksymalnie odbiegający od głównego nurtu, normy extrême radical
znajdujący się na krańcu czego terminal

kraść kraɕʨ̑ v
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela voler

kreacja krɛˈaʦ̑ʲja n
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy création

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek; créatinine

kreatywnie ˌkrɛaˈtɨvʲɲɛ adv
w sposób kreatywny, twórczy créativement

kreatywność n
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni créativité

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego créatif

kreda ˈkrɛda n
(geologia, geologiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia; craie
kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie craie
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1); crétacé

krem krɛ̃m n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce; crème
(kulinaria) rodzaj deseru; crème

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała crémation

kret krɛt n
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele; taupe

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
kopczyk ziemi usypany przez kreta taupinière

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem crétin
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny crétin

krew krɛf n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt; sang

krewetka krɛˈvɛtka n
(kulinaria) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1) crevette chevrette
(zoologia, zoologiczny) rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach; crevette chevrette

krnąbrność ˈkr̥nɔ̃mbrnɔɕʨ̑ n
brak posłuszeństwa, ignorowanie rozkazów, nakazów entêtement opiniâtreté

krocze n
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem périnée

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia couper

krok krɔk n
przestawienie nogi, by wykonać ruch pas

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele; crocodile

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie larmes de crocodile

krokosz barwierski n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych; carthame des teinturiers

krokus ˈkrɔkus n
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną; crocus

kromka ˈkrɔ̃mka n
(kulinaria) cienki kawałek chleba odcięty nożem tranche morceau

kropierz n
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy; caparaçon

kropka ˈkrɔpka n
małe wypełnione kółko, plamka point pois
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.: point
krótki sygnał w alfabecie Morse'a point

kropla ˈkrɔpla n
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość; goutte larme

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś une goutte d'eau dans l'océan une goutte d'eau dans la mer

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka. la goutte d'eau qui fait déborder le vase la goutte qui fait déborder le vase

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
przyrząd do odmierzania, dozowania kropli compte-gouttes

krosno ˈkrɔsnɔ n
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku; métier à tisser métier

krosta ˈkrɔsta n
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy; bouton pustule

krowa ˈkrɔva n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego; vache

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
z przechwałek niewiele wynika chien qui aboie ne mord pas

krtań kr̥tãɲ n
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą; larynx

kruchy ˈkruxɨ adj
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny fragile délicat

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
(historia, historyczny, historycznie) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej croisade

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa; crucifix

kruk kruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona zamieszkujący półkulę północną; corbeau

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy un corbeau n'arrache pas les yeux de l'autre

krupier n
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole croupier

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec; galerie portique

krwawnik n
(botanika, botaniczny) Achillea, rodzaj bylin z rodziny astrowatych; achillée

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie donneur de sang

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu hématurie

krwisty adj
taki, który zawiera krew sanguin

krwotoczny adj
związany z krwotokiem hémorragique

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby; hémorragie

kryjówka krɨˈjufka n
miejsce bezpiecznego ukrycia czegoś; miejsce, gdzie ktoś ukrywa się cachette planque

krykiet ˈkrɨcɛt n
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją; cricket

kryl krɨl n
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów; krill

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego criminel délinquant malfaiteur

kryminalistyczny adj
dotyczący kryminalistyki criminalistique

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią criminologiste

kryptografia n
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie cryptographie

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36; krypton

krytyk ˈkrɨtɨk n
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie critique

krytyka ˈkrɨtɨka n
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś critique

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady critiquer

kryzys ˈkrɨzɨs n
zła sytuacja (trwająca dłużej) crise

kryzys wieku średniego n
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny; crise de la quarantaine

krzak kʃak n
(botanika, botaniczny) krzew buisson arbuste

krzak gorejący ˈkʃaɡ ˌːɔrɛˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi; buisson ardent

krzem kʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; silicium

krzepki adj
silny fizycznie, pełen tężyzny robuste costaud gaillard solide

krzepkość n
cecha tego, kto jest krzepki, pełen tężyzny robustesse

krzesło ˈkʃɛswɔ n
mebel przeznaczony do siedzenia, zazwyczaj prosty, bez podłokietników, z oparciem na plecy i czterema nogami; chaise

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności; coqueluche

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
mówić lub wołać bardzo głośno crier

krzyk kʃɨk n
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki cri

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia tapageur
o kolorze, barwie, ozdobie jaskrawy, zwracający uwagę swoją jaskrawością tapageur

krzywa ˈkʃɨva n
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni; courbe

krzywica n
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi; rachitisme

krzywoprzysięzca ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃sʦ̑a n
ktoś, kto przysięgając składa fałszywe zeznanie parjure

krzyż kʃɨʃ n
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa; sacrum lombes
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii; croix
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności croix
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1) croix

krzyżmo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów; chrême

krzyżowiec n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych croisé

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu; dièse

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników; croisement
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki; canard colvert
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów; mots croisés grille de mots croisés

król krul n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa; roi

król śledziowy n
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne; roi des harengs

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice); règne
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa; royaume règne

królewski kruˈlɛfsʲci adj
mający związek z królem lub królową royal

królik ˈkrulʲik n
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych; lapin

królowa kruˈlɔva n
monarchini rządząca królestwem reine
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów reine
żona króla reine

królować v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprawować władzę królewską régner
zajmować najwyższą, najważniejszą pozycję dominer régner
znajdować się wyżej od innych obiektów dominer

krótki ˈkrutʲci adj
mający małą długość court bref
trwający niedługo bref court
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach bref

krótkowidz n
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny myope

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty; myopie

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu; croiseur

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
robić okrążenie, obieg circuler

kręg n
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup vertèbre

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę; colonne vertébrale rachis

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem; vertébré

krętacz n
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów aigrefin

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Jynx torquilla, ptak leśny potrafiący znacznie wykręcać głowę; torcol fourmilier

ksenofil ksɛ̃ˈnɔfʲil n
osoba pozytywnie nastawiona do cudzoziemców xénophile

ksenofilia n
(książkowy) sympatia dla cudzoziemców i cudzoziemszczyzny xénophilie

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie; xénophobie

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54; xénon

ksenotym n
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej; xénotime

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych photocopieuse

kserokopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych; photocopieur photocopieuse

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie prêtre curé

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym; livre bouquin

książka elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej; livre électronique e-book eBook ebook

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie; annuaire téléphonique

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
wysoki tytuł szlachecki duc
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla prince

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.; librairie

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa; comptabilité

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych comptable

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
córka księcia princesse

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część lune
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.; lune

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik; xylène

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności; xylitol

ksylo- ˈksɨlɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem xylo-

ksylofag ksɨˈlɔfak n
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem, drewnojad; xylophage

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości; xylophone

kształcić v
przekazywać swoją wiedzę lub/i umiejętności instruire éduquer former

kształt kʃtawt n
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina forme

kszyk kʃɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki; bécassine

kto ktɔ pronoun
(zobacz) ktoś quelqu'un
…służący do zadawania pytań o takie orzeczniki qui
…służący jako podmiot zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę qui

kto pyta, nie błądzi ˈktɔ ˈpɨta ɲɛ‿ˈbwɔ̃ɲʥ̑i proverb
zamiast uczyć się na własnych błędach, warto spytać o radę qui langue a, à Rome va

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg à qui se lève matin, Dieu aide et prête la main

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań qui sème le vent, récolte la tempête

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel qui cherche, trouve

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek quelqu'un
(potocznie, potoczny) osoba, która coś osiągnęła quelqu'un

który ˈkturɨ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie lequel quel
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego qui que lequel

którykolwiek indefinitePronoun
wszystko jedno który n'importe quel

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa lub wyspy Kuba, pochodzący z Kuby cubain

kubek ˈkubɛk n
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho, gobelet

kubizm ˈkubʲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów; cubisme
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.; cubisme

kucharz ˈkuxaʃ n
(kulinaria) ten, kto gotuje potrawy; cuisinier

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania cuisinière

kuchnia ˈkuçɲa n
piec kuchenny cuisinière fourneau
pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków; cuisine
zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się cuisine
komplet mebli kuchennych cuisine
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp. cuisine

kucki ˈkuʦ̑ʲci n
pozycja w przysiadzie à croupetons w kucki

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają; queue-de-cheval

kufel ˈkufɛl n
naczynie przypominające wyglądem duży kubek, przeznaczone do picia piwa lub wina; chope

kufer ˈkufɛr n
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu malle
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży coffre malle bahut

kujon ˈkujɔ̃n n
(pogardliwie) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia bosseur polard

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych; maïs

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta cocorico

kula ziemska n
(geografia, geograficzny) glob ziemski sphère terrestre

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków; serin cini

kulik ˈkulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych courlis

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw culinaire

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą lanceur du poids

kuloodporny adj
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej pare-balle

kult kult n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie; culte
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem culte

kultura kulˈtura n
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości culture

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący kultury culturel

kumać ˈkũmaʨ̑ v
(slangowo) rozumieć piger

kumpir n
(kulinaria) rodzaj fast foodu; duży, pieczony ziemniak z dodatkami, specjalność kuchni tureckiej kumpir

kumulacja n
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itd. accumulation cumulation

kuna ˈkũna n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju; marte

kundel ˈkũndɛl n
(pogardliwie) (potocznie, potoczny) o każdym psie (najczęściej zachowującym się niewłaściwie), niezależnie od jego pochodzenia cabot
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów corniaud

kupaż ˈkupaʃ n
(spożywczy) mieszanie różnych rodzajów wina w celu otrzymania napoju o pożądanych właściwościach coupage

kuplet ˈkuplɛt n
(książkowy) zwrotka satyrycznej piosenki o aktualnej treści couplet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część ronda między kolejnymi wystąpieniami refrenu couplet

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy acheter

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno acheter chat en poche

kupryt ˈkuprɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi; cuprite

kura ˈkura n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj; poule

kura domowa ˈkura dɔ̃ˈmɔva n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) o gospodyni domowej, kobiecie zajmującej się domem femme au foyer
(rolnictwo, rolniczy) (ornitologia, ornitologiczny) Gallus gallus domesticus, podgatunek udomowionych ptaków z rodziny kurowatych poulet domestique

kura znosząca złote jajka n
(przenośnie, przenośnia) źródło łatwych i dużych dochodów poule aux œufs d’or

kurczak ˈkurʧ̑ak n
(ornitologia, ornitologiczny) większe kurczę (pisklę kury) poulet
(kulinaria) mięso z kurczaka (1.1) poulet

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie la vache mince zut

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
pisklę kury poussin

kurdupel kurˈdupɛl n
(pospolicie) (pogardliwie) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty demi-portion rase-bitume

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów kurde

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów kurde

kurhan ˈkurxãn n
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca; kourgane kourgan kurgan

kurier ˈkurʲjɛr n
osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości; courrier

kurka ˈkurka n
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius), gatunek grzyba jadalnego; chanterelle

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, wystęujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony; gallinule poule d'eau poule d'eau

kurkuma kurˈkũma n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi curcuma

kurmandżi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski; kurmandji

kurnik ˈkurʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur; poulailler

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną; perdrix

kursor ˈkursɔr n
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury curseur
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej; curseur

kursować v
przebywać regularnie określoną trasę circuler

kurtuazja ˌkurtuˈ<sup>w</sup>azʲja n
wyszukana, oficjalna uprzejmość i takt w zachowaniu courtoisie

kurtyna kurˈtɨ̃na n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni rideau

kurwa ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka putain pute
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia putain pute

kurwa twoja mać ˈkurva ˈtfɔja ˈmaʨ̑ interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie złości do konkretnej osoby, ubliżające jej matce ta mère la pute

kurz kuʃ n
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp. poussière

kusiciel n
ten, kto kusi séducteur

kuskus ˈkuskus n
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy; couscous

kusza ˈkuʃa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym; arbalète

kuter ˈkutɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli; cotre

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki cousin

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki cousine

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe il faut battre le fer pendant qu'il est chaud

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
czwarta część godziny, 15 minut quart quart d'heure

kwadrat ˈkfadrat n
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny; carré
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby; carré

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia carré
(matematyka, matematyczny) związany z kwadratem, dotyczący kwadratu carré

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) nie dający się opisać na gruncie samej mechaniki newtonowskiej i teorii względności quantique

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni; laser à cascade quantique

kwarantanna n
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią quarantaine

kwark kfark n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów; quark

kwartał ˈkfartaw n
trzy miesiące, czwarta część roku trimestre

kwartet ˈkfartɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków quatuor

kwas kfas n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej; acide

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych, głównie jodły, używany do produkcji lakierów, pokostów i mydeł; acide abiétique

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych; acide acrylique

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3; acide arsénique acide arsorique

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu; acide ascorbique

kwas azelainowy n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym; acide azélaïque

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3 acide nitrique

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie; acide chlorogénique

kwas domoikowy ˈkfaz ˌdɔ̃mɔ<sup>j</sup>iˈkɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, aminokwas wytwarzany przez morskie mięczaki i okrzemki, neurotoksyna; acide domoïque

kwas fitynowy ˈkfas ˌfʲitɨ̃ˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) wykazujący właściwości przeciwnowotworowe antyoksydant pomagający usuwać z organizmu nadmiar metali acide phytique

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; acide folique

kwas gentyzynowy ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce; 5 di- hydroxy- benzoïque acide 2 acide gentisique

kwas hialuronowy n
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych, należący do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną tak u bakterii, jak i człowieka; acide hyaluronique

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych; acide crotonique

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy; acide lactique

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący; acide méthanoïque

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH; acide acétique

kwas syryngowy ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ n
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych; acide syringique

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych; acide carbonique

kwasica metaboliczna n
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35; acidose métabolique

kwasić ˈkfaɕiʨ̑ v
dodawać do czegoś kwasu, zmieniać odczyn na kwaśny acidifier
poddawać żywność fermentacji mlekowej acidifier

kwazar ˈkfazar n
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda; quasar

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu acide aigre sur
mający cierpki smak acide aigre sur

kwestia ˈkfɛstʲja n
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania problème question

kwestionariusz n
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia questionnaire

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
(handel, handlowy) sklep z kwiatami fleuristerie

kwiat kfʲjat n
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania fleur
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna fleur
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część fleur

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny; inflorescence

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
dotyczący kwiatów floral

kwiczeć ˈkfʲiʧ̑ɛʨ̑ v
o człowieku: wydawać ostre dźwięki, o wysokim tonie pousser des cris aigus
o świni: wydawać charakterystyczny głos grogner

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); avril

kwiecisty adj
o sposobie wypowiedzi bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi fleuri

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy quintessence

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty fleurir

kwoka ˈkfɔka n
kura będąca w okresie lęgowym couveuse

kworum ˈkfɔrũm n
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji quorum

kwota ˈkfɔta n
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych montant somme
ustalony limit danej substancji/materiału quantité

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach; cynologie

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kynologią, dotyczący kynologii cynologique

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi; morpion Tic-tac-toe

kąt kɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi angle
(przenośnie, przenośnia) punkt widzenia, aspekt point de vue angle visuel
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian coin

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź; angle diédral

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
(geometria) kąt równy 90 stopni; angle droit

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
świadomie mówić nieprawdę mentir

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
osoba płci męskiej, która kłamie menteur

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd; mensonge

kłopot ˈkwɔpɔt n
przykra sytuacja, wymagająca reakcji problème trouble

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie ennuyeux

kłos kwɔs n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż; épi

kłusowniczka ˌkwusɔvʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta zajmująca się kłusownictwem, nielegalnie polująca na zwierzęta braconnière

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta braconnier

kłócić ˈkwuʨ̑iʨ̑ v
toczyć spór, spierać się disputer

kłódka ˈkwutka n
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem; cadenas

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕʨ̑i n
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary; cadenas d'amour

kłótliwy kwuˈtlʲivɨ adj
skłonny do kłótni hargneux

kłótnia ˈkwutʲɲa n
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura querelle dispute

kłąb n
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków; garrot
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś écheveau

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego; rhizome
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie rhizome

kłębek nerwów ˈkwɛ̃mbɛk ˈnɛrvuf n
osoba bardzo nerwowa paquet de nerfs

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście; labyrinthe

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych; laboratoire

labrador laˈbradɔr n
(kynologia, kynologiczny) pies rasy labrador retriever; labrador

labrador retriever n
(kynologia, kynologiczny) popularna rasa psów aportujących wywodząca się z Nowej Fundlandii; labrador retriever retriever du Labrador

labrys ˈlabrɨs n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny; labrys

lada ˈlada n
rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru comptoir

laguna laˈɡũna n
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol; lagune

laickość n
cecha tego, co laickie laïcité

laicyzacja ˌla<sup>j</sup>iʦ̑ɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyeliminowanie wpływu religii na życie polityczne i społeczne za pomocą aktów prawnych laïcisation
(psychologia, psychologiczny) zmiany w postawach światopoglądowych (odchodzenie od wiary w kierunku agnostycyzmu, ateizmu, deizmu lub indyferentyzmu religijnego) laïcisation
(socjologia, socjologiczny) słabnięcie więzi religijnych wśród wyznawców laïcisation
zeświecczenie różnych poziomów życia społecznego laïcisation

lak lak n
topliwy materiał do odciskania pieczęci; cire à cacheter

laka ˈlaka n
żywica sumaka lakowego, stosowany w japońskiej i chińskiej sztuce zdobniczej; laque

lakaza n
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie laccase

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
kolorowy lakier do nakładania na paznokcie jako ozdoba, zarówno u dłoni, jak i stóp vernis à ongles

lakierować v
pokrywać, powlekać coś lakierem laquer vernir

lakrymator ˌlakrɨ̃ˈmatɔr n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie; agent lacrymogène gaz lacrymogène

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia; lactation

laktaza lakˈtaza n
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy; lactase

laktoza lakˈtɔza n
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków; lactose

lalka ˈlalka n
(przenośnie, przenośnia) określenie na ładną, wystrojoną kobietę nana pépée
dziecięca zabawka mająca ludzką postać; poupée

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański lamaïsme

lambrekin lãmˈbrɛcĩn n
rodzaj krótkiej ozdobnej zasłony, firanki nad oknem lub drzwiami zawieszonej na drążku; lambrequin

lament ˈlãmɛ̃nt n
narzekanie, biadanie lamentation
płacz, rozpaczanie lamentation

lampa ˈlãmpa n
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło; lampe

lampart ˈlãmpart n
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny; léopard panthère

lampka wieczysta ˈlãmpka vʲjɛˈʧ̑ɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigdy niegasnąca, mała lampa przed tabernakulum lampe d'autel lampe du sanctuaire lampe du tabernacle

lamprofir n
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez lamprophyre

lando ˈlãndɔ n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj pojazdu konnego czterokołowego z siedzeniami dla pasażerów umieszczonymi naprzeciw siebie; landau

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
odnoszący się do państwa Sri Lanka sri-lankais

lantan ˈlãntãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57; lanthane

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej; cœlioscopie

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej; laparotomie

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie lapis-lazuli

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii lapon

laptop ˈlaptɔp n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop; ordinateur portable

larwa ˈlarva n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego; larve

laryngoskop n
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani; laryngoscope

las las n
gęste zbiorowisko drzew; forêt bois

laseczka laˈsɛʧ̑ka n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) forma bakterii zdolna do tworzenia endospor bacillus

lassi n
(kulinaria) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej; lassi

lasso ˈlasːɔ n
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt; lasso

latacz n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ trójkątnego żagla podnoszonego przy słabym wietrze na sztagu dziobowym; clin-foc clinfoc

latarka laˈtarka n
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło lampe de poche

latarnia laˈtarʲɲa n
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni réverbère
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych phare

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego; phare

latarnia umarłych laˈtarʲɲa ũˈmarwɨx n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach; lanterne des morts

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi; cerf-volant

latać ˈlataʨ̑ v
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie voler
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się voler

lateks ˈlatɛks n
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy; latex

lato ˈlatɔ n
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami; été

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
znawca łaciny i kultury rzymskiej latiniste

latynizacja n
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej latinisation
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi latinisation

lawa ˈlava n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej; lave

lawenda laˈvɛ̃nda n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie; lavande

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą lavandé
mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy lavender

laweta laˈvɛta n
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych affût

lawina laˈvʲĩna n
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego; avalanche

lazuryt laˈzurɨt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; lapis

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu pleuvoir à verse pleuvoir à torrents

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
podróżować samolotem aller en avion
przemieszczać się w powietrzu voler

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
pomagający wyzdrowieć médicinal thérapeutique

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby guérir soigner traiter

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem légalisation

legalnie adv
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa légalement

legalny lɛˈɡalnɨ adj
zgodny z prawem légal
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem légal

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji; légende
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu; légende
(numizmatyka, numizmatyczny) tekst na monecie, pieczęci lub medalu légende

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend légendaire

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się - w części lub w w całości - z obcokrajowców légion étrangère

legion ˈlɛɟɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy; légion
(potocznie, potoczny) masa, rzesza légion

legislacja ˌlɛɟiˈslaʦ̑ʲja n
tworzenie przepisów prawnych législation

legislacyjny adj
dotyczący legislacji législatif

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy médicament

lekarz ˈlɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt; médecin docteur

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania dédaigner sous-estimer

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
jednostka zajęć dydaktycznych leçon

lekki ˈlɛcːi adj
o małej wadze, małym ciężarze léger
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia léger

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę athlète

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty; athlétisme

lekkość n
cecha tego, co lekkie légèreté

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków; pharmacodépendance

leksykograficzny adj
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii lexicographique

leksykon n
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej; lexique

lektyka ˈlɛktɨka n
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem; palanquin

lelingit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2; löllingite

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej; vomer
(technologia, technika, techniczny) element roboczy spycharki lub równiarki; lame
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale bêche
dolna część pługa odcinająca skibę; soc

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej; lemming

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
napój z cytryn limonade citronnade

lemur ˈlɛ̃mur n
(zoologia, zoologiczny) Lemur, madagaskarska małpiatka o puszystym futrze; lémur lémurien

len lɛ̃n n
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion lin

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku paresse

leniuch n
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie), (zgrubienie) leń (czasem o zabarwieniu żartobliwym) fainéant flemmard cagnard cancre cossard flemme

leniwie adv
w sposób leniwy paresseusement langoureusement

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak; paresseux aï bradype

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
charakteryzujący się lenistwem paresseux fainéant

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale mieux vaut tard que jamais

lepki ˈlɛpʲci adj
mający właściwości kleju visqueux collant gluant tenace glutineux poisseux

lepkość n
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego viscosité
zdolność lepienia się, bycie kleistym nature gluante

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał moineau à la main vaut mieux que grue qui vole un tiens vaut mieux que deux tu l'auras

lesbijka lɛzˈbʲijka n
homoseksualna kobieta; lesbienne

letnik ˈlɛtʲɲik n
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości estivant

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy; leucocytose

lew lɛf n
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek; lev
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych; lion lionne

lewa ˈlɛva n
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki pli levée

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia; lavement lavage d'intestin

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy; gauche

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy de gauche

lewita n
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej; lévite

lewkonia długopłatkowa n
(botanika, botaniczny) Matthiola longipetala DC., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych o intensywnie pachnących o zmierzchu kwiatach; giroflée odorante

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
osoba leworęczna (1.1) gaucher

lewy ˈlɛvɨ adj
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka gauche

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną sylviculture foresterie

leżak ˈlɛʒak n
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport chaise longue fauteuil pliant

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
o ubraniu dobrze się układać na kimś aller bien
zachowywać pozycję poziomą être coucher
znajdować się se trouver être situer

liana ˈlʲjãna n
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych; liane

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Liban libanais

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością; libéralisme

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce libéral
nieuznający przymusu, tolerancyjny libéral

liberał n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu libéral

libido lʲiˈbʲidɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego; libido

licealistka ˌlʲiʦ̑ɛaˈlʲistka n
uczennica liceum lycéenne

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego; licence

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
szkoła średnia zawodowa lub ogólnokształcąca, przygotowująca do studiów uniwersyteckich; lycée

lichwa ˈlʲixfa n
forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze; usure

lichwiarski adj
dotyczący lichwy albo lichwiarza usuraire

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę; vente

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej); nombre
zapis liczby (1.1) nombre
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa nombre
grupa o określonej liczebności nombre

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu; numéro atomique

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element pluriel

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych; nombre irrationnel

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą; nombre premier

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej; duel

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy singulier

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
(gramatyka) nazwa liczby numéral

liczebnik porządkowy n
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu ordinal nombre ordinal

liczebny adj
mogący być wyrażonym liczbami numérique

liczi chińskie ˈlʲiʧ̑ʲi ˈçĩj̃sʲcɛ n
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie letchi litchi

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową; numérateur
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie; compteur

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek nombreux

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór compter
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne calculer
pokładać swoje zaufanie compter

lider ˈlʲidɛr n
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu chef leader

liga ˈlʲiɡa n
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp. ligue
zrzeszenie osób, organizacji lub państw ligue

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ; ligature

likier ˈlʲicɛr n
słodki i mocny napój alkoholowy; liqueur

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdaʦ̑ʲja n
pozbycie się liquidation

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś liquider

lilak ˈlʲilak n
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych; lilas

lilia ˈlʲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych; lys lis

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
(poetycki, poetycko) przypominający kolorem lilię lilas
dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią lilial
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego lilas

limba ˈlʲĩmba n
(botanika, botaniczny) drzewo z gatunku sosna limba; pin cembro pin des Alpes

limfocyt lʲĩw̃ˈfɔʦ̑ɨt n
(biologia, biologiczny) typ komórki znajdującej się we krwi i limfie, podklasa leukocytów; lymphocyte

limit ˈlʲĩmʲit n
granica niemożliwa do przekroczenia limite

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska; limnologie

limo ˈlʲĩmɔ n
(potocznie, potoczny) podbite oko œil au beurre noir

lin lʲĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba; tanche

lincz lʲĩn͇ʧ̑ n
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzonej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej lynchage

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca linguiste

lingwistka n
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki linguiste

lingwistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty linguistique

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku linguistique

linia ˈlʲĩɲja n
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka ligne
trasa dla środków lokomocji ligne
dawna jednostka długości, równa 1/12 cala; ligne
umowna granica czegoś ligne
grupa towarów o podobnym przeznaczeniu występująca pod wspólną marką ligne
wiersz tekstu ligne

linijka lʲĩˈɲijka n
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości; règle

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami; paquebot

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
mający związek z linią linéaire colinéaire linéal

link lʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie lien

linuksowiec ˌlʲĩnuˈksɔvʲjɛʦ̑ n
użytkownik Linuksa linuxien

lipa ˈlʲipa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych; tilleul

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); juillet

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych; ombre

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej; lipodystrophie

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej; liposuccion

lira ˈlʲira n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej lyre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun; lyre

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z liryką, lirykiem lyrique

liryzm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób lyrisme

lis lʲis n
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie; renard goupil

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego; renard isatis renard polaire

lisica lʲiˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lisa renarde

list lʲist n
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie lettre
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1) lettre
przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu lettre

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją; lettre ouverte

lista ˈlʲista n
elementy zapisane w kolejności liste

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki facteur courrier

listopad lʲiˈstɔpat n
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); novembre

listowie lʲiˈstɔvʲjɛ n
(botanika, botaniczny) ogół liści roślin, zwłaszcza drzew i krzewów feuillage

lit lʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3; lithium

litania n
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem; litanie
(przenośnie, przenośnia) długie, monotonne wyliczanie, wymienianie czegoś litanie

litera lʲiˈtɛra n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów; lettre

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
mający związek z literaturą littéraire

literalny ˌlʲitɛˈralnɨ adj
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów littéral

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym; littérature

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie faute de frappe

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Litwy lub Litwinów lithuanien lituanien

litofit n
(botanika, botaniczny) roślina naskalna lithophyte

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego; lithographie
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1) lithographie

litotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych lithotomie

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś pitié

litr lʲitr̥ n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny; litre

liturgia lʲiˈturʲɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym liturgie

liturgiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii liturgique

liza ˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne; lyse

lizbonka lʲizˈbɔ̃nka n
mieszkanka Lizbony Lisboète

lizbończyk lʲizˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Lizbony Lisboète

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Lizbona lisboète

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈʨ̑ɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji; amla

liściożerny ˌlʲiɕʨ̑ɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się liśćmi folivore phyllophage

liść lʲiɕʨ̑ n
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu; feuille

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
(kulinaria) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa feuille de laurier

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
wolno płynąca rzeka lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu; glacier
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia immer, gatunek nura zamieszkującego tundrę Ameryki Północnej, Grenlandii i Islandii; plongeon imbrin

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach; patinoire

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków; brise-glace

lody n
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków glace crème glacée

lodówka lɔˈdufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis, gatunek morskiej kaczki; harelde boréale
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze; réfrigérateur frigo frigidaire

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument; logarithme

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
konsekwentny, budowany zgodnie z logiką conséquent
związany z logiką, zgodny z logiką logique

logika ˈlɔɟika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania; logique
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych logique

logistyka n
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr; logistique
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska; logistique

logotyp n
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia logotype
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim logotype

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
w sposób lojalny loyalement

lojalność n
cecha tego, kto jest lojalny loyauté

lojalny lɔˈjalnɨ adj
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi loyal

lokaj n
człowiek usługujący w bogatym dom lub na dworze panującego laquais

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt localisation

lokalnie lɔˈkalʲɲɛ adv
w sposób lokalny localement

lokalny lɔˈkalnɨ adj
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca local topique

lokant n
(chemia, chemiczny) liczba lub litera wskazująca miejsce przyłączenia podstawnika do szkieletu cząsteczki związku chemicznego; locant

lokator lɔˈkatɔr n
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu; locataire

lokomocja n
przenoszenie się z miejsca na miejsce za pomocą pojazdów locomotion

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; . locomotive

lokówka lɔˈkufka n
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco fer à friser
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów bigoudi

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
mieszkanka Londynu Londonienne

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Londynu Londonien

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu londonien

lorandyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów lorandite

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103; lawrencium

lornetka lɔrˈnɛtka n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych jumelles

losowy lɔˈsɔvɨ adj
przypadkowy, niezależny od decyzji aléatoire

lot lɔt n
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu vol
podróż, np. samolotem, balonem vol

lotion n
mleczko kosmetyczne; lotion

lotka ˈlɔtka n
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej; aileron

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi; aviation

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z lotnictwem aviation aéronautique

lotnik ˈlɔtʲɲik n
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi aviateur

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych; aéroport aérodrome

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy; porte-avions

lotos ˈlɔtɔs n
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych; lotus

lotos orzechodajny n
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji; lotus d'Orient

loża n
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości; loge
miejsce spotkań masonerii loge

lub lup conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa; ou

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak; livèche

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
rozpustny, sprośny lascif luxurieux

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem aimer

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
(botanika, botaniczny) rodzaj jednorocznych lub dwuletnich bylin z rodziny bobowatych; luzerne

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium population

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie; génocide

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
człowiek zjadający mięso ludzkie anthropophage

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka humain
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka humain

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie humanité

luka w prawie n
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien; vide juridique

lukarna n
(architektura, architektoniczny) pionowe okienko na dachu, które doświetla poddasze; lucarne

lukratywny adj
przynoszący spore zyski lucratif

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
odnoszący się do miasta Luksemburg luxembourgeois
odnoszący się do państwa Luksemburg luxembourgeois

luksus ˈluksus n
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek; luxe

luksusowy adj
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia de luxe luxueux

lumbago lũmˈbaɡɔ n
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa; lumbago

lunatyk lũˈnatɨk n
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm somnambule

luneta n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw lunette longue-vue

lupa ˈlupa n
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu; loupe

lupinina ˌlupʲĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku; lupinine

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy rétroviseur

lustro ˈlustrɔ n
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium; miroir glace

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra; Luthéranisme

lutet ˈlutɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71; lutécium

lutnia ˈlutʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę; luth

luty ˈlutɨ n
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) février

lutydyna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna pirydyny; diméthylpyridine lutidine

lwi lvʲi adj
właściwy lwu, należący do lwa léonin

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ idiom
większa część czegoś niż ktoś miałby dostać, wręcz całość, jako efekt współpracy z silniejszym part du lion

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lwa lionne

lód lut n
stały stan skupienia wody; glace
(potocznie, potoczny) lodowisko glace
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji glace

ląd lɔ̃nt n
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów; terre

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie terrestre

lęk lɛ̃ŋk n
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny; anxiété

lękać się ˈlɛ̃ŋkaʨ̑‿ɕɛ v
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę avoir peur

lękliwy lɛ̃ŋkˈlʲivɨ adj
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć craintif timide peureux

maca ˈmaʦ̑a n
płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy; matza

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Macedonia lub Macedończyków macédonien

machać ˈmaxaʨ̑ v
szybko, wahadłowo ruszać czymś brandir

machinacja ˌmaçĩˈnaʦ̑ʲja n
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść machination

maciejka n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) lewkonia długopłatkowa matthiole

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia; matrice

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; thym

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce maternel

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
bycie matką maternité

maciupki maˈʨ̑upʲci adj
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) mały, malutki minuscule

macocha maˈʦ̑ɔxa n
żona ojca, ale nie matka belle-mère

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
odnoszący się do państwa Madagaskar malgache

madejowe łoże ˌmadɛˈjɔvɛ ˈwɔʒɛ n
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn; chevalet

madrycki maˈdrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do miasta Madryt madrilène

madrytczyk maˈdrɨṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Madrytu Madrilène

mafia ˈmafʲja n
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce mafia

mafijny maˈfʲijnɨ adj
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii mafieux

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
członek mafii maffioso mafioso

magazyn maˈɡazɨ̃n n
czasopismo magazine

magenta maˈɡɛ̃nta n
barwa purpurowa; magenta

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu maghrébin

magia ˈmaɟja n
praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne; magie

magicznie adv
w sposób magiczny magiquement

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z magią magique

magistrat n
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie magistrat

magnes ˈmaɡnɛs n
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów); aimant

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej; magnétophone

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes magnétique
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco magnétique

magnetyzm n
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych magnétisme

magnez ˈmaɡnɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12 magnésium

magnezyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu; magnésite

magnolia maɡˈnɔlʲja n
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych; magnolia

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
(botanika, botaniczny) Magnoliaceae, rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców; magnolacées

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa mahométisme

mahoniowy ˌmaxɔ̃ˈɲjɔvɨ adj
wykonany z mahoniu acajou

maisz n
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań tiercelet

maizena ˌma<sup>j</sup>iˈzɛ̃na n
mączka kukurydziana maïzena

maj maj n
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) mai

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii; marjolaine
(kulinaria) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1) marjolaine

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) pełen dostojnej powagi majestueux noble sublime

majonez maˈjɔ̃nɛs n
(kulinaria) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju mayonnaise

major ˈmajɔr n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana; commandant

majsterkować ˌmajstɛrˈkɔvaʨ̑ v
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby bricoler

majtki ˈmajtʲci n
dolna część bielizny okrywająca biodra; culotte

mak mak n
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych; coquelicot pavot ponceau

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu macabre

makak japoński n
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych; macaque japonais

makaron maˈkarɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli; pâte macaroni

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
postawa cyniczna, obłudna, pozbawiona skrupułów, szczególnie w polityce; wiara w to, że cel uświęca środki machiavélisme

makieta maˈcɛta n
model czegoś wykonany w małej skali maquette

makijaż maˈcijaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz maquillage

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach; linotte mélodieuse

makrela maˈkrɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus; maquereau

makrosomia n
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego macrosomie

maksymalnie ˌmaksɨ̃ˈmalʲɲɛ adv
w sposób maksymalny maximalement

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu) maximal

makówka maˈkufka n
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami capsule de coquelicot

malajski maˈlajsʲci adj
dotyczący Malezji, pochodzący z Malezji, taki jak na Malezji malais

malajski maˈlajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów malais

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami; malacologie

malaria maˈlarʲja n
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej; malaria paludisme

malarstwo maˈlarstfɔ n
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana); peinture

malarz ˈmalaʃ n
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku peintre
(sztuka) artysta, który maluje obrazy peintre

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Malawi malawien

malec ˈmalɛʦ̑ n
mały chłopiec bambin

malediwski ˌmalɛˈdʲifsʲci adj
odnoszący się do państwa Malediwy maldivien

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Malezja malaisien

maleć ˈmalɛʨ̑ v
stawać się mniejszym s' amoindrir

malijski maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Mali malien

malina maˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych; framboisier framboise
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej framboisier framboise
(potocznie, potoczny) (kulinaria) owoc maliny właściwej (1.2) framboise framboisier

malowniczy adj
pełny walorów malarskich pittoresque

maltański malˈtãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Malta maltais
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta maltais

maltański malˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty maltais

malwa ˈmalva n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) rose trémière passe-rose passerose

mama ˈmãma n
(potocznie, potoczny) matka maman

mamka ˈmãmka n
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko nourrice

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi; mammographie

mamonizm n
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza mammonisme

mamut ˈmãmut n
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych; mammouth

manat ˈmãnat n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak wodny ciepłych wód przybrzeżnych; lamantin
(jednostka monetarna) waluta Turkmenistanu; manat

manatki mãˈnatʲci n
(potocznie, potoczny) drobiazgi, rzeczy osobiste, pakunki barda

mandat ˈmãndat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej; mandat
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu; mandat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie; amende

mandorla n
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego mandorle

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1), której ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką, przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności mandragore

manekin mãˈnɛcĩn n
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka; mannequin poupée

mangan ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25; manganèse

mangusta mãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki; mangouste

maniak ˈmãɲjak n
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany maniaque

manichejczyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu manichéen

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny; manichéen

manicure n
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk; manucure

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
(książkowy) nieuczciwe wykorzystywanie sytuacji dla osiągnięcia własnych celów, naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wpływania na czyjeś poglądy, nastroje manipulation

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku) manne du ciel

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do mierzenia ciśnienia; manomètre

manul n
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych; chat de Pallas manul

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu maoïste

maoizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin; maoïsme

mapa ˈmapa n
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba; carte plan

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni; carte topographique

marabut indyjski maˈrabut ĩnˈdɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos dubius, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; marabout argala

marathi n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra; marathi

marazm ˈmarasm̥ n
(książkowy) stagnacja, zastój w jakiejś dziedzinie marasme

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
(kulinaria) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych; massepain

marchew ˈmarxɛf n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.; carotte

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
(kulinaria) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych; margarine

margiel ˈmarʲɟɛl n
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych; marne

margines n
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu; marge

marinizm maˈrʲĩɲism̥ n
(literacko) styl poetycki związany z literaturą włoskiego baroku; marinisme

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków marionnette poupée

marketing n
działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów; marketing

markiza marʲˈciza n
arystokratka – żona markiza marquise

marksista marʲˈcɕista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu marxiste

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego; marxisme

marmolada ˌmarmɔˈlada n
(kulinaria) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem; marmelade

marmur ˈmarmur n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny; marbre

marmurołom ˌmarmuˈrɔwɔ̃m n
kopalnia, w której wydobywa się marmur marbrière

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości vanité

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Maroka marocain

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej maronite

marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka n
mieszkanka Marsylii Marseillaise

marszałek marˈʃawɛk n
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce; maréchal

marszczyć v
pokrywać zmarszczkami froncer
powodować fałdki froncer plisser rider
ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami froncer se plisser
ściągać się w zmarszczki se rider

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp. nature morte

martwicze zapalenie powięzi n
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn; fasciite nécrosante

martwiczy adj
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek nécrosant

martwy ˈmartfɨ adj
taki, który umarł mort

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru veste
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu marine

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa; marine force navale

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
człowiek należący do załogi okrętu lub statku; marin

marynata n
(kulinaria) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych; marinade

marynować v
(kulinaria) zaprawiać w zalewie octowej mariner

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) mars

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu rêve
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś rêve
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego rêve

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię; pluie verglaçante

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło rêver

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa masse critique

masa molowa n
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej; masse molaire

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków; nacre

masakra maˈsakra n
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny; massacre carnage tuerie boucherie

masaż ˈmasaʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała; massage

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
osoba zajmująca się masażem masseur

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
kobieta wykonująca masaż masseuse

maseczka maˈsɛʧ̑ka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery; masque

maska ˈmaska n
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik capot
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych; masque

maskonur maˈskɔ̃nur n
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku; macareux moine perroquet de mer clown de mer

maskotka maˈskɔtka n
coś, rzadziej ktoś, mające przynieść szczęście mascotte

masochizm maˈsɔçism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia masochisme
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom; masochisme

mason ˈmasɔ̃n n
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego franc-maçon

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów; franc-maçonnerie maçonnerie

masować v
wykonywać masaż masser

masowy maˈsɔvɨ adj
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów massif

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm masturbation

maswerk ˈmasfɛrk n
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny złożony z liści, łuków i kół, charakterystyczny dla gotyku; tracerie

masyw ˈmasɨf n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę massif

masywny adj
o mocnej budowie i dużym ciężarze massif gros

maszt maʃt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki; mât

maszyna maˈʃɨ̃na n
urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy machine

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
urządzenie do łączenia kawałków elastycznych materiałów za pomocą nici poprzez utworzenie szwu; machine à coudre

maszyna prosta maˈʃɨ̃na ˈprɔsta n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zmiany kierunku i wartości siły bez użycia dodatkowego źródła energii; machine simple

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg; mécanicien

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała rasoir

masło ˈmaswɔ n
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka; beurre
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych beurre

mat mat n
(wojskowość, wojskowy) podoficer marynarki, odpowiednik kaprala w wojskach lądowych; quartier-maître
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść; mat
przedmiot, powierzchnia bez połysku mat

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę maternel

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z matematyką mathématique

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych; mathématiques maths

materac maˈtɛraʦ̑ n
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych; matelas

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu matérialiste

materialistka ˌmatɛrʲjaˈlʲistka n
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka materializmu w filozofii matérialiste
kobieta kierująca się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych matérialiste

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
kierowanie się w życiu względami materialnymi matérialisme

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
dotyczący materii, związany z pojęciem materii matériel

matka ˈmatka n
rodzic płci żeńskiej; mère
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru mère
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo mère

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną marraine

matma ˈmatma n
(potocznie, potoczny) lekcja matematyki maths
(potocznie, potoczny) przedmiot matematyki maths

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
dotyczący matriarchatu matriarcal

matriarchat maˈtrʲjarxat n
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety; matriarcat

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
rosyjska drewniana zabawka przypominająca lalkę; matriochka poupée russe

matrykuła ˌmatrɨˈkuwa n
(dawniej, dawny) księga wpisowa określonego zbioru matricule

matura maˈtura n
egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej; baccalauréat

maturzysta ˌmatuˈʒɨsta n
osoba, która przygotowuje się do matury; uczeń najwyższej klasy szkoły średniej bachelier

maturzystka ˌmatuˈʒɨstka n
osoba płci żeńskiej, która przygotowuje się do matury; uczennica najwyższej klasy szkoły średniej bachelière

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Mauritius mauricien

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję; mausolée

mazidło maˈʑidwɔ n
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania liniment

mazurek maˈzurɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku; mazurka
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla; moineau friquet

mała czarna ˈmawa ˈʧ̑arna n
czarna sukienka (także spódnica) kończąca się powyżej kolan; petite robe noire
filiżanka kawy bez mleka un petit noir

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś peu

małowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała; oligoamnios

małpa ˈmawpa n
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @ arobase arrobe
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych; singe

małpi ˈmawpʲi adj
związany z małpą, dotyczący małpy simien

mały ˈmawɨ adj
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski petit

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
telewizja petit écran

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi auriculaire

małż mawʃ n
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak; moule

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem conjugal

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci; mariage
dwie osoby będące w związku (1.1) époux

małżeństwo wymuszone n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety; mariage forcé

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
mąż lub żona (czyiś) époux
mąż (czyjś) époux

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
(podniośle) cudza żona épouse

maślak pstry ˈmaɕlak ˈpstrɨ n
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza; suillus variegatus

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek; bolet des bouviers

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia; suillus granulatus

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych; bolet jaune

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza; bolet élégant

maślanka maɕˈlãnka n
(spożywczy) (kulinaria) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany; babeurre lait battu

maść maɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry; onguent

mażoretka n
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii; majorette

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty; nausée

mebel ˈmɛbɛl n
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń; meuble

mech mɛx n
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach mousse

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki mécanique

mechanika mɛˈxãɲika n
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów; mécanique

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność mécanisme
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań mécanisme

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki; mécatronique

mecz mɛʧ̑ n
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy match partie

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie; mosquée

medal ˈmɛdal n
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie; médaille

medalik mɛˈdalʲik n
noszony na szyi, płaski, mały krążek z metalu médaille

mediacja n
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia médiation

mediana mɛˈdʲjãna n
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb); médiane

meduza mɛˈduza n
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską; méduse

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia, médecine

medyna mɛˈdɨ̃na n
stara dzielnica w mieście arabskim; médina

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie; méditation
pogrążanie się w myślach méditation

megabit mɛˈɡabʲit n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji mégabit

megalit mɛˈɡalʲit n
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli; mégalithe

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości mégalomane

meitner ˈmajtnɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109; meitnerium meitnérium

mejoza mɛˈjɔza n
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej; méiose

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Meksyk mexicain

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia mélancolie

melancholijny adj
wyrażający melancholię lub skłonny do niej mélancolique

melanocyt n
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę mélanocyte

melasa mɛˈlasa n
(kulinaria) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, która powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego; mélasse

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania; mélatonine

melchizedek ˌmɛlçiˈzɛdɛk n
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji; lunule

melisa mɛˈlʲisa n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa; mélisse

mellah ˈmɛlːax n
(dawniej, dawny) dzielnica żydowska w mieście północnoafrykańskim mellah

melodia mɛˈlɔdʲja n
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość; mélodie

melodramatyczny adj
dotyczący melodramatu mélodramatique

melodyjny adj
o przyjemnym brzmieniu mélodieux mélodique

melon ˈmɛlɔ̃n n
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1) melon

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych; ménagerie

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101; mendélévium

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda; morpion pou de pubis

menora mɛ̃ˈnɔra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny; menorah

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych; menstruation

mentalista n
człowiek, który zajmuje się mentalizmem mentaliste

mentalistka n
kobieta, która zajmuje się mentalizmem mentaliste

mentalistyczny adj
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu mentaliste

mentalizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość mentalisme
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi; mentalisme

mentalność n
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości mentalité

menu n
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji menu

mer mɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przewodniczący rady miejskiej lub gminy we Francji, sprawujący jednocześnie władzę wykonawczą; maire

merytokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym; méritocratie

mesjanista n
zwolennik mesjanizmu messianiste

mesjanistyczny adj
związany z wiarą w nadejście Mesjasza messianique

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość messianisme

mesjański adj
związany z Mesjaszem lub mesjanizmem messianique

meskal n
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii mezcal
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej mezcal

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen; mescaline

mesmeryzm n
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta o założenie, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby mesmérisme

messidor n
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; messidor

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie; métabolisme

metafizycznie adv
w sposób metafizyczny métaphysiquement

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków métaphysique

metafizyka n
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu métaphysique

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia; métaphore

metaforyczny adj
dotyczący metafory métaphorique

metal ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych; métal

metalizowanie n
(technologia, technika, techniczny) pokrywanie przedmiotu powłoką z metalu métallisation

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu métallique

metamfetamina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym; méthamphétamine

metamorfoza n
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną métamorphose

metan ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy; méthane

metempsychoza n
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz métempsycose

meteor mɛˈtɛɔr n
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid); météore

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę météorologue

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody; météorologie

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii météorologique

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni; météorite

metformina n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy; metformine

metoda mɛˈtɔda n
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu méthode

metr mɛtr̥ n
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy; mètre

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra; mètre carré

metro ˈmɛtrɔ n
podziemna kolej miejska métro

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju métropole

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii métrosexuel

mewa ˈmɛva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o gęstym upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach basenów wodnych; mouette

mezalians n
małżeństwo z osobą niższego stanu; mésalliance

mezcal n
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy; mescal mezcal

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę; mésopause

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą; mésosphère

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych; Mésozoïque

mezuza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu; mezouzah

mgła mɡwa n
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność; brouillard brume

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego; nébuleuse

mi mʲi n
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego; mu

mianowicie ˌmʲjãnɔˈvʲiʨ̑ɛ conjunction
służy wprowadzeniu do uszczegółownienia wcześniejszej wypowiedzi à savoir
służy wprowadzeniu wyliczenia à savoir

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
(gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?; nominatif
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową; dénominateur

miargyryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, AgSbS2; miargyrite

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych; myasthénie

miasto ˈmʲjastɔ n
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1) centre-ville coeur de la ville
znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie; ville cité

miau mʲjaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota miaou

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych; athérosclérose

miażdżycowy adj
właściwy miażdżycy athéroscléreux

miażdżyć v
rozbijać na miazgę écraser

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek; micelle

miecz mʲjɛʧ̑ n
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem; épée

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
wyrok losu, kara nieubłaganie wisząca nad człowiekiem; épée de Damoclès

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29; cuivre

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś place
obszar lub punkt w przestrzeni lieu endroit place

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ ˌartɨkuˈlaʦ̑ʲji n
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski point d'articulation

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?; locatif

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców; légende urbaine

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
związany z miastem municipal urbain

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność; avoir

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
określać właściwości (ilość, objętość) czegoś; robić pomiar mesurer

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; mois

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje lune de miel

miesiączkować v
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę avoir ses règles avoir ses menstrues

miesiączkowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji menstruel

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
czasopismo wydawane co miesiąc mensuel

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
związany z okresem jednego miesiąca mensuel

mieszane uczucia mʲjɛˈʃãnɛ uˈʧ̑uʨ̑a n
niepewne, ambiwalentne przekonanie o czymś; nie do końca pozytywne, lecz też nie całkowicie negatywne zdanie na jakiś temat sentiments mélangés

mieszaniec mʲjɛˈʃãɲɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) osobnik powstały w wyniku skrzyżowania dwóch organizmów rodzicielskich należących do innych ras, odmian métis hybride

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
połączenie dwóch lub więcej substancji, które po zmieszaniu zachowują swoje właściwości mélange amalgame
połączenie różnorodnych właściwości, cech. pojęć mélange amalgame

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją) mélanger

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast; bourgeoisie
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw bourgeoisie

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos; follicule pileux

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi; appartement logement logis

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
osoba, która gdzieś mieszka (żyje) habitant

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem habiter demeurer

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś avoir
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika avoir
dysponować środkami na wykonanie czegoś avoir

mieć bielmo na oczach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjɛlmɔ na‿ˈɔʧ̑ax v
być zaślepionym, nie dostrzegać lub nie rozumieć rzeczy, sytuacji, które są oczywiste dla innych avoir une taie sur les yeux

mieć bzika na punkcie czegoś ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲʑika na‿ˈpũŋʲcʨ̑ɛ ˈʧ̑ɛɡɔɕ v
bardzo się czymś interesować, mieć manię na punkcie czegoś être fou de

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo avoir la tête sur les épaules

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć avoir lieu

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że espérer

mieć nierówno pod sufitem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ɲɛˈruvnɔ ˌpɔt‿suˈfʲitɛ̃m v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być osobą nierozsądną, działającą wariacko lub niemądrze avoir une araignée au plafond onduler de la toiture

mieć nosa ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnɔsa v
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie avoir du flair

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇ʨ̑‿ɕɛ ˌna‿baʧ̑ˈnɔɕʨ̑i v
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś être sur ses gardes

mieć twardą skórę ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈtfardɔ̃w̃ ˈskurɛ v
być niezbyt wrażliwym, niedelikatnym avoir la peau dure

mieć zadatki ˈmʲjɛ̇ʥ̑ zaˈdatʲci v
mieć umiejętności, zdolności by coś robić, wykonywać jakiś zawód avoir de l'étoffe

mieć znajomości ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˌznajɔ̃ˈmɔɕʨ̑i v
znać wpływowe osoby avoir des relations

mifepriston ˌmʲifɛˈprʲistɔ̃n n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży; mifépristone

migdałowiec n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku amandier

migdałowiec trójklapowy n
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus; amandier de Chine

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
(przenośnie, przenośnia) przypominający migdał, kształtem, kolorem lub zapachem amande

migiem ˈmʲiɟɛ̃m adv
szybko, natychmiast en cinq sec en un clin d'œil

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca; fibrillation atriale fibrillation auriculaire

migotać v
świecić w sposób przerywany lub krótko clignoter vaciller

migrant ˈmʲiɡrãnt n
osoba migrująca migrant

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami; migraine

mikotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego; mycotoxine

mikrob ˈmʲikrɔp n
bardzo drobny, jednokomórkowy organizm microbe

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem; microbiologie

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki; microcéphalie

mikroelement n
pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych micro-élément

mikroflora n
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku microflore

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia; microphone

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem microorganisme micro-organisme

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem; microscope

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
bardzo mały, w skali mikro microscopique

mila ˈmʲila n
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych; mile mille

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
nieodzywanie się, niemówienie silence

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
nie mówić, nie wydawać głosu se taire taire

milczący adj
nieodzywający się wcale lub wypowiadający się rzadko silencieux
przebiegający bez użycia słów tacite

mile ˈmʲilɛ adv
od przym. → miły gentiment

milenium n
okres tysiąca lat millénaire millénium

mili- ˈmʲilʲi
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych; milli-

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy milliardaire

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
tysięczna część metra; millimètre

milimetrowy adj
taki, który ma wielkość jednego milimetra millimétrique

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony millionnaire

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
zwiększenie liczby wojska przez państwo militarisation

militaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne militarisme

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta millivolt

milleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu, NiS; millérite

mina ˈmʲĩna n
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara; mine
wyraz twarzy mine air

minaret mʲĩˈnarɛt n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę; minaret

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach; minéralogie

minerał mʲĩˈnɛraw n
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną; minéral

minerał towarzyszący mʲĩˈnɛraw ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
(mineralogia, mineralogiczny) składnik skał występujący rzadko i w ilościach śladowych minerai accessoire

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
zwolennik minimalizmu minimaliste

minimalistyczny ˌmʲĩɲĩmalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ograniczający się do minimum minimaliste
związany z minimalizmem minimaliste

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzaʦ̑ʲja n
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów minimalisation

minimalizm n
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera) minimalisme

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część; minijupe

minister mʲĩˈɲistɛr n
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem; ministre

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
urząd, którego szefem jest minister ministère

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy; servant de messe enfant de chœur

minjan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych; miniane

minoryci ˌmʲĩnɔˈrɨʨ̑i n
potoczna nazwa Zakonu Braci Mniejszych frères mineurs

minoryta ˌmʲĩnɔˈrɨta n
(kościelny) (potocznie, potoczny) franciszkanin, członek Zakonu Braci Mniejszych frère mineur

mintaj ˈmʲĩntaj n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego; colin de l'Alaska lieu de l'Alaska morue du Pacifique occidental

minuta mʲĩˈnuta n
jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu); minute

miodowy mʲjɔˈdɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu mielleux

miotacz ˈmʲjɔtaʧ̑ n
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę lanceur
(sport, sportowy) lekkoatleta uprawiający pchnięcie kulą, rzut dyskiem lub rzut oszczepem lanceur

miotła ˈmʲjɔtwa n
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy; balai

miraż ˈmʲiraʃ n
(fizyka, fizyczny) (zobacz) fatamorgana; mirage

misja ˈmʲisʲja n
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania mission
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców mission

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej missionnaire

miska ˈmʲiska n
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; bol

miso ˈmʲisɔ n
(kulinaria) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi; miso

mistrz mʲisṭʃ n
najwyższy stopień kształcenia zawodowego; maître
przełożony w niektórych zakonach rycerskich maître
osoba najlepsza w czymś champion as

mistrzostwa n
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie championnat

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza championnat
najwyższa biegłość w czymś maestria maîtrise

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
właściwy mistrzowi de maître

mistrzyni mʲiˈsṭʃɨ̃ɲi n
zwyciężczyni zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw; championne

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem; mysticisme

mistyczka mʲiˈstɨʧ̑ka n
kobieta doznająca stanów mistycznych mystique
zwolenniczka mistycyzmu mystique

mistycznie mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób mistyczny mystiquement

mistyczny adj
związany z mistyką, mistycyzmem mystique

mistyk n
osoba doświadczająca stanów mistycznych mystique
wyznawca mistycyzmu mystique

mistyka ˈmʲistɨka n
duchowość opierająca się na mistycyzmie mystique

miswak n
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.); siwak

mit mʲit n
baśń, stara opowieść fantastyczna; mythe
fałszywy pogląd o czymś mythe

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań; mythologie
nauka zajmująca się mitami mythologie

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z mitologią, dotyczący mitologii mythologique

mitologizacja n
(literacko) wprowadzanie elementów mitologicznych mythisation

mitoman n
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mythomane mythomaniaque

mitomanka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mythomane mythomaniaque

mitraizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry mithraïsme

mitralieza n
(wojskowość, wojskowy) dawne małe działo szybkostrzelne, wielolufowe mitrailleuse

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z mitem, mitologią mythique

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi; misanthropie

mizoandria n
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt kobiety do mężczyzn misandrie

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na dźwięki objawiająca się złością i lękiem; misophonie

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet; misogynie

miód mʲjut n
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły; miel
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników; hydromel

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne; mollusque
(pogardliwie) człowiek miękki, uległy, bez charakteru baltringue faiblard larve

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego parmi
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami entre

między innymi adv
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa entre autres

międzyludzki ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨˈluʦ̑ʲci adj
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi interpersonnel

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów international

międzyrasowy adj
odbywający się pomiędzy różnymi rasami interracial

międzyżebrowy adj
znajdujący się między żebrami intercostal

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem doux mou

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest miękkie w dotyku douceur mollesse

mięsak n
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej; sarcome

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu; muscle

mięsień gruszkowaty n
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej; muscle piriforme

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała; muscle couturier muscle sartorius

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia; viande

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ idiom
(przenośnie, przenośnia) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie chair à canon

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem carnivore

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem carnivore

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu; menthe

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone; lotte lote

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
dotyczący mięśni musculaire

miło ˈmʲiwɔ adv
od: miły agréablement plaisamment

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
okazywane współczucie, dobroć lub litość miséricorde

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym miséricordieux clément

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
uczucie, którym się darzy kochaną osobę; amour
osoba, którą się kocha amour

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy coup de foudre

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna amour platonique

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu) amour-propre
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu) amour-propre

miły ˈmʲiwɨ adj
wywołujący przyjemne uczucie agréable

miś mʲiɕ n
zabawka wyobrażająca misia (1.1); nounours ours en peluche

mleczarnia n
miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko laiterie

mleko ˈmlɛkɔ n
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana jako dodatek do pokarmu lait

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi; lait de soja

mleć mlɛʨ̑ v
powoli coś żuć broyer mâcher
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów moudre

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
szacunkowe podanie miary, wielkości plus ou moins à peu près

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
mniejsza część jakiejś całości minorité

mnisi adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monacal

mniszy adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monacal

mnogość ˈmnɔɡɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) zbiór ensemble
duża ilość czegoś multitude pluralité

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem multiplication

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej mobilisation

mocz mɔʧ̑ n
płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt; urine

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z moczem, dotyczący moczu urinaire urique

moda ˈmɔda n
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa mode

modelarz mɔˈdɛlaʃ n
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej modéliste

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy; mante mante religieuse

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum; prière

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś prier

modny ˈmɔdnɨ adj
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas en vogue à la mode fashionable

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę mélèze

moduł n
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości module

modyfikowalny adj
dający się modyfikować modifiable

mogiła mɔˈɟiwa n
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary tombe

mohel n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak; mohel circonciseur

moher ˈmɔxɛr n
wełna z kóz angorskich; mohair

mokry ˈmɔkrɨ adj
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą mouillé humide

mol mɔl n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI; mole

molekularny adj
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czego moléculaire

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi; molécule

molestowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: molestować harcèlement

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42; molybdène

molibdenit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu; molybdénite

molibdenowy adj
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu molybdique

molo ˈmɔlɔ n
pomost spacerowy wychodzący w morze; jetée

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
krótki odcinek czasu moment

monakijski ˌmɔ̃naˈcijsʲci adj
odnoszący się do państwa Monako monégasque

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim; monarque

monarchia mɔ̃ˈnarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą; monarchie

monarchista ˌmɔ̃narˈçista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu monarchiste

monastycyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie; monachisme

monastyczny adj
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru monastique

monastyr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie; monastère

moneta mɔ̃ˈnɛta n
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy; pièce monnaie

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów Mongol mongol

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
język urzędowy Mongolii; mongol

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera écran moniteur

mono-
nadawający słowom znaczenie: jeden, pojedynczy mono-

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
rower z jednym kołem monocycle

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu; monophysisme

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy monophtongue

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
życie w związku z tylko jednym partnerem; monogamie

monogamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii monogame monogamique

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
mężczyzna żyjący w monogamii monogame

monogastryczny adj
(anatomia, anatomiczny) (o zwierzęciu) posiadający jednokomorowy żołądek monogastrique

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu; monographie

monoi n
olej z kwiatów lub pąków gardenii tahitańskiej macerowanych w oleju kokosowym; monoï

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl monomanie

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo; monopole

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom monothéiste

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga; monothéisme

monoteletyzm n
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą; monothélisme

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia monotonie uniformité

monstrancja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej ostensoir

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość; montage

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
budować coś z części monter

mops mɔps n
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów; pies należący do tej rasy; carlin

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe; morale

moralny mɔˈralnɨ adj
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością moral

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności moratorium

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo meurtrier assassin

morderczyni ˌmɔrdɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(książkowy) forma żeńska od morderca meurtrière

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
celowe odebranie komuś życia meurtre assassinat

morela mɔˈrɛla n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych; abricotier abricot
(kulinaria) owoce tego drzewa abricot abricotier

morela japońska mɔˈrɛla jaˈpɔ̃j̃ska n
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny różowatych pochodzący ze środkowych i północno-wschodnich Chin; abricotier du Japon

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli abricotin abricoté

morena mɔˈrɛ̃na n
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec; moraine

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu; morphème

morfina mɔrˈfʲĩna n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku; morphine

morfinista n
osoba uzależniona od morfiny morphinomane

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych; morphologie

morganit mɔrˈɡãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu; morganite

moroszka mɔˈrɔʃka n
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach; plaquebière

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami mortadelle

morze ˈmɔ.ʒɛ n
(geografia, geograficzny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem; mer
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś mer

morze Marmara pn
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym; mer de Marmara

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) Phocaena phocaena, ssak morski półkuli północnej, waleń spokrewniony z delfinem; marsouin

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń); moustiquaire

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Moskwy Moscovite

most mɔst n
(anatomia, anatomiczny) część mózgu zawarta między rdzeniem przedłużonym a śródmózgowiem; pont de Varole
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą; pont

mostek ˈmɔstɛk n
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej; sternum

moszna ˈmɔʃna n
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem; scrotum

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
(przymiotnik) od moszna scrotal

motek ˈmɔtɛk n
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek écheveau

motel ˈmɔtɛl n
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych; motel

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały; cyclomoteur mob mobylette

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi motorisation

motyl ˈmɔtɨl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera; papillon

mowa ˈmɔva n
przemówienie, wypowiedź; discours parole
zdolność mówienia; parole

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć la parole est d'argent et le silence est d'or

mowa nienawiści n
(socjologia, socjologiczny) język używany w celu znieważenia, pomówienia lub rozbudzenia nienawiści wobec osoby lub grupy społecznej; discours de haine

moweina n
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie mauvéine

mozaika mɔˈzajka n
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie; mosaïque

mozaizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm mosaïsme

może ˈmɔʒɛ particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia peut-être
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby peut-être

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować) possibilité

możny ˈmɔʒnɨ adj
o dużej mocy i wpływie puissant

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych; fourmilière
(przenośnie, przenośnia) zgromadzenie ludzi, zbiorowisko fourmilière

mruczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mruczeć murmure

mrówka ˈmrufka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae fourmi

mrówka faraona ˈmrufka ˌfaraˈɔ̃na n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Monomorium pharaonis, gatunek bardzo małych mrówek; fourmi pharaon

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
taki jak u mrówki lub mrówek formique

mrównik ˈmruvʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka; oryctérope

mróz mrus n
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza; gel givre

msza m̥ʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu; messe

mszał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej; missel

mucha ˈmu.xa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad; mouche

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
(biologia, biologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących; amanite

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych; amanite rougissante

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza; amanite vireuse

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami; amanite panthère

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę; muezzin

mufka n
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety; manchon

mugol ˈmuɡɔl n
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności; moldu

multi-
(zobacz) wielo- multi-

multiinstrumentalista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach multi-instrumentiste

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
zwiększanie przez powielanie czegoś multiplication

mumia ˈmũmʲja n
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem; momie

mundur ˈmũndur n
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej; uniforme

mur mur n
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku mur

mur oporowy n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu; mur de soutènement

mural ˈmural n
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym; mural

murarstwo muˈrarstfɔ n
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian; maçonnerie

murarz ˈmuraʃ n
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów maçon

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś devoir
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami devoir

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
(wojskowość, wojskowy) czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 17 do 25 milimetrów, mousquet

muszkieter n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet; mousquetaire

muszla ˈmuʃla n
skorupa małża lub ślimaka coquille

muszla klozetowa n
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji; cuvette de toilette

musztarda muˈʃtarda n
(kulinaria) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu; moutarde

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych; mutation

mutagenność n
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych mutagénicité

mutazylizm ˌmutaˈzɨlʲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem; motazilisme mutazilisme

muza ˈmuza n
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami; muse

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym; musée
budynek instytucji (1.1) musée

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu; musulman

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam musulmane

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów musulman

muzycznie adv
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności musicalement

muzyk ˈmuzɨk n
osoba, która zajmuje się muzyką; musicien musicienne

muzyka ˈmuzɨka n
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków musique
całokształt takich kompozycji musique
sztuka układania takich kompozycji musique

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę musical musicien

muzykologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku; musicologie

muł muw n
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia; mule mulet

muślin ˈmuɕlʲĩn n
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna; mousseline

my mɨ personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca nous

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
pojemnik na mydło porte-savon

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej; saponaire officinale

mydło ˈmɨdwɔ n
substancja używana do mycia i prania savon

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Myken mycénien

mykeński mɨˈkɛ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język helleński, najstarsze zaświadczone stadium języka greckiego mycénien

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów; mycologie

mykoplazma ˌmɨkɔˈplazma n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym mycoplasme

mylny ˈmɨlnɨ adj
wynikający z pomyłki, błędu erroné inexact

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny; roitelet

mysz mɨʃ n
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych; souris
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora souris

mysz komputerowa n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego; souris

myć mɨʨ̑ v
czyścić coś za pomocą wody laver

myśl mɨɕl̥ n
(potocznie, potoczny) pomysł idée
efekt pracy umysłu pensée
zbiór powiązanych idei pensée

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem; pensée magique

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu penser
chcieć coś zrobić, mieć zamiar penser

myśliciel n
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość penseur

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga; chasseur

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
osoba polująca na dzikie zwierzęta chasseur

móc muʦ̑ modal
być w stanie coś wykonać pouvoir
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś pouvoir
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się pouvoir

mój muj pronoun
1 (osoba) lp mon mien

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu rat de bibliothèque

mówi się ˈmuvʲi‿ɕɛ v
znaczący tyle co: w danym środowisku funkcjonuje pewien zwrot, zdanie, powiedzenie lub określenie nadane komuś lub czemuś on parler

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie vouloir dire dire
posługiwać się jakimś językiem parler dire
rozmawiać parler dire
używać mowy do wyrażania myśli parler dire

mówić na ty ˈmuvʲiʨ̑ na‿ˈtɨ v
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”) tutoyer

mówić trzy po trzy ˈmuvʲiʨ̑ ṭʃɨ‿ˈpɔ‿ṭʃɨ v
mówić bez sensu, pleść bzdury dérailler parler à tort et à travers

mózg musk n
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie; cerveau cervelle

mącznica mɔ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) bousserole busserole
(etnografia, etnograficzny) skrzynia do przechowywania mąki farinière

mączny adj
zrobiony z mąki, zawierający mąkę farineux

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi à bon entendeur salut

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem sagesse

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie sage
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony sage

mąka ˈmɔ̃ŋka n
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż; farine

mątew ˈmɔ̃ntɛf n
(przestarzałe, przestarzały) drewienko do mieszania płynów i substancji sypkich moussoir

mąż mɔ̃w̃ʃ n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik homme
mężczyzna będący w małżeństwie mari époux

męczennik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze; martyr

męczeństwo n
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych) martyre

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dokuczać tracesser
nużyć fatiguer lasser
zadawać męki, dręczyć torturer tourmenter martyriser

męka ˈmɛ̃ŋka n
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne) torture

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
(eufemistycznie) genitalia, męskie narządy płciowe virilité
potencja seksualna mężczyzny virilité
zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny virilité masculinité

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo courage

mężatka mɛ̃w̃ˈʒatka n
kobieta, która jest żoną marier

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
dorosły człowiek płci męskiej; homme

młodociany adj
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości mineur

młodociany n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia mineur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat mineur

młodoturek n
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa; jeune-turc

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
cecha tego, co młode; cecha tego, kto jest młody jeunesse
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością jeunesse adolescence

młody ˈmwɔdɨ adj
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością jeune

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(książkowy) młody mężczyzna jeune homme

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
właściwy młodym ludziom juvénile

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
młodzi ludzie jeunesse

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym marteau malleus

młotek ˈmwɔtɛk n
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ marteau

młyn mwɨ̃n n
budynek, w którym zboże miele się na mąkę moulin

młynarka mwɨ̃ˈnarka n
(potocznie, potoczny) kobieta, która miele mąkę w młynie meunière

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
człowiek, który miele mąkę w młynie meunier

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się vengeur

mżawka ˈmʒafka n
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm; bruine crachin

mżysty adj
(meteorologia, meteorologiczny) obfity w mżawkę bruineux

na bezrybiu i rak ryba ˌna‿bɛzˈrɨbʲju i‿ˈrak ˈrɨba proverb
trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne faute de grives on mange des merles

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora aux frais de la maison

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
z całą pewnością, bez wątpliwości sûrement

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy au premier abord à première vue

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
… poprzedzająca wyliczenie przykładów par exemple

na rzecz
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności en faveur de pour

na szczęście na‿ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adv
szczęśliwie, fartownie par bonheur

na temat
o czymś à au sujet sur à propos

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk idiom
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym au cas où

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą à emporter

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
zwrot używany przed toastem santé tchin tchin
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął à ton votre souhait à tes souhaits

na święty nigdy na‿ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈɲiɡdɨ adv
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji la semaine de quatre jeudis

nabywać v
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę acheter acquérir
dochodzić do czego acquérir

nabłonek n
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu épithélium

naciągaczka n
kobieta, która naciąga, wykorzystuje (zazwyczaj finansowo); wyzyskiwaczka tapeuse

naciągać v
napinać przez ciągnięcie bander tendre
osiągać co czyimś kosztem carotter
powodować nadwerężenie mięśni tendre
o płynie nabierać właściwości infuser

nacięcie krocza n
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu; épisiotomie

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) zwolennik nacjonalizmu nationaliste

nacjonalistka ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
zwolenniczka nacjonalizmu nationaliste

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów nationaliste

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro; nationalisme

naczelnik n
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji chef

naczelny n
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem; primate

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych hémangiome

naczynie krwionośne n
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia vaisseau sanguin

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego vasculaire

nadajnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika émetteur

nadal ˈnadal adv
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze encore

nadawca naˈdafʦ̑a n
ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę expéditeur
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość émetteur

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha; épigastre

nadchodzić natˈxɔʥ̑iʨ̑ v
idąc, przybywać do określonego miejsca survenir
o zjawiskach atmosferycznych: zbliżać się, nadciągać survenir

nadciśnienie n
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne hypertension

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu) supersonique

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy ramieniem a dłonią; poignet

nadir ˈnadʲir n
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu; nadir

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe surconsommation

nadludzki nadˈluʦ̑ʲci adj
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość surhumain

nadmiar ˈnadmʲjar n
zbyt duża ilość lub liczba czegoś excès profusion surabondance surplus

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę excessif

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
który wykracza ponad to, co jest naturalne surnaturel

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek; glande surrénale surrénale

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze; supraconductivité

nadsiarczan n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego persulfate

nadużycie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem abus

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
używać w nadmiarze, przesadzać abuser

nadwaga nadˈvaɡa n
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne; surpoids

nadwyżka n
ilość lub liczba czego ponad to, co planowane albo konieczne surplus

nadwzroczność n
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko; hypermétropie

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy espoir espérance
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia espoir espérance

nadzorca n
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś surveillant

nadzorować ˌnadzɔˈrɔvaʨ̑ v
sprawować kontrolę nad czymś surveiller chaperonner veiller

nafta ˈnafta n
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce; kérosène

naga prawda ˈnaɡa ˈpravda n
(przenośnie, przenośnia) prawda, fakt zawierający najistotniejszą treść; fakt pozbawiony ozdobników, uzupełnień, zbędnych dodatków vérité nue

naganny adj
taki, który zasługuje na naganę blâmable

nagi ˈnaɟi adj
niemający na sobie ubrania, rozebrany nu dénudé

nagietek naˈɟɛtɛk n
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków; souci
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) souci

nagle ˈnaɡlɛ adv
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób soudain tout à coup

nagranie naˈɡrãɲɛ n
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku enregistrement

nagroda naˈɡrɔda n
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę prix récompense

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD; graveur

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku enregistrer

nagły ˈnaɡwɨ adj
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka soudain subit

nagłówek naˈɡwuvɛk n
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem en-tête

nahda ˈnaγda n
(historia, historyczny, historycznie) odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak) Nahda nahda

naiwniaczka n
(potocznie, potoczny) kobieta naiwna naïve

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie naïvement

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność naïveté simplicité ingénuité jobarderie

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności naïf

najem n
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania bail location

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny mercenaire journalier

najeżdżać naˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
dokonywać inwazji envahir

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności d'abord

nakłaniać v
wywierać na kogoś wpływ, by coś wykonał inciter

nalegać v
mocno lub uparcie domagać się insister

nalewka naˈlɛfka n
(kulinaria) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem liqueur piquette

naleśnik naˈlɛɕɲik n
(kulinaria) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek; crêpe pancake

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się falloir
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru faire partie
być w posiadaniu czyimś appartenir

należy naˈlɛʒɨ v
powinno się; warto, trzeba, wypada convenir de falloir

nalot ˈnalɔt n
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel; raid aérien

namaszczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: namaścić onction

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać inciter

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Namibia namibien

namiot ˈnãmʲjɔt n
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób; tente

namiętnie nãˈmʲjɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób namiętny; w sposób wywołujący pożądanie lub świadczący o pożądaniu passionnément

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
o uczuciach, gestach, zachowaniach: pełen gwałtowności, namiętności, intensywności passionnel
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś zélé

namysł n
rozważenie czegoś w myślach réflexion

nandu ˈnãndu n
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia; nandou

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa jednej miliardowej metra nanomètre

naos n
(architektura, architektoniczny) wewnętrzna część świątyni greckiej naos

napadać v
dokonywać napadu, niespodziewanie uderzać na coś lub na kogoś attaquer assaillir

napadowa nocna hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem; hémoglobinurie paroxystique nocturne

napalm ˈnapalm n
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa; napalm

napar ˈnapar n
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą; infusion

napastnik naˈpastʲɲik n
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki; avant
strona atakująca, osoba dokonująca napaści attaqueur

napełniać naˈpɛwʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się pełne remplir emplir
zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu remplir emplir
mieć coraz mniej wolnego miejsca wskutek zajęcia go przez coś emplir

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
wyrazić coś słowami na piśmie écrire

napisy n
tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym; sous-titres

napiwek naˈpʲivɛk n
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę; pourboire pourliche

napletek naˈplɛtɛk n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia; prépuce

napoleon n
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska; napoléon

napoleoński adj
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona napoléonien

napotny naˈpɔtnɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie sudorifique

naprawa naˈprava n
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów réparation dépannage raccommodage rafistolage

naprawdę naˈpravdɛ particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością vraiment

naprawianie ˌnapraˈvʲjä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: naprawiać réparation

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności réparer arranger raccomoder

naproksen naˈprɔksɛ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego; naproxène

napuszony adj
pełen pychy gonflé
rażący przesadą, sztucznością affecté

napój ˈnapuj n
(kulinaria) płyn przeznaczony do picia; boisson

narciarka narʲˈʨ̑arka n
forma żeńska od: narciarz skieuse

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach; ski

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo skieur

narcystycznie adv
w sposób narcystyczny narcissiquement

narcyzm n
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby narcissisme

nard nart n
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych nard
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym nard

narkolepsja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu; narcolepsie

narkoman narˈkɔ̃mãn n
osoba uzależniona od narkotyków toxicomane accro

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków toxicomanie

narkoza narˈkɔza n
(medycyna, medyczny) środek stosowany do wywołania (1.1) anesthésique
stan uśpienia spowodowany zastosowaniem (1.1) narcose

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu; nationalité

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem national

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka naissance

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
ujmować pewną część z całości toucher
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu violer transgresser

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona fiancée

narzeczony n
mężczyzna w okresie narzeczeństwa fiancé

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?; instrumental cas instrumental

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania instrument outil
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy instrument
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania; outil instrument

naród ˈnarut n
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia, lub pochodzenie etniczne; nation peuple

nasienny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nasienia męskiego spermatique

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
(botanika, botaniczny) zarodek powstały z zapłodnionego zalążka roślin nasiennych graine

naskórek naˈskurɛk n
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry; épiderme

naskórkowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący naskórka épidermique

nastawny adj
możliwy do nastawienia orientable

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat adolescent

nastrój ˈnastruj n
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny; humeur
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca ambiance

nasturcja naˈsturʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) Tropaeolum, rodzaj roślin z rodziny nasturcjowatych; capucine

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp. successeur descendant

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
później, w chwili następnej ensuite puis après

następujący adj
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony suivant

nasycony adj
(chemia, chemiczny) zawierający największą ilość czystej substancji saturé
pełen czego; będący w stanie sytości rassasié

nasz naʃ pronoun
1 osoba lm: należący do nas lub mający związek z nami notre nôtre à nous

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
element kobiecej biżuterii w postaci ozdoby na szyję; collier

natręt ˈnatrɛ̃nt n
człowiek natrętny, nahalny, narzucający się, niemile widziany gêneur importun

natura naˈtura n
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka; nature

naturalista n
(literacko) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego naturaliste

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił; naturalisation

naturalizm ˌnatuˈralʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury; naturalisme
(książkowy) uwypuklenie czegoś brutalnego naturalisme
(literacko) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ; naturalisme
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka; naturalisme
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi; naturalisme

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
w sposób naturalny, zgodnie z naturą naturellement

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co naturalne naturalité

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
charakterystyczny dla natury naturel
najbardziej powszechny, zwykły naturel
wykonany z surowców występujących w naturze naturel

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
w tej chwili; od razu; momentalnie aussitôt immédiatement

nauczka n
przestroga na przyszłość powstała w wyniku przykrego doświadczenia leçon

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba zajmująca się nauczaniem; enseignant professeur maître instituteur

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
kobieta, która zajmuje się nauczaniem maîtresse

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
proces uczenia (siebie lub kogoś) étude enseignement instruction
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza; science

nauki polityczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɛ n
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie; science politique

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
człowiek zajmujący się nauką; scientifique

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
związany z nauką scientifique

nawa ˈnava n
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium, przeznaczonym dla duchownych nef

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem tempête

nawet ˈnavɛt particle
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją même voire

nawias ˈnavʲjas n
każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1) parenthèse
parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.; parenthèse

nawierzchnia naˈvʲjɛʃçɲa n
górna część drogi, placu, chodnika; revêtement

nawilżać naˈvʲilʒaʨ̑ v
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna humecter humidifier hydrater

nawyk ˈnavɨk n
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność; habitude accoutumance

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego l'un l'autre mutuellement réciproquement
przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu de même pareillement

nazajutrz naˈzajuṭʃ adv
(książkowy) na drugi dzień, kolejnego dnia le lendemain

nazarejczyk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus Nazaréen Nazôréen

nazaretański adj
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem nazaréen

nazista naˈʑista n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu nazi naziste

nazizm ˈnaʑism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza; nazisme

nazwa ˈnazva n
wyraz lub termin określający coś nom appellation dénomination

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nazwa rodziny, do której dana osoba należy; nom nom de famille

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
określać nazwą, mianem nommer appeler

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mówić szczerze, bez ogródek appeler un chat un chat appeler les choses par leur nom

nałóg ˈnawuk n
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem; vice
zakorzeniony nawyk lub upodobanie zazwyczaj oceniane negatywnie vice

naśladowca n
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś imitateur

naśladownictwo n
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś imitation mimétisme suivisme

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
mieszkanka Neapolu Napolitaine

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Neapolu Napolitain

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
zaprzeczenie, przeciwieństwo négation

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy négatif

negować nɛˈɡɔvaʨ̑ v
zaprzeczać nier

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu nécrologie
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie; nécrologie

nekromancja n
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości; nécromancie

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
(botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica / Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką; nectarine

neo- ˈnɛɔ prefix
nowy, niedawny néo-

neodarwinistyczny adj
związany z neodarwinizmem néo-darwinien

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60; néodyme

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu néofasciste

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu; néofascisme

neogotycki adj
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku néogothique

neoliberalizm n
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę; néolibéralisme

neolit nɛˈɔlʲit n
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia Néolithique

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku; néologisme

neon ˈnɛɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10; néon

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi; néonatalogie

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników néoplatonicien néo-platonicien

neopogański ˌnɛɔpɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z neopoganizmem, dotyczący neopoganizmu néopaïen

neopozytywistyczny adj
związany z neopozytywizmem néo-positiviste

neosemantyzm ˌnɛɔsɛ̃ˈmãntɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który już istnieje w danym języku, jednak przypisano mu nowe znaczenie néosémantisme

nepalski nɛˈpalsʲci adj
odnoszący się do państwa Nepal népalais népâlais

nepalski nɛˈpalsʲci n
język urzędowy Nepalu; népalais népâlais

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi i znajomymi népotisme

neptek n
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna inepte

neptun ˈnɛptũn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93; neptunium

nerka ˈnɛrka n
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt; rein
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus nerka, gatunek łososia; saumon nerka saumon rouge

nerw nɛrf n
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych; nerf

nerwiakowłókniak n
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego; neurofibrome

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój nerveusement

neseser nɛˈsɛsɛr n
niewielka walizka lub torba na podręczne przybory, rzeczy osobiste, używana w podróży trousse

nestorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu nestorien

nestorianizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej; nestorianisme

nestorianka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu nestorienne

neurastenia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; neurasthénie

neurastenik n
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię neurasthénique

neurobiologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy; neurobiologie neuroscience

neurofizjologia n
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego neurophysiologie

neurohormon n
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową; neurohormone

neurohormonalny adj
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów neurohormonal

neuroleptyk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic neuroleptique

neurologiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii neurologique

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn neuropathie

neurotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy; neurotoxine

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów; facteur neurotrophique issu du cerveau

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę névrotique

neutralność n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami neutralité

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny neutre

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru; neutrino

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego; neutron

newralgia nɛvˈralʲɟja n
(medycyna, medyczny) nerwoból névralgie

ni ɲi n
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”; nu

ni chuja ˈɲi ˈxuja adv
(wulgarnie, wulgaryzm) nie ma mowy; absolutnie nie; wykluczone; w żadnym razie pas question

ni w pięć, ni w dziewięć ˈɲi ˈf‿pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈɲi ˈvʲ‿ʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ idiom
o czymś całkowicie nie pasującym do danej sytuacji; o czymś chybionym, nietrafnym sans rime ni raison

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) witamina PP niacine

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków; pseudopode

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu rien

nicejczyk n
mieszkaniec Nicei Niçois

nicejka n
mieszkanka Nicei Niçoise

nicość n
pustka, brak, nieistnienie czegoś néant inexistence

niczyj ˈɲiʧ̑ɨj pronoun
nie należący do nikogo/żadnej osoby, nie pochodzący od nikogo de personne

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów néerlandais

nie ɲɛ particle
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś non ne pas

nie chwal dnia przed zachodem słońca ɲɛ‿ˈxfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć il ne faut pas vendre la peau de l'ours avant de l'avoir tué

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
nie ma skutku bez przyczyny il n’y a pas de fumée sans feu

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady il n'y a pas de roses sans épines

nie ma za co
odpowiedź na „dziękuję” avec plaisir de rien je vous en prie pas de quoi

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników Paris ne s'est pas fait en un jour

nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdalɛj ˈɲiʃ ˈʧ̑ubɛɡ vwasˈnɛɡɔ ˈnɔsa v
mieć ograniczone horyzonty, zainteresowania ne pas voir plus loin que le bout de son nez

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości tout ce qui brille n’est pas or

nie- ɲɛ prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający… in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno) in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon rzeczowników złożonych… in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym in- im-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon złożonych imiesłowów przymiotnikowych in- im-
niemożliwość realizacji tego, co oznacza czasownik, od którego pochodzi przymiotnik in- im-
oznaczający brak lub przeciwieństwo do tego, co oznacza rzeczownik podstawowy in- im-
stanowiących nazwę wykonawców czynności lub nosicieli cech in- im-
zakończonych na -nie, -cie, oznaczający ich zaprzeczenie in- im-
zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy in- im-

nieagresja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu non-agression

nieaktywność n
brak aktywności, bezczynność inactivité

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania inactif inerte

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody danger péril

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób niebezpieczny, groźny, ryzykowny dangereusement gravement grièvement

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego dangereux aventurier

niebiańskie pnie ɲɛˈbʲjä̃j̃sʲcɛ ˈpʲɲɛ n
dziesięciostopniowy system cykliczny używany w chińskiej filozofii, alchemii i astrologii; tiges célestes

niebieskawozielony ˌɲɛbʲjɛskavɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
zielony z niebieskawym odcieniem aigue-marine

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
w kolorze podobnym do niebieskiego bleuâtre

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy; bleu
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi céleste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp. divin céleste

niebo ˈɲɛbɔ n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera; ciel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie ciel

niebywały adj
taki, który prawie się nie zdarza frénétique

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś vive

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
niestaranny, niedbały, byle jaki malpeigné pouacre

niechybnie adv
nie do uniknięcia, na pewno, koniecznie infailliblement à coup sûr

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
nieprzychylnie nastawiony do kogoś malveillant

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
brak chęci, pragnienia czegoś antipathie aversion

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś impatience

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości impatient

nieczułość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od nieczuły insensibilité
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu) insensibilité

nieczuły adj
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych indifférent insensible

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego impurté

nieczytelny adj
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać illisible

niedawny adj
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości récent

niedbale ɲɛˈdbalɛ adv
w sposób niedbały; byle jak négligemment

niedbały adj
wykonujący coś niedokładnie négligeant
wyrażający lekceważenie nonchalant négligé

niedobór ɲɛˈdɔbur n
zbyt mała ilość czegoś défaut déficit manque

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się imparfait

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu ischémie

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi; anémie

niedokrwistość Addisona-Biermera n
(medycyna, medyczny) (zobacz) niedokrwistość złośliwa anémie de Biermer maladie de Biermer

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑʥ̑ zwɔɕˈlʲiva n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12 anémie pernicieuse

niedokładnie ˌɲɛdɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób niedokładny imprécisément inexactement

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu mégot

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
brak doskonałości imperfection

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć inaccessible inapprochable

niedotlenienie n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wynikły z niedostarczenia organizmowi dostatecznej ilości tlenu hypoxie

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat ignorant

niedowierzanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nie dowierzać défiance

niedołęga n
(pogardliwie) człowiek niezaradny życiowo balourd

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów sous-alimentation malnutrition

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
siódmy i ostatni dzień tygodnia; dimanche

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli, odświętny dominical

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia ourse

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae); ours

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny ours blanc

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę; ours polaire

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z wymaganiami estetyki inesthétique

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z etyką anéthique

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia malheureux

niegodziwy adj
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości indigne vilain

niegościnny adj
taki, który nie jest gościnny inhospitalier

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy impoli incivil

niehonorowy adj
niezgodny z poczuciem honoru ignominieux

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
fakt, że coś nie istnieje non-existence inexistence

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy insignifiant négligeable

niejasność n
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość confusion vague

niejeden pronoun
więcej niż jeden plus d'un plusieurs

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny incohérent

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu incompétent

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją anticonstitutionnel

niekorzystnie adv
w sposób niekorzystny défavorablement

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby certain quelqu'un
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy certain

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem illégalement

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem illégalité

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
niezgodny z prawem illégal illicite

nieletni n
(urzędowy) osoba, która nie osiągnęła pełnoletności mineur

nielogiczny adj
sprzeczny z prawidłami logiki illogique

nielojalnie ˌɲɛlɔˈjalʲɲɛ adv
w sposób nielojalny hypocritement obliquement tortueusement traîtreusement

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest nielojalne déloyauté

nielojalny adj
pozbawiony lojalności déloyal

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi inhumain

niemal ˈɲɛ̃mal particle
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było. presque quasi quasiment à peu de chose près à peu près

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec allemand

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki); allemand

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób ingrat
wywołujący nieprzyjemne uczucie désagréable malplaisant

niemoc ˈɲɛ̃mɔʦ̑ n
bezsilność impotence infirmité
słabość faiblesse

niemoralność n
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny immoralité

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne immoral

niemowlak n
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić bébé nourrisson

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić; bébé nourrisson

niemożliwość n
cecha tego, co niemożliwe impossibilité

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, którego nie da się urzeczywistnić impossible

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
taki, który nie może mówić muet

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś détester haïr répugner

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
w sposób nienawistny, pełen nienawiści haineusement

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
silna niechęć, awersja, wrogość haine

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
w sposób nienormalny anormalement

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
taki, który odbiega od pewnej normy anormal

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zamyślony, nieuważny absent
taki, którego nie ma tam, gdzie się go spodziewa absent

nieobliczalny adj
niedający się przewidzieć lub wytłumaczyć incalculable
reagujący w sposób nieoczekiwany incalculable
taki, którego nie można obliczyć incalculable

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
niewłaściwy, niespełniający warunków inapproprié inconvenant

nieodwracalny adj
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu irréversible

nieoficjalnie ˌɲɛɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób nieoficjalny officieusement

nieoficjalny adj
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości officieux non officiel

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany illimité

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony indéterminé imprécisé indécis indéfini

nieomylny ˌɲɛɔ̃ˈmɨlnɨ adj
taki, który się nie myli infaillible

nieorganiczny adj
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych inorganique

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
taki, którego nie da się osiągnąć inaccessible inatteignable inabordable injoignable

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa imprudent

nieożywiony ˌɲɛɔʒɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
powolny, nudny inerte
taki, który nie jest żywym organizmem inanimé

niepalność ɲɛˈpalnɔɕʨ̑ n
niezdolność do palenia się incombustibilité

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie oubli

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
brak pewności incertitude

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości hésitant inconsistant

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej handicap

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała handicapé

niepełny adj
nieobejmujący całości incomplet
niewypełniony po brzegi pas plein

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych; indépendance

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
mający niepodległość; niezależny indépendant

niepodważalny adj
taki, którego nie da się podważyć irréfragable

niepokalane poczęcie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego immaculée conception

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi inquiétude

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja défavorable adverse

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji malentendu

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa désobéissance

nieposłuszny adj
odznaczający się nieposłuszeństwem indocile

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który nie jest potrzebny inutile

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka échec

nieprawdziwy ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivɨ adj
taki, który nie jest prawdziwy irréel

nieprawidłowo ˌɲɛpravʲidˈwɔvɔ adv
w sposób nieprawidłowy incorrectement

nieprawidłowość n
brak prawidłowości anomalie
odstępstwo od norm incorrection

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe incorrect irrégulier

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej intransitif

nieprzekupność n
(książkowy) cecha tego, co jest nieprzekupne; cecha tych, którzy są nieprzekupni incorruptibilité

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
nieprzepuszczający wody ani wilgoci imperméable

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język intraduisible

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
taki, którego nie da się przewidzieć imprévisible imprédictible

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
który nie sprzyja, nastawiony niechętnie, wrogo inamical

nieprzyjaźnie ˌɲɛpʃɨˈjäʑɲɛ adv
w sposób nieprzyjazny inamicalement

nieprzyjemnie ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
w sposób nieprzyjemny, niemiło désagréablement

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
taki, który stracił przytomność, świadomość sans connaissance

nierdzewny adj
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie inoxydable

nierealnie adv
w sposób nierealny irréellement

nierealny ˌɲɛrɛˈalnɨ adj
taki, który nie istnieje w rzeczywistości irréel

nieregularny adj
pojawiający się, działający, występujący, w nierównych odstępach czasu irrégulier

niereligijność n
brak religijności, bycie niereligijnym, niewiara irréligion

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
charakteryzujący się brakiem religijności irréligieux

nierozerwalny adj
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący indestructible

nierozsądnie ˌɲɛrɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
w sposób nierozsądny imprudemment inconsidérément à la légère

nierozsądny adj
bez rozsądku déraisonnable imprudent irréfléchi

nierozważnie ˌɲɛrɔzˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób nierozważny, bezmyślnie, nierozsądnie, lekkomyślnie inconsidérément à tort et à travers

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia immobile fixe

nierzeczywisty adj
taki, który nie istnieje w rzeczywistości irréel

nierób n
(pogardliwie) człowiek stroniący od pracy glandeur

nieróbstwo n
(pogardliwie) uchylanie się od pracy, obowiązków farniente

nierówny ɲɛˈruvnɨ adj
inny, różniący się pod względem wielkości, siły, natężenia inégal
niemający równej, gładkiej, jednolitej powierzchni capricant gibbeux raboteux

niesforny adj
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany indocile rebelle

nieskazitelnie ˌɲɛskaʑiˈtɛlʲɲɛ adv
w sposób nieskazitelny impeccablement

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
niemający końca, niekończący się infini interminable

nieskromność n
cecha tego, kto jest nieskromny immodestie

nieskuteczny adj
pozbawiący skuteczności, niedziałający inefficace

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku dégoûtant

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
brak sprawiedliwości injustice
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie injustice

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości injuste inique

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia instable

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach) inconstance instabilité

niestały adj
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości changeant instable versatile

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce malheureusement hélas

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕʨ̑ n
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne malpropreté

niestrawność n
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja indigestion

niestrawny adj
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia indigeste

niestrudzony ˌɲɛstruˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności inlassable

nieszczery adj
pozbawiony szerości, fałszywy insincère

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne un malheur ne vient jamais seul

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie malheur fléau

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi innocuité

nieszkodliwy adj
niestanowiący zagrożenia inoffensif

niesłuszny adj
niemający uzasadnienia injuste

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
taki, którego nie da się usłyszeć inaudible

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś intolérance
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd. intolérance

nietolerancyjny adj
wykazujący się brakiem tolerancji intolérant

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją; chauve-souris

nietrwały adj
krótko nadający się do użytku périssable
nie trwający długo passager éphémère

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego ivre

nieuczciwie ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób nieuczciwy, nieszczery malhonnêtement

nieuczciwość n
cecha tego, kto jest nieuczciwy déshonnêteté malhonnêteté

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu malhonnête

nieufność n
brak zaufania défiance méfiance incrédulité

nieuleczalnie adv
w sposób nieuleczalny irrémédiablement

nieuprzejmie adv
w sposób nieuprzejmy, niegrzecznie impoliment

nieuprzejmy adj
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości impoli discourtois gros incivil

nieustanny adj
taki, który nie ustaje, trwający ciągle incessant

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
dzielny, nie ulegający strachowi intrépide hardi

nieustępliwość ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕʨ̑ n
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego ténacité

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia injustifié faux irraisonné

niewdzięcznica ˌɲɛvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
kobieta niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności ingrate

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności ingratement

niewdzięcznik ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności ingrat

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny ingratitude

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności ingrat

niewiara ɲɛˈvʲjara n
brak wiary w boga, odrzucanie dogmatów religijnych, niewierzenie incrédulité incroyance mécréance

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem incroyable

niewidoczny ˌɲɛvʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego nie widać invisible

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi invisible

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie ignorance

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
zdrada, bycie niewiernym infidélité
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś infidélité

niewierząca n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która nie wyznaje żadnej religii, która nie wierzy w istnienie danego Boga incroyante incrédule

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii incroyant incrédule

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny incroyant incrédule irréligieux

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu innocence

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy innocent

niewola babilońska n
(starożytność) zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy; exil à Babylone

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia; esclavage

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
osoba będąca w niewoli esclave

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie można wybaczyć impardonnable inexcusable

niewygodnie ˌɲɛvɨˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób niewygodny inconfortablement

niewykonalność n
cecha tego, co jest niewykonalne infaisabilité

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
taki, którego nie da się wykonać, zrobić impraticable

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
(książkowy) niedający się wyobrazić inimaginable

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów inexprimable

niewypłacalność n
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku; insolvabilité déconfiture

niewypłacalny adj
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku insolvable

niewystarczający adj
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom insuffisant

niewzruszoność ˌɲɛvzruˈʃɔ̃nɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest niewzruszony imperturbabilité

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być mauvais inconvenant

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem insatisfaction mécontentement

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bycie niezależnym od kogoś indépendance

niezamężny ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką célibataire

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych; myosotis ne-m’oubliez-pas oreille-de-souris

niezapomniany adj
taki, którego nie można zapomnieć inoubliable

niezborny ɲɛˈzbɔrnɨ adj
nie łączący się w harmonijną całość gauche maladroit
związany z astygmatyzmem astigmate

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny indispensable

niezdolność ɲɛˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
brak zdolności do zrobienia czegoś, brak umiejętności incapacité inhabileté

niezdolny adj
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji incapable

niezgodnie ɲɛˈzɡɔdʲɲɛ adv
w sposób niezgodny (z czymś) inconciliablement

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
taki, który jest w sprzeczności z czymś contradictoire

niezgrabny adj
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny gauche

niezidentyfikowany obiekt latający n
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski; objet volant non-identifié

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
w sposób niezmienny invariablement immuablement

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany inaltérable invariable

nieznaczny adj
nie posiadający większego znaczenia insignifiant

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ adj
taki, który nie jest komuś znany; obcy, nieznany inconnu

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
osoba nieznana, obca inconnu

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany inconnu

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie da się zniszczyć indestructible

niezupełnie adv
nie w pełni, nie do końca pas entièrement pas tout à fait

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
taki, którego nie da się zwyciężyć invincible

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
w sposób niezwykły, nietypowy inimitablement

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
bez zwłoki, natychmiast rapidement sans délai

niezłomność ɲɛˈzwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest niezłomny, silny psychicznie, nie poddający się w obliczu trudu fermeté

niełupka ɲɛˈwupka n
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie; akène

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie timidement modestement

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie timidité

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
niemający pewności siebie, wstydliwy timide

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas; immortalité

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający immortel

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób nieświadomy inconsciemment

nieświadomość n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności inconscience
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym ignorance

nieświadomy adj
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym inconscient

nieświeży adj
(kulinaria) taki, który utracił świeżość rance pas frais rassis
o zauważalnych cechach zbyt długiego używania sale
źle wyglądający flétri terne

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym porter

nieźle ˈɲɛ̇ʑlɛ adv
w miarę dobrze, całkiem dobrze pas mal

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: niemający żony non marié

nieżyczliwy adj
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy inamical malveillant

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji jamais

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w żadnym innym czasie en aucun autre moment

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
w żadnym miejscu nulle part

nigdzie indziej ˈɲiɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w żadnym innym miejscu en dans aucun autre lieu

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Niger nigérien

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Nigeria nigérian

nihilista ˌɲiçiˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu nihiliste

nihilistyczny adj
właściwy nihiliście lub nihilizmowi nihiliste

nihilizm n
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości; nihilisme

nikab ˈɲikap n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam; niqab

nikiel ˈɲicɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28; nickel

nikielin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze, NiAs; nickéline

nikol ˈɲikɔl n
(optyka, optyczny) rodzaj pryzmatycznego polaryzatora; nicol

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu; nicotine

nikotynizm n
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu nicotinisme tabagisme

nikotynowy ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
dotyczący nikotyny, związany z nikotyną nicotinique
spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny nicotinique

nikt ɲikt pronoun
żadna osoba personne

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym nymphomane

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie; ninja

niob ɲɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41; niobium

niski ˈɲisʲci adj
mający mały wymiar w pionie bas
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości bas
oceniany ujemnie w sensie moralnym vilain

nisza n
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany alcôve
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby niche

niszczycielka n
ta, która niszczy destructrice

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji détruire démolir abîmer défaire

nivôse n
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; nivôse

niweczyć v
pozbawiać wartości, obracać wniwecz anéantir démanteler

nizina ɲiˈʑĩna n
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m. plaine

nić ɲiʨ̑ n
cienkie włókno używane np. do szycia fil

nić Ariadny ˈɲiʨ̑ arʲˈjadnɨ idiom
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu fil d'Ariane

niż ɲiʃ conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami que

niż ɲiʃ n
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary; plaine
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego; dépression

nobel ˈnɔbɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102; nobélium

noc nɔʦ̑ n
okres od zmierzchu do świtu; nuit

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
naczynie do oddawania moczu i kału, używane zwłaszcza przez małe dzieci; pot de chambre goguenot gogues jules vase de nuit

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy nocturne de nuit

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień couche-tard

noga ˈnɔɡa n
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; patte pied jambe
element budowy mebla pied jambe

nokturn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy; nocturne

nomada nɔ̃ˈmada n
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce; nomade

nomadyzm n
(zobacz) koczownictwo nomadisme

nominacja n
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie nomination
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska nomination

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
(neologizm) strach przed sytuacją niemożliwości korzystania z telefonu komórkowego nomophobie

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich non-conformiste

nonkonformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku; non-conformisme

nonszalancja n
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm nonchalance

nonszalancki adj
świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco nonchalant

norma ˈnɔrma n
ogólnie przyjęta zasada; norme

normalizacja n
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu normalisation
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności normalisation

normalność n
cecha tego, co normalne, brak dziwactw normalité

normalny nɔrˈmalnɨ adj
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być normal
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne normal
najczęściej spotykany, typowy normal
o bilecie pełnopłatny normal
zdrowy psychicznie i fizycznie normal

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów norvégien

norweski nɔrˈvɛsʲci n
język urzędowy Norwegii; norvégien

nos nɔs n
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt; nez
dziób samolotu nez
koniec buta pointe de la chaussure

nosacizna n
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych; morve

nosiciel nɔˈɕiʨ̑ɛl n
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać; porteur

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych; rhinocéros

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
tęsknota, zwłaszcza za krajem nostalgie

nostalgicznie ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób nostalgiczny nostalgiquement

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty nostalgique

nosze n
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych; brancard civière

noszowy n
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy brancardier

nosówka nɔˈsufka n
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów; maladie de Carré maladie des jeunes chiens maladie du jeune âge typhus des jeunes chiens

notarialny adj
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem notarial

notes ˈnɔtɛs n
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek; agenda bloc-notes

notka ˈnɔtka n
krótki tekst z uwagami lub dodatkowymi informacjami remarque

notoryczny ˌnɔtɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany notoire

notować nɔˈtɔvaʨ̑ v
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź noter

nowalijka ˌnɔvaˈlʲijka n
młode warzywo pojawiające się po raz pierwszy w sezonie primeur

nowator nɔˈvatɔr n
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie novateur

nowatorski adj
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie, odkrywczy, nietradycyjny, świeży, oryginalny novateur

nowenna n
w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw; neuvaine

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
okres próbny kandydata do zakonu; noviciat

nowicjusz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat novice

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny moderne

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją nowożytną, dotyczący Grecji nowożytnej néo-grec néo-hellénique

nowogrecki ˌnɔvɔˈɡrɛʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) współczesny język grecki używany powszechnie w Grecji i na Cyprze; grec moderne

nowomowa n
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych; novlangue

noworoczny ˌnɔvɔˈrɔʧ̑nɨ adj
związany z rozpoczynającym się rokiem kalendarzowym de nouvel an

nowotwór nɔˈvɔtfur n
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki; néoplasme

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
coś nowego nouveauté

nowy ˈnɔvɨ adj
istniejący od niedawna nouveau neuf

nozologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób; nosologie

nożownik n
rzemieślnik produkujący noże coutelier
złoczyńca, morderca posługujący się nożem poignardeur

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
małe nożyce; ciseaux

nuda ˈnuda n
stan, gdy jest nudno; dzieje się coś nieciekawego, nudnego, nużącego; ennui

nudności n
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty nausée

nudny ˈnudnɨ adj
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie ennuyeux

nudysta nuˈdɨsta n
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą nudiste

nudziarz n
człowiek zanudzający innych rabâcheur raseur

nudzić ˈnuʥ̑iʨ̑ v
powodować nudę ennuyer
odczuwać nudę s'ennuyer

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego nucléotide

numer ˈnũmɛr n
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru numéro

numeracja ˌnũmɛˈraʦ̑ʲja n
system oznaczania czegoś numerem numération

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami numéroter

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
składający się z liczb lub cyfr numérique

numizmatyk n
specjalista w dziedzinie numizmatyki numismate

nunatak nũˈnatak n
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową; nunatak

nur nur n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy; plongeon
skok do wody plongeon

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
pływać pod powierzchnią wody plonger

nutria ˈnutrʲja n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia; ragondin

nużyć v
wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością lasser

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością; nyctophobie

nów nuf n
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część; nouvelle lune

nóż nuʃ n
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia; couteau

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami couteau à beurre

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
działać przyciągająco attirer leurrer appâter acompte acoquiner affriander

o mały włos ɔ‿ˈmawɨ ˈvwɔs adv
omal, niewiele brakowało d'un cheveu de justesse à deux doigts à un cheveu

oaza ɔˈaza n
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody; oasis

oba ˈɔba collective
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego; i jeden i drugi tous les deux

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp. renverser

obalenie ˌɔbaˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: obalić abolissement

obawa ɔˈbava n
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść appréhension doute

obcas ˈɔpʦ̑as n
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry; talon

obchód n
kontrolne obejście danego miejsca visite

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki charge

obcowanie cielesne ˌɔpʦ̑ɔˈvãɲɛ ʨ̑ɛˈlɛsnɛ n
(eufemistycznie) stosunek płciowy, współżycie seksualne; utrzymywanie intymnych relacji z drugą osobą commerce charnel

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
ktoś nienależący do danej grupy étranger

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
teraz, aktualnie, w tym momencie actuellement

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
bycie, przebywanie gdzieś, stawienie się gdzieś présence

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny présent
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili présent

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
mieścić w sobie comprendre
otaczać ramionami embrasser
rozpoczynać sprawowanie funkcji, urzędu, stanowiska itp. prendre

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego; obélisque

oberża n
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg auberge

obficie ɔpˈfʲiʨ̑ɛ adv
w dużej ilości, w dużej mierze à profusion

obfitować v
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś abonder foisonner

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś abondant

obiad ˈɔbʲjat n
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia; déjeuner dîner

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę promettre

obiegowy ˌɔbʲjɛˈɡɔvɨ adj
taki, który jest w użyciu ogólnym courant

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia objectif

obiektywnie adv
w sposób obiektywny objectivement

obiektywność n
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność objectivité

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń objectif
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu objectif

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp. écailler
wybierać kogoś na stanowisko, funkcję drogą głosowania prendre élire

obieżyświat ˌɔbʲjɛˈʒɨɕfʲjat n
ktoś wiele podróżujący, włóczący się po świecie globe-trotter

objaw ˈɔbʲjaf n
oznaka jakiegoś zjawiska symptôme indice

oblegać v
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie assiéger

oblig n
(ekonomia, ekonomiczny) pisemne uznanie długu obligation promesse

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia siège

obmierzły ɔbˈmʲjɛrzwɨ adj
budzący wstręt répugnant

obniżenie ˌɔbʲɲiˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: obniżyć abaissement

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką; clavicule

obora ɔˈbɔra n
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania étable

obowiązany adj
mający obowiązek do robienia czegoś obligé

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary devoir obligation

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
będący czyimś obowiązkiem obligatoire assidu consciencieux

obozowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ozobować campement

obraz ˈɔbras n
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji image peinture tableau

obraz kontrolny ˈɔbras kɔ̃nˈtrɔlnɨ n
(telewizja, telewizyjny) prosty obraz telewizyjny umożliwiający uregulowanie niektórych parametrów określających jakość urządzeń telewizyjnych mire

obraza ɔbˈraza n
urażenie czyjejś godności osobistej insulte outrage injure affront

obrazować v
być obrazem czego visualiser

obrazowy adj
oddziałujący na wyobraźnię en image figuratif

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
stanowiący dla kogoś obrazę offensant outrageant

obrona ɔbˈrɔ̃na n
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją défense
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu; défense

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲiʦ̑a n
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi; pont tournant

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny; axis

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się rotatif rotatoire

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ n
(sport, sportowy) zawodnik w piłce ręcznej, który gra bezpośrednio przed linią pola bramkowego, pomiędzy obrońcami drużyny przeciwnej; pivot

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny arrière défenseur
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp. défenseur
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej défenseur

obroża ɔbˈrɔʒa n
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego collier collier de chien

obrus ˈɔbrus n
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu; nappe nappe de table

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych; circoncision

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
(książkowy) budzący odrazę dégoûtant dégueulasse

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji cérémonie

obrzęk n
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała œdème enflure

obrócić w popiół ɔbˈruʨ̑iʨ̑ ˈf‿pɔpʲjuw v
zniszczyć coś całkowicie, zrujnować doszczętnie mettre en cendres réduire en cendres

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
(kolejnictwo) część zestawu kołowego bandage

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne obscénité

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych obscène

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów observation
wniosek sformułowany w wyniku obserwacji (1.1) observation

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś observateur

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś observer

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie obsessionnellement

obsesyjny adj
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji obsessif obsessionnel

obskurancki adj
(książkowy) charakterystyczny dla obskuranta i obskurantyzmu obscurantiste

obszar ˈɔpʃar n
ograniczona część powierzchni zone

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
dużych rozmiarów spacieux ample large étendu
zawierający mnóstwo szczegółów compréhensif détaillé

oburzać v
wywoływać oburzenie – wzbudzać sprzeciw połączony z gniewem indigner exaspérer outrer
odczuwać oburzenie s' indigner

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim / niewłaściwym / niesprawiedliwym zachowaniem indignation

obuty ɔˈbutɨ adj
noszący buty chaussé
noszący dany rodzaj obuwia chaussé

obwieszczać v
oficjalnie albo uroczyście ogłaszać coś claironner

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego accuser inculper

obwoluta ˌɔbvɔˈluta n
papierowa lub plastikowa ochronna okładka zakładana na właściwą okładkę książki; jaquette

obwód drukowany n
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych; circuit imprimé

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję; citoyen

obywatel drugiej kategorii ˌɔbɨˈvatɛl ˈdruɟɛ̇j ˌkatɛˈɡɔrʲji n
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela citoyen de deuxième ordre

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami citoyenne

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki; citoyenneté nationalité

obój ˈɔbuj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych; hautbois

obóz dla uchodźców n
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową; camp de réfugiés

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup; camp de concentration

obłok ˈɔbwɔk n
(meteorologia, meteorologiczny) kłęby zawieszonej wysoko nad ziemią skroplonej pary wodnej nuage mouton

obłączek n
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia; lunule

obłąkanie n
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność folie démence

obłąkany adj
będący w stanie obłąkania fou

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
nadmierne spożywanie pokarmów gloutonnerie gourmandise

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
(geografia, geograficzny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi océan

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii) océanographe

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
nauka o oceanach i morzach; océanographie

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
(zoologia, zoologiczny) kotowaty drapieżnik amerykański; ocelot

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami; vinaigre

ochlokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum; ochlocratie

ochota ɔˈxɔta n
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś envie désir

ochotnik n
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czym volontaire

ochra ˈɔxra n
barwa żółtobrunatna ocre

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę protecteur de protection

ociężały adj
nie mający energii do działania engourdi
pozbawiony bystrości, polotu balourd épais

octan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego; acétate

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś attendre
dłużej czekać attendre

oczerniać v
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle dénigrer noircir calomnier

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna; orbite

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy réhabiliter
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości nettoyer débarbouiller déblayer épousseter

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać évident

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie bien sûr

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości évidemment certainement

od ɔt preposition
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot de depuis de chez

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często de temps en temps

od dawna adv
od dłuższego czasu depuis longtemps

odbiegać v
biegnąc, oddalać się skądś s'éloigner en courant
odchodzić od przedmiotu sprawy s'écarter

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone recarrage reconstruction

odbyt ˈɔdbɨt n
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego; anus

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś faire
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się avoir lieu se tenir

odchody połogowe n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie lochies

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru nuance

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby empreinte digitale

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
wrażenie, które się odczuwa sentiment impression sensation

odczuwalny adj
dający się odczuć, wyczuwalny sensible

oddalanie ˌɔdːaˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oddalać éloignement

oddalać v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań rejeter
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami éloigner
zwiększać własną odległość od czego lub kogo partir s'éloigner

oddalony adj
położony w znacznej odległości przestrzennej albo czasowej od czegoś éloigné

oddany adj
gotów do poświęceń dla kogoś lub czegoś; wierny, lojalny, przywiązany dévoué

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi rendre

oddać honory ˈɔdːaʨ̑ xɔ̃ˈnɔrɨ idiom
(wojskowość, wojskowy) wykonać ustalone gesty lub czynności będące oznaką uszanowania, np. zasalutować, sprezentować broń rendre les honneurs

oddech ˈɔdːɛx n
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc respiration

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
wciągać i wydalać powietrze z płuc; pobierać tlen i wydalać dwutlenek węgla respirer expirer inspirer

oddzielać ɔdʲˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
separować jedną rzecz od drugiej séparer décoller

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe séparer le bon grain de l’ivraie

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych séparer le bon grain de l'ivraie

oddzielnie adv
nie razem, osobno séparément à part

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
taki, który stanowi samodzielną całość séparé

odgwizdać ɔdˈɡvʲizdaʨ̑ v
(sport, sportowy) gwizdnąć na znak początku lub końca meczu, przerwy bądź przewinienia siffler

odizolowywać v
pozbawiać kontaktu ze światem zewnętrznym isoler
pozbawiać się kontaktu z innymi s'isoler

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika aspirateur balayeuse

odkładać ɔtˈkwadaʨ̑ v
(telekomunikacja) odkładać słuchawkę przerywać rozmowę telefoniczną raccrocher
kłaść na bok rzeczy, które trzymało się w ręku remettre
przenosić na późniejszy termin remettre
oszczędzać pieniądze lub inne zasoby na określony cel faire les économies mettre de côté
o mule, tłuszczu, osadzie: gromadzić się w coraz większej ilości se déposer

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
znajdujący się daleko lointain éloigné

odlewać v
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy couler

odmiana ɔdˈmʲjãna n
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp. flexion

odmowa ɔdˈmɔva n
niewyrażenie zgody refus déni

odnowa ɔdˈnɔva n
przywrócenie czemuś świeżego, nowego wyglądu rénovation

odnośnie do ɔdˈnɔɕɲɛ ˈdɔ
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś à l'égard de

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił repos

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami immunité

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały résistant immun
taki, na którego dana rzecz nie ma wpływu; obojętny inaltérable

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
być równoważnym czemuś correspondre à
być za coś odpowiedzialnym répondre de
być zgodnym z czymś convenir
dawać odpowiedź répondre riposter
odpisywać (np. na list) répondre
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy répondre
ponosić za coś konsekwencje répondre
podobać się convenir aller

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
spełniający wymagane warunki convenable

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie convenablement

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś responsabilité

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
przeznaczony do poniesienia konsekwencji responsable comptable

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
reakcja na pytanie réponse

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś accompagner raccompagner

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić détendre relâcher
usuwać stan napięcia, odpoczywać détendre

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy toucher du bois

odpust n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy; indulgence

odpychający adj
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie dégueulasse cradingue crasseux écœurant

odpychać v
oddalać pchnięciem repousser écarter
powodować niechęć repousser dégoûter
(fizyka, fizyczny) oddalać się od siebie se repousser
odpychać siebie nawzajem se repousser
oddalać siebie skądś pchnięciem s'éloigner en poussant

odrastać ɔdˈrastaʨ̑ v
ponownie wyrastać po ucięciu, zniszczeniu, złamaniu itp. recroître

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny dégoûtant répugnant abominable répulsif

odruch n
(biologia, biologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego réflexe
spontaniczna reakcja na coś réflexe

odróżnianie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: odróżniać distinction

odróżniać ɔdˈruʒʲɲäʨ̑ v
identyfikować odmienne rodzaje czegoś distinguer

odstępować v
oddawać coś komuś (bez zapłaty) laisser
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach céder laisser
odchodzić od postanowień renoncer dénoncer

odtrutka ɔtˈːrutka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny; antidote contrepoison

odwaga ɔdˈvaɡa n
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa courage

odwar n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania; décoction

odważać v
ważąc coś, odmierzać odpowiednią ilość tego peser
decydować się na coś niebezpiecznego, niełatwego hasarder risquer

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością courageusement bravement

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej; poids

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
taki, który ma odwagę courageux brave

odwet n
odwzajemnienie za zło représaille

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
ocieplenie w zimie, połączone z topnieniem śniegu dégel

odwracać ɔdˈvraʦ̑aʨ̑ v
przekręcać, obracać na drugą stronę tourner

odwrót n
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska retraite

odzwierciedlać v
przedstawiać dokładnie refléter
być wyrażanym se traduire

odzywać się v
mówić, zwykle w odpowiedzi do czego parler prendre la parole
wydawać dźwięk, być słyszalnym se faire entendre

odłam n
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy fraction

odłamek n
mała część odłamana od całości éclat débris

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu aliment

odżywka do włosów n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych après-shampoing après-shampooing

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie offensive
masowe pojawienie się czegoś offensive

oferować ˌɔfɛˈrɔvaʨ̑ v
proponować coś, składać ofertę offrir

offset ˈɔfːsɛt n
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego; offset

ofiarować v
dać bezinteresownie offrir donner
złożyć ofiarę sacrifier

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż; officier

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób oficjalny officiellement

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący officiel

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną ophtalmo-

ogier ˈɔɟɛr n
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych; étalon

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; feu
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś feu
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej feu

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
ułożony, płonący stos drewna feu de camp

ogon ˈɔɡɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała; queue
końcowa część jakiegoś przedmiotu queue
(potocznie, potoczny) długa kolejka queue

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się ogrodem jardinier

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru ceinture

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
mający bardzo duży rozmiar immense énorme

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło chauffage
czynność dostarczania ciepła chauffage

ogród ˈɔɡrut n
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych; jardin

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających; jardin botanique

ogród zimowy n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami; serre jardin d'hiver

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej; bourrache bourrache officinale

ogórek ɔˈɡurɛk n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych; concombre

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić annonce

ogłowie ɔˈɡwɔvʲjɛ n
(jeździectwo, jeździecki) element uprzęży zakładany na głowę konia; bride

ohar ˈɔxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny; tadorne de Belon

ohyda ɔˈxɨda n
(książkowy) coś ohydnego, brzydkiego, wzbudzającego wstręt, obrzydzenie hideur

ohydnie ɔˈxɨdʲɲɛ adv
w sposób ohydny; wstrętnie exécrablement

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
obrzydliwy, budzący wstręt abominable dégoûtant dégueulasse odieux

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka); père

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną parrain

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz” Pater

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
w stosunku do dzieci: mąż matki, ale nie ojciec beau-père

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
kraj, w którym ktoś się urodził; patrie

okap ˈɔkap n
(zobacz) okap kuchenny hotte

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży l'occasion fait le larron

oklaskiwać ˌɔklaˈsʲcivaʨ̑ v
klaskać w dłonie dla wyrażenia uznania applaudir

oklejarka ˌɔklɛˈjarka n
przyrząd ułatwiający klejenie lub oklejanie przedmiotów za pomocą taśmy samoprzylepnej dévidoir pistolet

oklepany adj
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania banal

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
oszklony otwór w ścianie fenêtre
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program fenêtre
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra fenêtre

oko ˈɔkɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku; œil

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło; œil pour œil, dent pour dent

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia circonstance

okostna ɔˈkɔstna n
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości; périoste

około ɔˈkɔwɔ particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu environ à peu près approximativement vers au pif quelque

około ɔˈkɔwɔ preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu environ à peu près approximativement vers au pif quelque

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim périnatal

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba drapieżna; perche

okra ˈɔkra n
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło; gombo

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
obejmując coś rozstawionymi nogami à califourchon

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
cyklicznie powtarzający się périodique
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy temporel

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
wywołujący strach, odrzucający horrible terrible affreux

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom; atrocité cruauté brutalité férocité

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem cruel atroce

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu); cercle

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa; navire vaisseau

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej; navire de ligne

okręt podwodny n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu; sous-marin

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych; oxymore oxymoron

oksytocyna n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu; ocytocine

oktan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny; octane

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu; lunettes

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem; lunettes de soleil

okulista ˌɔkuˈlʲista n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu oculiste

okulistyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki ophtalmique

okultysta n
zwolennik okultyzmu occultiste

okultystyczny adj
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi occultiste

okultyzm n
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk; occultisme

okup ˈɔkup n
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników rançon

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium occupation

okupant ɔˈkupãnt n
państwo dokonujące okupacji innego państwa occupant

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa occuper

okładka ɔˈkwatka n
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu couverture

olcha ˈɔlxa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny brzozowatych; aulne verne

olej ˈɔlɛj n
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo huile
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący głównie jako paliwo huile

olej palmowy n
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego; huile de palme

olej rycynowy n
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce; huile de ricin

olej sojowy ˈɔlɛj sɔˈjɔvɨ n
olej roślinny wytwarzany z ziaren soi; huile de soja

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
olej wytwarzany z nasion słonecznika; huile de tournesol

olejek ɔˈlɛjɛk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) gęsty, tłusty płyn o przyjemnym zapachu, stanowiący wyciąg z jakiejś rośliny i używany w celach kosmetycznych, leczniczych, w aromaterapii, masażu lub jako dodatek do potraw huile

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie; huile essentielle

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
związany z farbami sporządzanymi na olejach à l´huile

olejowy ˌɔlɛˈjɔvɨ adj
odnoszący się do oleju oléique

olibanum n
żywica drzew rodzaju kadzidla rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim; oliban

oligarcha n
członek oligarchii oligarque

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw; oligopole

oligopolistyczny ˌɔlʲiɡɔpɔlʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od oligopol oligopolistique

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie olympique

oliwa ɔˈlʲiva n
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek; huile d'olive

oliweta n
paciorek kształtu oliwki olivette

oliwka ɔˈlʲifka n
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne; olivier
owoc oliwki (1.1) olive

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki; olive

omawiać ɔ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
rozpatrywać daną sprawę consulter discuter
wypowiadać się szczegółowo na jakiś temat traiter

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Oman omanais

ombudsman ɔ̃mˈbutsmãn n
rzecznik praw obywatelskich médiateur de la République protecteur du citoyen

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.; syncope

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω; oméga

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο; omicron

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd; omnibus

omowy ɔ̃ˈmɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia; ohmique

omyłka n
sprawa niezamierzona a niewłaściwa erreur faute

on ɔ̃n personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski il lui

ona ˈɔ̃na personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński elle

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych; onanisme

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego elles ils eux

ongi ˈɔ̃ŋʲɟi adv
(przestarzałe, przestarzały) kiedyś, dawniej, niegdyś jadis

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego ils

onirycznie adv
(książkowy) w sposób oniryczny, sennie oniriquement

oniryzm n
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu onirisme

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych oncologue
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii oncologue

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z onkologią oncologique

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy; onomatopée

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu; ontologie
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi; ontologie

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ontologia ontologique

onycholiza n
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska; onycholyse

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością oologie

opacki adj
związany z opatem lub opactwem abbatial

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata; abbaye

opal ˈɔpal n
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu; opale

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV; bronzage hâle

opalony adj
taki, który się opalił bronzé

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
spokój, panowanie nad swoimi emocjami maîtrise de soi

opat ˈɔpat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa abbé

opatrunek n
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała pansement

opatulić ˌɔpaˈtulʲiʨ̑ v
okryć starannie przed zimnem emmitoufler

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
jedna z możliwości do wyboru option

opera ˈɔpɛra n
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1); opéra
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami; opéra

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem feuilleton

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich; soins de santé

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje gardien

opiekun klienta n
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.; chargé de clientèle

opiekuńczy adj
sprawujący opiekę protecteur

opierać ɔˈpʲjɛraʨ̑ v
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać appuyer

opinia ɔˈpʲĩɲja n
sąd, zdanie na jakiś temat avis opinion
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja réputation

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości; opinion publique voix publique

opisowy adj
mający charakter opisu descriptif

opium ˈɔpʲjũm n
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek; opium

opiumista ˌɔpʲjũˈmʲista n
narkoman uzależniony od opium opiomane

opona ɔˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]] méninge
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz; pneu

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie opposer

oporny adj
niepoddający się żadnym wpływom insoumis récalcitrant

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści opportuniste

oportunistyczny adj
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem opportuniste

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne; opportunisme

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować raconter

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
przeciwstawienie, przeciwdziałanie opposition
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi, większości parlamentarnej opposition
(astronomia, astronomiczny) układ planet, ciał niebieskich w stosunku do Ziemi; opposition

opozycyjny adj
sprzeciwiający się, oponujący oppositionnel opposant

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ogół programów komputerowych logiciel

opryskliwy adj
odpowiadający nieuprzejmie rude

opryszczka n
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2; herpès

optować ɔpˈtɔvaʨ̑ v
wybierać coś, opowiadać się za czymś, głosować na kogoś lub coś opter

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący optyki, wzroku lub światła optique

optyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle optique

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia optimiste

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie optimiste

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów optimisme

opuncja ɔˈpũnʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach; opuntia

opuszczony adj
taki, którego opuszczono abandonné
zniszczony wskutek zaniedbania abandonné négligé

opuszczony v
(imiesłów) od (czasownik) opuszczać (pomijać) omis

opór ˈɔpur n
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu résistance rouspétance
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp. résistance rouspétance
w lm przeszkody, utrudnienia résistance rouspétance

opóźniać v
pojawiać się później, niż należy avoir du retard
wskazywać godzinę wcześniejszą niż rzeczywista retarder
wykonywać nie na czas être en retard

opłacalność n
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne rentabilité

opłakany ˌɔpwaˈkãnɨ adj
żałosny, tragiczny, zasmucający lamentable

opłata ɔˈpwata n
kwota płacona za usługę, świadczenie paiement payement péage

opłucna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej; plèvre

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej; orang-outan orang-outang

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat orangeade

orbita ɔrˈbʲita n
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania; orbite

ordalia ɔrˈdalʲja n
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży; ordalie

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku; Ordovicien

ordynarność ˌɔrdɨ̃ˈnarnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ordynarne vulgarité

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie vulgaire

organ ˈɔrɡãn n
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego organe

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący organique

organista ˌɔrɡãˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach; organiste

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów organisation
sposób przygotowywania czegoś, planowania organisation

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku; organisation non gouvernementale ONG

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia) organisateur

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi; organisme

organy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały; orgue

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy; orgasme

orgia ˈɔrʲɟja n
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw; orgie partouse partouze
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia orgie
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność orgie

orientacja seksualna n
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci orientation sexuelle

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z Orientem, dotyczący Orientu oriental

orientować v
mieć rozeznanie w czymś s'y connaître
potrafić określić własne położenie se reconnaître

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii; origami

origamista n
osoba zajmująca się origami origamiste

orija n
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa; oriya

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne orchestre

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
związany z Ormianami arménien

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym, ornement

ornat n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów; chasuble

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii ornithologue ornithologiste

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach; ornithologie

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii ornithologique

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych; orogenèse

orogeniczny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości orogénique

oronim ɔˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektów znajdujących się n.p.m.; w szczególności wzniesień oronyme

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom orthodoxe
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny orthodoxe

ortoepia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka poprawnego mówienia orthoépie

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu i innych symboli; orthographe

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii orthopédiste

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z ortopedią lub ortopedami orthopédique

ortoreksja n
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności; orthorexie

oryginalność n
cecha tego, co jest oryginalne originalité

orzech ˈɔʒɛx n
drewno drzewa z rodziny orzechowatych; noyer
roślina, której owoce to orzechy (1.1); noyer
suchy owoc o zdrewniałej łupinie; noix

orzech ziemny ˈɔʒɛh ˈʑɛ̃mnɨ n
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona; cacahuète

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu prédicat

orzeszek piniowy n
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii; pignon

orzeł ˈɔʒɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach; aigle

osa ˈɔsa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło; guêpe

osadnik ɔˈsadʲɲik n
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych colonisateur

osesek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki nourrisson

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Osetia ossétien

osełka n
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi affiloir

osiadać v
obierać sobie miejsce zamieszkania, siedzibę s'installer
zatrzymywać się na jakimś miejscu échouer
zbierać się na czym poprzez opadanie nań couvrir

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich colonie quartier village

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce; péricarde

osika ɔˈɕika n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych; tremble

osioł ˈɔɕɔw n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych; âne
(potocznie, potoczny) głupi człowiek âne
(potocznie, potoczny) uparty człowiek âne

osiołek Buridana ɔˈɕɔwɛɡ ˌburʲiˈdãna idiom
osoba nieumiejąca podjąć decyzji, dokonać wyboru âne de Buridan

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
możliwy do osiągnięcia accessible qu' on pouvoir obtenir

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡaʨ̑ v
realizować pewien cel atteindre obtenir

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: osiągnąć atteinte obtention
coś, co zostało osiągnięte succès réalisation réussite

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
wydawać oskarżenie, obwiniać kogoś o coś accuser

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem accusation

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne inculpé accusé

oskrzele n
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie bronche

osm ɔsm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76; osmium

osnowa ɔsˈnɔva n
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ; fil de chaîne

osoba ɔˈsɔba n
bohater dramatu personnages personne
pojedynczy człowiek, ktoś personne
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności personne
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych personne

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
osoba wybitna, ważna i wpływowa personnage

osobliwość n
niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś particularité
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna curiosité

osobliwy adj
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta particulier singulier

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
jednostkowy okaz gatunku; individu
osoba, człowiek individu

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi; personnalité

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca définitivement
wreszcie, w końcu finalement

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny final définitif inflexible irrévocable ultime

ostatki ɔˈstatʲci n
ostatnie dni karnawału Mardi Gras

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
znajdujący się na końcu listy, kolejności dernier

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
sposób wyjścia z trudnej sytuacji planche de salut

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
ostatnim razem dernièrement
w niedalekiej przeszłości récemment

ostensorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii ostensoir

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz ostentation

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości; ostéomalacie

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania; ostéoporose

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
bojkot jakiejś osoby wykluczonej ze swojego środowiska zwykle z powodu nieakceptowanego przez resztę społeczności zachowania; okazywanie jej wykluczenia ostracisme

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach; houx

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
(matematyka, matematyczny) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie; pyramide

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
w sposób ostrożny, uważny précautionneusement prudemment

ostrożność n
zdolność do działania z rozwagą précaution circonspection prudence

ostry ˈɔstrɨ adj
(kulinaria) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący piquant épicé
nieuprzejmy, krytyczny affilé
o nieprzyjemnych warunkach pogodowych: silny, intensywny cru rude
o obrazie: z dobrze widocznymi zarysami przedmiotów, wyraźny net
o zapachu: intensywny, zwykle nieprzyjemny acre
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru aigu aiguë intense vif
surowy, groźny sévère
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie pointu aiguisé

ostryga ɔˈstrɨɡa n
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym; huître

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie; huîtrier pie pie de mer

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
akt ostrzegania; przestroga przed czymś avertissement mise en garde

oszałamiać v
wywierać silne wrażenie choquer
wywoływać stan częściowej utraty przytomności; wprowadzać w stan zamroczenia étourdir

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie; javelot
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania; javelot

oszczepnik ɔʃˈʧ̑ɛpʲɲik n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz, rycerz, myśliwy uzbrojony w oszczep lancier
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem lanceur de javelot

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś calomnie diffamation

oszczędnie ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndʲɲɛ adv
w sposób oszczędny petitement économiquement

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki épargne austérité

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
opierający się na oszustwie, nieuczciwości frauduleux trompeur tricheur

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktó duper

oszust ˈɔʃust n
ten, kto oszukuje escroc fraudeur fraude

oszustka ɔˈʃustka n
osoba płci żeńskiej, która oszukuje trompeuse

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści supercherie tromperie escroquerie duperie fallace fausseté
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej; fraude

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny; bardot

osłuchiwać ˌɔswuˈçivaʨ̑ v
badać kogoś, słuchając wydawanych dźwięków przez niektóre narządy, np. stetoskopem ausculter

osłupiały adj
bardzo zaskoczony, zdumiony, zdziwiony sidéré stupide

otchłań ˈɔtxwãɲ n
puste, ogromne, głębokie miejsce abîme

otrzewna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy; péritoine

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
dostawać, być odbiorcą obtenir

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
powodować, że coś przestaje być zamknięte ouvrir

otwierać oczy v
unosić powieki w celu zobaczenia, widzenia czegoś dessiller les œil ouvrir les œil

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga; obésité

owad ˈɔvat n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; insecte

owalen ɔˈvalɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny; ovalène

owca ˈɔfʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie; brebis mouton

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
związany z owcami, pochodzący od owcy de brebis de mouton ovin

owies ˈɔvʲjɛs n
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy; avoine

owijać v
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła envelopper
okręcać czym samego siebie s'envelopper
otaczać co, wijąc się wokół tego s'enrouler

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäʥ̑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy faire dans la dentelle mettre des gants prendre des gants y aller par quatre chemins

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona; fruit

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
(spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże fruit de mer

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni; péricarpe

owocożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami frugivore

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
(kulinaria) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie; bouillie d' avoine porridge

owsik ˈɔfʲɕik n
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka; oxyure

owulacja n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej; ovulation

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym décorer orner

ozdoba ɔzˈdɔba n
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś décoration

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie ornemental meublant

oznajmiać v
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany annoncer communiquer

ozon ˈɔzɔ̃n n
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach; ozone

ołtarz ˈɔwtaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu; autel

ołów ˈɔwuf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82; plomb

ołówek ɔˈwuvɛk n
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać; crayon

oś ɔɕ n
centralna linia danego układu axe essieu

oślepiać v
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie éblouir
pozbawiać wzroku aveugler

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach; pieuvre poulpe

ośrodek kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną centre culturel

oświadczenie ˌɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego déclaration
pismo zawierające wypowiedź (1.1) déclaration

oświata ɔˈɕfʲjata n
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie enseignement

ość ɔɕʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb; arête

ożaglowanie n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określony zespół żagli na statku żaglowym voilure

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
zawrzeć związek małżeński z kobietą marier

ożywienie n
podniecenie, poruszenie agitation

pacha ˈpaxa n
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym aisselle

pachnieć ˈpaçɲɛ̇ʨ̑ v
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny sentir bon

pachnotka n
(botanika, botaniczny) gatunek jednorocznej rośliny oleistej z rodziny jasnotowatych pérille

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny odorant odoriférant parfumé

pachwina paxˈfʲĩna n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda aine
(botanika, botaniczny) miejsce między górną stroną nasady liścia a łodygą aisselle point d'attache

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej; patient malade

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej pacification

pacyfista n
zwolennik pacyfizmu pacifiste

pacyfistyczny adj
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami pacifiste

pacyfizm n
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen pacifisme

paczka papierosów n
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów paquet de cigarettes

padaczkowy ˌpadaʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z padaczką, epilepsją épileptique

padalec paˈdalɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki; orvet

padać ˈpadaʨ̑ v
o deszczu, śniegu, itp.: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego) pleuvoir grêler neiger
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą tomber
zlatywać, lecieć w dół tomber

padlina paˈdlʲĩna n
zwierzęce zwłoki charogne

pagaj ˈpaɡaj n
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce pagaie

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.) pagination

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony paginer

pagórek paˈɡurɛk n
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów colline

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami montueux

paisley n
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji motif cachemire boteh paisley palme

pajac ˈpajaʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności bouffon guignol mariole fantoche pantin polichinelle
komiczna postać w dawnej krotochwili bouffon polichinelle
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka pantin fantoche

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny; araignée

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz przypominająca pajęczynę (1.1) toile
sieć tkana przez pająka toile d'araignée

pakiet ˈpacɛt n
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu; paquet
kilka rzeczy spakowanych razem paquet

pakora n
(kulinaria) indyjska przekąska z kawałków warzyw zanurzonych w cieście z besanu i smażonych w głębokim oleju; pakora

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku paqueter

pakt pakt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym pacte

palacz ˈpalaʧ̑ n
ktoś, kto zawodowo pali w piecu; chauffeur
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo fumeur

palaczka paˈlaʧ̑ka n
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.) fumeuse

palant ˈpalãnt n
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę con

palczatka cytrynowa palˈʧ̑atka ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔva n
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu; citronnelle

palec ˈpalɛʦ̑ n
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy doigt orteil

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
proces spalania, palenia się combustion

paleo- paˈlɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią paléo-

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych; paléobotanique

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika paléophytologie

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku; Paléogène

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych; paléographie

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.; Paléolithique

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego paléolithique

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych paléontologiste

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Paléoprotérozoïque

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku paléozoïque

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi; Paléozoïque

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych; paléozoologie

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców palestinien

pali ˈpalʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich pali

paliatywny adj
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn palliatif

palikować ˌpalʲiˈkɔvaʨ̑ v
podwiązywać rośliny uprawne (np. pomidory) do palika ramer

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst; palimpseste

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz); palindrome

paliwo paˈlʲivɔ n
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach carburant combustible

palić ˈpalʲiʨ̑ v
niszczyć coś za pomocą ognia brûler
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo fumer

palić jak smok ˈpalʲiʨ̑ ˈjak ˈsmɔk idiom
palić dużo, nadmiernie fumer comme un pompier fumer comme un sapeur

pallad ˈpalːat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46; palladium

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach; palladianisme

palma ˈpalma n
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie palmier palme

palnąć sobie w łeb ˈpalnɔ̃ɲʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈv‿wɛp v
(potocznie, potoczny) popełnić samobójstwo przy użyciu broni palnej se faire sauter la cervelle

paluch ˈpalux n
(anatomia, anatomiczny) kciuk u nogi; gros orteil

pamflet ˈpãw̃flɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji pamphlet

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
przechowywać informacje lub przeżycia w pamięci i potrafić je odtwarzać retenir rappeler souvenir

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.; mémoire

pan pãn n
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca monsieur
pracodawca dla służby monsieur
właściciel niewolników monsieur
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy monsieur
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty vous monsieur

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) środek na wszystkie dolegliwości, kłopoty i trudności panacée
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo panacée

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych; panarabisme

panarabski ˌpãnaˈrapsʲci adj
związany z panarabizmem, głoszący zjednoczenie ludów arabskich panarabe

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek; tatou
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru; cuirassé

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym cuirasse
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze; cuirasse carapace

pancura pãnˈʦ̑ura n
(potocznie, potoczny) punkówa, kobieta należąca do subkultury punk punkette

panda ˈpãnda n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda mała panda
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda wielka panda

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem; pandéisme

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat) pandémie

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn; panégyrique

pani ˈpãɲi n
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty dame madame vous

panienka pãˈɲɛ̃nka n
młoda dziewczyna mademoiselle

panierować v
(kulinaria) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce paner

panna ˈpãnːa n
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani) mademoiselle demoiselle célibataire

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
kobieta w dniu swojego ślubu mariée

panorama ˌpãnɔˈrãma n
rozległy, szeroki widok panorama

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś panoramique

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
władza souveraineté

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich; panslavisme

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury; panthéisme

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom; panthéon

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej; once léopard des neiges panthère des neiges

papier ˈpapʲjɛr n
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji; papier
(potocznie, potoczny) dokument papier

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu papier hygiénique apier toilette

papieros paˈpʲjɛrɔs n
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem; cigarette clope

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów. porte-cigarettes

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa papal

papież ˈpapʲjɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan; pape

papirus paˈpʲirus n
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu; papyrus
materiał pisarski, wyrabiany z włókien (1.1); papyrus

paplanina ˌpaplãˈɲĩna n
(potocznie, potoczny) bezsensowna, najczęściej przydługa, prostacka lub niepoważna rozmowa babillage

paplać ˈpaplaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach jacasser papoter potiner

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników; fougère

papuga paˈpuɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes, rząd ptaków tropikalnych; perroquet
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1) perroquet
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty moulin à parole perroquet

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
(ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia; perruche ondulée

para ˈpara n
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym; vapeur vapeur d'eau

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; paracétamol

paradoks paˈradɔks n
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy paradoxe
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią paradoxe

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny paradoxal

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki; paradigme
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu; paradigme

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi paradigmatique

paradyz n
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze; paradis

paradyż n
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze; paradis

parafia paˈrafʲja n
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza; paroisse

parafialny adj
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii paroissial

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej paroissien

parafilia n
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne paraphilie

paragraf paˈraɡraf n
podstawowa jednostka redakcyjna rozporządzenia, oznaczana w tekście symbolem §; paragraphe

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
odnoszący się do państwa Paragwaj paraguayen

paralelny ˌparaˈlɛlnɨ adj
trwający, zachodzący jednocześnie z czymś innym parallèle

paraliż paˈralʲiʃ n
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego paralysie plégie

paranoiczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi paranoïaque

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi paranoïaque

parapet paˈrapɛt n
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia parapet

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania pendaison crémaillère

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu; paraplégie

parasol paˈrasɔl n
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem ombrelle parasol
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem parapluie

parazytolog n
specjalista w dziedzinie parazytologii parasitologue

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami; parasitologie

parazytologiczny adj
dotyczący parazytologii parasitologique

parch parx n
(medycyna, medyczny) grzybicza choroba owłosionej skóry głowy; teigne

pardwa ˈpardva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus; lagopède

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; lagopède alpin

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; lagopède des saules

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach; parémiologie

pareo n
(etnografia, etnograficzny) kawałek kolorowej tkaniny, rodzaj spódnicy noszonej przez kobiety lub mężczyzn na Tahiti; paréo
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka paréo

park park n
duży śródmiejski, rekreacyjny ogród z wytyczonymi alejkami; parc jardin public

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody; parc national

park rozrywki n
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi parc d'attractions

parking ˈparʲcĩŋk n
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych; parking

parlament parˈlãmɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy; parlement

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący parlamentu, związany z parlamentem parlementaire

parodia paˈrɔdʲja n
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego; parodie

parodiować v
dokonywać parodii czegoś parodier

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo bardzo podobne do innego brzmieniem, ale mające zupełnie inne znaczenie i często mylone; paronyme

parostatek ˌparɔˈstatɛk n
dawny, niewielki statek z silnikiem parowym, zwykle przeznaczony do żeglugi śródlądowej lub przybrzeżnej, z podsiębiernymi kołami napędowymi bateau à vapeur

parowar paˈrɔvar n
(kulinaria) przyrząd służący do gotowania na parze cuit vapeur cuiseur vapeur

partenogeneza n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej; parthénogenèse parthénogénèse

parter ˈpartɛr n
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią rez-de-chaussée

partia ˈpartʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców partie
w niektórych grach (szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) : rozgrywka, mecz partie
(zobacz) partia polityczna parti
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę parti
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób parti

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem; parti politique

partner ˈpartnɛr n
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu partenaire

partnerstwo n
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami partenariat

partycja n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego; partition

partyjska strzała idiom
cięte i trafne słowa wypowiedziane na odchodnem, na pożegnanie flèche du Parthe

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech; particule

partytura ˌpartɨˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą; partition

partyzana ˌpartɨˈzãna n
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.; pertuisane

parweniusz parˈvɛ̃ɲuʃ n
osoba, która dostała się do wyższych sfer, dorobkiewicz, nowobogacki parvenu

paryski paˈrɨsʲci adj
związany z Paryżem, dotyczący Paryża parisien

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Paryża Parisien

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) otrzymywać napar po zalaniu wrzątkiem, zalewać coś wrzątkiem infuser

parów n
(geografia, geograficzny) rodzaj suchej doliny o niezbyt stromych zboczach; ravin

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
kilka; niewielka liczba czegoś quelques

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności; ceinture de chasteté

pas planetoid n
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid; ceinture d'astéroïdes

pasat ˈpasat n
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika; alizé

pasażer paˈsaʒɛr n
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem passager

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem voyageuse

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu barre d'outils

pasieka paˈɕɛka n
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami; rucher

pasikonik ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad; sauterelle

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole; patience réussite

pasjonat paˈsʲjɔ̃nat n
osoba, która się czymś pasjonuje passionné

paskal ˈpaskal n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI; pascal

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się convenir
przypadać do gustu convenir

pasować jak wół do karety paˈsɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw ˌdɔ‿kaˈrɛtɨ v
porównanie, które podkreśla skrajną dysharmonię bliską absurdu aller à quelqu'un comme des guêtres à un lapin aller à quelqu'un comme un tablier à une vache

pasożyt paˈsɔʒɨt n
(biologia, biologiczny) organizm czerpiący korzyści ze współżycia z innym organizmem, zazwyczaj ze szkodą dla swego gospodarza; parasite
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek wykorzystujący innych dla osiągnięcia własnych korzyści parasite

pasożytniczy adj
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów parasite

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej; dentifrice pâte à dents

pastafariański adj
związany z pastafarianizmem, zgodny z pastafarianizmem pastafarien

pasterka paˈstɛrka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia messe de Noël messe de minuit
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp. bergère

pasterz ˈpastɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun berger pasteur
osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu berger pasteur

pastis n
(spożywczy) (kulinaria) francuski likier anyżowy pity z wodą; pastis

pastisz ˈpastʲiʃ n
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki; pastiche

pasywny adj
który nie wykazuje chęci działania passif

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
publikacja brukająca czyjąś reputację; libelle

paszport ˈpaʃpɔrt n
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych; passeport

pasztet ˈpaʃtɛt n
(kulinaria) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka pâté pétrin

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
(kulinaria) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej; foie gras pâté de foie gras

paszto ˈpaʃtɔ n
język Pasztunów; pachto pachtoune pashto

pat pat n
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany; pat

patelnia paˈtɛlʲɲa n
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw; poêle poêle à frire

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
poważny, doniosły, uroczysty pathétique

patio ˈpatʲjɔ n
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej; patio

patogeneza n
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób pathogenèse

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób pathologie
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu pathologie

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby pathologique
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością pathologique

patriarchat n
godność i władza patriarchy patriarcat

patriota paˈtrʲjɔta n
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej patriote

patriotka paˈtrʲjɔtka n
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej patriote

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, którego cechuje patriotyzm patriotique
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu patriotique

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
miłość ojczyzny i własnego narodu, połączona z gorliwością ofiar dla nich; patriotisme

patrolować v
wykonywać obchód kontrolowanego terenu patrouiller

patron n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób; patron

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca patronymique

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
kierować wzrok na coś lub na kogoś regarder

patyczek do uszu n
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu coton-tige

pauperyzacja ˌpawpɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
ubożenie (człowieka, społeczeństwa) paupérisation

paw paf n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1) paon

pawian ˈpavʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku; babouin

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka; ongle

pazur ˈpazur n
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych; griffe

pałac ˈpawaʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka palais

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii o wydłużonym kształcie; coccobacille

pański possessiveAdjective
należący do mężczyzny, do którego zwracamy się per pan votre

państwo ˈpãj̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury; état
pan i pani wobec służby maître
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa le
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni vous

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); octobre

pchacz pxaʧ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) motorowy statek wodny przystosowany do pchania przed dziobem zestawu barek, głównie na wodach śródlądowych; pousseur

pchać pxaʨ̑ v
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu pousser

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów marché aux puces

pchnięcie kulą ˈpçɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m; lancer du poids

pchła pxwa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią; puce

pech pɛx n
niepomyślny zbieg okoliczności malheur malchance

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
świadczący o pechu malheureux

pedagog n
nauczyciel, wychowawca pédagogue

pedagogiczny adj
związany z pedagogiką, wychowawczy pédagogique

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
zespół środków i metod nauczania i wychowania; pédagogie

pedał ˈpɛdaw n
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych; pédale
(slangowo) (obraźliwie) określenie mężczyzny homoseksualnego (niekiedy rozszerzane na osoby, które nie są gejami, ale są stereotypowo postrzegane jak homoseksualiści) lope pédé rasdep

pediatra pɛˈdʲjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy pédiatre
(medycyna, medyczny) lekarka dziecięca pédiatre

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo pédicure

pedo- ˈpɛdɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dzieckiem, potomkiem, potomstwem pédo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z gruntem, ziemią pédo-

pedofil pɛˈdɔfʲil n
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci pédophile

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci; pédophilie

pedofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci pédophobie

peeling n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczka polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka gommage peeling

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania; péfloxacine

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk péjoratif

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz paysage

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Pekinu pékinois
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku; pékinois

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa géranium

pelota pɛˈlɔta n
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka; pelote basque

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim pandjabi penjabi

penis ˈpɛ̃ɲis n
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt; pénis verge

pentan ˈpɛ̃ntãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur; pentane

peptyd ˈpɛptɨt n
produkt rozkładu peptonów peptide

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
(ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby) par tête per capita

per- pɛr prefix
(chemia, chemiczny) przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu per-

percepcja n
odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów perception

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne perfection

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
człowiek dążący do doskonałości perfectionniste

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dążenie do doskonałości perfectionnisme

perfekcyjnie ˌpɛrfɛkˈʦ̑ɨjɲɛ adv
w sposób perfekcyjny parfaitement

perfekcyjny adj
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu parfait

perfidnie adv
w sposób perfidny perfidement

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki parfumerie

perfumy pɛrˈfũmɨ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk parfum

pergamin n
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania parchemin
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu papier de cuisson papier sulfurisé

pergola pɛrˈɡɔla n
(architektura, architektoniczny) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny; pergola

perkoz ˈpɛrkɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku; grèbe

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji batteur

perm pɛrm n
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej; Permien

permanencja n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanence

peron ˈpɛrɔ̃n n
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego quai

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem; péronisme

perski ˈpɛrsʲci adj
dotyczący Persji, pochodzący z Persji persan perse

perski ˈpɛrsʲci n
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu; perse

personifikacja ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich; personnification

persyflaż n
(książkowy) złośliwość ukryta pod pozorem uprzejmości persiflage

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) plaquemine plaqueminier
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc rośliny z rodzaju (1.1) kaki

perszeron n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj konia pociągowego; percheron

peruka pɛˈruka n
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę; perruque

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Peru péruvien

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca; périhélie

perykopa n
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę; péricope

peryskop pɛˈrɨskɔp n
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony; périscope

perła ˈpɛrwa n
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; perle

perłowy pɛrˈwɔvɨ adj
taki, który ma połysk, jak perła gris de perle

peso ˈpɛsɔ n
waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich; péso

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych; pesticide

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy pessimiste

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia pessimiste

peszyć v
wprawiać w zakłopotanie gêner
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie se gêner

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał; pétrographie

petting n
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego pelotage tripotage

petunia pɛˈtũɲja n
(botanika, botaniczny) Petunia, południowoamerykańska roślina ozdobna o barwnych i wonnych kwiatach; pétunia

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy; pétition

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
całkowicie przekonany o słuszności certain
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś certain

pewnik ˈpɛvʲɲik n
coś co jest całkowicie udowodnione certitude

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
całkowite przekonanie o czymś certitude

pewność siebie n
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości aplomb assurance

pewny siebie adj
przekonany o swoich możliwościach entreprenant

pełnia ˈpɛwʲɲa n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część pleine lune
punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan plénitude

pełnomocnictwo ˌpɛwnɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego procuration
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę procuration pleins pouvoirs

pełnomocnik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu chargé

pełny ˈpɛwnɨ adj
wypełniony w największym możliwym stopniu plein

pełzać v
(pejoratywnie, pejoratywny) zachowywać się w sposób szczególnie uległy ramper lécher les bottes
o roślinach rozrastać się po podłożu grimper
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża ramper
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka ramper
o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko se traîner

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około à la louche

piana ˈpʲjãna n
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu mousse écume

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument klawiszowy ze strunami w środku ustawionymi pionowo; piano

pianista pʲjä̃ˈɲista n
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie pianiste

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na pianinie, fortepianie pianiste

piano ˈpʲjãnɔ adv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie piano

piano nobile n
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa); étage noble bel-étage

piasek ˈpʲjasɛk n
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu; sable

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci; bac à sable carré de sable

piasta ˈpʲjasta n
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś; moyeu

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
usypany z piasku, pełen piasku sablonneux sableux

piec pʲjɛʦ̑ n
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania poêle

piechota pʲjɛˈxɔta n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem; infanterie

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie; pouillot fitis

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.; agaric

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
(kulinaria) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb) rôti

pieczętować ˌpʲjɛʧ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) ostatecznie coś potwierdzać, przesądzać sceller
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć sceller
opatrywać coś pieczęcią, wykonywać pieczęć na zamknięciu w celu zabezpieczenia sceller

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności cachet estampille sceau

pieg pʲjɛk n
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych); tache de rousseur

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów; fauvette

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki boulangerie
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze boulangerie

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp. boulanger

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle infernal

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; enfer
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień enfer

pielgrzym n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu pèlerin

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
wędrówka do świętego miejsca pèlerinage

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami; infirmière

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych infirmier

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych soigner garder
dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską choyer soigner

piemontyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie; piémontite

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów; argent monnaie

pieprz pʲjɛpʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew; poivrier
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z tej rośliny poivre

pieprz kajeński ˈpʲjɛpʃ kaˈjɛ̇̃j̃sʲci n
(kulinaria) bardzo ostra przyprawa otrzymywana z owoców papryki odmiany Cayenne; poivre de Cayenne

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
(kulinaria) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu poivrier poivrière
(wojskowość, wojskowy) (zobacz) rewolwer wiązkowy poivrière

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks baiser
dodawać pieprzu do jedzenia poivrer

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna) baiser
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem baiser

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu interjection
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację cucul la praline

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu n
(potocznie, potoczny) bezsensowna wypowiedź cucul la praline

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne péter

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
(kulinaria) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem; pain d'épices pain d'épice

piersiówka pʲjɛrʲˈɕufka n
niewielki, płaski, najczęściej metalowy pojemnik na alkohol, noszony w wewnętrznej kieszeni flasque

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny; élément

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; élément chimique
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; élément chimique

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; primevère
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) primevère

pierworództwo n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego primogéniture
bycie pierworodnym synem aînesse primogéniture

pierwotnie pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ adv
w sposób nietknięty cywilizacją primitivement
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania originairement originellement

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta; première dame

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia; premiers secours

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918; Première Guerre mondiale

pierś pʲjɛrʲɕ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy człowieka sein
(kulinaria) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu blanc
przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia poitrine

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem anneau bague

pies pʲjɛs n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe; chien

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka chien de compagnie

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami chien de garde

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami; chien de berger

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby chien policier

pies pracujący ˈpʲjɛs ˌpraʦ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem chien d'utilité chien de travail

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym chien guide d'aveugle

piesek preriowy ˈpʲjɛsɛk prɛˈrʲjɔvɨ n
(zoologia, zoologiczny) Cynomys, niewielki, północnoamerykański ssak z rodziny wiewiórkowatych; chien de prairie

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨʨ̑ɛ idiom
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności vie de chien

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem à pied

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci; persil

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi tronc

pieścić v
tulić, głaskać okazując czułość caresser câliner

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego; chanson chant

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor pigment
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb pigment

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach pigmentation

pigułka pʲiˈɡuwka n
(potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny pilule contraceptif
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie pilule

pigułka gwałtu n
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego; drogue du viol

pigwa ˈpʲiɡva n
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach; cognassier coing
(kulinaria) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory coing cognassier

pijak ˈpʲijak n
osoba nadużywająca alkoholu ivrogne

pijalnia wód pʲiˈjalʲɲa ˈvut n
miejsce lub budynek uzdrowiskowy, w którym pija się wodę mineralną lub leczniczą buvette

pijany pʲiˈjãnɨ adj
będący pod wpływem alkoholu ivre soûl saoul

pijawka pʲiˈjafka n
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; sangsue
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych sangsue

pikardyjski adj
dotyczący Pikardii lub Pikardyjczyków picard

piknik ˈpʲicɲik n
wycieczka na łono natury z zabawą i jedzeniem zabranej ze sobą żywności; pique-nique

piksel ˈpʲiksɛl n
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner); pixel

pilaw ˈpʲilaf n
(kulinaria) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu; pilaf riz pilaf

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś surveiller garder guetter veiller

pinakiel pʲĩˈnacɛl n
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami; pinacle

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki pinacothèque

pinczer średni ˈpʲĩn͇ʧ̑ɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec; pinscher allemand

pinezka pʲĩˈnɛska n
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką; punaise

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej; manchot

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy verticalement

piorun ˈpʲjɔrũn n
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią; foudre

piorunem pʲjɔˈrũnɛ̃m adv
(potocznie, potoczny) bardzo szybko dare-dare

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ; paratonnerre

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze; chanson

piosenkarka ˌpʲjɔsɛ̃ŋˈkarka n
artystka, która śpiewa piosenki chanteuse

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem chanteur

piołun ˈpʲjɔwũn n
(botanika, botaniczny) bylica piołun absinthe

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; pyramide
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej pyramide
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki; pyramide

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa pyramidal

pirania pʲiˈrãɲja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki; piranha

pirargyryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra, Ag3SbS3; pyrargyrite

pirat ˈpʲirat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne; pirate

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla innych użytkowników drogi chauffard écraseur

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów pyrénéen

piro- ˈpʲirɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą pyro-

pirol ˈpʲirɔl n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N; pyrrole

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem; pyromanie

pirotechniczny adj
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki pyrotechnique

pirotechnika n
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych; pyrotechnie

pirydoksyna ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6; pyridoxine

pisak ˈpʲisak n
narzędzie do pisania, którym pisze się, używając wymiennych wkładów z atramentem lub żelem marqueur feutre

pisanka pʲiˈsãnka n
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy; œuf de Pâques

pisarka pʲiˈsarka n
forma żeńska od: pisarz écrivaine

pisarz ˈpʲisaʃ n
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna starożytnego Egiptu osób wykształconych, posługujących się pismem; scribe
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą; écrivain auteur

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium écrire
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma écrire
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę écrire
(przestarzałe, przestarzały) malować, rysować (szczególnie prawosławne ikony) écrire

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
na piśmie, za pomocą pisma par écrit

pismo ˈpʲismɔ n
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści revue journal
nota, dokument na jakiś temat écrit lettre
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu; écriture
sposób pisania écriture

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
owoc drzewa pistacjowego pistache

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa; pistolet

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami, mitraillette pistolet mitrailleur

pitaja n
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce; fruit du dragon

piuska ˈpʲjuska n
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury; calotte

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym sprzedaje się piwo brasserie

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
podziemne piętro budynku cave

piwo ˈpʲivɔ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój orzeźwiający; bière

piwowar pʲiˈvɔvar n
osoba zajmująca się warzeniem piwa brasseur

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
(kulinaria) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie; pizza

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
restauracja, w której pizza jest głównym daniem; pizzeria

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi; plumier trousse

pióro ˈpʲjurɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek; plume
przyrząd do pisania plume
autorstwo dzieła literackiego plume

piórolotek pięciopiór n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku (1.1) ptérophore blanc

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni; cinquième colonne

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana cinquième roue du carrosse

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
piąty dzień tygodnia vendredi

pić pʲiʨ̑ v
spożywać płyny boire
pić (1.1) alkohol, również nałogowo boire

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem boire comme une éponge

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części; pentathlon

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o pięciu bokach (kątach); pentagone

pięciornik n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) potentille

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
piękna kobieta belle

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt beau belle

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy talon
część skarpety, pończochy, buta w okolicach pięty (1.1) talon

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːçilˈːɛsa n
(przenośnie, przenośnia) czuły punkt, miejsce, słabość; talon d'Achille

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej étage

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
zaciśnięta dłoń poing

piła ˈpʲiwa n
narzędzie tnące z zębatym ostrzem; scie

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika; football foot

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika; handball

piłkarz ręczny n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną handballeur

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach; baby-foot baby

piżama pʲiˈʒãma n
strój, który zakłada się, idąc spać; pyjama

piżmak ˈpʲiʒmak n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo; rat musqué

plac plaʦ̑ n
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów; place

plafon ˈplafɔ̃n n
malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia plafond
sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym; plafond

plagi egipskie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: dziesięć plag, którymi Bóg ukarał Egipt za zatrzymanie Żydów w niewoli; plaies bibliques plaies d'Égypte

plagiat ˈplaɟjat n
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa; plagiat

plagiator plaˈɟatɔr n
osoba, która popełniła plagiat plagiaire

plagionit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, Pb5Sb8S17; plagionite

plama ˈplãma n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) fiasko, niepowodzenie tuile
(przenośnie, przenośnia) hańba, kompromitacja souillure tache
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś tache
część powierzchni jakiegoś przedmiotu różniąca się kolorem lub walorem od tła tache

plamić v
robić plamy salir
okrywać hańbą entacher
robić plamy na sobie se salir se tacher
okrywać się hańbą s'avilir se déshonorer

planeta plãˈnɛta n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę; planète

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich; planétarium

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet planétaire

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule planisphère

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym plantation

plaster ˈplastɛr n
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany sparadrap pansement emplâtre
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych alvéole d'abeille
płaski, szeroki płat (często odkrojony od pewnej całości) tranche

platan ˈplatãn n
(botanika, botaniczny) rodzaj drzew z rodziny platanowatych; platane

plaża ˈplaʒa n
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji; plage

plażowicz plaˈʒɔvʲiʧ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba opalająca się na plaży plagiste

plebania plɛˈbãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny presbytère

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy plébiscite

plecak ˈplɛʦ̑ak n
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach sac à dos

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; dos
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1) dos
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) poparcie wpływowych osób piston

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar; tribu
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt; tribu

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin; spermatozoïde

pleochroizm n
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało; pléochroïsme

pleonastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu pléonastique pléonasmique

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących; pléonasme

pleśń n
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych moisissure moisi

plik plʲik n
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość; fichier
pęk papierów (dokumentów, banknotów) liasse

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu Pliocène

plotka ˈplɔtka n
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie commérage potin

plotkarka plɔtˈkarka n
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki commère

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
osoba zajmująca się plotkami cancanier

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
opowiadać, roznosić plotki commérer cancaner potiner

plurale tantum n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej; plurale tantum

plus plus n
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera plus

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu nounours ours en peluche doudou

plutokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi ploutocratie

plutokratyczny adj
dotyczący plutokracji ploutocratique

pluton ˈplutɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94; plutonium
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów) peloton

pluviôse n
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; pluviôse

pluć pluʨ̑ v
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę cracher

pneumatologiczny adj
związany z pneumatologią pneumatologique

pniarek obrzeżony n
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych; polypore marginé ungiline marginée

pnącze n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o długich pędach, wijąca się ku górze; plante grimpant

po drugie pɔ‿ˈdruɟjɛ idiom
przy wyliczaniu zaraz po pierwszym ensuite

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie il faudrait me passer sur le corps

po omacku ˌpɔ‿ɔ̃ˈmaʦ̑ku adv
(przenośnie, przenośnia) bez rozeznania, intuicyjnie à l’aveuglette

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ idiom
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp. premièrement

pobiec ˈpɔbʲjɛʦ̑ v
(potocznie, potoczny) pospiesznie udać się gdzieś lub po kogoś courir
przemieścić się do przodu, biegnąc courir

pobić ˈpɔbʲiʨ̑ v
zwyciężyć kogoś battre
zadać wiele ciosów, uderzyć kogoś lub coś wiele razy battre
brać czynny udział w bójce, zadać ciosy jeden drugiemu battre

pobożnie pɔˈbɔʒʲɲɛ adv
w sposób pobożny pieusement

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
wziąć ślub se marier

pobudliwy ˌpɔbuˈdlʲivɨ adj
taki, który łatwo reaguje na bodźce excitable

pobyt ˈpɔbɨt n
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś séjour

pobór n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej; conscription

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby baiser

pocałunek Judasza n
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę; baiser de Judas baiser de la mort

pocałunek z języczkiem ˌpɔʦ̑aˈwũnɛɡ zʲ‿jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑ʲcɛ̃m n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (zobacz) francuski pocałunek baiser avec la langue

pocenie pɔˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocić się perspiration

pochlebca n
człowiek pochlebiający komu flatteur

pochlebstwo n
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się flatterie

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych; torche flambeau

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wywodzenie się z czegoś origine provenance

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś provenir

pochwa ˈpɔxfa n
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków; vagin
futerał na broń białą; fourreau gaine étui

pochwalny adj
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia élogieux

pochówek n
pogrzebanie zmarłego enterrement

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie consolation confort

pocieszenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć consolation

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki; projectile

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego; missile de croisière

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami; train
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś inclination penchant

pociągający adj
wzbudzający zainteresowanie attirant attrayant engageant

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku suer transpirer
(przenośnie, przenośnia) trudzić się, wysilać się suer transpirer

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
miejsce dla osób, które czekają salle d'attente

poczta ˈpɔʧ̑ta n
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1) poste courrier bureau poste
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. poste
korespondencja, listy poste

poczta elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu courrier électronique courriel messagerie électronique poste électronique

poczta pantoflowa ˈpɔʧ̑ta ˌpãntɔˈflɔva n
idiom nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki téléphone arabe

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
związany z pocztą, dotyczący poczty postal

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty; carte postale

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś sens de l'humour

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
to, od czego się coś zaczyna début commencement amorce

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
na początku, wstępnie d'abord

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś initial

początkujący adj
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie débutant

pod pɔt preposition
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia sous

pod egidą ˌpɔd‿ɛˈɟidɔ̃w̃ idiom
pod opieką, pod patronatem sous l'égide

pod kluczem pɔt‿ˈkluʧ̑ɛ̃m idiom
być pod kontrolą, w zamknięciu (lub w areszcie) sous clef

podatek pɔˈdatɛk n
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy impôt taxe

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕʨ̑i dɔˈdãnɛj n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość taxe sur la valeur ajoutée

podatek od zysków kapitałowych pɔˈdatɛk ɔd‿ˈzɨskuf ˌkapʲitaˈwɔvɨx n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od odsetek z lokat, pożyczek, dywidend itp.; impôt sur les plus-values en capital

podatnik pɔˈdatʲɲik n
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki contribuable

podbrzusze pɔdˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha bas-ventre hypogastre

podcinać gałąź, na której się siedzi pɔtʲˈʨ̑ĩnaʥ̑ ˈɡawɔ̃w̃ɕ na‿ˈkturɛj‿ɕɛ ˈɕɛ̇ʥ̑i idiom
szkodzić sobie samemu, działać na swoją niekorzyść scier la branche sur laquelle on est assis

podczas gdy ˈpɔṭʧ̑az ˈɡdɨ
natomiast, kiedy, za to tandis que
w tym samym czasie, co dans le temps où pendant que

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi; infrarouge

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi infrarouge

podejrzanie ˌpɔdɛjˈʒãɲɛ adv
w sposób podejrzany soupçonneusement suspicieusement

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy soupçon doute suspicion

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
przypuszczać soupçonner suspecter

podejrzliwość n
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie défiance méfiance

podejrzliwy adj
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie méfiant

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję; fuligule nyroca

podium ˈpɔdʲjũm n
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne; podium

podkast n
audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy podcast

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele; maillot de corps

podkowa pɔtˈkɔva n
metalowe wzmocnienie kopyt końskich; fer à cheval

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu chaparder

podkład ˈpɔtkwat n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu fond de teint

podkładka pod mysz n
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową tapis de souris

podmenu n
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego sous-menu

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
znajdujący się na przedmieściu suburbain

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności; sujet
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś sujet
(filozofia, filozoficzny) człowiek, jednostka sujet

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców; palais

podniecony adj
(książkowy) będący w stanie pobudzenia emocjonalnego excité

podnosić na duchu pɔdˈnɔɕiʨ̑ na‿ˈduxu v
pocieszać kogoś, dodawać komuś otuchy remonter le moral

podnóżek n
mebel lub element jakiegoś układu na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie repose-pied

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym plaire aimer

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów; similitude
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami similitude ressemblance

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury; semblable
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd ressemblant semblable

podologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego; podologie

podpis ˈpɔtpʲis n
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol) signature

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie signer

podpora pɔtˈpɔra n
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit; support appui

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora; lieutenant-colonel

podrabianie ˌpɔdraˈbʲjä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: podrabiać adultération

podrabiać v
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał falsifier fabriquer truquer

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zagadywać osobę przeciwnej płci i starać się zainteresować ją sobą; uwodzić draguer

podrzynać v
ciąć, rżnąc od spodu couper

podróż ˈpɔdruʃ n
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego voyage

podróż poślubna n
podróż odbywana przez parę nowożeńców voyage de noces

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
(botanika, botaniczny) Marasmius oreades, bladożółty, białawy jadalny grzyb europejski; marasme des Oréades
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych; gorgebleue à miroir

podróżniczka ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ka n
forma żeńska od: podróżnik voyageuse

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często) voyageur voyageuse

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca voyager

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny; manuel

podskakiwać v
dokonywać ruchy w górę, wyraźnie odbijając się od podłoża cahoter tressauter
powiększać się szybko i znacznie augmenter
wykonywać skok niezbyt wysoko sautiller

podstawa pɔtˈstava n
to, na czym coś stoi base fondement

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
główny, elementarny fondamental de base essentiel

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
w sposób podstępny astucieusement frauduleusement

podsumowanie n
krótkie, ogólne przedstawienie jakiejś sprawy résumé

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania doublure

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem suboxyde

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś soutenir

poduszka pɔˈduʃka n
spodnia, miękka część końców palców ludzi i zwierząt coussinet
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych; oreiller coussin

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
(motoryzacja) element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie; rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem coussin gonflable sac gonflable

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej; aéroglisseur hovercraft

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę; jarrètiere

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym; châssis

podwójna moralność pɔˈdvujna mɔˈralnɔɕʨ̑ n
postępowanie obłudne, fałszywe; stwarzanie pozorów szlachetności i przestrzegania zasad moralnych przy jednoczesnym, często skrytym, niemoralnym postępowaniu deux poids, deux mesures

podwójnie adv
dwa razy tyle doublement en double

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części double

podwójny podbródek n
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek double menton

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach double standard

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą subalterne

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
osoba podległa komuś, czyjś pracownik subalterne

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
znajdujący się pod powierzchnią ziemi souterrain

podziw ˈpɔʥ̑if n
zdumienie, zachwyt, uznanie admiration émerveillement

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
darzyć podziwem admirer

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: podziękować remerciement

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku suivre

podłoga pɔdˈwɔɡa n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże plancher sol

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli abjection lâcheté

podłoże pɔdˈwɔʒɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wierzchnia warstwa ziemi pod uprawę substrat
przyczyna base fondement
spodnia warstwa fond

podłożyć świnię pɔdˈwɔʒɨʨ̑ ˈɕfʲĩɲɛ v
(potocznie, potoczny) spowodować, że że ktoś znajdzie się w sytuacji, która mu zaszkodzi, skompromituje go savonner la planche à quelqu'un

podświadomie ˌpɔtʲɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób podświadomy subconsciemment

podświadomość n
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości; subconscience

podżebrze n
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami hypocondre

poeta pɔˈɛta n
literat piszący wiersze, tworzący poezję poète

poetka pɔˈɛtka n
kobieta, która pisze wiersze poétesse

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
związany z poezją poétique

poezja pɔˈɛzʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką poésie

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych; calligramme poésie concrète poésie graphique poésie visuelle

poganin pɔˈɡãɲĩn n
osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm) païen

poganka pɔˈɡãnka n
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm) païenne

pogarda pɔˈɡarda n
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś mépris

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
wyrażający pogardę dédaigneux

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z pogaństwem païen

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych paganisme

pogoda pɔˈɡɔda n
chwilowy stan atmosfery temps météo

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha serein

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲiʧ̑ɛ n
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie zone frontière

pogromca n
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał vainqueur
treser dzikich zwierząt dompteur

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi enterrement funérailles

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
związany z pogrzebem, pochówkiem funéraire

pogróżka pɔˈɡruʃka n
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp. menace

pogłębiarka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych; drague

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
podawać napój abreuver

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
nadejść, zaistnieć, okazać się survenir
stawać się widocznym, jawnym apparaître se déclarer

pojawić się pɔˈjavʲiʨ̑‿ɕɛ v
(zobacz) pojawiać się apparaître

pojazd ˈpɔjast n
(potocznie, potoczny) samochód voiture
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych véhicule voiture

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
taki, który jest tylko jeden; osobny singulier

pojedynek n
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów duel

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym après-demain

poker ˈpɔkɛr n
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników; poker

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku génération
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci) génération
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń génération

pokora pɔˈkɔra n
cecha tego, kto się nie pyszni, jest skromny humilité

pokorny adj
nie wywyższający się, skromny humble

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś affinité parenté
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka parenté

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem voisin

pokrywa pɔˈkrɨva n
przedmiot służący do nakrywania, przykrywania czegoś couverture

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
nanosić coś na coś lambrisser

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami ortie

pokrótce pɔˈkrutʦ̑ɛ adv
mówiąc w skrócie abréviativement

pokusa pɔˈkusa n
trudne do opanowania pragnienie séduction tentation

pokuta pɔˈkuta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy; pénitence

pokutować ˌpɔkuˈtɔvaʨ̑ v
odprawiać pokutę expier

pokój ˈpɔkuj n
(budownictwo) część mieszkania, izba chambre pièce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny paix
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę paix
(przestarzałe, przestarzały) spokój paix

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem chambre simple

polacca n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego; polacre

polana pɔˈlãna n
pozbawione drzew miejsce w lesie; clairière

polarnik pɔˈlarʲɲik n
uczony lub podróżnik biorący udział w wyprawach na obszary podbiegunowe explorateur polaire

polarny pɔˈlarnɨ adj
właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach polaire

pole ˈpɔlɛ n
część ziemi przeznaczona pod uprawę; champ terrain
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił; champ terrain
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej; champ terrain

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie champ de bataille

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła; champ électrique

pole ryżowe n
podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż rizière

polecony ˌpɔlɛˈʦ̑ɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru recommandé

polegać pɔˈlɛɡaʨ̑ v
na czymś działać według jakiejś reguły, zasady consister à en dans
na czymś opierać się na czymś, ufać czemuś avoir confiance en compter sur
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania avoir confiance en compter sur

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji polémique

poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś poly- multi- pluri-

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek; polyamour

poliamoryczka n
kobieta praktykująca poliamorię polyamoureuse

poliamoryczny adj
(socjologia, socjologiczny) dotyczący poliamorii polyamoureux

poliamorysta n
osoba praktykująca poliamorię polyamoureux

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami; polyandrie

poliandryczny adj
dotyczący poliandrii polyandre

polibazyt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, (Ag,Cu)16Sb2S11; polybasite

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.; police gendarmerie

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
funkcjonariusz policji policier flic

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa joue
(przenośnie, przenośnia) obraza giffle
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1) giffle

polifagia n
(biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt polyphagie

polifenol n
(biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka; polyphénol

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami polygamie

poligamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii polygame

poligamista n
mężczyzna praktykujący poligamię polygame polygamite

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami polyglotte

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami; polygynie

polimat n
uczony o wszechstronnej, encyklopedycznej wiedzy polymathe

polinezyjski adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji polynésien

polipektomia ˌpɔlʲipɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia polipa; polypectomie

poliptyk n
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku; polyptyque

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu; polystyrène

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem; polichinelle

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛçɲika n
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym; école polytechnique

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów polythéiste

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom polythéiste

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów; polythéisme

politolog n
specjalista w dziedzinie politologii politologue

politycznie adv
w sposób dotyczący polityki politiquement

polityk pɔˈlʲitɨk n
osoba zajmująca się polityką politicien homme politique

polityka pɔˈlʲitɨka n
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; politique
system odgórnie wprowadzonych zasad politique

polo ˈpɔlɔ n
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny; polo

polon ˈpɔlɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84; polonium

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; polonaise
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1); polonaise

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny chasse

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) pożądać, poszukiwać guetter
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić chasser

polski ˈpɔlsʲci adj
odnoszący się do Polski lub Polaków polonais

polski ˈpɔlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków; polonais

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski polonais

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu pollution

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej aider

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1) oranger
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce; orange

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech; bergamotier

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie orange
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; orange

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2) tomate
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych; tomate

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa pomidorowa; soupe aux tomate

pomimo pɔ̃ˈmʲĩmɔ preposition
służy do zakomunikowania, że dana rzecz czy zdarzenie wbrew temu, czego można by się spodziewać, nie wpłynęła na coś innego, bo działo się inaczej malgré

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby; monument mémorial cénotaphe

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności aide secours assistance

pompa ˈpɔ̃mpa n
maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu; pompe
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość pompe

pompka ˈpɔ̃mpka n
niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza pompe

pompon ˈpɔ̃mpɔ̃n n
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki; pompon

pomponik n
(zdrobniale) mały pompon houppette

pompować v
wtłaczać dokądś gonfler
wydobywać skądś pomper

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych; tichodrome échelette

pomysłowo ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔ adv
w sposób pomysłowy ingénieusement

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
mający wiele pomysłów ingénieux inventif

pomywacz n
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń plongeur

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu erreur

pomyślnie pɔ̃ˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób sprzyjający, zgodny z czyimiś pragnieniami, oczekiwaniami avantageusement a souhait favorablement

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń prospérité

pomścić v
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił venger

ponad ˈpɔ̃nat preposition
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia au-dessus de
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości plus de

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat de plus en plus

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pierwszy dzień tygodnia; lundi

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że… car parce que en raison

poniewczasie ˌpɔ̃ɲɛˈfʧ̑aɕɛ adv
zbyt późno trop tard

poniżać v
uwłaczać czyjejś godności humilier
upokarzać samego siebie se rabaisser

poniżej pɔ̃ˈɲiʒɛj preposition
niżej w stosunku do jakiegoś punktu odniesienia sous

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie; ponton

pop pɔp n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne pop

poparcie pɔˈparʲʨ̑ɛ n
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś appui

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
zrobić coś złego commettre perpétrer

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa; cendrier

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś appuyer

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę; buste

popijać v
pić małymi łykami, wolno boire lentement

popiół ˈpɔpʲjuw n
szary proch pozostający po spaleniu czegoś cendre

poporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie postnatal post-partum

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy południem a wieczorem après-midi

poprawa pɔˈprava n
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie correction

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem correctement convenablement décemment purement strictement

poprawność n
zgodność z normami exactitude

poprawny pɔˈpravnɨ adj
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę correct congru régulier

poprzednio pɔˈpʃɛdʲɲɔ adv
przed określonym czasem antérieurement

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos popularité

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic populiste

populizm pɔˈpulʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym; populisme

por pɔr n
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych; poireau porreau
bardzo mały otwór pore

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt; saison

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
(geografia, geograficzny) (hydrologia) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi; saison sèche

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
udzielić komuś rady, wskazówki conseiller

poranek pɔˈrãnɛk n
pora dnia następująca po nocy matin

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób; porcelaine

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia dose portion ration

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne; pornographie

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z pornografią, dotyczący pornografii pornographique

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu; fausse couche avortement

port pɔrt n
wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych; port
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń; port
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych port
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1) port

port de bras n
(choreografia, choreograficzny) odpowiednie ułożenie i ruch rąk w tańcu, balecie port de bras

portfel ˈpɔrtfɛl n
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja) portefeuille

portier ˈpɔrtʲjɛr n
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portiernia n
miejsce pracy portiera conciergerie

portki ˈpɔrtʲci n
lm (potocznie, potoczny) spodnie, szczególnie zniszczone lub kiepskiej jakości fendard froc grimpant

portmonetka n
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon porte-monnaie

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety portraitiste

portret ˈpɔrtrɛt n
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób portrait
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej) portrait

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią portugais

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
język urzędowy Portugalii; portugais

portugalskojęzyczny ˌpɔrtuˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem portugalskim lusophone
spisany, stworzony w języku portugalskim lusophone
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim lusophone

portyk n
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn; portique

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych; lieutenant

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy bouger comme un éléphant dans un magasin de porcelaine

poruszyć niebo i ziemię pɔˈruʃɨʨ̑ ˈɲɛbɔ i‿ˈʑɛ̃mʲjɛ v
zrobić wszystko (lub bardzo wiele), aby coś się powiodło remuer ciel et terre

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu) kidnapping

poryw n
gwałtowne uczucie lub zapał élan
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury rafale

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś ravisseur

porywczy pɔˈrɨfʧ̑ɨ adj
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne impulsif emporté

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych; groseille

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś abandonner déserter laisser

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
kolejność czegoś ordre
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu ordre

porządek dzienny pɔˈʒɔ̃ndɛɟ ˈʥ̑ɛ̃nːɨ n
(urzędowy) ustalony plan zebrania, konferencji; lista spraw, mających stanowić przedmiot obrad l'ordre du jour

porządek publiczny n
(urzędowy) ład, życie zgodne z prawami obowiązującymi w społeczeństwie ordre public

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
bardzo, mocno, silnie bien
w sposób porządny, przyzwoity décemment honnêtement

poród ˈpɔrut n
(fizjologia, fizjologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki; accouchement

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać comparaison
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego; comparaison

porównawczy adj
opierający się na porównaniu comparatif

porównywalny adj
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić comparable égalable

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic comparer

poręczyciel n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności garant répondant

posag ˈpɔsak n
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż dot

posca n
(kulinaria) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie oxycrat

poseł ˈpɔsɛw n
członek Sejmu lub innego parlamentu; député nonce
dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją envoyé nonce

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
ktoś, kto coś ma, posiada possesseur ayant

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości posséder avoir
opanować jakąś umiejętność, wiedzę w jakiejś dziedzinie posséder avoir

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
teren i zabudowania należące do kogoś propriété bien domaine possession

posiłek pɔˈɕiwɛk n
(kulinaria) coś do zjedzenia, pożywienia się repas aliment

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
cechujący się odrobiną wulgarności, ordynarności vulgaire
jeden z wielu, zwyczajny vulgaire
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany vulgaire

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
pokrywać coś warstwą srebra argenter

post- pɔst prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś post-

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar décision résolution

postapokaliptyczny adj
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym post-apocalyptique

postindustrialny ˌpɔstʲĩnduˈstrʲjalnɨ adj
odnoszący się do epoki/czasów/społeczeństwa następującego po epoce przemysłowej postindustriel

postkomunistyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie postcommuniste post-communiste

postkomunizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego; post-communisme

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu postmoderniste

postprodukcja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp. post-production postproduction

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie percevoir concevoir prendre remarquer voir

poststalinowski ˌpɔststalʲĩˈnɔfsʲci adj
dotyczący okresu po upadku stalinizmu post-staliniste

postulat pɔˈstulat n
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu; postulat

postulować ˌpɔstuˈlɔvaʨ̑ v
proponować lub domagać się czegoś postuler

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu progrès progression avancement mouvement

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: postępować comportement conduite
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy) procédé procédure

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
dokonywać postępu avancer progresser
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie agir procéder

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu progressif

posyłać v
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś envoyer
przekazywać za pośrednictwem envoyer expédier

poszetka pɔˈʃɛtka n
chustka wkładana do górnej kieszeni marynarki (brustaszy); pochette

poszewka n
wymienialne pokrycie na poduszkę taie

poszkodowany ˌpɔʃkɔdɔˈvãnɨ n
osoba, która ucierpiała w wyniku wypadku lub innego nieszczęśliwego zdarzenia accidenté

poszlaka pɔˈʃlaka n
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś indice

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
osoba, która czegoś poszukuje chercheur

poszukiwaczka ˌpɔʃuciˈvaʧ̑ka n
forma żeńska od: poszukiwacz chercheuse

poszukiwać ˌpɔʃuˈcivaʨ̑ v
starać się coś osiągnąć, zdobyć chercher
starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego chercher

posądzać pɔˈsɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
zarzucać komuś coś, obwiniać kogoś soupçonner suspecter

posłusznie adv
w sposób posłuszny docilement

pot pɔt n
wydzielina gruczołów potowych; sueur

potamologia ˌpɔtãmɔˈlɔɟja n
nauka o rzekach, strumieniach i potokach; potamologie

potas ˈpɔtas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19; potassium

potaż ˈpɔtaʃ n
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3); potasse

potem ˈpɔtɛ̃m adv
później, w chwili następnej puis ensuite après

potocznie pɔˈtɔʧ̑ʲɲɛ adv
o formie wypowiedzi w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny couramment

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie familier parlé usuel vulgaire

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk) descendant

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców progéniture descendance

potop ˈpɔtɔp n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga déluge inondation

potop szwedzki ˈpɔtɔp ˈʃfɛʦ̑ʲci n
(historia, historyczny, historycznie) najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej Déluge

potrawka n
(zdrobniale) od: potrawa fricassée

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś besoin
cel jakiegoś działania besoin

potrzeba pɔˈṭʃɛba particle
= trzeba falloir

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia la nécessité est mère de l'invention

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu avoir besoin de nécessiter

potrząsać v
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie secouer

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają confirmation affirmation

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie confirmer

potworny adj
taki, który budzi przerażenie, strach affreux monstrueux

potwór ˈpɔtfur n
straszny stwór monstre

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa; occiput

potyliczny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy occipital

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjäʨ̑ v
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym condamner

potępienie n
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka condamnation

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
o wielkiej mocy puissant fort
znacznych rozmiarów grand

powalać pɔˈvalaʨ̑ v
przewracać kogoś lub coś na ziemię abattre

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób poważny sérieusement

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem sérieux
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą sérieux
mający uznanie u innych osób sérieux
odpowiedzialny, godny zaufania sérieux

powiat ˈpɔvʲjat n
jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa; district powiat

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑awɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛʣ̑ ˈbɛ proverb
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć qui dit A, doit dire B

powieka pɔˈvʲjɛka n
kawałek skóry zakrywający oko; paupière

powierzać v
wyznawać komuś coś w zaufaniu confier
poddawać czyjejś opiece confier
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś commettre
(podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością se confier

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃçɲa pɔˈvʲjɛʃçɲɛ n
zewnętrzna strona surface
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach surface
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy surface

powierzchniowy adj
pojawiający się/występujący na powierzchni superficiel

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
w sposób powierzchowny superficiellement

powierzchowny adj
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy superficiel

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; air

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
związany z powietrzem, dotyczący powietrza aérien

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔpʲiˈsarka n
kobieta, która pisze powieści romancière

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
autor powieści romancier

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki; roman

powijak n
(dawniej, dawny) pas płócienny do owijania niemowlęcia lange maillot

powlekać v
nakładać powłokę enduire

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
być powodem czegoś, przyczyną causer

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
wyraża życzenie udanej pracy; szczęścia bonne chance

powodzić pɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością prospérer

powojenny adj
taki, który dzieje się po wojnie d' après-guerre

powoli pɔˈvɔlʲi adv
wolno, z małą prędkością lentement doucement

powolnie adv
w sposób powolny, wolno lentement

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli tardif

powozownia n
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych; remise

powrót ˈpɔvrut n
ponowne przybycie do tego samego miejsca rentrée

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej; révolte insurrection

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach 1 sierpnia 1944 roku; Insurrection de Varsovie

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku; insurrection de Grande-Pologne

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji insurgé

powstańczy adj
związany z powstaniem, dotyczący powstania insurrectionnel

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś retenir étrangler
rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś se retenir

powszechnie pɔˈfʃɛçɲɛ adv
w sposób powszechny généralement communément

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny commun général universel

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił répéter

powód ˈpɔvut n
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego raison

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru; inondation

powściągliwość ˌpɔfʲɕʨ̑ɔ̃ŋɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
umiejętność panowania nad sobą réserve

powściągliwy adj
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar réservé modéré
świadczący o powściągliwości, dokonany z rozwagą réservé

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą extra-utérin

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania extraconjugal extramatrimonial

pozarządowy ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
działający poza rządem non gouvernemental

pozaziemski adj
pochodzący spoza Ziemi extraterrestre

pozbywać v
odsuwać od siebie bazarder jeter sacquer

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie salut

pozew ˈpɔzɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa; demande

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny niveau
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy niveau
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju niveau

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości; niveau de la mer

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
(geografia, geograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie; courbe de niveau isoplèthe
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu; niveau à bulle

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach; fraisier des bois

poziomo adv
równolegle do podłoża horizontalement

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
prostopadły do kierunku siły grawitacji horizontal de niveau

pozornie adv
sprawiając wrażenie prawdziwego apparemment

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego apparent fictif illusoire

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić laisser
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne laisser

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
konkretne ułożenie ludzkiego ciała position
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów position

pozycja misjonarska n
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim; position du missionnaire missionnaire

pozyskiwać v
przekonywać do siebie racoler

pozytywnie adv
w sposób pozytywny positivement

pozywać v
wzywać kogoś do stawienia się na procesie jako oskarżony lub świadek ajourner

pozłacać v
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor dorer

połamania nóg interjection
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę je te dis merde

połać ˈpɔwaʨ̑ n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) część dachu stanowiąca jedną płaszczyznę pente

połowa pɔˈwɔva n
jedna z dwóch równych części całości moitié

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
miejsce znajdowania się czegoś lieu

położnica n
kobieta w okresie połogu accouchée

położnictwo n
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu obstétrique

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu accoucheur

południe pɔˈwudʲɲɛ n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; sud midi
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; midi

południk pɔˈwudʲɲik n
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny; méridien

południowiec n
osoba z południa, z krajów na południu sudiste

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
będący na południowym wschodzie sud-est

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Republika Południowej Afryki sud-africain

południowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową sud-européen européen du Sud

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Korea Południowa sud-coréen

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek) austral méridional

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim sud-est

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim sud-ouest

połykać v
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny avaler engloutir

połyskiwać v
wyróżniać się połyskiem z otoczenia briller miroiter

połóg ˈpɔwuk n
(medycyna, medyczny) okres po porodzie; période postnatal

połączony v
(imiesłów) (przymiotnik) bierny od połączyć uni

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę; bas

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie literie

pościg n
grupa osób biorąca udział w gonitwie poursuivants
ściganie kogo lub czego poursuite
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć poursuite

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
przestrzegać postu nakazanego przez religię jeûner

pośladek pɔˈɕladɛk n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami; fesse derrière postérieur

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż épouser

pośmiertny adj
zrobiony po czyjejś śmierci posthume

pośmiewisko n
drwiny i szyderstwa z kogoś dédain
obiekt kpin i szyderstw objet de risée tête de Turc

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
spieszenie się, robienie czegoś szybko hâte précipitation

pośrednictwo n
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron entremise intermédiaire

pośrednik n
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami médiateur intermédiaire

pośrednio adv
w sposób pośredni indirectement

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie consacrer
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra consacrer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą consacrer
rezygnować z czegoś dla czyjegoś dobra, dla jakiejś sprawy, dla kogoś consacrer
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi consacrer

pożar ˈpɔʒar n
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia; incendie feu

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą emprunter
dawać coś komuś na pewien czas prêter

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone; prêt

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy; idiot utile

pożytek pɔˈʒɨtɛk n
korzyść bénéfice

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
posilny, wzmacniający, sycący nutritif nourrissant

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś désir

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć désirer
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie désirer

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
matka dziadka lub babci arrière-grand-mère

prababka praˈbapka n
matka dziadka lub babki arrière-grand-mère

praca ˈpraʦ̑a n
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne ouvrage
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu travail besogne labeur tâche
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; travail tâche besogne labeur

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu devoirs devoir à la maison

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników; employeur

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym travailler

pracowicie ˌpraʦ̑ɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
zająć się czymś, przykładając się do tego assidûment

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością laborieux travailleur

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę; travailleur

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
ojciec dziadka lub babci arrière-grand-père

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób pragmatyczny pragmatiquement

pragmatyk praɡˈmatɨk n
człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania pragmatiste

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu; soif
chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja désir

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej indo-européen commun indo-européen

prairial n
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; prairial

prajęzyk n
język, z którego wywodzą się inne języki; protolangue

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania; praxéologie

praktyka ˈpraktɨka n
świadoma i celowa działalność ludzka pratique

praktykant n
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową stagiaire apprenti

praktykować v
stosować coś w praktyce pratiquer

pralka ˈpralka n
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny; lave-linge machine à laver

pralnia ˈpralʲɲa n
miejsce, w którym pierze się odzież buanderie laverie

prasa ˈprasa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji; presse pressoir
ogół czasopism presse

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności; droits de l'homme

prawa kobiet n
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach; droits des femmes

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi; droits des animaux

prawda ˈpravda n
treść zgodna z rzeczywistością; vérité

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
taki, który mówi prawdę vérace véridique

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1); probabilité
szansa, że coś się wydarzy probabilité

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
przypuszczalnie, być może probablement

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy probable vraisemblable possible

prawdziwie pravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
w sposób prawdziwy vraiment réellement véritablement

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
naturalny naturel
rzeczywisty vrai réel
typowy dla naszych wyobrażeń vrai typique
zgodny z prawdą authentique véritable

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem dans le besoin on reconnaît ses amis

prawica praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej droite
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka droite

prawidło praˈvʲidwɔ n
(przestarzałe, przestarzały) przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś précepte
(rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp. embauchoir

prawidłowo ˌpravʲidˈwɔvɔ adv
w sposób prawidłowy correctement justement

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
właściwy, poprawny, zgodny z prawidłami, założeniami, zasadami, normami correct juste normal

prawie ˈpravʲjɛ particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu presque à peu près

prawnie ˈpravʲɲɛ adv
w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem légalement

prawo ˈpravɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna droit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś; droit permis
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem; droit loi

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe; permis de conduire

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne; droit pénal

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych; droit international

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔʦ̑ɨ n
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej droit de cuissage

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego; droit public

prawo ziemi ˈpravɔ ˈʑɛ̃mʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa) droit du sol

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące; coutume

prawomocny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) posiadający moc prawną valable

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej); orthodoxie

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia orthodoxe

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prawosławia orthodoxe

prawoznawczy ˌpravɔˈznafʧ̑ɨ adj
związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą jurisprudentiel

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest prawy rectitude loyauté probité

prawy ˈpravɨ adj
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce droit droite

prawybory n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu élection primaire

praxis ˈpraksʲis n
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii praxis

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59; praséodyme

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu griller rôtir

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki; bénéfice

precyzować v
określać dokładnie, z precyzją préciser
stawać się dokładnie określonym se préciser

precyzyjnie ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjɲɛ adv
w sposób precyzyjny, dokładny précisément

precyzyjny ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
charakteryzujący się precyzją, dokładnością; taki, który dba o szczegóły précis

precz prɛʧ̑ interjection
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość à bas

predylekcja ˌprɛdɨˈlɛkʦ̑ʲja n
(książkowy) skłonność do kogoś lub czegoś prédilection

prefekt ˈprɛfɛkt n
(historia, historyczny, historycznie) naczelnik prowincji, departamentu, okręgu, policji miejskiej w starożytnym Rzymie, we Francji, w Księstwie Warszawskim préfet
kardynał stojący na czele kongregacji préfet
przełożony w seminariach duchownych préfet
uczący religii w szkole préfet

prefektura ˌprɛfɛkˈtura n
godność prefekta préfecture
teren działania prefekta préfecture
urząd prefekta préfecture

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje préférer

prehistoria ˌprɛçiˈstɔrʲja n
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma; préhistoire

prehistoryczny adj
związany z prehistorią préhistorique protohistorique

prekariat prɛˈkarʲjat n
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia; précariat

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości; précognition

prekolumbijski ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba précolombien

prekursor prɛˈkursɔr n
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.; précurseur

premedytacja ˌprɛ̃mɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
dokładne obmyślenie planu przestępstwa préméditation
obmyślenie planu działania préméditation

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu; premier ministre

prenatalny adj
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego prénatal anténatal

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas abonnement

prenumerator ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr n
osoba, która wykupiła prenumeratę abonné

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu prestige

pretekst ˈprɛtɛkst n
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę prétexte

pretensjonalność ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się chichi

pretor ˈprɛtɔr n
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie; préteur

prewencyjny ˌprɛvɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
służący zapobieganiu, prewencji préventif

prezbiter n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie; presbytre

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej; chancel

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii cadeau

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
wystawienie czegoś na pewnym forum présentation

prezentować ˌprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
pokazywać coś présenter

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu; préservatif

prezes ˈprɛzɛs n
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu président

prezydencki adj
dotyczący prezydenta lub prezydentury présidentiel

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach; président

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bycie prezydentem présidence
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem présidence

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis interjection
okrzyk, który należy wydać po udanym żarcie primaaprilisowym poisson d'avril

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce; poisson d'avril

primadonna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa prima donna première chanteuse

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie primogéniture

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
pierwszeństwo przysługujące czemuś priorité

pro forma ˈprɔ ˈfɔrma idiom
dla pozoru pro forma

proamerykański ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
sprzyjający Stanom Zjednoczonym lub Amerykanom, popierający Stany Zjednoczone i wszystko, co amerykańskie proaméricain

probabilistyczny ˌprɔbabʲilʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(matematyka, matematyczny) związany z probabilistyką probabiliste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z probabilizmem probabiliste

probierstwo prɔˈbʲjɛrstfɔ n
sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych essai

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej probiotique

problem ˈprɔblɛ̃m n
kłopotliwa sytuacja problème

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
budzący zastrzeżenia lub niepewny problématique

proca ˈprɔʦ̑a n
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski; lance-pierre(s)

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości; pourcent pour cent

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie procès
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie processus
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu processus

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów; processeur

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej; poudre noire poudre à canon

prochowiec prɔˈxɔvʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) cienki płaszcz cache-poussière

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych producteur
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży producteur
osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu producteur
przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej producteur

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów production

produkcyjny adj
związany z produkcją, dotyczący produkcji productif

produkt ˈprɔdukt n
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa produit

profesjonalista n
osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie professionnel

profesor prɔˈfɛsɔr n
tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym; także osoba której nadano taki tytuł; professeur
nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych; także osoba pracująca na takim stanowisku; professeur

profil ˈprɔfʲil n
twarz widziana z boku; także: jej wizerunek; profil

profilaktyczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom prophylactique

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk prophylaxie défense

profit ˈprɔfʲit n
zysk profit

progenitura ˌprɔɡɛ̃ɲiˈtura n
(przestarzałe, przestarzały) potomstwo, dzieci progéniture

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna prognathisme

prognoza pogody n
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie prévision météorologique prévision du temps

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych; programmeur

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych; programmation

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe programmer

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie; projection

projekt ˈprɔjɛkt n
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś projet
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu projet

prokrastynacja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później; procrastination

prokreacja n
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa procréation

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem; procureur

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli; prolétaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa; prolétaire

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈraʦ̑ʲja n
rozrost, szerzenie się prolifération

prolog ˈprɔlɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję; prologue

prom prɔ̃m n
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo; bac ferry

promenada ˌprɔ̃mɛ̃ˈnada n
ulica, aleja spacerowa promenade

promet ˈprɔ̃mɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61; prométhium prométhéum

promienica n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt; actinomycose

promieniować v
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię diffuser
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy irradier rayonner
okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje rayonner
wywierać wpływ na środowisko irradier

promienny adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący emisji energii radieux

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
wiązka światła wychodząca ze źródła światła; rayon
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała rayon
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka; rayon

promować prɔ̃ˈmɔvaʨ̑ v
działać w celu podniesienia popularności czegoś promouvoir

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników; propagande

propan ˈprɔpãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG; propane

propen ˈprɔpɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz; propène

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt) proposer

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem proportion

proporcjonalnie adv
w sposób proporcjonalny proportionnellement

proporcjonalny adj
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości proportionnel
o proporcjach zgodnych z kanonem piękna bien proportionné

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
coś, co się komuś proponuje proposition

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała proprioception

propylen prɔˈpɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) propen propylène

propyn ˈprɔpɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie; méthylacéthylène propyne

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka prophétie

proroczy prɔˈrɔʧ̑ɨ adj
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem prophétique

prorok ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie; prophète

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości prophétesse

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś demander prier

prosię ˈprɔɕɛ n
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia cochonnet

proso ˈprɔsɔ n
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa; millet

prosta ˈprɔsta n
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi; droite

prostactwo n
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu grossièreté vulgarité gaucherie muflerie rusticité

prostaczek n
(literacko) ktoś niewykształcony, ubogi sot

prostak ˈprɔstak n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski pignouf plouc rustaud béotien

prostata n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia prostate

prostoduszność n
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością simplicité

prostoduszny adj
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach ingénu naïf

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste; rectangle

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający kształt prostokąta rectangulaire

prostolinijny adj
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach candide

prostopadle adv
tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty perpendiculairement

prostopadłość n
cecha tego, co prostopadłe perpendicularité

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty perpendiculaire

prostować v
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty redresser
dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady rectifier
stawać się prostym se redresser

prosty jak drut ˈprɔstɨ ˈjaɡ ˈdrut adj
bardzo łatwy, bardzo prosty; taki, który nie jest skomplikowany simple comme bonjour

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
proceder sprzedaży usług seksualnych; prostitution

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne prostituée

proszek ˈprɔʃɛk n
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek poudre

proszek do pieczenia n
(kulinaria) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu; levure chimique

proszę ˈprɔʃɛ
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego s'il vous plaît

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami protagoniste
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę protagoniste
najwybitniejszy aktor w zespole protagoniste
odtwórca głównej roli protagoniste

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91; protactinium

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary; protectionnisme

protest ˈprɔtɛst n
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś protestation

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
związany z protestantami lub protestantyzmem protestant

protestant prɔˈtɛstãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich protestant

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku; protestantisme

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza protester

proto- ˈprɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu proto-

protokół prɔˈtɔkuw n
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał; protocole

proton ˈprɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego; proton

proustyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra, Ag3AsS3; proustite

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca guider conduire
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś présider
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem) conduire
tworzyć skutek czegoś mener

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji; provençal

proweniencja ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nʦ̑ʲja n
(książkowy) pochodzenie kogoś lub czegoś provenance

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych; provitamine

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas provisoire temporaire

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania provocation
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody provocation

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
zaczepny, mający charakter prowokacji provocant

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
osoba dokonująca prowokacji provocateur

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
wywoływać provoquer

prozaik n
(literacko) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele prosateur

pruć pruʨ̑ v
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny) défaire
odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny) défaire

prymas ˈprɨ̃mas n
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich; primat

pryncypał prɨ̃nˈʦ̑ɨpaw n
(potocznie, potoczny) przełożony commettant

pryskać ˈprɨskaʨ̑ v
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś gicler

pryszcz prɨʃʧ̑ n
krosta bouton bourgeon

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli; douche

prywatnie prɨˈvatʲɲɛ adv
w sposób prywatny privément

prywatny prɨˈvatnɨ adj
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy privé
będący czyjąś osobistą własnością privé
dotyczący czyichś osobistych spraw privé
nie dla każdego dostępny privé
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie) privé
niereprezentujący żadnej instytucji privé
wynajęty do osobistego użytku privé

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego; privatisation

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
odpuszczenie czyichś win pardon

przebiegle adv
w sposób przebiegły, podstępnie adroitement astucieusement

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
postępujący chytrze, przemyślnie rusé

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L. perce-neige

przebój n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych hit tube succès

przechadzać się v
odbywać przechadzkę flâner se promener

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż consigne consigne à bagages

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność pourtant toutefois

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym; virgule
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego virgule

przeciw ˈpʃɛʨ̑if preposition
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem contre
… używany do określenia celu działania czegoś contre
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem contre

przeciw- ˈpʃɛʨ̑if ˈpʃɛʨ̑iv prefix
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego anti contre

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
zwalczający ból analgésique

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm; anticorps

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu antichar

przeciwdziałać v
przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu contrecarrer lutter contre quelque chose

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce antipyrétique

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę antifongique

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym contraire opposé opposition inverse

przeciwkradzieżowy adj
utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu anti-vol antivol

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi antiaérien

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę adversaire
ten, kto jest czemuś przeciwny adversaire ennemi

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
niezgadzający się na coś contraire
znajdujący się naprzeciw czegoś opposé
całkowicie różny opposé

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej antichar

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów antiparasitaire

przeciwprostokątna n
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego hypoténuse

przeciwprądowy adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku contre-courant

przeciwpsychotyczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości antipsychotique

przeciwstawiać ˌpʃɛʨ̑ifˈstavʲjäʨ̑ v
stawiać coś przeciwko czemuś innemu opposer
być przeciwko czemuś s'opposer

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki antioxydant

przeciwwaga n
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego; contrepoids

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom anti-inflammatoire

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami courant

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę; moyen
niczym się nie wyróżniający, zwykły médiocre

przeczos ˈpʃɛʧ̑ɔs n
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania; excoriation

przeczuwać pʃɛˈʧ̑uvaʨ̑ v
mieć przeczucie pressentir

przed pʃɛt preposition
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności devant avant
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca określonego w (1.1) devant avant
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem avant y avoir

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa préchrétien

przeddzień ˈpʃɛdʲʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający veille

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze surtout notamment

przedefiniować ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś redéfinir

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
występujący przed miesiączką, menstruacją prémenstruel

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania matière discipline
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo objet sujet
rzecz, obiekt nieożywiony objet chose

przedmowa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu préface avant-propos préambule

przedmuzułmański ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci adj
następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu préislamique

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
znajdujący się na przodzie avant

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca avant-dernier pénultième

przedporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród anténatal

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy rankiem a południem matinée

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka avant-bras

przedrewolucyjny adj
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją prérévolutionnaire

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo; entrepreneur entrepreneuse

przedsiębiorczy adj
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny entreprenant aventureux

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku; entreprise

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana entreprise

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
podać co do wiadomości, dać do obejrzenia, do wglądu comporter offrir proposer
zapoznać kogoś z kimś, zaprezentować komuś kogoś présenter

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś représentant
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii représentant

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego; école maternelle jardin d'enfants

przedwczesność n
cecha tego, co przedwczesne prématurité

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie prématuré

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem prématurément

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj avant-hier

przedwieczny adj
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami primordial

przegrany adj
doznający niepowodzenia perdu
stanowiący porażkę foireux

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji perdre

przejaw ˈpʃɛjaf n
oznaka czegoś, zewnętrzny znak manifestation signe expression symptôme

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
taki, który przepuszcza promienie słoneczne lucide

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę; incartade

przekaz ˈpʃɛkas n
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank mandat
treść, pogląd, przekonanie, które artysta (pisarz, reżyser) chce przekazać innym poprzez swoje dzieło message

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.; relais

przeklinać pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ v
rzucać klątwę, życzyć źle blasphémer

przeklinać na czym świat stoi pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ na‿ˈʧ̑ɨ̃mʲ ˈɕfʲjat ˈstɔji idiom
kląć dosadnie, przeklinać w wielkim gniewie piquer une crise

przeklęty adj
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania damné

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
żartując, spierać się z kimś badiner

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności convaincre

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
przewyższać dépasser surpasser

przekroczenie prędkości n
poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona excès de vitesse

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę transformer transmuter

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
dający się przekupić vénal

przekupstwo n
uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści corruption

przekupywać v
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego corrompre

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku (przekątna wielokąta) lub ścianie (przekątna wielościanu) i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu diagonale

przekłuwacz pʃɛˈkwuvaʧ̑ n
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania; perçoir

przelew ˈpʃɛlɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami; transfert virement

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria, gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej; anthyllide vulnéraire

przelotny adj
szybko przemijający, nietrwały fugace fugitif passager

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska surpopulation

przemieniać v
zmieniać w co innego changer

przemijać v
kończyć się bezpowrotnie passer cesser

przemilczeć pʃɛ̃ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
Sprawdź poprawność definicji dissimuler

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa violence contrainte force

przemoc domowa n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny; violence familiale

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę; industrie

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.; industrie de l'armement

przemysłowiec n
właściciel zakładu przemysłowego industriel

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle industriel

przemyt n
nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych contrebande trafic

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
osoba dokonująca przemytu, przemycająca coś contrebandier

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium discours

przenajświętszy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty sacrosaint

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
niedosłownie, obrazowo figurément

przepadać v
nie dochodzić do skutku se perdre
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym disparaître
ulegać marnowaniu perdre
bardzo lubić raffoler

przepaska pʃɛˈpaska n
(zobacz) przepaska biodrowa pagne

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka pagne

przepis ˈpʃɛpʲis n
(kulinaria) sposób przygotowania potrawy recette
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna règlement prescription

przepisywać v
o lekarzu zalecać do stosowania prescrire ordonner
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis copier taper

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała; caille

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów diaphragme

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły prédiction augure présage

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność pardon

przepraszać pʃɛˈpraʃaʨ̑ v
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę demander pardon s'excuser

przeprosiny n
akt przeproszenia kogoś excuses

przepuklina n
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną hernie

przepych n
ostentacyjne, widoczne bogactwo faste luxe somptuosité
wielka ilość, różnorodność czegoś débauche profusion surabondance

przerabiać v
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem faire
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji remanier refaire
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu transformer

przeraźliwy adj
o znacznej i niepokojącej intensywności épouvantable

przerażający adj
taki, który budzi grozę, strach effrayant

przerażony ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ adj
bardzo przestraszony effrayé

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą exagéré

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości exagérer outrer

przesilenie n
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika; solstice

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivaʨ̑ v
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę sauter

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe; isthme

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju obsolète démodé vieux jeu

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę effrayer affoler

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni ample spacieux vaste

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
ostrzegać kogoś przed czymś avertir
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem observer

przestrzenny adj
dotyczący przestrzeni spatial

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne; espace
określony obszar espace
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii; espace
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; espace

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery espace

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej) infini

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
osoba, która dopuściła się przestępstwa délinquant malfaiteur

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom délinquant

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn człowieka zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy; délit

przesuwać pʃɛˈsuvaʨ̑ v
zmieniać położenie déplacer

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo déranger gêner

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
coś, co przeszkadza, utrudnia obstacle
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu obstacle

przeszukiwać v
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc fouiller

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
wszystko to, co już się wydarzyło; passé

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków; superstition

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów superstitieux

przesądzać v
osądzać z góry décider préjuger

przesłanka pʃɛˈswãnka n
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś prémisse donnée

przesłuchiwać v
słuchając, sprawdzać co lub kogo auditionner écouter
wypytywać kogo w czasie śledztwa interroger

przetarg ˈpʃɛtark n
sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty; appel d'offre

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru, reformage catalytique

przetwarzać v
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane traiter
zmieniać, nadając inne właściwości transformer

przetłumaczalność n
cecha tego, co przetłumaczalne traductibilité traduisibilité

przewaga pʃɛˈvaɡa n
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś avantage

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
trwający długo lub stale chronique prolongé

przewodni adj
przewodzący komu principal
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania clé

przewodnictwo n
(biologia, biologiczny) przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec conductibilité
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego conductibilité
rola przewodniczenia, kierowania czymś présidence gestion

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad présider

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji président

przewodzić pʃɛˈvɔʥ̑iʨ̑ v
kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie commander présider

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
człowiek trudniący się przewozem batelier

przewracać pʃɛˈvraʦ̑aʨ̑ v
powodować upadek czegoś tomber

przewrażliwienie ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś hypersensibilité

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem; bicyclette

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu rhume rhume banal

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cel, dla którego służy dana rzecz destination destin destinée prédestination

przezorność n
bycie przezornym précaution

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
taki, który przepuszcza światło transparent

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym sobriquet

przełyk ˈpʃɛwɨk n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem, œsophage

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty col

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód; drap

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp. persécution répression

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych à huis clos

przybijać pʃɨˈbʲijäʨ̑ v
o pieczęci: odciskać znak sceller
wbijając gwóźdź, kołek itp., przytwierdzać coś clouer

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
załamany, smutny, zmartwiony abattu

przybliżać v
(optyka, optyczny) pokazywać w powiększeniu rapprocher
czynić uczuciowo bliższym rapprocher
skracać termin rapprocher
opisywać, podawać w przybliżeniu faire connaître
przesuwać coś bliżej approcher
skracać dystans między czymś, kimś a sobą s'approcher
stawać się mniej odległym w czasie approcher

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przybliżyć approche

przybliżony adj
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością approximatif

przybrany adj
przyjęty jako własny choć nieprawdziwy d'emprunt
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia adoptif

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przybywać dokądś arriver venir

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
w sposób przychylny affablement favorablement

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny favorable bien disposé

przycisnąć pʃɨˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ v
wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić appuyer
przyprzeć coś lub kogoś do czegoś, przydusić, przygnieść appuyer

przyczepa n
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd remorque

przyczepa campingowa n
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania; roulotte

przyczepiać v
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką attacher
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale s'en prendre
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym s'accrocher

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko cause

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś contribuer

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
mający zastosowanie convenable untile

przydawka pʃɨˈdafka n
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika; attribut

przydomek n
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby surnom sobriquet

przydział ˈpʃɨʥ̑aw n
to, co przydzielono contingent

przydzielać v
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko affecter
oddawać w posiadanie albo użytkowanie attribuer

przyglądać się pʃɨɡˈlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
patrzeć uważnie, obserwować coś / kogoś regarder

przygoda pʃɨˈɡɔda n
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie aventure

przygotowany adj
będący gotów do czegoś préparé

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś préparer apprêter
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się se disposer se préparer

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym; préposition

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach ami copain
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem ami
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym ami

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
serdeczny, życzliwy, przyjazny amical

przyjacielsko adv
w sposób przyjacielski, przyjaźnie amicalement

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
kobieta zaprzyjaźniona z kimś amie copine

przyjazd n
przybycie pojazdu arrivée
dotarcie do jakiegoś miejsca arrivée

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia amical ami

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości; amitié

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące plaisir plaisance

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji fête

przyjść na świat idiom
(przenośnie, przenośnia) (podniośle) urodzić się, narodzić się venir au monde

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
kategoryczne polecenie, nakaz commandement

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami peine déplaisir désagrément regret

przykład ˈpʃɨkwat n
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem exemple
osoba (postępowanie) godne naśladowania exemple
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów) exemple

przykładać v
umieszczać coś na czymś, powodując przyciśnięcie albo zasłonięcie tego appliquer
poświęcać sporo zapału czemu s'appliquer

przymierze n
porozumienie pomiędzy stronami alliance

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”; adjectif

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem adjectif

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia gelée

przymus ˈpʃɨ̃mus n
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś contrainte coaction gêne servitude sujétion

przymuszać v
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli contraindre
robić co wbrew własnej woli se forcer

przymykać oko pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ ˈɔkɔ v
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go fermer les yeux

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
najmniejszy akceptowalny zakres au moins

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce apporter

przynęta n
(przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga appât
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki; appât amorce

przypadek pʃɨˈpadɛk n
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji; cas
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby) cas
losowe, nieplanowane wydarzenie hasard

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności par hasard

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
będący wynikiem przypadku accidentel casuel

przypisać pʃɨˈpʲisaʨ̑ v
ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś attribuer

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
przywodzić na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś rappeler

przyprawa pʃɨˈprava n
(kulinaria) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu; épice condiment

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę faire porter des cornes planter des cornes

przypuszczalnie adv
prawdopodobnie, być może supposément hypothétiquement

przypuszczalny adj
oparty na przypuszczeniu présumé probable présomptif présumable putatif supposé

przyroda pʃɨˈrɔda n
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności; nature

przyrodniczy adj
związany z przyrodą, dotyczący przyrody naturel

przyrodnik pʃɨˈrɔdʲɲik n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych naturaliste

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie; suffixe

przyrzekać v
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś promettre

przyrznia n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem; boîte à onglets

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów; hypophyse glande pituitaire

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego serment

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
silnie deklarować, mocno obiecywać jurer

przyspieszeniomierz n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych; accéléromètre

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść arrêt station

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy arrêt de bus

przystawka pʃɨˈstafka n
potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski; hors-d'œuvre

przystosowywać v
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań adapter
zmieniać się do nowych okoliczności s'adapter

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi; futur avenir

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
następny, bliski w czasie prochain
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości futur

przysłaniać pʃɨˈswãɲäʨ̑ v
częściowo zakrywać voiler

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę; proverbe

przysługa pʃɨˈswuɡa n
grzeczność wyświadczona komuś amitié plaisir

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
(gramatyka) część mowy określająca sposób wykonywania czynności (jako okolicznik sposobu) lub stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem; adverbe

przysłówkowy adj
(gramatyka) o funkcji przysłówka adverbial

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się embrasser

przytulny adj
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa douillet

przytułek n
placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich hospice

przywieźć v
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce apporter

przywilej korzyści n
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna faulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik règle de l'avantage

przyzwoicie ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛ adv
w sposób przyzwoity décemment

przyzwoitość n
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych décence

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania décent
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie décent
właściwy, stosowny décent

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
pozwolenie, zgoda na coś approbation assentiment

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
zwiększać prędkość accélérer

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu; accélération

przód pʃut n
część frontowa front avant devant

prząść v
przerabiać kłąb włókna na przędzę filer

prêt-à-porter pʀɛtapɔʀˈte n
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie; prêt-à-porter

próba ˈpruba n
statystyka: pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech échantillon
usiłowanie dokonania czegoś essai
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu répétition

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
odbywać próbę sztuki, sceny, występu répéter
starać się coś zrobić essayer tenter

próchnica n
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków; carie

próg pruk n
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny seuil
początek seuil
wejście do domu seuil
wielkość graniczna seuil

próżnia ˈpruʒʲɲa n
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne); vide vacuum
(technologia, technika, techniczny) stan bardzo niskiego ciśnienia vacuum

prąd prɔ̃nt n
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; courant
(potocznie, potoczny) energia elektryczna courant
strumień wody courant
tendencja, kierunek courant

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
urządzenie służące do pomiaru prędkości compteur de vitesse

pręga n
długi i wąski ślad na czymś zébrure

psalm psalm n
(literacko) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej psaume
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny; psaume

psalmista n
(biblijny) autor psalmów biblijnych psalmiste

psalmodia n
śpiewanie psalmów psalmodie

psalmodyczny adj
związany z psalmodią, dotyczący psalmodii psalmodique

psałterz n
zbiór psalmów psautier

pseudoefedryna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych; pseudoéphédrine

pseudofilozoficzny adj
(pogardliwie) pretendujący do miana teorii filozoficznej, ale na to niezasługujący pseudo-philosophique

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki; pseudo-science

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych; pseudonyme

psiakrew interjection
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić) mince

psowate psɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale; canidés

pstry pstrɨ adj
o rozmaitych barwach, wielokolorowy bigarré

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu le chien aboie, la caravane passe

psychastenia n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem psychasthénie

psychasteniczka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię psychasténique

psychasteniczny adj
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom psychasténique

psychastenik n
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię psychasténique

psychiatra psɨˈçjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych psychiatre

psychiatria psɨˈçjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych; psychiatrie

psychiatryczny adj
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii psychiatrique

psycho- ˈpsɨxɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką psycho-

psychoaktywny adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne psychoactif

psychoanalityczny adj
dotyczący psychoanalizy psychanalytique

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka; psycholinguistique

psycholog psɨˈxɔlɔk n
(psychologia, psychologiczny) specjalista w dziedzinie psychologii psychologue

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka; psychologie

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący psychologii psychologique

psychoterapeuta n
specjalista w dziedzinie psychoterapii psychothérapeute

psychoza psɨˈxɔza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego psychose

psychoza poporodowa n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie; psychose post-partum

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół; apiculture

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych apiculteur

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach abeille

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
roślina zbożowa z rodzaju (1.1) blé froment

ptak ptak n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób; oiseau

ptasi ˈptaɕi possessiveAdjective
taki, który należy do ptaka aviaire

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki; grippe aviaire

ptaszek ˈptaʃɛk n
(potocznie, potoczny) (infantylnie) penis bistouquette quéquette zizi
(potocznie, potoczny) drobny oszust, przestępca coco drôle d'oiseau oiseau
mały ptak oiselet oisillon
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru coche marque

puaz ˈpu<sup>w</sup>as n
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) jednostka lepkości dynamicznej; poise

publicznie adv
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich publiquement en public

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi public

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
praca, artykuł, utwór wydane drukiem publication

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa; hibou

puchar ˈpuxar n
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda; coupe
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła; coupe

pudel ˈpudɛl n
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy; caniche

puder ˈpudɛr n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy; poudre

pudło ˈpudwɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) część instrumentu wzmacniająca dźwięk âme
duże pudełko boîte carton

pulchny adj
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej potelé grassouillet
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem mollet

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc; pneumologie

pulpit ˈpulpʲit n
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna; bureau

puls puls n
(anatomia, anatomiczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze pouls
(medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca pouls

puma ˈpũma n
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; puma

pumeks ˈpũmɛks n
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy; ponce pierre ponce

punkt K n
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej; point K point critique

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie point de vue

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń point de départ

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się ponctuellement

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się ponctualité

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury pourpre pourpré

purpuryna n
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej purpurine

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych; purificatoire

puryna n
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny; purine

purée n
(kulinaria) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę; purée

pustelnia n
siedziba pustelnika; ermitage
(architektura, architektoniczny) niewielki pawilon w ogrodzie lub parku przeznaczony do wypoczynku na uboczu; ermitage

pustka n
pusta, niewypełniona przestrzeń vacuité

pustoszyć puˈstɔʃɨʨ̑ v
pozbawiać jakiś obszar lub pomieszczenie dóbr, zwykle używając przemocy dévaster ravager saccager

pustość n
cecha tego, co jest puste, przeciwieństwo pełności vacuité

pustułka puˈstuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki; faucon crécerelle crécerelle

pusty ˈpustɨ adj
niezawierający niczego vide désert

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów; désert

puszczanie krwi n
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi; phlébotomie

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu; chouette hulotte

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) (Strix uralensis) duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych; chouette de l'Oural

puszka ˈpuʃka n
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.; boite de conserve boîte de conserve

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ idiom
źródło wielkich nieszczęść, kłopotów boîte de Pandore

putrescyna ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy; putrescine

puzon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem; trombone

puzzle ˈpuzlɛ n
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek; puzzle

pułapka puˈwapka n
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć piège
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt piège
zasadzka, podstęp piège

pułk n
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji; régiment

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
wyższy stopień oficerski niższy od generała; colonel

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem; victoire à la Pyrrhus

pyskówka pɨˈskufka n
(potocznie, potoczny) ordynarna kłótnia, ostra wymiana zdań prise de bec

pytanie pɨˈtãɲɛ n
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji question
zagadnienie, problem question

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania; question rhétorique question oratoire

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
sprawdzać zasób wiadomości ucznia interroger
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi demander

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem aller à Canossa

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy coucher

półbut ˈpuwbut n
pełny but z cholewką tylko do kostki; derby

półbóg ˈpuwbuk n
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika demi-dieu

półgłosem puwˈɡwɔsɛ̃m adv
o mówieniu niegłośno, przyciszonym głosem à mi-voix

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1); croissant

półkula puwˈkula n
(geometria) połowa kuli; hémisphère
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi; hémisphère
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu; hémisphère

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra; semi-marathon

półmetal puwˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali; métalloïde

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
godzina 24:00 minuit
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa; nord

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej nord-africain

północnoamerykański adj
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej nord-américain

północnoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną nord-européen européen du Nord

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Północnej nord-coréen

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku du nord septentrional

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim nord-est

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim nord-ouest

półnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty; blanche

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach; semi-conducteur

półprzezroczysty adj
niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty translucide

półsamogłoska ˌpuwsãmɔɡˈwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej semi-voyelle

półton ˈpuwtɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym; demiton semiton

półtora puwˈtɔra numeralFraction
jeden/jedno i pół un et demi

półtorej puwˈtɔrɛj numeralFraction
jedna i pół un et demi

półwysep puwˈvɨsɛp n
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki; péninsule presqu'ile

półświatek n
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego demi-monde

późno ˈpuʑnɔ adv
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu tard

późny ˈpuʑnɨ adj
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów tard
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa tard tardif

pęcherz n
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców vessie

pęcherz moczowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu vessie

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa follicule ovarien

pęcherzyk żółciowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci vésicule biliaire

pęcznieć ˈpɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ̇ʨ̑ v
zwiększać objętość nasiąkając jakimś płynem regonfler renfler

pęd pɛ̃nt n
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców; pousse
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę; quantité de mouvement
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg vitesse
wewnętrzna potrzeba, zamiłowanie do czegoś, wzmożona chęć dążenia do czegoś désir goût

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania; pinceau

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie; nombril ombilic

pęseta n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś pince à épiler pincette

płaca ˈpwaʦ̑a n
zarobek, wynagrodzenie za pracę salaire gage paye

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
dawać (przekazywać) pieniądze za coś payer
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje payer

płakać ˈpwakaʨ̑ v
wylewać łzy, ronić łzy pleurer brailler

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
płakać żałośnie, rzewnie pleurer comme une madeleine pleurer à chaudes larmes

płaski ˈpwasʲci adj
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień plat
(przenośnie, przenośnia) niewyszukany, powierzchowny, banalny plat

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła bas-relief

płaskostopie n
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień; pied plat

płaszcz pwaʃʧ̑ n
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem; manteau
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków; manteau
element konstrukcyjny urządzenia technicznego, jego osłona; manteau

płaszcz Ziemi ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃mʲi n
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi; manteau terrestre

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim; raie

płatek ˈpwatɛk n
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów: pétale
kryształ śniegu flocon de neige

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
struktura kryształów śniegu flocon de neige

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie paiement payement

płaz pwas n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia; amphibien

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci sexuel

płetwa ˈpwɛtfa n
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych; nageoire
płaski element nakładany na stopę i ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie; palme

płetwa sterowa ˈpwɛtfa stɛˈrɔva n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zanurzona w wodzie, ruchoma część steru; płat, który dzięki opływającej go wodzie, generuje siłę skręcającą ruch statku; safran

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą homme-grenouille

płeć pwɛʨ̑ n
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych; sexe

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna idiom
(literacko) kobiety beau sexe

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę fertilité

płodowy adj
dotyczący płodu fœtal

płodzić v
(przenośnie, przenośnia) być twórcą czego pondre

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem; flamme

płotek ˈpwɔtɛk n
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich haie

płoć pwɔʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka; gardon

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców; poumon

pług pwuk n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki; charrue

płukanie pwuˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: płukać rinçage lavage

płyn pwɨ̃n n
(potocznie, potoczny) ciecz liquide

płyn Lugola n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych; lugol solution de Lugol

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
będący płynem, ciekły liquide
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań coulant fluent
zmienny, niestały, taki, którego nie można dokładnie określić fluide

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku couler
o czasie: upływać, mijać s'écouler
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi nager flotter naviguer

płyta ˈpwɨta n
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych disque

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych; carte-mère carte mère

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego disque compact

pływactwo n
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie natation

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie nager

płód pwut n
zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju fœtus

płótno ˈpwutnɔ n
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy; toile

quiz n
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań; quiz

rabarbar raˈbarbar n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych; rhubarbe
(spożywczy) (kulinaria) jadalna łodyga rabarbaru (1.1) rhubarbe

rabat ˈrabat n
obniżka ceny rabais remise

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni; rhabdomyolyse

rabin ˈrabʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim; rabbin

rabować raˈbɔvaʨ̑ v
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy dépouiller dévaliser piller

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
(kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem; loukoum lokoum rahat-lokoum

rachityczny ˌraçiˈtɨʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wątły, chorowity rachitique
(dawniej, dawny) mający objawy krzywicy rachitique

rachunek raˈxũnɛk n
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe compte
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową addition facture note
obliczenie matematyczne calcul
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową note addition facture

rachunki raˈxũŋʲci n
(potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) matematyka jako przedmiot w początkowym okresie nauczania arithmétique calcul

racja ˈraʦ̑ʲja n
najczęściej w liczbie mnogiej argument, stanowisko raison
słuszność, prawda raison

racjonalista ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii rationaliste
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami rationaliste

racjonalistka ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
forma żeńska od: racjonalista rationaliste

racjonalistyczny ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z racjonalizmem rationaliste

racjonalizacja ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać rationalisation

racjonalnie ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
w sposób racjonalny rationnellement

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co racjonalne rationalité

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
opierający się na logicznym rozumowaniu rationnel

rad rat n
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal; radium

rada ˈrada n
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji conseil
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu conseil
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem conseil

radar ˈradar n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów; radar

radiator raˈdʲjatɔr n
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia; radiateur

radio ˈradʲjɔ n
urządzenie do odbioru takich audycji; radio
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych radio

radioaktywność n
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma radioactivité

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
(zobacz) promieniotwórczy radioactif

radioliza ˌradʲjɔˈlʲiza n
(chemia, chemiczny) proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego; radiolyse

radiologiczny adj
dotyczący radiologii radiologique

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego; radiorécepteur récepteur radio

radioteleskop n
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych; radiotélescope

radioterapeuta n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii radiothérapeute

radon ˈradɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny; radon

radosny raˈdɔsnɨ adj
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny joyeux

radować v
(książkowy) czuć radość; okazywać wielkie zadowolenie jubiler

radość ˈradɔɕʨ̑ n
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski joie

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań radical

radykał n
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych radical

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) soviétique

radźpucki adj
dotyczący radźputy radjpoute

radźput n
członek indyjskiego rodu rycerskiego należący do warny lub kszatrijów, zamieszkującego dawną Radźputanę (Radżastan); Radjpoute

rafa ˈrafa n
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich; écueil étoc

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali récif

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
poddawać procesowi rafinacji raffiner affiner

ragoût n
(kulinaria) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami; ragoût

raj raj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci; paradis

raj na ziemi ˈraj na‿ˈʑɛ̃mʲi n
wyjątkowo piękne miejsce paradis terrestre

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców; paradis fiscal

rajd rajt n
(turystyka, turystyczny) kilkuetapowa, zbiorowa wyprawa turystyczna excursion rallye randonnée

rajski adj
odnoszący się do raju paradisiaque
taki, który zachwyca; stanowiący lub przedstawiający sobą coś niezwykłego paradisiaque

rajstopy rajˈstɔpɨ n
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia; collant

rak rak n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego; cancer
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów; écrevisse crabe

rak jelita grubego n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy; cancer colorectal cancer du côlon

rakieta raˈcɛta n
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej raquette
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym; fusée
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym fusée
pocisk świetlny służący do sygnalizacji lub oświetlenia fusée

rakotwórczość n
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka cancérogénicité cancérogénéité carcinogénicité oncogénicité

rakotwórczy adj
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka cancérigène

ramadan rãˈmadãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1) ramadan ramadhan
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego ramadan ramadhan

rambutan rãmˈbutãn n
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach; ramboutan
owoc rambutanu (1.1) ramboutan

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik; bretelle

ramię ˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego épaule
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym bras
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna bras

rana ˈrãna n
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.; plaie blessure

randka ˈrãntka n
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu rendez-vous

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem; mésange à longue queue tupinet

ranny ˈrãnːɨ adj
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia matinal
taki, który ma ranę blessé

rano ˈrãnɔ adv
wcześnie w ciągu dnia matin

rano ˈrãnɔ n
wczesna pora dnia matin

ransomware n
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu; logiciel d'extorsion logiciel de rançon logiciel rançonneur rançongiciel

rap rap n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny gatunku hip-hop; rap

raper ˈrapɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap rappeur rapeur

raport ˈrapɔrt n
szczegółowe sprawozdanie rapport

raportować ˌrapɔrˈtɔvaʨ̑ v
składać raport reporter

rapsod n
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie rhapsode rapsode

rasa ˈrasa n
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek; race

rasista raˈɕista n
zwolennik rasizmu raciste

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu raciste

rasizm ˈraɕism̥ n
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi; racisme

rasowy raˈsɔvɨ adj
dotyczący ras, rasy racial

raszpla ˈraʃpla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach; ange de mer
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach râpe

rata ˈrata n
(ekonomia, ekonomiczny) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie versement échéance

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów secourir aider

ratunek raˈtũnɛk n
pomoc w niebezpieczeństwie aide

ratunkowy adj
związany z ratunkiem de sauvetage

ratunku raˈtũnku interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia au secours

ratusz ˈratuʃ n
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta; hôtel de ville mairie

raweński adj
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną ravennate

raz 'razɨ ras n
pojedyncza realizacja czynności fois
jednostka jakiejś wielkości fois

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk idiom
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko tous les trente-six du mois

raz na wozie, raz pod wozem ˈras na‿ˈvɔʑɛ ˈras pɔd‿ˈvɔzɛ̃m proverb
znaczące tyle co: czasem w życiu dzieje się lepiej, czasem gorzej un jour c'est blanc, un jour c'est noir

razem ˈrazɛ̃m adv
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie ensemble

razić ˈraʑiʨ̑ v
atakować za pomocą jakiejś broni blesser frapper
o świetle: drażnić oczy nadmierną jasnością, jaskrawością offusquer

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach lecznicznych; centinode herbe aux cent nœuds renouée des oiseaux traînasse

rdza rʣ̑a n
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu; rouille
Puccinia, grzyb powodujący plamy na roślinach rouille
choroba powodowana przez rdzę (1.2) rouille

rdzawy ˈrʣ̑avɨ adj
brunatnoceglasty, rudawy, mający kolor rdzy rouille

ready-to-wear n
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie prêt-à-porter

reagować ˌrɛaˈɡɔvaʨ̑ v
odpowiadać jakimś zachowaniem na daną sytuację réagir

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne; réaction
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki réaction
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana réaction
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy réaction
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce réaction
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian réaction

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora réaction catalytique

reakcjonista ˌrɛakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych réactionnaire

reaktor rɛˈaktɔr n
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; réacteur
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej; réacteur

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin; catalyseur

reaktywacja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu réactivation
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży réactivation

reaktywować v
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne réactiver

realgar n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu; réalgar

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób realistyczny réalistement

realistyczny adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu réaliste

realizacja ˌrɛalʲiˈzaʦ̑ʲja n
doprowadzenie, do wykonania czegoś réalisation

realizm n
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości réalisme
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość réalisme

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
wcielać w życie, urzeczywistniać coś réaliser

reanimacja n
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania réanimation

rebelia rɛˈbɛlʲja n
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy rébellion

rebeliancki ˌrɛbɛˈlʲjãnʦ̑ʲci adj
dotyczący rebelii lub rebeliantów rebelle

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy; rebelle

recepcjonista n
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu réceptionniste

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego récession

recykling n
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle; recyclage

recytacja n
wydeklamowanie utworu literackiego récitation

recytować v
wygłaszać z pamięci utwór literacki réciter déclamer

redakcja n
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym rédaction
praca osoby kierującej zespołem, który opracowuje i wydaje czasopismo, dzieło zbiorowe rédaction

redaktor rɛˈdaktɔr n
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych rédacteur

redefinicja ˌrɛdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
określenie, zdefiniowanie czegoś na nowo, nadanie nowego znaczenia redéfinition

redukować v
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru réduire
likwidować etaty pracownicze réduire
powodować zmniejszenie czego réduire

reeksport rɛˈːkspɔrt n
(ekonomia, ekonomiczny) powrotny eksport, wywóz towaru pochodzenia zagranicznego za granicę; réexportation

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków; réfectoire

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych; référence

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy; référendum referendum

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania rapporter

refleksja n
głębsze zastanowienie się réflexion

refleksoterapia n
alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele réflexothérapie

reformatorka ˌrɛfɔrmaˈtɔrka n
forma żeńska od: reformator réformatrice

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka; réfraction

regaty rɛˈɡatɨ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyścig łodzi lub statków; régate

regencja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę régence

regeneracyjny ˌrɛɡɛ̃nɛraˈʦ̑ɨjnɨ adj
uruchamiający lub wspomagający proces regeneracji régénératif

regenerować się ˌrɛɡɛ̃nɛˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
o częściach organizmów żywych: odnawiać się se régénérer
wracać do pełnego zdrowia i sprawności fizycznej se régénérer

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę; régent

reggae ˈrɛɡɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki; reggae

region ˈrɛɟɔ̃n n
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi région

regionalizm ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego; régionalisme

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
(przymiotnik) od region régional

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy régressif

regulacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami réglementation régularisation
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czego régalage

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
(gramatyka) posiadający typową odmianę régulier
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni régulier

regulować ˌrɛɡuˈlɔvaʨ̑ v
dozować ilość, moc czegoś réguler
kierować ruchem, obrotem czegoś réguler
nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób réguler
ustalać reguły, zasady réguler

reguła rɛˈɡuwa n
zasada, według której należy postępować règle

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia; réhabilitation
(książkowy) przywrócenie dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów réhabilitation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw; réhabilitation

reimport rɛˈ<sup>j</sup>ĩmpɔrt n
(ekonomia, ekonomiczny) wwóz własnego, przedtem wyeksportowanego towaru z zagranicy; réimportation

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny; réincarnation

rejonowy adj
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie régional

rejs n
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego croisière voyage

rekin ˈrɛcĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach; requin squale

reklama rɛkˈlãma n
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi; publicité annonce pub

rekluza n
(kościelny) (dawniej, dawny) zakonnica żyjąca na stałe we własnej celi zakonnej; recluse

rekolekcje n
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną; retraite

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
(książkowy) opinia o kimś (zazwyczaj pozytywna) recommandation

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś recommander

rekonstrukcja n
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana reconstruction

rekonstrukcyjny adj
dotyczący rekonstrukcji reconstructif

rekreacja ˌrɛkrɛˈaʦ̑ʲja n
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej récréation

rekrut ˈrɛkrut n
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska; recrue

rekrutacja ˌrɛkruˈtaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej recrutement
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.; recrutement

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów récupérateur

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi; accessoiriste

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów relation

religia rɛˈlʲiɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; religion

religijnie ˌrɛlʲiˈɟijɲɛ adv
w sposób religijny; zgodnie z zasadami religii, religijności religieusement

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
postępujący zgodnie z zasadami religii religieux
dotyczący religii, opisujący religię religieux

relikwia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc; relique reliquat survivance

relokacja n
(książkowy) przemieszczenie, przeniesienie, zmiana miejsca, (na przykład) przebywania, pobytu relocalisation

remake n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty; remake reprise

remis ˈrɛ̃mʲis n
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta match nul

ren rɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75; rhénium

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu de Renaissance

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę; renne

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś renommée

renowacja ˌrɛ̃nɔˈvaʦ̑ʲja n
odnowienie, odświeżenie, restauracja rénovation

rentowność n
(ekonomia, ekonomiczny) cecha tego, co rentowne, przynoszące nadwyżkę przychodów nad kosztami; rentabilité

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) powrót do ojczystego kraju; rapatriement

reperowanie ˌrɛpɛrɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: reperować réparation

reportaż n
gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji; reportage

represja rɛˈprɛsʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku répression

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
grupa osób, które występują w czyimś imieniu représentation

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
nagana, upomnienie, admonicja réprimande

republika rɛˈpublʲika n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas; république

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
opinia o kimś, dobre imię réputation rénom

rerać ˈrɛraʨ̑ v
niepoprawnie wymawiać głoski "r"; grasseyer

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
skrywany żal lub uraza ressentiment

resetować ˌrɛsɛˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku redémarrer

respekt ˈrɛspɛkt n
szacunek, poważanie respect

responsorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów; répons

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie restauration
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie; restaurant

reszta ˈrɛʃta n
elementy, które zostały reste restant
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać monnaie

resztka ˈrɛʃtka n
(zdrobniale) od reszta reste

retinoid n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych rétinoïde

retoryka n
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających rhétorique
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy; rhétorique
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1) rhétorique

retsina n
(spożywczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki; retsina

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach; rhumatisme

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego fouiller

rewokować ˌrɛvɔˈkɔvaʨ̑ v
odwołać z urzędu révoquer

rewolta rɛˈvɔlta n
zbrojny spisek, bunt révolte

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; révolution
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany révolution

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych; Révolution française

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
uczestnik lub zwolennik rewolucji révolutionnaire

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami révolutionnaire
przynoszący duże zmiany, przełamujący skostniałe struktury révolutionnaire

rewolwer wiązkowy rɛˈvɔlvɛr vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania; poivrière

rezerwa n
zapas czegoś réserve
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia réserve
ogół obywateli (rezerwistów), którzy mogą być powołani do wojska na okresowe ćwiczenia lub na wypadek wojny réserve

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie réserver retenir

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
(książkowy) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów; réservoir

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad résolution

rezultat rɛˈzultat n
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania résultat

rezydencja ˌrɛzɨˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wielki budynek mieszkalny o charakterze reprezentacyjnym résidence

rezydent n
osoba mieszkająca w jakimś kraju, nie mając jego obywatelstwa résident

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej; metteur en scène réalisateur

ro rɔ n
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ; rhô

robak ˈrɔbak n
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie; ver
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania; ver

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać faire

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać tricoter

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać faire une montagne d'une taupinière

robot ˈrɔbɔt n
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu; robot
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie robot

robota rɔˈbɔta n
czynności składające się na działanie, produkcję, pracowanie travail

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący robotników ouvrier

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
pracownik wykonujący pracę fizyczną ouvrier

robotyka rɔˈbɔtɨka n
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem; robotique

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu; anniversaire

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
trwający przez rok annuel
obejmujący czas roku annuel

rod rɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45; rhodium

rodaczka n
kobieta należąca do tej samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru compatriote

rodak n
człowiek pochodzący z tego samego narodu compatriote

rodeo n
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków rodéo

rodowód n
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy pedigree
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi filiation origine

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny; genre
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu; genre sexe
typ, odmiana, gatunek genre sorte

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku genre masculin masculin

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku genre neutre neutre

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku genre féminin

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika; article

rodzicielski adj
związany z rodzicielstwem parental

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
rodzice wraz z ich dziećmi famille
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; famille
grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo; famille

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
związany z rodziną, dotyczący rodziny familier

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon fructifier
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat accoucher donner naissance
(potocznie, potoczny) dawać owoce, efekty, skutek produire provoquer
(przenośnie, przenośnia) powstawać, brać początek naître
przychodzić na świat naître

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
suszone winogrono raisin raisin sec

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111; roentgenium

rogal ˈrɔɡal n
(kulinaria) pieczywo w kształcie półksiężyca; croissant

rogówka n
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej; cornée

rohypnol n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) flunitrazepam, lek o silnym działaniu uspokajającym; rohypnol

roić v
być pełnym grouiller

rok rɔk n
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni; an année

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni; année bissextile

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku; année-lumière

rokada rɔˈkada n
(wojskowość, wojskowy) droga równoległa do linii frontu, używana do przesyłu zaopatrzenia lub ułatwiająca transport posiłków; rocade

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt; agriculture

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim agricole agronomique cultivateur

rolnik ˈrɔlʲɲik n
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym fermier

rolny ˈrɔlnɨ adj
związany z uprawą roli, pola agricole agraire foncier

romanizować ˌrɔ̃mãɲiˈzɔvaʨ̑ v
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę romaniser

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia; romanche

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski romantique
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm romantique

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku; romantisme

romb rɔ̃mp n
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych; losange

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy; giratoire carrefour giratoire
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami; rondeau
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów; rondeau

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego; pétrole

ropociąg rɔˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej oléoduc

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała phlegmon

ropucha rɔˈpuxa n
(zoologia, zoologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi; crapaud

rosa ˈrɔsa n
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach rosée

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości grandir croître pousser
powiększać swoje rozmiary, skalę croître grandir pousser

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy; glouton

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan russe

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
język urzędowy Rosji; russe

roszponka rɔʃˈpɔ̃nka n
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo; mâche

rotacja rɔˈtaʦ̑ʲja n
ruch obrotowy, obrót rotation

rotawirus n
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci; rotavirus

rottweiler n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii; rottweiler

rower ˈrɔvɛr n
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni; bicyclette vélo

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie; vélo tout terrain VTT vélo de montagne

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
osoba poruszająca się za pomocą roweru cycliste

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności divergence différence

rozbita rodzina n
(socjologia, socjologiczny) rodzina posiadająca dziecko/dzieci, w której doszło do rozwodu famille éclatée

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa épave
osoba ocalała z katastrofy statku naufragé

rozbójnik n
(przestarzałe, przestarzały) osoba parająca się rozbojem brigand

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
niespełnienie oczekiwań déception

rozdanie n
rozdzielenie kart między graczy donne

rozdrabniać v
dzielić na drobne części émietter
dzielić na poszczególne części morceler émietter
dzielić się samoistnie na małe części s'émietter se disperser
dzielić swój wysiłek, czas, energię na wiele spraw, nie skupiając się na jednej konkretnej s'émietter

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji exaspération

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis chapitre

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś déshabiller
zdjąć z siebie ubranie se déshabiller

rozejm n
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami armistice trêve

rozgniewany adj
taki, który wyraża wzbierający gniew fâché

rozgniewać v
wywołać gniew u kogo fâcher
zacząć odczuwać narastający gniew s'emporter se fâcher

rozgoryczać v
wywoływać uczucie rozczarowania, rozgoryczenia ulcérer

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów; absolution

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę; étoile de mer astérie

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mʦ̑a n
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron arbitre conciliateur

rozkaz ˈrɔskas n
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę ordre commandement

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu; indicateur

rozliczny rɔzˈlʲiʧ̑nɨ adj
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach multiple

rozmach ˈrɔzmax n
dynamika w działaniu, polot w dziełach impulsion incitation

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów divers variable varié

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; romarin

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów parler causer

rozminowywać ˌrɔzmʲĩnɔˈvɨvaʨ̑ v
wykrywać i unieszkodliwiać miny wybuchowe déminer

rozmowa rɔzˈmɔva n
ustna wymiana zdań conversation

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy loquace

rozmyślać rɔzˈmɨɕlaʨ̑ v
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś raisonner

roznamiętniać ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲäʨ̑ v
wzbudzać w kimś namiętność passionner

rozpaczać v
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć désespérer

rozpaczliwy adj
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz désespéré

rozpadać v
ulegać rozpadowi se disloquer se délabrer

rozpoczęcie ˌrɔspɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
moment w którym coś się rozpoczyna commencement

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
zapinane rozcięcie w spodniach lub spódnicy braguette

rozpowiadać v
dzielić się wiadomościami z wszystkimi répéter

rozpraszać v
przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych dissiper
rozpędzać na wszystkie strony disperser éparpiller
uniemożliwiać skupienie się nad czym distraire dissiper
(meteorologia, meteorologiczny) ulegać ustąpieniu se dissiper
tracić uwagę se dissiper
uciekać bezładnie, rozchodzić się w różnych kierunkach se disperser

rozprawa rɔsˈprava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy procès

rozprężanie ˌrɔsprɛ̃w̃ˈʒãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rozprężać détente

rozpusta n
brak moralności w sferze seksualnej débauche libertinage

rozrzutny adj
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa dépensier

rozsiewać v
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni disséminer

rozstęp n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion; vergeture

rozsądnie rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
w sposób rozsądny raisonnablement

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny raisonnable judicieux

roztargnienie n
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne distraction

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może skoncentrować się distrait

roztropny adj
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie raisonnable

roztwór ˈrɔstfur n
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia; solution

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń comprendre

rozwaga rɔzˈvaɡa n
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem réflexion jugement soupèsement

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując estimer soupeser

rozweselić ˌrɔzvɛˈsɛlʲiʨ̑ v
sprawić, że ktoś jest wesoły égayer

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
zawierający nadmiar treści, często niespójnej prolixe diffus redondant filandreux flasque robe

rozwodnik n
mężczyzna, który się rozwiódł divorcé

rozwolnienie n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca chiasse foire

rozwód ˈrɔzvut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem; divorce

rozwódka n
kobieta, która się rozwiodła divorcée

rozwój ˈrɔzvuj n
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy développement
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu développement
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami développement

rozświetlać rɔɕˈːfʲjɛtlaʨ̑ v
stać się samemu jaśniejszym, widniejszym s' éclairer

roślina rɔɕˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła; plante

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
wszystkie rośliny danego terenu végétation

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny végétal végétatif

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami herbivore

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny herbivore

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie; canard pilet

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; mercure

rubel ˈrubɛl n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów wchodzących w przeszłości w skład ZSRR; rouble

rubid ˈrubʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37; rubidium

rubież ˈrubʲjɛʃ n
(podniośle) strefa pograniczna, obszar przygraniczny frontière

rubin ˈrubʲĩn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; rubis

rubinowy adj
mający kolor rubinu rubis

ruch rux n
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; mouvement
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego mouvement
gest, ruszenie częścią ciała mouvement
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka mouvement
sposób poruszania się na drodze direction sens

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy; résistance

ruchliwy adj
będący w nieustannym ruchu agile agissant

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
poruszający się mobile

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
urządzenie do poziomego transportu ludzi; tapis roulant

rudzik ˈruʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem; rouge-gorge

rufa ˈrufa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku; poupe

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki; rugby

rum rũm n
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej; rhum

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce; camomille

rumieniec n
czasowe różowe zabarwienie policzków rougeur

rumpologia n
(ezoteryka) pseudonaukowa metoda wróżenia z pośladków rumpologie

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów roumain

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
urzędowy język Rumunii; roumain

rundi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie; kirundi roundi rundi

rupia ˈrupʲja n
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach; roupie

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
stary, zepsuty przedmiot vieillerie

rura ˈrura n
przewód do transportu płynów; tuyau tube

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej; russification

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli; échafaudage

ruten ˈrutɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44; ruthénium

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104; rutherfordium

rutyna ruˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego; rutine rutoside sophorine
postępowanie według utartych szablonów train-train

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy; sciatique lombosciatique

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Rwanda rwandais

ryba ˈrɨba n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; poisson

rybak ˈrɨbak n
człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb; pêcheur

rybitwa rɨˈbʲitfa n
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych; sterne guifette

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; riboflavine

rybołów rɨˈbɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru; balbuzard pêcheur

rycerski rɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
związany z rycerzem i rycerstwem chevaleresque

rycerstwo n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną; chevalerie

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu członek uprzywilejowanego stanu, zobowiązany do służby wojskowej; później żołnierz konny pochodzący ze stanu szlacheckiego; chevalier

rycina rɨˈʨ̑ĩna n
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi gravure

rycząca czterdziestka rɨˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛstka idiom
w lm (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pas wód oceanicznych na półkuli południowej między 40°–50°, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry i panuje sztormowa pogoda; quarantièmes rugissants

rydz rɨʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Lactarius deliciosus, grzyb jadalny z koncentrycznymi pasami na kapeluszu; lactaire

rygor ˈrɨɡɔr n
ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów rigueur

rynek ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze; marché
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów; marché

rysa n
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni rayure

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia dessiner

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych dessinateur

rysunek rɨˈsũnɛk n
to, co zostało narysowane; dessin

rytualnie ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
w sposób rytualny rituellement

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z rytuałem rituel

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury; rituel

rywal n
osoba, która konkuruje w czymś rival concurrent adversaire

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka compétition rivalité
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie rivalité

rywalizować v
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś disputer rivaliser

ryza ˈrɨza n
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom; rame

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda risque

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
narażać coś cennego na utratę risquer
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia risquer

ryś rɨɕ n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu; lynx

ryż rɨʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; riz
(spożywczy) nasiona ryżu (1.1) riz

ryż jaśminowy n
(spożywczy) rodzaj białego ryżu pochodzącego z Tajlandii riz jasmin

rzadki ˈʒatʲci adj
półpłynny, mający półpłynną konsystencję clair
zachodzący rzadko rare

rzadko ˈʒatkɔ adv
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami rarement

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko rareté

rzecz ʒɛʧ̑ n
wytwór materialny, przedmiot chose

rzecznik prasowy ˈʒɛʧ̑ʲɲik praˈsɔvɨ n
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą porte-parole

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
związany z rzeką fluvial

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion; nom substantif

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego nom propre

rzeczownik zbiorowy ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ zbʲjɔˈrɔvɨ n
(gramatyka) rzeczownik, który określa zbiór przedmiotów jednostkowych collectif

rzeczowy adj
dotyczący treści (a nie strony formalnej) concret
odnoszący się do rzeczy (a nie osób) matériel

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie réalité
realistyczność, świat realny réalité

rzeka ˈʒɛka n
(geografia, geograficzny) ciek na powierzchni ziemi; fleuve rivière

rzemieślniczy ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła artisanal

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy) artisan

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności artisanat

rześki adj
pełen orzeźwienia, świeżości frisquet vif
świadczący o wigorze, gotowości do działania vif
pełen chęci do działania vif

rzeź ʒɛɕ n
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień) massacre

rzeźba ˈʒɛʑba n
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; sculpture
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną sculpture

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso; abattoir

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna; blennorragie gonorrhée

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; radis

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zrezygnować ze związku z kimś quitter
wywoływać chwilowy lot przedmiotu jeter lancer

rzucać kłody pod nogi v
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać mettre des bâtons dans les roues

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ idiom
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien jeter des perles aux pourceaux donner de la confiture aux cochons

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość; lancer du disque

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); pénalty

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem; lancer du marteau

rzut oka ˈʒut ˈɔka n
zerknięcie, szybkie spojrzenie aperçu coup d'œil

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu; lancer du javelot

rzutnik ˈʒutʲɲik n
urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji projecteur

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.; gargouille

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Rzymu Romain

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
odnoszący się do miasta Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romain
odnoszący się do państwa Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romain

rząd ʒɔ̃nt n
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny; ordre
(językoznawstwo, językoznawczy) przypadek deklinacji, w którym znajduje się wyraz będący określeniem danego régime
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby ordre série
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną; gouvernement
(potocznie, potoczny) rząd (1.4) foteli na widowni rang
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim rangée ligne rang
sprawowanie władzy pouvoir

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy; gouvernement fantoche régime fantoche état fantoche

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
sprawować władzę, panować gouverner régner

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki; cil

résumé n
podsumowanie, streszczenie résumé

róg ruk n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście; corne cor

róg mgłowy ˈruk ˈmɡwɔvɨ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji corne de brume

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość corne d'abondance

rój ruj n
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków essaim

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
osoba w tym samym wieku du même âge

równanie ruvˈnãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości équation

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji; équation d'état

równać ˈruvnaʨ̑ v
czynić równym, gładkim aplatir

równie ˈruvʲɲɛ adv
w taki sam sposób aussi

również ˈruvʲɲɛʃ particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także aussi également de même

równik ˈruvʲɲik n
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała; équateur

równina ruvʲˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren; plaine plateau platière

równo ˈruvnɔ adv
dokładnie exactement juste
jednakowo, równomiernie uni
prosto droit
regularnie régulièrement

równoczesny adj
odbywający się w tym samym czasie simultané

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości parallèlement

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
jednakowo odległy od czegoś na całej swej długości parallèle

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa; équinoxe

równoważnik zdania ˌruvnɔˈvaʒʲɲiɡ ˈzdãɲa n
(gramatyka) wypowiedzenie nieposiadające orzeczenia phrase nominale

równoważny adj
mający równe znaczenie, równą wartość équivalent

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) égalité
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) égalité

równy ˈruvnɨ adj
posiadający identyczną wartość égal

rózga ˈruzɡa n
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka verge férule

rózgi ˈruzʲɟi n
(przestarzałe, przestarzały) kara przez bicie rózgą raclée rossée

róż ruʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery; fard à joues
kolor różowy rose

róża ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych; rose rosier

róża francuska ˈruʒa frãnˈʦ̑uska n
(botanika, botaniczny) Rosa gallica, gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie; rosier de France

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw rosaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności rosaire

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania différence
to, czym się coś od czegoś różni différence

różniczkowalny ˌruʒʲɲiʧ̑kɔˈvalnɨ adj
(matematyka, matematyczny) o funkcji: mający pochodną w danym punkcie dérivable

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest różnorodne diversité variété

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów divers

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa; rubéole

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
uchwyt, rękojeść queue

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki; ricin commun

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania haut les mains

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała serviette essuie-main

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców; main

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
element odzieży przykrywający ręce manche

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp. gant

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania; manche poignée crosse

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
odgłos konia wydawany paszczą hennissement

sabat n
(ludowy) tajemny zlot czarownic sabbat

sabot ˈsabɔt n
drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane w Holandii sabot

sabotaż saˈbɔtaʃ n
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania; sabotage

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
stosować sabotaż saboter

sadhu n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta; sâdhu

sadomasochistyczny adj
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami sadomasochiste

sadysta n
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia sadique

sadystycznie ˌsadɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób sadystyczny sadiquement

sadyzm n
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera sadisme

sadza ˈsaʣ̑a n
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel; suie

sadzawka n
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi; bassin piscine

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła planter

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
związany z Saharą saharien

sahib n
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych; sahib

sakralny saˈkralnɨ adj
związany z kultem religijnym sacral

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej; sacrement

sakramentalnie saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ adv
na mocy sakramentu sacramentellement

sakramentalny saˈkrãmɛ̃ntalnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu sacramentel

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu; saxophone

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
muzyk, który gra na saksofonie saxophoniste

salada saˈlada n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu; salade

salamandra ˌsalãˈmãndra n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych; salamandre

salina saˈlʲĩna n
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych; saline

salmonelloza n
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę salmonellose

salomoński ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Wyspy Salomona salomonais

salon ˈsalɔ̃n n
główny, dzienny pokój w mieszkaniu salon salle

salonka saˈlɔ̃nka n
(kolejnictwo) ekskluzywny wagon kolejowy z salonem; voiture-salon wagon-salon

salpingektomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów salpingectomie

salto ˈsaltɔ n
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu; salto

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do państwa Salwador salvadorien

sam sãm pronoun
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny seul
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny même
właśnie taki (a nie inny) juste

sam tego chciałeś, Grzegorzu Dyndało ˈsãm ˈtɛɡɔ ˈçʨ̑awɛʑ ɡʒɛˈɡɔʒu dɨ̃nˈdawɔ idiom
zwrot przytaczany, gdy poszkodowany sam jest przyczyną własnych kłopotów tu l'as voulu, George Dandin

samar ˈsãmar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62; samarium

samarytanin n
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym samaritain

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
zwierzę płci męskiej mâle

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
osoba próbująca zabić samą siebie suicidé

samobójczyni n
kobieta celowo zabijająca samą siebie suicidaire suicidée

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
zabicie samego siebie; suicide

samochwalstwo n
(książkowy) zachwalanie siebie vantardise

samochód sãˈmɔxut n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; automobile voiture

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby; voyelle

samolocik ˌsãmɔˈlɔʨ̑ik n
(zdrobniale) od: samolot avionnette

samolot sãˈmɔlɔt n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną; avion

samosa n
(kulinaria) potrawa kuchni indyjskiej, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju samoussa

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu; auto-immolation

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
uczucie braku bliskich solitude
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi solitude

samotny sãˈmɔtnɨ adj
taki, który jest sam, żyje samotnie solitaire seul

samowar sãˈmɔvar n
(kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka; samovar

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich; sandre

sandał ˈsãndaw n
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie; sandale nu-pied sandalette

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Santalum wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje santal

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego; sport de la luge

saneczkarz sãˈnɛʧ̑kaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający saneczkarstwo lugeur

sango n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej; sango

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania; sanguine

sangwinik sãŋɡˈvʲĩɲik n
(psychologia, psychologiczny) człowiek żywy, porywczy i zmienny sanguin

sanidyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8; sanidine

sanki ˈsãnʲci n
małe sanie do zaprzęgu luge traîneau

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu; sanctuaire

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii; sanscrit sanskrit

santon ˈsãntɔ̃n n
w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie santon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty w krajach muzułmańskich, zwykle derwisz uważany za świętego przez lud santon

saponina n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów; saponine

sardynka sarˈdɨ̃nka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych; sardine

sari ˈsarʲi n
tradycyjny indyjski strój kobiecy; sari

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu sarcastique

sarkazm ˈsarkasm̥ n
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia sarcasme

sarkofag sarˈkɔfak n
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia; sarcophage

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca sarcoïdose

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni sarcopénie

sarna ˈsarna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego; chevreuil

saszetka saˈʃɛtka n
(handel, handlowy) opakowanie zawierające pojedynczą porcję czegoś sachet

satelita ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.; satellite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego; satellite
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego; satellite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki satellite

satyna saˈtɨ̃na n
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu; satin

satyra saˈtɨra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.; satire

satyrycznie adv
w sposób satyryczny satiriquement

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z satyrą, dotyczący satyry satirique

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność satisfaire

sauna ˈsawna n
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność; sauna

sawanna n
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami; savane

sałata saˈwata n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych; laitue
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo laitue

sałatka saˈwatka n
(kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.; salade

sałatka grecka n
(kulinaria) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki; salade grecque

sałatka ziemniaczana n
(kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki; salade de pommes de terre

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
(przenośnie, przenośnia) awantura, kłótnia scène
krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji; scène
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne scène

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.; scénario

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy; scepticisme
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem scepticisme

sceptyczka n
kobieta sceptyczna, wątpiąca, niedowierzająca sceptique

sceptycznie sʦ̑ɛpˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób sceptyczny sceptiquement

sceptyczny adj
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś sceptique

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający sceptique

schadzka ˈsxaʦ̑ka n
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków rendez-vous

schematyczny adj
(pejoratywnie, pejoratywny) mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem stéréotypé
przedstawiający coś w sposób uproszczony schématique

schematyzm n
postępowanie lub myślenie schematyczne schématisme

schistosomatoza n
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny; schistosomiase

schizofrenia ˌsçizɔˈfrɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami; schizophrénie

schizofreniczny ˌsçizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom schizophrénique

schizofrenik ˌsçizɔˈfrɛ̃ɲik n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię schizophrénique

schlebiać v
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś flatter

schody ˈsxɔdɨ n
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami; escalier

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami; escalator escalateur escalier mécanique

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować refuge abri asile couvert gîte hébergement

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami; canif

seaborg ˈsʲibɔrk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106; seaborgium

sebum ˈsɛbũm n
(medycyna, medyczny) wydzielina gruczołów łojowych na skórze; sébum

sec ˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) secans séc

secesja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego; sécession
(sztuka) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku; sécession

secesjonizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa sécessionnisme

sedno ˈsɛdnɔ n
(książkowy) istota czegoś essence tréfonds

sedymentacyjny ˌsɛdɨ̃mɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z sedymentacją, dotyczący sedymentacji sédimentaire

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej ségrégation raciale

segregować ˌsɛɡrɛˈɡɔvaʨ̑ v
układać według określonego porządku séparer

seitan n
(spożywczy) (kulinaria) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem” seitan

sejf sɛjf n
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy coffre-fort

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów secrétaire

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby secrétaire
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej secrétaire
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy; secrétaire

seks sɛks n
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami sexe

seks bez zabezpieczenia n
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży rapport sexuel non protégé

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami coït buccal

seksapil sɛksaˈpʲil n
atrakcyjność seksualna attrait sexuel attraction sexuel

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
dyskryminacja ze względu na płeć; sexisme

seksowny sɛˈksɔvnɨ adj
atrakcyjny seksualnie, ponętny sexy

seksturystyka ˌsɛkstuˈrɨstɨka n
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej tourisme sexuel sexe-tourisme

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
w sposób dotyczący seksu, seksualności sexuellement

seksualność n
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność; sexualité

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący seksu i popędu płciowego sexuel

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka; sexologie

sekta ˈsɛkta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii secte

sektorowy ˌsɛktɔˈrɔvɨ adj
(przymiotnik) od sektor sectoriel

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
przejście osoby duchownej do stanu świeckiego sécularisation

sekunda sɛˈkũnda n
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty seconde
(potocznie, potoczny) krótka chwila seconde

sekwencja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji séquence

sekwoja sɛˈkfɔja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych; séquoia

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
dobór dokonywany poprzez eliminację sélection

selen ˈsɛlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34; sélénium

seler ˈsɛlɛr n
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna; céleri ache

selfie n
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki; selfie

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
połowa roku akademickiego lub szkolnego; semestre

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów sémitique

seminarzysta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego séminariste lévite

sen sɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości sommeil
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) rêve songe
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste rêve songe

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy; hibernation

senat ˈsɛ̃nat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu; sénat

senator sɛ̃ˈnatɔr n
członek izby wyższej parlamentu (senatu) sénateur

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Senegal sénégalais

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia somnolence sommeil

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu de rêve de songe
taki, który chce spać; jest śpiący somnolent

sens sɛ̃w̃s n
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony sens

sensacyjny adj
wywołujący sensację sensationnel

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
w sposób sentymentalny sentimentalement

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości sentimental

separacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński séparation

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
zwolennik separatyzmu séparatiste

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi séparatiste

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości; séparatisme indépendantisme

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe zozoter zézayer

sepsa ˈsɛpsa n
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej; sepsis septicémie

ser sɛr n
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego; fromage

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły séraphique

serafin n
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej; séraphin

seraj n
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana sérail
kobieca część tradycyjnego domu muzułmańskiego sérail

serbski ˈsɛrpsʲci adj
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów serbe

serbski ˈsɛrpsʲci n
jedna z uregulowanych wersji dialektu sztokawskiego; serbe

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; cœur

sercowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu de cœur

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
czułość affectuosité
życzliwość, serdeczny stosunek cordialité

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć cordial

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki annulaire doigt annulaire

seria ˈsɛrʲja n
elementy lub wydarzenia następujące po sobie série

sernik ˈsɛrʲɲik n
(kulinaria) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser; gâteau au fromage cheese-cake

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami; sérologie

serpentologia ˌsɛrpɛ̃ntɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o wężach ophiologie

serpentyn sɛrˈpɛ̃ntɨ̃n n
(geologia, geologiczny) minerał, uwodniony krzemian magnezu; serpentine

serwatka n
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera; lactosérum petit-lait

serwer ˈsɛrvɛr n
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej; serveur

serwetka n
mała serweta do ozdoby mebli serviette
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia serviette

serwować sɛrˈvɔvaʨ̑ v
podawać coś (zwykle o jedzeniu) servir
wybijać zza linii boiska lotkę lub piłkę na pole przeciwnika servir

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Seszele seychellois

sexy adj
(potocznie, potoczny) (zobacz) seksowny sexy

sezam ˈsɛzãm n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) sésame
(spożywczy) nasiona (ziarna) rośliny z rodzaju (1.1) sésame

sezamina n
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym sésamine

sezon ˈsɛzɔ̃n n
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych saison
(książkowy) pora roku saison
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp. saison

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy saisonnier

sfaleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku, ZnS; sphalérite

sfinks sfʲĩŋks n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia; sphinx
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) osoba, która zachowuje się w tajemniczy sposób sphinx

sfora ˈsfɔra n
duże stado psowatych (psów, wilków) meute

shinto n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii; shintoïsme shinto

shōnen n
(środowiskowy) typ mangi lub anime przeznaczonych dla chłopców shōnen

siano ˈɕãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę; foin

siara ˈɕara n
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków; colostrum

siarczek srebra n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra; sulfure d'argent

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego; sulfite

siarka ˈɕarka n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16; soufre

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru hydrogène sulfuré sulfure d'hydrogène

siarkowy adj
zrobiony z siarki sulfurique

siatkówka ɕatˈkufka n
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką; volley-ball

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku; beach-volley volley sur sable

siać ɕäʨ̑ v
rzucać nasiona w glebę semer

siedem grzechów głównych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego; sept péchés capitaux

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze s'asseoir en tailleur

siedzący adj
służący do siedzenia assis
taki, który wymaga siedzenia sédentaire

siedzący v
(imiesłów) od siedzieć assis

siekać ˈɕɛkaʨ̑ v
(kulinaria) drobno kroić hacher

sierp ɕɛrp n
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.; faucille

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego; août

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant; sergent

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna; semoir

sikać ˈɕikaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o płynie: tryskać cienkim strumieniem pisser
(potocznie, potoczny) oddawać mocz uriner pisser

sikhizm ˈsʲikçism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach; sikhisme

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu; mésange charbonnière

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową; mésange bleue

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym; sildénafil

silnia ˈɕilʲɲa n
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero; factorielle

silnik ˈɕilʲɲik n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii; moteur

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego turbopropulseur

silny ˈɕilnɨ adj
dosadny grossier
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) fort
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy) fort
intensywnie działający fort

sin ˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) sinus sin

singulare tantum n
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej; singulare tantum

siniak ˈɕĩɲak n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu bleu

sinolog sʲĩˈnɔlɔk n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony w zakresie języka, kultury i historii Chin sinologue

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach; sinologie

siodło ˈɕɔdwɔ n
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca; selle

siostra ˈɕɔstra n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki sœur infirmière
zakonnica sœur infirmière
pielęgniarka sœur infirmière

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
córka siostry nièce

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
syn siostry neveu

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego; sirocco scirocco

siąść w kucki ˈɕɔ̃w̃ɕʨ̑ ˈf‿kuʦ̑ʲci
siąść na zgiętych nogach, kucnąwszy se mettre à croupetons

się ɕɛ pronoun
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków se

siła ˈɕiwa n
energia, zdolność do wysiłku force
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu force
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami; force

siła robocza n
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni main-d'œuvre

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec. force majeure

siły n
zorganizowana grupa ludzi walczących przeciwko czemuś force

skakać ˈskakaʨ̑ v
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi) sauter

skalpel ˈskalpɛl n
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii; scalpel

skand skãnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21; scandium

skandal ˈskãndal n
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje scandale

skandalicznie adv
w sposób skandaliczny scandaleusement

skandaliczny ˌskãndaˈlʲiʧ̑nɨ adj
stanowiący skandal, mający cechy skandalu scandaleux

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
odnoszący się do Skandynawii, związany ze Skandynawią scandinave

skaner ˈskãnɛr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze; scanneur numériseur de document

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą; microscope à effet tunnel

skarb skarp n
zbiór bardzo wartościowych rzeczy trésor

skarbonka n
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci; tirelire

skarpeta skarˈpɛta n
okrycie (ubiór) stopy chaussette

skaryfikacja n
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata; scarification

skazaniec n
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę condamné

skała ˈskawa n
zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału; roche

skinhead n
męski członek kontrkultury skinhead (1.1) skinhead

sklep sklɛp n
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary magasin boutique

sklep kolonialny ˈsklɛp ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ n
(dawniej, dawny) sklep zaopatrzony w towary spożywcze (jak kawa, herbata, ryż, przyprawy) sprowadzane z zamorskich krajów, głównie z kolonii épicerie

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol magasin de vins et spiritueux

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli; voûte

sklero- ˈsklɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu scléro-

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków sauteur
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu; cavalier

skocznia narciarska n
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków; tremplin de saut à ski

skok skɔk n
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry saut

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki; saut à la perche

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę; saut en hauteur

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku; scorpion

skorupa skɔˈrupa n
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp. carapace écaille
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu coque coquille

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery; croûte terrestre écorce terrestre

skorupiak skɔˈrupʲjak n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp crustacé

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alaudidae, rodzina małych ptaków o perlistym, wysokim śpiewie; alouette

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania; extrême droite

skrajnie adv
w sposób skrajny, wielce, bardzo extrêmement vachement excessivement

skrobia n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii; amidon

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
w sposób skromny frugalement modestement petitement

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
(przestarzałe, przestarzały) cecha kogoś, kto jest powściągliwy lub wstydliwy w relacjach z osobami przeciwnej płci pudeur
cecha czegoś, co nie jest zbyt efektowne ani głośne frugalité modicité
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych modestie

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
niemający potrzeby wyróżniania się modeste

skroniowy skrɔ̃ˈɲɔvɨ adj
(przymiotnik) od skroń temporal

skroń skrɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami; tempe

skryba ˈskrɨba n
(dawniej, dawny) ten, który przepisywał księgi lub dokumenty scribe

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie; boîte postale

skryty adj
niechętnie ujawniający własne przeżycia renfermé
utrzymywany w tajemnicy secret

skrywać v
trzymać w niewidocznym miejscu cacher
znajdować bezpieczne miejsce se cacher

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
mający skrzydła ailé

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; aile
część samolotu tworząca siłę nośną; aile
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; aile
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach aile
boczna część budynku, wydzielona z głównej części; aile
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy aile

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska ailier

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi; boîte de vitesses

skrzynka pocztowa n
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania; boîte aux lettres

skrzyp skʃɨp n
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych; prêle prèle

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze; prêle des champs

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych; violon

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach violoniste

skrzypieć v
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni grincer

skrzywdzić ˈskʃɨvʲʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) sprawić komuś przykrość, zrobić krzywdę déplaire

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: skrzyżować croisement
miejsce połączenia dwóch dróg; carrefour croisement croisée

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów; acronyme sigle

skunks skũŋks n
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą; moufette mouffette mouffette
(pospolicie) (obraźliwie) osoba o nieprzyjemnym zapachu, także wyzwisko wobec kogoś sconce skons

skurwiel ˈskurvʲjɛl n
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) (obraźliwie) o mężczyźnie fils de pute

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie fils de putain

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt efficacement

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest w określonym stopniu skuteczne efficacité efficience

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt effectif

skóra ˈskura n
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców; peau
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt; cuir

skąd skɔ̃nt particle
wzmocnione nie comment mais comment donc mais non

skąd skɔ̃nt pronoun
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch d'où
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch d'où

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność avarice

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze avare ladre

skład skwat n
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn dépôt entrepôt magasin
zbiór elementów stanowiących dany przedmiot lub substancję composition

składnik ˈskwadʲɲik n
część składowa czegoś élément ingrédient

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
taki, który ma uległość wobec czegoś lub jest podatny na coś, ma predyspozycję do czegoś enclin

slajd slajt n
diapozytyw, małoobrazkowe przeźrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika diapositive

slalom ˈslalɔ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami slalom

slam slãm n
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów slam

slawistyka slaˈvʲistɨka n
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię slavistique

slawizm ˈslavʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego; slavisme

slipy ˈslʲipɨ n
męskie, obcisłe majtki; slip

slup slup n
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok; sloop

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
mający dobry smak; dobrze smakujący délicieux savoureux exquis

smak smak n
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; goût gout

smakosz n
ktoś lubiący wykwintne dania gourmet

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
próbować czegoś w celu określenia smaku goûter

smarkacz ˈsmarkaʧ̑ n
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie morveux
(pogardliwie) dziecko, mały chłopiec gamin marmot morveux

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu; ordiphone smartphone téléphone intelligent terminal de poche

smażony adj
(kulinaria) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu frit

smerf smɛrf n
fikcyjne małe, niebieskie stworzenie; Schtroumpf

smok smɔk n
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada; dragon

smoła ˈsmɔwa n
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.; goudron

smród sm̥rut n
przykry zapach fétidité

smutek ˈsmutɛk n
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny tristesse chagrin

smutny ˈsmutnɨ adj
odczuwający smutek, pogrążony w smutku triste maussade

smycz smɨʧ̑ n
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer; laisse

snob snɔp n
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy snob

sobota sɔˈbɔta n
szósty dzień tygodnia; samedi

soból ˈsɔbul n
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze; zibeline

socjaldemokracja ˌsɔʦ̑ʲjaldɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy; social-démocratie

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
zwolennik socjalizmu socialiste

socjalistka ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲistka n
forma żeńska od: socjalista socialiste

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu socialiste

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze); socialisme

socjolingwistyczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący socjolingwistyki sociolinguistique

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie; sociolinguistique

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii sociologue

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących; sociologie

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii sociologique

socynianin ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu socinien

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna socinien

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) lentille

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne; lentille
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne; lentille

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych; lentille de contact

sofa ˈsɔfa n
rodzaj niskiej kanapy sofa

soja ˈsɔja n
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz soja

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy allié

sok sɔk n
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw; jus

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych; suc gastrique

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi fauconnier

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw; presse-agrumes

sokół ˈsɔkuw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach; faucon

sola ˈsɔla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie; sole

solfeż ˈsɔlfɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nauka muzykalności przez głośne czytanie nut; solfège

solidarnie adv
w sposób solidarny, bratersko solidairement

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń solidarité

solidaryzować się ˌsɔlʲidarɨˈzɔvaʨ̑‿ɕɛ v
zgadzać się z kimś w jakiejś kwestii; popierać, mieć poczucie solidarności z kimś solidariser

solista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) artysta wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo soliste

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
przyprawiać potrawy solą saler

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli salière
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; salière

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Somalia somalien somali

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
język urzędowy Somalii somalien

sondaż n
badanie opinii publicznej sondage

sonet ˈsɔ̃nɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof; sonnet

sopel ˈsɔpɛl n
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.; glaçon

sopran ˈsɔprãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy; soprano
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem soprano

sos sɔs n
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw; sauce

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
(kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej sauce de soja sauce soja

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
(kulinaria) ostry sos przyrządzany z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków konserwowych lub kiszonych; sauce tartare

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
metalowe lub porcelanowe naczynie, zazwyczaj z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu; saucière

sosna ˈsɔsna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) pin

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu; sotériologie

sowa ˈsɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą; chouette hibou

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej; harfang des neiges

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
radziecki, dotyczący Związku Sowieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich) soviétique

sowietolog n
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii soviétologue

sowietologia n
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR; soviétologie

sołtys n
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim écoutète

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności promenade balade déambulation pérambulation vadrouille

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca promener marcher

spacerowiczka ˌspaʦ̑ɛrɔˈvʲiʧ̑ka n
kobieta, która przechadza się dla przyjemności baladeuse promeneuse

spadanie spaˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spadać chute

spadać ˈspadaʨ̑ v
lecieć bezwładnie w dół tomber

spadek ˈspadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby; héritage
obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.) chute

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś héritier successeur

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał parachute

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem parachutiste

spadź spaʨ̑ n
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew miellat

spalanie spaˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spalać brûlage

spalony adj
zniszczony poprzez ogień brûlé

spam spãm n
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne; pourriel

spaniel n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach épagneul

spawacz ˈspavaʧ̑ n
robotnik zajmujący się spawaniem soudeur

spazm n
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni spasme

spać spaʨ̑ v
być pogrążonym we śnie dormir

spać na waleta ˈspaʨ̑ ˌna‿vaˈlɛta idiom
spać w dwie osoby na jednym łóżku tak, że głowa jednej osoby znajduje się w nogach drugiej coucher tête-bêche

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
człowiek, który się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie spécialiste

specjalistyczny adj
dotyczący specjalisty, fachowy spécialiste

specjalizacja n
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań spécialisation

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny particulièrement

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością spécialité
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej spécialité

specyficzny ˌspɛʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie) spécifique
wyróżniający się na tle innych spécifique

spektakl ˈspɛktakl̥ n
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp. spectacle

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę spectaculaire

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali; spectrométrie

spekulant spɛˈkulãnt n
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej; spéculateur

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach; spéléologie

sperma ˈspɛrma n
(biologia, biologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca; sperme

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin spermatozoïde

spikerka spʲiˈkɛrka n
kobieta zapowiadająca programy w radio lub telewizji albo czytająca przygotowane teksty speakerine

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru; trombone

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety; spiruline

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu spiritualiste

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji; table des matières

spiskować v
knuć, planować spisek comploter couver

spiskowiec n
uczestnik spisku conspirateur

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe garde-manger

spoczynek n
stan bezczynności celem nabrania sił po pracy repos

spodek ˈspɔdɛk n
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę soucoupe

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi; pantalon

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie attendre

spoistość n
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości cohésion

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś regard

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem piger regarder viser

spoko ˈspɔkɔ interjection
(potocznie, potoczny) spokojnie, zachowaj spokój, nie denerwuj się t'inquiète calmos relax, Max te casse pas te frappe pas

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji paisiblement calmement

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
o człowieku: opanowany, zrównoważony calme tranquille placide serein

spokój ˈspɔkuj n
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania tranquillité paix

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvaʨ̑ v
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie sponsoriser

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie spontanément

spontaniczny adj
działający odruchowo, bez innych wpływów spontané

sporny ˈspɔrnɨ adj
będący przedmiotem sporu contentieux

sport spɔrt n
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa; sport

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport sportif athlète

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
dotyczący sportu, związany ze sportem sportif

sposobność n
sprzyjające warunki ku czemuś occasion

spostrzegawczy ˌspɔsṭʃɛˈɡafʧ̑ɨ adj
szybko i łatwo zauważający szczegóły observateur

spostrzegać v
patrząc, zwracać uwagę na coś lub kogoś apercevoir remarquer
zdawać sobie sprawę apercevoir
zdawać sobie sprawę s'apercevoir

spostrzeżenie ˌspɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
obserwacja, uwaga na dany temat remarque

sposób ˈspɔsup n
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu moyen
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp. façon manière mode

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś) rencontre rendez-vous

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia confession confesse pénitence

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.; société

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛʧ̑na ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔʑʥ̑ bʲizˈnɛsu n
koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy responsabilité sociale des entreprises

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym; communauté commune

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja consommation

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody assoiffé

sprawa ˈsprava n
to, co jest dla kogoś ważne affaire question

sprawca ˈsprafʦ̑a n
ten, który dokonuje czego auteur

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe examiner contrôler vérifier

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób sprawiedliwy justement

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy; justice

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności rapport compte rendu

sprawozdawca ˌspravɔˈzdafʦ̑a n
osoba, która zajmuje się raportowaniem z określonych działań lub wydarzeń rapporteur

sprawozdawczyni ˌspravɔzdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
kobieta, która zajmuje się raportowaniem z określonych działań lub wydarzeń rapporteuse

sprowadzać v
powodować ograniczenie wypowiedzi réduire
powodować zmianę położenia amener
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego importer faire venir
wywoływać określone następstwa causer
przestawać różnić się od czegoś, ograniczać się do czego se réduire
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się s'installer

spryt n
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach esprit habileté ingéniosité

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś) s'opposer

sprzeczność n
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą contradiction contradictoire disparité

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze vendre

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku) vendeur

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku) vendeuse

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar vente

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie escroquer

sprzymierzeniec ˌspʃɨ̃mʲjɛˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
osoba, która sprzyja komuś, wspiera kogoś; jest w przymierzu z kimś allié

sprzączka ˈspʃɔ̃n͇ʧ̑ka n
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania boucle

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą; embrayage
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) pedał sprzęgła, dźwignia sprzęgła pédale d'embrayage

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu; ressort

sprężystość sprɛ̃w̃ˈʒɨstɔɕʨ̑ n
cecha tego, co sprężyste souplesse

sprężysty adj
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej élastique
charakteryzujący się lekkością w ruchu énergique
taki, który działa sprawnie i szybko efficace

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi; jupe

spójnik ˈspujɲik n
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych; conjonction

spójność n
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego cohérence

spór spur n
różnica zdań, stanowisk, interesów controverse dispute litige

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; coopérative
(potocznie, potoczny) siedziba spółdzielni (1.1) lub miejsce prowadzenia przez nią działalności coopérative

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) niesylabotwórczy dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy; consonne

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej; société par actions

spółka cywilna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, do której wspólnicy mogą wnieść własności, inne prawa lub swoje własne usługi; société de droit civil

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów; société à responsabilité limitée

spóźnienie n
brak wykonania czegoś w porę arriéré
przybycie po ustalonym czasie retard

spłonka n
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego; amorce

spłuczka n
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem chasse d'eau

spływ spwɨf n
ujście rzeki do innej rzeki confluent

spływać v
płynąć w dół (o cieczy) ruisseler

squash n
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika; squash

squat n
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów; squat

sraczka ˈsraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie chiasse foire

sraczkowaty adj
(pospolicie) kolor brudno żółtozielony lub żółtobrązowy caca d’oie merdoie vert caca d’oie

srać sraʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec chier caguer

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra de argent
przypominający kolor srebra argenté

srebro ˈsrɛbrɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47; argent

srogi ˈsrɔɟi adj
surowy, bez litości, wyrozumiałości implacable rigoureux sévère

srogość ˈsrɔɡɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest srogi sévérité

sroka ˈsrɔka n
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem; pie

srom srɔ̃m n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe; vulve

ssak sːak n
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki; mammifère

ssać sːaʨ̑ v
pić wyciągając z czegoś płyn ustami sucer

stabilizacja n
przywrócenie równowagi w gospodarce stabilisation
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia stabilisation

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co stabilne stabilité équilibre

stabilny staˈbʲilnɨ adj
niezmieniający się przez dłuższy czas stable
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję stable
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu stable

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją gare station

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów; station-service

stacyjka n
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza commutateur d’allumage

stacyjny adj
odbywający się stacjami stationnal
stanowiący stację stationnal

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; stade
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m); stade

stadium ˈstadʲjũm n
część procesu, część czasu rozwoju stade

stagflacja staɡvˈlaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej; stagflation

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie stagnation

stal stal n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem; acier

stalagmit staˈlaɡmʲit n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze; stalagmite

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina; stalinisme

stalowy staˈlɔvɨ adj
wykonany ze stali aciéreuse aciéreux acérain acéraine

stan stãn n
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój état
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) grupa społeczna w okresie od średniowiecza do XVIII w.; état
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych; état

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego; état civil

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa; loi martiale état de siège

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa; état d'exception

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości résolu catégorique ferme

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɲɛ‿rʣ̑ɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu on revient toujours à ses premières amours

stara panna n
(pogardliwie) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż vieille fille

starannie staˈrãɲːɛ adv
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły soigneux avec soin

staranność n
cecha bycia starannym diligence préciosité soin

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii; ancien français vieux français

staromodny adj
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny démodé

starorzecze ˌstarɔˈʒɛʧ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta; bras mort bras-mort

starotestamentowy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu vétérotestamentaire

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych; vieillesse

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku antiquité

stary ˈstarɨ adj
mający wiele lat, niemłody vieux vieil

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym vieillir

starzyzna n
ogół starych, używanych przedmiotów, ubrań przeznaczonych zwykle do handlu vieillerie

statek ˈstatɛk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną vaisseau bateau navire bâtiment paquebot
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd; vaisseau

statek pożarniczy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni; bateau-pompe

statystycznie ˌstatɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób związany ze statystyką statistiquement

statystyka staˈtɨstɨka n
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych; statistique
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów statistique

staw staf n
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości; articulation
(geografia, geograficzny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia; étang

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową articulation sacro-iliaque

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki; articulation temporo-mandibulaire

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem; coude

stawiać wszystko na jedną kartę ˈstavʲjäʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
zaryzykować wszystko w trudnej sytuacji, gdy możliwości odniesienia sukcesu są nikłe; wykorzystać jedyne pozostające wyjście, uzależniać od czegoś swój los lub jakąś istotną sprawę mettre tous ses oeufs dans le même panier

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów; arthropode

staza n
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie garrot tourniquet

stać staʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym) bander
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach être debout rester se tenir debout
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych être debout rester se tenir debout
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać ne pas fonctionner bouger
tylko w bezokol. mieć na coś dość pieniędzy avoir les moyens
znajdować się w jakimś miejscu se trouver être

stała ˈstawa n
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość; constante

stały związek n
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność relation à long terme

stenografia n
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy sténographie

stenoza n
(medycyna, medyczny) zwężenie sténose

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych; stéréotype cliché

stereotypizacja ˌstɛrɛɔtɨpʲiˈzaʦ̑ʲja n
sprowadzanie czegoś do stereotypu, tworzenie stereotypu stéréotypisation

sternik n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadająca ów stopień timonier

stewardesa ˌstɛvarˈdɛsa n
(lotnictwo, lotniczy) (morski) członkini załogi statku lub samolotu obsługująca pasażerów; hôtesse de l’air

stewia ˈstɛvʲja n
(botanika, botaniczny) Stevia Cavanilles, jeden z rodzajów roślin z rodziny astrowatych; Stévia Stévie
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1) stévie

stilbit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia; stilbite

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych; chantier naval

stojan ˈstɔjãn n
(mechanika) nieruchoma część maszyny stator

stokrotka stɔˈkrɔtka n
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych; pâquerette

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa; capitale

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka; stomatologie

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany ze stomatologią stomatologique

stonka ˈstɔ̃nka n
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) doryphore

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãna n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków; doryphore

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach; mille-pattes

stopa ˈstɔpa n
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką; pied
jednostka długości, używana w niektórych krajach; pied
poziom, jakość czegoś taux

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy superlatif

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś comparatif

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
nie nagle, ale po trochu, powoli progressivement graduellement

stosownie stɔˈsɔvʲɲɛ adv
(książkowy) zgodnie z czymś, odpowiednio, właściwie; według czegoś conformément selon suivant

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej bienséant expédient

stosunek przerywany stɔˈsũnɛk ˌpʃɛrɨˈvãnɨ n
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia coït interrompu

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych; relation sexuelle rapport sexuel union charnelle union sexuelle acte sexuel

stosunkowo adv
w stosunku do czego lub kogo relativement

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach; association

stożek ˈstɔʒɛk n
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych; cône

strach strax n
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne peur frayeur épouvante
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach épouvantail

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi froussard

strajk strajk n
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów; grève

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników grève du zèle

straponten n
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach strapontin

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
coś bardzo strasznego, przerażającego effroyable épouvantable

strasznie ˈstraʃʲɲɛ adv
(potocznie, potoczny) bardzo, niezmiernie, nadzwyczaj terriblement excessivement extrêmement
bardzo źle, okropnie terriblement

straszny ˈstraʃnɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży terrible
okropny, nieprzyjemny terrible
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny terrible

strata ˈstrata n
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma perte dommage

strateg ˈstratɛk n
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi stratège
(historia, historyczny, historycznie) w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego; stratège
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie; stratège
osoba potrafiąca dobrze zaplanować i pokierować skomplikowanymi akcjami stratège

strategia straˈtɛɟja n
ogólny plan działań, szerszy od taktyki stratégie

strategicznie adv
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii stratégiquement

strategiczny adj
zgodny z określoną strategią stratégique

straż przednia n
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły avant-garde

straż tylna n
(wojskowość, wojskowy) oddział zabezpieczający tyły przemieszczającego się wojska arrière-garde

strażak ˈstraʒak n
osoba szkolona do walki z ogniem; pompier

strażniczka straʒʲˈɲiʧ̑ka n
forma żeńska od: strażnik gardienne

strefa ˈstrɛfa n
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia zone

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
(fizjologia, fizjologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym; zone érogène

stres strɛs n
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce; stress

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie abréger résumer

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wyciąg, skrót résumé abrégé mémento

strit strʲit n
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera quinte suite

strona ˈstrɔ̃na n
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia; voix
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności membre
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie; partie
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp. partie
część sceny teatralnej, widoczna dla publiczności, ale umownie niewidoczna dla niektórych postaci przedstawienia; (przenośnie, przenośnia) ubocze aparté
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. page
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś côté
analizowana, wyszczególniona cecha czegoś côté

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie; voix passive

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności; voix active

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW; page Web page web

stront strɔ̃nt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38; strontium

strony n
okolica lieu

strug struk n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna rabot

strukturalny adj
dotyczący struktury structural

struna ˈstrũna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych; corde

struna głosowa n
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki corde vocale

struś struɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych; autruche

strych strɨx n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem; grenier

strychnina strɨçˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby; strychnine

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie corde
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) śmierć przez powieszenie corde

stryj strɨj n
brat ojca; oncle

stryjeczny dziadek n
stryj ojca lub matki grand-oncle

strzała ˈsṭʃawa n
pocisk przeznaczony do łuku; flèche

strzałka ˈsṭʃawka n
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek flèche

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛʦ̑ʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑ɨ ˈɔka v
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie comme à la prunelle de ses yeux

strzelanina n
strzały z broni palnej padające jeden za drugim fusillade

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą tireur chasseur

strzelić focha v
(potocznie, potoczny) obrazić się, być nadąsanym, dąsać się faire la gueule

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle; étrier

strzyc v
skracać włosy, brodę lub sierść couper tondre

strzykawka n
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych; seringue

strzęp sṭʃɛ̃mp n
poszarpana resztka czegoś lambeau pendeloque

strój struj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego accordage
określony rodzaj ubioru parure tenue

strój adamowy ˈstruj ˌadãˈmɔvɨ n
(zobacz) w stroju adamowym costume d'Adam

strój równomiernie temperowany n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części tempérament égal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów; tempérament égal

strąk strɔ̃ŋk n
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych; gousse

stręczycielstwo n
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu; proxénétisme

student ˈstudɛ̃nt n
osoba, która studiuje na wyższej uczelni; étudiant

studentka stuˈdɛ̃ntka n
forma żeńska od: student étudiante

studio ˈstudʲjɔ n
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp. studio
pracownia artysty, np. malarza, fotografika itp. atelier

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach étudier
uważnie czytać, zgłębiać temat étudier
wpatrywać się uważnie examiner étudier

studnia ˈstudʲɲa n
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody; puits

stulatek stuˈlatɛk n
osoba w wieku przynajmniej 100 lat centenaire

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
setna rocznica centenaire

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
mający sto lat centenaire
trwający sto lat centenaire

stuła n
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna; étole

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego; sclérose en plaques

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: stworzyć création
zwierzę lub człowiek créature

stwórca n
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego) créateur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi; créateur

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); janvier

stycznik n
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy; contacteur

stygmat ˈstɨɡmat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rany na ciele Chrystusa, które mają również pojawiać się u osób rozpamiętujących jego mękę; stigmate

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzaʦ̑ʲja n
proces nadawania określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym w wyniku czego przyjmują one nadane im cechy i zaczynają działać zgodnie z przypisanymi im etykietami; stigmatisation
publiczne potępianie danej osoby lub grupy stigmatisation

styl życia n
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje; mode de vie

stymulator n
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant stimulateur

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe bourse

stypulować ˌstɨpuˈlɔvaʨ̑ v
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać stipuler

stół stuw n
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy; table

stąd stɔ̃nt pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz d'ici

stępka ˈstɛ̃mpka n
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego; quille

stężenie n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy; concentration

stężenie masowe n
(chemia, chemiczny) stosunek masy substancji do objętości mieszaniny; concentration massique

stężenie molalne n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w roztworze odniesiona do masy rozpuszczalnika; concentration molale molalité

stężenie molowe n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny; concentration molaire molarité

stężenie normalne n
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości; concentration équivalente normalité

stężenie procentowe masowe n
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach; pourcentage massique

stężenie procentowe molowe n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach; pourcentage molaire

stężenie procentowe objętościowe n
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem (ułamek objętościowy) wyrażony w procentach; pourcentage volumique

stężenie śmiertelne n
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku; CL concentration létale

su su n
(jednostka monetarna) dawna drobna moneta francuska o wartości 1/20 franka sou

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈçilʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki; swahili

subha n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański sznur modlitewny, rodzaj różańca sabha sebha subha

subiektywnie adv
w sposób subiektywny, nieobiektywnie subjectivement

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część; sous-continent

subkultura n
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób; sous-culture

sublimat subˈlʲĩmat n
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa chlorku rtęci(II); sublimé

subordynacjonizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu; subordinatianisme

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową) substance

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku; principe actif

subsydium supˈsɨdʲjũm n
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności subvention

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co subtelne subtilité délicatesse finesse ténuité
niewielka, drobna różnica nuance

suchy ˈsuxɨ adj
pozbawiony wilgoci sec

sufi ˈsufʲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański soufiste

sufiks ˈsufʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek; suffixe

sufit ˈsufʲit n
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia plafond

sufizm ˈsufʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm; soufisme

sufler ˈsuflɛr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza; souffleur

suflet n
(kulinaria) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco; soufflé

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
czynić aluzję insinuer
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie suggérer insinuer

sugestia suˈɡɛstʲja n
przekonywanie kogoś; suggestion

suita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów; suite

suk suk n
bazar lub handlowa dzielnica muzułmańska; souk

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
korzystny wynik succès réussite
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery succès réussite

sukienka suˈcɛ̃nka n
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału; robe

suknia ˈsucɲa n
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje; robe

suletyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Soule souletin

sulfadiazyna n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki sulfadiazine

sum sũm n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami; silure poisson chat

suma ˈsũma n
(kościelny) w liturgii katolickiej: główna uroczysta msza odprawiana w dni świąteczne grand-messe
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania somme
pewna ilość pieniędzy somme

sumak ˈsũmak n
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków; sumac
(kulinaria) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku sumac

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło conscience

sumienny adj
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków consciencieux scrupuleux zélé
wykonywany dokładnie, rzetelnie consciencieux scrupuleux

sumo ˈsũmɔ n
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy; sumo

sunnicki sũɲˈːiʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sunnitami lub sunnizmem sunnite

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami; super-héros

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu; supercontinent

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy; supermarché super

supeł n
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd. nœud

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś suprématie

sura ˈsura n
w islamie: rozdział Koranu; sourate surate

surdut ˈsurdut n
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka redingote

surfer n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing surfeur

surfing n
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej surf

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle matière première

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest surowe austérité
cecha tego, kto jest surowy rigorisme sévérité

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej surréaliste

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu surréaliste surréel

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości; surréalisme

sushi ˈsuʃʲi n
(kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek; sushi

suszarka suˈʃarka n
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza sécheuse

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów föhn sèche-cheveux

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody sécher

sutanna suˈtãnːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich; soutane

sutener suˈtɛ̃nɛr n
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób souteneur maquereau jules

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych sous-sol

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
drobny pamiątkowy upominek souvenir

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji souveraineté

suwerenny adj
niezależny od innego państwa lub władzy souverain

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem suzerain

sułtan n
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich; sultan

sweter ˈsfɛtɛr n
grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce sweater pull

swędzić ˈsfɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania démanger

sybaryta ˌsɨbaˈrɨta n
człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek Sybarite

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
od Sycylia sicilien

syfilis sɨˈfʲilʲis n
(medycyna, medyczny) kiła syphilis

sygnalizować v
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały signaler

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów sioniste

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach; sionisme

sylaba sɨˈlaba n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz; syllabe

sylf sɨlf n
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy; sylphe

sylfida n
(mitologia, mitologiczny) żeński sylf, duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych sylphide

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku Saint-Sylvestre nuit de Saint-Sylvestre

symbioza n
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści symbiose

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu symbole
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost; symbole

symbolicznie adv
w sposób symboliczny symboliquement

symbolika n
ogół symboli używanych w dana dziedzinie symbolique

symbolizacja n
nadawanie czemuś charakteru symbolu symbolisation

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu symboliser

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) określenie endomorfizmu przestrzeni euklidesowych; symétrie

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy; symphonie

symfoniczny adj
związany z symfonią, dotyczący symfonii symphonique

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy sympathique

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
darzyć sympatią coś lub kogoś sympathiser

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego; symptôme

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości; simulacre

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą simulacre

syn sɨ̃n n
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców); fils

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej synapse

syndrom Stendhala n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni; syndrome de Stendhal

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje); syndrome du bâtiment malsain

syndrom grupowego myślenia ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɡrupɔˈvɛɡɔ mɨɕˈlɛ̃ɲa n
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem pensée de groupe

syndrom jerozolimski ˈsɨ̃ndrɔ̃mʲ ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi syndrome de Jérusalem

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne syndrome de la lune de miel

syndrom oblężonej twierdzy ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɛj ˈtfʲjɛrʣ̑ɨ n
(psychologia, psychologiczny) wzbudzanie poczucia zagrożenia ze strony mniej lub bardziej wyimaginowanego wroga; syndrome de la citadelle assiégée

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości; syndrome de Paris

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi; syndrome de Stockholm

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku sinécure

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników synergie

synestezja n
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów; synesthésie

synkretyczny adj
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy syncrétique

synkretyzm n
łączenie w jedną całość różnych elementów syncrétisme

synod ˈsɨ̃nɔt n
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów synode
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich synode

synogarlica n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych tourterelle domestique

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲiʦ̑a ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych tourterelle maillée

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik synonyme

synowa sɨ̃ˈnɔva n
żona syna belle-fille bru

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań; syntagme

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający synthétique

synteza n
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia synthèse

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
pokój służący do spania chambre chambre à coucher

syrena sɨˈrɛ̃na n
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend; sirène
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy; sirène
odgłos syreny (1.3) sirène
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd; sirénien

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
(kulinaria) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego; sirop d'érable

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Syria syrien

system ˈsɨstɛ̃m n
układ urządzeń współpracujących ze sobą; système

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem; système d'exploitation système d’exploitation

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie; système de fichiers

systematycznie ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
regularnie, powtarzalnie systématiquement

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć systématique

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
ujęcie czegoś w system, porządkowanie systématisation

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu satiété

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje situation

sytuacjonista ˌsɨtu<sup>w</sup>aʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
zwolennik sytuacjonizmu situationniste

szabat ˈʃabat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty; chabbat shabbat

szabla ˈʃabla n
(wojskowość, wojskowy) broń sieczna z wygiętą klingą; sabre
(sport, sportowy) broń szermiercza sabre
(sport, sportowy) konkurencja z użyciem szabli (1.2) sabre

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę; avocette

szach ʃax interjection
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi échec

szach ʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem; échec
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie; chah shah schah

szachista ʃaˈçista n
osoba grająca w szachy joueur d'échecs

szachistka ʃaˈçistka n
kobieta grająca w szachy joueuse d'échecs

szachować ʃaˈxɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) trzymać kogoś w niepewności, groźbą czegoś zmuszać do określonego postępowania, zagrażać czymś harceler
w grze w szachy: dawać szacha (stwarzać zagrożenie zabicia króla przeciwnika) mettre en échec

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze; échiquier

szachy ˈʃaxɨ n
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; échecs

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś estimation
przybliżona wartość, liczebność, wielkość lub ilość czegoś estimation
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś respect estime considération déférence égard

szafa ˈʃafa n
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów; armoire placard

szafir ˈʃafʲir n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego saphir
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu; saphir

szafran ˈʃafrãn n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów safran

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej; chagrin

szagrynowy ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ adj
zrobiony z szagrynu chagriné

szahada ʃaˈxada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu chahada shahada

szakal ˈʃakal n
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka; chacal

szakłak ˈʃakwak n
(botanika, botaniczny) Rhamnus, drzewo lub krzew, często o ciernistych pędach, zielonkawych kwiatach w pęczkach i czarnych trujących owocach; nerprun

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɔ adv
w sposób szalony follement

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
choroba psychiczna folie
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje folie
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy folie frénésie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny fou

szalotka ʃaˈlɔtka n
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych; échalote

szaman ˈʃãmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu; chaman

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów; chamanisme shamanisme

szambo ˈʃãmbɔ n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia fosse septique

szampan ˈʃãmpãn n
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii; champagne

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
płynny środek do mycia włosów lub sierści; shampooing shampoing shampoing

szantaż ˈʃãntaʃ n
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich) chantage

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
stosować szantaż wobec kogoś faire chanter

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków).; économie souterraine

szarlatan n
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski charlatan

szarlotka ʃarˈlɔtka n
(kulinaria) kruche ciasto z jabłkami; charlotte tarte aux pommes

szary ˈʃarɨ adj
w kolorze pośrednim między czarnym a białym gris

szastać ˈʃastaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) być rozrzutnym, wydawać pieniądze bez zastanowienia lub poszanowania croquer de l'argent

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
(kulinaria) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana; chachlyk chachlik

szatański adj
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy satanique

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach; employé de vestiaire vestiaire

szatyn ˈʃatɨ̃n n
mężczyzna o ciemnych, brązowych, kasztanowatych włosach châtain

szał ʃaw n
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość fureur

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji; chalemie

szałas ˈʃawas n
tymczasowe, prymitywne schronienie zbudowane z lokalnie dostępnego materiału, np. z liści i gałęzi; cabane

szaławiła ˌʃawaˈvʲiwa n
(przestarzałe, przestarzały) osoba lekkomyślna i oddająca się zabawom hurluberlu

szałwia ˈʃawvʲja n
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych; sauge

szczaw ʃʧ̑af n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.; oseille

szczawik zajęczy n
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych; alléluia

szczecina n
(żartobliwie) sztywne i gęste owłosienie u ludzi, zwłaszcza zarost soie
sztywne włosy na ciele świniowatych soie

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę particulier spécial

szczegół ˈʃʧ̑ɛɡuw n
drobny składnik, element jakiejś całości (obiektu, sytuacji) détail

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
mający cechy szczegółu; dokładny détaillé minutieux

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos aboyer japper

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
wąski, podłużny otwór fente fissure

szczelny adj
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany hermétique

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności; vaccin

szczerbaty ʃʧ̑ɛrˈbatɨ adj
pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich brèche-dent

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest szczery sincérité

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje sincère

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
od: szczery franchement honnêtement

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
hojny, dający coś obficie généreux libéral

szczoteczka ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka n
mała szczotka brosse

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów; brosse à dents

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
przedmiot służący do czesania, modelowania włosów brosse à cheveux

szczupak ˈʃʧ̑upak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna; brochet

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
mający smukły kształt, mało tłuszczu mince

szczur ʃʧ̑ur n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych; rat surmulot rat d'égout rat gris rat noir

szczurołap ʃʧ̑uˈrɔwap n
człowiek zajmujący się łapaniem szczurów; chasseur de rats

szczypawka ʃʧ̑ɨˈpafka n
(zoologia, zoologiczny) podłużny owad uzbrojony w charakterystyczne kleszcze; perce-oreille

szczypać v
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę pincer

szczyt ʃʧ̑ɨt n
najwyższy punkt góry sommet
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób sommet
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego) sommet

szczęk ʃʧ̑ɛ̃ŋk n
odgłos powstający przy uderzeniu o siebie metalowych lub szklanych przedmiotów cliquetis

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby mâchoire

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu chanceux veinard

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności chance fortune
uczucie radości i zadowolenia bonheur

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku bonne année

szejk n
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej cheik

szekel ˈʃɛkɛl n
(jednostka monetarna) waluta Izraela; shekel shékel
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta sicle siclé

szept n
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska chuchotement

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych) chuchoter

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla escrime
sztuka władania białą bronią escrime

szeroki ʃɛˈrɔci adj
mający określony wymiar poprzeczny large ample

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
poprzeczny wymiar obiektu largeur

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑʥ̑ ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑na n
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika; latitude

szeryf ˈʃɛrɨf n
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora; shérif
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa; shérif
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji; empattement serif

szesnastka ʃɛsˈnastka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty; double croche double-croche
nazwa liczby 16 seize
tramwaj, autobus, dom, mieszkanie oznaczony liczbą 16 seize

szewc ʃɛfʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty; cordonnier
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu; orphelin

szewc bez butów chodzi ˈʃɛvʣ̑ bɛz‿ˈbutuf ˈxɔʥ̑i proverb
sytuacja, gdy brak komuś rzeczy, które sam wytwarza (bądź ma z nimi częsty kontakt) les cordonniers sont toujours les plus mal chaussés

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej; chaise-longue

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem; cube hexaèdre

sześcienny adj
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi cubique

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o sześciu bokach; hexagone

sześćdziesięcioczwórka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesięcioczwartą całej nuty; quadruple croche

szisza ˈʃʲiʃa n
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich; shicha

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit scapulaire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie scapulaire

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi écarlate

szkic ʃʲciʦ̑ n
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku ébauche

szkicować v
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku dessiner griffonner
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego esquisser ébaucher

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie; squelette
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś squelette
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji squelette

szklanka ˈʃklãnka n
szklane naczynie, z którego się pije; verre

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
oszklone pomieszczenie, w którym utrzymuje się w sztuczny sposób odpowiednie warunki do rozwoju roślin serre

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi malignité nocivité

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
przynoszący szkodę nuisible

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły de école scolaire

szkop ʃkɔp n
(pogardliwie) Niemiec; boche chleuh fritz

szkorbut n
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C; scorbut

szkoła ˈʃkɔwa n
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna; école

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę; école primaire

szkoła wyższa n
(szkolnictwo, szkolny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin école supérieure

szkuner ˈʃkũnɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; goélette

szkło ʃkwɔ n
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki; verre

szlachar ˈʃlaxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie; harle huppé

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty nobiliaire

szlachetnie urodzony ʃlaˈxɛtʲɲɛ ˌurɔˈʣ̑ɔ̃nɨ
o szlacheckim pochodzeniu, ze szlacheckiej rodziny gentil

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny noble
taki, który odznacza się wysoką jakością noble

szlafrok ˈʃlafrɔk n
domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć peignoir robe de chambre

szlak ʃlak n
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób route
znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.; sentier

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów rectifieuse

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania; disqueuse

szmaragd ˈʃmarakt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; émeraude

szmer ʃmɛr n
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie murmure rumeur

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny souffle au cœur souffle cardiaque

szmergiel n
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny; émeri

szminka ˈʃmʲĩnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust rouge à lèvres

sznaucer ˈʃnawʦ̑ɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec schnauzer

sznur ʃnur n
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno; corde

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów; lacet

szodon n
(kulinaria) gorący sos do deserów składający się z ubitych żółtek, cukru i białego wina chaudeau

szofar ˈʃɔfar n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich; shophar shofar

szogun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych; shogun

szok n
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem choc choque

szokować v
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać choquer

szowinista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu chauviniste

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; chauvinisme
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się brakiem tolerancji i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej chauvinisme

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków; espécisme spécisme

szpagat ˈʃpaɡat n
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej; grand écart

szpak ʃpak n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak; étourneau

szparag ˈʃparak n
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach; asperge
(kulinaria) jadalny pęd szparaga lekarskiego asperge

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
mający ostre, wąskie zakończenie pointu

szpiegostwo n
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe espionnage

szpik ʃpʲik n
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości; moelle moelle osseuse

szpilka ˈʃpʲilka n
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. kartek papieru épingle

szpinak ˈʃpʲĩnak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach épinard
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3) épinards

szpital ˈʃpʲital n
zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji; hôpital

szpital psychiatryczny n
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych hôpital psychiatrique

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową roteuse

szrapnel ˈʃrapnɛl n
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się na skutek wybuchu spowodowanego przez zapalnik czasowy; shrapnel

szron ʃrɔ̃n n
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach; givre

sztabka ˈʃtapka n
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie lingot

sztandar ˈʃtãndar n
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu étendard

sztetl n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej; schtetl shtetl stetl

sztolnia ˈʃtɔlʲɲa n
sztucznie wykonany podziemny korytarz prowadzący ze stoku góry do jej wnętrza, poziomo lub pod niewielkim nachyleniem; galerie galerie à flanc de coteau

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia dentier

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
nieprawdziwy, będący imitacją faux
wytworzony syntetycznie przez człowieka artificiel

sztuka ˈʃtuka n
o osobie posiadającej określone cechy pièce
utwór sceniczny, przedstawienie pièce
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element pièce unité
twórczość artystyczna art
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności art

sztukator ʃtuˈkatɔr n
osoba wykonująca zawodowo pracę z zakresu sztukaterii stucateur

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę beaux-arts

sztylet ˈʃtɨlɛt n
krótka broń biała o cienkim ostrzu; dague

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie; gibet potence

szuflada ʃufˈlada n
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów; tiroir

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu cherchez, et vous trouverez

szukam człowieka ˈʃukãm ʧ̑wɔˈvʲjɛka idiom
zawołanie wyrażające niewiarę w znalezienie prawdziwego człowieka wśród ludzi je cherche un homme

szukać ˈʃukaʨ̑ v
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś / czegoś chercher

szum ʃũm n
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; bruit
(fotografia) plamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru; bruit
(przenośnie, przenośnia) zamieszanie, zamęt, rozgłos, sensacja bruit
głuchy, jednostajny dźwięk bruit

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇ʨ̑ v
powodować szum bruire

szumówka n
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin écumoire

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brat żony beau-frère
mąż siostry beau-frère

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
siostra żony lub męża belle-sœur
żona szwagra belle-sœur

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
odnoszący się do państwa Szwajcaria, wywodzący się ze Szwajcarii suisse

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów suédois

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Szwecji; suédois

szyba ˈʃɨba n
płyta ze szkła; vitre carreau verre

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu; toit ouvrant

szybki ˈʃɨpʲci adj
poruszający, odbywający się z dużą prędkością rapide
pokonujący dużą odległość w krótkim czasie rapide

szybko ˈʃɨpkɔ adv
z dużą prędkością rapidement vite promptement

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko vitesse

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła; planeur

szyderczy adj
wyrażający kpinę, szyderstwo sardonique sarcastique acerbe acéré caustique goguenard

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie dérision plaisanterie ricanement

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem chiite

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie chiite

szyizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu; chiisme

szyja ˈʃɨja n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem cou

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy; cervix col de l'utérus

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska; chimpanzé

szynobus ʃɨ̃ˈnɔbus n
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka; autorail motorrail

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała; chinchilla

szypułka ʃɨˈpuwka n
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat; pédicelle

szyszka ˈʃɨʃka n
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych; cône pomme de pin

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu; glande pinéale épiphyse

szyć ʃɨʨ̑ v
robić ubrania coudre
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici coudre

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ idiom
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji sixième sens

sód sut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11; sodium

sójka ˈsujka n
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak leśny; geai des chênes

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii; mésangeai imitateur

sól sul n
(kulinaria) (spożywczy) chlorek sodu sel
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce; sel

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania voisin

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący adjacent

sążyca sɔɯ̯̃ˈʒɨʦ̑a n
mieszany zasiew pszenicy z żytem méteil

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie; juge
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych arbitre

sękacz ˈsɛ̃ŋkaʧ̑ n
(kulinaria) rodzaj wypieku cukierniczego przygotowywanego na obrotowym ruszcie; gâteau à la broche

sęp sɛ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi; vautour

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛʨ̑ n
(książkowy) kobiety sexe faible

słabnąć v
tracić intensywność faiblir

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych faiblesse
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona faiblesse
skłonność ku czemuś faible prédilection

słaby ˈswabɨ adj
mający niewielką wartość, nie najlepszej jakości médiocre
posiadający niewielką siłę fizyczną faible
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny faible

sława ˈswava n
wielki rozgłos gloire renom renommée réputation

sławny ˈswavnɨ adj
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom célèbre fameux

słodki ˈswɔtʲci adj
mający smak cukru sucré doux
wywołujący miłe uczucie doux sucré

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich eau douce
zawierający wody słodkie eau douce

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
słodki smak douceur

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
coś słodkiego sucreries

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru édulcorant

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych bocal pot pot Mason pot-Mason

słoma ˈswɔ̃ma n
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna; paille

słomka ˈswɔ̃mka n
kawałek słomy lub plastikowa rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów paille
źdźbło słomy paille

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin; tournesol
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna; tournesol

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
związany ze słońcem solaire

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
samica słonia éléphante

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń; lard

słowa ˈswɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu parole

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków slovaque

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców slovène

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian slave
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną slave

słowik ˈswɔvʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek rossignol

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce; rossignol philomèle

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii; rossignol progné

słownik ˈswɔvʲɲik n
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; dictionnaire

słowo ˈswɔvɔ n
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku; mot parole

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem parole d'honneur

słoń swɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą; éléphant

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
Słońce widziane jako tarcza na niebie soleil
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie soleil
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny soleil

słuch swux n
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki; ouïe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków ouïe

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku; oreille absolue

słuchawki swuˈxafʲci n
zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha casque audio écouteur

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu écouter
świadomie odbierać czyjąś mowę écouter

sługa ˈswuɡa n
(dawniej, dawny) osoba która usługuje serviteur

słup swup n
wysoki, pionowy element konstrukcyjny; poteau pilier

słup ogłoszeniowy n
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach; colonne Morris

słup słoneczny n
zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się kolumny świetlnej; colonne lumineuse pilier solaire

słuszny ˈswuʃnɨ adj
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki juste
godziwy, duży, uczciwy juste
sensowny, trafny juste
zgodny z prawem, uzasadniony juste

służalczość n
cecha tego, co służalcze; cecha tych, którzy są służalczy servilité

służalczy adj
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym obséquieux servile asservi caudataire flagorneur

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju service de sécurité

służba wojskowa n
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych service militaire

słyszalny adj
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć audible

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu entendre

słód n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie; malt

tabasco n
(kulinaria) bardzo ostry sos na bazie pieprzu z ostrej czerwonej papryki; tabasco

tabin n
(dawniej, dawny) (włókiennictwo) gatunek tkaniny jedwabnej, złocista mora tabinet

tablet ˈtablɛt n
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej; tablette graphique

tabletka taˈblɛtka n
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie comprimé pilule tablette

tablica taˈblʲiʦ̑a n
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji panneau

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu; plaque d'immatriculation

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej table de logarithmes

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10; table de multiplication

taboret taˈbɔrɛt n
rodzaj krzesła bez oparcia tabouret

taboryta n
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižke i Prokopa Wielkiego; taborite thaborite

tabu ˈtabu n
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy; tabou

tabule n
(kulinaria) (neologizm) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny; taboulé

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca tachycardie

tacos n
(kulinaria) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów; taco

taczka ˈtaʧ̑ka n
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach; brouette

tafta ˈtafta n
gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna taffetas

tahini taˈçĩɲi n
(kulinaria) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw; tahini

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta secret mystère

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą; secret de Polichinelle

tajemniczo ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔ adv
w sposób tajemniczy mystérieusement

tajemniczość ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne mystère

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
zagadkowy i trudny do zrozumienia mystérieux

tajfun ˈtajfũn n
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej; typhon

tajga ˈtajɡa n
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji; taïga

tajny ˈtajnɨ adj
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich secret confidentiel

tajski ˈtajsʲci n
język urzędowy Tajlandii; thaï

tak tak adv
= w ten sposób ainsi comme ça
używany do podkreślania cechy przymiotnika si tellement tant

tak tak particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś oui si

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle couci-couça comme ci, comme ça

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany soi-disant

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam même

taksonomia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków; taxinomie taxonomie

taksydermia n
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych; taxidermie

taksówka taˈksufka n
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą taxi

taksówkarz taˈksufkaʃ n
kierowca taksówki chauffeur de taxi

taktyka ˈtaktɨka n
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu; tactique
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu tactique

tal tal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych; thallium

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny; thalassémie

talent ˈtalɛ̃nt n
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku talent

talerz ˈtalɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji; cymbale
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki; assiette plat

talizman taˈlʲizmãn n
przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi; talisman

tam tãm pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący là y là-bas
…wskazujący miejsce, do którego nawiązano już wcześniej là là-bas y

tamaszek tãˈmaʃɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty; tamasheq touareg langue

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło; tambourin

tamilski adj
dotyczący Tamilów tamoul tamil

tamilski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln); tamoul tamil

tamilskojęzyczny tãˈmʲilskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
taki, który posługuje się językiem tamilskim tamoulophone

tampon ˈtãmpɔ̃n n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy; tampon
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji; tampon

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec danseuse

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu danseur

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości de pacotille

tango ˈtãŋɡɔ n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires; tango

tani ˈtãɲi adj
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych bon marché

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób; danse

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich; danse du ventre danse orientale

taniec słońca n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół ceremonii religijnych u Indian północnoamerykańskich związany z przesileniem letnim; danse du soleil

taniec śmierci ˈtãɲɛʦ̑ʲ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi; danse macabre

tanina n
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego; tanin

tanoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium; bronzomanie tanoholisme tanorexie

tanorektyk n
mężczyzna cierpiący na tanoreksję tanorexique

tantal ˈtãntal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73; tantale

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu tanzanite

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu taoïste taôiste

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem; taoïsme

tapczan ˈtapʧ̑ãn n
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel; divan cosy

tapir ˈtapʲir n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi; tapir

taplać się ˈtaplaʨ̑‿ɕɛ v
nurzać się w błocie lub płytkiej wodzie barboter

tarantula ˌtarãnˈtula n
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka; tarentule

tarcza ˈtarʧ̑a n
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1) écu
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych bouclier
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych bouclier

tarcza sterująca ˈtarʧ̑a ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑a n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach; plateau cyclique

tarczyca n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii; thyroïde glande thyroïde

tarczycowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy thyroïde

targ tark n
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży marché

tarnina tarʲˈɲĩna n
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach; prunellier épine noire

tartak ˈtartak n
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę. scierie

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych; tartrazine

tata ˈtata n
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść papa

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele; tatouage

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
człowiek, który wykonuje tatuaże tatoueur

tatuażystka n
kobieta, która wykonuje tatuaże tatoueuse

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
wykonywać tatuaż tatouer

tatuś ˈtatuɕ n
(zdrobniale) tata papa cher papa

tau taw n
starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ; tau

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna; tautologie

tałes n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska chusta modlitewna z frędzlami; taled talet taleth talit talith talleth

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec danser

taśma ˈtaɕma n
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp. ruban

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa; film

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów; ruban perforé

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc; trachée

tchórz txuʃ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy couard

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić lâche couard peureux

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi lâcheté

teatr ˈtɛatr̥ n
budynek teatru (1.2); théâtre
dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu); théâtre
instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji théâtre
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób théâtre

tebański adj
odnoszący się do Teb, związany z Tebami thébain

technet ˈtɛxnɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43; technétium

techniczny tɛçˈɲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do techniki, związany z techniką technique

technika ˈtɛçɲika n
sposób wytwarzania, produkcji technique

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy technocratie

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
zwolennik technokracji technocrate

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą technocratique

technolog tɛxˈnɔlɔk n
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś technologue technologiste
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś technologue

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania technologie
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś technologie

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z technologią, dotyczący technologii technologique

teczka ˈtɛʧ̑ka n
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp. chemise dossier
prostokątna torba z uchwytem serviette

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza) un de perdu, dix de retrouvés une de perdue, dix de retrouvées

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy; théisme

tek tɛk n
(botanika, botaniczny) tropikalne drzewo; teck

tekst tɛkst n
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść texte

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów textile

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki tectonique

tektura n
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie carton

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
aparat umożliwiający prowadzenie rozmów; téléphone

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych; portable

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu téléphonique
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu téléphonique

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
rozmawiać z kimś przez telefon téléphoner

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem télégraphique

teleportacja n
(fizyka, fizyczny) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi téléportation

telepraca n
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej; télétravail

teleskop tɛˈlɛskɔp n
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba; télescope

telewidz n
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję téléspectateur téléspectatrice

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość; télévision télé

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego; poste de télévision téléviseur télé télévision

tellur ˈtɛlːur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52; tellure

temat ˈtɛ̃mat n
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła sujet

tematycznie adv
zgodnie z tematem thématiquement

tematyka n
ogół zagadnień thématique

temblak ˈtɛ̃mblak n
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę écharpe

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; température
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali température

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina température absolue

temperatura topnienia ˌtɛ̃mpɛraˈtura tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲa n
(fizyka, fizyczny) określona temperatura, w której dana substancja stała przechodzi w ciecz point de fusion température de fusion

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków; taille-crayon

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona; templier

ten tɛ̃n pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego ce celui-ci cet

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały rira bien qui rira le dernier

tenis ˈtɛ̃ɲis n
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika; tennis

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką; tennis de table

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie joueur de tennis

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa joueuse de tennis

teocentryczny adj
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu théocentrique
charakterystyczny dla teocentryzmu théocentrique

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów; théodolite

teodycea n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie; théodicée

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku; théophanie

teolog n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii théologien

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) théologie
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów); théologie

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) związany z teologią théologique

teoretycznie adv
w sposób teoretyczny théoriquement

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii théorique

teoria tɛˈɔrʲja n
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; théorie

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z teozofią théosophique

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii; thérapeute

terapia tɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie thérapie

teratogenność n
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu tératogenèse

teratogenny adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu tératogénique

teraz ˈtɛras adv
w tej chwili, obecnie maintenant

teraźniejszość n
czas obecny; to, co dzieje się teraz présent

terb tɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65; terbium

teren ˈtɛrɛ̃n n
pewien określony obszar ziemi terrain

terier ˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców; terrier

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów; terrier brésilien

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów; terrier écossais

termiczny adj
mający związek z ciepłem thermique

terminal tɛrˈmʲĩnal n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, umożliwiający zdalne korzystanie z innego komputera terminal
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zdalnego sterowania komputerem terminal
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż terminal

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości terminologie

termit ˈtɛrmʲit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych; termite

termobaryczny adj
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie thermobarique

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych; thermodynamique

termofor tɛrˈmɔfɔr n
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała; bouillotte

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru temperatury; thermomètre

termopauza ˌtɛrmɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery; thermopause

termopunktura n
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół; moxibustion

termosfera ˌtɛrmɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości; termosphère

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący terroriste

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
forma żeńska od: terrorysta terroriste

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu terroriste

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw; terrorisme

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego; territoire

test tɛst n
(szkolnictwo, szkolny) (edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian test examen
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania test

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
przedmiot służący do wykonania (1.1) test de grossesse
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy; test de grossesse

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem; testament

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy; tétraplégie

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym tétraplégique

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach tétrapylon

tetrarcha tɛˈtrarxa n
(historia, historyczny, historycznie) władca tetrarchii; tétrarque

tetum ˈtɛtũm n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego; tétoum

teutoński adj
(książkowy) związany z Krzyżakami teutonique

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
matka żony lub męża belle-mère

teść tɛɕʨ̑ n
ojciec żony lub męża beau-père

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) tangens tan tang tg

thali n
(kulinaria) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.; thali

theremin n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten; thérémine

thermidor n
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; thermidor

theta ˈtɛta n
nazwa ósmej litery alfabetu greckiego, θ; thêta

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; thiamine

tiara ˈtʲjara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska; tiare

tioarsenian ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego; thioarséniate

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla; thioéther

tiul n
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa; tulle

tkactwo n
dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem; tissage

tkacz tkaʧ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin tisseur
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oecophylla smaragdina, rodzaj mrówki żyjącej w Azji i Afryce; fourmi tisserande
(ornitologia, ornitologiczny) Philetairus socius, rodzaj ptaka z rodziny wróblowatych; tisserand tisserin

tkaczka ˈtkaʧ̑ka n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin tisserande tisseuse

tkalnia ˈtkalʲɲa n
zakład lub dział fabryki, w którym wyrabia się tkaniny tissage

tkanka ˈtkãnka n
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach; tissu

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu; tissu adipeux

tkać tkaʨ̑ v
sporządzać tkaninę tisser

tlen tlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8; oxygène

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego; oxyde

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy; oxyde d'éthylène oxyde de diméthylène oxacyclopropane oxirane

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych; monoxyde de carbone

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
ubikacja w miejscu publicznym toilette toilettes

tofu ˈtɔfu n
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich; tofu tofou

tojad ˈtɔjat n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych; aconit

tokijski tɔˈcijsʲci adj
odnoszący się do miasta Tokio tokyote tokyoïte

toko n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców; calao

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) witamina E tocophérol

tokofobia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem tocophobie

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże; toxicité
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia)) toxicité

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi; toxicologie

toksyna tɔˈksɨ̃na n
substancja chemiczna o właściwościach trujących toxine

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
czyjaś zgoda na istnienie ludzi, poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne; tolérance

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych tolérant

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk tolérer

tolos ˈtɔlɔs n
(starożytność) grobowiec z kamienia na planie koła tholos

tom tɔ̃m n
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.) tome volume

tombak ˈtɔ̃mbak n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kielichowaty bęben, perska odmiana darbuki tombak
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) przypominający złoto stop miedzi z cynkiem; tombac tombak

tombola n
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze tombola

tona ˈtɔ̃na n
jednostka masy równa 1000 kilogramów tonne

toner ˈtɔ̃nɛr n
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego; toner

tonfa ˈtɔ̃nfa n
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz; tonfa

tonik ˈtɔ̃ɲik n
(kulinaria) (spożywczy) bezbarwny napój gazowany z dodatkiem chininy, o gorzkawym smaku eau tonique

tonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne tonique

topaz ˈtɔpas n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; topaze

topazowy adj
koloru topazu topaze

topielica ˌtɔpʲjɛˈlʲiʦ̑a n
(potocznie, potoczny) zwłoki kobiety, która utopiła się, także kobieta uratowana od utonięcia noyée

topić v
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym noyer
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie fondre
tracić życie w płynie lub czymś grząskim se noyer
przybierać postać płynną se fondre

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇ʨ̑ v
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury fondre dégeler

topograf tɔˈpɔɡraf n
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu topographe

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map; topographie

topola tɔˈpɔla n
rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych; peuplier

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty; topologie

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.); toponyme

topór ˈtɔpur n
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń; hache

tor tɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90; thorium
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica; roc résiduel roche résiduelle tor
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się; voie
trasa ruchu; trajectoire

torako- tɔˈrakɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową thoraco-

torba ˈtɔrba n
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych sac

torbiel n
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią; kyste

torebka tɔˈrɛpka n
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory capsule
mała torba sac
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni sac à main

tornado tɔrˈnadɔ n
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna; tornade

torpedować v
niszczyć, zatapiać okręt torpedą torpiller

tors tɔrs n
(anatomia, anatomiczny) górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa torse
(sztuka) rzeźba przestawiająca sam tułów torse

tort tɔrt n
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem; gâteau

tortura tɔrˈtura n
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort torture tourment
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje; torture

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji torturer

tory ˈtɔrɨ n
tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych voie ferrée

totalitarystyczny ˌtɔtalʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi totalitaire

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu; totalitarisme

totalnie tɔˈtalʲɲɛ adv
w sposób totalny totalement

totalny adj
obejmujący wszystko total

totem ˈtɔtɛ̃m n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią; totem

totemizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu totémisme

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim aussi

towarzysz broni n
ten, kto wspólnie z kimś walczył, brał udział w tej samej wojnie frère d'armes camerade d'armes

towarzysz życia tɔˈvaʒɨʒ ˈːɨʨ̑a n
partner życiowy compagnon

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś accompagner

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identyczność, brak różnic identité

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
przestawać posiadać jakąś rzecz perdre
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji perdre
przestawać posiadać jakąś cechę perdre
wymierzać komuś karę śmierci exécuter

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów; tradition

tradycjonalista n
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji traditionaliste

tradycjonalistyczny ˌtradɨʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
właściwy tradycjonalizmowi, zgodny z tradycjonalizmem traditionaliste

tradycjonalizm n
przywiązanie do tradycji traditionalisme

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
zgodnie z tradycją traditionnellement

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją traditionnel

tragedia traˈɡɛdʲja n
ogromne nieszczęście tragédie
dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna; tragédie

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
pełny smutku, nieszczęścia lub rozpaczy tragique
właściwy tragedii (jako utworowi) tragique

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii; tragi-comédie

traktat ˈtraktat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp. traité

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów; tramway tram

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja n
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług transaction

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym transcendance
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony; transcendance

transcendentalizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych; transcendantalisme

transcendentalny ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ adj
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania) transcendantal

transept ˈtrãw̃sɛpt n
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku; transept

transeuropejski ˌtrãw̃sɛwrɔˈpɛjsʲci adj
wiodący przez znaczącą część Europy bądź kursujący przez nią transeuropéen

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
przemiana, przekształcanie czegoś transformation

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego; transformateur

transgenderowy adj
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej transgenre

transgenderyzm n
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem transgénérisme

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein; transcription
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych transcription
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos transcription
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma transcription

transmigracja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza transmigration

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych transmission

transmitować v
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych transmettre

transmutacja ˌtrãw̃smuˈtaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) przekształcenie jednego pierwiastka chemicznego w inny transmutation
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego transmutation
(książkowy) przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja transmutation

transport ˈtrãw̃spɔrt n
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji; transport

transportowy adj
dotyczący transportu

transsubstancjacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii; transsubstantiation

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych; transistor

traper n
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe; trappeur

trapez ˈtrapɛs n
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki; trapèze
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach; trapèze

traszka ˈtraʃka n
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz; triton

tratwa ˈtratfa n
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie; radeau

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami; traumatologie

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu traumatique
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem traumatique

trawa ˈtrava n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach; herbe
(potocznie, potoczny) marihuana herbe

trawnik ˈtravʲɲik n
poletko trawy o charakterze ozdobnym; pelouse gazon

trebusz ˈtrɛbuʃ n
barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo; trébuchet

tren trɛ̃n n
(literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć; complainte thrène

trend trɛ̃nt n
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie; trend

trener ˈtrɛ̃nɛr n
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin; entraîneur

trenerka trɛ̃ˈnɛrka n
forma żeńska od: trener entraîneuse

treser ˈtrɛsɛr n
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta dresseur

triadyczny adj
dotyczący triady triadique

trias trʲjas n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Trias

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi; tribologie

trichotillomania n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów; trichotillomanie trichomanie

triera n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel; trière

trijodotyronina n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; triiodothyronine

trimaran trʲĩˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) (morski) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach; trimaran

triolet n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów; triolet

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
trójka osób, które rządzą razem; triumvirat

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
w niewielkim stopniu, niewiele peu

trockista trɔʦ̑ʲˈcista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik trockizmu trotskiste

trockizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm; trotskisme

trojański adj
związany z Troją, dotyczący Troi troyen

trolejbus trɔˈlɛjbus n
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej; trolleybus

tropiciel n
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę trappeur

tropowiec n
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę; chien courant

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój attentif soucieux vigilant

trucizna truˈʨ̑izna n
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć; poison venin

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
coś, co jest trudne difficulté
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu difficulté
właściwość rzeczy trudnych difficulté

trudny ˈtrudnɨ adj
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku difficile
niełatwy do zrozumienia difficile

trufla ˈtrufla n
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki truffe
(kynologia, kynologiczny) nieowłosiona końcówka nosa u psa truffe

truflowy trufˈlɔvɨ adj
związany z truflą truffier

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego truisme

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć vénéneux toxique

trumna ˈtrũmna n
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby, cercueil bière

trunek ˈtrũnɛk n
(książkowy) napój alkoholowy boisson

trup trup n
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia cadavre

trupa ˈtrupa n
(przestarzałe, przestarzały) grupa artystów teatralnych lub cyrkowych troupe

trupia czaszka ˈtrupʲja ˈʧ̑aʃka n
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami będący symbolem śmierci tête de mort

truskawka truˈskafka n
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; fraisier fraise
(kulinaria) owoc truskawki (1.1) fraise

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej; faux bourdon
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem flemmard

truć v
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny empoisonner
(pogardliwie) mówić rozwlekle, natrętnie prosić bavarder
zażywać truciznę s'empoisonner

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlaʦ̑ʲja n
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu; permanente

trwoga ˈtr̥fɔɡa n
intensywny strach, przerażenie effroi angoisse frayeur

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów; indicatif mode indicatif

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie; conditionnel

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie; impératif mode impératif

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość; subjonctif mode subjonctif

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy trichologie

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek triphtongue

trygonometria n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi; trigonométrie

trygonometryczny adj
związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii trigonométrique

tryjer n
(maszynoznawstwo) maszyna do czyszczenia ziarna zbożowego; trieur

tryk trɨk n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu bélier

trylogia n
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów trilogie

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach trimestre

trywializować ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej trivialiser

trywialnie trɨˈvʲjalʲɲɛ adv
w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny trivialement

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
(książkowy) niewyszukany, pospolity trivial

trzask n
suchy, gwałtowny, urwany odgłos craquement grondement

trzcina cukrowa n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski; canne à sucre

trzeba ˈṭʃɛba v
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej falloir il falloir

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen; Tertiaire

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany; fouet
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu; tapette

trzepotanie przedsionków n
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę flutter atrial

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi; bec-en-sabot

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
naciskając, pocierać frotter

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi; bourdon

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami; bondrée apivore

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych; bruant jaune

trzydziestodwójka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestodrugą całej nuty; triple croche

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać tenir garder

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach tenir sa langue

trzęsawisko n
podmokły i grząski teren, zwykle porośnięty szuwarami fondrière

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego; séisme tremblement de terre

trój- truj
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części tri-

trójdźwięk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji; triade

trójdźwięk durowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej accord parfait majeur

trójdźwięk molowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej accord parfait mineur

trójdźwięk zmniejszony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych accord de quinte diminuée

trójdźwięk zwiększony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich accord de quinte augmentée

trójgliceryd n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów; triglycéride

trójkolorowy ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ adj
mający trzy kolory tricolore

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt posiadający trzy boki triangle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką triangle

trójnóg ˈtrujnuk n
przedmiot, sprzęt o trzech nogach tripode

trójpłat ˈtrujpwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych; triplan

trójskok ˈtrujskɔk n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż; triple saut

trójwartościowy adj
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego trivalent

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
mający trzy wymiary: długość, szerokość i wysokość tridimensionnel

trąba ˈtrɔ̃mba n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia tuba
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia); trompe
gwałtowny wir powietrza; tornade trombe

trąba powietrzna n
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej trombe

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem; trompette

trącać ˈtrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
szturchać, lekko uderzać heurter

trąd trɔ̃nt n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego; lèpre

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok acné

trądzik różowaty n
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych; rosacée

trądzikowy ˌtrɔ̃ɲʥ̑iˈkɔvɨ adj
o skórze, cerze: mający trądzik lub skłonność do trądziku acnéique

tu tu pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący ici

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami touareg

tubylec tuˈbɨlɛʦ̑ n
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju autochtone

tuf tuf n
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego; tuf

tugrik ˈtuɡrʲik n
(jednostka monetarna) waluta Mongolii; tugrik

tukan ˈtukãn n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów; toucan

tulipan tuˈlʲipãn n
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami; tulipe

tuman ˈtũmãn n
(potocznie, potoczny) człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący abruti

tumba ˈtũmba n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego; tombeau

tumiwisizm ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥ n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś je-m'en-fichisme je-m'en-foutisme

tundra ˈtũndra n
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej; toundra

tunel ˈtũnɛl n
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; tunnel
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie; tunnel

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Tunezja tunisien

tupet ˈtupɛt n
półperuka noszona przez mężczyzn dla zakrycia łysiny nad czołem toupet

turban ˈturbãn n
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych; turban

turbina turˈbʲĩna n
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy; turbine

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp. turc

turkawka turˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia; tourterelle

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Turkmenistan turkmène

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Turkmenistanu; turkmène

turkus ˈturkus n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów; turquoise
barwa, zielony odcień cyjanu; turquoise

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem turquoise
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu turquoise

turysta tuˈrɨsta n
osoba uprawiająca turystykę touriste

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z turystyką lub turystami touristique

turystyka tuˈrɨstɨka n
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych; tourisme

turystyka aborcyjna n
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji; tourisme de l'avortement

tusz tuʃ n
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach encre de Chine

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka mascara

tuzin ˈtuʑĩn n
12 sztuk douzaine

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; thon

tuż tuʃ adv
prawie, blisko presque

twardość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od twardy dureté

twardy ˈtfardɨ adj
ciężki, trudny sévère
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem dur
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom dur résistant

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające inselberg
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa duramen

twarz tfaʃ n
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy face visage figure

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
bezpośrednio tête-à-tête

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość; bastion forteresse

tworzywo sztuczne n
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka matière plastique

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) créer composer former
być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt former composer

twój tfuj pronoun
2 os. lp ton tien

twórczo ˈtfurʧ̑ɔ adv
w sposób twórczy, kreatywny créativement

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym création
ogół dzieł, prac stworzonych przez kogoś; dorobek twórczy, dorobek artystyczny oeuvre

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia créateur productif

ty tɨ personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej tu toi vous

tyczka n
(zdrobniale) od: tyka perche

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; semaine huit jours
każdy okres siedmiu dni semaine huit jours

tyfus ˈtɨfus n
(medycyna, medyczny) grupa bakteryjnych chorób zakaźnych; typhus

tygrys ˈtɨɡrɨs n
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści; tigre tigresse

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa tigresse

tyka ˈtɨka n
(przenośnie, przenośnia) wysoka i szczupła osoba perche
żerdź, np. ustawiana jako podpora dla roślin perche

tykanie tɨˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tykać tic tac

tylko ˈtɨlkɔ conjunction
łączy frazy o przeciwstawnym znaczeniu lub wyodrębnia dany element mais

tylko ˈtɨlkɔ particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie seulement que

tymczasowo adv
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany provisoirement

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; thym thym commun

tynk n
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp. badigeon

typ tɨp n
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna bonhomme type
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt; embranchement
rodzaj, wzorzec type genre

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
technika druku wypukłego, drukarstwo; typographie

typologia n
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin typologie

typologiczny adj
związany z typologią typologique

typowy tɨˈpɔvɨ adj
często spotykany typique

tyrania n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze tyrannie

tyrać ˈtɨraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) ciężko pracować bosser suer

tyreotropina n
(biochemia, biochemiczny) → hormon tyreotropowy, hormon regulujący czynności wydzielnicze tarczycy, wytwarzany przez przysadkę mózgową thyréotropine

tyroksyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; thyroxine

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu tyrolien

tyrozyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę; tyrosine

tyrystor n
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających thyristor

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
tysiąc lat millénaire

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛtʲɲi adj
mający tysiąc lat millénaire
trwający tysiąc lat millénaire

tytanit tɨˈtãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; sphène titanite

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
suszone liście tej rośliny (1.1); tabac
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę; tabac

tytuł ˈtɨtuw n
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; titre
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja titre

tyć tɨʨ̑ v
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej grossir

tył tɨw n
część czegoś najdalej od przodu arrière

tyłek ˈtɨwɛk n
(potocznie, potoczny) pośladki derrière

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła; arc-en-ciel

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę; iris

tępak ˈtɛ̃mpak n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna conifié ducon

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś nostalgie langueur

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy; anévrisme

tłok twɔk n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię; piston
duża masa ludzi foule presse

tłuczek do ziemniaków ˈtwuʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
(kulinaria) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu presse-purée

tłum twũm n
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu foule multitude

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny; traducteur interprète

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – wyjaśnianie komuś czegoś explication
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku traduction interprétation
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język traduction interprétation

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś expliquer
wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób expliquer
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy traduire

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów juguler
ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś étouffer

tłumnie adv
w dużej grupie osób en masse

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
ostatni czwartek karnawału, w którym urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami; jeudi gras

tłuścioch n
(obraźliwie) (pogardliwie) człowiek z nadwagą gros lard

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne assurance

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku de le année dernier

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie habiller

ubijać v
(kulinaria) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie fouetter
(potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć tuer
bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego damer

ubiór ˈubʲjur n
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie tenue accoutrement mise vêtement

uboczny adj
mający drugorzędne znaczenie secondaire
powstający przy okazji jakiegoś działania dérivé secondaire

ubogi uˈbɔɟi adj
posiadający mało dóbr materialnych pauvre
nieobfitujący w coś pauvre

ubranie uˈbrãɲɛ n
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała habillement vêtement

ubrany adj
noszący odzież habillé vêtu

ubój rytualny ˈubuj ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ n
w judaizmie i islamie metoda zabicia zwierzęcia gospodarskiego poprzez przecięcie przełyku i arterii jednym cięciem noża bez uprzedniego ogłuszenia, prowadząca do śmierci przez wykrwawienie abattage rituel

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać kogoś (lub coś) zachwytem adorer

ubóstwo uˈbustfɔ n
brak środków materialnych pauvreté

ucho ˈuxɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu; oreille
małżowina uszna oreille
klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1) chas trou
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki anse
dziurka w igle, przez którą przewleka się nić anse

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi; oreille interne

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe; réfugié

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
forma żeńska od: uchodźca réfugiée

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) unikać czegoś, nie chcieć konfrontacji z czymś fuir éviter
o substancjach: wylewać się, wydostawać się, przeciekać s'échapper
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie) s'enfuir s'échapper

ucisk n
oddziaływanie pewną siłą na coś pression
ograniczanie czyjejś wolności oppression

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
prześladować, ograniczać czyjąś wolność contraindre

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
męczący, dokuczliwy fatigant
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku pénible

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób uczciwy, dobry, czysty honnêtement justement

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe honnêteté probité
uczciwe zachowanie honnêteté

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym) honnête

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
forma żeńska od: uczeń étudiante

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
brać udział participer prendre part assister

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ten, kto się uczy, pobiera naukę élève écolier disciple adepte

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
miłość, przyjaźń sentiment
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu sentiment émotion

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
dotyczący uczuć, uczuciowości affectueux
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy affectueux

uczulenie n
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem allergie

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
przekazywać komuś wiedzę enseigner instruire

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś fréquenter

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej faire l'ignorant jouer à l'innocent

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uderzyć coup
(wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela coup
cios zadany ręką lub przedmiotem coup

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
zadać komuś cios frapper

udmurcki adj
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców oudmourte

udmurcki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki oudmourte

udo ˈudɔ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem; cuisse

udoskonalenie ˌudɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: udoskonalić perfectionnement

udowadniać v
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody prouver démontrer

udręka n
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie tourment

udział ˈuʥ̑aw n
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu participation

udziałowiec n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym associé

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
(kulinaria) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia cuissot

ufny ˈufnɨ adj
mający lub wyrażający zaufanie confiant naïf plein

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
dotyczący Ugrofinów finno-ougrien

ugryźć ˈuɡrɨɕʨ̑ v
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając mordre

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa désambiguïsation

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera négatif

ujgurski ujˈɡursʲci adj
dotyczący Ujgurów i terenów, które zamieszkują ouïghour

ujgurski ujˈɡursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach ouïghour

ujmować v
chwytać ręką lub narzędziem empoigner saisir
pozyskiwać czyjąś przychylność captiver séduire
przedstawiać co w dany sposób formuler
brać w obronę intervenir en faveur

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia; lapidation

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zabić kogoś poprzez ukamienowanie – obrzucając go kamieniami lapider

ukaz ˈukas n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe oukase ukase

ukochana n
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie chérie bien-aimée

ukojenie ˌukɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ukoić consolation soulagement

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców ukrainien

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
wschodniosłowiański język używany na Ukrainie; ukrainien

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego cacher garder taire
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim cacher dissimuler escamoter
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu se cacher se dissimuler

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża crucifixion

układ nerwowy n
(biologia, biologiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu; système nerveux

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości; tableau périodique

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej; tableau périodique des éléments

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy; système planétaire

układ wydechowy ˈukwad ˌvɨdɛˈxɔvɨ n
(motoryzacja) układ odprowadzający spaliny z silnika spalinowego i wygłuszający hałas produkowany przez silnik système d'échappement

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami convention collective

ul ul n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli; ruche

ulewa uˈlɛva n
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody averse ondée

ulica uˈlʲiʦ̑a n
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście; rue

uliczka uˈlʲiʧ̑ka n
krótka lub wąska ulica ruelle

ulotka uˈlɔtka n
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny tract

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem; ultimatum

ultradźwiękowy ˌultraʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami ultrasonique

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej; ultraviolet

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem ultraviolet

ultramaryna n
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1) outremer

ulubieniec n
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś favori

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
najbardziej lubiany favori préféré

umacniać v
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe renforcer
czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie renforcer
czynić coś trwalszym consolider fortifier affermir
(wojskowość, wojskowy) wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych se renforcer
nabierać pewności co do czegoś s'affermir

umami ũˈmãmʲi n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku; umami

umarł król, niech żyje król ˈũmarw̥ ˈkrulʲ ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ ˈkrul proverb
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję le roi est mort, vive le roi

umiak ˈũmʲjak n
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa oumiak umiac umiak umiaq

umiarkowanie ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ adv
w sposób umiarkowany modérément

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś faculté adresse habileté

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
kończyć swoje życie, przestawać żyć mourir

umierać ze śmiechu ũˈmʲjɛraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
śmiać się bardzo intensywnie mourir de rire

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić savoir connaître

umniejszać v
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie diminuer amoindrir détracter

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈpraʦ̑ɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem; contrat de travail

umysł ˈũmɨsw̥ n
ogół aktywności mózgu ludzkiego; esprit

umysłowo ˌũmɨˈswɔvɔ adv
w sposób dotyczący umysłu, umysłowości mentalement

umysłowy ˌũmɨˈswɔvɨ adj
charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą mental

umywalka ˌũmɨˈvalka n
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej; lavabo

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
nie brać odpowiedzialności za coś s'en laver les mains

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem exprès à dessein intentionnellement

uncja n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom; once

unia ˈũɲja n
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści; union

unicestwiać v
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć annihiler anéantir réduire à zéro

unikalny adj
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany unique

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny unique

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
starać się nie mieć kontaktu z kimś lub czymś éviter éluder

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
obejmujący całość universel

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych université

upamiętnić v
uczynić pamiętanym commémorer

uparcie uˈparʲʨ̑ɛ adv
w sposób uparty obstinément

uparty uˈpartɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś obstiné enteté opiniâtre

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
bardzo uparty têtu comme un âne

upał ˈupaw n
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur; canicule grand chaleur

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
załatwić dwie sprawy jednocześnie faire d’une pierre deux coups faire d'une pierre deux coups

upierać się v
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania s'entêter s'obstiner

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego griser
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym s'abreuver

upokarzać ˌupɔˈkaʒaʨ̑ v
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność humilier

upokorzenie n
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu humiliation

upominać v
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się admonester
(potocznie, potoczny) brać kogoś w obronę czy wstawiennictwo intercéder réclamer
zwracać się do kogoś o coś, przypominając; ponownie prosić lub zarządać revendiquer réclamer

upominek n
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś cadeau souvenir

uporczywość ˌupɔrˈʧ̑ɨvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest długotrwałe, powtarzalne i trudne do przezwyciężenia obstination

uporządkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uporządkować agencement arrangement

upoważniać v
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych autoriser

uprawniony adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający podstawy prawne légitime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czego autorisé

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym simplifier

uprzedmiotowienie ˌupʃɛdmʲjɔtɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uprzedmiotowić chosification instrumentalisation objetisation

uprzedzać v
powiadamiać o niebezpieczeństwie avertir
robić wcześniej devancer précéder prévenir
zawiadamiać zawczasu avertir prévenir
stawać się niechętnym, źle nastawionym être prévenu

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś préjugé

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa amabilité

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania courtois aimable affable gentil

uprząż n
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś harnais

upór n
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach entêtement obstination

upływać v
trwając, zmierzać do swojego końca passer s'écouler expirer

uran ˈurãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92; uranium

uran zubożony n
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie; uranium appauvri

urbanistyczny adj
dotyczący urbanistyki urbain urbaniste

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu; urbanisation

urdu ˈurdu n
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie; ourdou

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku; uraeus uræus

urlop ˈurlɔp n
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi; congé vacances

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop vacancier

urna ˈurna n
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji; urne funéraire

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący charmant

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp. cérémonie solennité festivité célébration

uroczyście adv
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności solennellement

urodzajność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od urodzajny fertilité

urodzajny adj
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon fertile
taki, w którym zebrano wysokie plony

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
fakt narodzenia się naissance
rocznica dnia narodzin anniversaire

urodzić się w czepku v
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych être né coiffé

urojenie n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji délire
myśl lub pomysł nie do zrealizowania illusion

urojony adj
będący wytworem wyobraźni a nie rzeczywistości imaginaire

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego; urologie

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z urologią urologique

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju uruguayen

urwis n
chłopiec lubiący płatać figle galopin polisson

urwisko urˈvʲiskɔ n
stroma ściana skalna escarpement falaise précipice

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
sprawienie, że coś zostało urządzone, uporządkowane lub zorganizowane arrangement

usilny adj
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku instant

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: usiłować tentative

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś tâcher essayer s' enforcer

uskok ˈuskɔk n
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie; faille

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
dawać uspokojenie calmer tranquilliser

usposobienie n
nastrój, chwilowy stan psychiczny humeur
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych tempérament

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
wyjaśniać motywy działania justifier

usta ˈusta n
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek; bouche

ustalać uˈstalaʨ̑ v
pozbawiać chwiejności, usztywniać fixer attacher
wybierać, wyznaczać, uzgadniać coś, jakąś wartość dla czegoś fixer

ustawa uˈstava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej); loi

ustawodawca n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy législateur

ustawodawczy adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw législatif

ustawodawstwo n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie législation

ustawowy ˌustaˈvɔvɨ adj
uregulowany ustawą légal

usterka n
nieduża wada w urządzeniu défaut
niewielki błąd w tekście erreur

ustniczek francuzik uˈstʲɲiʧ̑ɛk frãnˈʦ̑uʑik n
(zoologia, zoologiczny) Pomacanthus arcuatus, gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny pomakantowatych; demoiselle blanche poisson-ange gris

ustnie adv
komunikując się słowami wymawianymi oralement verbalement

ustnik ˈustʲɲik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza; embouchure

ustny ˈustnɨ adj
dotyczący ust, związany z ustami oral

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony concession

uszkodzony adj
taki, który uległ uszkodzeniu avarié

usługa uˈswuɡa n
okazana pomoc service
działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb ludzi service

usługowy adj
przeznaczony do zaspokajania ludzkich potrzeb de service

usłużność n
cecha tego, co usłużne; cecha tych, którzy są usłużni serviabilité

utalentowany adj
(książkowy) obdarzony talentem talentueux doué

utopia uˈtɔpʲja n
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego utopie

utopijny adj
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia utopique utopiste

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym entraver rendre difficile

utrwalać v
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia enregistrer
czynić trwalszym renforcer affermir fortifier
przedstawiać w formach literatury lub sztuki wycinek rzeczywistości éterniser
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał réviser

utwór ˈutfur n
dzieło literackie lub muzyczne œuvre

utykać v
stawać, nie mogąc poruszać się dalej s'échouer être bloqué être coincé
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych boiter

utylizacja ˌutɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne; utilisation

uwaga uˈvaɡa n
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą attention
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś remarque
pouczenie, upomnienie; krytyka czyjegoś zachowania remarque

uważny uˈvaʒnɨ adj
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa attentif

uwodziciel ˌuvɔˈʥ̑iʨ̑ɛl n
mężczyzna uwodzący kogoś séducteur

uwodzicielka ˌuvɔʥ̑iˈʨ̑ɛlka n
kobieta uwodząca kogoś séductrice

uwodzicielski adj
właściwy uwodzicielowi lub uwodzicielce charmeur

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś séduire

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie libération

uwolnić uˈvɔlʲɲiʨ̑ v
wypuścić na wolność, oswobodzić libérer

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem dépendance

uzależnienie seksualne n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu; addiction sexuelle

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
podawać dowody na prawdziwość czegoś justifier baser motiver

uzasadniony adj
oparty na słusznych podstawach juste légitime justifiable motivé

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Uzbekistan lub Uzbeków ouzbek

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko armement

uzbrojony adj
posiadający broń przy sobie armé

uzdolniony adj
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami doué

uzdrowiciel n
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił guérisseur

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje remplir suppléer

uzupełnienie ˌuzupɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
to, co jest dopełnieniem, rozwinięciem, dodatkiem do czegoś addition

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać usurper

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać obtenir

ułamek uˈwãmɛk n
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem) fraction

ułamek masowy n
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny; fraction massique

ułamek molowy n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny; fraction molaire

ułamek objętościowy n
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem; fraction volumique

ułan ˈuwãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej uhlan

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze faciliter

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii; sourire

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy sourire

użytkowniczka n
kobieta, która używa czegoś, użytkuje coś usagère utilisatrice

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś utilisateur usager

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania usagé de seconde main

użyźniać uˈʒɨʑɲäʨ̑ v
czynić glebę bardziej urodzajną, zwiększać jej żyzność fertiliser

vendémiaire n
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; vendémiaire

ventôse n
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; ventôse

verbum deponens n
(gramatyka) czasownik, który przyjmuje formę strony biernej, ale ma znaczenie czynne lub zwrotne; verbe déponent

vice versa ˈvʲiʦ̑ɛ ˈvɛrsa adv
(żartobliwie) wzajemnie vice versa vice-versa
na odwrót, odwrotnie vice versa vice-versa

w celu ˈf‿ʦ̑ɛlu
przyłącza określenie celu, w jakim ktoś działa; aby, by afin de afin que

w ciągu ˈfʲ‿ʨ̑ɔ̃ŋɡu
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń dans le courant pedant sous

w ciąży adj
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną enceinte

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
na osobności, bez udziału osób trzecich en tête à tête entre quatre yeux

w dodatku adv
ponadto, dodatkowo, poza tym, prócz tego de plus en outre par-dessus le marché

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
ze względu na jakąś wartość au nom de

w kucki ˈf‿kuʦ̑ʲci adv
pozycja ciała ludzkiego opartego na stopach lub na palcach stóp ze zgiętymi kolanami à croupetons

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
(potocznie, potoczny) bardzo szybko en un clin d'œil en un clin d'oeil

w objęciach Morfeusza v‿ɔbʲˈjɛ̇̃ɲʨ̑ax ˌmɔrfɛˈ<sup>w</sup>uʃa idiom
(książkowy) o kimś śpiącym, pogrążonym we śnie dans les bras de Morphée

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
ogólnie, w sumie, podsumowując généralement

w pocie czoła ˈf‿pɔʨ̑ɛ ˈʧ̑ɔwa adv
z wielkim wysiłkiem à la sueur de son front

w poprzek
przyimek wskazujący, że coś znajduje się lub porusza prostopadle do długości danego obiektu en travers

w porządku
w określonej kolejności par ordre

w porządku idiom
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś bien
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe ça va c'est correct va bien

w przeciwieństwie ˌf‿pʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfʲjɛ
przeciwnie w porównaniu do czegoś, inaczej niż coś contrairement

w przybliżeniu
blisko, ale niedokładnie tak approximativement

w sposób adv
w jakimś stylu comme

w stroju Adama ˈf‿strɔju aˈdãma adv
nago costume d'Adam

w stroju adamowym ˈf‿strɔju ˌadãˈmɔvɨ̃m adv
(eufemistycznie) nago (o mężczyźnie) en costume d'Adam

w swoim czasie ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ˈʧ̑aɕɛ adv
w odpowiednim, właściwym momencie en son temps

w wyniku
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia par

w zamian adv
dając albo otrzymując coś za coś en échange

wacha ˈva.xa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych thazard noir

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto éventail
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność éventail

wada ˈvada n
cecha obniżająca wartość przedmiotu défaut vice

wadliwie vaˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób wadliwy, nieprawidłowy défectueusement

waga ˈvaɡa n
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość importance
ciężar czegoś lub kogoś poids
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2) poids
urządzenie do pomiaru masy; balance bascule

wagon ˈvaɡɔ̃n n
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów; wagon voiture

wahabicki ˌwaxaˈbʲiʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z wahhabizmem wahhabite

wahadło n
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała pendule balancier

wahanie vaˈxãɲɛ n
brak zdecydowania hésitation
ruch okresowy zbliżony do ruchu wahadła balancement
zmienność określonej wielkości (cen, temperatur) w określonych granicach oscillation

wahać ˈvaxaʨ̑ v
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią hésiter

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków; vacances

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
toczyć walkę, uczestniczyć w walce lutter combattre

walet ˈvalɛt n
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach); valet

waleń ˈvalɛ̃ɲ n
zwierzę należące do rzędu waleni cétacé

walizka vaˈlʲiska n
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem; valise

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka se branler se faire une branlette se polir le chinois

walka ˈvalka n
siłowe lub zbrojne rozstrzygnięcie konfliktu combat
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego combat

walor ˈvalɔr n
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna valeur titre

waltornia valˈtɔrʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany; cor d'harmonie

wampir ˈvãmpʲir n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących; vampire

wampirzyca n
kobieta-wampir vampiresse

wanad ˈvãnat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23; vanadium

wandal ˈvãndal n
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki vandale

wanilia vãˈɲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych; vanille

wanilina n
(biochemia, biochemiczny) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie vanilline

wanna ˈvãnːa n
duże naczynie do kąpieli baignoire

wapiti n
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń; wapiti

wapno n
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie; chaux

wapń vapʲɲ̊ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20; calcium

waran ˈvarãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj dużej jaszczurki varan

warchoł ˈvarxɔw n
awanturnik, rozrabiaka, zadymiarz aventurier fomentateur

warczeć v
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku gronder
o urządzeniach wydawać niskie dźwięki przy pracy vrombir

warga ˈvarɡa n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta; lèvre

wargowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust labial

wariancja varʲˈjãnʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego; variance

wariant ˈvarʲjãnt n
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja variante

wariat ˈvarʲjat n
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie fou

wariograf n
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności; détecteur de mensonge polygraphe

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów tresse natte
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1) tresse
(poetycki, poetycko) coś długiego i wąskiego, wiszącego, ciągnącego się lub płożącego się tresse

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Warszawy Varsovien

warta ˈvarta n
straż pełniona przez jedną lub kilka osób; garde faction

warto ˈvartɔ particle
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające) convenir de valoir la peine de

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
o wysokiej wartości materialnej précieux valeureux

warunki n
stan rzeczy conditions

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; variscite

warzywny vaˈʒɨvnɨ adj
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw potager

warzywo vaˈʒɨvɔ n
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm légume

warzyć ˈvaʒɨʨ̑ v
przygotowywać piwo brasser

wasabi n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych; wasabi

wasz vaʃ pronoun
2. osoba lm votre

wat vat n
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy; watt

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
(kulinaria) jadalny wyrób z cukru przypominający watę; barbe à papa

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych; laurier

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów); vasectomie

wałach ˈvawax n
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie; hongre

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
(kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy; rouleau à pâtisserie

wałkoń n
osoba, której nie chce się pracować fainéant cagnard cancre cossard flemmard flemme

wałęsać się v
chodzić bez celu flâner

ważka ˈvaʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach; libellule demoiselle

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie importance
cecha tego, co ważne, mające moc prawną validité

ważny ˈvaʒnɨ adj
mający duże znaczenie important
mający moc prawną, obowiązujący valable valide

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
określać czyjś ciężar za pomocą wagi peser
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś peser
mieć jakiś ciężar, masę peser

wbrew vbrɛf preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś malgré

wcisnąć gaz do dechy ˈfʲʨ̑isnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ idiom
(potocznie, potoczny) nacisnąć pedał gazu do oporu, maksymalnie zwiększając szybkość chauffer la pine au fond conduire le champignon au plancher

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy toujours encore

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania cure

wcześniactwo fʧ̑ɛɕˈɲaʦ̑tfɔ n
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży prématurité

wcześniak ˈfʧ̑ɛɕɲak n
dziecko urodzone w wyniku przedwczesnego porodu bébé prématuré

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
w dniu poprzedzającym dzisiejszy hier

wdech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego inspiration

wdowa ˈvdɔva n
kobieta, której ostatni mąż nie żyje; veuve

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje veuf

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc inspirer inhaler humer

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa gratitude

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pełen wdzięczności reconnaissant

weber n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej; weber

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
dotyczący wedyzmu védique

według ˈvɛdwuk preposition
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem selon d'après
…wyrażający autora czegoś selon d'après

weekend n
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia week-end

weganin vɛˈɡãɲĩn n
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, nie jedzący jakichkolwiek pokarmów pochodzenia zwierzęcego ze względów etycznych végétalien

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach); véganisme végétalisme

weganka vɛˈɡãnka n
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego végétalienne

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
(kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu) végétalien
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu végan végétalien végane

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
człowiek, który nie je mięsa végétarien

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych; végétarisme

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
forma żeńska od: wegetarianin végétarienne

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa végétarien
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego végétarien
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu végétarien

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych végétatif
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu végétatif

wehikuł vɛˈçikuw n
(żartobliwie) środek transportu véhicule

weksylolog n
specjalista w dziedzinie weksylologii vexillologue

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi; vexillologie

weksylologiczny adj
dotyczący weksylologii vexillologique

welin ˈvɛlʲĩn n
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry; vélin

welocyped ˌvɛlɔˈʦ̑ɨpɛt n
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców; vélocipède

wena ˈvɛ̃na n
(dawniej, dawny) (anatomia, anatomiczny) żyła veine

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji vénitien

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków vénézuélien

wentylacyjny adj
związany z wentylacją de ventilation

weranda vɛˈrãnda n
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach. véranda

werbować v
namawiać kogo do udziału w czym enrôler

wermut n
(kulinaria) wino korzenno-ziołowe; vermouth

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa vernaculaire
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury) vernaculaire

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś vérifier

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu; parc d'attractions

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
w pogodnym nastroju gaiement joyeusement

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny joyeux gai
taki, który wprawia w dobry humor drôle

westchnienie n
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji soupir

wesz vɛʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach; pou

weteran vɛˈtɛrãn n
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz vétéran

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce médecine vétérinaire

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
związany z weterynarią vétérinaire

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
lekarz leczący zwierzęta; vétérinaire

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy dedans à l'intérieur

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu dans dedans

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy intra-utérin

wewnątrzpochodny ˌvɛvnɔ̃nṭʃpɔˈxɔdnɨ adj
pochodzący z wewnątrz intrinsèque

wewnętrznie adv
w sposób dotyczący wnętrza, środka; w środku, do środka dedans à l' intérieur

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; vésuvianite

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
apel, odezwa appel
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp. convocation ajournement sommation

wełna ˈvɛwna n
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów laine
tkanina, wyrób z wełny (1.1) laine

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
wykonany z wełny de laine en laine

whisky n
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią; whisky

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
coś, co przekazuje informację message
nowina, informacja information nouvelle renseignement

wiadro ˈvʲjadrɔ n
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich; seau

wiadukt ˈvʲjadukt n
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz); viaduc

wiara ˈvʲjara n
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych foi croyance

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe crédibilité authenticité vérité

wiatr vʲjatr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza; vent

wiatrak ˈvʲjatrak n
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr; moulin à vent

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru; girouette

wiatyk n
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci; viatique

wibracja n
drganie o dużej częstotliwości vibration

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia; fourchette

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej fourchette de service

wideo n
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu; vidéo

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu clip clip vidéo vidéo musicale vidéo-clip

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego widać visible apparent

widok ˈvʲidɔk n
widziana przestrzeń, krajobraz vue

widownia vʲiˈdɔvʲɲa n
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia public

widz vʲiʦ̑ n
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko spectateur spectatrice

widzialny vʲiˈʥ̑alnɨ adj
taki, który widać, który jest dostrzegalny perceptible visible

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
odbierać bodźce wzrokowe voir
spotykać się voir
mieć dany pogląd na coś/kogoś voir

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy; copépode

widły ˈvʲidwɨ n
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu; fourche

wiec n
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady vetche

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem; éternité infinité intemporalité

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
trwający wieczność; dotyczący wieczności éternel perpétuel

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
część doby między zachodem słońca a nocą soir

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Wiednia Viennois

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Wiedeń viennois

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
ogół posiadanych wiadomości connaissance savoir

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś savoir

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi rustique villageois

wiek vʲjɛk n
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło âge
sto lat; siècle
pewna charakterystyczna epoka siècle

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę; âge de la retraite

wielbiciel vʲjɛlˈbʲiʨ̑ɛl n
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś admirateur fan

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami; chameau

wielbłądzica ˌvʲjɛlbwɔ̃ɲˈʥ̑iʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica wielbłąda chamelle

wielce adv
w sposób znaczny grandement

wielka koalicja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii; grande coalition

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy pascal

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
bardzo ważny, znaczący grand
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami grand
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu grand
o nadzwyczaj dużych rozmiarach grand

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością magnanime

wielojęzyczność n
cecha tego, co wielojęzyczne multilinguisme plurilinguisme

wielokropek n
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych; points de suspension

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy multiculturalisme

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur multiculturel

wielokwiatowy adj
taki, który ma wiele kwiatów multiflore

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą; polygone

wielonarodowy adj
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości multinational

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia; baleine

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry; chasse à la baleine

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli polykystique

wielowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna; hydramnios

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznaʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ma wiele znaczeń polysémie

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów; polyèdre

wielościenny adj
taki, który ma wiele ścian polyédrique

wielość ˈvʲjɛlɔɕʨ̑ n
mnogość, duża ilość czegoś multiplicité

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
kolisty przedmiot albo kilka przedmiotów nawleczonych na coś, związanych lub splecionych, kilka osób lub zwierząt ustawionych na kształt koła chapelet file cercle
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów couronne guirlande

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce; couronne de laurier
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1); couronne de laurier

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wieprza lub świni; porc cochon

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
w sposób wierny, dokładny au juste exactement fidèlement justement minutieusement précisément
w sposób wierny, oddany, lojalny fidèlement

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś fidélité

wiersz vʲjɛrʃ n
charakterystyczny układ graficzny tekstów (1.1) vers
linia tekstu ligne
utwór poetycki, często rymowany poème poésie

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów; foret mèche

wierzba ˈvʲjɛʒba n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych; saule

wierzba wawrzynkowa ˈvʲjɛʒba ˌvavʒɨ̃ŋˈkɔva n
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych; saule daphné

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
(geografia, geograficzny) szczyt góry sommet
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu; sommet

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację croire
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego croire
wyznawać religię croire

wierzący n
osoba wyznająca jakąś religię croyant

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach; onarge œnothère

wieszak ˈvʲjɛʃak n
mebel zaopatrzony w kilka wieszaków (1.1) portemanteau
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku; cintre

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków vietnamien

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
język urzędowy Wietnamu; vietnamien

wietrzyk ˈvʲjɛṭʃɨk n
lekki wiatr brise

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie; écureuil

wieś vʲjɛ̇ɕ n
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta; village
tereny pozamiejskie campagne

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) prostak, człowiek prymitywny cul-terreux pignouf
człowiek mieszkający na wsi paysan

wieża ˈvʲjɛʒa n
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości; tour
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach; tour

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
określenie grupy ludzi mówiącej różnymi językami, niepotrafiącej się porozumieć; tour de Babel

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu; tour Eiffel

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej; château d'eau

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy gratte-ciel

wigor ˈvʲiɡɔr n
energia objawiająca się w chęci do pracy i zabawy oraz w szybkości i sprawności w działaniu vigueur nervosité

wihara vʲiˈxara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski vihara

wikariusz n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; vicaire
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem; vicaire

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
internauta tworzący i edytujący Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipédiste

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipédiste

wiklina vʲikˈlʲĩna n
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie; osier
(botanika, botaniczny) Salix purpurea, wierzba z młodymi czerwonymi pędami, rosnąca nad rzekami osier
przedmioty z wikliny (1.2) vannerie

wiktoria vʲikˈtɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Victoria Lindl., rodzaj roślin wodnych z rodziny grzybieniowatych, o charakterystycznych pływających liściach; victoria

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica wilka louve

wilczę ˈvʲilʧ̑ɛ n
(zoologia, zoologiczny) szczenię wilka louveteau

wilec ziemniaczany n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych patate douce

wilgotność n
stan wyższego nasycenia czegoś wodą humidité

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
trochę mokry humide

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu; humidité

wilk vʲilk n
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące; loup

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron ménager la chèvre et le chou

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
(związek frazeologiczny) ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego loup déguisé en agneau

wilkołak vʲilˈkɔwak n
(folklor) człowiek, który może zmienić się w wilka podczas pełni loup-garou lycanthrope

willa ˈvʲilːa n
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka; villa

wina ˈvʲĩna n
czyn niezgodny z normami postępowania faute

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów; ascenseur monte-charge

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli; vigne vignoble

winny ˈvʲĩnːɨ adj
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego coupable

wino ˈvʲĩnɔ n
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców; vin
(potocznie, potoczny) (termin karciany) pik (kolor w kartach) pique

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
zbiór owoców winorośli vendange vinée

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
owoc winorośli raisin

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
(botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści. vigne

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu; violoncelle

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli violoncelliste

wiosna ˈvʲjɔsna n
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato; printemps

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią; rame pagaie

wiosłować v
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku ramer pagayer canoter

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje rameur

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych; aviron

wirnik ˈvʲirʲɲik n
(mechanika) obracająca się część maszyny wirującej; rotor

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach; giravion

wirus ˈvʲirus n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej; virus
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych; virus virus informatique

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach; virologie

wirusowy adj
związany z wirusami, dotyczący wirusów viral

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
być przymocowanym do czegoś od góry pendre
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać pendre
umierać na szubienicy pendre
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią pendre

witalista n
zwolennik witalizmu vitaliste

witalistka n
zwolenniczka witalizmu vitaliste

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej vitalité

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego; vitamine

witarianizm n
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności crudivorisme

witać ˈvʲitaʨ̑ v
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś saluer accueillir

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, atlatycka ryba; merlan

witraż ˈvʲitraʃ n
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb; vitrail

wiwarium n
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych; vivarium

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; vivianite

wiza ˈvʲiza n
pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju visa

wizażysta ˌvʲizaˈʒɨsta n
specjalista zajmujący się tworzeniem czyjegoś wizerunku (dobieraniem fryzury, ubrań itp.); także osoba świadcząca usługi w dziedzinie makijażu artystycznego visagiste

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
pierwowzór, odbicie, obraz image effigie

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi carte de visite carte

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy) ligament

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem donc

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa majorité

więzadło n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy ligament

więzadło głosowe n
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić; corde vocale

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności prison pénitencier

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia prisonnier détenu

więzy n
to, co wiąże; relacja zażyłości liens

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
stosunek pokrewieństwa między osobami liens du sang

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych; cerisier
owoce wiśni (1.1) cerise

wjeżdżać v
jadąc, dostawać się dokądś entrer
jadąc, wpadać na jakiś obiekt rentrer

wklęsły adj
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie concave

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
w niedługim czasie, w najbliższym czasie bientôt

wnosić ˈvnɔɕiʨ̑ v
przemieszczać coś w górę lub w pewne miejsce monter

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
córka syna lub córki petite-fille

wnuk vnuk n
syn córki lub syna petit-fils

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś intérieur

woda ˈvɔda n
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O; eau

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej, kilkuprocentowy alkoholowy roztwór olejków eterycznych w alkoholu; eau de Cologne

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
naturalna woda lecznicza; eau minérale

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran; eau oxygénée

wodniczka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, zagrożony wyginięciem niewielki ptak wędrowny, zamieszkujący wschodnią Europę i zachodnią Azję po Ural, w pasie klimatu umiarkowanego; phragmite aquatique

wodnik ˈvɔdʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami; râle d'eau

wodny ˈvɔdnɨ adj
nawiązujący do wody lub innych cieczy aquatique

wodogłowie n
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu; hydrocéphalie

wodolot vɔˈdɔlɔt n
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki; hydravion

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
miernik pokazujący ilość zużytej wody; compteur d'eau

wodorost vɔˈdɔrɔst n
miękka roślina rosnąca w wodzie varech

wodospad vɔˈdɔspat n
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki chute d'eau cascade

wodowstręt n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok hydrophobie

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża; eaux territoriales

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś, zwodzić kogoś, mamić kogoś, aby podporządkować go swej woli; wykorzystywać przewagę mener par le bout du nez

wodór ˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1; hydrogène

wojażer n
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik voyageur

wojażerka n
(przestarzałe, przestarzały) podróżniczka voyageuse

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
związany z wojną, odnoszący się do wojny guerrier

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce; voïvodie palatinat voïévodie

wojna ˈvɔjna n
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali; guerre

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia, grupy etnicznej; guerre civile

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi; guerre sainte

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami; guerre de Troie

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
związany z wojskiem, dotyczący wojska militaire

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
żołnierz militaire

wokalizm vɔˈkalʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób, system samogłosek danego języka vocalisme

wokalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem vocal

wola ˈvɔla n
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem volonté

wolant ˈvɔlãnt n
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości; manche

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego préférer

wolfram ˈvɔlfrãm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74; tungstène wolfram

wolna miłość n
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim; amour libre

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
członek stowarzyszenia wolnomularskiego franc-maçon

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego; libre pensée libre-pensée

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu liberté
niezależność państwowa liberté
prawo obywatelskie liberté
pozostawanie poza więzieniem liberté

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych; liberté d'expression

wolny ˈvɔlnɨ adj
mogący postępować zgodnie z własną wolą libre
nieobciążony czymś niekorzystnym libre
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki libre
niezajęty przez coś libre
odbywający się bez pośpiechu lent

wolny rodnik ˈvɔlnɨ ˈrɔdʲɲik n
(biologia, biologiczny) (przestarzałe, przestarzały) (zobacz) rodnik radical libre

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa); marché libre

wolny związek n
(socjologia, socjologiczny) nieusankcjonowany związek dwóch osób, kohabitacja bez ślubu union libre

worek ˈvɔrɛk n
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru; sac

worek treningowy n
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego sac de boxe sac de frappe

wosk vɔsk n
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym; cire

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków; cérumen

woskowy adj
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku cireux

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕʨ̑i n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.; motion de censure

wotywny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum votif

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi; vocatif

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
nazywać kogoś appeler s'appeller
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie appeler
przekazywać coś krzykiem appeler

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy; bœuf

woń vɔ̃ɲ n
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia parfum odeur

wpis n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej inscription
(szkolnictwo, szkolny) umieszczenie w dokumencie podpisu poświadczającego zaliczenie nauczanego przedmiotu signature
opłata ponoszona przy przystępowanie do jakiejś grupy droit d'inscription
umieszczenie zapisu w jakimś tekście inscription enregistrement

wprawiać v
ćwiczeniami wdrażać kogoś, coś do czegoś habituer

wprost fprɔst adv
bezpośrednio simplement

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
wtajemniczać kogoś w coś introduire
zaczynać stosować jakąś zasadę/system introduire
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację introduire

wpław fpwaf adv
płynąc w wodzie o własnych siłach à la nage

wpływ fpwɨf n
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś influence

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ influencer influer
o ciekach wodnych: mieć ujście affluer

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
mający duży wpływ, autorytet influent

wrak vrak n
resztki uszkodzonego statku lub samolotu; épave

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe sensible sensitive

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
nareszcie, w końcu finalement enfin

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
właściwy istocie żywej od urodzenia inné natif

wrogi ˈvrɔɟi adj
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy hostile ennemi glacé

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś hostilité

wrona ˈvrɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych; corneille

wrrr vrːː interjection
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa grrr

wrzenie n
(fizyka, fizyczny) przechodzenie ze stanu ciekłego w gazowy ébullition frémissement

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); septembre

wrzeszczeć ˈvʒɛʃʧ̑ɛʨ̑ v
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie hurler

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września septembral

wrzos vʒɔs n
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią; bruyère

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy; lande

wrzód vʒut n
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka; ulcère

wróbel ˈvrubɛl n
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich; moineau moineau domestique

wróg vruk n
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami ennemi
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska ennemi

wróżbita n
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem cartomancien

wróżka ˈvruʃka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary; fée

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę augurer présager deviner prophétiser prévoir

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód oriental d' est

wschód fsxut n
chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem lever du soleil
kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy; est orient

wsiadać ˈfʲɕadaʨ̑ v
wchodzić do środka lokomocji monter

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje indiquer montrer désigner

wskazówka fskaˈzufka n
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości; aiguille
oznaka czegoś indice
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś avis conseil directive

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
w sposób wspaniały merveilleusement brillamment magnifiquement

wspaniałomyślność ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne générosité

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały magnanime

wspaniałość fspãˈɲawɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wspaniałe magnificence

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
cudowny, idealny, doskonały magnifique splendide

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
powrót myślami do przeszłości souvenir

wspólnota fspulˈnɔta n
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami communauté

wspólny ˈfspulnɨ adj
należący lub używany przez kilka osób commun
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy commun

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy contemporain
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym contemporain

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym compassion

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą compatir

współczynnik załamania fspuwˈʧ̑ɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku; indice de réfraction

współdziałać v
działać razem, współpracować coopérer

współgrać ˈfspuwɡraʨ̑ v
wzajemnie się dopełniać, działać wspólnie harmoniser

współistnienie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: współistnieć coexistence

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ktoś, z kim się wspólnie mieszka colocataire camarade de chambre

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
wspólne działanie kilku podmiotów coopération collaboration

współprądowy adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w tym samym kierunku co-courant

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie compétition concurrence rivalité

wstawiać v
(potocznie, potoczny) zaczynać gotowanie faire bouillir
dopisywać do tekstu insérer
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części insérer mettre
brać w obronę intercéder en faveur de

wstawiennictwo n
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś intercession

wstrzemięźliwie adv
z umiarem frugalement sobrement

wstrzemięźliwy adj
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego réticent
świadczący o zachowywaniu umiaru frugal

wstręt fstrɛ̃nt n
intensywne uczucie niechęci, odraza; dégoût

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
wywołujący obrzydzenie dégoûtant répugnant odieux abominable foutu méchant

wstyd fstɨt n
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego; honte affront déshonneur
uczucie onieśmielenia, zażenowania honte gêne

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu entrer passer
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy entrer

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi; ruban
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej; ruban

wsuwać v
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś couler

wszak fʃak particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność pourtant toutefois

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko omnipotent tout-puissant

wszechobecny adj
obecny wszędzie, występujący wszędzie omniprésent

wszechświat ˈfʃɛçɕfʲjat n
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos; univers

wszerz adv
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś en large

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
ogół ludzi z danego zbioru tout le monde tous

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic tout

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby tous les chemins mènent à Rome

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw tout

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
w każdym miejscu partout
do każdego miejsca partout

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie alors

wtem ftɛ̃m adv
w sposób nieoczekiwany soudain

wtorek ˈftɔrɛk n
drugi dzień tygodnia mardi

wtrącać ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
pozbawić kogoś wolności placer

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego; fiche
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba, która dzięki infiltracji w określonym środowisku zdobywa niedostępne dla ogółu informacje taupe

wujek ˈvujɛk n
brat matki oncle

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
w wulgarny sposób vulgairement

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański vulgaire

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne; vulgarisme

wulkan ˈvulkãn n
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły; volcan
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1) volcan
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze volcan

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z wulkanami i ich aktywnością volcanique

wulwodynia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie; vulvodynie

wy vɨ personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy vous

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
dawać przebaczenie, odpuszczać winę pardonner

wybawca vɨˈbafʦ̑a n
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś libérateur sauveur

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
dokonywać wyboru choisir
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie élire

wybijać v
(medycyna, medyczny) powodować przemieszczenie narządu lub części ciała poza fizjologiczne miejsce casser
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym battre
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego battre
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku briser
osiągać lepszą, bardziej prestiżową pozycję être au-dessus

wybitnie vɨˈbʲitʲɲɛ adv
bardzo, szczególnie, niezwykle notablement
w sposób wybitny, wyborny, pierwszorzędny éminemment notablement

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
bardzo uzdolniony éminent

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach électeur voteur

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami électoral

wybrakowany ˌvɨbrakɔˈvãnɨ adj
taki, który ma usterki, braki, defekty; wadliwy, niepełnowartościowy défectueux

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić difficile exigeant gourmand

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej; côte bord

wybuch ˈvɨbux n
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej explosion

wybój ˈvɨbuj n
zagłębienie w nawierzchni drogi wyjeżdżone kołami pojazdów lub wybite kopytami zwierząt nid-de-poule

wybór ˈvɨbur n
wybranie jednej z wielu możliwości choix

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
wstępować w związek małżeński z mężczyzną se marier épouser

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie éducation

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka; culture physique

wychowawca ˌvɨxɔˈvafʦ̑a n
osoba opiekująca się dzieckiem lub grupą dzieci (w szkole, przedszkolu, domu dziecka itp.) surveillant

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvaʨ̑ v
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności élever
nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu éduquer élever

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał glorifier louer exalter canoniser louanger préconiser

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych excursion randonnée

wyciekać vɨˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika fuir écouler
o poufnych danych: wychodzić na jaw, docierać do niepowołanych osób fuiter

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność; essuie-glace
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów; paillasson

wycinanka n
(potocznie, potoczny) praca plastyczna wykonana z kawałków papieru découpage

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem; extrait essence
(księgowość) lista transakcji i stan konta z jakiegoś okresu bordereau
(potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst abrégé

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach; télésiège remontée mécanique

wyciąg narciarski ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk narʲˈʨ̑arsʲci n
kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów téléski tire-fesse tire-fesses

wyciągnąć nogi vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ ˈnɔɟi v
(pospolicie) umrzeć passer l'arme à gauche

wycofywać v
zabierać coś, co było uprzednio dane retirer
opuszczać jakieś miejsce, cofając się se retirer
rezygnować z czego se retirer abandonner

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie épuiser
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania épuiser

wyczucie n
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś sensibilité sens

wydalać v
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii expulser
usuwać kogoś niepożądanego renvoyer

wydarzać się v
stawać się faktem avoir lieu

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
to, co się stało événement fait
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną événement fait

wydarzyć się vɨˈdaʒɨʨ̑‿ɕɛ v
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko advenir

wydawca n
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych maison d'édition
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu éditeur

wydech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju expiration
(technologia, technika, techniczny) wydmuchnięcie poza cylinder mieszaniny gazów, pyłów i spalin expiration

wydma ˈvɨdma n
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr; dune

wydzielać vɨˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
(biologia, biologiczny) (o narządach) wytwarzać substancje biorące udział w funkcjonowaniu organizmu sécréter
dawać komuś pewną część czegoś rationner
być czegoś źródłem (zapachu, substancji) émettre exhaler
(o zapachu, dymie itp.) wydostawać się, wydobywać się na zewnątrz exhaler émaner

wydłużony adj
wyraźnie długi allongé

wydłużyć vɨˈdwuʒɨʨ̑ v
uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć allonger
uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż allonger

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
mieć dany wygląd sembler avoir la apparence avoir le air
wychylać się spoza przeszkody lub z okna regarder

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób wygodny commodément aisément confortablement

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę confortable

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
grając w coś, zdobyć wygraną gagner
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo gagner

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
wyśmiać, wyszydzić kogoś; wyrazić niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany)) huer siffler

wygórowany adj
zbyt duży, nadmierny exorbitant

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
czynić coś zrozumiałym expliquer

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym explication

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła exception
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu exception

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
istnienie normy dowiedzione jest przez odstępstwa od niej l'exception confirme la règle

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem exceptionnel extraordinaire

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
droga lub otwór, którym się wychodzi sortie
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyjść sortie

wyjściowy adj
dotyczący miejsca, z którego się wychodzi de sortie
ubierany na szczególne okazje de soirée
związany z początkiem de départ

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
(potocznie, potoczny) bardzo się starać, robić wszystko co możliwe jouer son reste se couper en quatre se mettre en quatre

wykluczać v
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś radier

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać praticabilité

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
związany wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś exécutif exécutoire

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków fouille

wykopać topór wojenny vɨˈkɔpaʨ̑ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
popaść z kimś w konflikt, zapoczątkować nieprzyjaźń déterrer la hache de guerre

wykończony adj
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony épuisé

wykończony v
imiesłów przymiotnikowy od wykończyć fini

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf détecteur de mensonges détecteur de mensonge

wykrywać v
stwierdzać obecność czego w czymś poprzez badanie découvrir
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego dévoiler révéler

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki éducation

wykształcić vɨˈkʃtawʲʨ̑iʨ̑ v
nadać czemuś jakiś kształt, uformować coś former
pobudzić coś do sprawniejszego działania, wyćwiczyć coś cultiver former
sprawić, że ktoś nauczy się czegoś, posiądzie wiedzę, ukończy szkołę itp. éduquer instruire
(przenośnie, przenośnia) powstać w określonej, ukończonej formie former
osiągnąć końcowy kształt, w pełni się rozwinąć former
zostać rozwiniętym przez ćwiczenia former
zdobyć umiejętności lub wiedzę w jakiejś dziedzinie former instruire

wykusz ˈvɨkuʃ n
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji; oriel

wykwalifikowany adj
posiadający odpowiednie kwalifikacje qualifié

wykwintnie adv
w sposób wykwintny élégamment

wykwintny adj
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki élégant recherché

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
uczyć czegoś, prowadzić wykłady enseigner professer
wyjmować i kłaść gdzieś, rozkładać (przedmioty) exposer étaler
zapłacić za coś, dać pieniądze na jakiś wydatek, cel débourser

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy jeter le bébé avec l'eau du bain

wylew n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu hémorragie cérébrale

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się exiger
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne exiger

wymienialność n
cecha tego, co wymienialne convertibilité

wymienialny ˌvɨ̃mʲjɛ̇̃ˈɲalnɨ adj
dający się wymienić, mogący być zastąpionym échangeable

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka vomir

wymki ˈvɨ̃mʲci n
(slangowo) duże piersi airbags

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sposób artykulacji dźwięków mowy prononciation
wydźwięk, rodzaj wniosków lub odczuć, jakie z czegoś wynikają signification

wymowny adj
potrafiący dobrze i często dużo przemawiać éloquent
taki, który coś sugeruje; dający do myślenia expressif

wymuszać vɨ̃ˈmuʃaʨ̑ v
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk forcer

wymóg n
warunki, jakim coś lub ktoś musi sprostać exigence

wymówka n
pretensja wyrażana słownie reproche
wykrętne usprawiedliwienie prétexte détour

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę louer louer louer

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł inventeur découvreur

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
coś, co wynaleziono; invention

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek résulter ressortir

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych condescendant
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych hautain

wyobcowany ˌvɨɔpʦ̑ɔˈvãnɨ adj
wyalienowany, zdystansowany w stosunku do innych ludzi aliéné

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń; imagination

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym) s'imaginer

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś représentation
stworzony w świadomości obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) idée

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
czynić odrębnym lub wyrazistym distinguer isoler séparer individualiser particulariser

wyolbrzymiać v
powiększać się znacznie exagérer faire valoir

wypełnianie ˌvɨpɛwʲˈɲä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wypełniać accomplissement

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wypełnić accomplissement

wypijać v
pijąc, opróżniać coś z cieczy boire

wypoczywać v
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy se reposer

wyposażać v
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania équiper

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę congé dédit démission licenciement préavis

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane déclaration

wypożyczać v
brać do tymczasowego użytkowania emprunter
udostępniać na jakiś czas prêter

wyprawiać v
(potocznie, potoczny) robić coś niestosownego fabriquer
(technologia, technika, techniczny) poddawać obróbce surową skórę na surowiec galanteryjny tanner
urządzać uroczyste spotkanie własnym kosztem fêter
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu envoyer expédier

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyprzedzać dépassement

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc) dépasser dévancer surpasser

wypukłość n
wypukły fragment powierzchni relief

wypukły vɨˈpukwɨ adj
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś convexe

wypytywać v
pytając, zbierać informacje od kogo interroger questionner
jak (1.1) s'informer

wyraz twarzy n
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd expression du visage

wyrazistość ˌvɨraˈʑistɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wyraziste, wyraźne lucidité netteté

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy expression
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość expression
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej expression

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka; appendice

wyrozumiałość n
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe indulgence

wyrozumiały adj
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać indulgent

wyrzeczenie n
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń abnégation privation

wyrzucić vɨˈʒuʨ̑iʨ̑ v
pozbyć się czegoś vider épurer

wyrzut n
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie lancement
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane reproche

wyrób ˈvɨrup n
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji produit article

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
czynić coś wyrazistym différencier distinguer
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo distinguer différencier
wyodrębniać się z otoczenia se distinguer se faire remarquer

wyróżnienie n
uhonorowanie za szczególne osiągnięcie accessit distinction

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
opuszczać pojazd, łódź lub samolot descendre

wysiadywać ˌvɨɕaˈdɨvaʨ̑ v
(zoologia, zoologiczny) ogrzewać jaja przed wylęgiem couver

wysoki vɨˈsɔci adj
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy haut
o dźwięku: mający dużą częstotliwość haut
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko) haut
mający duży wymiar pionowy haut grand
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy) élevé haut

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów) haute tension

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
(odprzymiotnikowy) → wysoki haut

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
wymiar pionowy czegoś haut

wyspa ˈvɨspa n
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki; ile île

wyssać ˈvɨsːaʨ̑ v
wydobyć lub opróżnić poprzez ssanie pomper pressurer

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio suffisamment

wystarczający adj
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom suffisant

wystawa vɨˈstava n
miejsce prezentowania towarów w sklepie vitrine
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz exposition

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych envoyer

wyszukany adj
mający szczególne cechy, rzadko spotykany chic sophistiqué raffiné choisi recherché

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www; moteur de recherche

wytchnienie n
krótka przerwa w codziennych obowiązkach celem nabrania sił répit

wytrwać v
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach persévérer rester tenir ferme

wytrwały adj
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu persévérant

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz jaillissement

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕʨ̑ n
(technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych solidité
umiejętność zniesienia wielu problemów résistance endurance

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały dur endurant

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
produkować na większą skalę, wydawać produire fabriquer
sprawiać, powodować produire

wytwórca vɨˈtfurʦ̑a n
ten, kto coś wytwarza, produkuje producteur

wywiad ˈvɨvʲjat n
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw; enquête espionnage
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom interview entretien

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego; confession
przyznanie się do czegoś aveu confession

wyznanie wiary n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii profession de foi

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii croire
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało avouer confesser

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
trudne zadanie, nowa sytuacja wymagająca zmierzenia się z nią défi challenge

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyzwolić libération

wyzwoleniec n
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela affranchi

wyzwoleńczy ˌvɨzvɔˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
którego celem jest wyzwolenie kogoś lub czegoś (najczęściej w kontekście wojennym) libérateur sauveur

wyzwoliciel n
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś) libérateur

wyzysk n
akcja wyzyskiwania kogoś lub czegoś, eksploatacja, wykorzystywanie exploitation

wyć vɨʨ̑ v
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć hurler

wyłudzić vɨˈwuʥ̑iʨ̑ v
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś capter escroquer extorquer

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie interrupteur disjoncteur
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia disjoncteur interrupteur

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku course en sac

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki épendymome

wyśmienicie ˌvɨɕmʲjɛ̇̃ˈɲiʨ̑ɛ adv
w sposób wyśmienity parfaitement à merveille

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji; braque français de type Pyrénées

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś supériorité primauté transcendance

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmaʧ̑ka n
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką; essoreuse

wyżłobienie n
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni rainure

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny karpiowatych; rotengle gardon rouge

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji; rotengle grec

wzgardliwy vzɡarˈdlʲivɨ adj
pełen wzgardy; pogardliwy, lekceważący, bez szacunku dédaigneux

wziąć w łeb v
nie udać się, nie dojść do skutku faire long feu tomber à l'eau

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze renforcer intensifier

wzmagać v
przybierać na sile augmenter amplifier s'aggraver

wzrok vzrɔk n
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu; vue

wzrost vzrɔst n
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia taille stature
zwiększanie się jakiejś wartości croissance pousse

wzruszać v
pobudzać czyjąś wrażliwość émouvoir
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego remuer

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy hausser les épaules

wódka ˈvutka n
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników; vodka

wóz Tespisa n
(przenośnie, przenośnia) (literacko) teatr objazdowy lub tournée aktorskie chariot de Thespis

wózek dziecięcy n
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka; landau

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd. fauteuil roulant

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie; caddie chariot de supermarché charriot

wół vuw n
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego; bœuf

wąchać kwiatki od spodu ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ ˈkfʲjatʲci ɔt‿ˈspɔdu idiom
nie żyć, leżeć w grobie, leżeć na cmentarzu, umrzeć i zostać pochowanym manger les pissenlits par la racine

wąs vɔ̃w̃s n
u ludzi: zarost nad górną wargą; moustache

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
(o człowieku) mający wąsy (zwykle pokaźne) moustachu

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
mający niewielką szerokość étroit

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość douter

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś doute

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności douteux incertain

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt; foie

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach; gorge

wąż vɔ̃w̃ʃ n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele; serpent
giętka rura do transportu wody tuyau manche

węch vɛ̃w̃x n
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia; flair odorat

wędkowanie ˌvɛ̃ntkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wędkować pêche à la ligne

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
(kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany; charcuterie

wędzić v
(kulinaria) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu fumer
(kulinaria) być wędzonym (1.1) être fumé

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże; jambage

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6; carbone
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy; charbon

węgiel drzewny n
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi charbon de bois

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów hongrois

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny; carbonate de lithium

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego; charbonnier

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla; charbonnier

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; glucide hydrate de carbone

węglowodór n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru hydrocarbure

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla carbonique
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel charbonnier de charbon houiller

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny węgorzowatych; anguille

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów; nœud
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie; nœud

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała; ganglion lymphatique nœud lymphatique

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem nœud gordien

władca ˈvwatʦ̑a n
osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika souverain

władczy adj
(książkowy) wymagający posłuchu dominateur

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem cambrioleur

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
rzecz posiadana przez kogoś possession propriété

własny ˈvwasnɨ adj
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu propre particulier

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność propriétaire

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie proprement

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha, zwykle jakiejś substancji propriété caractéristique qualité

włos vwɔs n
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków; cheveu poil

włoski ˈvwɔsʲci adj
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch italien
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii italien

włoski ˈvwɔsʲci n
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech; italien

włosy ˈvwɔsɨ n
owłosienie głowy ludzkiej cheveu

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej lance

włócznik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec espadon

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych vagabond

włókniak n
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny fibrome

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej allumer
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru ajouter

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka; rage

wśród fʲɕrut preposition
w danym otoczeniu, między określonymi elementami parmi entre

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
(kulinaria) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularnej głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, głównie Syrii i Libanie; maté

z s z zet preposition
…opisujący związek avec
…wskazujący zawartość avec
…wskazujący towarzystwo avec
…wskazujący okres de
…wskazujący punkt początku ruchu de
…wskazujący źródło de
…wskazujący przyczynę de
…wskazujący składnik, materiał de en

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia de tout cœur

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle en gros

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem de avance

z pewnością adv
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie assurément certes

z podniesionym czołem ˌs‿pɔdʲɲɛ̇ˈɕɔ̃nɨ̃m ˈʧ̑ɔwɛ̃m adv
dumnie, zachowując godność la tête haute

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie recevoir mon salutation empresser

z powodu s‿pɔˈvɔdu
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności en raison de à cause de

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
zazwyczaj, zwykle en principe en règle général à le ordinaire

z zamkniętymi oczami ˌz‿ːãmʲcɲɛ̃nˈtɨ̃mʲi ɔˈʧ̑ãmʲi adv
bez namysłu, bez wahania les yeux fermés

za darmo adv
bezpłatnie, gratis gratuitement bénévolement

za pobraniem ˌza‿pɔˈbrãɲɛ̃m adv
o płatności za paczkę, przesyłkę: forma opłacenia zamówionych towarów dopiero przy ich odbiorze contre-remboursement paiement à la livraison payable à la livraison

zaawansowany adj
będący w dalszej fazie rozwoju avancé

zaawansowany n
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie avancé

zabarwienie ˌzabarˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
barwa, koloryt coloration pigmentation

zabawa zaˈbava n
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia jeu

zabawka zaˈbafka n
rzecz służąca do zabawy; jouet

zabierać zaˈbʲjɛraʨ̑ v
brać coś od kogoś, pozbawiać kogoś czegoś prendre
idąc lub jadąć dokądś, brać coś lub kogoś ze sobą prendre
prowadzić kogoś gdzieś bez jego woli prendre
przenosić coś w inne miejsce, usuwać coś z jakiegoś miejsca prendre

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ clouer condamner
pozbawiać życia tuer assommer faire mourir

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre tuer le temps

zabić kurę znoszącą złote jajka idiom
(przenośnie, przenośnia) sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie tuer la poule aux œufs d'or

zabić na miejscu ˈzabʲiʨ̑ na‿ˈmʲjɛ̇jsʦ̑u idiom
zabić natychmiast, od razu, nie czekając tuer net tuer raide

zabobon n
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu superstition

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
nie pozwolić, odebrać prawo lub nie przyznać prawa do robienia czegoś interdire défendre

zabroniony adj
taki, który jest objęty zakazem interdit

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy désordre dérangement perturbation

zabytek zaˈbɨtɛk n
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną; monument

zabójca zaˈbujʦ̑a n
ktoś, kto zabił lub zabija tueur

zabójczo zaˈbujʧ̑ɔ adv
w sposób zabójczy, pozbawiający życia mortellement

zabójczy zaˈbujʧ̑ɨ adj
powodujący śmierć létal

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(książkowy) kobieta, która zabiła lub zabija meurtrière tueuse

zachcianka n
nagła silna chęć na coś caprice

zachmurzony adj
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami couvert nuageux
(przenośnie, przenośnia) o niewesołym obliczu sombre taciturne

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód occidental

zachodnioeuropejski adj
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią ouest-européen européen de l’Ouest

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny slave occidental

zachodzić zaˈxɔʥ̑iʨ̑ v
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą se coucher

zachorowalność n
liczba zachorowań na daną chorobę, częstotliwość zachorowań morbidité

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje; comportement conduite

zachowawczy ˌzaxɔˈvafʧ̑ɨ adj
taki, który ma na celu zachowanie dotychczasowego stanu czegoś conservateur

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji garder la tête froide garder son sang froid

zachwycający adj
wywołujący zachwyt ravissant

zachwycać zaˈxfɨʦ̑aʨ̑ v
wprawiać kogoś w stan zachwytu; być powodem/obiektem czyjegoś zachwytu émerveiller

zachód ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy; ouest occident
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem coucher de soleil couchant coucher du soleil
trud, wysiłek, starania peine

zachód księżyca n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont coucher de lune

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
zjawisko chowania się słońca za horyzont coucher de soleil

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
pragnący więcej niż potrzebuje vorace gourmand avide cupide glouton

zaciekły adj
dążący do czegoś za wszelką cenę acharné

zaciskać v
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym serrer
ściśle przywierać se serrer

zaciąg n
werbowanie osób chętnych do wojska lub pracy enrôlement recrutement conscription engagement

zacofanie ˌzaʦ̑ɔˈfãɲɛ n
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd. arriération

zacofany adj
opóźniony w rozwoju arriéré

zaczepny adj
zdolny prowokować i wszczynać kłótnię provocateur

zaczerpywać v
brać skądś, aby wykorzystać do jakiegoś celu prendre
nabierać coś płynnego lub sypkiego puiser prendre
nabierać powietrza, by poczuć się dobrze reprendre

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
przystępować do wykonywania jakiejś czynności commencer

zadanie zaˈdãɲɛ n
coś, co należy wykonać tâche

zadarty adj
skierowany na końcu ku górze retroussé

zadek ˈzadɛk n
(zdrobniale) od: zad derrière

zadowalający adj
wystarczająco dobry satisfaisant

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom satisfaire contenter

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny satisfait content

zadzierać zaˈʥ̑ɛraʨ̑ v
unosić coś ku górze porter relever
(przenośnie, przenośnia) narażać się komuś chercher la bagarre

zadzierać nosa zaˈʥ̑ɛraʨ̑ ˈnɔsa v
być zarozumiałym faire de son nez prendre des (grands) airs se donner des (grands) airs

zadziwiający adj
wywołujący podziw, zdumienie étonnant

zadziwiać v
powodować podziw lub zdumienie étonner
okazywać podziw albo zdumienie s'étonner

zagadka zaˈɡatka n
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni; devinette énigme

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
omawiany temat, wątek, problem, kwestia question problème sujet

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową; hypolaïs polyglotte

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni disparu

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy étranger allochtone

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co jest niebezpieczne menace péril

zagrożony adj
taki, któremu coś grozi menacé

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu; pronom

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy pronom possessif

zajadły zaˈjadwɨ adj
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy acharné

zajezdnia n
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej; remise

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
użytkować pomieszczenie occuper
pracować nad czymś s'occuper

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami; lièvre hase

zajęcia zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑a n
systematyczne lekcje, wykłady, ćwiczenia cours

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś occupation activité

zakaz ˈzakas n
zabronienie czegoś komuś interdiction défense

zakaz postoju ˈzakas pɔˈstɔju n
znak drogowy zabraniający postoju défense de stationner

zakaźny adj
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie contagieux infectieux
odnoszący się do zakażeń infectant

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu infection

zaklinać zaˈklʲĩnaʨ̑ v
rzucać czar na kogoś ensorceler

zaklęcie n
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc formule magique

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie amoureux épris

zakochiwać się v
zaczynać odczuwać do kogoś miłość tomber amoureux

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego; moine

zakrystian n
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny; sacristain

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg virage tournant

zakład ˈzakwat n
przedsiębiorstwo produkujące coś lub świadczące usługi entreprise usine
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność pari

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia parier

zakładka zaˈkwatka n
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie marque-page signet

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści; otage

zakłopotany adj
taki, który wyraża zakłopotanie embarrassé

zalesianie ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zalesiać forestation

zaleta zaˈlɛta n
cecha podwyższająca wartość przedmiotu atout avantage mérite qualité valeur

zalew n
(hydrologia) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją baie
niekontrolowany, bardzo duży napływ czego afflux
sztuczny akwen réservoir

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
być uwarunkowanym dépendre

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym dépendance

zamach ˈzãmax n
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie attentat

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły; coup d’État

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Zambia zambien

zamek ˈzãmɛk n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny; château
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny. fermeture éclair
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady; serrure
(wojskowość, wojskowy) element składowy broni palnej; verrou

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny; fermeture éclair

zamiana n
przejście z jednej postaci w drugą transformation
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną échange

zamiar ˈzãmʲjar n
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje intention

zamiast ˈzãmʲjast preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio au lieu de

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swux v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać être tout ouïe

zamierzony adj
taki, który jest zgodny z zamiarem intentionnel préparé

zamknij się ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz! ta geule la ferme tais-toi écrase-toi

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno fermer
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się taire

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem de outre-mer

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych congélateur

zamrażać v
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia congeler glacer
być zamrażanym (1.1) se congeler

zamsz zãmʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej); daim

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś demande commande

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
sytuacja zakłócenia porządku désordre

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
mający / mająca męża marié

zaniechać v
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji abandonner

zanieczyszczać v
czynić nieczystym polluer

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan bycia zanieczyszczonym pollution

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zaniedbać négligence

zaniepokojony adj
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający inquiet préoccupé anxieux

zanikać v
przestawać istnieć disparaître
stawać się niepostrzegalnym décroître s'effacer évanouir

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvaʨ̑ v
stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy fournir approvisionner
wyposażać w coś équiper assortir
gromadzić potrzebne rzeczy s' approvisionner s' équiper

zapach ˈzapax n
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom; saveur
olejek eteryczny dodawany do ciast arôme
substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1) arôme
węchowe wrażenie zmysłowe; odeur

zapalenie okrężnicy n
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy colite

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie; méningite

zapalenie osierdzia n
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia; péricardite

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli; bronchite

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt; pneumonie

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu dermatite

zapalenie wyrostka robaczkowego n
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku; appendicite

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia; briquet

zapalny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący zapalenia inflammatoire
o właściwościach zapalających inflammable combustible
stanowiący zarzewie konfliktu lub mogący nim się stać violent

zapalony adj
wykonujący coś z zapałem enthousiaste

zapalony v
(imiesłów) przymiotnikowy bierny od (czasownik) zapalić (włączyć światło) allumé

zapał ˈzapaw n
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania zèle

zapałka zaˈpawka n
(środowiskowy) (harcerski) pionowy element stelażu dużego namiotu typu harcerskiego, podtrzymujący jego boki, w formie metalowej rurki zakończonej plastikowym łebkiem mât
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę; allumette

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. boutonner

zapis nutowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym portée musicale

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci enregistrer

zaplecze n
pomieszczenie pomocnicze pièce à l'arrière
pomocniczy zespół osób lub środków infrastructures équipement

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ v
nie dopuścić (do czegoś), nie pozwolić (na coś), zabezpieczyć się (przed czymś) prévenir

zapobiegliwość n
cecha tego, kto jest zapobiegliwy providence

zapominalski adj
taki, który ma skłonność do łatwego/szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie oublieux

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą) oublier
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś oublier

zapora zaˈpɔra n
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni barrage

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadaʨ̑ v
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić annoncer

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść annonce

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia invitation
kartka papieru wyrażająca taką informację invitation

zaprzeczać zaˈpʃɛʧ̑aʨ̑ v
być z czymś sprzecznym contredire démentir

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka féconder inséminer imprégner

zapłon n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpoczęcie procesu spalania; allumage

zarastać zaˈrastaʨ̑ v
(o roślinności) pokrywać coś rozrastając się couvrir recouvrir
(o zaroście, owłosieniu) pokrywać jakąś część ciała prendre du poil recouvrir couvrir se couvrir de poil
(medycyna, medyczny) goić się, pokrywając się tkanką se agglutiner se cicatriser
pokrywać się czymś, co rośnie lub nawarstwia się se couvrir

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych; zoroastrisme

zaratusztriański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zaratusztrianizmem zoroastrien

zaraźliwy adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami contagieux

zardzewiały adj
zniszczony przez rdzę rouillé

zarodek zaˈrɔdɛk n
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty embryon

zarozumialec n
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały présomptueux prétentieux vantard

zarzut ˈzaʒut n
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania reproche objection

zarząd ˈzaʒɔ̃nt n
zarządzanie czymś administration

zarządzać zaˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś diriger gérer administrer

zaręczyny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie; fiançailles accordailles

zasada zaˈsada n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej; base
reguła rządząca czymś principe règle

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy embuscade affût

zasiedlać v
zajmować dany obszar, określone siedlisko peupler

zaskakujący adj
wywołujący zaskoczenie surprenant foudroyant frappant saisissant saugrenu

zaskoczony adj
taki, który nie spodziewał się surpris

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki; couleuvre couleuvre à collier

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
(fizjologia, fizjologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka ciemna grudka zatykająca por w skórze comédon

zasmucać zaˈsmuʦ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony attrister

zasobny adj
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni abondant riche

zastanawiać ˌzastãˈnavʲjäʨ̑ v
myśleć, rozważać coś w myślach réfléchir

zastawiać v
przekazywać w zastaw gager
uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś barrer encombrer
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp. tendre

zastawka n
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu valvule valve

zastrzeżenie ˌzasṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
krytyczna uwaga réserve

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach remplaçant

zasuwa n
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu verrou

zaszczyt ˈzaʃʧ̑ɨt n
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie honneur

zasób naturalny n
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych; ressource naturelle

zasłona zaˈswɔ̃na n
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia; rideau

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
(mikologia, mikologiczny) (Cortinarius) najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych cortinaire

zasługa zaˈswuɡa n
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania mérite

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło mériter

zatoka zaˈtɔka n
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki; sinus
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd; baie golfe

zator n
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep embolie
powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu amoncellement

zatroskany adj
przejęty troską o kogoś lub coś soucieux

zatrucie n
stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu empoisonnement

zatrucie pokarmowe n
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem); intoxication alimentaire

zatrudniać zaˈtrudʲɲäʨ̑ v
dawać komuś pracę employer embaucher

zatrudniony adj
mający zatrudnienie employé occupé

zatrudniony n
człowiek posiadający zatrudnienie employé

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
zachować coś dla siebie retenir

zatwierdzać v
uznawać za obowiązujące adopter approuver valider

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
przeświadczenie, że można komuś ufać confiance foi

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku remarquer s'apercevoir observer
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś remarquer

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
to, co się w czymś znajduje contenu
ilość jakiegoś składnika w czymś contenu

zawiadomienie ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wypowiedź pisemna (pismo, list) zawiadamiająca o czymś; avertissement

zawieszać zaˈvʲjɛʃaʨ̑ v
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej appendre pendre

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach; trêve armistice

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści envieux

zawiły zaˈvʲiwɨ adj
kręty sinueux
trudny do zrozumienia abstrus

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości jalousie

zawodowo adv
uprawiając lub wykonując coś jako zawód, zajmując się czymś z zawodu professionnellement

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
związany z zawodem, pracą professionnel

zawrotny zaˈvrɔtnɨ adj
oszałamiający, godny podziwu lub niezwykły, nieprzeciętny vertigineux

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi; vertige

zawstydzony ˌzafstɨˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający zawstydzenie, wstyd honteux

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy toujours

zawód ˈzavut n
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze profession métier
niemiłe uczucie, gdy ktoś / coś nie spełniło naszych oczekiwań déception

zawór ˈzavur n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów; soupape clapet valve vanne

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych, soupape de sûreté

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność envieux
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku jaloux

zazdrościć v
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny envier jalouser

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna jalousie
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona envie

zazdrość o członek n
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego; envie du pénis

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
w większości przypadków habituellement

zaćma ˈzaʨ̑ma n
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku; cataracte

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień; éclipse

załamka n
(potocznie, potoczny) przygnębienie, zły humor, lekkie załamanie psychiczne; (także, też) przygnębiająca sytuacja déprime

założyciel n
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek fondateur instaurateur

zażenowanie n
poczucie zakłopotania i wstydu embarras gêne

zażywać v
korzystać z czegoś przyjemnego se donner
przyjmować jakąś substancję prendre

zażyły adj
nacechowany bliskością familier intime

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia; salut
uratowanie w trudnej sytuacji salut

zbawienny adj
niosący zbawienie, ratujący przed czymś sauveur

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie coïncidence conjoncture

zbieżność n
posiadanie czegoś wspólnego convergence coïncidence
schodzenie się w jednym punkcie convergence

zbieżny adj
mający coś wspólnego convergent coïncident
zbiegający się w jednym punkcie convergent

zbiornikowiec n
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej; navire-citerne pétrolier tanker

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕʨ̑ n
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę; collectivité

zbiór zbʲjur n
(rolnictwo, rolniczy) czynność zbierania plonów récolte
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś collection recueil

zbić majątek ˈzbʲiʨ̑ maˈjɔ̃ntɛk v
dorobić się dużych pieniędzy faire fortune

zblazowany ˌzblazɔˈvãnɨ adj
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem blasé

zbliżać ˈzblʲiʒaʨ̑ v
zmniejszać odległość, dystans pomiędzy jakimiś obiektami approcher rapprocher

zboczenie n
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy paraphilie
(rzeczownik odczasownikowy) od: zboczyć déviation déviance

zboże ˈzbɔʒɛ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna céréale

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo; crime délit

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR; massacre de Katyń

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów; crime de guerre

zbrodniarz n
człowiek popełniający zbrodnię criminel

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
wyposażony w broń armé
związany z użyciem broni, walką lub wojną armé

zbyt zbɨt adv
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie trop

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego można się obyć dispensable

zdanie ˈzdãɲɛ n
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika) phrase proposition
opinia opinion avis

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne proposition subordonnée

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się événement

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ idiom
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś se rendre compte

zdechł pies ˈzdɛxw̥ ˈpʲjɛs idiom
komenda skierowana do psa polegająca na celowym przewróceniu się zwierzęcia na grzbiet lub na bok (tak, jakby było postrzelone) i pozostaniu nieruchomo w tej pozycji do wyznaczonego przez opiekuna momentu faire le mort

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
w sposób pewny, zdecydowany; bez wątpliwości décisivement

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
niebudzący wątpliwości, niewątpliwy délibéré
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję déterminé affirmatif

zderzak ˈzdɛʒak n
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości; tampon
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą; pare-chocs pare-choc

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
zwyciężyć nad czymś, uzyskać, osiągnąć coś dzięki własnemu wysiłkowi capturer enlever marquer reconquérir

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności capacité aptitude
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś capacité aptitude

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
będący w stanie wykonać określoną czynność capable apte
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony ingénieux talentueux

zdrada ˈzdrada n
działanie na szkodę narodu lub kraju trahison

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi; haute trahison

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku tromper

zdradziecki adj
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza insidieux

zdradziecko zdraˈʥ̑ɛʦ̑kɔ adv
w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny traîtreusement

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu; diminutif

zdrowaśka zdrɔˈvaɕka n
(potocznie, potoczny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”; ave Maria avé

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby) santé

zdrowo adv
w sposób świadczący o zdrowiu sainement

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze sain

zdumienie zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zdumieć, stan zaskoczenia stupeur stupéfaction

zdumiewać v
wywoływać zdumienie étonner surprendre
przyjmować ze zdumieniem s'étonner

zdumieć ˈzdũmʲjɛ̇ʨ̑ v
wywołać u kogoś zakłopotanie stupéfier

zdumiony adj
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie étonné frappé de stupeur renversé stupéfait

zdziwienie ʑʥ̑iˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zdziwić étonnement stupeur

zebra ˈzɛbra n
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych passage clouté
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści; zèbre

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu réunion

zefir ˈzɛfʲir n
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) łagodny i ciepły wiatr zéphyr

zegar ˈzɛɡar n
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości compteur
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; horloge pendule

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca cadran solaire

zegar wahadłowy ˈzɛɡar ˌvaxadˈwɔvɨ n
zegar mechaniczny wykorzystujący wahadło jako regulator chodu do odmierzania czasu pendule

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków; horloger

zelota zɛˈlɔta n
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie; zélote
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii zélote

zelówka zɛˈlufka n
(rzemiosło, rzemieślniczy) kawałek skóry, gumy lub innego materiału pokrywający przednią połowę podeszwy obuwia lub całą podeszwę semelle

zemsta ˈzɛ̃msta n
odwet za krzywdy vengeance

zepsucie n
rozkład moralności dépravation

zero ˈzɛrɔ n
liczba 0; zéro

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy zérotième zeroième

zespół ˈzɛspuw n
grupa osób realizująca wspólny cel; équipe

zespół Guillaina-Barrégo n
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii; syndrome de Guillain-Barré

zespół Sjögrena n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek; syndrome de Gougerot-Sjögren syndrome de Sjögren

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka syndrome du canal carpien

zespół lęku uogólnionego n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towazyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem; anxiété généralisée

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia; syndrome prémenstruel

zespół opóźnionej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się; syndrome de retard de phase du sommeil

zespół policystycznych jajników n
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym; polykystose ovarienne syndrome de Stein-Leventhal

zespół przyspieszonej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegający na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy syndrome d'avance de phase du sommeil

zespół złego wchłaniania n
(medycyna, medyczny) stan wynikły z nieprawidłowości w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z przewodu pokarmowego; malabsorption syndrome de malabsorption

zestawiać v
(medycyna, medyczny) złączać końce złamanej kości réduire
przedstawiać dane w formie wykazu dresser établir
składać w całość monter
ustalać podobieństwa i różnice comparer confronter
zdejmując coś, kłaść to niżej descendre

zeszyt ˈzɛʃɨt n
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania; cahier

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem, obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu, środowiska à l'extérieur dehors

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz externe extrinsèque extérieur

zez zɛs n
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie; strabisme

zezowaty adj
taki, który ma zeza louche

zezwalać zɛˈzvalaʨ̑ v
(oficjalnie) wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać tolérer accorder

zgadywać v
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności deviner

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
być zgodnym z czymś, mieć podobną opinię convenir
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś convenir

zgaga ˈzɡaɡa n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba dokuczliwa, kłótliwa casse-pied raseur
uczucie pieczenia w przełyku brûlure pyrosis

zgoda ˈzɡɔda n
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie réconciliation concorde conciliation

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo assemblage

zgromadzenie zakonne ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ zaˈkɔ̃nːɛ n
stowarzyszenie, grupa osób duchownych żyjących według ustalonych reguł; ordre religieux

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
często dokuczający innym złośliwymi uwagami grincheux grognon hargneux

zguba ˈzɡuba n
klęska, nieszczęście abîme perdition
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć perte

zgubny ˈzɡubnɨ adj
prowadzący do zguby délétère
przynoszący zniszczenie funeste

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać petit à petit l'oiseau fait son nid

ziarno ˈʑarnɔ n
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion; grain
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii; grain
cząstka czegoś grain

zielarka ʑɛˈlarka n
specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół herboriste

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych; herboristerie

zielarz ˈʑɛlaʃ n
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół herboriste

ziele ˈʑɛlɛ n
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach herbe herbacé plante herbacée

ziele angielskie n
(kulinaria) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa; quatre-épices tout-épice piment de la Jamaïque

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
kolor zielony vert

zieleń Scheelego n
(chemia, chemiczny) zielony pigment będący mieszaniną arseninów miedzi; vert de Scheele vert suédois

zieleń Veronese'a n
(sztuka) jeden z odcieni chłodnej, nasyconej zieleni vert Véronèse

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin herbier

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
(spożywczy) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnej oksydacji w czasie przetwarzania thé vert

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do zielonego verdâtre

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody vert
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały vert
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; vert inexpérimenté

zielony ludzik n
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze petit homme vert

zielsko n
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin mauvaise herbe

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem terre promise

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach; pomme de terre
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1) pomme de terre

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
związany z ziemią, glebą terreux

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
dotyczący planety Ziemi de terre terrestre

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia bâiller

ziewnięcie ʑɛvʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ziewnąć bâillement

zika n
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie; virus Zika Zika

zima ˈʑĩ.ma n
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku; hiver

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku; guerre froide Guerre froide

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier; cierge magique cierge merveilleux

zimno ˈʑĩmnɔ adv
(przysłówek) od: zimny froidement

zimno ˈʑĩmnɔ n
niska temperatura froideur froid

zimny ˈʑĩmnɨ adj
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna froid

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując; martin-pêcheur

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie hivernal hibernal

zioła prowansalskie n
(kulinaria) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji; herbes de Provence

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób; phytothérapie

zięba ˈʑɛ̃mba n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs; pinson des arbres pinson

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
mąż córki beau-fils gendre

zjednoczony adj
połączony dla wspólnej sprawy uni

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie; toboggan

zlepek n
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części amalgame

zlew zlɛf n
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową évier

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych ride

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi souci affliction chagrin déplaisir désolation détresse

zmartwiony adj
taki, który się czymś martwi chagrin soucieux

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie; résurrection

zmaza nocna ˈzmaza ˈnɔʦ̑na n
(fizjologia, fizjologiczny) (zobacz) polucja pollution nocturne éjaculation nocturne

zmiana ˈzmʲjãna n
grupa pracowników pracująca o danej porze relève équipe
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników relève équipe
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną changement modification

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości changer modifier
zamieniać, zastępować coś czymś innym remplacer

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
ulegający zmianom variable
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka) variable

zmierzch zmʲjɛʃx n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się; crépuscule

zmieszany adj
wprawiony w zakłopotanie embarrassé confus

zmrocznik gładysz n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych; grand sphinx de la vigne

zmysł zmɨsw̥ n
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju; sens

zmysłowość n
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne sensualité

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów sensitif sensuel
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi voluptueux

zmywarka zmɨˈvarka n
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń; lave-vaisselle

zmyślać v
mówić nieprawdę, koloryzować fabriquer inventer

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem fatigue

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek fatigué las épuisé

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
mały papierowy prostokąt przyklejany do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki); timbre postal

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje signification sens

znajda n
dziecko, które zostało znalezione enfant trouvé

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś trouver
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś trouver
zdobywać to, czego się szuka trouver
być w jakimś miejscu se trouver être situer

znak znak n
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie signe marque

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg; panneau d'affichage

znak końca dowodu n
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu; signe de fin d’article

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji; filigrane

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego; point d'interrogation

znakomicie ˌznakɔ̃ˈmʲiʨ̑ɛ adv
w sposób znakomity; świetnie notablement remarquablement

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕʨ̑ n
cecha tego, co znakomite notabilité

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
bardzo dobry, doskonały, świetny corsé grand éclatant

znany ˈznãnɨ adj
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób connu

znawca ˈznafʦ̑a n
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś expert

znać znaʨ̑ modal
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym connaître savoir
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości savoir connaître

znać jak własną kieszeń ˈznaʨ̑ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie connaître comme sa poche

znać się jak gęś na szafranie v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak kot na kwaśnym mleku v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak kozioł na katarynce v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak krowa na gwiazdach v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak kura na pieprzu ˈznaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈːura na‿ˈpʲjɛpʃu v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak osioł na ananasach v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak osioł na basetli v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak wielbłąd na skrzypcach v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak wół na Biblii v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znać się jak świnia na pietruszce v
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia ne pas comprendre un traître mot

znicz zʲɲiʧ̑ n
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami feu sacré flambeau

znieczulać v
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu anesthésier

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
nagle i niespodziewanie tout à coup à l'improviste

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
(pogardliwie) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście efféminement

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy efféminé

znowu ˈznɔvu adv
jeszcze raz, ponownie, na nowo de nouveau à nouveau re-

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować maltraiter malmener

zodiak ˈzɔdʲjak n
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku; zodiaque

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
(przymiotnik) od zodiak zodiacal

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych; zoïsite

zoo ˈzɔː n
ogród zoologiczny zoo

zoo- ˈzɔː
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami zoo-

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami; zoophobie

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej zoogéographie

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm; zoolâtrie

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach; zoologie

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
z wyglądu przypominający zwierzę zoomorphe zoomorphique
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu zoomorphe zoomorphique

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym; zoonyme

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu; zooplancton

zootechnika ˌzɔːˈtɛçɲika n
nauka o hodowli zwierząt domowych; zootechnie

zoroastrycki ˌzɔrɔaˈstrɨʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem zoroastrien

zorza ˈzɔʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie aurore

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą laisser

zrażać ˈzraʒaʨ̑ v
zniechęcać aliéner

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia apparent clair limpide

zrób to sam
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu fais-le toi-même

zróżnicowanie ˌzruʒʲɲiʦ̑ɔˈvãɲɛ n
duża różnorodność, wyraźne różnienie się rzeczy od siebie différenciation

zręcznie adv
w sprawny sposób finement

zręczność n
wysoka sprawność fizyczna, zwinność habileté agilité prestesse

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
zwinny habile adroit

zuchwałość zuxˈfawɔɕʨ̑ n
zbytnia pewność siebie, zbytnia odwaga audace

zuchwały zuxˈfawɨ adj
o nadmiernej pewności siebie, lekceważący innych impertinent insolent outrecuidant
skłonny do podejmowania ryzyka, odważny audacieux

zupa ˈzupa n
(kulinaria) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu; soupe potage

zurwanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu zervanisme

zużyty adj
taki, który uległ zużyciu usé

zużywać zuˈʒɨvaʨ̑ v
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wyczerpywać czyjeś siły exténuer
wyczerpywać zasób czegoś, zmniejszać tego ilość przez używanie épuiser
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) tracić siły psychiczne lub fizyczne exténuer

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska licencier renvoyer
wypuszczać kogoś na wolność libérer délivrer
zmniejszać prędkość ralentir

zwiastun ˈzvʲjastũn n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu bande-annonce

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów; sphincter

zwierzchnik n
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę supérieur

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań gibier
mięso zwierząt, w szczególności leśnych, dzikich gibier

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej; animal bête

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa; animal de compagnie animal familier animal domestique

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia animalité

zwinność n
cecha bycia bardzo sprawnym adresse souplesse

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów; composé chimique

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie; locution

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami; composé inorganique

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli; composé organique

związek siarkoorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka; composé organo-sulfuré

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych; syndicat

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od związek syndical

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia foisonner

zwięzłość n
cecha bycia zwięzłym brièveté

zwodzić v
wprowadzać w błąd duper tromper

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś partisan adepte adhérent

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny; congé de maladie ordinaire

zworka ˈzvɔrka n
(zdrobniale) od: zwora cavalier

zwoływać zvɔˈwɨvaʨ̑ v
gromadzić gdzieś wiele osób poprzez wołanie convoquer citer

zwracać się do kogoś ˈzvraʦ̑aʨ̑‿ɕɛ dɔ‿ˈkɔɡɔɕ idiom
odzywać się do kogoś w określonym celu; prosić, pytać kogoś o coś adresser la parole

zwrot zvrɔt n
oddanie komuś czegoś restitution retour
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów) remboursement
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów locution tournure
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót tour

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych aiguillage aiguille

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut); tropique

zwycięski adj
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa victorieux vainqueur

zwycięsko zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃skɔ adv
w sposób zwycięski; triumfalnie victorieusement

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji victoire

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ten, który zwyciężył, wygrał vainqueur gagnant

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś vaincre défaire

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę habitude

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie simplement

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły commun ordinaire normal coutumier

zwykle ˈzvɨklɛ adv
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często d'habitude habituellement ordinairement à l'ordinaire

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
niewyróżniający się niczym ordinaire commun simple

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛʦ̑ n
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat dégénéré

zwątpić ˈzvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
stracić wiarę w coś, przekonanie o słuszności, prawdziwości czegoś douter désespérer

zwłoki ˈzvwɔci n
ciało martwego człowieka; corps charogne

zygota n
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia; zygote

zygzak ˈzɨɡzak n
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z” zigzag

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się briser en zigzag

zysk zɨsk n
(ekonomia, ekonomiczny) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży bénéfice gain
korzyść z czegoś, uzyskana wartość bénéfice gain

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
taki, który przynosi zysk intéressant profitable

ząb zɔ̃mp n
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu; dent
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu dent

ząb mleczny n
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) pierwszy ząb (u człowieka) dent de lait

złamany zwãˈmãnɨ adj
przygnębiony; także wyrażający przygnębienie, stan załamania psychicznego/emocjonalnego déprimé sombre
uszkodzony na skutek zgięcia brisé rompu

złapać zająca ˈzwapaʥ̑ zaˈjɔ̃nʦ̑a v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wywrócić się, upaść faire un parterre prendre un parterre

zło zwɔ n
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie; mal

złocić v
pokrywać coś warstwą złota lub malować coś na złoty kolor dorer

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
osoba, która kradnie voleur cambrioleur larron

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie voleuse

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić des doigts de fée

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) orfèvre

złoto ˈzwɔtɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79; or
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet or
(sport, sportowy) złoty medal or

złoty ˈzwɔtɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota de or en or
mający kolor i połysk złota doré

złoty ˈzwɔtɨ n
jednostka monetarna Polski równa 100 groszom; zloty

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa; veau d'or

złoty spadochron n
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji; parachute doré

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk idiom
(przenośnie, przenośnia) kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska juste milieu

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
będący oznaką czegoś złego de mauvais augure
mający wrogie zamiary malintentionné malveillant

złowrogość n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś hostilité malveillance

złościć v
doprowadzać do złości mettre en colère irriter
wpadać w złość s'irriter

złośliwe oprogramowanie n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym; maliciel logiciel malveillant

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest złośliwy malignité

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość méchant malicieux
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu malin pernicieux

złoże ˈzwɔʒɛ n
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej; gisement

złożoność n
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów complexité

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych illusion

zły zwɨ adj
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili) fâché en colère irrité
kiepski, nieznający się mauvais
niekorzystny mauvais
niesmaczny mauvais
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany mauvais
o zdrowiu, zmysłach słaby mauvais
niepasujący, nieodpowiedni mauvais
niegrzeczny, nieposłuszny mauvais
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru) mauvais méchant

à propos a‿prɔˈpɔ
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi à propos

ósmy cud świata ˈusmɨ ˈʦ̑utʲ ˈɕfʲjata idiom
coś wyjątkowo zachwycającego huitième merveille du monde

ów uf pronoun
ten (o którym już była mowa) celui-là

Ćennaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Indiach, stolica stanu Tamilnadu; Chennai

ćapati n
(kulinaria) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba chapati

ćma ʨ̑ma n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny; mite phalène

ćwiartka n
jedna z czterech równych części czego quart

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka exercice

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy c'est en forgeant que l'on devient forgeron

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
jedna czwarta, 25% quart

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty; noire

Łaba ˈwaba pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i w Czechach; Elbe

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy; Cygne

Ładoga pn
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga; lac Ladoga

Łazarz ˈwazaʃ pn
(biblijny) postać biblijna Lazare
imię męskie; Lazare

Łotwa ˈwɔtfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lettonie

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy Letton

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
kobieta narodowości łotewskiej Lettone

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Lucie

Ługańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego; Louhansk Lougansk

Łukasz ˈwukaʃ pn
imię męskie; Luc

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności chant du cygne

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi; cygne

łacina waˈʨ̑ĩna n
język starożytnych Rzymian; latin

łacinnik waˈʨ̑ĩɲːik n
człowiek znający łacinę latiniste

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego latin

ładny ˈwadnɨ adj
odznaczający się urodą joli mignon

łagodnie waˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób łagodny; delikatnie lub nieznacznie légèrement

łagodność waˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny placidité

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
czynić mniej kontrastowym, mniej jaskrawym, mniej intensywnym tamiser
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym adoucir endormir radoucir

łajka jakucka n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do szpiców; laika de Iakoutie

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach virelangue

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
łatwo łamiący się fragile

łania ˈwãɲa n
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela biche

łapanka waˈpãnka n
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej; rafle

łapać ˈwapaʨ̑ v
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone attraper
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą attraper

łapczywie adv
w sposób łapczywy avidement voracement

łapownik n
człowiek biorący łapówki concussionnaire exacteur

łapówka waˈpufka n
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści pot-de-vin dessous-de-table

łasica waˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe; belette

łaskawość waˈskavɔɕʨ̑ n
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy clémence grâce

łatwo ˈwatfɔ adv
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku facilement

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności facilité

łatwy ˈwatfɨ adj
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód facile

ławka ˈwafka n
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób; banc

łazienka waˈʑɛ̃nka n
pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem; salle de bains

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
(technologia, technika, techniczny) element mechaniczny, składający się z identycznych ogniw; chaîne
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, szereg obiektów chaîne
(geografia, geograficzny) łańcuch górski; chaîne
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków, dane typu tekstowego; chaîne
sznur wykonany z metalu lub tworzywa sztucznego chaîne

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego; chaîne alimentaire réseau trophique

łaźnia ˈwaʑɲa n
budynek lub pomieszczenie do kąpieli w wodzie, parze albo rozgrzanym powietrzu étuve

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków; clitoris

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem coude

łopata wɔˈpata n
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów; pelle

łopatka wɔˈpatka n
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem; omoplate
(zdrobniale) od łopata petit pelle transplantoir
mięso przylegające do kości (1.1) zwierząt z uboju épaule
roboczy element śmigła, turbiny lub śruby napędowej ailette

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia de saumon
(kulinaria) (spożywczy) (ichtiologia, ichtiologiczny) dotyczący łososia, odnoszący się do łososia, związany z łososiem, zrobiony z łososia, zawierający łososia, przyrządzony z łososia, z dodatkiem łososia de saumon

łosoś ˈwɔsɔɕ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku; saumon

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Łotwy lub Łotyszów letton

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy pêcher en eau trouble

łozówka wɔˈzufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków; rousserolle verderolle

łoś wɔɕ n
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu; élan orignal

łoże ˈwɔʒɛ n
podstawa broni palnej, mocująca lufę – karabinu, działa, armaty itp.; affût

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł lit de mort

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem; placenta

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy tir à l'arc tir

łuczniczka wuʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
forma żeńska od: łucznik; kobieta strzelająca z łuku archère

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem; archer

łuk wuk n
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1); arc arche
wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii; arc courbe
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej; arc courbe
każdy kształt przypominający łuk (1.1) arc courbe
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami; arc courbe

łupek ˈwupɛk n
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość; ardoise

łupież ˈwupʲjɛʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka; pellicule

łuskać v
wydobywać z łuski écosser écaler

łydka ˈwɨtka n
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą; mollet

łykać v
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka… avaler

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie alopécie

łysy ˈwɨsɨ adj
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie chauve

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
mała łyżka cuillère

łyżeczka do herbaty n
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów cuillère à café

łyżka ˈwɨʃka n
miara objętości substancji mieszczącej się w łyżce (1.1) lub (1.3) cuillerée
sztuciec służący do jedzenia cuillère cuiller

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
narzędzie ułatwiające zakładanie butów chausse-pied

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy louche

łyżwiarka wɨʒˈvʲjarka n
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna, która uprawia łyżwiarstwo patineuse

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew; patinage

łyżwiarstwo synchroniczne n
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje); patinage synchronisé

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo; patineur

łza wza n
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko; larme

łzy świętego Wawrzyńca n
(astronomia, astronomiczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Perseidy larmes de Saint Laurent

łódź wuʨ̑ n
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach; barque canot

łój n
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych sébum
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji suif

łóżko ˈwuʃkɔ n
mebel przeznaczony do spania; lit

łóżko piętrowe n
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania; lit superposable

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący copule

łączność ˈwɔ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
działania składające się na utrzymanie kontaktu communication

łączny adj
taki, który łączy conjoint
wynikły z sumy, połączenia czy uogólnienia commun cumulatif

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
jednoczyć, umożliwiać zespolenie joindre unir
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska joindre
spajać elementy za pomocą środków technicznych joindre attacher

łąka ˈwɔ̃ŋka n
teren gęsto porośnięty trawami; pré prairie

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego; ménisque

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów; COE CŒE

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na lewym brzegu górnej Odry; Silésie

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem; mercredi des Cendres

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J. R. R. Tolkiena; Terre du Milieu

Święta Rodzina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców; Sainte Famille

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
(potocznie, potoczny) święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja; fête du travail

Święto Reformacji ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲji n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze; Fête de la Réformation

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Bataillon sacré

Święty Jerzy pn
(geografia, geograficzny) ujściowe ramię Dunaju, stanowi południową odnogę Delty Dunaju Bras de Saint Georges

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Bataillon sacré

ściana ˈɕʨ̑ãna n
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca; mur paroi

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany les murs ont des oreilles

ścieg ɕʨ̑ɛk n
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu point

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia charogne

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dyska komputera, np. c:\windows\system.ini; piste sentier
wydzielony fragment zapisu obrazu lub dźwięku, np. nagranie jednego z instrumentów piste
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych sentier piste

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron serrer

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału antisèche

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
karteczka z informacjami używana tajnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp. antisèche

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu télécharger

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny; tendon

ściśle ˈɕʨ̑iɕlɛ adv
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny exactement à la lettre étroitement

ślad ɕlat n
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś trace

ślad wodny n
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr empreinte eau

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców; rate

śledź ɕlɛʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska; hareng
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu piquet

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia cul-de-sac impasse
uliczka niemająca wylotu cul-de-sac impasse

ślepota ɕlɛˈpɔta n
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie cécité

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje beau joli

ślimak ˈɕlʲĩmak n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka; escargot limaçon
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków; cochlée limaçon
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1) escargot limaçon
(kulinaria) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego, w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli escargot limaçon

ślina ˈɕlʲĩna n
płynna wydzielina wytwarzana w ustach; salive

ślinowy ɕlʲĩˈnɔvɨ adj
od: ślina salivaire

śliski ˈɕlʲisʲci adj
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mogący stać się przyczyną kłopotów glissant
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami glissant

śliwa ˈɕlʲiva n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe; prunier
(spożywczy) duży owoc śliwy (1.1) grand prune

śliwka ˈɕlʲifka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie; prune pruneau

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
(kulinaria) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek; prune

ślub ɕlup n
akt zawarcia małżeństwa; mariage

ślubny ˈɕlubnɨ adj
dotyczący ślubu nuptial

ślusarz ˈɕlusaʃ n
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe serrurier

śluz ɕlus n
(biologia, biologiczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych mucosité

śluza n
urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych; écluse

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska silésien

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem rire

śmiało ˈɕmʲjawɔ adv
w sposób pewny, bez obawy, bez wątpliwości hardiment audacieusement délibérément franchement

śmiech ɕmʲjɛx n
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło rire

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci éboueur

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze mortel
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie) mortel

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; mort

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
wywołujący śmiech drôle

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka crème fraiche crème fraîche crème

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska crème de la crème

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
coś do wyrzucenia, odpadek ordure déchets poubelle

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
mieć odwagę oser

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze; hélice

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
poranny posiłek; petit déjeuner déjeuner

śnieg ɕɲɛk n
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu; neige

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych; bruant des neiges

śnić ɕɲiʨ̑ v
widzieć sen podczas spania rêver
marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie rêver

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać hâtez-vous lentement

śpiew ɕpʲjɛf n
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki; chant

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa chanteur chantre

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
wykonywać melodię głosem chanter

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek chansonnier livre de cantique recueil de chanson

śpioch ɕpʲjɔx n
człowiek lubiący dużo, długo spać grand dormeur gros dormeur

śpiwór ˈɕpʲivur n
worek do spania sac de couchage

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, któremu chce się spać somnolent

śpiączka n
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce coma

średnia n
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę; moyenne

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek; diamètre
długość średnicy (1.1) diamètre

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem; point-virgule

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki); moyen haut-allemand

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi; Moyen Âge

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza médiéval moyenâgeux

środa ˈɕrɔda n
trzeci dzień tygodnia; mercredi

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory médias de masse

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Republika Środkowoafrykańska centrafricain

środkowoamerykański adj
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej centraméricain

środkowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową centreuropéen médioeuropéen médio-européen

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
znajdujący się w środku central moyen médian

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie environnement

śruba ˈɕruba n
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie; vis

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów tournevis

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centrum; główna, centralna część danego miasta centre-ville

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem métacarpe

śródstopie n
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami métatarse

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem méditerranéen

świadek ˈɕfʲjadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego; témoin
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy témoin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie témoin
osoba, która widziała coś na własne oczy témoin spectateur

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy; témoin de Jéhovah

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
zdawanie sobie sprawy z czegoś; conscience connaissance

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony conscient
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś conscient
taki, który jest rezultatem celowego, zamierzonego działania conçu intentionnel

świat ɕfʲjat n
cała Ziemia monde

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne monde arabe

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
odnoszący się do całego świata mondial

światła ˈɕfʲjatwa n
(potocznie, potoczny) miejsce oznaczone światłami sygnalizacyjnymi na skrzyżowaniu ulic lub dróg bądź sygnalizujące przejścia dla pieszych feu

światło ˈɕfʲjatwɔ n
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko; lumière
przedmiot będący źródłem światła (1.1) lumière

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
wrażliwy na światło photosensible

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek); photophobie

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła; fibre optique

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła; bougie chandelle

świeca zapłonowa n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego; bougie

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
emitować, produkować światło briller luire
pobudzać coś do świecenia éclairer

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
(przenośnie, przenośnia) wysokie, eksponowane stanowisko pinacle
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec chandelier candélabre

świerk ɕfʲjɛrk n
(botanika, botaniczny) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych; sapin épicéa

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki; grillon cri-cri

świerszczyk ˈɕfʲjɛrʃʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: świerszcz petit grillon
(żartobliwie) czasopismo erotyczne lub pornograficzne magazine de cul fesse

świerzb ɕfʲjɛʃp n
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce; gale

świetlik lekarski ˈɕfʲjɛtlʲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Euphrasia rostkoviana, pospolita w Polsce i występująca w całej Europie jednoroczna roślina lecznicza casse-lunettes euphraise de Rostkov euphraise des prés euphraise officinale

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy splendide

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) o osobie nikczemnej, podłej cochon salaud peau de vache
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie cochon porc
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes; cochon porc
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1) cochon porc
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych; porc cochon

świnka ˈɕfʲĩnka n
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic oreillons
(zdrobniale) od: świnia cochonnet goret porcelet
mała kulka w petance; cochonnet

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1) cobaye cochon d'Inde

świr ɕfʲir n
(potocznie, potoczny) osoba chora umysłowo allumé dingo toqué

świst n
przenikliwy dźwięk podobny do gwizdu, ale mniej dźwięczny sifflement

świstak ˈɕfʲistak n
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych; marmotte

świt ɕfʲit n
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego aube
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się; aube point du jour
światło widoczne o świcie (1.1) aurore

świta ˈɕfʲita n
otoczenie asystujące przywódcy cour

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów; temple

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach; vache sacrée

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
wojna prowadzona z przyczyn religijnych guerre sainte

świętej pamięci adj
z szacunkiem w kontekście osoby religijnej zmarły, nieboszczyk défunt

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni fête jour férié

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
święto, które co roku wypada w inny dzień fête mobile

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu; saint sacré
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego sacré saint

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
mężczyzna święty w znaczeniu (1.1) saint

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię; père Noël saint Nicolas

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
dotyczący świni, odnoszący się do świni porcin

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy lub zboża; brin
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) bardzo mała ilość czegoś brin

źle ʑlɛ adv
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami mal

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca il y a quelque chose de pourri dans le royaume du Danemark

źrebić się ˈʑrɛbʲiʨ̑‿ɕɛ v
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode pouliner

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć; poulain

źrebna ˈʑrɛbna adj
ciężarna klacz, oślica lub zebra plein

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; pupille prunelle

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
pochodzący ze źródła (wodnego) de source fontinal

ŻW ʒɛd‿ˈvu acronym
= (wojskowość, wojskowy) Żandarmeria Wojskowa; MP

Żagań ˈʒaɡãɲ pn
(geografia, geograficzny) jedna z polskich miejscowości; Sagan

Żmudź pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy; Samogitie

Żyd ʒɨt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael; juif

Żydówka ʒɨˈdufka n
przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael Juive

Żyronda pn
(geografia, geograficzny) ujście Dordogne i Garonny do Zatoki Biskajskiej; Gironde

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii; Croissant fertile

żaba ˈʒaba n
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych; grenouille

żaba moczarowa n
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych; grenouille des champs grenouille oxyrhine

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka; baudroie

żabojad ʒaˈbɔjat n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz bouffeur de grenouilles mangeur de grenouilles

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś aucun nul

żagiel ˈʒaɟɛl n
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku voile

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru; voilier

żal ʒal n
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; regret chagrin deuil

żandarm ˈʒãndarm n
funkcjonariusz żandarmerii gendarme

żar ʒar n
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa braise

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej; jargon argot

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
dotyczący żargonu, związany z żargonem argotique

żarliwość ʒarˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest żarliwy ferveur zèle

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
cechujący się dużym zapałem, oddaniem zélé ardent chaleureux

żart ʒart n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć blague plaisanterie

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć plaisanter railler

żarówka ʒaˈrufka n
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód; ampoule

żarłoczność n
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni voracité gloutonnerie

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
odznaczający się ogromnym apetytem avide glouton

żarłok ˈʒarwɔk n
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie glouton

żałoba ʒaˈwɔba n
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby deuil

żałoba narodowa ʒaˈwɔba ˌnarɔˈdɔva n
jedno- lub kilkudniowa żałoba ogłaszana przez władze państwowe z powodu wielkiej katastrofy lub śmierci ważnej osobistości; deuil national

żałośnie ʒaˈwɔɕɲɛ adv
w sposób żałosny misérablement

żbik ʒbʲik n
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych; chat sauvage

że ʒɛ conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym que

żeberko ʒɛˈbɛrkɔ n
pojedyncza, grzewcza część kaloryfera ailette

żebrak ˈʒɛbrak n
ten, kto żebrze mendiant

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie mendier

żebro ˈʒɛbrɔ n
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową; côte

żebrowy adj
dotyczący żebra costal

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu afin de afin que pour que

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych marin navigateur

żel ʒɛl n
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci; gel

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych; gélatine

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
urządzenie służące do ręcznego prasowania; fer à repasser

żelazo ʒɛˈlazɔ n
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2) fer

żelazochrom ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością chromu ferrochrome

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu; ferrosilicium

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu ferromanganèse

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
= (budownictwo) żelazobeton; béton armé

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami; fonte

żenada ʒɛ̃ˈnada n
wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie gêne

żeneta ʒɛ̃ˈnɛta n
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie; genette

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety féminin
(gramatyka) rodzaj żeński féminin
odnoszący się do organizmów tej płci féminin

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami gigolo
płatny mężczyzna do towarzystwa gigolo

żmija ˈʒmʲija n
(herpetologia, herpetologiczny) gad z z podrodziny węży; vipère
(przenośnie, przenośnia) osoba zła i podstępna vipère

żmijowiec zwyczajny ʒmʲiˈjɔvʲjɛʣ̑ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji; vipérine commune

żmijówka ʒmʲiˈjufka n
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce alcool de serpent

żniwa ˈʒʲɲiva n
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych; récolte moisson

żona ˈʒɔ̃na n
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem femme épouse

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: mający żonę marié

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami; jongleur

żonglować v
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów jongler

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
(botanika, botaniczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach; jonquille

żonkilowy ˌʒɔ̃ŋʲciˈlɔvɨ adj
mający kolor żółty, taki jak kolor kwiatu narcyza żonkila jonquille

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona; crêpe crêpe georgette

żołd ʒɔwt n
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę; solde

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej soldat

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego; estomac

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu; gland
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach; trèfle
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia; gland

żrący adj
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się” adurent caustique

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2) zouave
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach; zouaves

żubr ʒupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem; bison d'Europe

żubrownik ʒuˈbrɔvʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) część składowa kombajnu lub młocarni égreneur

żuchwa ˈʒuxfa n
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki; mandibule

żulia ˈʒulʲja n
(pospolicie) środowisko żuli, grupa żulików bas-fonds

żuraw ˈʒuraf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza; grue

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody; canneberge
(kulinaria) owoc żurawiny (1.1) canneberge

żurek ˈʒurɛk n
(kulinaria) (spożywczy) zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej; potage aigre

żuwaczka ʒuˈvaʧ̑ka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów; mandibule

żwir ʒvʲir n
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci; gravier

żwirowiec ʒvʲiˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptaki z podrodziny żwirowcowatych; glaréole

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych; ivraie

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach; vie

życiowy ʒɨˈʨ̑ɔvɨ adj
(potocznie, potoczny) biorący pod uwagę realia życia pratique
związany z życiem vital

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować souhait désir

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
składać życzenia souhaiter
pragnąć czyjegoś szczęścia souhaiter
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia souhaiter

żyd ʒɨt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu juif

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
związany z Żydami, ich religią, kulturą juif

żyletka ʒɨˈlɛtka n
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia; lame de rasoir

żyrafa ʒɨˈrafa n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją; girafe

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
ozdobna lampa wisząca pod sufitem girandole

żyro- ˈʒɨrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem lub wirowaniem gyro-

żyrondysta n
(historia, historyczny, historycznie) członek żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej; Girondiste

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu; gyroscope

żyrować v
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie endosser

żyto ˈʒɨtɔ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1) seigle

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; résine

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
związany z żywieniem, dotyczący żywienia nutritif

żywiołowy ˌʒɨvʲjɔˈwɔvɨ adj
porywczy, dziki, kierowany silnymi emocji exubérant volcanique

żywić ˈʒɨvʲiʨ̑ v
żywić (1.1) samego siebie, jeść coś, odżywiać się s'alimenter se nourrir

żywnościowy adj
związany z żywnością, dotyczący żywności alimentaire

żywo adv
z duży natężeniem vivement

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin; haie vive haie

żywy ˈʒɨvɨ adj
będący w użyciu vivant
przejawiający oznaki życia vivant
jasny, jaskrawy, niestonowany vif
żwawy, szybki vif

żyzny ˈʒɨznɨ adj
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów fertile fécond généreux plantureux

żyć ʒɨʨ̑ v
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym vivre
bytować w jakichś warunkach vivre
obcować z kimś vivre
trwać vivre

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym vivre comme un coq en pâte

żyć na kocią łapę ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkɔʨ̑ɔ̃w̃ ˈwapɛ v
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu vivre à la colle être marié de la main gauche être à la colle

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨʨ̑ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
żyć luksusowo, wystawnie mener grand train

żyła ˈʒɨwa n
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca; veine
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach; filon
(technologia, technika, techniczny) jedna z części przewodzących kabla elektrycznego; brin

żyła udowa n
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną veine fémorale

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby; veine porte

żyłka n
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego bosse
cienka, mocna nić crin fil

żółcień pomarańczowa ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔva n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) żółtopomarańczowy syntetyczny barwnik azowy stosowany do barwienia żywności; jaune orangé jaune orangé sunset

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią); carton jaune

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu; jaunisse ictère

żółtek ˈʒuwtɛk n
(pogardliwie) ktoś rasy żółtej jaune niak

żółtozielony adj
kolor zielony z żółtym odcieniem caca d’oie merdoie vert caca d’oie

żółty ˈʒuwtɨ adj
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy; jaune

żółw ʒuwf n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów; tortue
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo; tortue

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲʨ̑i n
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates tortue léopard

żółwi ˈʒuwvʲi adj
związany z żółwiem lub żółwiami de tortue

żółwim krokiem ˈʒuwvʲĩm ˈkrɔcɛ̃m adv
bardzo wolno à pas de tortue

żółć ʒuwʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa; bile fiel
(przenośnie, przenośnia) gniew, zdenerwowanie, oburzenie, irytacja bile

żądanie ʒɔ̃nˈdãɲɛ n
kategorycznie wyrażone życzenie demande prétention réclamation réquisition

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
domagać się czegoś kategorycznie exiger requérir

żądny adj
pragnący czegoś w sposób niepohamowany avide assoiffé âpre

żądza ˈʒɔ̃nʣ̑a n
fizyczne pożądanie désir
silne pragnienie, chęć désir

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu; aiguillon dard

β-D-galaktozydaza n
enzym trawiący cukier mleczny β-D-galactosidase