awy ˈavɨ suffix
imsi
…modyfikujący znaczenie przymiotnika, wskazujący na istnienie słabszej relacji znaczeniowej (nieco, trochę, podobny do)

filia ˈfʲilʲja suffix
fili
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

fobia ˈfɔbʲja suffix
fobi
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś

gram suffix
graf
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją

izm ism̥ suffix
izm
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

logia ˈlɔɟja suffix
loji
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

naście ˈnaɕʨ̑ɛ suffix
n
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie

ość ɔɕʨ̑ suffix
lik
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną

skop skɔp suffix
skop
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

AA a‿ˈː acronym
AA
= Anonimowi Alkoholicy;

AIDS ɛjts n
AIDS
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

Aarhus pn
Aarhus
(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Harun
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abakan aˈbakãn pn
Abakan
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

Abchaz ˈapxas n
Abaza
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abhazya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdul pn
Abdal
imię męskie

Abel ˈabɛl pn
Habil
imię męskie;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abican
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Habeşistan
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
aborjin
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

Abraham abˈraxãm pn
İbrahim
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Abu Dabi
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Abudża aˈbuʤ̑a pn
Abuja
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Achaja aˈxaja pn
Ahaya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w Grecji;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Aşil
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Adam ˈadãm pn
Adem
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;
Adem Âdem
imię męskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;
imię żeńskie;

Aden ˈadɛ̃n pn
Aden
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adonis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adygeja pn
Adıge
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Adżaria pn
Acara
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afganistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Afgan
obywatel Afganistanu

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Afrodit
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
Afrika
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Południowa pn
Güney Afrika
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey Afrika
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
Afrikalı
mieszkaniec Afryki

Aisne pn
Aisne
(geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

Akra ˈakra pn
Akra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Aksu
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Akitanya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Alabama
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Alaska aˈlaska pn
Alaska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Arnavutluk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
Arnavut
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Arnavut
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Aldebaran
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
İskender
imię męskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
İskenderiye
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Halep
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Algier ˈalʲɟɛr pn
Cezayir
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
Cezayirli
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Cezayir
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Alis
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpler
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Górnej Prowansji pn
Alpes-de-Haute-Provence
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Nadmorskie pn
Alpes-Maritimes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Wysokie pn
Hautes-Alpes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Aluta pn
Oltu
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Alsace Alsas
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazon Amazon Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey Amerika
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Latin Amerika
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
Amerikalı
mieszkaniec Ameryki – kontynentu

Amman ˈãmːãn pn
Amman
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amsterdam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amuderya Ceyhun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anapa pn
Anapa
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anadolu
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Endülüs
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andiżan pn
Andican
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra Andora
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
Andorralı
obywatel Andory

Andromacha pn
Andromahi
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andromeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andy ˈãndɨ pn
And Dağları
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
İngiliz
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
İngiltere
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
ingiliz İngiliz
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Anguilla pn
Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Ani pn
Ani
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
koruyucu melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Ankara ãŋˈkara pn
Ankara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antarktika
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Antarktika
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antigua ve Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antiochia pn
Antakya
(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antümi
imię męskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Anvers Antwerp
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antychryst pn
Deccal
(wariant) (biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) antychryst

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Hollanda Antilleri
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apenin Dağları
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apulia pn
Puglia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
Arap
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Arabistan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Suudi Arabistan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
Arap
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arabska Republika Egiptu pn
Mısır Arap Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragon
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Ararat aˈrarat pn
Ağrı Dağı
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Arbela arˈbɛla pn
Erbil
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku;

Arcach pn
Artsah
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Arhangelsk
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arşimet
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Ardeny pn
Ardennes
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est;

Ares ˈarɛs pn
Ares
(mitologia grecka) bóg wojny;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Arjantin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Arjantinli
obywatel Argentyny

Argos pn
Argos
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ariel
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Arizona
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
Ahit Sandığı
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Arkadya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Arkansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arktyka ˈarktɨka pn
Arktika
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Armageddon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Ermenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armia Czerwona pn
Kızılordu
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Artemis
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristo
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astrahan
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Asturias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asyria aˈsɨrʲja pn
Asurlular Asur
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
Asurlu
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Aşkabat
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Aszkelon pn
Aşkelon
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu;

Aszura pn
Aşura Günü Aşure Günü
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

Atena aˈtɛ̃na pn
Athena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atina
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlanta aˈtlãnta pn
Atlanta
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlantik
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Atlas ˈatlas pn
Atlas
(astronomia, astronomiczny) mały, wewnętrzny księżyc Saturna;
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce;
(mitologia grecka) tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie;

Attyka pn
Attika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Augeas
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

Australia awˈstralʲja pn
Avustralya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Batı Avustralya
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
Avustralyalı
mieszkaniec, obywatel Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Avusturya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriak ˈawstrʲjak n
Avusturyalı
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Avusturya-Macaristan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avignon
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaycan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azja ˈazʲja pn
Asya
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Küçük Asya
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowa pn
Güney Asya
(geografia, geograficzny) region Azji

Azja Południowo-Wschodnia n
Güneydoğu Asya
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Zachodnia pn
Batı Asya
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azja Środkowa pn
Orta Asya
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjata aˈzʲjata n
Asyalı
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
Asyalı
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Azorlar
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Ałczewsk pn
Alçevsk
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Ałtaj ˈawtaj pn
Altay
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

BDSM acronym
BDSM
(seksuologia, seksuologiczny) spektrum dobrowolnych relacji i zachowań seksualnych z zakresu dominacji, zadawania bólu, dyscypliny, kar i niewolenia;

BRICS acronym
BRICS
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

Bab al-Mandab pn
Bab'ül Mendep
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Babadag pn
Babadağ
(geografia, geograficzny) miasto w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babil
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Babil
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Bachmut pn
Bahmut
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Bachus ˈbaxus pn
Diyonisos
(mitologia rzymska) (zobacz) [[Dionizos, Bakchos, Liber, Liber Pater]]

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bağdat
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Bahamalar
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahreyn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bajkał ˈbajkaw pn
Baykal
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Baykonur
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bakczysaraj pn
Bahçesaray
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Baktria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Bakü
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Baleary pn
Balear Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Banjul
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Bangkok
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladeş
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banglijczyk n
Bangladeşli
obywatel Bangladeszu

Barabasz baˈrabaʃ pn
Barabbas
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Koç Aries
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbadosyjczyk n
Barbadoslu
obywatel Barbadosu

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barselona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barnaba barˈnaba pn
Barnabas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Barnaul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bask bask n
Bask
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Batman ˈbatmãn pn
Batman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;

Bawaria baˈvarʲja pn
Bavyera
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basel
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balkanlar
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałtyk ˈbawtɨk n
Baltık Denizi
(geografia, geograficzny) Morze Bałtyckie

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
bedevi
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beyrut
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belg bɛlk n
Belçikalı
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Belçika
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
Belçikalı
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrad
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Belzebub pn
Baalzevul
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: demon, władca piekieł i złych duchów;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengal
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Bünyamin
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benin
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berber ˈbɛrbɛr n
Berberi
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Bergamo pn
Bergamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlin
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Batı Berlin
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermuda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Bern
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;

Besarabia pn
Besarabya
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betelgeza pn
Betelgeuse
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Beytüllahim Betlehem
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Bhutan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Bianka ˈbʲjãŋka pn
Bianca
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
imię żeńskie;

Białogród Królewski pn
İstolni Belgrad
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Székesfehérvár, miasto w środkowych Węgrzech;

Białogród nad Dniestrem pn
Akkerman
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, położone nad Limanem Dniestru, w obwodzie odeskim;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
Beyaz Rus
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Beyaz Rusya Belarus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biały Dom pn
Beyaz Saray
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Kutsal Kitap Kitab-ı Mukaddes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Birma ˈbʲirma pn
Birmanya Burma
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Biszkek ˈbʲiʃkɛk pn
Bişkek
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;

Bitynia pn
Bitinya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska;

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Bizantion
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Yakın Doğu Orta Doğu Ortadoğu
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
İkizler
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bochum ˈbɔxũm pn
Bochum
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolivya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
Bolivyalı
obywatel Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bologna
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Bonaventura
imię męskie;

Bordżomi pn
Borjomi
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Boryspol pn
Boryspil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
İstanbul Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Boston
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botsvana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bosna
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bosna ve Hersek Bosna-Hersek
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Yirmibeş Aralık noel Noel
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja pn
Brabant
(geografia, geograficzny) kraina historyczna obejmująca część obecnej Belgii i Holandii, w średniowieczu tworzyła niezależne księstwo;

Brabancja Północna pn
Kuzey Brabant
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brandenburgia pn
Brandenburg
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Brasília pn
Brasilia
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brezilya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
Brezilyalı
obywatel Brazylii

Bregencja pn
Bregenz
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Bremen
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Brest brɛst pn
Brest
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretonya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Briańsk pn
Bryansk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Bristol
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brno brnɔ pn
Brno
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 2889;
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Bruksela bruˈksɛla pn
Brüksel
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei Bruney
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brytania pn
Britanya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Birleşik Krallık Virgin Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brześć pn
Brest
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Buchara n
Buhara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Buczacz pn
Bucaş
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapeşte
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) budda Siakjamuni, założyciel buddyzmu

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Bautzen
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bükreş
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burgas pn
Burgaz
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Burgonya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Buryatya
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bułgar ˈbuwɡar n
Bulgar
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgaristan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Byblos pn
Biblos
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl;

Byk bɨk pn
Boğa
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Makedonya Eski Yugoslav Cumhuriyeti
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóg buk n
Tanrı Allah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Canberra pn
Canberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Caracas kaˈrakas pn
Karakas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Carcassonne pn
Carcassonne
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji, w Oksytanii

Cchinwali pn
Tshinvali
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Cepheus
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Celt ʦ̑ɛlt n
Kelt
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Erboğa
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Cezar n
Sezar
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara

Cezarea pn
Kayserya
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
ÇHC
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa

Chalcedon pn
Kalkedon
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu;

Chankendi pn
Hankendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chanuka n
Hanuka
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich;

Charków ˈxarkuf pn
Harkiv
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Kharoon
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Hartum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Chaeronea
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Herson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Şili
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chimera xʲĩˈmɛra pn
Kimera
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Çin
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chios pn
Sakız
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim, u wybrzeży Azji Mniejszej;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Çinli
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Çin Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chodżent pn
Hocent
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Hırvatistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
Hırvat
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chronos pn
Kronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Mesih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Cieśnina Beringa pn
Bering Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Kaletańska pn
Dover boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższą część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais;

Cieśnina Koreańska pn
Kore Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Wschodniochińskie i Morze Żółte z Morzem Japońskim;

Connecticut kəˈnɛtikət pn
Connecticut
(geografia, geograficzny) stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego;

Cthulhu pn
Cthulhu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny humanoidalny obcy bóg opisywany jako gigant z głową przypominającą ośmiornicę oraz smoczymi skrzydłami i pazurami, wokół którego rozwinął się szalony kult;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
Çingene
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyklady pn
Kiklad Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji;

Cylicja pn
Kilikya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Kıbrıs
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypr Północny ˈʦ̑ɨpr̥ puwˈnɔʦ̑nɨ pn
Kuzey Kıbrıs
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo leżące w północnej części wyspy Cypr na Morzu Śródziemnym;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
Kıbrıslı
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Kirene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
Sirenayka
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Czad ʧ̑at pn
Çad
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czarnobyl pn
Çernobil
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Karadağ
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
Karadağlı
obywatel Czarnogóry

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
Karadağlı
mieszkanka Czarnogóry

Czeboksary pn
Şupaşkar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech ʧ̑ɛx n
Çek
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Çekoslovakya Çekoslavakya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Bohemya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Çekya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Çeçenya
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czehryń pn
Çehrin
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Çelyabinsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czerkiesk pn
Çerkessk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerniowce ʧ̑ɛrʲˈɲɔfʦ̑ɛ pn
Çernivtsi
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Kızıl Haç
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czuwaszja pn
Çuvaşistan
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czyta pn
Çita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Çestohova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

D-dur n
Re majör
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami)

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
DNA
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

DVD dʲi‿vʲi‿ˈdʲi acronym
DVD
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → (potocznie, potoczny) urządzenie służące do odtwarzania lub nagrywania DVD (1.1)
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → cyfrowy dysk ogólnego przeznaczenia;

Dafne ˈdafnɛ pn
Dafni
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Dağıstan
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
South Dakota
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
North Dakota
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Uzak Doğu
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Dalmaçya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Şam
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Danimarka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel
imię męskie;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Çanakkale Boğazı
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Darius
imię męskie;

Dawid ˈdavʲit pn
Davut
imię męskie;

Debora pn
Debora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Delta Rodanu pn
Bouches-du-Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Demeter
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Demokratik Kongo Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
São Tomé ve Príncipe Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Detroit pn
Detroit
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diyojen
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Deniz
imię męskie;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dinyeper
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Dnipro
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Dinyester
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dodekanez pn
Onikiada
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolna Austria pn
Aşağı Avusturya
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Normandia pn
Aşağı Normandiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji;

Dolna Saksonia pn
Aşağı Saksonya
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Dominika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Dominik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Donbas pn
Donbas
(geografia, geograficzny) Donieckie Zagłębie Węglowe

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
Donetsk
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresden
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Samanyolu
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Drohobycz drɔˈxɔbɨʧ̑ pn
Drohobıç
miasto na Ukrainie;

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Dubrovnik
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Kutsal Ruh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Tuna Tuna nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Duşanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Dzień Matki n
Anneler Günü
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dziki Zachód ˈʥ̑ici ˈzaxut n
Vahşi Batı
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Cakarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Celal-Abad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w południowo-zachodnim Kirgistanie;
Celalabad
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
Cemile
imię żeńskie

Dżerba pn
Cerbe
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Cibuti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu Południowego;

Dżudda pn
Cidde
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
AMBS
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
AİHM
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edinburgh
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Efez pn
Efes
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Eger pn
Eğri
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
Mısırlı
mieszkaniec Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Mısır
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Ekvador Ekvator
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
İlyas
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elohim pn
Elohim
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
İşâ
imię żeńskie;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emine
imię żeńskie;

Emir ˈɛ̃mʲir pn
Emir
imię męskie

Enceladus ˌɛ̃nʦ̑ɛˈladus pn
Enseladus
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Eneasz pn
Aeneas
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Eos ˈɛɔs pn
Eos
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Eridanus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Erik
imię męskie;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritre
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erivan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Erzurum pn
Erzurum
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Eswatini pn
Esvatini
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mbabane

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
Etiyopyalı
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiyopya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Etrürya
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Fırat
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Öklid
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Gözleve
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Avrasya
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Avrupa
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
Avrupa Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Europa Południowa n
Güney Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Kuzey Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Doğu Avrupa
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Batı Avrupa
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Orta Avrupa
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
Avrupalı
mieszkaniec Europy

Ewa ˈɛva pn
Havva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Üzeyir
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Ezop
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Facebook pn
Facebook
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Falklandy falkˈlãndɨ pn
Falkland Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);

Famagusta pn
Gazimağusa Mağusa
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy;

Fanar pn
Fener
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Stambułu zamieszkana tradycyjnie przez grecką diasporę;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Rusya Federasyonu
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
Brezilya Federal Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Demokratyczna Republika Etiopii pn
Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Etiopii

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Fenike
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Ferdinand
imię męskie;

Fez fɛs pn
Fes
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fiji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Filedelfiya
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filipinler
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Fin fʲĩn n
Fin
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlandiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flandre
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Floransa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Floryda flɔˈrɨda n
Florida
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
Fotios
imię męskie

Fokszany pn
Fokşan
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Fransa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
Fransız
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
Fransız
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Fryburg pn
Friborg
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z kantonów Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);

Frygia pn
Frigya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Fryzja pn
Frizya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabon
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Cebrail
imię męskie;

Gad ɡat n
Gad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Gagauzja pn
Gagavuzya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Galacja pn
Galatya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galia ˈɡalʲja pn
Galya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Galiçya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Celile
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gambiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gent
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ganj
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Gargantua pn
Gargantua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Gaskonia pn
Gaskonya
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gaza ˈɡaza pn
Gazze
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;
(geografia, geograficzny) prowincja Mozambiku;

Gałacz pn
Kalas
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Gdansk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Geldria pn
Gelderland
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Gelendżyk pn
Gelencik
miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, popularny kurort na kaukaskim wybrzeżu Morza Czarnego;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Cenevre
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Cenova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Georgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Germanin n
Cermen
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Ghana ˈɡãna pn
Gana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Cebelitarık
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Godzina dla Ziemi n
Dünya Saati
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Yunanistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
Yunan
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
Yunan
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Grenada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Grönland
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Grenoble
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
Gürcistanlı
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Gürcistan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Gudźarat pn
Gucerat
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guyana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Fransız Guyanası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadeloupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwiazda Betlejemska pn
Beytüllahim yıldızı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) nazwa jasnego obiektu astronomicznego, który według Biblii doprowadził Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem;

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Gine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Gine-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Ekvator Ginesi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Górny Śląsk pn
Yukarı Silezya
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Dağlık Karabağ
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Rocky Dağları
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Göteborg pn
Göteborg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

HIV xʲif acronym
HIV
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

HTML ˌxa‿tɛ‿ɛ̃m‿ˈɛl acronym
HTML
= (informatyka, informatyczny) hipertekstowy język znaczników (język opisu stron internetowych);

Hades ˈxadɛs pn
Hades
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;

Haga ˈxaɡa pn
Lahey
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Hacer
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajfa pn
Hayfa
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela;

Halloween n
Cadılar Bayramı
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hamlet ˈxãmlɛt pn
Hamlet
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) tytułowy bohater dramatu Szekspira;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA

Hanoi ˈxãnɔj pn
Hanoi
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Hannover
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;
Hanofer
(geografia, geograficzny) region w Niemczech;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Hawaii
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hektor ˈxɛktɔr pn
Hektor
(mitologia grecka) królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama
imię męskie;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helene
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsinki
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Hera ˈxɛra pn
Hera
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103;
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Hersek-Bosna
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Hercegowina ˌxɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Hersek
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Herkül
(mitologia rzymska) mityczny heros;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Hermes ˈxɛrmɛs pn
Merkür
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;

Herod ˈxɛrɔt pn
Hirodes
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) imię męskie

Hesja ˈxɛsʲja n
Hessen
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Hestia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Hindukuş Dağları
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hindustan xʲĩnˈdustãn pn
Hindustan
inna nazwa Indii wywodząca się z języka perskiego

Hiob xʲjɔp pn
Eyyub
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
İspanyol İspanyalı
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
İspanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hokkaido n
Hokkaido
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Hollanda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Güney Hollanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holandia Północna pn
Kuzey Hollanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homeros
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Horus ˈxɔrus pn
Horus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hun n
Hun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hurghada xurˈɡada pn
Hurgada
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hydra ˈxɨdra pn
Hydra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

IKEA acronym
IKEA
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne;

IPP acronym
PPI
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

Ibiza iˈbʲiza pn
İbiza
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto, stolica wyspy Ibiza (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Ifigenia pn
İphigenia
imię żeńskie;

Ikonium pn
Konya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa miasta Konya w Turcji

Illinois pn
Illinois
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;

Imperium Osmańskie pn
Osmanlı Devleti Osmanlı İmparatorluğu
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Hindistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Endonezya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
Endonezyalı
obywatel Indonezji

Inflanty ĩnˈflãntɨ pn
Livonya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
Io
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85;
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa;
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza;

Iowa pn
Iowa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Irak ˈirak pn
Irak
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
İran
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Iranka iˈrãŋka n
İranlı
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
İranlı
obywatel Iranu

Irena iˈrɛ̃na pn
İrini
imię żeńskie;

Irkuck pn
İrkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
İrlandalı
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
İrlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey İrlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Isa ˈisa pn
İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie

Islamska Republika Afganistanu pn
Afganistan Demokratik Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa;

Islamska Republika Iranu pn
İran İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
Moritanya İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii

Islamska Republika Pakistanu pn
Pakistan İslam Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islamski Emirat Afganistanu pn
Afganistan İslam Emirliği
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo utworzone przez talibów w 1996 roku;

Islandia isˈlãndʲja pn
İzlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Itaka iˈtaka pn
İthaka
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwanowo pn
İvanovo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Izaak iˈzaːk pn
İshak
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izrael izˈraɛl pn
İsrail
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
İsrailli
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Iżewsk pn
İjevsk
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Yahveh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Yakup Yakub
imię męskie;
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;

Jakucja jaˈkuʦ̑ʲja pn
Yakutistan
(geografia, geograficzny) (administracja) republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona we wschodniej Syberii, największa pod względem powierzchni, (ponad 3 miliony km²), jednostka administracyjno-terytorialna na świecie;

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Yahya
imię męskie;

Jan Kowalski n
falanca kişi
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel

Jangcy pn
Yangtze
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Japon
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Java n
Java
(informatyka, informatyczny) popularny obiektowy język programowania;

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawaryn pn
Yanıkkale
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Győr, miasto w północno-zachodnich Węgrzech;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
İason
imię męskie;

Jałta ˈjawta pn
Yalta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jehowa pn
Yehova
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jekaterynburg pn
Yekaterinburg
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Yemen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Yenisey
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Yeremya
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Kudüs
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Eriha
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Jorj
imię męskie;

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
Aral Gölü
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Bodeńskie pn
Konstanz Gölü
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Genewskie pn
Cenevre Gölü
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezus ˈjɛzus pn
İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
İsa Mesih Hazreti İsa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Yunus
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Ürdün Nehri Şeria Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Ürdün
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańskie Królestwo Haszymidzkie pn
Ürdün Haşimi Krallığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jordanii jako państwa

Joszkar-Oła pn
Yoşkar-Ola
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Jüpiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
Jüpiter Erendiz
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozafat pn
Yehoşafat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Yuşa
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Judasz pn
Yehuda
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Yugoslavya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Jül
imię męskie;

Jut n
Jüt
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek dawnego północnogermańskiego plemienia zamieszkującego Jutlandię;

Józef ˈjuzɛf pn
Yusuf
imię męskie;

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m acronym
BG
= (fizyka, fizyczny) koń mechaniczny (jednostka)

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
KDHC
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

Kaaba pn
Kâbe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia w Mekce, najważniejsze miejsce kultu w islamie;

Kabul ˈkabul pn
Kabil Kâbil
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Kabiliye
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Donald Amca
bohater filmów animowanych;

Kain pn
Kabil
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Kahire
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Cayenne
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Calabria
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kali pn
Kali
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Kaliforniya
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Kalliope
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalkuta kalˈkuta pn
Kolkata
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach (egzonim wariantowy wg KSNG);

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Kamboçya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Kamçatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Kamerun
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
Kamerunlu
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kamieniec Podolski pn
Kamaniçe
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campania
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampucza pn
Kampuçya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kanaan pn
Kenan
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego;
(biblijny) imię biblijne

Kanada kãˈnada pn
Kanada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
Kanadalı
obywatel Kanady

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Süveyş Kanalı
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Kandahar
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kansas ˈkãw̃zas pn
Kansas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych

Kanton ˈkãntɔ̃n pn
Guanco
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach;

Kapadocja pn
Kapadokya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Cape Town
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kara-kum pn
Karakum
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karabach kaˈrabax pn
Karabağ
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Karaçi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Karayipler
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Karelya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Karol ˈkarɔl pn
Şarl
imię męskie;

Karolina Południowa pn
Güney Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Kuzey Carolina
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Karpatlar
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Kartaca
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Karyntia pn
Karintiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Karłowice pn
Karlofça
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miasto w autonomicznej prowincji Wojwodina w Serbii;

Kasandra kaˈsãndra pn
Kassandra
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kaszgar pn
Kaşgar
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2);

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Keşmir
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Katalonya
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katar ˈkatar pn
Katar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katmandu katˈmãndu pn
Katmandu
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Kaukaz ˈkawkas pn
Kafkasya
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazach ˈkazax n
Kazak
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Kazakistan Kazakeli
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazań ˈkazãɲ pn
Kazan
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu;

Kałmucja pn
Kalmukya
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Kenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kercz pn
Kerç
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kil cil pn
Carina
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
Kilimanjaro Kilimanjaro Dağı
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kioto pn
Kyoto
(geografia, geograficzny) japońskie miasto na Honsiu, dawna stolica Japonii;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Kırgızistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Kişinev
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kneset n
Knesset
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament Izraela

Kokand pn
Hokand
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Köln
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolorado pn
Colorado
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Kolomb
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Kolombiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Britanya Kolumbiyası
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
Kolombiyalı
obywatel Kolumbii

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Avrupa Komisyonu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Komorlar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
Komorlu
obywatel Komorów

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Konakri
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
İsviçre Konfederasyonu
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Konfüçyüs
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Kongo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Konstanz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Konstantinopolis
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kooperacyjna Republika Gujany pn
Guyana Kooperatif Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany

Kopciuszek pn
Külkedisi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Kopenhag
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Kur'an Kur'ân
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korcza pn
Görice
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Albanii;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Córdoba
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Kore
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Kore
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Kuzey Kore
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Kornwalia pn
Cornwall
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güneytacı
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Korsika
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Korint
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
İstanköy
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosova
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Kosta Rika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostas pn
Kosta Kostas
imię męskie, forma poufała imienia Konstandinos

Kowno pn
Kaunas
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kozak ˈkɔzak n
kazak
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Oğlak
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kołomyja pn
Kolomıya
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
Katolik Kilisesi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież;

Kraków ˈkrakuf pn
Krakov Krakovi
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnoyarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreta ˈkrɛta pn
Girit
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kronos pn
Kronus
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Krym krɨ̃m pn
Kırım
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Kristof
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Crux
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Królestwo Bahrajnu pn
Bahreyn Krallığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Belçika Krallığı
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Danii pn
Danimarka Krallığı
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Hiszpanii pn
İspanya Krallığı
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii

Królestwo Marokańskie pn
Fas Krallığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa

Królestwo Polskie pn
Lehistan Krallığı
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczne państwo w Europie;

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
İsveç Krallığı
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Kserkses pn
Serhas
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Andorra Prensliği
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Ay
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ktezyfon pn
Tizpon
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto na północno-wschodnim brzegu Tygrysu, u ujścia rzeki Dijala, dawna zimowa stolica państw Partów i Seleucydów;

Ku Klux Klan n
Ku Klux Klan
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuala Lumpur pn
Kuala Lumpur
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Küba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
Winnie the Pooh
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a;

Kunduz pn
Kunduz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kurdystan pn
Kürdistan
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurlandia pn
Kurlandiya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem;

Kursk pn
Kursk
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuveyt
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kyzył pn
Kızıl
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Manş
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Lazio
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Lahaur pn
Lahor
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lamia ˈlãmʲja pn
Lamia
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Laosu jako państwa

Larnaka pn
Larnaka
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Las Vegas pn
Las Vegas
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark;
(geografia, geograficzny) niewielkie miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie San Miguel;

Latakia pn
Lazkiye
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Fransız Rivierası
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lejda pn
Leiden
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrad
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lesbos pn
Midilli
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1);
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesotho
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Aslan
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Levant
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Levi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Lhasa ˈlasa pn
Lhasa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Lübnan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Lübnanlı
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Liberya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Libya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
Libyalı
obywatel Libii

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Lihtenştayn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liechtensteińczyk n
Lihtenştaynlı
obywatel Liechtensteinu

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Liguria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Limasol Leymosun
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Limburgia pn
Limburg
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-wschodniej Holandii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodnich Niderlandach, obecnie podzielona między Belgię i Holandię;

Linux n
Linuks
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze;

Lipsk lʲipsk pn
Leipzig
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Tilkicik
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Litvanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
Litvanyalı
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lizbon
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardiya
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londra
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longyearbyen pn
Longyearbyen
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu,

Los Angeles pn
Los Angeles
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorraine
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Lozan
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Lubeka pn
Lübeck
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn;

Lublin ˈlublʲĩn pn
Lublin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;

Ludowa Republika Bangladeszu pn
Bangladeş Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa;

Luizjana pn
Louisiana
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Lüksemburg
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Luzytania pn
Lusitania
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv İlbav
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

L’Aquila pn
L’Aquila
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, położone na północny wschód od Rzymu, u podnóża Apeninu Abruzyjskiego;

MKOl acronym
UOK
= (sport, sportowy) Międzynarodowy Komitet Olimpijski

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
MP3
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku;

MSK acronym
UUİ
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Makedonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Kuzey Makedonya
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Makedon Makedonyalı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
Mahaçkale
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagaskar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madryt ˈmadrɨt pn
Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Muhammed Muhammet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majkop pn
Maykop
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majorka pn
Mayorka
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makau ˈmakaw pn
Makao
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Malawi maˈlavʲi pn
Malavi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Male ˈmalɛ pn
Malé
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
Maldivli
obywatel Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldivler
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malezya
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Manchester pn
Manchester
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Mançurya
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Marche pn
Marche
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie;

Maria ˈmarʲja pn
Meryem
imię żeńskie;

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Kuzey Mariana Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii;

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Faslı
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Fas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marakeş
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Mars Merih
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marsilya
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Martinique
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Maryja maˈrɨja pn
Meryem
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryland pn
Maryland
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Annapolis i największym miastem Baltimore;

Massachusetts pn
Massachusetts
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Matta
imię męskie;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Moritanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Mauritius
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Mazovya
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Küçük Ayı
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Küçük Polonya
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Jenisej pn
Küçük Yenisey
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Küçük Köpek
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Meander pn
Büyük Menderes
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię;

Medea mɛˈdɛa pn
Midia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid;
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milano
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Medusa
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
Medine
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej;

Mefistofeles pn
Mephistopheles
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Mekka pn
Mekke
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Mekong
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Meksika
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanezya
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melchizedek pn
Melkisedek
(biblijny) imię męskie;

Meluzyna pn
Melusine
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Merkür
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Mesih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mezopotamya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Mikail
imię męskie;

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Mikronezya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Milet pn
Milet
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Minnesota ˌmʲĩnːɛˈsɔta pn
Minnesota
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w stanie Minnesota (1.1), prawy dopływ Missisipi;

Minorka pn
Minorka
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Mississippi
(geografia, geograficzny) rzeka w USA;
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;

Missouri mʲiˈzurʲi pn
Missouri
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mitra ˈmʲitra pn
Mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿ʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨʦ̑a pn
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi
międzynarodowa organizacja humanitarna;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Mogadişu
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Mainz
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohacz pn
Mohaç
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech, nad Dunajem;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Musa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Münih
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Monako
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Moğolistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montreal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Montserrat
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Morawy mɔˈravɨ pn
Moravya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Adriyatik Denizi
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Umman Denizi
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Azak Denizi
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Baffina pn
Baffin Körfezi
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Barents Denizi
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Baltık Denizi
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Bering Denizi
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Beyazdeniz
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Celtyckie pn
Kelt Denizi
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Karadeniz
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Kızıldeniz
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
Çukçi Denizi
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Ege Denizi Adalar Denizi
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Filipińskie pn
Filipin denizi
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Irlanda Denizi
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Japon Denizi
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
İyon Denizi
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Karayip Denizi
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Hazar Denizi
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Koralowe ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ pn
Mercan Denizi
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Lut Gölü
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
Norveç Denizi
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Güney Çin Denizi
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Kuzey Denizi
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Trackie pn
Trakya Denizi
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Tiren Denizi
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
Doğu Sibirya Denizi
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Łaptiewów pn
Laptev Denizi
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Akdeniz
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Sarıdeniz
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moskova
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mount Everest pn
Everest Dağı
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Moza ˈmɔza pn
Maas
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Mozambik
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldova
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
Moldavyalı
obywatel Mołdawii

Murcja pn
Murcia
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii

Mustafa pn
Mustafa
imię męskie

Myanmar pn
Myanmar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
Miken
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu;

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Mickey Fare
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya

NASA n
NASA
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
NATO
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
NSAİİ
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
DAC ADC
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

NWD ɛ̃n‿vu‿ˈdɛ acronym
obeb
= (matematyka, matematyczny) największy wspólny dzielnik

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nebukadnezar
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Kuzey Ren-Vestfalya
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Renanya-Palatina
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Nalçik
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namibya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Namur
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Nankin
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napolyon
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Natasza naˈtaʃa pn
Nataşa
imię żeńskie;

Nauplion pn
Nafplion
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Grecji, we wschodniej części Peloponezu;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nuakşot
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nawarra naˈvarːa pn
Navarra
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nasıra
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
N'Djamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Napoli
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nebraska nɛˈbraska pn
Nebraska
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Negew pn
Necef Çölü
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela;

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptün
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Neron pn
Neron
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Nevada pn
Nevada
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

New Hampshire n
New Hampshire
(geografia, geograficzny) stan na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

New Jersey n
New Jersey
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych;

Niagara ɲaˈɡara pn
Niagara Şelaleleri
(geografia, geograficzny) wodospad na rzece Niagara (1.1);

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Nice
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niderlandy ˌɲidɛrˈlãndɨ pn
Hollanda
(geografia, geograficzny) (książkowy) (rzadki, rzadko używany) Holandia

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Almanya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
Doğu Almanya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
Batı Almanya
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
Alman alman
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Demokratik Almanya Cumhuriyeti
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
Alman
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Niger ˈɲiɡɛr pn
Nijer
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
Nijerli
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nijerya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nikaragua
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nike pn
Nike
(mitologia grecka) bogini zwycięstwa;

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Lefkoşa
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nil ɲil pn
Nil
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Niniwa pn
Ninova
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Noe ˈnɔɛ pn
Nuh
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
Norfolk Adası
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandiya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norweg ˈnɔrvɛk n
Norveçli
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Norveç
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
Norveçli
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Nürnberg
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Yeni Gine
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Yeni Kaledonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Południowa Walia pn
Yeni Güney Galler
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Yeni Zelanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Yeni Delhi
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowokuźnieck pn
Novokuznetsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosyjsk pn
Novorossiysk
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
New Brunswick
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
New York
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
New Mexico
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Yılbaşı yılbaşı
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Yeni Ahit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nowy Świat ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat pn
Yeni Dünya
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii;

Nubia ˈnubʲja pn
Nubiya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numidya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Nunavut
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nur nur pn
Nur
imię męskie
imię żeńskie

Nyks nɨks pn
Nyks
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OBWE acronym
AGİT
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie;

OCR n
OKT
(informatyka, informatyczny) proces zamieniający tekst zawarty w obrazie w jego cyfrową reprezentację, optyczne rozpoznawanie pisma;

OK ɔ‿ˈkɛj adj
TAMAM
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry

OK ɔ‿ˈkɛj adv
TAMAM
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze

OK ɔ‿ˈkɛj interjection
TAMAM
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
BM
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Arktik Okyanusu
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Atlas Okyanusu
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Hint Okyanusu
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Antarktika Okyanusu
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Büyük Okyanus
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Okyanusya
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ochryda ɔxˈrɨda pn
Ohri
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Macedonii

Odessa pn
Hacıbey Odessa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Odisseas
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;
imię męskie

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
Ophelia
imię żeńskie;

Ohio ɔˈxajɔ n
Ohio
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Ohio
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Babamız
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Oklahoma
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Oksitanya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olimpiya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Umman
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Onega Gölü
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Ontario
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
Oregon
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Birleşmiş Milletler
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orion
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orkus pn
Orcus
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlando pn
Orlando
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlean pn
Orléans
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Orontes pn
Asi
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Aquila
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Osetya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Güney Osetya
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Osman pn
Osman
(historia, historyczny, historycznie) imię władców państwa osmańskiego

Osroene pn
Osroene
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne królestwo ze stolicą w Edessie, założone przez nabatejskie lub arabskie plemiona w północnej Syrii, istniejące między II w. p.n.e. a III w. n.e.;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
Son Akşam Yemeği
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostrzyhom pn
Estergon
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Ozeasz pn
Hoşea
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osiris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;
(astronomia, astronomiczny) planeta spoza Układu Słonecznego;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Ara
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
GSMH
= produkt krajowy brutto;

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
KOAH
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PPK acronym
PKK
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Pracujących Kurdystanu;

PWSZ acronym
devlet meslek yüksekokul
(edukacja, edukacyjny) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa

Pad pat pn
Po
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Padova
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafos pn
Baf
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Pakistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Pakistanlı
obywatel Pakistanu

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Filistin
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Filistinli
mieszkaniec Palestyny

Pan pãn pn
Pan
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;

Panama pãˈnãma pn
Panama
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangea
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Panna ˈpãnːa pn
Başak Virgo
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Pannonia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua Yeni Gine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguay
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Avrupa Parlamentosu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parys ˈparɨs pn
Paris
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pascha ˈpasxa pn
Fısıh
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagonya
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Państwo Islamskie pn
İslam Devleti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
İsrail Devleti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Watykańskie pn
Vatikan Şehir Devleti
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej;

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pegasus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pekin
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Mora
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Pendżab pn
Pencap
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie;
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pensilvanya
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Persefona pn
Persephone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Perseus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Fars
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Perugia
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peszawar pn
Peşaver
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Petersburg
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Ocak
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piyemonte
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pinokio pn
Pinokyo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) bohater powieści Carla Collodiego;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Petrus
imię męskie;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pireneler
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Pire
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pismo Święte n
Kitabı Mukaddes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pisagor
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Pisidya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Pyongyang
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Eflatun
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Ülker
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Plüton
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Podgorica
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podole pɔdˈɔlɛ pn
Podolya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;

Polak ˈpɔlak n
Polonyalı Leh
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polinezya
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Fransız Polinezyası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polska ˈpɔlska pn
Polonya Lehistan Polonya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomeranya
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompeje pn
Pompeii
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Porto Riko
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
Portekizli
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portekiz
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznań
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Praga ˈpraɡa pn
Prag
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Prisztina pn
Priştine
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prometeusz pn
Prometheus
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provence
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prusy ˈprusɨ n
Prusya
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
Ümit Burnu
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Canes Venatici
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Batlamyus
imię męskie;

Pusan ˈpusãn pn
Busan
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Puszkin pn
Puşkin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Półwysep Antarktyczny pn
Antarktika Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej;

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
İtalya Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
Arap Yarımadası
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Balkan Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Iberyjski puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci pn
İber Yarımadası
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;

Półwysep Krymski pn
Kırım yarımadası
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Płowdiw pn
Filibe
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quebec n
Kebek
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

RFID n
RFID
(elektronika, elektroniczny) technika identyfikacji za pomocą fal radiowych;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
AFC
= Republika Federalna Niemiec

Ra ra pn
Ra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Rahel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Rak rak pn
Yengeç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ratyzbona pn
Regensburg
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebeka
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Sincan Uygur Özerk Bölgesi
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Ren rɛ̃n pn
Ren
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Rennes pn
Rennes
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Albanii pn
Arnavutluk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Angoli pn
Angola Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli

Republika Argentyńska pn
Arjantin Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Armenii pn
Ermenistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa;

Republika Austrii pn
Avusturya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Azerbejdżanu pn
Azerbaycan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa;

Republika Beninu pn
Benin Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu

Republika Białorusi pn
Belarus Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;

Republika Bułgarii pn
Bulgaristan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chińska pn
Çin Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Chorwacji pn
Hırvatistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji;

Republika Cypryjska pn
Kıbrıs Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Çek Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Estońska pn
Estonya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Almanya Federal Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
Fransa Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Grecka pn
Yunanistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Gwinei Równikowej pn
Ekvator Ginesi Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Równikowej

Republika Iraku pn
Irak Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa

Republika Irlandii pn
İrlanda Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Jemeńska pn
Yemen Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jemenu jako państwa

Republika Kirgiska pn
Kırgız Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Kongo Cumhuriyeti
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Kore Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Liberii pn
Liberya Cumhuriyeti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) oficjalna nazwa Liberii

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Makedonya Cumhuriyeti
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii

Republika Malty pn
Malta Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa;

Republika Portugalska pn
Portekiz Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Güney Afrika Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Serbii pn
Sırbistan Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Singapuru pn
Singapur Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Slovak Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Turcji pn
Türkiye Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Turcji jako państwa

Republika Włoska pn
İtalya Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Yeşil Burun Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Orta Afrika Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rijad ˈrʲijat pn
Riyad
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rodan ˈrɔdãn pn
Rhône
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Rodos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na greckiej wyspie o tej samej nazwie;

Roksana rɔˈksãna pn
Roksana
imię żeńskie;

Romeo pn
Romeo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rusya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
Rus
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
Rus
obywatelka Rosji

Rotterdam pn
Rotterdam
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rumun ˈrũmũn n
Romanyalı
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Romanya
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Balık
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
Caelum
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzeczpospolita Obojga Narodów pn
Polonya-Litvanya Birliği
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Polonya Cumhuriyeti
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzym ʒɨ̃m pn
Roma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Romalı
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

SZBD ˌɛz‿ːɛd‿bɛ‿ˈdɛ acronym
VTYS
= (informatyka, informatyczny) system zarządzania bazą danych

Safakis saˈfacis pn
Safakes Sfakes Sfaks
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji

Sahara saˈxara pn
Büyük Sahra
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Batı Sahra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Lucia pn
Saint Lucia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Saint Vincent ve Granadalar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saksonya
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saladyn pn
Selahaddin
(historia, historyczny, historycznie) władca ajjubidzki,

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Süleyman
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Selanik
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Salzburg
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samaria sãˈmarʲja pn
Samarya
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasta położonego w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Semerkant
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Amerikan Samoası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samotraka pn
Semadirek
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
İsmail
imię męskie;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sandżak pn
Sancak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
San Marinolu
obywatel San Marino

Santoryn pn
Santoron
(geografia, geograficzny) wulkaniczna wyspa na Morzu Egejskim;

Sara ˈsara pn
Sare
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;

Saracen n
Sarazen
(historia, historyczny, historycznie) wyznawca Islamu

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Zaragoza
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Saraybosna
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardinya
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Saturn ˈsaturn pn
Satürn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Scylla
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Sen Sen Nehri
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Serb sɛrp n
Sırp
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Sırbistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Sırbistan ve Karadağ Sırbistan-Karadağ
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
Seyşelli
obywatel Seszeli

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seyşel Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Seul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sivastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilla
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Mikronezya Federal Devletleri
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Side n
Side
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Antalya;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Sierra Leone
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sinciang pn
Sincan
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapur
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
Singapurlu
obywatel Singapuru

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
İskandinavya
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Üsküp
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Akrep Scorpius
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Slavonya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smok smɔk pn
Ejderha
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Soçi
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Sodom
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sofya
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sogdiana pn
Soğdiana
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sokrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Solon
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
Somalili
obywatel Somalii

Sparta ˈsparta pn
Sparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
Kotte
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stalin pn
Stalin
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;

Stambuł ˈstãmbuw pn
İstanbul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Birleşik Devletler
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Amerika Birleşik Devletleri
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stefan ˈstɛfãn pn
İstefanos
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Stefanya
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Stepanakert
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Kutsal Makam
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stolica Święta pn
Kutsal Makam
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim

Strasburg pn
Strazburg
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Gazze Şeridi
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Yay Sagittarius
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Stuttgart
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styks pn
Stiks
(mitologia grecka) główna rzeka Hadesu;

Styria pn
Steiermark
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Svaziland
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Güney Sudan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Südetler
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Süveyş
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sulejman pn
Süleyman
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Sumatra sũˈmatra pn
Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Surinam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Svalbard ˈsfalbart pn
Svalbard
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibirya
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicilya
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
Sicilyalı
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sydney pn
Sidney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Sydon ˈsɨdɔ̃n pn
Sayda
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Syjam ˈsɨjãm pn
Siyam
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjon pn
Siyon
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Synopa pn
Sinop
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Seyhun
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syria ˈsɨrʲja pn
Suriye
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
Sirius Akyıldız
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa;

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
Suriye Arap Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Syzyf pn
Sisifos
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Szanghaj pn
Şanghay
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Şeytan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Szczecin
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szeherezada pn
Şehrazat
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;

Sziraz pn
Şiraz
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
İskoçya
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
İşkodra
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkotka ˈʃkɔtka n
İskoçyalı
mieszkanka Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Schleswig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Stokholm
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
İsviçreli
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
İsviçre
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
İsviçreli
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
İsveç
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
İsveçli
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Slovakya İslovakya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
Slovak
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Slovenya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
Sloven
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
Slav
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Güneş
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
tişört
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tacikistan
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Taganrog pn
Taganrog
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Tayland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipei
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Tayvan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Talmud pn
Talmud
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór przepisów judaistycznych;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Thames Nehri Thames
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanach n
Tanah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) biblia hebrajska składająca się z 24 ksiąg, święta księga judaizmu;

Tanatos tãˈnatɔs pn
Thanatos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors;

Tanganika pn
Tanganika Gölü
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo;
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego;

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
Tanca
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Taranto
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tazmanya
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Taşkent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
Tatar
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatarstan pn
Tataristan
podmiot Federacji Rosyjskiej, republika autonomiczna ze stolicą w Kazaniu

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tiflis
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Tahran
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksas ˈtɛksas pn
Teksas
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Tel Awiw pn
Tel Aviv
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Teneryfa pn
Tenerife
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Tennessee pn
Tennessee
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny dopływ rzeki Ohio;
imię męskie

Teodozja pn
Feodosya
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Termopylae
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsikhore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Northwest Territories
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Tesalya
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tesaloniczanin n
Selanikli
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tesaloniki

Tessyn pn
Tikino
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Ticino, kanton w Szwajcarii;

Tetyda tɛˈtɨda pn
Thetis
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Theseus
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Thimphu pn
Thimphu
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu

Timiszoara pn
Temeşvar
(geografia, geograficzny) Timișoara, miasto w zachodniej Rumunii

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Doğu Timor
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tobago pn
Tobago
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tokyo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Toledo
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tora ˈtɔra pn
Tevrat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
Toronto
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toskana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tracja pn
Trakya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Troja ˈtrɔja pn
Troya Truva
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trinidad ve Tobago
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Trablus
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
teslis üçleme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
Tunuslu
obywatel Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Tunus
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Türkiye
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
Türk
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turkiestan pn
Türkistan
(geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
Türkmen
obywatel Turkmenistanu

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Türkmenistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turks i Caicos pn
Turks ve Caicos Adaları
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Torino
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Türingiya
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tutanchamon pn
Tutankamon
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tuvalu tuˈvalu pn
Tuvalu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
Tuvalulu
obywatel Tuvalu

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tiberius
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibet
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
Tibetli
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Dicle
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timoteos
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Sur
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrnawa pn
Kokul Kokulu
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, powstaje z połączenia Małej Tyrnawy i Wielkiej Tyrnawy, uchodzi do Maruszy

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tirol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrteusz pn
Tyrtaios
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

UE u‿ˈɛ acronym
AB
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
ABD
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugarit pn
Ugarit
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Ujgur ˈujɡur n
Uygur
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ukrayna Ukranya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
Ukraynalı
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Güneş Sistemi
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Ulyanovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ulm
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Avrupa Birliği
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Unix n
Unix
(informatyka, informatyczny) jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs;

Ural ˈural pn
Ural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;
Ural Dağları
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Uranüs
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Uranos uˈrãnɔs pn
Uranüs
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguay
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Urumçi
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Utah ˈjuta pn
Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City;
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Özbekistan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Ulan Batur
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

VIP vʲip acronym
VİP
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub biznesu;

Valletta pn
Valletta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vancouver vãŋˈkuvɛr pn
Vancouver
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie;
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Waszyngton;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

WSE n
MEB
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;

Waga ˈvaɡa pn
Terazi Libra
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Valensiya
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walia ˈvalʲja pn
Galler
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
Galli
mieszkaniec Walii

Walijka n
Galli
mieszkanka Walii

Walonia pn
Valonya
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Coma Berenices
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warszawa varˈʃava pn
Varşova
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Wasza Wysokość n
Majesteleri
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Vaşington
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vatikan
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wellington pn
Wellington
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Venedik
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Veneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wener pn
Vänern
(geografia, geograficzny) jezioro w południowo-zachodniej części Szwecji;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
Venezuelalı
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Venüs
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wersal ˈvɛrsal pn
Versay
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Mutlu Noeller İyi Noeller
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Wetter ˈvɛtːɛr pn
Vättern
(geografia, geograficzny) jezioro w południowej Szwecji, drugie co do wielkości w tym kraju;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vezüv
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Boğdan
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Viyana
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Birleşik Krallık Büyük Britanya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
Büyük Britanya
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Büyük Ayı
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Paskalya paskalya
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Büyük Köpek
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Kutsal Cuma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
Büyük Perhiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
Kutsal Hafta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Büyük Patlama
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielki Wóz pn
Büyük Ayı
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Büyük Antiller
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
Büyük Göller
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA;

Wielkie Księstwo Litewskie pn
Litvanya Büyük Dükalığı
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie istniejące w latach 1240-1795;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Lüksemburg Büyük Dükalığı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
Büyük Polonya
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wielonarodowe Państwo Boliwia pn
Çokuluslu Bolivya Devleti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Boliwii

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietnam
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Noel arifesi
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Vikipedi
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Vikisözlük vikisözlük
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
VikiKaynak
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wilk vʲilk pn
Kurt
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilnüs
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wirakocza pn
Viracocha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirginia Zachodnia n
Batı Virginia
stan w Stanach Zjednoczonych;

Wisconsin pn
Wisconsin
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vişnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vistül
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Wlora pn
Avlona Avlonya
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Albanii, na wybrzeżu Adriatyku;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Kova
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Boötes
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoszczyzna pn
Eflak
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volhinya
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Auriga
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Wrocław
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wspólnota Bahamów pn
Bahama Milletler Topluluğu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa

Wszystkich Świętych n
Azizler Günü
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych;

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Vuhan
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wuj Sam n
Sam Amca
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Fildişi Sahili Fildişi Kıyısı
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Christmas Adası
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
Man Adası
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;

Wyspa Wielkanocna pn
Paskalya Adası
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
Ascension Adası
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Britanya Adaları
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Cook Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Kanarya Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Marshall Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
Manş Adaları
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Faroe Adaları
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Solomon Adaları
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé ve Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wzgórza Golan pn
Golan Tepeleri
(geografia, geograficzny) górzysty region na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu, będący przedmiotem konfliktu militarnego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
Macar
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
Macar
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Macaristan
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Vladivostok
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
İtalyan
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
İtalya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
İtalyan
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

YouTube pn
YouTube
(telekomunikacja) jeden z serwisów internetowych umożliwiających umieszczanie, nadawanie, ocenianie i komentowanie nagrań wideo oraz audio;

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
BAE
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
SSCB
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
İYE
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zabulon pn
Zabulon Zebulon Zebulun Zevulun Zvulun
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zekeriya
imię męskie;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Batı Şeria Cisürdün
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb Zagrep
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zalew Kuroński pn
Kurland Lagünü
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy;

Zalew Szczeciński pn
Pomeranya Koyu
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zalew Wiślany pn
Vistül Lagünü
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zambiya
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Adeńska pn
Aden Körfezi
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
Bengal Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Biskay Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Botniya Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Finlandiya Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gwinejska pn
Gine Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Hudsona pn
Hudson Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Kalifornijska pn
Kaliforniya Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Meksika Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Neapolitańska pn
Napoli Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Omańska pn
Umman Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Indyjskiego łącząca leżące na południe od niej Morze Arabskie z Zatoką Perską;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Basra Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Ryska pn
Riga Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
Tayland Körfezi
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tokijska pn
Tokyo Körfezi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Triesteńska pn
Trieste Körfezi
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zegar ˈzɛɡar pn
Horologium
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Zelanda
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Dünya arz
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabve Zimbabwe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Birleşik Arap Emirlikleri
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Birleşik Krallık
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zofia ˈzɔfʲja pn
Safiye
imię żeńskie;

Zurych pn
Zürih
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Suzan
imię żeńskie;

Związek Australijski pn
Avustralya Topluluğu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Sovyetler Birliği
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

a cappella adj
akapella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

a cappella adv
akapella
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu

a kuku a‿ˈkuku interjection
ce-e
(infantylnie) …używana podczas nagłego pojawienia się

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
hapşu
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a-moll ˈa‿mɔl n
la minör
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

abaja aˈbaja n
abaye
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abakus aˈbakus n
abaküs
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abażur aˈbaʒur n
abajur lamba siperi siperlik
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
Abhaz
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
Abhazca
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abdest ˈabdɛst n
abdest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
feragat etmek çekılmek el (język turecki) çekmek
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abdżad ˈabʤ̑at n
ebced
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek;

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberasyon
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
abiturient
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

ablatyw abˈlatɨf n
ablatif
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
abdest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

abominacja ˌabɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
iğrenme
(książkowy) obrzydzenie, wstręt, odraza

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
abonelik
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
abonelik götürü
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
abone
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
kürtaj
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
yaklaþma
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abrakadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

absces ˈapsʦ̑ɛs n
apse
(medycyna, medyczny) ropień

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
kesinlikle
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
mutlak
całkowity, zupełny, bezwzględny

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
mutlak oluş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
mezun
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
absorpsiyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
abstraksiyon
(sztuka) kompozycja barw i kształtów bez widocznego związku z rzeczywistością;
soyutlama
pojęcie ogólne

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
abstre soyut
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
perhiz
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

absurd ˈapsurt n
abes absürd saçma saçmalama
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
saçma abes absürd
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

acetal aˈʦ̑ɛtal n
asetal
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
aseton
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetyl n
asetil
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

acetylocholina n
asetilkolin
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

acyklowir n
asiklovir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwwirusowy na zakażenia herpeswirusami; analog guanozyny

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damasko
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adaptasyon
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
uygun mütenasip orantılı
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adenin
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adenozynotrójfosforan n
adenozin trifosfat
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adhan n
ezan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu;

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
idare
zarządzanie czymś, administrowanie
yönetim
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
yönetimsel
związany z administracją i administrowaniem

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
amirallik
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów
władze naczelne marynarki wojennej

admirał adˈmʲiraw n
amiral
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
amiral oramiral
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
amiral
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
admittans
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
adres unvan
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
e-posta adresi
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
alan
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorpsiyon
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adware n
reklam yazılımı
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwokat adˈvɔkat n
avukat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adygejski n
Adigece
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
aerobiyoloji
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym;

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
aerofobi
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

aerograf n
airbrush
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aeroloji
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerojel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afarski adj
Afarca
(etnografia, etnograficzny) (geografia, geograficzny) dotyczący Afaru lub jego mieszkańców

afarski n
Afarca
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Afarze;

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
Afgan
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afisz ˈafʲiʃ n
afiş
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
özdeyiş
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afrikaans n
Afrikanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język afrykanerski

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
afrodizyak
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
Afrikaanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
Afrika Afrikalı
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

aga ˈaɡa n
ağa
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu agi (1.2)
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)

agat ˈaɡat n
akik
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

ageizm n
yaş ayrımcılığı
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
ajans
firma świadcząca różne usługi

agencja reklamowa n
reklam ajansı
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agent ˈaɡɛ̃nt n
acente
przedstawiciel jakiejś firmy
vekil
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
ajitasyon
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

aglutynacyjny adj
eklemeli
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnostisizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agoni
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agora aˈɡɔra n
eski Yunanistanda pazar yeri
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agorafobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agoryzm n
agorizm
bojkot państwa; zwłaszcza motywowany libertarianizmem lewoskrętnym i dążący do anarchistycznej rewolucji

agrafka aˈɡrafka n
çengelli iğne
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agregat aˈɡrɛɡat n
kitle
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
saldırganlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agrest ˈaɡrɛst n
bektaşi üzümü
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)

agresywnie adv
agresif
w sposób agresywny

agresywność n
saldırganlık
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agrobiologia n
agrobiyoloji
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomi
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

aguti aˈɡutʲi n
aguti
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach;

aha ˈaxa interjection
aha
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia
…wyrażenie przypomnienia

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
ayetullah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajran n
ayran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajwar n
ayvar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
akasya
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
akademi
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
yatakhane
(studencki) dom akademicki;

akadyjski n
Akatça
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
akalkuli
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

akapit aˈkapʲit n
paragraf
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
aksan
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;

akcja ˈakʦ̑ʲja n
hisse
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
alkış
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
eşlik
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akord ˈakɔrt n
akor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
akordiyon akordeon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akredytacja n
akreditasyon
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytywa n
akreditif
(ekonomia, ekonomiczny) dokument stwierdzający warunki akredytywy (1.1)
(ekonomia, ekonomiczny) forma bezgotówkowych rozliczeń krajowych i zagranicznych realizowanych za pośrednictwem banku, wykorzystywana przy zawieraniu transakcji, którym towarzyszą różne zwiększone ryzyka;

akrobata ˌakrɔˈbata n
akrobat cambaz
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
akrofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
akromegali
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akropol aˈkrɔpɔl n
Akropolis
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

aksamit aˈksãmʲit n
kadife
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

akt akt n
nü
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

akt oskarżenia n
iddianame
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe oskarżyciela zawierające żądanie ukarania przez sąd sprawcy czynu zabronionego;

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
doğum belgesi
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
oyuncu aktör
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
aktris oyuncu
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualizować v
güncelleştirmek
czynić aktualnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
güncel
dotyczący teraźniejszości

aktuariusz n
aktüer
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

aktyn ˈaktɨ̃n n
aktinyum
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
eylemci
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywizm n
aktivizm
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
aktivite
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
aktif
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

akumulacja n
birikme
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
akü akümülatör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
akupunktur
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyka n
akustik
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
akuamarin
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarela ˌakfaˈrɛla n
akvarel
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarium aˈkfarʲjũm n
akvaryum
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
su kemeri
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwizytor ˌakfʲiˈzɨtɔr n
mümessil
osoba trudniąca się akwizycją

alabaster ˌalaˈbastɛr n
albatr
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanin
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarm
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

albatros alˈbatrɔs n
albatros
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
Arnavut Arnavutça
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
Arnavutça
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
albedo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinizm
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;

albinos alˈbʲĩnɔs n
akşın albinos
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albo ˈalbɔ conjunction
veya ya
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
albüm
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alşimi simya
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
simyacı
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosteron
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
ama
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alef ˈalɛf n
elif
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ);
(matematyka, matematyczny) w teorii mnogości, moc zbiorów nieskończonego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
alegori
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

aleja aˈlɛja n
cadde
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksytymia n
aleksitimi
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański n
Alemannik
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
imbik
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
alerjen
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
alerji
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
alerjik
związany z alergią

aleucki adj
Aleutça
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
alfabe abece
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfanumeryczny adj
abece sayısal
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
pezevenk
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę

algebra alˈɡɛbra n
cebir
jeden z działów matematyki;

algebraiczny adj
cebirsel
dotyczący algebry

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algofobi
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritma
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

alians ˈalʲjãw̃s n
ittifak
przymierze między państwami

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
aligator timsah
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
nafaka
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
aliterasyon
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alka ˈalka n
usturagaga
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
alkaloid
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkan ˈalkãn n
alkan
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
alken
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
alkin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
alkol
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alkolik
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alkolizm
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;

alkowa alˈkɔva n
alkov
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allel ˈalːɛl n
alel
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

almanach alˈmãnax n
almanak
rodzaj publikacji;

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
allotropi
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
alpaka
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinist
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinizm
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu
dağcılık
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

altana alˈtãna n
köşk
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
alternatör
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
seçenek
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

alternatywny adj
başka
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altrüizm
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

aluzja aˈluzʲja n
anıştırma
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

ambasada ˌãmbaˈsada n
elçilik sefarethane
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
sefarethane
gwara więzienna brzuch, żołądek
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
büyükelçi elçi
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
hýrs
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
ambigram
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst;

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
hırslı
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
ikircikli
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

ambra ˈãmbra n
amber
woskowata substancja będąca wydzieliną z przewodu pokarmowego kaszalota powstałą prawdopodobnie w wyniku niestrawności lub zaparcia, stosowana w przemyśle perfumeryjnym;

ambrazura ˌãmbraˈzura n
mazgal
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambulans ãmˈbulãw̃s n
ambulans
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ameba ãˈmɛba n
amip
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
amerikyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
Amerikan Amerikalı
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametist
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
amfetamin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
amfibi
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
amfitiyatro
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

amfora ãw̃ˈfɔra n
amfora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amharski ãmˈxarsʲci n
Amharca
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
amino asit aminoasit
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
amonyak
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
amorf
bezkształtny, niemający określonej budowy

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
amortisör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amper ˈãmpɛr n
amper
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
amper-saat
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
ampütasyon
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
ampüte etmek
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampul
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;
(historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej

amulet ãˈmulɛt n
muska
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
mühimmat
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
dinozorluk
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anagram ãˈnaɡrãm n
anagram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
anakonda
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analizci
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
analiz tahlil
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizator ˌãnalʲiˈzatɔr n
analiz çözümleyici
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analoji
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogowy adj
analog
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnez
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ananas
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

anarchia ãˈnarxʲja n
anarşi
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarşist
zwolennik anarchizmu

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarşizm
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchokapitalizm n
anarko-kapitalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia propagująca anarchokapitalizm (1.1)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) teoretyczny ustrój polityczny oparty na braku państwa, wymianie własności prywatnej i wolnym rynku

anarchopacyfizm n
anarko-pasifizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
aforoz
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomi yapıbilim
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatomik
związany z anatomią, dotyczący anatomii

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
androjen
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
android
robot mający postać człowieka;

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
androloji
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anekdot
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneksja ãˈnɛksʲja n
ilhak
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anemiczny adj
kansız
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
anemometre
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
anestezi
(medycyna, medyczny) znieczulenie

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
İngiliz İngilizce
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
İngilizce İngiliz
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
anjin
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

anglikanizm n
Anglikanizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
ångström
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anhedoni
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

ani ˈãɲi conjunction
ne
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animasyon
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
canlıcı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
canlıcı
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
canlıcılık animizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
anyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

ankieta ãŋʲˈcɛta n
inceleme
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

anoda ãˈnɔda n
anot
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anomalny adj
anormal
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anonim
o nieujawnionym nazwisku

anons ˈãnɔ̃w̃s n
bildiri
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anorak ãˈnɔrak n
anorak
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
düşmanlık
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
antartik
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
anten
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antoloji
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antonim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
antrasit
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antropocen n
antroposen
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryzm n
antroposantrizm
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
antropomorfizm
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antyamerykanizm n
Amerikan karşıtlığı
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibakteriyel
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiyotik
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antychryst n
deccal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
antisiklon
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
antik
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
öne çekmek
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antyfeminizm n
feminizim karşıtlığı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antijen
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antyk ˈãntɨk n
antika
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
antikomünizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykwaryczny ˌãntɨkfaˈrɨʧ̑nɨ adj
antika
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antilop ceylan
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimadde
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antynatalizm n
antinatalizm
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
nefret
niechęć do kogoś

antypoda n
antipot
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby
mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antisemitizm
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antiseptik
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
savaş karşıtı
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

anyż ˈãnɨʃ n
anason
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

aorta aˈɔrta n
aort
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aoryst aˈɔrɨst n
geniş zaman
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
fotoğraf makinesi kamera
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
apartheid
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

apateizm n
apateizm
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
duygusuzluk
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatyt aˈpatɨt n
apatit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apelacja n
istinaf
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
aperitif
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apertura ˌapɛrˈtura n
açıklık
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
lezzetli
zachęcający do jedzenia

apetyt aˈpɛtɨt n
iştah
chęć jedzenia, łaknienie;

aplauz ˈaplaws n
alkış
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
uygulama
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;
zastosowanie

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
kıyamet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apokop
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
mazeret
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptoz
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

aport n
bölüştürme
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

apostoł aˈpɔstɔw n
havaryun
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;

apostrof aˈpɔstrɔf n
kesme işareti
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

appeasement n
yatıştırma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka ustępstw wobec żądań agresywnego państwa, mająca na celu złagodzenie jego postawy, osiągnięcie ugody i utrzymanie pokoju;

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
tedarik etme
zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby

apteka apˈtɛka n
eczane
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
eczacı
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

ara ˈara n
ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesk
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

arabizacja n
Araplaştırma
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabski aˈrapsʲci adj
Arap Arapça
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
Arapça Arap
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
araknofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
araknoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
Aragonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arak ˈarak n
arak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
Aramice
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

arbitraż n
arbitraj
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbuz ˈarbus n
karpuz
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
antik
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
arkaizm
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
baş melek
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
arkeolog
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arkeoloji
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeolożka n
arkeolog
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
arkeozooloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

archetyp arˈxɛtɨp n
arketip
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archidiecezja n
başpiskoposluk
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
aral takımada
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
mimar
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
mimarlık
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

archiwum arˈxʲivũm n
arşiv
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
başpiskopos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcydzięgiel ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
melek otu
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny selerowatych;

arcyksiążę n
arşidük
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

areligijny adj
dindar olmayan
obojętny wobec kwestii religii

arena aˈrɛ̃na n
arena
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

areografia n
areografi
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planety Mars

areometr n
areometre
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
ev hapsi
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
tevkif etmek
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argon ˈarɡɔ̃n n
argon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argüman
(informatyka, informatyczny) parametr, wartość lub symbol podawany danej funkcji
(matematyka, matematyczny) miara kąta skierowanego między osią rzeczywistą a wektorem reprezentującym liczbę zespoloną na płaszczyźnie zespolonej
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

aria ˈarʲja n
arya
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

arka ˈarka n
Nuh'un gemisi
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arkada arˈkada n
arkat
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
elektronik tablo
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
arleken
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
top
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armator n
armatör
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
Ermeni
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
ordu kara kuvvetleri
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
kibir
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
kibirli
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja
(książkowy) będący oznaką arogancji

aromat aˈrɔ̃mat n
rayiha
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromaterapi
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
aromatik
mający silny, miły zapach
(chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla

aronia aˈrɔ̃ɲja n
aronya
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku;

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
arpej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

arsen ˈarsɛ̃n n
arsenik
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arteria arˈtɛrʲja n
atardamar
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

artykulacja n
artikülasyon
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

artykuł arˈtɨkuw n
makale
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
topçuluk
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artysta arˈtɨsta n
sanatçı
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystka arˈtɨstka n
bayan sanatçı
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
dörütsel
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
aristokrasi
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristokrat
osoba należąca do arystokracji

arystotelizm n
aristotelesçilik
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
aritmetik
dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmetik
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

as a ɛs as n
as
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą
(potocznie, potoczny) osoba aseksualna

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
şeytantersi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

ascetyczny adj
riyazetçi
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

asceza asˈʦ̑ɛza n
riyazetçi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
aseksüel
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
aseksüel
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
girişkenlik
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asfalt ˈasfalt n
asfalt
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asklepiejon n
asklepion
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

aspartam asˈpartãm n
aspartam
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
görünüş
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana
(astronomia, astronomiczny) położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

aspołeczny adj
asosyal
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
astatin astat
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
argınlık
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroit
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asterisk yıldız imi yıldız işareti
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

astma ˈastma n
astım
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
astrofizikçi
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
astrofizik
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
usturlap
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrolog
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astroloji
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronot
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautka ˌastrɔ̃ˈnawtka n
astronot
kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astronom gökbilimci
specjalista w zakresie astronomii;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomi gökbilim
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
astronomik
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
Asturyasça
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyzm n
astigmatizm
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
asimetrik
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
asimilasyon
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
asimptot
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyrologia n
asuroloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asystent n
asistan
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy

atak ˈatak n
hücum
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
saldırmak
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś
(sport, sportowy) próbować zdobyć przewagę

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateist
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
Allahsız ateist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateizm
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atlas ˈatlas n
atlas
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletyczny adj
atletik
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfer
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia
atmosfer havaküre
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.

atol ˈatɔl n
atol
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
atom
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
cazip
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
mürekkep
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrium ˈatrʲjũm n
atriyum
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrofi
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

attaché n
ataşe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

atłas ˈatwas n
atlas
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

audio ˈawdʲjɔ adj
ses
dźwiękowy
zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
odyolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
oditoryum
sala wykładowa, odczytowa;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
açık artırma
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
Avustralya
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australopitek n
australopithecus
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
Avusturyalı
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austrofaszyzm n
Avusturya Faşizmi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu;

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
otantik
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
otobiyografi
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobus awˈtɔbus n
otobüs
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autoerotyczny adj
otoerotik
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autograf awˈtɔɡraf n
imza
własnoręczny podpis

autokar awˈtɔkar n
otobüs
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autoklaw awˈtɔklaf n
otoklav
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

automat awˈtɔ̃mat n
otomat
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy

automatycznie adv
kendiliğinden
wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości
otomatik olarak otomatikman
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
otomatik
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

automatyzacja n
otomasyon
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
özerklik muhtariyet otonomi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
özerk
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
otoportre
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autor ˈawtɔr n
müellif
twórca, wynalazca, założyciel

autorytaryzm n
otoriter rejim
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
otoriter
władczy, stanowczy

autostrada ˌawtɔˈstrada n
otoyol
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autotomia n
ototomi
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
otinit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
otistik
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
otizm iç yöneliklik
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awangarda n
öncü
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awans ˈavãw̃s n
terfi
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

awantura ˌavãnˈtura n
gürültü patırtı
gwałtowna kłótnia, zamieszanie

awarski n
Avarca
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski, którym posługują się kaukascy Awarowie;

awatar aˈvatar n
avatar
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

awestyjski n
Avesta
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
vitaminsizlik
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
avokado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
açelya
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbest
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
Azeri
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci n
Azerice
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
asyalı
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azot ˈazɔt n
azot nitrojen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrat
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotek n
nitrür
(chemia, chemiczny) związek chemiczny azotu z metalem lub półmetalem;

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nitrik
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azyl ˈazɨl n
iltica
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;

azymut n
azimut
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałtajski awˈtajsʲci adj
Altay
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

ałun ˈawũn n
şap
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałycza n
can eriği
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;
(botanika, botaniczny) owoc ałyczy (1.1)

aż aʃ conjunction
kadar
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

ażur n
ajur
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale

baba ˈbaba n
baba
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych
karı
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲʨ̑a n
büyükanne
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
pastırma yazı
wczesnojesienne dni;

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
Babil
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
kek
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka

badanie baˈdãɲɛ n
muayene
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia
szczegółowa obserwacja i analiza

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton tüylü top
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

bagaż ˈbaɡaʃ n
bagaj
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik dachowy n
portbagaj
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy

bagietka baˈɟɛtka n
francala
(spożywczy) długa, cienka bułka;

baglama baɡˈlãma n
bağlama
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu;

bagnet ˈbaɡnɛt n
süngü
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
bataklık
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajka ˈbajka n
masal
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej

bajt bajt n
bayt
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

baju, baju, będziesz w raju ˈbaju ˈbaju ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛʒ ˈv‿raju idiom
yalancı yalancı sana kimse inanmaz
zwrot wyrażający niedowierzanie w to, co mówi rozmówca

bak bak n
tankı
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
basil
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

bakelit baˈkɛlʲit n
bakalit
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

baklawa bakˈlava n
baklava
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

bakteria bakˈtɛrʲja n
bakteri
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bakteriyofaj
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bakteriyoloji
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bakteriyolojik
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

baktrian ˈbaktrʲjãn n
deve
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

bakłażan bakˈwaʒãn n
patlıcan
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bal bal n
balo
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balet ˈbalɛt n
bale
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

balista baˈlʲista n
balista
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balkon
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) piętro widowni

ballada balˈːada n
ballad
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
balneoterapi
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
balon
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balsamista n
tahnitçi
osoba, która balsamuje zwłoki

bambus ˈbãmbus n
bambu
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalność n
banallik
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
banal
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
muz
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

bandana bãnˈdãna n
bandana
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie;

bandaż ˈbãndaʃ n
bandaj
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandoneon n
bandoneon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

bandura bãnˈdura n
bandura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
banka
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów
banki banka
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów

bankier n
banker bankacı
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
ziyafet
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
banknot
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
bankamatik
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
iflas
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
müfis
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

baobab baˈɔbap n
baobab
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

bar bar n
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
baryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

baran ˈbarãn n
koç
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
kuzu
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

baranina ˌbarãˈɲĩna n
koyun eti
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
barbar
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
barbar
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbituran n
barbitürat
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych

barchan ˈbarxãn n
fistan
(włókiennictwo) rodzaj grubej tkaniny bawełnianej

bard bart n
bard
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów;

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
daha
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
çok
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

barion n
baryon
(fizyka, fizyczny) fermion o niezerowej liczbie barionowej;

bark bark n
omuz
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barman ˈbarmãn n
barmen
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barometre
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
baron
niski tytuł arystokratyczny;

baronowa n
barones
żona barona

barszcz barʃʧ̑ n
borç
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barter ˈbartɛr n
barter
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barwnik ˈbarvʲɲik n
boya
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barykada ˌbarɨˈkada n
barikat
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
bariton
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

baryłka n
varil
mała beczka

baseball n
beyzbol
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
havuz yüzme havuzu
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
Baskça
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
Baskça
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bastard ˈbastart n
piç
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
kale
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

baszkirski adj
başkurt
związany z Baszkirami

baszkirski n
Başkurtça
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski;

baszybuzuk n
başıbozuk
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

baszłyk ˈbaʃwɨk n
başlık
nakrycie głowy w formie kaptura o długich patkach zawiązywanych dookoła szyi;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
kamçı
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
tabur
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batat n
tatlı patates
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
pil
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

batymetryczny adj
batimetrik
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

batyskaf baˈtɨskaf n
batiskaf
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bawełna baˈvɛwna n
pamuk
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);

bawół ˈbavuw n
kara sığır
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
baz
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
podstawa, fundament, ogół elementów istotnych dla powstania i funkcjonowania lub zrozumienia
üs
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
(architektura, architektoniczny) podstawa kolumny;

baza danych n
veri tabanı
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
bazalt
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
pazar
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazylia baˈzɨlʲja n
fesleğen reyhan
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
bazilika
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu

bazyliszek n
basilisk
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
korkmak
martwić się, niepokoić się
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałkanizacja n
Balkanlaşma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
Balkan
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
Baltik
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
kardan adam
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bańka ˈbãɲka n
sidik torbası
(potocznie, potoczny) bańka mydlana

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
sabun köpüğü sabun baloncuğu
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

baśń baɕɲ̊ n
masal
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

bażant ˈbaʒãnt n
sülün
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
melemek
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos

beczka ˈbɛʧ̑ka n
varil fıçı
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

bednarz ˈbɛdnaʃ n
fıçıcı
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
biftek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
begonya
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioralny ˌbɛxavʲjɔˈralnɨ adj
davranışsal
(psychologia, psychologiczny) związany z zachowaniem (behawiorem)

behawioryzm n
davranışçılık
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
geğirmek
odbijać się

bekerel n
bekerel
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
Belçikalı
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belka ˈbɛlka n
kiriş
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie

belona bɛˈlɔ̃na n
zargana
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele;

belweder bɛlˈvɛdɛr n
cihannüma
(architektura, architektoniczny) widokowy budynek ogrodowy położony na wzniesieniu;

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
Bengalce
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1)

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzen
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzoesan sodu n
sodyum benzoat
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant żywności;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
benzin
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

berek n
ebe
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób
osoba, która w danym momencie goni inne podczas zabawy w berka (1.1)

beret ˈbɛrɛt n
bere
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

berkel ˈbɛrkɛl n
berkelyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Berlinli
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
Berlin
odnoszący się do miasta Berlin

bermudy n
bermuda
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

beryl ˈbɛrɨl n
berilyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
hükümdar asası
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

bestia ˈbɛstʲja n
canavar
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia

beta ˈbɛta n
beta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beton ˈbɛtɔ̃n n
beton dongu
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

bez bɛs n
mürver
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
-sız
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez wątpienia adv
muhakkak
nie mając wątpliwości

bez- bɛs bɛz prefix
-siz -suz -süz -sız
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

beza ˈbɛza n
beze
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
alkolsüz
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
renksiz
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony

bezbolesny adj
ağrısız
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
ağrısızca
w sposób bezbolesny

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
Allahsız
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
amaçsız
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
paha biçilemez
mający ogromną wartość

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
bulutsuz
charakteryzujący się brakiem chmur

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
arsız
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezdenny adj
altsız
taki, który wydaje się nie mieć dna

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
evsizlik
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
evsiz
taki, który nie ma domu

bezdymny adj
dumansız
niewydzielający dymu

bezdzietność bɛʑˈʥ̑ɛtnɔɕʨ̑ n
çocuksuzluk
nieposiadanie potomstwa;

bezdźwięczny adj
kısık
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe
nie wydający dźwięku (głosu)

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
hudutsuz
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzeszny adj
günahsız
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezguście bɛzˈguɕʨɛ n
lezzetsizlik
(odprzymiotnikowy) brak smaku, brak gustu

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
isimsiz
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
özverili
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarność n
cezasızlık
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkręgowiec n
omurgasız
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
acımasız Allahsız amansız merhametsiz
okrutny; taki, który nie ma litości

bezmózgi bɛzˈmuzʲɟi adj
beyinsiz
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
umutsuzluk
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
batak umarsız
pozbawiony wszelkiej nadziei

bezobjawowy adj
asemptomatik
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezodpływowy adj
kapalı
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka

bezoki adj
gözsüz
niemający oczu

bezokienny adj
penceresiz
nie mający wcale okien

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
kişiliksiz
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezołowiowy adj
kursunlu
niezawierający ołowiu

bezpański adj
sahipsiz
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
güvenli güvenlik
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
sigorta
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
emin
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi
taki, który nie stwarza zagrożenia

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
direkt
w sposób bezpośredni

bezprecedensowy adj
emsali olmayan
(książkowy) bez precedensu

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
bedava
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłciowy adj
aseksüel
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
işsizlik
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
işsiz
bez pracy, bez zajęcia

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
uykusuzluk
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsenny bɛsˈːɛ̃nːɨ adj
uykusuz
spędzony bez spania

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
adil
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

bezszwowy adj
dikişsiz
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

bezterminowy adj
mühdetsiz
niemający wyznaczonej daty zakończenia

beztlenowy adj
anaerobik
taki, który obywa się bez tlenu

bezustanny adj
sonsuz
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
abes
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
değersiz
nieposiadający żadnej wartości

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
rüzgarsız
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwodny adj
susuz
pozbawiony wody, wilgoci

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
kokusuz
niemający zapachu

bezwstyd n
yüzsüzlük
nieskromność w postępowaniu

bezzapachowy ˌbɛzːapaˈxɔvɨ adj
kokusuz
taki, który nie ma zapachu

bezzałogowy adj
insansız
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
dişsiz
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

bezładny adj
darmadağınık
pozbawiony ładu, porządku

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
bej
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
biatlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
lösemi
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białawy bʲjaˈwavɨ adj
akça
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
protein
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
Beyaz Rus Belarus
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
Beyaz Rusça Belarus
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białozór bʲjaˈwɔzur n
akdoğan aksungur
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

biały ˈbʲjawɨ adj
beyaz ak
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.
beyaz
(fizyka, fizyczny) emitujący wszystkie długości fal światła

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
beyaz fosfor
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
bibliyofil
miłośnik książek

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliyografya
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
kütüphane
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
kütüphaneci
pracownik biblioteki;

biceps n
pazı
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicie w przelocie n
geçerken almak
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej

bidet ˈbʲidɛt n
bide
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛʦ̑ v
koşmak
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
yoksulluk
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
zavallı
ze współczuciem o kimś; poszkodowany

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
uğur böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
koşu
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
koşucu
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
koşmak
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
kutup
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
ishal
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegus rdzawy ˈbʲjɛɡus ˈrʣ̑avɨ n
büyük kum kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris canutus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
kara karınlı kum kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegły ˈbʲjɛɡwɨ adj
becerikli
mający dużą wiedzę lub umiejętności w danej dziedzinie

biel bʲjɛl n
beyaz
biały kolor;

bielaczek bʲjɛˈlaʧ̑ɛk n
sütlabi
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus albellus, tracz bielaczek, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
deniz kartalı
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
iç çamaşırı
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bielić v
badanalamak
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie
beyazlaştırmak
pokrywać rzeczy metalowe cynową powłoką

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
pasif içicilik
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
belirtme durumu
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
-i hâli
(gramatyka) dotyczący biernika

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
edilgen
(chemia, chemiczny) niebiorący udziału w reakcjach
(gramatyka) związany ze stroną bierną
niewykazujący inicjatywy

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
koşu pisti
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych;

bifobia n
bifobi
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

bigoreksja n
bigoreksiya
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bikini bʲiˈcĩɲi n
bikini
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bila ˈbʲila n
bilardo topu
(sport, sportowy) mała, twarda kula do gry w bilard;

bilans n
bilanço
(księgowość) sprawozdanie finansowe
proporcje wpływów i wypływów
zestawienie porównawcze

bilard ˈbʲilart n
bilardo
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;

bilet ˈbʲilɛt n
bilet
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

biliard ˈbʲilʲjart n
bilyar
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015;

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
trilyon
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirübin
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
bilokasyon
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

binarny adj
iki terimli
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym
podwójny, złożony z dwóch części

bingo ˈbʲĩŋɡɔ interjection
bingo
okrzyk zwycięstwa, wyrażający zadowolenie z czegoś

bingo ˈbʲĩŋɡɔ n
bingo
rodzaj gry hazardowej

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
biyokimya
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
biyokimyasal
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
kalça
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biofizyka n
biyofizik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biyografi
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biyografik
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biyolog
specjalista w zakresie biologii
kobieta biolog (1.1)

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biyoloji canlı bilimi dirimbilim
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
moleküler biyoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biyolojik olarak
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biyolojik
związany z biologią, dotyczący biologii

biom n
biyom
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
biyokütle
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)
materia zawarta w organizmach żywych;

bionika n
biyonik
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

biopaliwo n
biyoyakıt
paliwo otrzymywane z biomasy;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biyopsi
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
biyoçeşitlilik
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji;

biosfera n
biyosfer
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
biyoteknoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

biotop n
biyotop
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
biyotin
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów;

birginiak bʲirʲˈɟĩɲak n
kara gözlü pufla
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
Burmaca
język urzędowy Mjanmy (Birmy);

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
biseksüellik
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
biseksüel
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

biskup ˈbʲiskup n
piskopos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

bit bʲit n
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1
(technologia, technika, techniczny) wymienna końcówka w elektrycznych narzędziach do wkręcania;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
krem şanti
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitwa ˈbʲitfa n
savaş
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuret n
biüret
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biurko ˈbʲjurkɔ n
büro
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
büro ofis
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro rzeczy znalezionych n
bulunmuş eşya bürosu
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
bürokrasi
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system zarządzania, w którym decydującą rolę odgrywa administracyjny aparat urzędniczy;

biurokrata n
bürokrat
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
sutyen
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
bizmut
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznesowy adj
ticaret ticari
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bić bʲiʨ̑ v
dövmek
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.
vurmak
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy
o skrzydłach i rękach machać nimi
uderzać w jakiś instrument perkusyjny

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
mücevherat
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała;

blacha ˈblaxa n
sac
cienki, płaski kawałek metalu;

blacharz n
kalaycı
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blastula n
blastula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem

blaszany blaˈʃãnɨ adj
teneke
taki, który został wykonany z blachy

blaszka ˈblaʃka n
lamel
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu;

blef blɛf n
blöf
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości

bliski ˈblʲisʲci adj
yakın
taki, który jest w niewielkiej odległości
bezpośrednio spokrewniony
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
zbliżony do czegoś, podobny

blisko ˈblʲiskɔ adv
yakın
w niewielkiej odległości

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
yakınlık
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
yara izi skar
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
çift
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blog blɔk n
ağ günlüğü
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
blogosfer
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogować v
bloglamak
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
blok
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy

blokada blɔˈkada n
abluka
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji

blokhauz ˈblɔkxaws n
korugan
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;

blond blɔ̃nt adj
sarışın
o włosach jasny, płowy

blues n
blues
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalno-instrumentalny styl muzyczny sięgający korzeniami ludowych pieśni czarnoskórych

bluszcz bluʃʧ̑ n
sarmaşık
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszcz pospolity n
sarmaşık
(systematyka) (botanika, botaniczny) Hedera helix L., gatunek wiecznie zielonego pnącza należący do rodziny araliowatych;
(botanika, botaniczny) pnącze z gatunku bluszczy pospolitych (1.1)

bluzka ˈbluska n
bluz
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
leylek
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
leylek
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku bocianów białych (1.1)

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
kara leylek
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
doğal kaynak
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogaty bɔˈɡatɨ adj
zengin
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
tanrıça ilahe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
kahraman
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
kahraman
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
acemice boyanmış resim
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
bohriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boja ˈbɔja n
şamandıra
pływający znak nawigacyjny

bojkot ˈbɔjkɔt n
boykot
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojler ˈbɔjlɛr n
kazan
zbiornik do podgrzewania wody

bok bɔk n
taraf
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvaʨ̑ v
gülmekten yarılmak
śmiać się bez opamiętania

boks bɔks n
boks
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
boksör
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;

bokserki bɔˈksɛrʲci n
baksır
(odzieżownictwo) męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami

boksyt n
boksit
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
ağrımak
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

bolszewik n
Bolşevik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
Bolşeviklik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
atom bombası
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bombalamak
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bon bɔ̃n n
hediye çeki
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr;

bonapartyzm n
bonapartizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai bonsay
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bonus ˈbɔ̃nus n
bonus
dodatek, premia

bor bɔr n
bor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

boraks ˈbɔraks n
boraks
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
çörek mantarı
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borsuk ˈbɔrsuk n
porsuk
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

borówka bɔˈrufka n
yaban mersine
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;
yabanmersini
(regionalizm krakowski) borówka czarna, czarna jagoda;

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
kekreyemiş
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

boski ˈbɔsʲci adj
ilahi
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) piękny, wspaniały, cudowny

bosman ˈbɔsmãn n
lostromo
(morski) pracownik zarządzający małym portem lub przystanią;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;

bosy ˈbɔsɨ adj
yalın ayak
o człowieku: taki, który ma nagie stopy
o stopach, nogach: takie, które nie mają butów, skarpet, pończoch

bot bɔt n
bot
(informatyka, informatyczny) program wykonujący jakieś czynności za człowieka;

botanik bɔˈtãɲik n
botanikçi
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
bitki bilimi botanik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulizm
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
balık çorbası
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
bovling
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

boysband ˈbɔjzbɛ̃nt n
erkek grubu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, wykonująca muzykę pop;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
bozon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
Bosnalı
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożodrzew gruczołowaty n
kokar ağaç
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
Noel
związany z Bożym Narodzeniem

brachiozaur n
brakiyozor
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Brachiosaurus Riggs, rodzaj zauropoda z rodziny brachiozaurów;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju brachiozaurów (1.1)

bractwo n
birlik
(żartobliwie) grono znających się osób

brak brak n
açık
fakt nieistnienia czegoś

brama ˈbrãma n
kapı
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ufortyfikowany wjazd lub wejście do twierdzy lub miasta

bramka ˈbrãmka n
kale
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
kapı
(zdrobniale) od: brama

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
kaleci
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bransoleta n
bilezik
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku lub ramieniu

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
bilezik
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãw̃ʒa n
endüstri
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

brat brat n
kardeş birader
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

bratanek braˈtãnɛk n
yeğen
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
yeğen
córka brata

bratek ˈbratɛk n
bahçe menekşesi
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;
(botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach

braterski braˈtɛrsʲci adj
kardeşçe
odnoszący się do brata, braci

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
biraderlik
pokrewieństwo między synami jednych rodziców

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
ruhsal eş
osoba bliska pod jakimś względem

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
kardeş cinayeti
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratowa braˈtɔva n
yenge
żona brata

brać braʨ̑ v
almak
chwytać coś ręką, unosić coś
zobowiązywać się do czegoś
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś

brać pod uwagę v
dikkate almak
mieć na uwadze; nie lekceważyć

brelok n
anahtarlık
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
Breton
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
Breton
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
kaş
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
branda
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

briefing ˈbrʲifʲĩŋk n
brifing
odprawa dla dziennikarzy, rodzaj konferencji prasowej, zwykle na jeden temat

brioszka n
briyoş
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
yürümek
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
sakal
zarost na brodzie (1.1)

brodaty brɔˈdatɨ adj
sakallı
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
siğil
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
meme başı
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brodziec pławny ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ ˈpwavnɨ n
bataklık düdükçünü
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
kara kızılbacak
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brodzik ˈbrɔʥ̑ik n
çocuk havuzu
naczynie pod prysznicem (płytka wanna) zbierające wodę z natrysku

brokuł ˈbrɔkuw n
brokoli
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
brom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromek n
bromür
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromoform n
bromoform
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu;

brona ˈbrɔ̃na n
tarla sürgüsü
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;
tırmık
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
korumak
odpierać atak

broszura brɔˈʃura n
broşür
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

browar ˈbrɔvar n
bira fabrikası
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
silah
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
biyolojik silah
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy;

broń chemiczna ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲiʧ̑na n
kimyasal silah
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;

brud brut n
kir
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudnopis brudˈnɔpʲis n
müsvedde
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
bulaşık kirli
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
kirli
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brukiew ˈbrucɛf n
şalgam
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselka bruˈksɛlka n
Brüksel lahnası
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brunatny brũˈnatnɨ adj
kahverengi
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) [[hitlerowski, faszystowski]]
mający kolor ciemnobrązowy

brunet ˈbrũnɛt n
siyahımsı
człowiek o włosach czarnego koloru

brunetka brũˈnɛtka n
esmer kadın
kobieta o włosach czarnego koloru

brutto ˈbrutːɔ adv
gayrisafi
bez potrąceń

bruzda n
kırışık
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

brydż brɨʧ̑ n
briç
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
brik
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brygada n
tugay
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
İngiliz
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa

bryła ˈbrɨwa n
cisim
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzeg bʒɛk n
kıyı sahil
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
sorumluluk
coś, co jest trudne do zniesienia
zahmet
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ses
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
şeftali
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;

brzoza ˈbʒɔza n
huş huş ağacı
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzuch bʒux n
karın göbek
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
vantrilok
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
vantrilokluk
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;

brzuszek ˈbʒuʃɛk n
göbüş
(zdrobniale) od: brzuch

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
çirkin
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
çirkin ördek yavrusu
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydota bʒɨˈdɔta n
çirkinlik
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
iğrendirmek
powodować obrzydzenie

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ustura
ostry nóż do usuwania zarostu;

brąz brɔ̃w̃s n
bronz
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
bozlak
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
kahverengi
mający kolor brązu;

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
bronz madalya
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp.

buda ˈbuda n
köpek kulübesi
schronienie dla psa

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
Budist
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
Budist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
Budizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
telefon kulübesi
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budowla buˈdɔvla n
konstrüksiyon
(budownictwo) coś, co zostało zbudowane
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury

budownictwo n
yapı mühendisliği
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych

budulec buˈdulɛʦ̑ n
inşaat malzemesi
(budownictwo) materiał budowlany (szczególnie drewno)

budynek buˈdɨ̃nɛk n
bina
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
puding
(handel, handlowy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) gotowa mieszanka składników służących do przygotowania budyniu (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budyń Noego n
aşure
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii

budzik ˈbuʥ̑ik n
çalar saat
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budżet ˈbuḍʒɛt n
bütçe
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

bufor n
arabellek
(chemia, chemiczny) roztwór zdolny do utrzymywania względnie stałego pH innego roztworu mieszanego z nim
(informatyka, informatyczny) obszar pamięci, gdzie tymczasowo przechowuje się dane przesyłane pomiędzy dwoma urządzeniami lub między urządzeniem a aplikacją
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt

bujny ˈbujnɨ adj
gür
taki, który się obficie rozrasta
şehvetli
z rozmachem

buk buk n
kayın Avrupa kayını
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukiet ˈbucɛt n
buket
wiązanka, pęk kwiatów;
cechy wina zawarte w jego zapachu i smaku;

bukiew ˈbucɛf n
kayın ağacı meyvesi
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka;

bukszpan ˈbukʃpãn n
şimşir
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bulgur n
bulgur
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimia
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulwa ˈbulva n
yumru
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
bulvar
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii

bumerang bũˈmɛrãŋk n
bumerang
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

burak ˈburak n
pancar
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
şeker pancarı
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burdel ˈburdɛl n
genelev
(pospolicie) dom publiczny

burek ˈburɛk n
börek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj nadziewanego placka popularny w krajach śródziemnomorskich i arabskich jako fast food

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
belediye başkanı
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burrata n
burrata
(spożywczy) tradycyjny włoski ser z mleka krowiego lub bawolego, wytwarzany z mozzarelli i śmietany;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
kehribar
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

burza ˈbuʒa n
fırtına oraj
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
beyin fırtınası
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
kum fırtınası
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
bardaktaki fırtına
zamęt wywołany z błahych powodów

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
burjuvazi
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

but but n
ayakkabı pabuç
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
bütan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
şişe
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
şişelemek
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

butik ˈbutʲik n
butik
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami

buzuki buˈzuci n
buzuki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
Bulgar Bulgarca
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
Bulgarca Bulgar
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
ekmekçik
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
çantada keklik
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

bydło ˈbɨdwɔ n
büyükbaş hayvan
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
boğa
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
asla
… stanowiący przeczącą odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
asla
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

być bɨʨ̑ v
bulunmak olmak
znajdować się w jakimś miejscu
olmak
istnieć; trwać

być może
belki
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

były ˈbɨwɨ adj
eski
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

bób bup n
bakla
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
kunduz kastor
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
tanrı ilah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bójka ˈbujka n
dövüş
awantura połączona z biciem;

ból bul n
acı ağrı
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
ağrı acı
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

bąk bɔ̃ŋk n
atsineği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
davul
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
piç
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
istirham etmek
żarliwie, usilnie prosić

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
baht
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
sprzyjanie, przychylność, pomyślność
bereket
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece

błogosławiony n
kutlu
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu;

błogosławić v
kutsamak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
kulak zarı
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
kızlık zarı
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
mukoza
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
çamurluk
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
çamur
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
şimşek
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyszczący adj
parlak
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
hata
niezgodność z zasadami, założeniami

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
kısır döngü
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
hatalı
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
mavi kan
pochodzenie arystokratyczne

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
cacık
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka;

cal ʦ̑al n
inç
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

car ʦ̑ar n
çar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carbonara n
carbonara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa w postaci makaronu w sosie powstałym z jajek, podgardla (guanciale) lub boczku (pancetta), twardego żółtego sera (parmezanu lub pecorino) oraz czarnego pieprzu;

caryca n
çariçe
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

całka ˈʦ̑awka n
integral
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
belirli integral
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
bayağı
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
oldukça
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
tamamen
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
bütün
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całokształt ʦ̑aˈwɔkʃtawt n
külliyet
zorganizowana całość, rozważany w całości układ

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
öpmek
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
öpüşmek
dawać i dostawać pocałunek

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
bütünlük
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę

całun n
kefen
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
bütün
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cebula ʦ̑ɛˈbula n
soğan
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;

cebulka n
kök
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa

cecha ˈʦ̑ɛxa n
nitelik özellik
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
sedir
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
lübnan sediri
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
tuğla
wykonany z cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
tuğla
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cekin n
payet
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;

cel ʦ̑ɛl n
hedef amaç
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
amaca giden her yol mübahtır
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
hücre
pokój więźnia w więzieniu

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
bekarlık
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
gümrük memuru gümrükçü
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celofan ʦ̑ɛˈlɔfãn n
selofan
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
-e hâli
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
nişangah
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;

celownikowy adj
-e hâli
(gramatyka) związany z celownikiem, dotyczący celownika

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
Kelt
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
selüloz
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
çimento
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
çimentolamak
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
fiyat bedel eder kıymet
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
değerli
mający dużą wartość

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
anıt mezar
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

cent ʦ̑ɛ̃nt n
sent
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
aryunt
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
merkezi
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centriola ʦ̑ɛ̃nˈtrʲjɔla n
sentriyol
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego;

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
merkez
środkowa część czegoś

centrum handlowe n
alışveriş merkezi
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
santimetre santim
miara długości; jedna setna metra;

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
sansür
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cer ʦ̑ɛr n
seryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
seramik
wykonany z ceramiki
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki

cerata n
muşamba
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
seremoni
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
örerek onarmak
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
sezaryen
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
imparatorluk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
imparator
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
imparatoriçe
kobieta cesarz
żona cesarza

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
üretra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
kateter
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez ʦ̑ɛs n
sezyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cezura n
dönüm noktası
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pauza dzieląca wers lub frazę muzyczną
(przenośnie, przenośnia) przełomowy moment wyznaczający koniec jednej epoki i początek następnej

chaczapuri n
haçapuri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
kalsedon
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chalkopiryt n
kalkopirit
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;

chamsa n
hamse
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chan xãn n
kağan
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
hanlık
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chaos ˈxaɔs n
kaos
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
düzensiz karmakarışık
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
karakter
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

chargé d'affaires n
maslahatgüzar
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

chart xart n
tazı
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

charyzma xaˈrɨzma n
karizma
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmatyczny adj
karizmatik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chasydyzm n
Hasidizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chata ˈxata n
kulübe
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chałwa ˈxawva n
helva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
istemek
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
açgözlülük
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chcąc nie chcąc adv
ister istemez
(potocznie, potoczny) niezależnie, mimowolnie

chemia ˈxɛ̃mʲja n
kimya
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia nieorganiczna n
inorganik kimya
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
organik kimya
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
kimyasal kimyevî
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
kimyacı
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
kemoterapi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chi xʲi n
ki
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ;

chinina xʲĩˈɲĩna n
kinin
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chipset n
chipset
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;

chirurg ˈxʲirurk n
cerrah
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
cerrahi
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
cerrahi
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
Çin
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
Çince
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
ekmek
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chlebak ˈxlɛbak n
ekmeklik
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlew xlɛf n
domuz ahırı
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
klor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
klorür
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
sodyum klorür
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
klorofil
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
kloroform
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroplast xlɔˈrɔplast n
kloroplast
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chlorować v
klorlamak
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chmiel xmʲjɛl n
şerbetçiotu şerbetçi otu
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
bulut
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chodnik ˈxɔdʲɲik n
kaldırım
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
yürümek
poruszać się za pomocą nóg

choina n
suga
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji;

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
Noel ağacı
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholera xɔˈlɛra interjection
kahretsin
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
kolera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
kolesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
kareograf
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
koreografi
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
hastalık
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
Parkinson hastalığı
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
deniz tutması
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
von Willebrant hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wysokościowa n
irtifa hastalığı
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
Hırvatça
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
hasta
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
hasta
osoba dotknięta chorobą

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
horlamak
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
krom
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
renk yuvarı
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
kromozom
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
korumak
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
kronoloji
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
kronolojik
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
kronometre
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
krizopras
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
bayır turpu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzest xʃɛst n
vaftiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
Hıristiyan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
Hristiyan
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
Hristiyanlık Hıristiyanlık Hristiyanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząknięcie xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
homurdanma
(rzeczownik odczasownikowy) od chrząknąć

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
kıkırdak
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chudnąć v
zayıflamak
stawać się chudszym, szczuplejszym

chudy ˈxudɨ adj
ince
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
sik çük yarak yarrak
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
mendil
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
mendil
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
baş örtüsü
okrycie głowy

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
övmek
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

chwast xfast n
yabani ot
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwila ˈxfʲila n
an moment
punkt w czasie
an moment dem kısa süre
bardzo krótki czas

chwytać ˈxfɨtaʨ̑ v
tutmak
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
-mezse
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chód xut n
gidiş
chodzenie, (zobacz) krok

chór xur n
koro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
memnuniyetle
z chęcią, z ochotą

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
gönüllü
mający chęć zrobienia czegoś

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
serin
raczej zimny; rześki
soğuk
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany

chłoniak n
lenfoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłopak ˈxwɔpak n
erkek arkadaş sevgili
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
oğlan
młody człowiek płci męskiej

chłopiec na posyłki n
ayakçı
chłopak, który pracuje wykonując doraźne, proste polecenia

chłopiec okrętowy n
miço
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) marynarz najniższy stopniem, praktykant na statku;

chłód xwut n
soğukluk serin
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
bitişik
o ubraniu: zbyt mały lub wąski
okunaksız
taki, w którym jest mało miejsca

ciasto ˈʨ̑astɔ n
hamur
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
beden
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);
beden gövde
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
beden vücut
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka lub zwierzęcia

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
gök cismi
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
insanın söylemezinden suyun şarlamazından korkulur
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
sessiz sakin
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
nohut
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
nohut
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
tuhaflık
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
merak
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
enteresan
taki, który wzbudza zainteresowanie

ciekły ˈʨ̑ɛkwɨ adj
sıvı
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
dana
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
dana eti
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemiączko n
bıngıldak
(anatomia, anatomiczny) miękkie spojenie łączące kości czaszki płodu, noworodka i niemowlęcia, z czasem ulegające skostnieniu

ciemna materia n
karanlık madde
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnia n
karanlık oda
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
karanlık
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
karanlık
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
ince
mający niewielki przekrój poprzeczny

cienki klient n
ince istemci
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
ısı sıcaklık
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
sıcak ılık
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
ılık
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
ılık sıcak
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą

cierlik ˈʨ̑ɛrlʲik n
bahçe kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych;

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
acı çekmek
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpiętnik ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
tutku taşıyan
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpki ˈʨ̑ɛrpʲci adj
buruk
o smaku: kwaskowaty, gorzkawo-kwaśny; sprawiający, że cierpnie język

cierpkość n
acılık
cecha tego, co ma kwaskowaty smak

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
sabır
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
sabırlı
niezrażający się czekaniem

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
diken
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
mutlu olmak
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
kara orman tavuğu huş tavuğu
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
gölge
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
marangoz
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
boğaz
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
teyze
siostra matki

cipa ˈʨ̑ipa n
am
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
(wulgarnie, wulgaryzm) pogardliwie o kobiecie

cis ʦ̑is ʨ̑is n
porsuk
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisza ˈʨ̑iʃa n
sessizlik
brak dźwięku

cisza przed burzą n
fırtına öncesi sessizlik
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciągnie swój do swego ˈʨ̑ɔ̃ŋʲɟɲɛ ˈsfuj dɔ‿ˈsfɛɡɔ proverb
it ulur, birbirini bulur
jednakowe zjawiska czy osobniki mają tendencję do łączenia się w pary

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
çekmek
wlec, przesuwać za sobą

ciągłość n
devamlılık
cecha tego, co ciągłe

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
kesmek
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
hamilelik
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

cięciwa n
kiriş
linka łącząca końce łuku albo kuszy;

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
ağırlık
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
hamile
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
kamyon
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężka woda n
ağır su
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
ağır
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
basınç
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
kan basıncı
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
mezarlık
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
itminan
dodatnia cecha moralna

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
erdemli
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
ne
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ pronoun
ne
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co dopiero
bırak
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
bir elin nesi var iki elin sesi var
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
en azından
nie mniej niż

co najwyżej adv
azamî
nie więcej niż, w najlepszym razie

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
gözden ırak olan gönülden de ırak olur
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
günlük
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia
zwyczajny, normalny, taki, jak każdego dnia

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
her ne
wszystko jedno co; obojętnie który

corral n
ağıl
(zootechnika, zootechniczny) rodzaj zagrody dla bydła w Ameryce

cos kɔˈsʲĩnus symbol
cos
= (matematyka, matematyczny) cosinus

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
haftalık
powtarzający się co tydzień

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
bir şey şey
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

croissant n
ay çöreği
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud ʦ̑ut n
mucize harika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
dahi çocuk
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
zina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
yabancı
należący do kogoś innego

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
tırnak işareti
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
şeker
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
pudra şekeri
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
şeker kamışı şekeri
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukier waniliowy ˈʦ̑ucɛr ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ n
vanilya şekeri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) mieszanka cukru z wanilią lub z ekstraktem waniliowym;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
bonbon
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
pastahane
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
şeker kasesi
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
kabak
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diyabet şeker hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzyk ˈʦ̑ukʃɨk n
sarı şeker kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Coereba flaveola, mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków;

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
yanaşmak
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża

curling n
körling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

curry n
köri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej;

cwał n
dörtnal
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia;

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
siber saldırı
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cybernetyka n
sibernetik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
siberuzay
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
rakam
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
dijital
wykorzystujący technikę cyfrową

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
puro
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cyjanek n
siyanür
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
potasyum siyanür
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cykada ʦ̑ɨˈkada n
ağustos böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
devir
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
siklon
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
eğegöz
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
beyaz hindiba
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
silindir
(technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
santur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
kalay
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
tarçın
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
sinizm
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
çinko
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynober ʦ̑ɨ̃ˈnɔbɛr n
zincifre
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;
jeden z odcieni koloru czerwonego;

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
selvi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
çıkrıkçın
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki;

cyrk ʦ̑ɨrk n
sirk
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
pergel yayçizer
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zirkon
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów;
zirkonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
Kiril
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
sarnıç
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
duży pojemnik do magazynowania wody

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
hisar
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
alıntı
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
sitoloji
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytoplazma n
sitoplazma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytra ˈʦ̑ɨtra n
zither kanuna benzer bir çalgı kanuna benzer bir çeşit çalgı kitara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrus ˈʦ̑ɨtrus n
narenciye
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
sitrin
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
limon
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;

cytrynowy ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ adj
limon rengi
taki, który jest wykonany z dodatkiem cytryny
związany z cytryną, dotyczący cytryny

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
sivil
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
uygarlık medeniyet
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
sivil
nie należący do wojska

czaban n
çoban
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów

czador ˈʧ̑adɔr n
çador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czajka ˈʧ̑ajka n
bayağı kız kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
demlik
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
çaydanlık
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapka ˈʧ̑apka n
şapka
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
balıkçıl
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla siwa n
gri balıkçıl
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
kara delik
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna godzina ˈʧ̑arna ɡɔˈʥ̑ĩna idiom
kara gün
okres dużych trudności, zwłaszcza materialnych, przewidywany w bliżej nieokreślonej przyszłości

czarna herbata n
siyah çay
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
kara büyü
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
kuş üzümü siyah frenk üzümü
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
kara kutu
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
karanlık kutu
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna śmierć n
kara ölüm
(historia, historyczny, historycznie) określenie epidemii panującej w m.in. czternastowiecznej Europie, utożsamianej z dżumą;

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
Karadağca
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
Karadağca
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

czarnowron ʧ̑arˈnɔvrɔ̃n n
leş kargası
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek średniego ptaka z rodziny krukowatych;

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
siyah kimyon
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarnuszka siewna ʧ̑arˈnuʃka ˈɕɛvna n
siyah kimyon
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
kara siyah
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny blok n
Kara Blok
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
karaborsa
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
sihirbaz
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
basmak
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
sihirbaz
mężczyzna zajmujący się czarami

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
alımlı
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czary ˈʧ̑arɨ n
büyü
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
zaman
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
zaman vakit
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
chwila, moment, pora

czas leczy rany ˈʧ̑as ˈlɛʧ̑ɨ ˈrãnɨ proverb
zaman her şeyin ilacıdır
po jakimś czasie człowiek lepiej znosi wspomnienie o nieszczęściu, które go spotkało

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
geçmiş zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
gelecek zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
şimdiki zaman
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
vakit nakittir
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas wolny n
artan zaman
wolne od zajęć, pracy

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
dergi
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
uzayzaman
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
fiil eylem
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
geçişsiz eylem
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
yardımcı eylem
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
geçişli eylem
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik ułomny n
eksikli eylem
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych;

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
dönüşlü eylem
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
zamana ait
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
kafatası
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czcionka ˈʧ̑ʲʨ̑ɔ̃nka n
söten
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) krój pisma użyty w tekście komputerowym

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
tapmak
oddawać cześć

czeburek n
çi börek çibörek çiğ börek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

czeczeński adj
Çeçence
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczeński n
Çeçence
język czeczeński

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
kuzey keten kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;

czek ʧ̑ɛk n
çek
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
buz kazması
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
beklemek
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
çikolata
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
çikolatalı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
kalfa
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czepek pływacki n
bone
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
kiraz
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czereśniówka n
kiraz içkisi
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czernidłak kołpakowaty n
pösteki mantarı
(mikologia, mikologiczny) Coprinus comatus (O.F.Mull.) Pers., gatunek pospolitego grzyba z rodziny pieczarkowatych, którego starsze i zebrane owocniki rozkładają się na drodze autolizy;

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
bayat
o chlebie nieświeży, suchy

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
haziran
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
al
kolor czerwony

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
kırmızı kart
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
kırmızı frenk üzümü
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
kırmızı ımtrak
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
kırmızı
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
kırmızı al kızıl
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
kara
czarny kolor
czarny strój, zwłaszcza żałobny

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
taramak
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
Çekçe
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
Çekçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
merhaba selam
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
hıçkırık
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
hıçkırmak
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
fitil
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
sarımsak
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnek niedźwiedzi n
ayı sarımsağı
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku czosnek niedźwiedzi (1.1)
(spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego (1.2)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;

czołg ʧ̑ɔwk n
tank
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
alın
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdzieści ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
kırk
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

czternastokąt n
ondörtgen
(geometria) wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

czujnik n
sensör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czule adv
nazikçe
w sposób czuły, przepełniony czułością

czuwaski n
Çuvaşça
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski;

czuć ʧ̑uʨ̑ v
hissetmek
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

czwarta n
saat dört
godzina 4 w nocy lub po południu

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
perşembe Perşembe
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
Kuvaterner
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czworaczek n
dördüz
jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
dörtgen
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
dört ayaklı
zwierzę czworonożne

czy ʧ̑ɨ particle
mi
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

czyj ʧ̑ɨj pronoun
kimin
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
bir kimse
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
yapmak
robić coś, wykonywać

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
faktör
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
kira
terminowa opłata za wynajem

czyrak n
apse
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystka etniczna n
etnik temizlik
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
arılık
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne
iffet
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
temiz arı
pozbawiony brudu

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
okuma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
okumak
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną
mieć umiejętność rozumienia treści zawartych w rysunkach technicznych, schematach, mapach, nutach

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
satır aralarını okumak
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
okuyucu
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
araf
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
temizlemek
usuwać brud, zanieczyszczenia

czółenko ʧ̑uˈwɛ̃nkɔ n
mekik
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici;

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
sater
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
parçacık
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
sık sık sıklıkla sıkça
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
frekans titreşim sayısı
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
frekans
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
sıkça
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
kısmen
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
kısmi
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
kısım parça
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
sözcük türü
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
üye
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia

członkostwo n
üyelik
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

człowieczeństwo n
insaniyet
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki
bycie człowiekiem

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
insan
ktoś, jakaś osoba
insan adam
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

córka ˈʦ̑urka n
kız kız evlat
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
pekala
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
benek
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło ʦ̑wɔ n
gümrük
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
çatı dam
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachówka daˈxufka n
kiremit
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
dadaizm
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

daktyl ˈdaktɨl n
hurma
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daleki daˈlɛci adj
uzak
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
uzak
na znaczną odległość
w znacznej odległości

dalekopis n
teleprinter
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalia ˈdalʲja n
yıldız çiçeği
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Dalmaçya köpeği
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dama ˈdãma n
bayan hanım
dystyngowana kobieta
kız dam
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;

dana ˈdãna n
veri
pojedyncza wiadomość, porcja informacji

dane ˈdãnɛ n
veri
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danie ˈdãɲɛ n
yemek
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

danina n
haraç
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

darbuka n
darbuka
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu;

dari n
Darice
(językoznawstwo, językoznawczy) używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego;

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstadtiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
hediye atın dişine bakılmaz
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darwinizm n
Darvincilik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

data ˈdata n
tarih
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dau daw n
dhov
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

dawać ˈdavaʨ̑ v
vermek
(zobacz) dać

dawka ˈdafka n
doz
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawno ˈdavnɔ adv
çoktan
od dłuższego czasu
w odległych czasach

dać daʨ̑ v
vermek
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś

de facto dɛ‿ˈfaktɔ adv
defakto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym

deadline n
deadline
nieprzekraczalny, ostateczny termin zrobienia czegoś

debata dɛˈbata n
tartışma müzakere
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
desibel
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze;

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
karar vermek
podejmować decyzję, postanawiać o czymś
mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę

decymetr n
desimetre
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
karar hüküm
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
dışkılama
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestrasyon
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
tarif tanım
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
deflasyon
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deformacja n
deformasyon
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekada dɛˈkada n
onyıl
dziesięć lat

dekarz ˈdɛkaʃ n
çatı ustası
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego;

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
beyanat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
vergi beyannamesi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
isim çekim
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
dekolonizasyon
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
nişan
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekorator n
dekoratör
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
bezenmek
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekret ˈdɛkrɛt n
genelge
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
delegasyon
wyjazd w sprawach służbowych
grupa osób reprezentująca pewną społeczność

delfin ˈdɛlfʲĩn n
yunus yunus balığı
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
yunus
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
hassasiyet
cecha tego, co jest delikatne

delta ˈdɛlta n
delta
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

deltoid n
deltoid
(geometria) czworokąt symetryczny względem jednej z przekątnych

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagog
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
terhis
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demografik
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
demokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
demokrat
zwolennik demokracji

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
demokratik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
demokratikleşme
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
cin
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonoloji
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstraʦ̑ʲja n
gösteri
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowe wystąpienie mające na celu wyrażenie protestu lub poparcia, zwykle głośne lub gwałtowne;
gösteri gösterme
ostentacyjne wyrażanie czegoś w taki sposób, żeby zwrócić na siebie uwagę

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
gösterici
uczestnik demonstracji

denaturat ˌdɛ̃naˈturat n
ispirto
nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendroloji
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denga n
dang humması
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dişçi diş tabibi
(zobacz) stomatolog;

depigmentacja n
renksizleşme
utrata barwy skóry

depilator ˌdɛpʲiˈlatɔr n
epilasyon aleti
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami;

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
sınır dışı etme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

depresja dɛˈprɛsʲja n
depresyon
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;

derealizacja n
derealizasyon
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
kızılcık
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
bıldırcın kılavuzu
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatoloji
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
derviş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

derywat n
türev
wyraz pochodny

deser ˈdɛsɛr n
tatlı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deserowy adj
tatlı
dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

deska ˈdɛska n
tahta
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
kesme tahtası
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
ütü masası
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
gösterge panosu
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deska surfingowa n
sörf
(sport, sportowy) szeroka profilowana deska służąca do uprawiania surfingu

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
kaykay tahtası
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

despota dɛsˈpɔta n
despot
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
tahripkar
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
damıtma
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
yağmur baran
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
yağmurlu
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

detal ˈdɛtal n
ayrıntı
szczegół, coś mało ważnego

detergent dɛˈtɛrɡɛ̃nt n
arıtıcı
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
fünye
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

deuter ˈdɛwtɛr n
döteryum
(chemia, chemiczny) izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron;

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
devalüasyon
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;

dewiza n
slogan
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

dezinformacja n
dezenformasyon
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
dezentegrasyon
rozpad jakiejś całości

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
deodorant
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
dezenfeksiyon
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
dönme dolap
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabeł ˈdʲjabɛw n
şeytan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
Tasmanya canavarı
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
tanılayıcı
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
diagnostik
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;
(technologia, technika, techniczny) ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
teşhis
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diyagram
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
diyakoz
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
lehçe diyalekt
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dializa n
diyaliz
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
diyalog
rozmowa dwóch osób

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
elmas pırlanta
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diaspora dʲjaˈspɔra n
diaspora
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
başpiskoposluk
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

dieta ˈdʲjɛta n
diyet
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

difalia dʲiˈfalʲja n
diphallia
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

dinar ˈdʲĩnar n
dinar
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinozor
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diyot
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

dirndl n
dirndl
rodzaj stroju ludowego, pochodzącego z rejonu Alp;

dla dla preposition
için
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
neden niçin
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
neden niçin
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dmuchany zamek n
şişme kale
mobilne miejsce do zabawy dla dzieci wykonane z nadmuchiwanych elementów i trampolin do skakania

dno dnɔ n
dip
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu

do dɔ preposition
kadar
…określający końcowy punkt w czasie

do góry adv
yukarı
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
altüst
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
Allah'ın hakkı üçtür.
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
Allah'a ısmarladık güle güle
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doba ˈdɔba n
gün
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

dobosz ˈdɔbɔʃ n
davulcu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
iyi geceler
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
refah
dobre warunki materialne

dobroczynność n
hayırseverlik
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
gönüllü
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
iyilik
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
iyi
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
grzeczny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
iyi akşamlar
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane dɔˈbrɨ̃mʲi xɛ̃ɲˈʨ̑ãmʲi ˈjɛst ˈpʲjɛkwɔ ˌvɨbrukɔˈvãnɛ proverb
cehenneme giden yol iyi niyet taşlarıyla döşelidir
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
iyi
w należyty sposób
przyjemnie

dochód ˈdɔxut n
gelir
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dodatek dɔˈdatɛk n
ek
coś dodanego, dodatkowego
eklenti
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
ek
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
tamamlayıcı
dodany do istniejącej wcześniej reszty

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
eklemek
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować

dodo ˈdɔdɔ n
Mauritius dodosu
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dogmat n
dogmatizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości

dogmatyczny adj
dogmatik
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
dogmacılık dogmatizm
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

dogodny adj
münasip
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
uzatma
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
sağmak
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

dojarka n
süt sağma makinesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do mechanicznego dojenia zwierząt

dojrzałość n
olgunluk
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
ergin
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

doktor ˈdɔktɔr n
doktor
(potocznie, potoczny) (grzecznościowy) lekarz
stopień naukowy;

doktorat n
doktora
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doktrin
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
belge
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
belgebilim
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
nereye
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dolar ˈdɔlar n
dolar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzaʦ̑ʲja n
dolarizasyon
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty;

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
hastalık
choroba, schorzenie, problem zdrowotny

dolina dɔˈlʲĩna n
vadi
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmades dɔlˈmadɛs n
dolma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj gołąbków zawijanych w liście winogron, czasem kapusty, danie kuchni bałkańskiej i tureckiej;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dolmen
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolmusz ˈdɔlmuʃ n
dolmuş
(turystyka, turystyczny) turecka taksówka lub mikrobus współdzielony przez kilku pasażerów

dolnoniemiecki n
Aşağı Almanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki;

dolnosaksoński n
Aşağı Saksonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnosaksoński;

dolny ˈdɔlnɨ adj
aşağı
znajdujący się na dole

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
ev
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
ev hane
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
genelev
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
üst âlem
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;
(informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲiʧ̑na n
kamusal alan
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;

domieszka n
ilave katkı
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
farz edilen farzedilmiş
oparty na przypuszczeniu

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃʦ̑a n
çerçi
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
evcil
związany z domem, dotyczący domu

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
saksı
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

dopamina n
dopamin
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
tamlayan
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nesne
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
sadece
postawienie warunku
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
yalnızca
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

dopóki dɔˈpuci conjunction
sürdükçe
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
Su testisi su yolunda kırılır.
każdy ma swoje granice wytrzymałości

dopływ ˈdɔpwɨf n
akarsu kolu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dorada dɔˈrada n
çipura
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
danışman
osoba udzielająca porad

doradczy adj
istişari
udzielający rad

dorastać v
büyümek
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości
osiągać właściwy właściwy stan rozwoju

dorosłość n
yetişkinlik
cecha tego, co dorosłe

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
yetişkin
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
yetişkin
dorosła (1.1) osoba

dorsz dɔrʃ n
morina
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
kusursuzluk
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
mükemmel
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostateczny adj
yeterli
występujący w wystarczającym stopniu

dostawa dɔˈstava n
teslimat
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
almak
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
tedarikçi
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
erişim
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępność n
ulaşılabilirlik
łatwość zdobycia czegoś

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
erişilebilir
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć
mevcut
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
harfi harfine harfiyen asıl itibariyle
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
alakadar etmek
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyk ˈdɔtɨk n
dokunma duyusu
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
dokunmak değmek
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dotykowy ˌdɔtɨˈkɔvɨ adj
dokunma duyusuna ilişkin
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem

dowód ˈdɔvut n
ispat delil
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
kanıt ispat
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
kimlik
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
kaptan
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
düzemek
wydzielać coś określonymi porcjami

dołek ˈdɔwɛk n
gamze
nieznaczne wgłębienie w ciele człowieka

doświadczać v
yaşamak
doznawać czegoś

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
deneyim tecrübe
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
deneyimli
mający doświadczenie

doża n
doj
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
damar içi
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

drabina draˈbʲĩna n
merdiven
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragoman draˈɡɔ̃mãn n
tercüman
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz, przewodnik i pośrednik między cudzoziemcami a mieszkańcami Bliskiego Wschodu;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
ağır süvari
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dram drãm n
dram
(jednostka monetarna) waluta Armenii;

dramat ˈdrãmat n
dram drama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;

dramatyczny adj
acıklı
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
gökdelen
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
canavar
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
yırtıcı
o zwierzętach: taki, który żywi się innymi zwierzętami

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
alınganlık
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
alevlendirmek
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

drednot ˈdrɛdnɔt n
dretnot
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

drenaż mózgów n
beyin göçü
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dress code n
kıyafet kodu
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dreszczowiec drɛʃˈʧ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
gerilim
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne;

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
tahta
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
tahta odun
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drink drʲĩŋk n
alkollü içecek
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp.

drobne ˈdrɔbnɛ n
bozuk
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobnoziarnisty ˌdrɔbnɔʑarʲˈɲistɨ adj
ince taneli
złożony z drobnych ziarenek, cząstek, zawierający drobne ziarna

droga ˈdrɔɡa n
yol
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
ekspres yol
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
çarmıh durakları
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogeria n
drogeri
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
pahalı
posiadający wysoką cenę
bliski uczuciowo

drogocenny adj
değerli
taki, który ma dużą wartość materialną

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
tek hörgüçlü deve
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
dron insansız uçak çamcarı
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drop drɔp n
toy
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających;

drozd drɔst n
ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd śpiewak n
öter ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych;

droździk ˈdrɔʑʥ̑ik n
kızıl ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
maya
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
çörek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
II. Dünya Savaşı
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

druhna n
nedime
(etnografia, etnograficzny) kobieta towarzysząca pannie młodej podczas ślubu

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druid
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
baskı
(biurowość, biurowy) często lm druki: pismo, akta, formularz
(drukarstwo, drukarski) odbitka będąca efektem druku (1.1)
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
yazıcı
urządzenie służące do drukowania

drukarnia druˈkarʲɲa n
basımevi matbaa
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarz ˈdrukaʃ n
matbaacı
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
basmak yazdırmak
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drumla ˈdrũmla n
ağız kopuzu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
tel
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
dikenli tel
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużba n
sağdıç
mężczyzna towarzyszący panu młodemu podczas ślubu;

drużyna druˈʒɨ̃na n
takım
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwal drval n
oduncu
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drzazga ˈḍʒazɡa n
kıymık
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
ağaç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
soyağacı
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
kozalaklı ağaç
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzeworytnik n
tavşan
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem

drzwi ḍʒvʲi n
kapı
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drób drup n
kümes hayvanları
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dróżka ˈdruʃka n
kulvar
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drżeć drʒɛʨ̑ v
titremek
trząść się, drgać, dygotać

dualizm n
düalizm
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dubbing ˈdabʲĩŋk n
dublaj
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubn dupn̥ n
dubniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
ruh
zapał, entuzjazm
temperament, usposobienie
dusza ludzka
istota, treść, charakter czegoś

duchowy duˈxɔvɨ adj
manevi ruhani
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
ibibik çavuş kuşu hüthüt
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dudek zwyczajny n
ibibik
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, gatunek ptaka wędrownego z rodziny dudków

dudy ˈdudɨ n
gayda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych;

dukat ˈdukat n
düka
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dulka ˈdulka n
ıskarmoz
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;

duma ˈdũma n
gurur
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumny ˈdũmnɨ adj
gururlu
pewny siebie, mający poczucie własnej godności
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu

duopol n
düopol
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
kıç göt
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
pislik
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dur dur n
majör
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej;

dur brzuszny n
tifo
(medycyna, medyczny) ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), przenoszona drogą pokarmową;

dusza ˈduʃa n
can
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
ruh can
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
nefes darlığı
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duński ˈdũj̃sʲci adj
Danimarka Danca
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
Danca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
çok
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
büyük
mający znaczne, wielkie rozmiary

dwojaki dvɔˈjäci numeral
iki çeşit
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
gar
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec autobusowy n
otogar
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
ikidilli
napisany w dwóch językach
o człowieku: mówiący w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
iki nokta
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
düzenbazlık
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
oniki parmak bağırsağı
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastokąt n
onikigen
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwutlenek n
diyoksid
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
karbondioksit
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
iki haftada bir
ukazujący się raz na dwa tygodnie

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
diktomi
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
söyleyim
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
dikte yazdırma
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
diktatör
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatura n
diktatörlük
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
proletarya diktatörlüğü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dylemat n
dilemma
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
arabası
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
duman sis
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymorfizm n
dimorfizm
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dymówka dɨ̃ˈmufka n
kır kırlangıcı
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków;

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
hız
cecha tego, co dynamiczne

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
dinamik
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dinamit
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
hanedan
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
kabak bal kabağı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomat hariciyeci
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
diplomatik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
müdire
forma żeńska od: dyrektor

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
şef
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek, który lubi rozkazywać ludziom

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
disiplin
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
rygorystyczne zasady postępowania

dysfagia n
disfaji
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysfunkcja n
disfonksiyon
nieprzystosowanie czegoś do pełnienia swojej funkcji

dysk dɨsk n
ağırşak
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
disk
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
sabit disk
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskografia n
diskografi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
disko
zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
ölçülü
zachowujący tajemnice i taktowny

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ayrımcılık
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskurs n
mubahase
dyskusja, wymiana zdań

dyskusja dɨsˈkusʲja n
tartışma
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
disleksi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysproz ˈdɨsprɔs n
disprosyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
distopya
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)
(medycyna, medyczny) patologiczne, złe umiejscowienie narządu, organu

dytyramb n
ditiramp
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywan ˈdɨvãn n
kilim keçe
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
halı
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
kâr payı
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
dizanteri
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dziadek ˈʥ̑adɛk n
dede büyükbaba
ojciec ojca
ojciec matki

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
fındıkkıran
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
aktivite
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
etki
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
iş görmek
aktywnie uczestniczyć, pracować

działka ˈʥ̑awka n
hobi bahçesi
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈʥ̑awɔ n
top
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru, która miotająca pociski na znaczne odległości;

dzicz ʥ̑iʧ̑ n
yaban
odludne, nieuprawiane miejsce

dzieciak ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ak n
çocuk
(rubaszny, rubasznie) (czasem (pieszczotliwie, pieszczotliwy)) dziecko

dziecinnie adv
çocukça
w sposób charakterystyczny dla dziecka

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
çocukluk
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
çocuk
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;
çocuk evlat
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
mirasçı
osoba, która coś po kimś przejmuje

dziedzictwo n
miras
dobra zachowane dla następnych pokoleń
yadigar
majątek przejęty po kimś

dziedziczny adj
kalıtsal
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
miras almak
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
avlu
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dzieje ˈʥ̑ɛ̇jɛ n
tarih
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej

dziekan n
dekan
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
bölme
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
bölmek
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości

dzielna n
bölünen
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
mahalle
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
bölen
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dzielny ˈʥ̑ɛlnɨ adj
acar
nie poddający się przeciwnościom

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
günlük gazete
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie

dziennik pokładowy n
gemi jurnali
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu;

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
gazetecilik
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
gazeteci
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzienny ˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
gündüz hareketli olan
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce, żyjący, pracujący, przeznaczony do użycia przed zmrokiem

dzierzba ˈʥ̑ɛʒba n
kızıl sırtlı örümcek kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dzierżawczy adj
aitlik
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dziesięciokąt n
ongen
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
onyıl
okres dziesięciu lat

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
kız
młoda, niezamężna kobieta
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
kız
dziecko płci żeńskiej

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
kızsı
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
bakire
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
bekâret bakirelik
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewięciokąt n
dokuzgen
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewiętnaście ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
on dokuz
liczba 19

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
eser yapıt
efekt pracy twórczej

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
eser
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
gün gündüz
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
günaydın iyi günler
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień wypłaty n
maaş günü
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzik ʥ̑ik n
yaban domuzu yabandomuzu
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
vahşi
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach
niekontrolowany
nieokrzesany

dzikość n
yaban
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
gagalı memeli ornitorenk
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
bugün
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
bugünkü
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziura ˈʥ̑ura n
delik
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
acayip garip
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwka ˈʥ̑ifka n
fahişe
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
acayip tuhaf
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
gaga
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
dişeti
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
kara ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
orman alaca ağaçkakanı
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
yeşil ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
küçük ağaçkakan
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
melek
(botanika, botaniczny) Angelica L., rodzaj bylin z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dzięgli (1.1)

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
teşekkür ederim
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
teşekkür etmek
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
tesekkür ederim teşekkür ederim
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
çok teşekkür ederim
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
çan
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
zil
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze

dzwoniec ˈʣ̑vɔ̃ɲɛʦ̑ n
florya
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla;

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
aramak
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne
çalmak
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
glokenspil
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dzwony ˈʣ̑vɔ̃nɨ n
İspanyol paça
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan

détente n
detant
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami;

dąb dɔ̃mp n
meşe
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
mantar meşesi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dłoń dwɔ̃ɲ n
el aya
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

długi ˈdwuɟi adj
uzun
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.

długo ˈdwuɡɔ adv
uzun
na znaczną długość
przez, na znaczny czas

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
uzun bacaklı
mający długie nogi

długopis dwuˈɡɔpʲis n
tükenmez kalem
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długoterminowy adj
uzun vadeli
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długowieczność n
ömürlülük
długie trwanie
długie życie;

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
uzunluk
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
o czasie: czas trwania czegoś
(fizyka, fizyczny) o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań;
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, zmieniająca się w kierunku wschód-zachód

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
dalga boyu
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań;

dłuto ˈdwutɔ n
iskarpela
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
kaldıraç
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
ses
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
yer solucanı toprak solucanı
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżelada ʤ̑ɛˈlada n
jelada
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
reçel
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
cihad cihat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
cihat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżin n
cin
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

dżinn ʤ̑ʲĩn n
cin
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżip ʤ̑ʲip n
cip
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżizja n
cizye
(ekonomia, ekonomiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) podatek pogłówny nakładany dawniej na innowierców w krajach muzułmańskich;

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
jokey
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżudo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżul ʤ̑ul n
jul
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
veba
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
cungla orman sık orman
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ebonit
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
yankı
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ekolali
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

ecstasy n
ekstazi
(potocznie, potoczny) tabletki z jedną z odmian amfetaminy;

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
pufla kazı
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edredon okazały ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkaˈzawɨ n
kral ördek
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria spectabilis, turkan, gatunek kaczki;

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
eğitici
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edycja n
edisyon
wydanie, publikacja

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
derlemek
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt ˈɛfɛkt n
etki sonuç
osiągnięcie, wynik

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
sera etkisi
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
domino etkisi
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd..
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
yan etki
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektywność n
verimlilik
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

egalitaryzm n
eşitlikçilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egida ɛˈɟida n
kalkan
(przenośnie, przenośnia) opieka, patronat
siper
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
Mısır Mısırlı
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

ego ˈɛɡɔ n
benlik
(psychologia, psychologiczny) świadoma część osobowości;

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
benci
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
sınav imtihan sınay
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
giriş sınavı
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
araştırmak
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

egzegeza n
tefsir
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
idam
wykonanie wyroku śmierci
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
örnek
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzorcysta n
üfürükçü
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
ekzosfer
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzoteryczny adj
dışrak
(książkowy) przeznaczony dla ogółu, dostępny, popularny

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
varoluş
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
egzistansiyalizm varoluşçuluk
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

egzystencjalny adj
egzistansiyel
(książkowy) dotyczący egzystencji

einstein ˈajn͇ʃtajn n
aynştaynyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
boşalma ejakülasyon
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
boşalma
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
ekliptik
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ekoloji uzmanı
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ekoloji çevre bilimi
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ekolojik
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
ekonomi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
ekonomik
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekonomista n
ekonomi bilgini
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku
ekonomist
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ekosistem
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekoton n
ekoton
(ekologia, ekologiczny) strefa przejściowa między co najmniej dwoma ekosystemami;

ekran ˈɛkrãn n
ekran
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

ekscelencja ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
ekselans
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

ekshumacja n
ekshumasyon
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
aforoz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
sefer
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział

ekspert ˈɛkspɛrt n
mütehassıs uzman
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
deney
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentować v
denemek
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
sömürme
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
patlamak patlatmak
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
patlama
rozerwanie się z hukiem;

eksporter n
ihracatçı
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dışavurumculuk
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
anlamlı
odznaczający się siłą wyrazu

ekstaza ɛkˈstaza n
esrime
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
aşırılık
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
ekstremum
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

ekumeniczny adj
ekümenik
(książkowy) powszechny, otwarty
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
esnek
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
kibar
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegia ɛˈlɛɟja n
ağıt
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
elektrot
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
elektrolit
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
elektrolitık
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
elektroliz
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektromagnetyczny adj
elektromanyetik
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektromagnetyzm n
elektromanyetizma
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elektron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
elektronik
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektroniczny papieros n
elektronik sigara
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych;

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
elektronik
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
elektrik istasyonu
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
elektrik
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
elektrik elektrikli
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
elektrikçi
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
öge
część składowa
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elf ɛlf n
elf
istota fantastyczna;

elipsa ɛˈlʲipsa n
elips
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;

elokwencja n
belagat
umiejętność pięknego wysławiania się

emalia n
emaye
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
ambargo
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embriyoloji
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
emekli
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
emeklilik
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
göç
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigracyjny adj
göçmen
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
göçmek
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

emir ˈɛ̃mʲir n
emir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirlik
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
duygu
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empati
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
ampirik
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryk n
ampirist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik empiryzmu w filozofii

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
deneycilik
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
emu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

encefalopatia n
ensefalopati
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
ansiklopedi
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
ansiklopedik
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

endemiczny adj
endemik yöresel
występujący tylko na określonym obszarze

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endokrinolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endokrinoloji
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endometrioza n
endometriozis
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfin
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoskop
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
endoskopi
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
enerji
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
enerjik
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
enklav
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

enolog ɛ̃ˈnɔlɔk n
önolog
specjalista w dziedzinie enologii

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpi
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropi
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
şevk
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzim
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
salgın
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
salgın
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epigenetyka n
epigenetik
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epikryza n
epikriz
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epilog ɛˈpʲilɔk n
son söz
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epistemologia n
bilgi kuramı
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epizjotomia n
epizyotomi
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
epizot
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epoka brązu n
Tunç Çağı
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;

epoka kamienia n
Taş Devri
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epoka żelaza n
Demir Çağı
(archeologia, archeologiczny) epoka dziejów następująca po epoce brązu;

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
ad veren
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
epsilon
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

era ˈɛra n
asır
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;
çağ
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.

erb ɛrp n
erbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
ereksiyon dikleşme sertleşme şahlanma
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

ergonomiczny adj
ergonomik
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
erotik
dotyczący erotyki, seksu

erozja ɛˈrɔzʲja n
erozyon
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
patlama
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
alyuvar eritrosit
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
eskatoloji
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

esencja n
cevher
istota, sedno

eskapizm n
gerçeklerden kaçma
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
Eskimoca
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
Esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
espresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

ester n
ester
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
estetik
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
estetik
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
Estonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
tarhun
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek
(spożywczy) aromatyczna przyprawa z suchego lub świeżego ziela estragonu (1.1)

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
östrojen
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
haliç
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

etan ˈɛtãn n
etan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

eter ˈɛtɛr n
eter
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C;
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego;
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń;

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etiyopyalı
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
etüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
etnik
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
ırkçılık
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
etnogenez
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnograficzny adj
etnografik
związany z etnografią

etnologia n
budun bilimi
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etoloji
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etruski ɛˈtrusʲci adj
Etrüsk
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
Etrüsk
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
etik
związany z etyką, dotyczący etyki

etyka ˈɛtɨka n
etik
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etimoloji köken bilimi
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
efkaristiya
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
örtmece edebikelam
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
öfori
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
öjenik
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
okaliptüs
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukariont n
ökaryot
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
hadım haremağası
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
haremağası
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

euro ˈɛwrɔ n
avro euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

europ ˈɛwrɔp n
europyum evropiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Avrupalı
dotyczący Europy

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
ötanazi
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
tahliye
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
İncil
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangelista n
İncil yazarı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
evrim
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ex situ adv
ex situ
poza swoim pierwotnym, naturalnym położeniem, miejscem

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ezoterik
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabryka ˈfabrɨka n
fabrika
produkcyjny zakład przemysłowy

fabrykant faˈbrɨkãnt n
fabrikatör
(przestarzałe, przestarzały) właściciel fabryki

fagot ˈfaɡɔt n
fagot
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fajerwerk n
havai fişek gösterisi
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
pipo
przedmiot do palenia tytoniu;

fakir ˈfacir n
fakir
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;

fakt fakt n
gerçek hakikat
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktura fakˈtura n
fatura
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

faktyczny fakˈtɨʧ̑nɨ adj
somut
oparty na faktach

fala ˈfala n
dalga
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;

falliczny adj
fallik
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
yanlışlanabilirlik
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji

fanatyczny adj
bağnaz
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatiklik fanatizm
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fantastyka naukowa n
bilim kurgu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
firavun
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
boya
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farerski faˈrɛrsʲci adj
Faroece
odnoszący się do Wysp Owczych

farerski faˈrɛrsʲci n
Faroece
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farma ˈfarma n
çiftlik
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
eczacı
specjalista, znawca farmacji

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmakoloji
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
farmakolojik
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

fartuch ˈfartux n
önlük
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

fasada faˈsada n
cephe
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;

fascynujący adj
alımlı büyüleyici
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

faseta n
façeta
(anatomia, anatomiczny) płaska powierzchnia kości lub zęba
(budownictwo) wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami
(informatyka, informatyczny) jeden z aspektów danych, według których można je filtrować
(jubilerstwo, jubilerski) ukośnie oszlifowana powierzchnia kamienia szlachetnego

fasola faˈsɔla n
fasulye
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fast food adj
hazır yiyecekler
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1)

fast food n
hazır yiyecekler
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe;

faszysta faˈʃɨsta n
faşist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
faşist
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
faşizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fatalist
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalizm faˈtalʲism̥ n
fatalizm
wiara w przeznaczenie

fatwa ˈfatfa n
fetva
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

faul fawl n
faul
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

faworyt n
gözde
ktoś lubiany, faworyzowany

faza ˈfaza n
evre
miejsce, etap
(potocznie, potoczny) jedno z kilku źródeł zasilania przy zasilaniu wielofazowym

fałda ˈfawda n
kat
załamanie tkaniny, skóry itp.

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
yanlış
sztuczny, podrobiony

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
yalancı eşdeğer
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federasyon
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

fejk n
gastan
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane

felga ˈfɛlɡa n
jant
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

fellach n
fellah
arabski rolnik

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
fellatio
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

femidom n
femidom
(seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa waginalna, kobiecy kondom – mechaniczny środek antykoncepcyjny;

feminista ˌfɛ̃mʲĩˈɲista n
feminist
zwolennik feminizmu

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
feminist
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminizm
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
Fenikece
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
Fenikece
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
Anka
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

ferm fɛrm n
fermiyum
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fermantasyon
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
fermiyon
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

festiwal fɛˈstʲival n
festival
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetysz n
fetiş
(przenośnie, przenośnia) obiekt intensywnego zainteresowania lub pożądania intelektualnego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) magiczny przedmiot będący obiektem kultu, amulet, talizman
(seksuologia, seksuologiczny) obiekt, sytuacja lub działanie wzmacniające satysfakcję seksualną

feudalizm n
feodalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
feodal
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fez fɛs n
fes
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fiasko ˈfʲjaskɔ n
fiyasko
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
fibromiyalji
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibrynogen n
fibrinojen
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

figa ˈfʲiɡa n
incir
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figura szachowa n
satranç taşı
(szachy, pojęcie szachowe) każda bierka używana w grze w szachy, z wyjątkiem piona

fikcja n
kurgu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

filantrop n
insansever
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropia ˌfʲilãnˈtrɔpʲja n
hayırseverlik
bezinteresowne świadczenie pomocy

filar ˈfʲilar n
direk
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu
wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filateli
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filc fʲilʦ̑ n
aba
materiał ze zbitej wełny,

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
telkarî
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filister n
cahil
(książkowy) człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
fincan
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
film sinema
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film niemy n
sessiz film
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filolog
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
felsefeci filozof
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
felsefe
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
filozofik
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filtr fʲiltr̥ n
filtre
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

finanse n
finans
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansować v
finanse etmek
dostarczać finansów

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
finansal
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
final
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

fiolet n
menekşe
kolor fioletowy;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mor
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiolka ˈfʲjɔlka n
viyal
małe, szklane naczynie z zatyczką;

fiord fʲjɔrt n
fiyort
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
menekşe
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

firma ˈfʲirma n
firma
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zarejestrowana urzędowo nazwa, pod którą przedsiębiorca działa;

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
felek
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo

fitness ˈfʲitnɛs n
fitness
(sport, sportowy) rekreacyjne ćwiczenia gimnastyczne wykonywane na specjalnych przyrządach i pod okiem instruktora;

fizjologia n
fizyoloji
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
fizyoterapist
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
fiziksel
dostępny zmysłom

fizyk ˈfʲizɨk n
fizikçi
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
fizik doğam
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
Fin
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
Fince
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
bayrak sancak
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flaki ˈflaci n
işkembe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny;

flamandzki adj
flamandaca
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
flamandaca
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flamaster flãˈmastɛr n
keçeli kalem
rodzaj pióra wypełnionego tuszem i mającego kawałek filcu zamiast stalówki

flaming ˈflãmʲĩŋk n
flamingo
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flecista flɛˈʨ̑ista n
flütçü
muzyk, który gra na flecie

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
fleksografi
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego;

flet flɛt n
flüt zurna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
yan flüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
panflüt
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirtować v
flört etmek
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

flota ˈflɔta n
filo
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
fluor flor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
florür
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

flądra ˈflɔ̃ndra n
pisi balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba;

fobia ˈfɔbʲja n
fobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
fok
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
fokstrot
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte);

folder ˈfɔldɛr n
klasör
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folia ˈfɔlʲja n
folye
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folklor ˈfɔlklɔr n
folklor
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorystyka n
halk bilimi
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor;

fondue n
fondü
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
fonem
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonetik
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
çeşme
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forma ˈfɔrma n
şekil
zewnętrzny kształt

formularz fɔrˈmulaʃ n
form
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem

fort fɔrt n
kale
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
kuyruklu piyano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

forum ˈfɔrũm n
forum
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat
(informatyka, informatyczny) (zobacz) forum dyskusyjne;

fosa ˈfɔsa n
hendek
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
fosfor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfat
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforowy adj
fosfor
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fotel ˈfɔtɛl n
koltuk
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotogeniczny adj
fotojenik
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
fotoğrafçı
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotoğrafçılık
sztuka wykonywania fotografii (1.1);

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
fotoğraf çekmek
robić zdjęcie, robić fotografię

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontaj
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
foton
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotorealizm n
fotogerçekçilik
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosyntetyczny adj
fotosentetik
związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

fotosynteza n
fotosentez
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

foyer n
fuaye
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
fragman
wyodrębniona część czegoś

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
Fransızca Fransız
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
Fransızca Fransız
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
Frankofon
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim
fransızca konuşan
spisany, stworzony w języku francuskim

frans frãw̃s n
fransiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

frazeologia n
deyim bilimi
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;

frazeologiczny adj
deyim bilimsel
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

freemium n
freemium
(handel, handlowy) model biznesowy sprzedaży usługi lub produktu, w którym rozdaje się darmową wersję podstawową i nakłania do kupna opcjonalnej, pełnej wersji premium;

fregata frɛˈɡata n
fırkateyn
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;

frenologia n
frenoloji
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

fresk frɛsk n
fresk
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
yaban
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

front frɔ̃nt n
cephe
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;

fruktoza n
fruktoz
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
bıkkınlık
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frytka ˈfrɨtka n
kızartma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytkownica n
fritöz
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
berber kuaför
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjerstwo frɨˈzʲjɛrstfɔ n
berberlik
zawód fryzjera, zajmowanie się zawodowo strzyżeniem i czesaniem włosów

fryzura frɨˈzura n
saç biçimi
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
püskül
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuga ˈfuɡa n
füg
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;

fuj interjection
böö of yuf çüş
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fuksja ˈfuksʲja n
küpe çiçeği
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych;
fioletowo-czerwony kolor

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
vakıf
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
temel
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalizm n
köktendincilik fundamentalizm
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
fonksiyon işlev
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcjonalizm n
fonksiyonalizm
(architektura, architektoniczny) (sztuka) nurt uwydatniający nadrzędność funkcji użytkowej dzieła
(filozofia, filozoficzny) nurt podkreślający rolę przyczyn i skutków w analizie filozoficznej
(psychologia, psychologiczny) kierunek badań podkreślający funkcje zjawisk psychologicznych;
(socjologia, socjologiczny) nurt podkreślający rolę funkcji pełnionych przez fakty, zjawiska i procesy społeczne;

funt fũnt n
libre
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw
anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg;

furan n
furan
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

futbol ˈfudbɔl n
futbol
(sport, sportowy) (zobacz) piłka nożna

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
amerikan futbolu
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły

futbolista ˌfudbɔˈlʲista n
futbolcu
(sport, sportowy) zawodnik grający w piłkę nożną

futro ˈfutrɔ n
kürk
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

futsal ˈfutsal n
futsal
(sport, sportowy) halowa piłka nożna;

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
fütürist
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
fütürizm
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
kabine
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów

gabinet cieni n
gölge hükûmet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gablota ɡaˈblɔta n
vitrin
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gad ɡat n
sürüngen
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
geveze
taki, który dużo i chętnie mówi

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolinyum
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gaduła ɡaˈduwa n
geveze
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gafa n
gaf
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gagat ˈɡaɡat n
oltu
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
Gagavuz
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją

gaj ɡaj n
koru
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących

gajówka ɡaˈjufka n
boz ötleğen
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie;

gal ɡal n
galyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
galaktik
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galaksi gök ada
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galera ɡaˈlɛra n
kadırga
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
galeri
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galicyjski ˌɡalʲiˈʦ̑ɨjsʲci adj
Galiçyaca
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galijski adj
Galyaca
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galijski n
Galyaca
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.;

galon ˈɡalɔ̃n n
galon
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;

galop ˈɡalɔp n
eşkin
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;

gama ˈɡãma n
gam
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;

gameta ɡãˈmɛta n
gamet üreme hücresi
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gamma ˈɡãmːa n
gama
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
kangren
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;

garaż ˈɡaraʃ n
garaj arabalık
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
hörgüç kambur
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
kambur
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem

garbus ˈɡarbus n
böcek
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
gardrop
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży
gardırop
(dawniej, dawny) pomieszczenie w którym przechowywano ubrania i w którym przebywały służące zajmujące się nimi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy

gardło ˈɡardwɔ n
boğaz
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

garnek ˈɡarnɛk n
tencere çömlek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
takım elbise
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garść ɡarʲɕʨ̑ n
bir avuç
ilość mieszcząca się w garści (1.1)

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
söndürmek
o wapnie palonym: łączyć z wodą
przerywać palenie

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci n
Gaskonca
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt używany w Gaskonii;

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
gastronomi
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
tür
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaur ɡawr n
gaur
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji;

gawial n
gavyal
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
ekin kargası
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gaz ɡas n
gaz
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
sera gazı
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
hardal gazı
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
soygaz
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
doğal gaz
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
gazlı bez
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazela ɡaˈzɛla n
ceylan
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
gazete
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazowany adj
gazlı
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gałka ˈɡawka n
topuz
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
muskat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
göz küresi
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
dal
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
söndürücü
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
gıdaklamak
o kurze: wydawać głos

gdy ɡdɨ conjunction
-ken
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈspʲjɛʃɨ ˈtɔ‿ɕɛ ˈdʲjabɛwʲ ˈʨ̑ɛʃɨ proverb
acele işe şeytan karışır
w pośpiechu często zdarza się o czymś zapomnieć, być niedokładnym

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
nerede
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
nerede
…względny, zastępujący określenie miejsca
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
bir yerde
w pewnym miejscu

gejsza ˈɡɛjʃa n
geyşa
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
gayzer
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
geko
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelotologia n
gelotoloji
terapia śmiechem;

gen ɡɛ̃n n
gen
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
soy bilimi
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genetik
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
dâhi
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genom
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

geocentryczny adj
Yer merkezli
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
geosantrizm
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
jeodezi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofizyka n
jeofizik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
coğrafyacı
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
coğrafya
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
coğrafi
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
jeolog
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
jeoloji
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
jeolojik
związany z geologią

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometri
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
jeomorfoloji
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolityka n
jeopolitik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

gepard ˈɡɛpart n
çita
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

german ˈɡɛrmãn n
germanyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
Alman çalışmaları
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
Almanlaştırma
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
Cermen
dotyczący Germanów lub Germanii

gest ɡɛst n
jest el kol hareketi
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

getto ˈɡɛtːɔ n
getto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

giaur ɟawr n
gâvur
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

giez ɟɛs n
atsineği
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
borsa
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigabayt
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigant ˈɟiɡãnt n
gigant
(zobacz) olbrzym

gigantomania n
gigantomani
mania budowania rzeczy gigantycznych, ponad potrzeby

gil ɟil n
bayağı şakrak kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
giyotin
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
jimnastik
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
kadın doktoru jinekolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
jinekoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
jinekomasti
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem

gips ɟips n
alçı
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gitara ɟiˈtara n
gitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
elektro gitar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
gitarist
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
buzul bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladyatör
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
gliserin
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glin ɡlʲĩn n
alüminyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
kil
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniasty adj
balçıklı
przypominający glinę (np. zwartością, kolorem)
zawierający dużo gliny

glinobitka n
kerpiç
(budownictwo) cegła z niewypalonej gliny, często z domieszką, żwiru, piasku lub słomy

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
küreselleşme
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
küresel ısınma
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globus ˈɡlɔbus n
küre
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
alg
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glosa n
şerh
(językoznawstwo, językoznawczy) adnotacja zawierająca objaśnienia gramatyczne, umieszczona w tekście językoznawczym zwykle między zdaniem oryginalnym a jego tłumaczeniem, ułatwiająca zrozumienie struktury języka;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) komentarz do dokumentu sądowego;
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

glukoza n
glikoz glukoz
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
gluten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
belediye
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gnać ɡnaʨ̑ v
sürmek
popędzać, zaganiać dokądś zwierzęta, rzadziej ludzi

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
yuva
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnida ˈɟɲida n
sirke
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
kızgınlık
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnić ɟɲiʨ̑ v
çürümek
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
gnomon
prosty zegar słoneczny

gnostycyzm n
gnostisizm
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnu ɡnu n
gnu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

go ɡɔ n
go
(sport, sportowy) rodzaj gry planszowej;

goblin ˈɡɔblʲĩn n
küçük şeytan
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gocki adj
Gotik
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
Gotik
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
haysiyet
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
saat
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
sokağa çıkma yasağı
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzinowy adj
saat saatlik
odnoszący się do godziny

gol ɡɔl n
gol
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
tıraş makinesi
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golem ˈɡɔlɛ̃m n
golem
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

golenie ɡɔˈlɛ̃ɲɛ n
tıraş
(fryzjerstwo, fryzjerski) usuwanie zarostu lub włosów tuż przy powierzchni skóry

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
incik
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
golf
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfçü
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
tıraş etmek
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

gonada n
gonad
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) gruczoł płciowy produkujący komórki rozrodcze;

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gondol
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gong ɡɔ̃ŋk n
gong
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
fil
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
hardal
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
gorgonzola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku;

gorset ˈɡɔrsɛt n
korse
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
goril
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
acı
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
sıcak
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
ateş
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
ateş humma sıcaklık
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
ekonomik iktisadi
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
ekonomi
całokształt działalności gospodarczej

gospodarstwo domowe n
ev halkı
(ekonomia, ekonomiczny) wszelkie czynności i przedmioty składające się na prowadzenie domu

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
ev sahibi
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
ev hanımı
kobieta gospodarująca w domu

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
ev hanımı
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
pişirmek
przyrządzać ciepłą potrawę
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie
(potocznie, potoczny) odczuwać dyskomfort i pocić się obficie z powodu gorąca

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
hazır
skończony, wykonany
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
przygotowany do czegoś, na coś

gotówka ɡɔˈtufka n
nakit
pieniądze w postaci banknotów lub monet
(bankowość, bankowy) (księgowość) pieniądze, którymi można płacić w każdej chwili

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
güvercin
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąb skalny n
kaya güvercini
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
lahana sarması
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty;

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
güvercinlik
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościnność n
konukseverlik
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
misafirperver
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
misafir
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
karanfil
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
kwiat goździka (1.1)

gra ɡra n
oyun
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz

grab ɡrap n
gürgen
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grabie ˈɡrabʲjɛ n
tırmık
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabić ˈɡrabʲiʨ̑ v
tırmıklamak
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi

gracz ɡraʧ̑ n
oyuncu
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
dolu
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
dolu fırtınası
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

graf ɡraf n
eğri
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami;

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
grafiti
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;

grafit ˈɡrafʲit n
grafit
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
grafoloji
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

gram ɡrãm n
gram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
dilbilgisi uzmanı gramerci
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
dilbilgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór reguł opisujących system języka;
gramer dilbilgisi dil bilgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

granat ˈɡrãnat n
nar
(spożywczy) owoc granatowca

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
nar
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
karagök
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
prizma
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
sınır hudut
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
bitişik olmak
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
granit
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola ɡrãˈnɔla n
granola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

grappa ˈɡrapːa n
grappa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wódka z winogron (i ich pestek)

grasica n
timüs timus
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacje interjection
tebrik ederim
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
tebrikler
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
tebrik etmek
składać wyrazy uznania

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
çekim yer çekimi yerçekimi
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
yerçekimi
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
graviton
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
çalmak
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grań ɡrãɲ n
sırt
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty
(rzadki, rzadko używany) ostre zetknięcie się ścian lub innych płaszczyzn

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
Yunan
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym
Yunan Yunanca
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
Yunanca Yunan
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
Gregoryen
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
greyfurt
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci n
Grönlandca
(językoznawstwo, językoznawczy) język rdzennych mieszkańców Grenlandii;

grill ɡrʲil n
ızgara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw
(środowiskowy) (motoryzacja) atrapa przednia pod maską

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
mezar
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

groch ɡrɔx n
bezelye
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

gromada gwiazd n
yıldız kümesi
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
kakım
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

grota ˈɡrɔta n
mağara
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
acayip
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

groza ˈɡrɔza n
dehşet
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem

groźba ˈɡrɔʑba n
tehdit
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.
zagrożenie; coś, co zagraża

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
kocabaş
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
kalınlık
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
şişman
otyły

gruchot n
külüstür araba
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) zniszczony, zużyty, stary przedmiot, np. pojazd

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
adenom
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczolakorak n
adenokarsinom
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
bez salgı bezi
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł mlekowy n
meme bezi
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
aralık Kanuni Evvel
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grupa ˈɡrupa n
grup
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze

grupa funkcyjna n
fonksiyonel grup
(chemia, chemiczny) ugrupowanie atomów występujące w cząsteczce związku organicznego, decydujące o podstawowych własnościach chemicznych związku;

grupa krwi n
kan grubu
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupować ɡruˈpɔvaʨ̑ v
gruplandırmak
tworzyć grupy, porządkować w grupach

grusza ˈɡruʃa n
armut
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;
(technologia, technika, techniczny) drewno gruszy (1.1)

gruszka ˈɡruʃka n
armut
(spożywczy) owoc gruszy;

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
Gürcüce
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
Gürcüce
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
tüberküloz verem
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryf ɡrɨf n
griffon
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
karabuğday
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grypa ˈɡrɨpa n
grip enflüenza
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
kemirici kemirgen
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
ısırmak
zatapiać w czymś zęby

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
dağ silsilesi
część łańcucha górskiego

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
tarak
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
günah vebal yazık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
çıngıraklı yılan
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona;

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
incelik
uprzejmy sposób zachowania

grzejnik n
radyatör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
günahkâr
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
günahkâr
ktoś, kto grzeszy

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
günahkâr
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzmieć v
gök gürlemek
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
mówić głośno i dobitnie
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
mantar
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu

grzybica n
mikoza
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybowy adj
mantar
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
yele
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
perçem
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
cerime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grzęda ˈɡʒɛ̃nda n
yuva
poziomy drążek w kurniku, na którym może odpoczywać ptactwo domowe

grób ɡrup n
mezar
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ ˈɡwãnɔ n
guano
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
vali
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernia n
guberniya
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

gulasz n
gulaş
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

gulenista n
Fethullahçı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta

guma ˈɡũma n
kauçuk
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
sakız çiklet
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
ambalaj lastiği
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka
kondom
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa;
silgi
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gupik n
lepistes
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guz ɡus n
şiş
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
düğmeli domuz
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

guzik ˈɡuʑik n
düğme
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
garanti
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwardia ˈɡvardʲja n
Muhafız birlikleri
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwasz n
guvaş
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
tecavüz etmek
zmuszać do stosunku płciowego
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy

gwałt ɡvawt n
tecavüz ırza geçme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
şiddetli
nagły, szybki

gwiazda ˈɡvʲjazda n
yıldız
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
yıldız yultuz
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda Dawida n
Davud'un Yıldızı
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
takımyıldız
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwint n
vida dişi
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek

gwizd n
ıslık
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
ıslık çalmak
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
düdük
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
en önemli bölüm
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś
çivi mıh
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gzyms ɡzɨ̃ms n
korniş
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
dağ
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
buz dağı
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góralek n
daman
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnictwo n
madencilik
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu;

górnik ˈɡurʲɲik n
madenci
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
dağlık
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
bok
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda interjection
saçmalık
(wulgarnie, wulgaryzm) gniewna reakcja na czyjąś wypowiedź uważaną za nieprawdziwą

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda n
saçmalık
(wulgarnie, wulgaryzm) oczywiste kłamstwo, nieprawda

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
süngerimsi
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
sünger
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
altıngöz
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
tırtıl
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gęba ˈɡɛ̃mba n
gaga
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta

gęstość ˈɡɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
yoğunluk
(fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
cecha gęstych substancji

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
yoğun
(o włosach lub sierści) bujny
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
kaz
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gęś białoczelna ˈɡɛ̃w̃ʑ ˌbʲjawɔˈʧ̑ɛlna n
sakarca
(ornitologia, ornitologiczny) Anser albifrons, gatunek gęsi;

gęś mała ˈɡɛ̃w̃ɕ ˈmawa n
küçük sakarca
(ornitologia, ornitologiczny) Anser erythropus, gatunek gęsi;

gładki ˈɡwatʲci adj
düz
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
okşamak
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głasnost ˈɡwasnɔst n
Glasnost
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
abazan
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) mający ochotę na coś
aç acıkmış
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
ses
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
prawo / pozwolenie przemawiania

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
oylama
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oylamak
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
baş
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
baş kafa
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowa państwa n
devlet başkanı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
savaş başlığı
(wojskowość, wojskowy) ładunek wybuchowy z zapalnikiem przenoszony przez rakietę;

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
elmabaş patka
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący;

głowonóg n
kafadanbacaklı
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków;

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
hoparlör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
yüksek
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
sağır dilsiz
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchota ɡwuˈxɔta n
sağırlık
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
sağır
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupi ˈɡwupʲi adj
ahmak akılsız
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
aptal
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupota ɡwuˈpɔta n
aptallık
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
çalı horozu
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głuszek ˈɡwuʃɛk n
kaya kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cia, ptak z rodziny trznadlowatych;

głód ɡwut n
açlık
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
alıç
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główny ˈɡwuvnɨ adj
asıl başlıca esas
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
derin
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
derinden
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
derinlik
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habilitacja n
habilitasyon
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadron
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hafn xafn̥ n
hafniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
nakış
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftka ˈxaftka n
kopça
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej

haggis n
haggis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szkocka potrawa z podrobów baranich, zaszytych w owczym żołądku

hagiografia n
hagiografi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

haik n
haik
(krawiectwo) arabska szata owijająca całe ciało

hak xak n
çengel
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

halabarda ˌxalaˈbarda n
teber
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halibut xaˈlʲibut n
halibut
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halit n
kaya tuzu
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu;

halo ˈxalɔ n
hale
zjawisko optyczne, świetlista otoczka widoczna wokół tarczy słonecznej lub księżycowej;

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
halüsinasyon
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynogen n
halüsinojen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

hamak ˈxãmak n
hamak
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
Hamburglu
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hammam n
hamam
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
fren
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

hamza n
hemze
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

handel ˈxãndɛl n
ticaret alım satım
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
insan ticareti
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlarz ˈxãndlaʃ n
tacir
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowiec n
tüccar tacir
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
ticari
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
hangar
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

haploidalny adj
haploid
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

hardware n
donanım
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harem ˈxarɛ̃m n
harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

harfa ˈxarfa n
arp
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
ağız tadı
ład

harmonijny adj
uyumlu
płynny, rytmiczny, melodyjny

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
tarife
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;

harpun ˈxarpũn n
zıpkın
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

has xas n
hassiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
haşhaş
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
parola
tajny wyraz lub ciąg znaków
şifre
znak, sygnał do działania

hau xaw interjection
hav hev
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
obüs
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hawajski xaˈvajsʲci adj
Hawaiili
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawajski xaˈvajsʲci n
Hawaiili
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach

hazard ˈxazart n
kumar
(przenośnie, przenośnia) ryzyko
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
kumarbaz
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
gürültü
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
gürültülü
powodujący hałas

heban ˈxɛbãn n
abanoz
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
abanoz
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
głęboko czarny lub bardzo ciemny

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
İbrani İbranice
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
İbranice İbranca
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonizm n
hazcılık hedonizm
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonya
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heksan ˈxɛksãn n
hegzan
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

hektar ˈxɛktar n
hektar
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hel xɛl n
helyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

heliocentryczny adj
Güneş merkezli
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
Helsinkili
odnoszący się do miasta Helsinki

hematologia n
hematoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

hematyt n
hematit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemofilia n
hemofili
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
hematofobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobin
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

henna ˈxɛ̃nːa n
kına
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

henr xɛ̃nr n
henri
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
hepatektomi
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

heptagram n
heptagram
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heraldyka n
arma bilimi
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
arma
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
çayevi
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbata xɛrˈbata n
çay
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herezja xɛˈrɛzʲja n
sapkınlık
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;

hermeneutyka n
hermenötik
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich;

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
eroin
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
herpetoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

heterodoksja n
heterodoks
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogenny adj
heterojen
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
heteroseksüellik
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heteroseksüel
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
vezir
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetycki adj
Hitit
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
Hititçe
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

hetytologia n
Hititoloji
(antropologia, antropologiczny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka badająca historię i kulturę starożytnego państwa Hetytów

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
macar ördeği
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
sümbül
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hicab
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
sırtlan
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena brunatna n
kahverengi sırtlan
(zoologia, zoologiczny) Hyaena brunnea Thunberg, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hiena pręgowana n
çizgili sırtlan
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hiyerarşi
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hiyerarşik
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hiyeroglif
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
hijyen
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
hijenik sağlık
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

hindi ˈxʲĩndʲi n
Hintçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduizm Hinduizm
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
abartıcılık
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;
hiperbol
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hiperonim ˌxʲipɛrˈɔ̃ɲĩm n
şemsiye terim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hipermetin
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
hipertermi
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipnagogiczny adj
hipnagogik
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnotyzer n
hipnozcu
człowiek stosujący hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
hipnoz
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipochondria n
hipokondriya
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
hastalık hastası
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipodrom n
hipodrom
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
hipoglisemi
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
münafık
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
ikiyüzlülük
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
hippoloji
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
alt kavram
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
su aygırı hipopotam
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
tutu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotetyczny adj
farazi
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
varsayım hipotez
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
histeri
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histologia n
doku bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histolojik
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
tarih
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
tarih felsefesi
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
tarihen
w dawnych czasach, ujmując określoną historię
w sposób charakterystyczny dla odległych czasów

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
tarihsel
o czymś doniosłym, ważnym
o czymś starym, dawnym
tarihî
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
tarihçi
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
İspanyolca İspanyol
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
İspanyolca İspanyol
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
hobi
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hodowca xɔˈdɔfʦ̑a n
hayvan yetiştiricisi
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin)

hokej ˈxɔkɛj n
hokeyi hokey
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
buz hokeyi
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

holding n
holding
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) spółka zarządzająca lub kontrolująca inne przedsiębiorstwa na podstawie umowy lub wykupienie akcji tych firm

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
Hollandaca
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
Hollandaca
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

holm xɔlm n
holmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram n
hologram
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
yedekte çekmek
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
römorkör
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
ıstakoz
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopati
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homeopatik
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostaz
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homo- ˈxɔ̃mɔ prefix
homo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofobi
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homonim sesteş
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homoseksüel
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
eşcinsellik
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homoseksüel eşcinsel
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

honor ˈxɔ̃nɔr n
namus
czyjeś poczucie godności

hoplita xɔˈplʲita n
hoplit
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
ordu
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormon
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

horoskop xɔˈrɔskɔp n
burç
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horror ˈxɔrːɔr n
korku filmi
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, głównie film, przedstawiające makabryczną, najczęściej nierealną i pełną napięcia akcję;

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
ortanca
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat hortensji (1.2)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
ufuk
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzont zdarzeń n
olay ufku
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji;

hosanna interjection
şükretme şükür
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hostel ˈxɔstɛl n
hostel
tani hotel, o niższym standardzie

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
sosisli sandviç
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
otel konakçı
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hrabia ˈxrabʲja n
kont
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
kontes
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
kontluk
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
grivna
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
trotinet
(transport, transportowy) prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi

humanista ˌxũmãˈɲista n
hümanist
przedstawiciel humanizmu

humanizm n
hümanizm
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

humanoidalny adj
insansı
mający cechy ludzkie

hummus n
humus
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
mizah
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

huragan xuˈraɡãn n
kasırga urağan
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurrapatriotyzm ˌxurːapaˈtrʲjɔtɨsm̥ n
jingoizm
patriotyzm naiwny i niemądry w swej formie, często przesadny

hurt xurt n
toptancılık
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym

hurysa n
huri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

hutnictwo n
metalurji
dział przemysłu zajmujący się wytwarzaniem metali i ich stopów, szkła, jak również ich przeróbką plastyczną;

huśtawka xuɕˈtafka n
salıncak
przyrząd do bujania dzieci;

hydrant ˈxɨdrãnt n
yangın musluğu
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
lehimci
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
hidrografya
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
su bilimi hidroloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydronim xɨˈdrɔ̃ɲĩm n
hidronim
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

hymn xɨ̃mn n
ilahi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
ve
…łączący słowa i zdania równorzędne

i tak
demek
… służąca do podsumowania poprzedzającej myśli
öyle de
mimo to, mimo wszystko

i tak dalej adv
vesaire
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

i/lub i‿ˈlup conjunction
ve/veya
łącznik pomiędzy warunkami, które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie

ibuprofen n
ibuprofen
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy środek przeciwzapalny, przeciwbólowy, przeciwgorączkowy, pochodna kwasu propionowego

ich ix pronoun
onların
3. (osoba) lm

ichtiolog n
ihtiyolog
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
balık bilimi iktiyoloji
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

id it n
alt benlik
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego)

idea iˈdɛa n
fikik
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idealist
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
(przenośnie, przenośnia) lub (ironicznie) marzyciel
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealistyczny adj
idealist
gorliwie służący wzniosłej idei

ideał n
ideal
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

ideografia n
ideografi
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideogram
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideologu
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideoloji
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

idiom ˈidʲjɔ̃m n
deyim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze

idiomatyczny adj
deyimsel
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiopatyczny adj
idiopatik
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiota iˈdʲjɔta n
salak
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

ido ˈidɔ n
ido
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idylla n
idil
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi
(potocznie, potoczny) sielankowe życie

iglicznia iɡˈlʲiʧ̑ʲɲa n
geniş burunlu deniz iğnesi
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele;

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
iglo
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
dikkate almamak
pomijać, nie zwracać uwagi

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów;

igła ˈiɡwa n
iğne
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikona iˈkɔ̃na n
ikon
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikonografia n
ikonografi
(książkowy) elementy uważane za charakterystyczne dla przedstawianego podmiotu
(książkowy) ogół przedstawień wizualnych połączonych ze sobą osobą twórcy lub tematyką
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikra ˈikra n
balık yumurtası
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
kaç
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
kaç nice
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
kaç
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
kaç ne kadar
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
çarpım
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloraz iˈlɔras n
bölüm
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
nicel
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
miktar
liczba określająca objętość lub masę;
liczba sztuk

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
illüstratör
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

iluzja n
hayal
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

imadło ĩˈmadwɔ n
mengene
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imam ˈĩmãm n
imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
embesil
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupek

imbir ˈĩmbʲir n
zencefil
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
isim günü
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
ortaç
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
göç etme
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
muhacir
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
göç etmek
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imię ˈĩmʲjɛ n
ad isim
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
imię (1.1) i nazwisko

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
immateryalizm
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii;

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
bağışıklık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
immünoloji
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
immünolojik
związany z immunologią, dotyczący immunologii

impala ĩmˈpala n
impala
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy;

imperializm n
emperyalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
imparatorluk
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
tatbik
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
etkileyici
wzbudzający uznanie i zachwyt

import ˈĩmpɔrt n
ithal
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;
zaimportowane towary

importer ĩmˈpɔrtɛr n
ithalatçı
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy

importować v
ithal etmek
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
iktidarsızlık
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;
(przenośnie, przenośnia) niezdolność do działania

impreza ĩmˈprɛza n
parti
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

improwizować v
irticalen söylemek
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania

in situ adv
in situ
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
aksi
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
açılış açış
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

inaugurować v
törenle açmak
dokonywać inauguracji; rozpoczynać uroczyście

incydent ĩnˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
kaza
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
indiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeks ˈĩndɛks n
indeks
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) miernik koniunktury giełdowej obrazujący zmiany cen akcji
(informatyka, informatyczny) dane pozwalające szybko przeszukiwać bazę danych według określonej kolumny lub ich zbioru
(statystyka, statystyczny) liczba względna charakteryzująca zmiany poziomu zjawiska zachodzące w pewnym czasie

indemnizacja n
zararı ödeme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odszkodowanie

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
kızılderili
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Hint-Avrupa
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
Endonezce
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

indygo n
indigo
kolor ciemnobłękitny

indyk ˈĩndɨk n
hindi
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualizm n
bireycilik
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
bireysel
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
eylemsizlik
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
enfeksiyon
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
enfekte etmek
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
enflasyon
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
haber bilgi
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
bilişim enformatik
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
haber vermek
przekazywać wiadomość i objaśniać

infra- prefix
alt-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczający: poniżej, późniejszy, wewnątrz

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
altyapı
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inhalator n
inhalatör
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inicjatywa n
ilk adım
propozycja zrealizowania określonych działań
skłonność do samodzielnego inicjowania działań
w grach: pierwszeństwo dające przewagę

inkub ˈĩŋkup n
karabasan
(etnografia, etnograficzny) demon, który pod postacią mężczyzny obcuje z kobietą podczas snu

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
kuvöz
(ekonomia, ekonomiczny) (przenośnie, przenośnia) podmiot inwestujący w nowe przedsiębiorstwa
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
engizisyon
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizytor n
engizitör
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
başka diğer
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
başka bir deyişle
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
yazıt
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

inspirować v
ilham etmek
dostarczać natchnienia

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
yerleştirmek
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
alet
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy;

instrument muzyczny n
enstrüman müzik aleti
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalny adj
aletli
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
içgüdü
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
kurum
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
enstitü
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insülin
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
entelekt
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualista n
düşünür entellektüel
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
aklî
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
akıl zekâ
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
akıllı
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
niyet
chęć, zamiar

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
evlilik sözleşmesi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interes ĩnˈtɛrɛs n
iş
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) firma, działalność gospodarcza

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ilginç enteresan ilgi çekici
ciekawy, zajmujący

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
arayüz
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji;

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
kullanıcı arayüzü
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferencja n
enterferans
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferon
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
İnterlingua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalizm n
enternasyonalizm
współpraca, solidarność międzynarodowa

interwał ĩnˈtɛrvaw n
aralık
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
müdahale
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

intifada ˌĩntʲiˈfada n
intifada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania;

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
entonasyon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew;
tonlama
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;

intranet n
iç ağ
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

intronizacja n
taçlandırma
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

intryga ĩnˈtrɨɡa n
entrika
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intubacja n
entübasyon
(medycyna, medyczny) umieszczenie plastikowej rurki, zwanej rurką intubacyjną, w tchawicy pacjenta;

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
sezgi
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
sezgili
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

inwazja ĩnˈvazʲja n
işgal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
envanter
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
yatırımcı
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
yatırım yapmak
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
yatırım
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwigilacja ˌĩnvʲiɟiˈlaʦ̑ʲja n
gözaltı
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
mühendis
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
mühendislik
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
hardal gazı
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
epsilon
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

irański iˈrãj̃sʲci adj
İranlı
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
kar parsı
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
İrlanda
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
İrlandaca
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
istihza alay
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irrasyonel
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
iridyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irytujący adj
can sıkıcı
(psychologia, psychologiczny) taki, który irytuje; wywołujący rozdrażnienie

iskra ˈiskra n
kıvılcım
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
İslam
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
Müslümanlaşma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
İslamcılık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
İslamofobi
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
İslami
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
İzlanda İzlandaca
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
var olmak
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
varlık
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać

iterb ˈitɛrp n
iterbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
itriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izafet n
izafet tamlama
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) konstrukcja składniowa, występująca m.in. w językach semickich, irańskich i turkijskich, w której jeden rzeczownik określany jest przez inny rzeczownik bądź rzadziej – przez przymiotnik; jej odpowiednikiem w języku polskim jest zwykle rzeczownik z przydawką dopełniaczową lub rzeczownik z przydawką przymiotną

izba ˈizba n
meclis
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
lehçe sınır çizgisi
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izohieta n
izoyet
(metrologia, metrologiczny) linia łącząca na mapie punkty o takich samych wartościach sum opadów;

izolacja n
izolasyon
oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem

izolator n
yalıtkan
materiał izolujący
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem

izomer n
izomer
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izotop iˈzɔtɔp n
İzotop
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israilli
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
gitmek
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
gitmek yürümek
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

iść spać ˈiɕʨ̑ ˈspaʨ̑ v
yatmak
udawać się na sen

ja ja n
ben
jaźń, jestestwo

ja ja personalPronoun
ben
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłecznik jabˈwɛʧ̑ʲɲik n
elmalı pasta
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto z jabłkami

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
diz kapağı
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie
elma
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
Âdem elması
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
adem elması
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
elma elma ağacı
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
yat
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jacuzzi ʤ̑aˈkuzʲi n
jakuzi
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;

jad jadɨ jat n
zehir
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
yemek odası
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
yenilebilir
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jaglica n
trahom
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnię ˈjäɟɲɛ n
kuzu
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
kuzu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z jagnięciny (1.1)
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)

jagoda jaˈɡɔda n
dutsu meyve
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajeczkować v
yumurtlamak
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajko ˈjäjkɔ n
yumurta tohum
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈʣ̑ɔ̃nɛ n
göz yumurta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem

jajnik ˈjäjɲik n
yumurtalık
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
yumurta
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
yumurta tohum
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajowód jäˈjɔvut n
fallop tüpü
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
gibi
…wprowadzający porównanie
…łączący zdania wtrącone

jak jak n
yak
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
gibi
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
gibi nasıl
…używany w pytaniach o sposób lub stan
nasıl
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
nasıl gidiyor
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ adv
züccaciye dükkanına giren fil gibi
w sposób niezręczny, nieumiejętny

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
gibi
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
bir
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jako ˈjakɔ preposition
olarak
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
bir şekilde
w pewien, nie do końca określony, sposób

jakościowy adj
kalitatif nitel
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
kalite nitelik
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci adj
Yakut
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci n
sahaca
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki;

jama ˈjãma n
çukur
wgłębienie w ziemi
(zoologia, zoologiczny) schronienie zwierząt wykopane w ziemi

jama brzuszna n
karın boşluğu
(anatomia, anatomiczny) jama tułowia położona pomiędzy klatką piersiową a miednicą;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
ağız
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamnik ˈjãmʲɲik n
dakhund
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)

jamraj ˈjãmraj n
keseli porsuk
(zoologia, zoologiczny) niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
Japon
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
Japonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
yarda
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmułka n
kippa
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
karalahana
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
boyunduruk
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
kestane rengi orman tavuğu
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
üvez meyvesi
owoc jarzębiny (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;

jaskier ˈjasʲcɛr n
düğün çiçeği
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
mağara
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskółka jaˈskuwka n
kırlangıç
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
kahin durugörücü
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasny ˈjasnɨ adj
anlaşılır açık
o kolorze: mało intensywny
açık
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty

jaspis ˈjaspʲis n
yeşim
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany kamień z jaspisu (1.1)

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
atmaca
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
kertenkele
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
gerçeklik
rzeczywistość

jawor n
dağ akçaağacı
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jazda ˈjazda n
gidiş
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji

jazgarz ˈjazɡaʃ n
Trakya levreği
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych;

jazz ʤ̑ɛs n
caz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzman n
cazcı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jałmużna jawˈmuʒna n
sadaka zekât
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
ardıç
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałówka jaˈwufka n
düve
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
yasemin
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
gitmek
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
bir
liczba 1

jeden za drugim adv
teker teker ayrı ayrı başka başka
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jednak ˈjɛdnak conjunction
ancak
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednoczesny ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
koşutzamanlı
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili

jednoczyć v
birleştirmek
łączyć do wspólnego działania wokół jakiejś idei

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
tek hücreli
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
tek göz
taki, który ma jedno oko

jednorodny adj
monoton
mający identyczne cechy

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
tekboynuz
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednostka jɛdˈnɔstka n
birey
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik
birim
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość
część całości
placówka określonej instytucji

jednostka astronomiczna n
astronomik birim
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
net
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jedwab ˈjɛdvap n
ipek
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik morwowy n
ipek böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych, wykorzystywanego do pozyskiwania przędzy na jedwab;

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
birinci
nazwa cyfry 1 i liczby 1
(potocznie, potoczny) to, co ma numer jeden, np. autobus, trolejbus, tramwaj, pokój (w instytucji, w hotelu itp.), program radia, telewizji

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
tek
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
eşi benzeri olmayan
taki, który jest unikatem

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
yemek
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jegier n
avcı
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników

jego ˈjɛɡɔ pronoun
onun
3. (osoba) lp, rodzaj męski

jej jɛ̇j pronoun
onun
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
geyik
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
bağırsak
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito grube n
kalın bağırsak
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
makaslıböcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
Yemen
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
ökseotu
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
ipekkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jen jɛ̃n n
yen
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jer jɛr n
dağ ispinozu
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jerozolimczyk ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmʧ̑ɨk n
Kudüslü
mieszkaniec Jerozolimy

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
sonbahar
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
sonbahar güz
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
dişbudak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
mersin balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
daha
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
yol şeridi
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
göl
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuita n
cizvit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
Roma'dayken Romalılar gibi davran
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
yemek
przyjmować pokarmy

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
atlı
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeż jɛʃ n
kirpi
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
eğer
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżowiec n
denizkestanesi
(zoologia, zoologiczny) Echinoidea morskie zwierzę należące do szkarłupni;

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
oklu kirpi
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
böğürtlen dut
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
Yidiş
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
iyot
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
iyodür
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodła ˈjɔdwa n
göknar
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
yoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogin n
yogi
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
yoğurt
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
iyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

joruba n
Yoruba
język używany przez Joruba;

jot jɔt n
je
nazwa litery J

jubiler juˈbʲilɛr n
kuyumcu
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
jübile
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
Musevilik Yahudilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judo ˈʤ̑udɔ n
judo
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
hünnap
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach;

junta n
cunta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów)
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;

jura ˈjura n
Jura
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurajski juˈrajsʲci adj
Jura
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurta ˈjurta n
otağ
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
jüri
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

juta ˈjuta n
jüt
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
yarın
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
yarın
dzień następny w stosunku do obecnego
(przenośnie, przenośnia) bliska przyszłość

już juʃ particle
artık daha şimdiden
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń
daha şimdiden halihazırda zaten çoktan şimdiden
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością

jąderko n
çekirdekçik
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
er bezi testis
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
çekirdek
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;

jądro komórkowe n
hücre çekirdeği
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
nükleer
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkanie n
kekeleme
mówienie niewyraźnie, niepłynnie

jąkać v
kekelemek
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
kekeme
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczeć v
ahlamak
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
arpa
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
arpacık arpa
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;

jęk jɛ̃ŋk n
inlemek
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

jętka ˈjɛ̃ntka n
birgün sineği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

języczek n
küçük dil
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
dil
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
dil lisan
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;

język kreolski n
kreolce
(językoznawstwo, językoznawczy) uproszczona mowa powstała w wyniku kontaktu grup posługujących się wzajemnie niezrozumiałymi językami, w odróżnieniu od pidżynu charakteryzująca się ustabilizowanym systemem gramatycznym i dobrze wypracowanym słownictwem, służąca danemu społeczeństwu jako język etniczny;

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
işaret dili
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
yabancı dil
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
anadili ana dili
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
programlama dili
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język standardowy n
standart dil ölçünlü dil
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
dilci
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
dil bilimi
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

ka ka n
ke
nazwa litery k / K

kabardyjski adj
Kabarca
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
kabare
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
kablo
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;

kabina n
kabin
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
kabriyole
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)

kabuki kaˈbuci n
kabuki
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego;

kabura n
kubur
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
mahmurluk
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
ördek
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)

kaczka krzyżówka n
yeşilbaş
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
suna
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kadaif n
kadayıf
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie sera i opcjonalnie – ciasta filo lub makaroników z semoliny; zwykle po wierzchu barwiony na pomarańczowo i posypywany siekanymi pistacjami; specjalność kuchni narodowych na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Maghrebie

kadi ˈkadʲi n
kadı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański

kadm katm̥ n
kadmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
tütsü
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadłub ˈkadwup n
füzelaj
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu

kafar ˈkafar n
kazık çakıcı
maszyna do wbijania pali w grunt;

kafenijo ˌkafɛ̃ˈɲijɔ n
kahvehane
typowo grecki lokal gastronomiczny z kawą, alkoholami i zakąskami, tradycyjnie męski, rodzaj pubu lub piwiarni

kaftan ˈkaftãn n
kaftan
(krawiectwo) męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
deli gömleği
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kagan n
hakan
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
burunsalık
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kajak ˈkajak n
eskimo kayığı
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajdanki n
kelepçe
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajdany n
kelepçe
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów

kajman ˈkajmãn n
kayman
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kakadu kaˈkadu n
kakadu
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
kakao
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kaktus ˈkaktus n
kaktüs
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
karnabahar
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
kolofan
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
alabaş
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
kalsit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaldera kalˈdɛra n
kaldera
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
kaleydoskop
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
sakat
człowiek dotknięty kalectwem
kobieta dotknięta kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
takvim
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalif ˈkalʲif n
halife
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
halifelik hilafet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
kaliforniyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
kaligrafi
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kalina kaˈlʲĩna n
kartopu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kalkulacja n
hesap
(handel, handlowy) ustalanie kosztów na jednostkę towarów lub usług

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
hesap makinesi
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
kalamar
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zwierzę z gatunku kalmarów (1.1); zwykle w lm

kaloria kaˈlɔrʲja n
kalori
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin;

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
kalorifer
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
Kalvinizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kamea n
işlemeli akik
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
bukalemun
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
Japon gülü
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamera kãˈmɛra n
kamera
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
kameraman
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje

kamfora kãw̃ˈfɔra n
kafur
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamieniołom n
taş ocağı
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
taşlı
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
taş
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
kilometre taşı
bardzo ważny, przełomowy moment
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
değirmen taşı
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nazębny n
diş taşı
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
köşe taşı
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś
kamień znajdujący się w węgle
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne

kamień żółciowy n
safra taşları
(medycyna, medyczny) złóg powstały w wyniku odkładania się składników żółci;

kamionka kãˈmʲjɔ̃nka n
köslek
(botanika, botaniczny) Rubus saxatilis, gatunek maliny mający lekko kolczaste, płożące się pędy oraz karłowate, szkarłatne owoce;

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
yelek
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampus ˈkãmpus n
kampüs
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich

kamrat ˈkãmrat n
arkadaş
towarzysz, kompan

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
Kanadalı
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
kâfir
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanapka kãˈnapka n
sandviç
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
kanarya
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanał ˈkãnaw n
kanal
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków

kancelaria ˌkãnʦ̑ɛˈlarʲja n
büro
(urzędowy) komórka organizacyjna zajmująca się pismami urzędowymi;

kandydat kãnˈdɨdat n
aday
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatura n
adaylık
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś

kangur ˈkãŋɡur n
kanguru
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
çaylak
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibal kãˈɲibal n
yamyam
człowiek, który jada ludzkie mięso
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
yamyamlık
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
eyyamıbahur
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanister kãˈɲistɛr n
bidon
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
gambot
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kantar ˈkãntar n
yular
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj uproszczonej uzdy bez wędzidła;

kantata kãnˈtata n
kantat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
kanton
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
döviz bürosu
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną

kaolin kaˈɔlʲĩn n
kaolin
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapar ˈkapar n
gebre
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa

kapela kaˈpɛla n
bando
(etnografia, etnograficzny) ludowy zespół muzyczny

kapelan n
şapel papazı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelusz kaˈpɛluʃ n
şapka başlık
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
şapkacı
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
terlik
obuwie używane tylko w domu

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
anamalcı
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
kapitalist
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
kapitalizm anamalcılık
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
kaptan
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę
kaptan yüzbaşı
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;

kapitał kaˈpʲitaw n
anamal
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania

kapitulacja ˌkapʲituˈlaʦ̑ʲja n
teslim olma
rezygnacja ze swoich zamiarów, przyznanie racji stronie przeciwnej
warunki poddania się
zaprzestanie walki, poddanie się wrogowi

kapitulować v
teslim olmak
poddawać się wrogowi poprzez zaniechanie walk i ustalanie, a potem podpisanie warunków poddania się
odstępować od swoich planów z powodu trudności

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
şapel küçük kilise
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapral ˈkapral n
onbaşı
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapsaicyna n
kapsaisin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsel ˈkapsɛl n
taç kapak
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki;

kapsułka kapˈsuwka n
kapsül
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny;

kapsyd n
kapsit
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
başlık
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturka kapˈturka n
karabaş ötleğen
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia atricapilla, gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewkowatych;

kapucynka n
kapuçin maymunu
(zoologia, zoologiczny) Cebus, rodzaj małpy;

kapusta kaˈpusta n
lahana kelem
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta kiszona n
lahana turşusu
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapłanka kapˈwãnka n
rahibe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną

kara ˈkara n
ceza
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
idam cezası ölüm cezası
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
tüfek
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
makineli tüfek
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
karabina
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinier n
karabinyer
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii

karafka kaˈrafka n
sürahi
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karaka kaˈraka n
karak
(marynarka) typ dawnego statku transportowego;

karaluch kaˈralux n
hamamböceği hamam böceği
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karate kaˈratɛ n
karate
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karawan n
cenaze arabası
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
kervan
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
kervansaray
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
karavel
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karaś ˈkaraɕ n
havuz balığı
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

karcer n
hücre hapsi
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
enginar
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
kakule
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardigan karˈdʲiɡãn n
hırka
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardio- ˈkardʲjɔ
kardiyo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
kardiyolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
kardiyoloji
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardynalny adj
asıl sayı
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
kardinal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

karelski adj
Kareli
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karelski n
Kareli
(językoznawstwo, językoznawczy) język karelski;

kariera karʲˈjɛra n
kariyer
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kark kark n
ense
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karma ˈkarma n
karma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmazyn karˈmazɨ̃n n
al
barwa intensywnie czerwona

karmel ˈkarmɛl n
karamel
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmin ˈkarmʲĩn n
karmin
odcień intensywnej, głębokiej czerwieni

karmnik ˈkarmʲɲik n
kuş besleyici
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków

karnawał karˈnavaw n
etkesimi
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;
eğlence karnaval şenlik
zabawy w czasie karnawału (1.1)
karnaval
w krajach Ameryki Łacińskiej i Południowej pochody i masowe zabawy pod koniec karnawału (1.1) na ulicach miast

karnizm n
karnizm
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
karo
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoten n
karotin
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karp karp n
sazan
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta ˈkarta n
iskambil
(termin karciany) (sport, sportowy) (zobacz) karta do gry

karta SIM n
Simkart
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
iskambil kağıdı
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta do głosowania n
oy pusulası
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
görüntü kartı
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
kredi kartı
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pokładowa n
biniş kartı
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj biletu upoważniającego do wejścia na pokład samolotu bądź statku

kartel ˈkartɛl n
kartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartka ˈkartka n
kart
bon towarowy na artykuły deficytowe
yaprak
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartkować kartˈkɔvaʨ̑ v
göz gezdirmek
oglądać pobieżnie książkę, gazetę itp., przewracając kartka po kartce

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
haritacılık
nauka o tworzeniu map;

karton ˈkartɔ̃n n
karton kutu
tekturowe pudełko

karuna n
karuna
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
atlıkarınca
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
karikatür
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karzeł ˈkaʒɛw n
cüce
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

karłowatość n
cücelik
bycie karłowatym, bycie karłem

kasa ˈkasa n
kasa
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności

kaseta n
kaset
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie

kasiarz ˈkaɕaʃ n
kasa hırsızı
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne

kask kask n
kask
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;
(historia, historyczny, historycznie) hełm stalowy używany przez dragonów i kirasjerów

kaskader n
dublör
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasta ˈkasta n
kast
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
muşta
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
gazino kumarhane
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
ispermeçet balinası
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszel ˈkaʃɛl n
öksürük
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszmir n
kaşmir
(włókiennictwo) miękka tkanina z wełny kóz kaszmirskich;

kasztan ˈkaʃtãn n
kestane
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
nasienie kasztanowca

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
at kestanesi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., drzewo lub krzew o dużych, dłoniastych liściach i kolczastych owocach zawierających duże, brązowe nasiona;

kat kat n
cellat
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
katalitik
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
tezleşim
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
katalizör
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalog kaˈtalɔk n
katalog
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
spis zawartości biblioteki

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
Katalanca
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
Katalanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katamaran ˌkatãˈmarãn n
katamaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle

katapulta ˌkataˈpulta n
mancınık
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katar ˈkatar n
nezle
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;

katarynka n
laterna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
afet felaket
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katastrofizm n
katastrofizm
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu

katedra kaˈtɛdra n
katedral
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
kategori
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji
każde z podstawowych pojęć danego systemu filozoficznego, bądź nauki

katharewusa n
Katarevusa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
katyon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katoda kaˈtɔda n
katot
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
Katolik
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
Katoliklik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
Katolik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katownia n
işkence odası
sala tortur

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
kefalet
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
kauçuk
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kauczukowiec n
kauçuk ağacı
(botanika, botaniczny) Hevea Aubl., rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wilczomleczowatych;

kaukaski kawˈkasʲci adj
Kafkas
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
kahve
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
Türk kahvesi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler kaˈvalɛr n
bekâr
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawałek kaˈvawɛk n
parça
fragment pewnej całości
mała lub niedokładnie określona część odległości lub przestrzeni

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
kahvehane kafe
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
havyar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
küçük karga
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci adj
Kazakça
odnoszący się do Kazachów lub Kazachstanu

kazachski kaˈzaxsʲci n
Kazakça
język urzędowy Kazachstanu

kazanie kaˈzãɲɛ n
vaaz hutbe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazirodztwo n
ensest
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
vaiz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
tepeli devekuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kał kaw n
dışkı
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
hokka
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałasznikow n
kalaşnikov
(wojskowość, wojskowy) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji;

kałuża kaˈwuʒa n
gölet su birikintisi
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
her her biri
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
başparmak
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
kebap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

keczua n
Quechua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛʧ̑up n
ketçap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefir ˈkɛfʲir n
kefir
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
garson
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
garson
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
kelvin
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K;

kemalistyczny adj
Atatürkçü Kemalist
związany z kemalizem, dotyczący kemalizmu

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
Khmer
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
Khmer
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
taraftar
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;

kibuc ˈcibuʦ̑ n
kibbutz
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
aksırmak hapşırmak
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
hapşırık
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kichnąć ˈcixnɔ̃ɲʨ̑ v
aksırmak
aspekt dokonany od: kichać

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
ne zaman
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
hiç
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
bir zaman
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
kadeh
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
bardak
zawartość kieliszka (1.1)
kadeh
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kielnia ˈcɛlʲɲa n
mala
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kiepski ˈcɛpsʲci adj
geyik
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kier cɛr n
kupa
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
şoför sürücü
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
direksiyon
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
yön istikamet
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
flaşör sinyal ışığı
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kiesa ˈcɛsa n
cüzdan
(dawniej, dawny) woreczek wykorzystywany do przechowywania pieniędzy lub kosztowności

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
cep
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
cep harçlığı
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
yankesici kapkaççı cepçi
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieszonkowy ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
cep
dotyczący kieszonki, związany z kieszonką
o małym rozmiarze, mogącym pomieścić się w kieszeni

kieł cɛw n
köpek dişi
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełb cɛwp n
dere kaya balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna;

kiełbasa cɛwˈbasa n
sucuk sosis kolbasa salam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kij cij n
hokey sopası
długi patyk;

kijanka ciˈjãnka n
iribaş
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kikut ˈcikut n
kütük
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilka ˈcilka indefinitePronoun
birkaç
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilo- ˈcilɔ prefix
kilo-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilobajt ciˈlɔbajt n
kilobayt
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
kilometre
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometr kwadratowy n
kilometrekare
(metrologia, metrologiczny) jednostka pola powierzchni

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
kilovat saat
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilwater cilˈvatɛr n
dümen suyu
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
kimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kindżał n
hançer
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
sinematograf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
kinematik
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kino ˈcĩnɔ n
sinema sinema salonu
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kiosk cɔsk n
köşk
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
Kırgız Kırgızca
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
Kırgızca Kırgız
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kisiel ˈciɕɛl n
kısil
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;

kit cit n
macun
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kiur cjur n
küriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
kivi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
frengi sifiliz
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕʨ̑ n
salkım
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
kısrak
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klaka ˈklaka n
şakşakçı
grupa osób wynajęta do oklaskiwania widowiska

klakson ˈklaksɔ̃n n
korna
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamra n
küme parantezi
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) nawias wężykowato wygięty

klapa ˈklapa n
klapa
wyłóg płaszcza, fraka lub marynarki

klaps klaps n
çekim tahtasının
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) urządzenie wykorzystywane między ujęciami;

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
klarnetçi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
klarnet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
sınıf
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole

klasizm n
sınıfçılık
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na klasę społeczną; określenie związane z koncepcją walki klas;

klasy n
seksek
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
klasisizm
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyczny klaˈsɨʧ̑nɨ adj
klasik
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
sınıflandırma
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp.

klasztor ˈklaʃtɔr n
manastır
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klatka ˈklatka n
kafes
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
göğüs
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
klostrofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
klavsen
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
klavye
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
tuş
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klej klɛj n
yapıştırıcı tutkal
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klementynka n
klemantin
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

klepsydra klɛpˈsɨdra n
kum saati
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptokracja n
kleptokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;

klerykalny adj
klerikal
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

kleszcz klɛʃʧ̑ n
kene
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
müşteri
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
müdavim
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
müşteri
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi

klif klʲif n
falez
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
klik hizip
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klimat ˈklʲĩmat n
iklim
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologia n
iklim bilimi
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem klimatu

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
iklimsel
związany z klimatem

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
iklimlendirme
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
klima
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
kama takoz
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klingoński adj
Klingonca
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
Klingonca
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

kliniczny adj
klinik
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
klinik
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;
(architektura, architektoniczny) budynek będący siedzibą kliniki (1.1)

klipa n
çelikçomak
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży;

klon klɔ̃n n
akçaağaç isfendan
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klosz klɔʃ n
fanus
rodzaj kroju spódnicy, sukni albo spodni rozszerzających się ku dołowi na kształt dzwonu

kloszard ˈklɔʃart n
serseri
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klub klup n
kulüp
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
gece klübü
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz kluʧ̑ n
anahtar
przyrząd do otwierania zamka;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
ingilizanahtarı
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
sol anahtarı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

klątwa n
beddua
życzenie komuś nieszczęścia
söz
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
diz çökmek
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
kimyon
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych, pochodzącej prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym;
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku kminu rzymskiego (1.1)
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku

kminek ˈkmʲĩnɛk n
kimyon
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie

koala kɔˈala n
koala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
koalisyon
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
kobalt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecość n
kadınlık
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
feminen
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
kadın bayan
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
kobra
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobuz ˈkɔbus n
delice doğan
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych;

kobyła kɔˈbɨwa n
kısrak
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta dużego wzrostu, niezgrabna, bez wdzięku

koc kɔʦ̑ n
battaniye örtü
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
aşkım
zwrot do osoby, której chce się okazać uczucie sympatii

kochanka kɔˈxãnka n
metres
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
sevmek
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
kazan
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)

kod kɔt n
kod
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
barkod bar kod
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
posta kodu
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
kaynak kodu
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodeina n
kodein
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks ˈkɔdɛks n
mahtuta
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;

kodować v
kodlamak
szyfrować używając kodu

koenzym n
koenzim
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
kafein
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofta n
köfte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z tradycyjnej kuchni hinduskiej, kaukaskiej, bliskowschodniej i bałkańskiej, rodzaj pulpetów z mielonego mięsa z dodatkami, przyrządzanych również w wersji wegańskiej

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
kojenerasyon
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni

kogut ˈkɔɡut n
horoz
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

koherencja n
koherent
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

kohorta kɔˈxɔrta n
kohort
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

kojot ˈkɔjɔt n
kır kurdu
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kok kɔk n
topuz
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

koka ˈkɔka n
koka
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Erythroxylum coca Lam., krasnodrzew pospolity, krzew z którego uzyskuje się kokainę

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
kokain
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokon n
koza
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
boğumluca otu
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

koktajl ˈkɔktajl n
kokteyl
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
Molotof kokteyli
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
akşam yemeği
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
diz
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
bisiklet
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
kolaj
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolba ˈkɔlba n
koçan
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;

kolchicyna ˌkɔlxʲiˈʦ̑ɨ̃na n
kolşisin
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
dikenli karıncayiyen
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;
seyyar kapan
zapora drogowa z pasa z kolcami

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
örme zincir
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
küpe
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
beşik
kołyska, łóżeczko dla dziecka

kolega kɔˈlɛɡa n
-taş
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
tekerlek izi
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
demir yolu
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejka kɔˈlɛjka n
kuyruk
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych;

kolejka górska n
lunapark treni
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
ardışıklık sıralama sıralılık
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
koleksiyon
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
koleksiyoncu
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolektywizacja n
kolektivizasyon
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
kişniş
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koliber kɔˈlʲibɛr n
sinek kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
koloni müstemleke
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
sömürgecilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
kolonyal
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonizacja n
koloni
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizować v
sömürge kurmak
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
kolonoskopi
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
renk
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
(zobacz) kolory

kolorowanka ˌkɔlɔrɔˈvãnka n
boyama kitabı
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami;

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
kolumbaryum
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami;
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych
(współcześnie) pomieszczenie na urny przy krematorium

kolumna kɔˈlũmna n
kolon sütun
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

komandos n
komando
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych

komar ˈkɔ̃mar n
sivrisinek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
biçerdöver
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombi ˈkɔ̃mbʲi n
steyşın
(motoryzacja) samochód z nadwoziem typu kombi (1.1)

kombinacja n
birleştirme
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania

kombu n
kombu
plechy jadalnych wodorostów, najczęściej listownicy japońskiej, używane w kuchniach wielu krajów wschodnioazjatyckich;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
güldürü komedi
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
tefsir
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
yorumlamak
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

kometa kɔ̃ˈmɛta n
kuyruklu yıldız
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
konforlu
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komik ˈkɔ̃mʲik n
komedyen
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
şömine
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
ocakçı baca temizleyicisi
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisarz n
komiser
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
komisyon
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
komite kurul heyet
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komoda kɔ̃ˈmɔda n
şifonyer
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
gaz odası
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
bölük
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
pusula
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompensacja ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
telafi
(ekonomia, ekonomiczny) wzajemne umorzenie wierzytelności u dwóch osób, które są dla siebie zarówno dłużnikami, jak i wierzycielami
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego

kompetencja ˌkɔ̃mpɛˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
yetki
zakres czyiś uprawnień, władzy, spraw, którymi ktoś zajmuje się
zakres czyjejś wiedzy

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlaʦ̑ʲja n
derleme
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat)

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
derleyici
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks niższości n
aşağılık kompleksi
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplement n
iltifat
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementariusz n
sınırsız sorumlu ortak
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
tamam
cały, będący w komplecie

komplikacja n
zorlaşma
(technologia, technika, techniczny) każde z rozszerzeń funkcji mechanizmu zegarowego o nowe względem podstawowego mechanizmu wskazania
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
kompost
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
besteci
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
deriştirme
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni;
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów;

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
uzlaşma taviz
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
bilgisayar
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
kişisel bilgisayar
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
komünikasyon
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
komünist kırmızı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
komünist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
komünizm komünistlik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
hücre göze
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

koncentracja ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtraʦ̑ʲja n
konsantrasyon dikkat toplaşımı
(psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) skupienie uwagi

koncentrat pomidorowy n
salça
(spożywczy) zagęszczony przecier pomidorowy pozbawiony pestek i skóry

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
fikir
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncern ˈkɔ̃nʦ̑ɛrn n
şirketler grubu
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
konser dinleti
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

koncertmistrz n
konzermeister
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
kondansatör
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
kondor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
kondüktör
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
sulama kovası
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
konfederasyon
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
basın konferansı
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfiskata n
el koymak
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
el koymak
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
marmelat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
çatışma
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konfrontacja n
yüzleşme
konflikt między wrogimi stronami
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfucjanizm n
konfüçyüsçülük
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
konferans
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja
najwyższy organ niektórych organizacji
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji

koniak ˈkɔ̃ɲak n
kanyak konyak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
yonca
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
son
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
okoliczności końca (1.2)
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
son sonuç
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata n
dünyanın sonu
(potocznie, potoczny) miejsce bardzo odległe

koniecznie adv
mutlak
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
zorunluluk
coś, czego nie można uniknąć

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
denizatı
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
çekim
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
içtima
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii;
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
konkordato
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkretnie adv
somut
w sposób dokładnie określony

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
eş
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
rekabet
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
(ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy

konkurować v
boy ölçüşmek
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
müsabaka
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
kendir kenevir
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
oybirliği
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
bakım
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
muhafazakâr
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk
(książkowy) osoba przywiązana do tradycji i niechętna wszelkim zmianom

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
muhafazakârlık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
konservesi yapmak
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsjerż n
kapıcı
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
birliktelik
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
dehşet
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
konstrüktör
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
anayasa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucjonalista ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
anayasacı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zajmujący się naukowo lub w praktyce prawem konstytucyjnym

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
anayasal
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
konsolos
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
konsolosluk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
konsültasyon
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
tüketim
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
bağlantı
zetknięcie się

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
bağlam
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
konteyner
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;

konto ˈkɔ̃ntɔ n
hesap
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
kaçak
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
kontrbas
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
kontrat
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
kontrol
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕʨ̑i n
kalite kontrolü
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług;

kontrowersja n
tartışma
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
ihtilaflı
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
karşı casusluk
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
kıta anakara
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
devam
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
devam etmek
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
konürbasyon
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
müge inci çiçeği
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
antlaşma
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
kooperasyon
współpraca, współdziałanie

koordynacja n
koordinasyon
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
koordine etmek
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
maden maden ocağı
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
ekskavatör
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
tekme atmak
uderzać kogoś / coś nogą

koper ˈkɔpɛr n
dere otu dereotu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
rezene
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kopru włoskiego (1.1)
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna ze zgrubiałych łodyg kopru włoskiego (1.2)

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
kopernikyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

koperta kɔˈpɛrta n
zarf
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
cirit
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiec n
höyük
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia
öbek
(informatyka, informatyczny) struktura danych oparta na drzewie, w której wartości potomków węzła są w stałej relacji z wartością rodzica

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
kapik
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;

kopolimer n
kopolimer
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
çiftleşmek
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
kubbe kümbet
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopyto kɔˈpɨtɔ n
toynak tırnak
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
kabuk
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

koral ˈkɔral n
mercan
(biologia, biologiczny) koralowiec
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

koralowiec n
mercan
(zoologia, zoologiczny) osiadłe zwierzę morskie z gromady koralowców;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Kore
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
Kore
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
mantar
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
tıkanıklık
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
mektuplaşma
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
muhabir
ktoś kto koresponduje

koriacki n
Koryakça
(językoznawstwo, językoznawczy) język koriacki;

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
tirbuşon burgu
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
karabatak
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornet ˈkɔrnɛt n
kornet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;

kornik ˈkɔrʲɲik n
kabuk böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag;

korniszon n
kornişon
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały ogórek gruntowy poddany marynowaniu w zalewie octowej

koromysło n
omuzluk
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
taç
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech

koronacja n
taç giyme töreni
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
koronavirüs
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
dantel
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronkowy ˌkɔrɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
dantelli
wykonany z koronki

korozja n
aşınma
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korrida kɔrˈrʲida n
boğa güreşi
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

kort kɔrt n
kort
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortyzon n
kortizon
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
korendon
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
rüşvet
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
korvet
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
koridor dehliz
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
yalak
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
kök
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
avantajlı
przynoszący korzyść
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
avantaj
zysk, pożytek

kos kɔs n
karatavuk
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
tırpan
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosarz ˈkɔsaʃ n
mücdeci
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach;

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
kozmik
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
uzay üssü
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
kozmoloji
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
kozmonot
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmos ˈkɔsmɔs n
kozmos acun
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosowski adj
Kosova
odnoszący się do Kosowa

kostium ˈkɔstʲjũm n
kostüm
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać

kostka ˈkɔstka n
ayak bileği
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostka lodu n
buz küpü
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
morg
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kosz kɔʃ n
sepet
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
çöp kutusu
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików
pojemnik na odpady

koszarowy adj
kışla
(wojskowość, wojskowy) związany z koszarami

koszerny adj
kaşer
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszmar ˈkɔʃmar n
kâbus karabasan
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszt kɔʃt n
masraf
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mal olmak
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
gömlek
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
gecelik
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszyk ˈkɔʃɨk n
sepet
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basketbol basket
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
kedi
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
pars kedisi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
siyam kedisi
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu;

kotek ˈkɔtɛk n
kedicik
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
balıkçı kedi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

kotka ˈkɔtka n
dişi kedi
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
çıpa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kowadło kɔˈvadwɔ n
örs
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
demirci nalbant
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
kovaryans
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

koza ˈkɔza n
keçi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozak ˈkɔzak n
çizme
wysoki but damski ze skóry

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka n
keçi sakalı
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
dağ keçisi
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozieradka n
boy otu
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

koziorożec n
dağ keçisi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
günah keçisi
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi
günah keçisi şamar oğlanı
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolhoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
okluk
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
yorgan
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
ağaç çivi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
yaka
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
tekerlek teker
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
çömlekçi çarkı
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło wodne n
su çarkı
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
dişli çark
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołowrotek n
çıkrık
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;

kołowrót n
ırgat
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą

kołpak n
jant kapağı
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;
kalpak
(historia, historyczny, historycznie) wysoka czapka bez daszka o cylindrycznym lub stożkowatym kształcie, futrzana lub obszyta futrem, noszona w średniowieczu przez Tatarów, popularna w Polsce od XV do XIX w.;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
ninni
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołyska kɔˈwɨska n
beşik
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
at beygir
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
kulplu beygir at
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
beygir gücü
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
Truva atı
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
bitirmek bitmek
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
zar atıldı
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
iskelet
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt
(potocznie, potoczny) zespół istotnych elementów określonej całości

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
kilise
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
kemik
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
zar
wielościan z oczkami służący do gry;

kość sitowa ˈkɔɕʨ̑ ɕiˈtɔva n
etmoid kemik
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej;

kość strzałkowa n
baldır kemiği
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
fildişi
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlę n
oğlak
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

kpiarz kpʲjaʃ n
alaycı
człowiek skłonny do kpin, naśmiewający się z innych

krab krap n
yengeç
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
hırsızlık
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
ülke memleket
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

krajobraz kraˈjɔbras n
peyzaj
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

krakać ˈkrakaʨ̑ v
gaklamak
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy

krakers n
kraker
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, cienkie, kruche, słonawe ciastko;

krakwa ˈkrakfa n
boz ördek
(ornitologia, ornitologiczny) Anas strepera, gatunek kaczki pływającej;

kran krãn n
musluk
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krater ˈkratɛr n
krater
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;

krawat ˈkravat n
kravat boyunbağı
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
terzi
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
kenar
(geometria) odcinek łączący dwa sąsiednie wierzchołki wielościanu lub powierzchni wielościennej;
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu;
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
bordür
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕʨ̑ v
çalmak
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
yaratılışçılık
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreda ˈkrɛda n
tebeşir
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredyt ˈkrɛdɨt n
kredi
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

krem krɛ̃m n
krem
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
güneş kremi
krem do ochrony przed słońcem

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
kremasyon
spalenie ciała zmarłej osoby
forma pogrzebu obejmująca kremację (1.1)

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
krematoryum
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kret krɛt n
köstebek
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
köstebek deliği
teren pokryty kretowiskami (1.1)

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
kreten
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem

krew krɛf n
kan
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
karides
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewna ˈkrɛvna n
akraba
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka

krewny ˈkrɛvnɨ n
akraba
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krochmal n
kola
(chemia, chemiczny) roztwór wodny skrobii roślinnej
(rzadki, rzadko używany) (chemia, chemiczny) węglowodan złożony z merów glukozy, główne źródło energii u człowieka i wielu innych organizmów
mączka do usztywniania tkanin, najczęściej ziemniaczana

krocze n
perine apış arası
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
bayağı atmaca
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

krok krɔk n
adım
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokiew n
mertek
(budownictwo) ukośna belka, element wiązara dachowego;

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
timsah
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokosz n
aspir
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski;

krokus ˈkrɔkus n
çiğdem
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju krokus (1.1)

kromka ˈkrɔ̃mka n
dilim
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
kronik
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kropka ˈkrɔpka n
nokta
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:

kropla ˈkrɔpla n
damla
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
Giọt nước làm tràn ly
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka.

krosno ˈkrɔsnɔ n
dokuma tezgahı
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
inek sığır
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
havlayan köpek ısırmaz
z przechwałek niewiele wynika

krtaniowy adj
gırtlakçıl
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
gırtlak
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
hassas
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
Haçlı Seferleri
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
haç krüsif
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
kuzgun karga
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
it iti ısırmaz
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
kemer avlu
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawienie n
kanama
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
kanamak
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwawnik n
civanperçemi
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju krwawników (1.1)

krwawnik pospolity n
civan perçemi
(systematyka) (botanika, botaniczny) Achillea millefolium L., gatunek roślin z rodziny astrowatych;

krwawy adj
hunhar
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrʧ̑ɨ adj
zalim
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: odznaczający się okrucieństwem

krykiet ˈkrɨcɛt n
kriket
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
kriminoloji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
Kırım Tatarca
odnoszący się do Tatarów krymskich

kryptografia n
kriptografi
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
kripton
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptowaluta n
kripto döviz
waluta elektroniczna oparta o mechanizmy kryptograficzne

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
billur
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;

kryterium n
kriter
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyk ˈkrɨtɨk n
münekkit
(książkowy) osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe

krytyka ˈkrɨtɨka n
eleştiri tenkit
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
eleştirmek
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
kriz buhran
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryzys wieku średniego n
orta yaş krizi
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

krzak kʃak n
çalı
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silisyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
silikat
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemień n
çakmaktaşı
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzepnąć v
pıhtılaşmak
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą

krzesło ˈkʃɛswɔ n
sandalye iskemle
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
elektrikli sandalye
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
boğmaca
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
haykırmak
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
çığlık
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzywa ˈkʃɨva n
eğri
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywica n
raşitizm
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
yalan yere yemin
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
eğri eciş büçüş yampiri
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
haç çarpı
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności

krzyżmo n
kutsal yağ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów;

krzyżowiec n
haçlılar
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
bulmaca kare bulmaca çengel bulmaca
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

krój n
kesim
(krawiectwo) styl, wygląd, fason ubrania

król krul n
kral papaz
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
kral şah papaz
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
kral şah
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
hayvanlar kralı
lew

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
krallık
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);
krallık alem
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;

królewski kruˈlɛfsʲci adj
kraliyet
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
tavşan ada tavşanı
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królowa kruˈlɔva n
kraliçe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla

krótki ˈkrutʲci adj
kısa
mający małą długość
trwający niedługo
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
miyopi
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
miyop
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krąg krɔ̃ŋk n
daire
okrąg
grupa ludzi, która siedzi wokół czegoś

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
kruvazör
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
burmak
zwijać

kręg n
omur
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
koni
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
belkemiği omurga
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
omurgalı
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
boyunburan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
zenofobi
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
yabancı düşmanı
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ksenon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
papaz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
kitap
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
yemek kitabı
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
telefon rehberi
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
prens beyrek
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
kitapçı
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgi n
kırkbayır
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
muhasebe
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
muhasebeci
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
prenslik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
düşes
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
prenses
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
ay uydu
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
ksilitol
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
ksilofon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
şekil
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
kim
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
kim
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
erken kalkan yol alir
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha ˈktɔ‿ɕɛ ˌna‿ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ̃m ˈspaʒɨw ˈtɛ̃n ːa‿ˈʑĩmnɛ ˈdmuxa proverb
sütten ağzı yanan, yoğurdu üfleyerek yer
po bolesnych doświadczeniach ludzie stają się przesadnie ostrożni

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
biri
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
hangi
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

kubek ˈkubɛk n
kupa fincan
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
kübizm
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;

kuc kuʦ̑ n
midilli
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;
(fryzyjski) włosy zawiązany z tyłu i swobodnie zwisające

kucharz ˈkuxaʃ n
aşçı ahçı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
ocak
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchenka mikrofalowa n
mikrodalga fırın
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
mutfak
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
komplet mebli kuchennych

kuchnia polowa ˈkuxʲɲa pɔˈlɔva n
saha mutfağı
mobilny piec kuchenny na kołach, głównie do użytku wojskowego;

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
atkuyruğu
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kufer ˈkufɛr n
sandık
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży

kuguar n
puma
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku kuguarów (1.1)

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
mısır
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
kuk-kurri-kuuu
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
guguk
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
koltuk değneği
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
küre
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
küçük iskete
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków;

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
aşçılık
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulomb ˈkulɔ̃mp n
coulomb
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;

kuloodporny adj
kurşun geçirmez
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
kült
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kult jednostki n
kişi kültü
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;

kultowy adj
kült
związany z kultem, dotyczący kultu
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej

kultura kulˈtura n
kültür
umiejętność obcowania z ludźmi
kültür medeniyet
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
kültürel
dotyczący kultury

kulturysta n
vücutçu
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kultywar kulˈtɨvar n
kültivar
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kultywator n
kültivatör
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;

kumkwat ˈkũmkfat n
kamkat altın portakal
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumpel ˈkũmpɛl n
ahbap
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel

kumpir n
kumpir
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj fast foodu; duży, pieczony ziemniak z dodatkami, specjalność kuchni tureckiej

kumycki n
Kumukça
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumycki

kumys ˈkũmɨs n
kımız
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
sansar
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
tüccar
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupić ˈkupʲiʨ̑ v
almak
(zobacz) kupować

kupno ˈkupnɔ n
alım
nabywanie czegoś

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
satın almak
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kura ˈkura n
tavuk
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
piliç
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)

kurdologia n
kürdoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina akademicka skoncentrowana na kulturze, historii i języku Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
Kürt Kürtçe
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
Kürtçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurek ˈkurɛk n
horoz
(technologia, technika, techniczny) element służący do ręcznego zamykania, otwierania lub regulacji przepływu w zaworze

kurhan ˈkurxãn n
kurgan
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurka ˈkurka n
yumurta mantarı
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;

kurkuma kurˈkũma n
zerdeçal
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
kümes
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
keklik çilkeklik
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
fiyat
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu

kursor ˈkursɔr n
imleç
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury

kursywa n
el yazısı
odręczne pismo pochyłe

kurtka ˈkurtka n
ceket
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
perde
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurwa ˈkurva n
fahişe
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurz kuʃ n
toz
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
ayartmak
wystawiać na pokusę

kuskus ˈkuskus n
kuskus
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kusza ˈkuʃa n
tatar yayı
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
kuzen
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
kuzin
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
demir tavında dövülür
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
kulak
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kwadrat ˈkfadrat n
kare
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwarantanna n
karantina
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfarʦ̑ n
kuvars
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwark kfark n
kuark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartał ˈkfartaw n
trimestır
trzy miesiące, czwarta część roku

kwas kfas n
asit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
akrilik asit
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
nitrik asit
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas cytrynowy n
sitrik asit
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
dezoksiribonükleik asit
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
folik asit
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
hyalüronik asit
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
laktik asit
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
asetik asit
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas salicylowy n
salisilik asit
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
sülfürik asit
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas solny n
hidroklorik asit
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym

kwas szczawiowy n
oksalik asit
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
yağ asidi
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
karbonik asit
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasowość n
asidite ekşilik
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
kuasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
asit ekşi
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
ekşi
(dosłownie) mający cierpki smak

kwaśny deszcz n
asit yağmuru
(ekologia, ekologiczny) opad atmosferyczny o odczynie pH mniejszym niż 5,6, zawierający m.in. produkty przemiany tlenków azotu, dwutlenku siarki i tlenków węgla;

kwestia ˈkfɛstʲja n
replik
wypowiedź aktora na scenie

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
sorgulamak
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
çiçekçi
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
çiçek
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
çiçek durumu
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
tarla ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
nisan
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
çiçeklik
teren obsadzony kwiatami;

kwietyzm n
dingincilik
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
en özlü kısım öz özetin özeti özünün özü
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
beşlik
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kworum ˈkfɔrũm n
nisap
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kynofobia n
kinofobi
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed psami

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
banyo yapmak
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
banyo yıkanma
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
mayo
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli

kąt kɔ̃nt n
açı
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt ostry n
dar açı
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze poniżej 90 stopni

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
dik açı
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
doğru açı
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kątomierz n
açıölçer
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kęs kɛ̃w̃s n
lokma
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
yalan söylemek
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
yalancı
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
yalan
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
yalancının mumu yatsıya kadar yanar
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕʨ̑ v
koymak
umieszczać coś w jakimś miejscu
pokrywać warstwą

kłoda ˈkwɔda n
kütük
grube drzewo, zdatne na budowę i do wyrobów bednarskich

kłos kwɔs n
başak
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłus kwus n
tırıs
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusownictwo n
kaçak avcılık
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłócić ˈkwuʨ̑iʨ̑ v
kavga etmek
toczyć spór, spierać się

kłódka ˈkwutka n
asma kilit
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłąb n
omuz
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;
çile
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
köksap
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
yumak
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labirent dolambaç
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
laborant
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratuvar
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

laguna laˈɡũna n
lagün
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lakier ˈlacɛr n
cila
(fryzjerstwo, fryzjerski) forma skrócona od lakier do włosów
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) forma skrócona od lakier do paznokci
vernik
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
oje
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
verniklemek
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
turnusol
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakton n
lakton
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
laktoz
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
bebek oyuncak bebek
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
kuklacı
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lama ˈlãma n
lama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lampa ˈlãmpa n
lamba
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
pars
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lancetowaty ˌlãnʦ̑ɛtɔˈvatɨ adj
mızrak şeklinde
kształtem przypominający lancet: podłużny, płaski i spiczasto zakończony

langusta lãŋˈɡusta n
istakoz
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza;

lantan ˈlãntãn n
lantan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
laparoskopi
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
laciverttaşı
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie

laptop ˈlaptɔp n
dizüstü bilgisayar
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
larva
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngoskop n
laringoskop
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;

las las n
orman
gęste zbiorowisko drzew;

las deszczowy n
yağmur ormanı
(ekologia, ekologiczny) formacja roślinna wiecznie zielone lasów na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm i wysokiej wilgotności;

laser ˈlasɛr n
lazer
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
fıstık
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna

laskonogi adj
ince bacaklı
mający długie, cienkie i patykowate nogi

lasówka złotogłowa n
kızıl taçlı suötleğeni
(ornitologia, ornitologiczny) Seiurus aurocapilla, gatunek niedużego, wędrownego ptaka zasiedlającego lasy liściaste Ameryki

latający spodek ˌlataˈjɔ̃nʦ̑ɨ ˈspɔdɛk n
uçan daire
(potocznie, potoczny) (zobacz) UFO

latarka laˈtarka n
el feneri fener
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
deniz feneri fener kulesi
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
deniz feneri fener
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
uçurtma
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
uçmak
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
lateks
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

latencja n
gecikme
(informatyka, informatyczny) opóźnienie czasowe podczas przesyłania informacji

lato ˈlatɔ n
yaz
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latryna laˈtrɨ̃na n
dışkılık
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej;

latte n
latte
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2

latynizacja n
latinizasyon
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej

lawa ˈlava n
lav
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavanta
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

laweta laˈvɛta n
top arabası
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych

lawina laˈvʲĩna n
çığ
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lać laʨ̑ v
bardaktan boşanırcasına yağmur yağmak
(potocznie, potoczny) o deszczu: intensywnie padać
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie
wykonywać odlew (np. dzwonu, pomnika)

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
bardaktan boşanırcasına yağmak
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
bozulmak
podróżować samolotem
uçmak
przemieszczać się w powietrzu

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tedavi
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

legalny lɛˈɡalnɨ adj
yasal
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem
zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
efsane
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
efsanevi
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legion ˈlɛɟɔ̃n n
lejyon
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
ilaç
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
hekim doktor tabip
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważący adj
hürmetsiz saygısız
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
ders
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą
ders sebak çimke
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych

lekki ˈlɛcːi adj
hafif
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
atlet
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletizm
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

leksem ˈlɛksɛ̃m n
sözlükbirim
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksykograf n
sözlükçü
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykologia n
leksikoloji
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykon n
sözlük
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
saban demiri
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
koyunlukçı
(publikatory) (pogardliwie, pogardliwy) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca centrowy, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
maki
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
keten
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
tembellik
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuchować v
tembellik etmek
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
tembel hayvan
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
tembel
charakteryzujący się lenistwem

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
daha iyi
powinno się (coś zrobić)

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
geç olsun güç olmasın
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ ˈɲiʃ ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ proverb
bir mıh nal kurtarır, bir nal bir at kurtarır
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
sıkıca tutan
mający właściwości kleju

leprozorium ˌlɛprɔˈzɔrʲjũm n
miskinhane
izolowany zakład leczniczy dla chorych na trąd lub kolonia dla trędowatych;

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
bir eldeki kuş çalıdakinin iki misli değerdir
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesba n
ablacı
(pogardliwie, pogardliwy) lesbijka

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lezbiyen
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
lezbiyen
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

leszcz lɛʃʧ̑ n
çapak
(ichtiologia, ichtiologiczny) Abramis brama, eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

letni ˈlɛtʲɲi adj
ılık
o substancji: ciepły, lecz nie gorący

leucyna n
lösin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

lew lɛf n
aslan
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lew morski n
denizaslanı
(zoologia, zoologiczny) pacyficzny ssak morski, przedstawiciel rodziny uchatkowatych

lewar n
bocurgat
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
sol
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewicowiec n
solcu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewy ˈlɛvɨ adj
sol
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leń lɛ̃ɲ n
tembel haylaz
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
ormancılık
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leżak ˈlɛʒak n
şezlong
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
yatmak
zachowywać pozycję poziomą

libacja lʲiˈbaʦ̑ʲja n
libasyon
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu;

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
hoşgörülü
nieuznający przymusu, tolerancyjny
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce

liberia lʲiˈbɛrʲja n
livre
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

libido lʲiˈbʲidɔ n
libido
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego;

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
lisans
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
lycée lise
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichwa ˈlʲixfa n
aşırı faiz tefecilik
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
tefeci
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
sayı adet
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
atom numarası
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
tam sayı adedimürettep
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
çoğul
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba nieparzysta n
tek sayı
(matematyka, matematyczny) liczba całkowita niepodzielna przez dwa

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
irrasyonel sayı
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba parzysta n
çift sayı
(matematyka, matematyczny) liczba calkowita podzielna przez 2

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
asal sayı
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
tekil
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba rzeczywista n
gerçek sayı
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi;

liczba urojona n
sanal sayı
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat jest liczbą rzeczywistą niedodatnią

liczba wymierna n
rasyonel sayı
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych;

liczba zespolona n
karmaşık sayı
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
sayı sıfatı rakam
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik porządkowy n
sıra sayısı
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
pay
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;
sayaç
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
birçok
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
saymak
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

liga ˈlʲiɡa n
lig
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

liga językowa n
dil birliği
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków różnego pochodzenia, która na skutek długotrwałego wzajemnego oddziaływania wykształciła podobieństwa, np. pod względem słownictwa, gramatyki czy fonologii;

ligustr n
kurtbağrı
(botanika, botaniczny) Ligustrum L., rodzaj roślin krzewiastych lub drzew z rodziny oliwkowatych, często używanych jako ozdobne;

likantropia n
likantropi
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) wierzenie obecne w rozmaitych kulturach, zgodnie z którym człowiek może w określonych okolicznościach przeobrazić się w zwierzę, zwłaszcza w wilka
urojenie polegające na przekonaniu, że jest się zwierzęciem, zwłaszcza wilkiem

likier ˈlʲicɛr n
likör
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

lilak ˈlʲilak n
leylak
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
zambak
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
eflatun
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

lima ˈlʲĩma n
lim ağacı
(botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe;
owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy

limfa n
lenf
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limit ˈlʲĩmʲit n
kısıtlayıcı
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limuzyna n
limuzin
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
kadife balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
hat
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
dilbilimci
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
dil bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
hat çizgi
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linie lotnicze n
hava yolu
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

linijka lʲĩˈɲijka n
cetvel
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
çizgisel lineer
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
link
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linolyum
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
ip cambazı
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

lipa ˈlʲipa n
ıhlamur
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
temmuz
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
gölge balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
liposakşın
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej;

lir lʲir n
liret
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;

lira ˈlʲira n
lira
(jednostka monetarna) waluta Turcji;

liryka n
lirik
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

lis lʲis n
tilki
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

list lʲist n
mektup
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
açık mektup
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

lista ˈlʲista n
liste
elementy zapisane w kolejności

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ n
incir yaprağı
skąpa przysłona nagości

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
dağıtımcı
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
kasım bölen ayı
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listwa przypodłogowa n
süpürgelik
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze

lit lʲit n
lityum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litera lʲiˈtɛra n
harf
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
edebî
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
edebiyat yazın
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
edebiyat bilimi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
Litvan
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
Litvanca
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
litografi litografya
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litoralny adj
kıyısal
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z litoralem, dotyczący litoralu

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
acıma
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litre
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
litürji
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

live n
canlı
internetowy przekaz lub spotkanie na żywo
muzyka na żywo

liverpoolski adj
Liverpoollu
odnoszący się do Liverpoolu, związany z Liverpoolem

lizak ˈlʲizak n
lolipop
twardy cukierek na patyku

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
yalamak
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizus ˈlʲizus n
dalkavuk
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
yaprak döken
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście

liść lʲiɕʨ̑ n
yaprak
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
defne yaprağı
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

lockdown n
kapanma
zakaz wyjścia, zakaz opuszczania danej strefy

lockout n
lokavt
(ekonomia, ekonomiczny) uniemożliwienie strajku przez zakaz wstępu do fabryki do czasu akceptacji przez pracowników warunków zatrudnienia stawianych przez zarząd
(społeczny) (administracja) zamknięcie instytucji i lokali publicznych w związku z epidemią

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
buzul
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
buzkıran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
dondurma
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
buzdolabı
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;
telkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis Linnaeus, gatunek morskiej kaczki;

log lɔk n
kütük
(marynarka) przyrząd do pomiaru prędkości statku;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritma
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logika ˈlɔɟika n
mantık
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
lojistik
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

logo ˈlɔɡɔ n
logo
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
sadıkça
w sposób lojalny

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
lokomotif
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokówka lɔˈkufka n
saç maşası
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lombard ˈlɔ̃mbart n
rehinci
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
Londralı (tr)
mieszkanka Londynu

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Londralı
mieszkaniec Londynu

lont lɔ̃nt n
fitil
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
lorentiyum lavrensiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lornetka lɔrˈnɛtka n
dürbün
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

losowy lɔˈsɔvɨ adj
rassal
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
uçuş
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej

loteria lɔˈtɛrʲja n
lotarya piyango
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotka ˈlɔtka n
tüytop
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
havacılık
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotnik ˈlɔtʲɲik n
uçman
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
havalimanı havaalanı
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
uçak gemisi
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotny adj
uçucu
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący
łatwo unoszący się w powietrzu

lotos ˈlɔtɔs n
nilüfer
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lub lup conjunction
veya
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
selam otu
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
yonca
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lud lut n
halk
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
nüfus
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
soykırım
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludojad luˈdɔjat n
insan yiyici
zwierzę jadające ludzi
(dawniej, dawny) ludożerca

ludowy luˈdɔvɨ adj
halk
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
pochodzący od ludu
przeznaczony dla ludu, powszechny

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
yamyam
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
insanca
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
insanlık
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
namlu
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

luka ˈluka n
boşluk
brak lub niedobór czegoś
puste miejsce

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
meyan
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
meyankökü meyan
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksus ˈluksus n
lüks
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
lüks
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lulać ˈlulaʨ̑ v
yatıştırmak
(potocznie, potoczny) kołysać dziecko (najczęściej do snu)

luneta n
dürbün teleskop
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
büyüteç
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustro ˈlustrɔ n
ayna
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lutenica n
lütenitsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta z pomidorów i pieczonych papryk;

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
Lutercilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

lutet ˈlutɛt n
lütesyum lutesyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
lavta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
lehimlemek
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
havya
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

luty ˈlutɨ n
şubat küçük ay
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luwijski adj
Luvice
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków

luwijski n
Luvice
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski;

luźny ˈluʑnɨ adj
bol
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)
nieumocowany

lwi lvʲi adj
aslan gibi aslan özgü
charakterystyczny dla lwa, mający cechy lwa

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
aslan payı
znaczna, większa część czegoś

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
dişi aslan
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
buz
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
dondurma buz
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
kara
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
iniş
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować

lądownik n
iniş aracı
(astronautyka, astronautyczny) część statku kosmicznego przeznaczona do lądowania;

lęk lɛ̃ŋk n
anksiyete
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
Makedon
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
Makedon
(językoznawstwo, językoznawczy) język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii;
Makedonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
rahim
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
kekik
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju macierzanek (1.1)

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
annelik analık
bycie matką

macka n
dokunaç
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem

macocha maˈʦ̑ɔxa n
üvey anne
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
pala
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

maczuga n
çomak
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu;

maderski adj
madeira
związany z Maderą, dotyczący Madery

mafia ˈmafʲja n
mafya
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

magazyn maˈɡazɨ̃n n
dergi
czasopismo ilustrowane

magdalenka n
madlen
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie muszelki;

magenta maˈɡɛ̃nta n
majenta
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
büyü
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
sihirli
związany z magią

magik ˈmaɟik n
hokkabaz
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
mıknatıs
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
teyp
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetyzm n
cazibe
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca
manyetizma
(przestarzałe, przestarzały) (filozofia, filozoficzny) tajemnicza siła tkwiąca w istocie żywej, która wpływa na inne jednostki;
manyetizma mıknatıslık
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnezyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnezit
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
şiddet
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
manolya
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

maharadża n
mihrace
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
Müslümanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

maizena ˌma<sup>j</sup>iˈzɛ̃na n
mısır nişastası
(spożywczy) skrobia kukurydziana

maj maj n
mayıs
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
mercanköşk
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majestat maˈjɛstat n
majeste
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy

majonez maˈjɔ̃nɛs n
mayonez
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
binbaşı
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

mak mak n
gelincik
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
dehşetengiz
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makak ˈmakak n
makak
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makaron maˈkarɔ̃n n
makarna
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makaronik n
makaron
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj ciastka przyrządzanego z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów;

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
makyavelizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makijaż maˈcijaʃ n
makyaj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makowiec maˈkɔvʲjɛʦ̑ n
haşhaşlı kek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

makrela maˈkrɛla n
uskumru
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
maksimum
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
düstur
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
azami
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
atık kağıt
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

malajski maˈlajsʲci adj
Malay
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
Malayca
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malaria maˈlarʲja n
sıtma
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarstwo maˈlarstfɔ n
resim
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
ressam
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
malavili
odnoszący się do państwa Malawi

malec ˈmalɛʦ̑ n
yumurcak
mały chłopiec

malina maˈlʲĩna n
ahududu frambuaz
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinka maˈlʲĩnka n
aşk ısırığı
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

malować maˈlɔvaʨ̑ v
boyamak
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem
(fryzjerstwo, fryzjerski) nakładać farbę na włosy
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie
(o uczuciu, stanie ducha) ukazywać się, uwidaczniać się na twarzy lub w postawie człowieka

malowniczy adj
pitoresk
pełny walorów malarskich

maltański malˈtãj̃sʲci n
Maltaca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

mama ˈmãma n
anne
(potocznie, potoczny) matka

mameluk n
memlûk
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;

mamka ˈmãmka n
sütanne sütana sütnine
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mamonizm n
mamonizm
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamut ˈmãmut n
mamut
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
mandalina
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce

mandaryński n
Çince
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
mandolin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
adamotu
(botanika, botaniczny) Mandragora L., rodzaj roślin z rodziny psiankowatych, którym ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności;

manekin mãˈnɛcĩn n
manken
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

manga ˈmãŋɡa n
manga
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
mangan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
mango
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)

mangusta mãŋˈɡusta n
kuyruksüren
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

manifest mãˈɲifɛst n
manifesto
(urzędowy) wykaz ładunku

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
manipülasyon
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
manşet
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manko ˈmãŋkɔ n
noksan para tutarı
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;

mansarda mãw̃ˈsarda n
çatı katı
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

manul n
manul
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych;

maoizm n
maoculuk maoizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

maoryski adj
Maori dili
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów

maoryski n
Maori dili
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski;

mapa ˈmapa n
harita
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marakuja n
maruçya
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

maraton maˈratɔ̃n n
maraton
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
marzipan
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
havuç
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
marn
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
kenar
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
esrar
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
kukla
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marka ˈmarka n
marka
(handel, handlowy) znak na produktach danej firmy

marketing n
pazarlama
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

markiz n
marki
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
tente
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
Marksizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmelat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
mermer
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnieć v
gevşemek
tracić wartość, stawać się marnym

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
israf etmek telef etmek
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
Faslı
odnoszący się do Maroka

maronicki adj
Maruni
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z maronitami, dotyczący maronitów

marsz marʃ n
marş
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszand ˈmarʃãnt n
sanat simsarı
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
natürmort ölüdoğa
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwica n
nekroz
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;

martwy ˈmartfɨ adj
ölü
taki, który umarł

marudzić v
inlemek
(potocznie, potoczny) ukazywać kaprysy i wygłaszać narzekania

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
donanma bahriye
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
bahriye
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
kalyoncu
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynować v
avcarlamak marine etmek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
mart
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
hayal
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marzyciel n
hayalci hayalperest
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
düşlemek hayalini kurmak
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
marjin
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
kütle
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
kütle
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;

masa atomowa n
atom kütlesi
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
sedef
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
katliam kırım toplukıyım
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
masaj
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maska ˈmaska n
kaput
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
maske
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskonur maˈskɔ̃nur n
deniz papağanı
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
mazoşizm
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

masować v
masaj yapmak
wykonywać masaż

masowy maˈsɔvɨ adj
bol bol
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastektomi
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
mastodon
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
mastürbasyon
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masyw ˈmasɨf n
masif
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

maszerować v
yürümek
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
direk
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna maˈʃɨ̃na n
makine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
yazı makinesi daktilo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
dikiş makinesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
kıyma makinesi
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa;

maszynopis n
daktilo yazısı
tekst napisany na maszynie do pisania;

masło ˈmaswɔ n
tereyağı
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych
tereyağı yağ
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
fıstık ezmesi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

mat mat n
mat
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;
przedmiot, powierzchnia bez połysku

matcha n
toz yeşil çay yeşil çay tozu
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty;

matematycznie adv
matematiksel olarak
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
matematiksel
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matematikçi
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matematik
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
şilte döşek
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
madde
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
maddeci materyalist özdekçi
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materyalizm maddecilik özdekçilik
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
malzeme
to, z czego są wytwarzane przedmioty

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
patlayıcı madde
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
anne
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
anne ana ame
rodzic płci żeńskiej;

matriarchat maˈtrʲjarxat n
anaerkillik
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
matruşka
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

mauzer n
mavzer
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mozole anıtmezar
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazagran maˈzaɡrãn n
mazagran
napój przyrządzany ze słodzonej kawy z dodatkiem lodu oraz rumu lub koniaku;

mazurek maˈzurɛk n
ağaç serçesi
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla;

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
az
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małopłytkowość n
trombositopeni
(medycyna, medyczny) zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej prawidłowych wartości

małpa ˈmawpa n
maymun
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpka ˈmawpka n
maymuncuk
(zdrobniale) od: małpa

małpy człekokształtne n
insansı maymun
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hominoidea Gray, nadrodzina ssaków należąca do rzędu naczelnych;

mały ˈmawɨ adj
küçük
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)
küçük ufak
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
serçe parmağı
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
midye
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
evlilik
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
koca
mąż (czyjś)
mąż lub żona (czyiś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
karı
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
kulak kepçesi
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślanka maɕˈlãnka n
yayık ayranı
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maść maɕʨ̑ n
merhem
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

meander mɛˈãndɛr n
menderes
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U;

mebel ˈmɛbɛl n
mobilya möble
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
yosun
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanik mɛˈxãɲik n
makineci
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń

mechanika mɛˈxãɲika n
mekanik
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

mechanika kwantowa n
kuantum mekaniği
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanika nieba n
gök mekaniği
(astronomia, astronomiczny) nauka o wzajemnym oddziaływaniu i ruchach ciał niebieskich;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mekanizma düzenek
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mekatronik
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛʧ̑ n
maç
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
cami mescit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
madalya
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
madalyon
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owalny kotlet bez panierki

media ˈmɛdʲja n
medya
(publikatory) (zobacz) mass media

mediana mɛˈdʲjãna n
ortanca
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

meduza mɛˈduza n
denizanası medüz
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
tıp
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medytować ˌmɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
meditasyon yapmak
uprawiać medytację

megabajt n
megabayt
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1 048 576 bajtów;

megafon mɛˈɡafɔ̃n n
megafon
(technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego

meitner ˈmajtnɛr n
meitneriyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
mayoz
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
melankoli hüzün
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melasa mɛˈlasa n
melas
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonin
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

meldunek mɛlˈdũnɛk n
haber
oficjalnie przekazana informacja

melisa mɛˈlʲisa n
limon otu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramat n
melodram
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sentymentalny utwór o wartkiej fabule przeplatanej wątkami miłosnymi

melodyjny adj
ezgili melodik
o przyjemnym brzmieniu

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
müziksever
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej)

melon ˈmɛlɔ̃n n
kavun
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)

meltemi n
meltem
(meteorologia, meteorologiczny) wiatr na Morzu Egejskim wiejący latem, przynoszący dobrą pogodę;

mem mɛ̃m n
göğüs
(informatyka, informatyczny) śmieszna idea, obrazek lub animacja, powielana w internecie
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelevyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
am biti
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda;

menhir ˈmɛ̃nxʲir n
menhir
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

mennica n
darphane
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menora mɛ̃ˈnɔra n
menora
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny;

mentalność n
mantalite zihniyet
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
menü
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji

merytokracja n
meritokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolizma
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metadon n
metadon
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C21H27NO, silny opioidowy lek przeciwbólowy;

metafizyka n
metafizik mabaduttabiyye
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
mecaz
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
mecazi
dotyczący metafory

metal ˈmɛtal n
metal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metalurgia n
metalurji
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
metalürjik
związany z metalurgią

metamfetamina n
metamfetamin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metamorficzny adj
başkalaşım
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metan ˈmɛtãn n
metan
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metastaza n
metastaz
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

meteor mɛˈtɛɔr n
meteor akanyıldız
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
meteorolog
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteoroloji
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
göktaşı
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metoda mɛˈtɔda n
yöntem metot
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metoda małych kroków n
küçük adımlar yöntemi
podział trudnego przedsięwzięcia na proste etapy realizowane przez stopniowe i systematyczne wprowadzanie zmian i ulepszeń

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
yöntembili
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
ad aktarması
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metre
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metrekare
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
metreküp
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
ölçümbilim
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metronom
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metropol
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
metroseksüel
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

metylofenidat n
metilfenidat
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

mewa ˈmɛva n
martı dalgıç
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
kuzey gümüş martısı
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mgła mɡwa n
sis
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebula
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
mücerret
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;
payda
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;

miara ˈmʲjara n
ölçü
rozmiar
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;
metoda szacowania lub pomiaru
odmierzona ilość

miasto ˈmʲjastɔ n
kent şehir
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
şehir kent
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miasto widmo n
hayalet kasaba
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
miyav
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
miyavlamak
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
misel
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miech mʲjɛx n
körük
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
kılıç
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
ışın kılıcı
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
bakır
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
yer
obszar lub punkt w przestrzeni
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
şehir efsanesi
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
kentsel
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
kumla sığlık
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
mal
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
ay
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
balayı
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
aylık
czasopismo wydawane co miesiąc

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
aylık
związany z okresem jednego miesiąca

mieszczański adj
burjuvaca
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
burjuvazi
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
daire apartman dairesi
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
nüfus sakin halk
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
oturmak yaşamak
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
olmak sahip olmak
czuć coś
dążyć do oddania czegoś komuś
sahip olmak
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika
sahip olmak olmak
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
ummak
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć rację v
haklı olmak
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

migawka mʲiˈɡafka n
obtüratör
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;

migdał ˈmʲiɡdaw n
badem
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałowiec n
badem
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
migren
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
Aziz Nikola Aziz Nikola günü
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikro- ˈmʲikrɔ
mikro-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
mikrobiyoloji
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobus n
minibüs
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
mikrofon
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrokomputer n
mikrobilgisayar
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
mikroorganizma
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
mikroskop
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
elektron mikroskobu
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
mikroskobik
bardzo mały, w skali mikro

mila ˈmʲila n
mil
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sessizlik
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
susmak
nie mówić, nie wydawać głosu

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
binyıl milenyum
okres tysiąca lat

mili- ˈmʲilʲi
mili-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
milyarder
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
milis
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
miligram
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
milimetre
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
milimetrik
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
milyon
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
milyoner
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
askeri
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
askerileştirme
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
militarizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

mimesis n
mimesis
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) wierne oddanie rzeczywistości

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
rağmen
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają

mimo że
rağmen derken halde oysa oysaki
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimoza mʲĩˈmɔza n
mimoza
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;

mina ˈmʲĩna n
mayın
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
tavır
wyraz twarzy

minaret mʲĩˈnarɛt n
minare
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
madensel mineral
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineraloji
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalizm
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
asgari
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
minimum
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
mini etek
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
bakan nazır
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
devlet bakanı
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
bakanlık
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

minus ˈmʲĩnus conjunction
eksi
oprócz, z wyjątkiem

minus ˈmʲĩnus n
eksi
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera;

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
minüskül
(termin typograficzny) mała litera;

minuta mʲĩˈnuta n
dakika
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
taşemen
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miotła ˈmʲjɔtwa n
süpürge
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

miraż ˈmʲiraʃ n
serap ılgım
(fizyka, fizyczny) (zobacz) fatamorgana;

mirra ˈmʲirːa n
mür
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirt mʲirt n
mersin
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

misa ˈmʲisa n
piyale
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

misja ˈmʲisʲja n
misyon
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rekolekcje służące pogłębianiu życia religijnego parafian
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
misyoner
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
kase
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

miso ˈmʲisɔ n
miso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi;

mistrz mʲisṭʃ n
usta
osoba najlepsza w czymś

mistrzostwa n
şampiyonluk
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
bökelik
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
mistisizm
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczny adj
büyüsel
związany z mistyką, mistycyzmem
gizemci
charakteryzujący się tajemniczością

mistyka ˈmʲistɨka n
mistik
duchowość opierająca się na mistycyzmie

mit mʲit n
efsane mit
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;

mitochondrium n
mitokondri
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mitoloji
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
mitolojik
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitoza n
mitoz
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
mizantropi
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizoandria n
erkek düşmanlığı
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
mizofoni
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

miód mʲjut n
bal
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
bal şarabı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
et
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
yumuşakça
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
arasında
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…zaznaczający możliwość wyboru

między-
-arası
pierwszy człon wyrazów złożonych, utworzonych z połączenia przyimka między z rzeczownikami określającymi obiekty lub rzeczy, pomiędzy którymi coś się odbywa lub znajduje, np. międzymorze (między morzami), międzynarodowy (między narodami)

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
uluslararası
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
yumuşak
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięsak n
sarkom
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
kas
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień sercowy ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
miyokart
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
et
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa (1.1)

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
kurbanlık
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
kıyma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na pochodzenie)

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
nane
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

mięta pieprzowa n
bahçe nanesi
(botanika, botaniczny) Mentha × piperita

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
nane yeşili
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
taki, który ma kolor bladej, chłodnej zieleni

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
tatlı su gelinciği
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
merhamet
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
merhametli bağışlayıcı insaflı
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
aşk
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność
aşk sevgi
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
aşkın gözü kördür
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
ilk görüşte aşk
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
platonik aşk
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miły ˈmʲiwɨ adj
nazik
wywołujący przyjemne uczucie

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
kaçmak
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mlecz mlɛʧ̑ n
karahindiba
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski
(botanika, botaniczny) Sonchus L., liczący około 60 gatunków rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mleczy (1.1)

mleczarnia n
sütçü
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
sütçü
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
sütlü
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
süt
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleko skondensowane n
yoğun süt
krowie mleko ze zredukowaną ilością wody

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
soya sütü
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mniam mʲɲãm interjection
enfes
służy do wyrażenia, że mówiącemu coś bardzo smakuje bądź ma na to apetyt

mnich mʲɲix n
keşiş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
aşağı yukarı
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
azınlık
mniejsza część jakiejś całości

mnogi ˈmnɔɟi adj
çok
dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
çarpma
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1)
(rzeczownik odczasownikowy) od mnożyć

mnożnik n
çarpan
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą się mnoży poprzednią liczbę w działaniu mnożenia

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
çarpmak
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie matematyczne dające w wyniku iloczyn;

mnóstwo ˈmnustfɔ n
birçok
bardzo dużo

mobbing n
bezdiri
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
seferberlik
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

moc mɔʦ̑ n
güç
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obowiązywanie jakiegoś prawa, ustawy
siła, umiejętność, zdolność do wysiłku

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
sert
mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
mający dużą moc
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem

mocz mɔʧ̑ n
sidik idrar
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczowód n
sidik borusu üreter
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
moda
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
maket
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu

modem ˈmɔdɛ̃m n
modem
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modernizm n
modernizm
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
peygamber devesi peygamberdevesi
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
dua namaz
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modny ˈmɔdnɨ adj
moda
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
melez melezi
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

moduł n
modül
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

mogiła mɔˈɟiwa n
mezar
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary

mohel n
mohel
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak;

moher ˈmɔxɛr n
moher
wełna z kóz angorskich;

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokasyn n
mokasen
krótki but wzorowany na indiańskim mokasynie (1.1)
tradycyjny, skórzany indiański but o miękkiej cholewie;
(zoologia, zoologiczny) Agkistrodon, rodzaj węży z podrodziny grzechotnikowatych
(zoologia, zoologiczny) wąż z rodzaju mokasyn (2.1)

moknąć v
ıslanmak
stawać się mokrym, zazwyczaj od deszczu

mokry ˈmɔkrɨ adj
ıslak
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mokry sen n
ıslak rüya
(potocznie, potoczny) sen o treści erotycznej, który często łączy się z polucją

mol mɔl n
mol
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
moleküler
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molibden
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molowy adj
minör
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
an lahza
krótki odcinek czasu

momo n
momo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego;

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
hakan hükümdar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarşi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchiczny adj
monarşist
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)

moneta mɔ̃ˈnɛta n
sikke madeni para
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
Moğol
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
Moğol
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
ekran
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
(marynarka) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
tekteker
rower z jednym kołem

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
monofizit
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogami
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
tekeşli
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
tekeşli kimse
mężczyzna żyjący w monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monogram
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monolog
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
monomer
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru;

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
tekel
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monosacharyd n
monosakkarit
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
monoteist
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
tektanrıcılık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
monotonluk
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
tekdüze
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
muson
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
montaj
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

mop mɔp n
mop
zmywak do podłogi na kiju;

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
ahlak aktöre
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
ahlaki
dotyczący moralności, opisujący moralność

morał ˈmɔraw n
hikayenin özü
zwięzły, pouczający wniosek podsumowujący

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
katil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
cinayet
celowe odebranie komuś życia

morela mɔˈrɛla n
kayısı
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;
kayısı zerdali
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa

morena mɔˈrɛ̃na n
moren
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
biçimbirim
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfin
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfoloji
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

moroszka mɔˈrɔʃka n
kutup böğürtleni
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc moroszki (1.1)

mors mɔrs n
mors
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
barlam
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

morwa n
dut
(botanika, botaniczny) Morus L., rodzaj dużych krzewów lub niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju morwa (1.1)
(spożywczy) jadalny owoc morwy (1.2)

morze ˈmɔ.ʒɛ n
deniz
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś
deniz derya
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;

morze Marmara pn
Marmara Denizi
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
musur
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
bayağı musur
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
pirinç
stop miedzi z cynkiem;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
Moskovalı
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskit ˈmɔsʲcit n
tatarcık
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;

most mɔst n
köprü
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
baskül köprü
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
göğüs kemiği
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

moszcz mɔʃʧ̑ n
şıra
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw

moszna ˈmɔʃna n
skrotum
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motel ˈmɔtɛl n
motel
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motosiklet
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
mobilet
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
motorbot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motyka mɔˈtɨka n
çapa
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
kelebek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
motif
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
motivasyon güdülenme
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

mowa ˈmɔva n
konuşma
przemówienie, wypowiedź;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
söz gümüşse, sukut altındır
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
nefret söylemi
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

moweina n
eflatun
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mozaik
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
havan havan topu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;

może ˈmɔʒɛ particle
belki
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
olanak imkan
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
mümkün
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mroczny ˈmrɔʧ̑nɨ adj
karanlık
(przenośnie, przenośnia) przepełniony cierpieniem, pełen tragizmu, smutku, grozy
pogrążony w mroku

mrok mrɔk n
karanlık
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
karınca yuvası
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
göz kırpmak
wykonywać szybkie ruchy powiekami
(przenośnie, przenośnia) świecić nieregularnym, przerywanym światłem

mrówka ˈmrufka n
karınca
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
karıncayiyen
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrównik ˈmruvʲɲik n
yer domuzu
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
kırağı
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
ayin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
yaprak biti
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mu mu interjection
mö
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez bydło

mucha ˈmu.xa n
sinek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mucha domowa n
karasinek
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Musca domestica L., gatunek kosmopolitycznego owada z rodziny muchowatych;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
sinek mantarı
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchołówka szara ˌmuxɔˈwufka ˈʃara n
benekli sinekkapan
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;

muczeć v
mölemek
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos

mudżahedin n
mücahit
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
müezzin
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

muflon n
muflon yaban koyunu
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
muggle
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

mulcz mulʧ̑ n
malç
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych;

multimilioner n
multimilyoner
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

mumia ˈmũmʲja n
mumya
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mur mur n
duvar
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
(przenośnie, przenośnia) poglądy, odczucia dzielące lub izolujące ludzi

murarz ˈmuraʃ n
duvarcı
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
müren balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

musaka muˈsaka n
musakka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
müzikal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
-malı
być zobowiązanym do zrobienia czegoś
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami

muskowit muˈskɔvʲit n
muskovit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muskuł ˈmuskuw n
kas
mięsień

muszka ˈmuʃka n
papyon
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
misket tüfeği
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszla ˈmuʃla n
kabuk
skorupa małża lub ślimaka

musztarda muˈʃtarda n
hardal
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

musztardowy adj
hardal rengi
przypominający musztardę w smaku lub zapachu

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutasyon
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
müze
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
müslüman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
Müslüman
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyk ˈmuzɨk n
müzisyen
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
müzik
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykolog n
musikişinas
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
müzikoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
katır
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

mułła n
molla
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
muslin
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
biz
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
sabunluk
pojemnik na mydło

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
sabuncu
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba produkująca mydło

mydlić v
sabunlamak
nacierać zmoczonym mydłem

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
sabun otu
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
sabun
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mysz mɨʃ n
fare
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora

mysz komputerowa n
fare
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

myszołów mɨˈʃɔwuf n
şahin
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myć mɨʨ̑ v
yıkamak
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
düşün düşünce
efekt pracy umysłu
düşünce fikir
zbiór powiązanych idei

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
düşünmek
chcieć coś zrobić, mieć zamiar
mieć zdanie
skupiać się nad czymś
düşünmek sanmak
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
avcı
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

móc muʦ̑ modal
-abilmek
być w stanie coś wykonać, zrobić
izni olmak
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś

mój muj pronoun
benim
1. (osoba) lp

mój drogi n
gülüm
(potocznie, potoczny) poufały zwrot podkreślający czyjąś wartość w mniemaniu mówiącego; niekiedy w odcieniu protekcjonalnym lub lekceważącym

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
kitap kurdu
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach;
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówca ˈmufʦ̑a n
spiker
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
konuşmak
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
używać mowy

mózg musk n
beyin
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
beyinsel
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
beyin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego
beyincik
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

mączka ˈmɔ̃n͇ʧ̑ka n
irmik
sproszkowany surowiec techniczny

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
hikmet bilgelik
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
akıllı
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie

mąka ˈmɔ̃ŋka n
un
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka pszenna n
buğday unu
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
mürekkep balığı
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
koca zevç
mężczyzna będący w małżeństwie

mąż stanu mɔ̃w̃ʃ stãnu n
devlet adamı
wybitny polityk lub dyplomata

męczennik n
şehit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
bilge
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
eril
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
erkeklik erkillik
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
adam erkek
dorosły człowiek płci męskiej;

młode ˈmwɔdɛ n
yavru
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodoturek n
Jön Türk
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
gençlik
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
genç körpe
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
yeni
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
damat güvey
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
gençliğe mahsus
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
gençlik
młodzi ludzie

młot mwɔt n
çekiç
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
çekiç
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element mechanizmu fortepianu i pianina, który uderza w strunę

młotek ˈmwɔtɛk n
çekiç
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
değirmen
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów

młyn wodny n
su değirmeni
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
değirmenci
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
kahve değirmeni kahve öğütücü
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
harman çevirmek
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
intikamcı
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
çiseleme ahmakıslatan
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
üstünde
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na Boga interjection
Allah aşkına
wykrzyknik wyrażający oburzenie

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
aç
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku

na dobrej stopie adv
içli dışlı
mieć z kimś dobre relacje

na litość boską na‿ˈlʲitɔʑʥ̑ ˈbɔskɔ̃w̃ interjection
Allah aşkına
wykrzyknik wyrażający przerażenie, błaganie

na miłość boską interjection
Allah aşkına
wykrzyknik wyrażający oburzenie

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
ezberden
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
ilk bakışta
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
örneğin
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
her ihtimale karşı
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
kendi başına
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zawsze adv
sonsuza kadar ebediyen ilelebet
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
çok yaşa
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
şerefe
zwrot używany przed toastem

nabiał ˈnabʲjaw n
mandıra ürünleri
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nabywca naˈbɨfʦ̑a n
alıcı
osoba, która coś nabywa lub nabyła poprzez kupno

nabój ˈnabuj n
fişek
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;

nabór 'nabur n
kaydolmak
przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury

nacisk ˈnaʨ̑isk n
baskı
działanie na coś z pewną siłą
presja, przymus

nacięcie krocza n
epizyotomi
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
milliyetçi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
milliyetçilik ulusçuluk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczelny n
primat
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemanjiyom
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
bulaşık
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia
damar
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)

naczynie krwionośne n
kan damarı damar
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
vasküler
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
üzerinde üstünde
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadawanie ˌnadaˈvãɲɛ n
yayım
(rzeczownik odczasownikowy) od nadawać

nadawać naˈdavaʨ̑ v
yayın yapmak
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób

nadbrzeże n
rıhtım
obszar nad brzegiem zbiornika wodnego

nadciśnienie n
hipertansiyon
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
süpersonik
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadepnąć naˈdɛpnɔ̃ɲʨ̑ v
basmak
przygnieść coś stopą; nastąpić na coś

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
bilek
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
fazla mesai
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
doğaüstü
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
böbreküstü bezi
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
süperiletken
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadwozie n
kasa
część górna pojazdu;

nadwzroczność n
hipermetropi
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
umut ümit
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nafta ˈnafta n
kerosen
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

nagabywać v
sırnaşmak
namawiać na seks

naganiacz naˈɡãɲaʧ̑ n
karaborsacı
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań;

nagi ˈnaɟi adj
çıplak
bez ubrania, rozebrany do naga
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp.

nagietek naˈɟɛtɛk n
aynısefa
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
ansızın birdenbire ani
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
çıplaklık
brak ubrania na ciele

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
mezar taşı
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
ödül tanıma
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagły ˈnaɡwɨ adj
ani
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
başlık manşet
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
bön
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

naj- naj prefix
en
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
paralı asker
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
dünyanın en eski işi
(eufemistycznie) prostytucja

najądrze n
epididimis
(anatomia, anatomiczny) narząd płciowy męski wewnętrzny, przylegający od góry do jądra;

nakrycie naˈkrɨʨ̑ɛ n
kuver
(rzeczownik odczasownikowy) od nakryć
coś, co okrywa, zasłania, osłania

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
somun
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

nakład ˈnakwat n
tiraj
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

naleśnik naˈlɛɕɲik n
krep akıtma gözleme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
ait olmak
być w posiadaniu czyimś

nalot ˈnalɔt n
hava saldırısı
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
halı bombardımanı
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namiot ˈnãmʲjɔt n
çadır
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
tutkulu
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

nano- ˈnãnɔ prefix
nano-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanometre
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

napalm ˈnapalm n
napalm
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
abazan
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

naparstek naˈparstɛk n
yüksük
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napastnik naˈpastʲɲik n
forvet
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki;

napełniać naˈpɛwʲɲäʨ̑ v
doldurmak
sprawiać, że coś staje się pełne
wywoływać stany emocjonalne

napis ˈnapʲis n
yazı
napisana informacja o czymś

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
yazmak
wyrazić coś słowami na piśmie

napiwek naˈpʲivɛk n
bahşiş
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
gerilim
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia

napletek naˈplɛtɛk n
sünnet derisi prepusyum
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

naprawdę naˈpravdɛ particle
gerçekten
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiacz n
tamirci
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu

napój ˈnapuj n
içecek
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
gazlı içecek
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
kayakçılık kayma sporu
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
kayakçı
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
nergis
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)

narcyzm n
narsisizm
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
narkolepsi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkotyk narˈkɔtɨk n
uyuşturucu uyuşturucu madde bayıltıcı
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
milliyet ulus
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
millî
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
nasyonal sosyalizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narta ˈnarta n
kayak
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
ihlal etmek
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

naruszenie ˌnaruˈʃɛ̃ɲɛ n
kanun disi is yapmak
(rzeczownik odczasownikowy) od naruszyć

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
nişanlı
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
güvey
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narząd płciowy n
cinsel organ
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
araç durumu
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
alet
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania
(przenośnie, przenośnia) metoda, sposób na wykonanie czegoś
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy

naród ˈnarut n
millet ulus
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasieniowód n
vas deferans
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
tohum
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

naskórek naˈskurɛk n
epiderm
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nastawienie ˌnastaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
tavır
element konfiguracji jakiegoś urządzenia

nastrój ˈnastruj n
atmosfer
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
gelecek
mający nastąpić, kolejny

nasz naʃ pronoun
bizim
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
kolye
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natura naˈtura n
doğa
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;
ogół cech człowieka lub zwierzęcia

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
doğal
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
hemen derhal anında
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
öğretmen muallim
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
öğretmen
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
bilim ilim
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
bilim adamı bilim insanı akademisyen
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
bilimsel
związany z nauką

nawet ˈnavɛt particle
bile hatta
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją

nawias ˈnavʲjas n
ayraç
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawigacja n
yolbul
(astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
birbiri
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego

nawóz ˈnavus n
gübre
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazad ˈnazat adv
geri
wstecz, za siebie, w tył
z powrotem

nazizm ˈnaʑism̥ n
Nazizm
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwa ˈnazva n
ad
wyraz lub termin określający coś

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
özel ad özel isim
(zobacz) rzeczownik własny

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
soyadı soy ismi
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
kızlık soyadı
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
adlandırmak
określać nazwą, mianem

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
nefrolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek

negatyw nɛˈɡatɨf n
negatif
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
olumsuz
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

negocjować ˌnɛɡɔˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
etmek
prowadzić rozmowy w celu ustanowienia kompromisu lub dojścia do porozumienia

nekrofilia n
nekrofili
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
ölüm ilanı
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;

nekromancja n
nekromansi
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nekropolia n
nekropol
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody

nektar ˈnɛktar n
bal özü
(botanika, botaniczny) (pszczelarstwo, pszczelarski) słodki sok wydzielany przez kwiaty
(mitologia grecka) napój bogów dający im nieśmiertelność

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
nektarin
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodim
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
neofaşizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neoliberalizm n
neoliberalizm
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
yenici deyim
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
neon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

nepalski nɛˈpalsʲci adj
Nepalce
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
adam kayırma
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptun ˈnɛptũn n
neptünyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerd nɛrt n
inek
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

nerka ˈnɛrka n
böbrek
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerw nɛrf n
sinir
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nerwica n
nevroz
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
deli tavuk
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów

nestorianizm n
nasturilik
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

neurobiologia n
nörobiyoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
nöroloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
nöron
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
nöropati
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

neuropatolog n
nöropatolog
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie neuropatologii

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
tarafsızlık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
tarafsız
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
nötrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
nötron
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
hiçbir şey hiç
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicość n
hiçlik
pustka, brak, nieistnienie czegoś

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
Hollandaca
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
değil
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
wyraża zakaz
hayır
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś

nie ma ˈɲɛ‿ma v
yok
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
ateş olmayan yerden duman çıkmaz
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ interjection
asla
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈʦ̑ɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
her işte bir hayır vardır
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
bir şey değil
odpowiedź na „dziękuję”

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
sabreden derviş, muradına ermiş
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
parlayan her şey altın değildir
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nieaktualny adj
demode
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary

nieatrakcyjność ˌɲɛatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
alımsızlık
cecha tego, kto jest nieatrakcyjny, bycie nieatrakcyjnym

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
tehlike
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
tehlikeli
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebiański adj
kutsal
związany z mitycznym niebem, dotyczący tego nieba

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
mavimsi
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mavi
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
gök gözlü
taki, który ma niebieskie oczy

niebo ˈɲɛbɔ n
gök gökyüzü
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
gökyüzü gök
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
merhum rahmetli rahmetlik
człowiek zmarły

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
yaşa
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
dağınık
niestaranny, niedbały, byle jaki

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
gönülsüz
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
aceleci
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
armut dalının dibine düşer
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawno ɲɛˈdavnɔ adv
yakında
w niedalekiej przeszłości

niedbały adj
boşverci
wyrażający lekceważenie
ihmalci
świadczący o braku staranności

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
iskemi
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
kansızlık anemi
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
defo
brak doskonałości

niedoskonały adj
eksik kusurlu
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
kıtlık
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedużo ɲɛˈduʒɔ adv
az
niewiele, mało

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
pazar Pazar
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
ayı
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
ayı
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź brunatny n
boz ayı
(zoologia, zoologiczny) Ursus arctos Linnaeus, duży drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych;

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
kutup ayısı
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

niegodziwy adj
şerefsiz
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niehonorowy adj
şerefsiz
niezgodny z poczuciem honoru

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
anlaşılmaz
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
yetersiz
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
ilegal
niezgodny z prawem

nielogiczny adj
mantıksız
sprzeczny z prawidłami logiki

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
ametal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
Alman Almanca
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Almanca Alman
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemoralność n
ahlaksızlık
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
bebek
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
imkânsız
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
dilsiz
taki, który nie może mówić

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
nefret etmek
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistny adj
iğrenç
budzący nienawiść
wyrażający nienawiść

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
nefret
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
namevcut yok
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
beklenmedik
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodpowiedzialność n
sorumsuzluk
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
sorumsuz
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieoficjalny adj
gayriresmi
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieorganiczny adj
anorganik
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
şüphe
brak pewności

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
reşit olmayan
niebędący dojrzałym

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
engelli
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
engelli
osoba niepełnosprawna (1.1)

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
bağımsızlık istiklal
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
bağımsız
mający niepodległość; niezależny

niepogoda ˌɲɛpɔˈɡɔda n
fırtına
zła, nieprzyjemna pogoda

niepokalany adj
kusursuz
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokojący adj
rahatsız edici
wzbudzający niepokój; zakłócający spokój

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
huzursuzluk
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepoprawny adj
iflah olmaz ıslah olmaz
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić
yanlış
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
yanlış anlama
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji

nieposłuszny adj
asi
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
gereksiz
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
başarısızlık
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
durdurulamaz
niedający się powstrzymać, powściągnąć

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
anormal
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
geçişsiz
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
çeviriye gelmez
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
düşmanca düşman
nastawiony niechętnie, wrogo
sert
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
nahoş
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
bilinçsiz
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
ahlaksızlık nezaketsizlik terbiyesizlik uygunsuzluk
brak przyzwoitości

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
gayrimenkul
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
eşitsizlik
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema liczbami lub funkcjami wskazująca, która z nich jest mniejsza lub większa od drugiej;
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nieskuteczny adj
etkisiz
pozbawiący skuteczności, niedziałający

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
lezzetsiz
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
adaletsizlik
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
adaletsiz
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
maalesef
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszczerość n
samimiyetsizlik
cecha tego, co nieszczere; cecha tego, kto jest nieszczery

nieszczery adj
samimiyetsiz
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
mutsuzluk
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszkodliwy adj
zararsız
niestanowiący zagrożenia

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
muşmula
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna
owoc nieszpułki (1.1) nadający się do jedzenia po przemarznięciu

niesławny adj
alçak
okryty niesławą, okryty hańbą

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
yarasa
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietykalny adj
dokunulmaz
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nieudany ɲɛuˈdanɨ adj
başarısız
taki, który nie udał się, nie spełnił oczekiwań

nieudolny adj
yeteneksiz
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
kaçınılmaz
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
korkusuz
dzielny, nie ulegający strachowi

nieważkość n
ağırlıksızlık
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia;

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
nankör
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
inanılmaz
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidzialność n
görünmezlik
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niewidzialne; cecha tych, którzy są niewidzialni

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
görünmez
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
bilgisizlik
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
az
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
aldatma
zdrada, bycie niewiernym

niewierny adj
sadık olmayan
taki, który nie dochował wierności w małżeństwie lub innym związku

niewierny n
kâfir
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś innej wiary religijnej

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
masumiyet
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
masum
taki, który nie ma poważnych konsekwencji
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany
suçsuz
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
kölelik
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
köle
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
hissiz duygusuz miskin
pozbawiony wrażliwości
yaralanmaz
niepodatny na działanie

niewydolność serca n
kalp yetmezliği
(medycyna, medyczny) choroba serca, w sytuacji gdy nie jest ono w stanie pompować krwi tak, by zachować organizm w równowadze metabolicznej

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
akla hayale sığmayan
(książkowy) niedający się wyobrazić

niewystarczający adj
yetersiz
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
açıklanamaz
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
şüphesiz
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
hoşnutsuz
odczuwający niezadowolenie

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
unutmabeni
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
unutulmaz
taki, którego nie można zapomnieć

niezawodny adj
güvenilir
taki, który nie zawodzi
prawidłowo i bezawaryjnie funkcjonujący

niezdrowy ɲɛˈzdrɔvɨ adj
sağlıksız
chory lub nie do końca zdrowy
szkodliwy dla zdrowia

niezidentyfikowany obiekt latający n
uçan daire
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
değişmez
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
anlaşılmaz
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
yenilmez
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykłość n
olağandışılık
cecha tego, co niezwykłe

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
alışılmadık
rzadko spotykany, nietypowy
olağanüstü
wyróżniający się, wybitny

niełupka ɲɛˈwupka n
aken
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
utangaçlık
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
utangaç
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
ölümsüzlük
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
ölümsüz
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
asla hiç
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
hiçbir yerde
w żadnym miejscu

nihilizm n
nihilizm hiççilik
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nijaki ɲiˈjäci adj
nötr
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikab ˈɲikap n
peçe
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
alçak
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
nikel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nikotin
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikt ɲikt pronoun
hiç kimse kimse
żadna osoba

nimbus ˈɲĩmbus n
yağmur bulutu
(meteorologia, meteorologiczny) chmura deszczowa

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
ninja
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie;

niob ɲɔp n
niyobyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
alçak
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

niszczarka n
öğütücü
urządzenie służące do niszczenia dokumentów;

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
yok etmek
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
perçin
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitrogliceryna n
nitrogliserin
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nizina ɲiˈʑĩna n
ingin yer
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

nić ɲiʨ̑ n
iplik
cienkie włókno używane np. do szycia

niż ɲiʃ conjunction
çok
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

no nɔ particle
he
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie

nobel ˈnɔbɛl n
nobelyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
gece
okres od zmierzchu do świtu;

nocebo nɔˈʦ̑ɛbɔ n
nocebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne;

nocleg n
geceleme
spanie nocą poza miejscem zamieszkania

nocna zmiana ˈnɔʦ̑na ˈzmʲjãna n
gececiler
grupa pracowników wykonująca swoje obowiązki nocą
okres czasu pracy przebiegający w nocy

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
lazımlık
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
gececil
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

noga ˈnɔɡa n
bacak
element budowy mebla
bacak ayak
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

nogawka nɔˈɡafka n
paça
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
nakavt
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokturn n
noktürn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
nomofobi
(psychologia, psychologiczny) (neologizm) chorobliwy strach przed brakiem dostępu do telefonu komórkowego;

nomokracja n
nomokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
saçmalık
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nonszalancki adj
ilgisiz
(książkowy) świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco

norka n
vizon
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

normalność n
normallik
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
Norveç
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
Norveççe
język urzędowy Norwegii;

nos nɔs n
burun
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosacizna n
mankafa
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych;

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
taşımak
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
gergedan
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
genizsil
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalji
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
nostaljik
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
sedye
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

notariusz n
noter
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
defter
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowela n
uzun hikâye
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa częściowo zmieniająca albo uzupełniająca obowiązującą ustawę

nowicjusz n
acemi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

nowonarodzony adj
yenidoğan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowo narodzony (wyłącznie o Jezusie jako dziecięciu)

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
yenidoğan
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
yenilik
cecha czegoś nowego
coś nowego

nowożytność n
Erken Modern Dönem
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
yeni
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
burun deliği
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nozoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
makas
małe nożyce;

nudny ˈnudnɨ adj
sıkıcı
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nuklid n
nüklit
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
sayı
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
numaralamak
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
nümerik
składający się z liczb lub cyfr

numizmatyk n
nümismat
specjalista w dziedzinie numizmatyki

numizmatyka n
meskûkât
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
papalık elçisi
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nur nur n
dalgıç
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nurek ˈnurɛk n
dalgıç
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
dalmak
pływać pod powierzchnią wody

nurogęś nuˈrɔɡɛ̃w̃ɕ n
büyük tarakdiş
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus merganser, tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;

nuta ˈnuta n
nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nutria ˈnutrʲja n
koypu
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nylon ˈnɨlɔ̃n n
naylon
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nów nuf n
yeni ay
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
bıçak
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
cezbetmek
działać przyciągająco

o ɔ preposition
dair
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

o ile
şartıyla
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści

oaza ɔˈaza n
vaha
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

obcas ˈɔpʦ̑as n
topuk ökçe
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
yük
ciężar spoczywający na kimś lub czymś
(ekonomia, ekonomiczny) obarczenie kogoś kwotą do zapłaty
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki
(przenośnie, przenośnia) okoliczność stanowiąca utrudnienie

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
yabancı
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
yabancı
ktoś nienależący do danej grupy

obcęgi n
pense kerpeten
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obdżektor ɔbˈʤ̑ɛktɔr n
vicdanî retçi
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych;

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
şu anda şimdi
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
halihazırda
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
dikilitaş obelisk
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberwanie chmury ˌɔbɛˈrvãɲɛ ˈxmurɨ n
sağnak
(potocznie, potoczny) krótkotrwałe, gwałtowne i bardzo obfite opady deszczu

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
bolluk
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
bereketli feyizli
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
öğle yemeği
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
söz vermek
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
nesne
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
mercek objektif
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektyw szerokokątny ɔˈbʲjɛktɨf ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
geniş açılı lens
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości;

obiektywność n
nesnellik
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
tarafsız
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
kabuğunu soymak
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
vaat söz ant yemin
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
hacim
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblegać v
kuşatmak
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

obligacja ˌɔblʲiˈɡaʦ̑ʲja n
tahvil
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
kuşatma
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
köprücük kemiği
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojętnie ˌɔbɔˈjɛ̃ntʲɲɛ adv
farketmez
w sposób dowolny, nieistotny, bez różnicy; wszystko jedno jak

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
aldırmazlık
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
aldırmaz
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obol n
obolos
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obora ɔˈbɔra n
inek ahırı
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
görev
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązywać ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
geçmek
być czyimś obowiązkiem, obejmować kogoś mocą prawną

obrabiać ɔbˈrabʲjäʨ̑ v
işlemek
nadawać kształt

obraz ˈɔbras n
resim
widok na ekranie urządzenia
resim tablo
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obraza ɔbˈraza n
hakaret onur kırma
urażenie czyjejś godności osobistej

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
hakaret etmek
sprawiać komuś przykrość

obrona ɔbˈrɔ̃na n
koruma savunma
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;
savunma koruma
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją

obrona sycylijska n
Sicilya savunması
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 c5;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
savunucu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny

obroża ɔbˈrɔʒa n
tasma
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
masa örtüsü
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
sünnet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
tiksinç
(książkowy) budzący odrazę

obrzęk n
ödem
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrót ˈɔbrut n
devir
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii;
(informatyka, informatyczny) działanie, polegające na zmianie pozycji wszystkich bitów w taki sposób, że bit o indeksie i\; po wykonaniu obrotu o n\; miejsc znajduje się na pozycji (i + n)\mod k, gdzie k\; to liczba bitów w danym słowie;
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
çember
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
gözlem
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
gözlemevi
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwatorium astronomiczne n
gözlemevi
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie;

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
gözlemek gözlemlemek
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
takıntı
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności

obstrukcja n
engel
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obszar ˈɔpʃar n
alan
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
ayakkabı
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
gevrek simit
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem;

obwód ˈɔbvut n
devre
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;
çevre
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;

obwód drukowany n
baskılı devre kartı
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
vatandaş
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
vatandaşlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
obua
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
kamp
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
göçmen kampı
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obłok ˈɔbwɔk n
bulut
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłudny ɔbˈwudnɨ adj
ikiyüzlü
fałszywy, nieszczery

obłąkany adj
deli
będący w stanie obłąkania

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
oburluk
nadmierne spożywanie pokarmów

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
okyanus
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
okyanus bilimi
nauka o oceanach i morzach;

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
oselot
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
değerlendirme
opinia kogoś o czymś lub kimś
oszacowanie wartości czegoś
not
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

oceniać ɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
değer biçmek
(edukacja, edukacyjny) stawiać ocenę, stopień
wydawać sąd, opinię

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
sirke
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ocet balsamiczny n
balzamik sirke
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach

ochlokracja n
oklokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochota ɔˈxɔta n
istek
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
emniyet
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo
koruma
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu
rzecz, która przed czymś chroni

ochrypły adj
kısık
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

octan ˈɔktãn n
asetat
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
bekleme
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością
pragnienie, żądanie

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
beklemek
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
dłużej czekać

oczerniać v
yermek
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
göz çukuru
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczytany adj
aydın
taki, który przeczytał wiele książek

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
belirgin belli
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
elbette
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

od ɔt preposition
beri
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
…tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
adan zeye
od początku do końca; w pełni, całkowicie

od groma ɔd‿ˈɡrɔ̃ma
fazlasıyla
(potocznie, potoczny) bardzo dużo, mnóstwo

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalık
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
yansıma
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbiór ˈɔdbʲjur interjection
tamam
słowo używane podczas korzystania z radia na końcu wypowiedzi, aby poinformować rozmówcę o jej zakończeniu

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
restorasyon
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbyt ˈɔdbɨt n
anüs makat
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
rektum
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
gitmek
(eufemistycznie) umierać
oddalać się od jakiegoś miejsca
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
renk özü
nieznaczna różnica lub cecha trudno postrzegalna
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
bölüm
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno
fragment większej całości, odcięty od niej
doğru
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
parmak izi
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

oddechowy adj
solunum teneffüs
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
nefes almak
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddziaływanie ˌɔdʲʥ̑awɨˈvãɲɛ n
etki
(książkowy) wywierany wpływ

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
çıkarma
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;
(rzeczownik odczasownikowy) od odejmować

odgałęzienie n
dönme dönüş
część odchodząca w bok od trzonu

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
keşif
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
elektrikli süpürge elektrik süpürgesi
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
uzak
znajdujący się daleko
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości

odma opłucnowa n
pnömotoraks
(medycyna, medyczny) obecność powietrza lub innych gazów w jamie opłucnej;

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
farklı ayrı yabancı
różny

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
dinlenme
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
dinlenmek
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
bağışıklık
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
cevap vermek yanıtlamak
udzielać odpowiedzi

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
mesuliyet sorumluluk
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
mesul sorumlu
będący przyczyną
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
cevap yanıt
reakcja na pytanie

odpychający adj
itici tiksindirici
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odra ˈɔdra n
kızamık
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
iğrenç
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny

odstępstwo ɔtˈstɛ̃mpstfɔ n
aberasyon
postępowanie sprzeczne z panującą normą

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
tazminat telafi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
panzehir
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odtwarzacz n
oynatıcı
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
cesur
taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze
korkusuz
taki, który ma odwagę

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
ziyaret etmek
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwiedziny ˌɔdvʲjɛ̇ˈʥ̑ĩnɨ n
ziyaret
czyjeś przybycie do kogoś, aby zobaczyć się z nim
wizyta u chorego w szpitalu

odwrót n
geri çekilme inzivaya çekilme
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska
gerileme
wyjście z trwania w czymś

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
giysi
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

oferować ˌɔfɛˈrɔvaʨ̑ v
teklif etmek
proponować coś, składać ofertę

oferta ɔˈfɛrta n
teklif öneri
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje

offline adj
çevrimdışı
(informatyka, informatyczny) niezwiązany z siecią internetową, odbywający się poza siecią internetową

offline adv
çevrimdışı
(informatyka, informatyczny) poza Internetem

ofiara ɔˈfʲjara n
kurban
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
subay
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
resmî
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

ogier ˈɔɟɛr n
aygır
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
ateş od
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
odak
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;

ogon ˈɔɡɔ̃n n
kuyruk
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogr ɔkr̥ n
yamyam
legendarne stworzenie;

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
sınırlı
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
bahçecilik
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami
(potocznie, potoczny) dział uczelni rolniczej zajmujący się takimi uprawami
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
bahçıvan
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
koskocaman
mający bardzo duży rozmiar

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
karolifer
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło
ısıtma
czynność dostarczania ciepła

ogród ˈɔɡrut n
bahçe
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
botanik bahçesi
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
hayvanat bahçesi
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
yurt çapında
dotyczący całego narodu

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
hodan
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
hıyar
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego
salatalık hıyar
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogłaszać ɔɡˈwaʃaʨ̑ v
reklâm yapmak
podawać do wiadomości informacje o sobie

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
duyuru
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
ilan
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ohar ˈɔxar n
suna
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
baba
założyciel, pierwszy przedstawiciel;
baba ata
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
mafya babası
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
babalık
bycie ojcem

ojcowski ɔjˈʦ̑ɔfsʲci adj
babacan
dotyczący ojca
właściwy ojcu

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
üvey baba
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
memleket
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
okapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
okarina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okazja ɔˈkazʲja n
fırsat
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
şalter
miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
pencere
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
göz
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
göze göz, dişe diş
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

oko złożone n
petek göz
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
durum hal
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okop ˈɔkɔp n
siper
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;

około ɔˈkɔwɔ particle
yaklaşık
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
etrafında
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
levrek
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okra ˈɔkra n
bamya
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
felaket
wywołujący strach, odrzucający

okruch ˈɔkrux n
kırıntı
(przenośnie, przenośnia) (o zjawiskach, stanach, uczuciach, informacji) bardzo mała ilość czegoś, pozostałość po czymś
mały, odkruszony kawałek czegoś

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
gaddarlık acımasızlık zulüm
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
zalim
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
daire
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
yuvarlak
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążenie n
tur
droga, trasa, którą ktoś przebył dookoła czegoś

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
savaş gemisi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
denizaltı
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okręt wojenny n
savaş gemisi
(marynarka) uzbrojony statek wchodzący w skład sił zbrojnych państwa;

okrężnica n
kolon
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oksimoron
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
oksitosin
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okular ɔˈkular n
mercek
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
gözlük
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
güneş gözlüğü
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okultyzm n
okültizm
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
fidye
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
işgal
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okładka ɔˈkwatka n
kapak
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olcha ˈɔlxa n
kızılağaç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
zakkum
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
yağ
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej palmowy n
palm yağı
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
ayçiçeği yağı
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

oligarcha n
oligark
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarşi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopol
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
Olimpiyat
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

oliwka ɔˈlʲifka n
zeytin
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
zeytin ağacı zeytin
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

om ɔ̃m n
ohm
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

ombudsman n
ombudsman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
omega
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
kaçınmak
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
omikron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
omlet
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
otobüs
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
allantoyis
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

omomierz n
direnç ölçer
(elektronika, elektroniczny) przyrząd służący do pomiaru oporu elektrycznego;

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
mavi midye
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

on ɔ̃n personalPronoun
o
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

on ɔ̃n pronoun
o şu
(przestarzałe, przestarzały) ten, ów

ona ˈɔ̃na personalPronoun
o
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanizm
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
onlar
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
onlar
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
onkolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
onkoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkostatyczny adj
onkostatik
(medycyna, medyczny) powstrzymujący rozwój nowotworu

online adj
çevrim içi
(informatyka, informatyczny) związany z siecią internetową, dotyczący sieci internetowej, przekazywany za pomocą sieci internetowej

online adv
çevrim içi
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
onomatope
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontoloji
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

onyks n
oniks
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstewek, na przemian białej i czarnej lub ciemnobrunatnej;

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
dergah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
yağış
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;

opal ˈɔpal n
opal
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
bronzlaşma
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opat ˈɔpat n
başrahip başkeşiş papas
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
alternatif
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
opera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
pembe dizi
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
ameliyat
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operator ˌɔpɛˈratɔr n
operatör
człowiek obsługujący maszynę lub urządzenie
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję

operetka n
operet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

opieka ɔˈpʲjɛka n
bakım
dbanie o kogoś lub coś;
sorumluluk
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
bakmak
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opierać ɔˈpʲjɛraʨ̑ v
direnmek
przeciwstawiać się, stawiać opór

opinia ɔˈpʲĩɲja n
nashihat
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
betimleme
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
betimsel tanımlayıcı
mający charakter opisu

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvaʨ̑ v
tanımlamak
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis
zaopatrywać coś w opis

opium ˈɔpʲjũm n
afyon
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opodatkowanie n
vergilendirme
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opona ɔˈpɔ̃na n
lastik
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oponiak n
menenjiom
(medycyna, medyczny) niezłośliwy nowotwór opon mózgowo-rdzeniowych;

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
fırsatçı
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
hikâye
coś, co zostało opowiedziane
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór epicki

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
konuşmak anlatmak
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
hikaye
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści
opowiadana historia

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
muhalefet
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
yazılım
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

opryszczka n
uçuk
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optyk ˈɔptɨk n
gözlükçü
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów

optyka n
ışık bilimi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
iyimser
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
iyimser
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
iyimserlik
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opuszczony adj
metruk
taki, którego opuszczono
zniszczony wskutek zaniedbania

opór ˈɔpur n
meydan okuma
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
gecikme
odsunięcie zdarzenia w czasie

opłata ɔˈpwata n
ücret
kwota płacona za usługę, świadczenie

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orangutan
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
portakal şurubu
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

oraz ˈɔras conjunction
yanısıra
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

orać ˈɔraʨ̑ v
saban sürmek toprağı sürmek
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
yörünge
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbital ɔrˈbʲital n
orbital
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orkide
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
kekik
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L.
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) liście lebiodki stosowane jako przyprawa

organ ˈɔrɡãn n
organ
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
organik
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organizasyon kuruluş
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
sivil toplum kuruluşu
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku;

organizacyjny adj
örgütsel
dotyczący organizacji

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organizma canlı
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;

organy n
org organ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgazm
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
alem
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność

orientacja seksualna n
cinsel yönelim
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
doğubilim
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
origami
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii;

orka ˈɔrka n
balina katil balina
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
pullukla sürme
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orkestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orlik ˈɔrlʲik n
hasekiküpesi
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

orlik pospolity n
sultanküpesi
(botanika, botaniczny) Aquilegia vulgaris L., bylina o ostrodze kwiatu przypominającej szpon orła, z rodziny jaskrowatych;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
Ermenice
język urzędowy Armenii;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
kuş bilimci
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
kuş bilimi ornitoloji
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
yazım
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortolan ɔrˈtɔlãn n
kiraz kuşu
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Emberiza hortulana Linnaeus, gatunek małego ptaka wędrownego z rodziny trznadli;

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

orwellowski adj
Orwellyen
dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella

oryginalność n
orijinalite
cecha tego, co jest oryginalne

orzech ˈɔʒɛx n
ceviz
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;

orzech laskowy n
fındık
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
ceviz ağacı
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
yer fıstığı
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzecznikowy adj
yüklemcil
(gramatyka) związany z orzecznikiem, dotyczący orzecznika

orzeszek piniowy n
çam fıstığı
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii;

orzeł ˈɔʒɛw n
kartal
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orzeł przedni n
kaya kartalı
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

osa ˈɔsa n
yaban arısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
osiloskop
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

oset ˈɔsɛt n
devedikeni
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
Oset
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osełka n
bileği
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osiadły adj
durağan
(biologia, biologiczny) mający stałe miejsce życia, nieprzemieszczający się gdzie indziej

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
konut sitesi
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
perikard
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osika ɔˈɕika n
titrek kavak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
eşek merkep
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
eşek
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
başarım
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;
coś, co zostało osiągnięte

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
suçlamak
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
iddianame
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skarga wnoszona do sądu, akt oskarżenia
suçlama
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

osm ɔsm̥ n
osmiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmoregulacja n
osmoregülasyon
(biologia, biologiczny) regulacja ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych organizmu;

osoba ɔˈsɔba n
kişi şahıs
pojedynczy człowiek, ktoś

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
tüzel kişi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
kişilik
osoba wybitna, ważna i wpływowa

osobliwość n
tekillik
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna

osobliwy adj
olağandışı
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
kişilik şahsiyet
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osocze n
plazma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa wietrzna n
suçiçeği su çiçeği
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
nihayet
wreszcie, w końcu

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
kati
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
son
znajdujący się na końcu listy, kolejności

osteopatia n
osteopati
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
kemik erimesi
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostroga n
mahmuz
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
çobanpüskülü
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
piramit
(geometria) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach bocznych zbiegających się w jednym punkcie;

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
dikkatlice
w sposób ostrożny, uważny

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
dikkatli
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
keskin
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90°
keskin sivri
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie

ostryga ɔˈstrɨɡa n
istiridye
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
poyraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
ağız
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
ikaz
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

oswojony ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ adj
adamcıl
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
cirit
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
iftira
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
tutumluluk
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki

oszczędny adj
tutumlu
nietrwoniący pieniędzy, majątku

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
tasarruf etmek
zużywać w niewielkiej ilości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
aldatmak dolandırmak
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
mówić komuś nieprawdę, kłamać
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
dolandırıcılık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

osłaniać v
korumak
okrywać coś czymś, odgradzać od czegoś, czynić coś niewidocznym
swoim położeniem uniemożliwiać zaatakowanie kogoś albo zabezpieczać kogoś lub coś przed czymś szkodliwym, niebezpiecznym
(przenośnie, przenośnia) chronić kogoś lub coś przed odpowiedzialnością albo czymś nieprzyjemnym, niebezpiecznym

otoczenie ˌɔtɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cıvar
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron
komşuluk
(matematyka, matematyczny) dowolny zbiór, który zawiera zbiór otwarty, zawierający dany punkt;
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
kepek
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
açıkça
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
açış
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś

otwarty ɔtˈfartɨ adj
açık
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć

otwieracz ɔtˈfʲjɛraʧ̑ n
açacak
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
açmak
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
açılış
wlot przewodu
wylot przewodu
delik
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obezite şişmanlık
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

otyły ɔˈtɨwɨ adj
obez
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

owad ˈɔvat n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
böcekçil
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
oval
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
oval şekil
kontur przypominający tę krzywą

owalny ɔˈvalnɨ adj
oval
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔfʦ̑a n
koyun
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczy pęd n
bando etkisi
(przenośnie, przenośnia) bezrefleksyjne, ślepe i bezkrytyczne naśladowanie innych, działanie pod wpływem instynktu stadnego

owieczka ɔˈvʲjɛʧ̑ka n
kuzu
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: owca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty religijnej
młoda owca

owies ˈɔvʲjɛs n
yulaf
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
kaplama
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
meyve
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
deniz ürünleri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże

owulacja n
ovülasyon
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

oz ɔs n
esker
(geologia, geologiczny) wał lub silnie wydłużony pagórek, powstały wskutek osadzania piasku i żwiru przez płynące wody polodowcowe;

ozdoba ɔzˈdɔba n
süs
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

oznaczenie n
adlandırma
etykietka

oznajmiać v
bildirmek
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozon
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
kurşun
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołtarz ˈɔwtaʃ n
sunak mihrap
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
kurşun
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
kurşun kalem kalem
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
dingil eksen
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;
eksen
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
eksen dingil
centralna linia danego układu

ośmiokąt n
sekizgen
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
ahtapot
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

oświecenie n
aydınlanma
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.

ość ɔɕʨ̑ n
kılçık balık kılçığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

pacha ˈpaxa n
koltuk altı
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachołek paˈxɔwɛk n
baba
słupek ostrzegawczy stojący przy drodze
słupek służący do obkładania cum i szpringów

pachwina paxˈfʲĩna n
kasık
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
hasta
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyficzny adj
Pasifik
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfizm n
pasifizm
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
paket
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;

padaczka paˈdaʧ̑ka n
epilepsi
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padalec paˈdalɛʦ̑ n
yılanımsı kertenkele
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadaʨ̑ v
düşmek
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół
yağmak
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)

padlina paˈdlʲĩna n
leş
zwierzęce zwłoki

pagoda paˈɡɔda n
pagoda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)

pagórek paˈɡurɛk n
tepe, bayır
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
tepelik
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

pajac ˈpajaʦ̑ n
palyaço
komiczna postać w dawnej krotochwili

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
örümcek
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
örümcek ağı
sieć tkana przez pająka

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
Pakistanlı
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pal pal n
direk
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie kaźni w formie zaostrzonego słupa, na którego wbijano skazańca
gruby słup osadzony w gruncie, pełniący zwykle funkcję konstrukcyjną

palacz ˈpalaʧ̑ n
sigara tiryakisi
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palec ˈpalɛʦ̑ n
parmak
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)
parmak ayak parmağı
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
işaret parmağı
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografi
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontolojist
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontoloji
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
Filistinli
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
palet
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;

paliatywny adj
palyatif
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
palimpsest
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palindrom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
yakıt
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
içmek
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

pallad ˈpalːat n
palladyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palma ˈpalma n
palmiye
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palto ˈpaltɔ n
palto
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

paluch ˈpalux n
ayak başparmağı
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
hatıra
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
hatırlamak
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
bellek hafıza
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pan pãn n
bey beyefendi
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
beyefendi efendi
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
efendi beyefendi
pracodawca dla służby
właściciel niewolników

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
damat
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panamski pãˈnãmsʲci adj
Panamalı
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
armadillo
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
savaş gemisi
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
zirh
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemie pandemi
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
dayık
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

panel ˈpãnɛl n
açık oturum
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk

pani ˈpãɲi n
abla hanım
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panierować v
pane etmek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panika ˈpãɲika n
panik
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikować v
panik olmak
wpadać w panikę

panna ˈpãnːa n
bayan hanım
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
gelin
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
Panorama
rozległy, szeroki widok

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
devir
okres władzy danego monarchy

panseksualizm n
panseksüellik
(filozofia, filozoficzny) (seksuologia, seksuologiczny) postrzeganie wszelkich zjawisk w świecie przez pryzmat seksualny;

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
panslavizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteizm
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
panteon
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
kar parsı
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantograf pãnˈtɔɡraf n
pantograf
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
pantomima
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
pantoprazol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papacha n
papak
(odzieżownictwo) męska futrzana czapka używana przez Kozaków, mieszkańców Kaukazu i Azji Środkowej;

papier ˈpapʲjɛr n
kâğıt kağıt
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
tuvalet kâğıdı
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
menkul kıymet
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
sigara
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
kâğıt
wykonany z papieru

papierowy tygrys n
kağıttan kaplan
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papież ˈpapʲjɛʃ n
papa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papirologia n
papiroloji
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów;

papirus paˈpʲirus n
papirüs
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);
zwój lub dokument spisany na papirusie (1.2)

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
eğrelti otu
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
biber
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
papağan
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty
papağan dudu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
muhabbet kuşu
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
su buharı buhar
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
çift
dwie osoby, darzące się uczuciem

para wodna ˈpara ˈvɔdna n
su buharı
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) woda w gazowym stanie skupienia;

parabola ˌparaˈbɔla n
parabol
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
parasetamol
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

parada paˈrada n
geçit töreni
(wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;

paradoks paˈradɔks n
paradoks
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
paradoksal
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

parafilia n
parafili
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafraza n
açım
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi

paragraf paˈraɡraf n
paragraf
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paraliż paˈralʲiʃ n
paralizi
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paranoja n
paranoya
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapet paˈrapɛt n
denizlik
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
yeni eve taşınma partisi
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsikoloji
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parasol paˈrasɔl n
şemsiye
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parawan n
paravan paravana
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
parazitoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parcela n
kesir
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru

pardwa ˈpardva n
kar kekliği
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

pareo n
pareo
prostokątna, kwadratowa lub trójkątna chusta z cienkiej tkaniny noszona jako część damskiego stroju plażowego, zawiązywana zwykle na biodrach i noszona jako spódnica lub zawiązywana na szyi i noszona jako sukienka

parestezja n
parestezi
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

parias n
parya
człowiek uważany w jakiejś grupie za gorszego, pogardzany
w Indiach: człowiek należący do jednej z najniższych kast lub będący poza systemem kastowym;

park park n
park
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
millî park
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parking ˈparʲcĩŋk n
park yeri
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlamento meclis
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parmezan parˈmɛzãn n
parmasan peyniri
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parodia paˈrɔdʲja n
parodi
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parowiec n
vapur
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parowóz paˈrɔvus n
buharlı lokomotif
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

partenogeneza n
partenogenez
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej;

parter ˈpartɛr n
zemin kat
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
parti
(zobacz) partia polityczna
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR)
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
siyasî parti
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partner ˈpartnɛr n
arkadaş
osoba, którą traktuje się jak równą sobie
ortak eş
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerstwo n
ortaklık
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
edat ilgeç
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzant parˈtɨzãnt n
partizan
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paryski paˈrɨsʲci adj
Parisli
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
Parisli
mieszkaniec Paryża

parzysty paˈʒɨstɨ adj
çift
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

pas pas n
bel
miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1)
kayış
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości
kemer
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
długi rząd czegoś

pas bezpieczeństwa n
emniyet kemeri
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
bekaret kemeri
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności;

pas planetoid n
Asteroit Kuşağı
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasażer paˈsaʒɛr n
yolcu
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasek ˈpasɛk n
kemer
lekki i wąski pas na biodrach lub w talii noszony w celach ozdobnych lub dla przytrzymania odzieży, także do noszenia zegarka, bagażu itp.

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
araç çubuğu
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

pasieka paˈɕɛka n
arılık
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
üvey oğul
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
üvey kız
córka małżonka z innego małżeństwa

pasja ˈpasʲja n
ihtiras
silne zainteresowania, zamiłowanie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
pasiyans
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
uymak
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się

pasożyt paˈsɔʒɨt n
asalak parazit
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
asalak
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
diş macunu
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasternak n
yabani havuç
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
pastörizasyon
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;

pasteryzować v
pastörize etmek
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
çoban
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiş
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastorał n
pastoral asa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;

pasturma paˈsturma n
pastırma bastırma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
mera
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pastylka paˈstɨlka n
pastil
lek w postaci małego krążka

pasza ˈpaʃa n
yem
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszenog n
bacanak
(staropolski) mąż siostry żony

paszkot ˈpaʃkɔt n
ökse ardıç kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszport ˈpaʃpɔrt n
pasaport buyruldu
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
aksilik
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
ezme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
Afganca
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

pat pat n
pat
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
tava
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patent ˈpatɛ̃nt n
patent
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patogen n
patojen
(medycyna, medyczny) czynnik chorobotwórczy; czynnik (np. drobnoustrój) zdolny wywołać dane schorzenie

patolog n
patolog
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
patoloji
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
patolojik
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patrik
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriarchat n
ataerkil
dominująca rola mężczyzny, zwłaszcza ojca, w rodzinie

patriota paˈtrʲjɔta n
yurtsever
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
vatansever
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
yurtseverlik vatanseverlik
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
bakmak
kierować wzrok na coś lub na kogoś
obserwować, zauważać
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób
(potocznie, potoczny) szukać czegoś, kogoś wzrokiem
(potocznie, potoczny) zważać na coś, mieć coś na uwadze
traktować kogoś lub coś w jakiś sposób

paw paf n
tavus tavuskuşu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
şebek
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
tırnak
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
pençe
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
saray
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
yemek çubuğu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) pałeczki

państwo ˈpãj̃stfɔ n
devlet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

paść paɕʨ̑ v
otarmak
doglądać zwierząt pożywiających się na łące

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
ekim
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
bit pazarı
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
gülle atma
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
pire
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pe pɛ n
pe
nazwa litery p / P

pech pɛx n
aksilik
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
bedbaht
świadczący o pechu

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagog
nauczyciel, wychowawca

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagoji
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedał ˈpɛdaw n
pedal
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
ibne nonoş
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pediyatri
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pedofil
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofili
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pedofobia n
pedofobi
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
aşağılayıcı küçültücü
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
manzara
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelikan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

pendrive n
USB bellek
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą;

penis ˈpɛ̃ɲis n
penis sik
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagram
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

peptyd ˈpɛptɨt n
peptit
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
adam başı
(statystyka, statystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby)

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
kusursuzluk
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

perfidnie adv
haince
w sposób perfidny

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
parfümeri
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
parfüm
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
parşömen
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

pergola pɛrˈɡɔla n
pergola
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny;

perkoz ˈpɛrkɔs n
batağan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
bahri
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów;

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
küçük batağan
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
beçtavuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

permakultura n
permakültür
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
devamlılık
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

permutacja n
permütasyon
(matematyka, matematyczny) każda ustalona kolejność elementów jakiegoś zbioru

peron ˈpɛrɔ̃n n
peron
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
Peronizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

perski ˈpɛrsʲci adj
Farsça
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
Farsça
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
personel
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
geçerli görünüm
(informatyka, informatyczny) widok bazodanowy
(przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia
daleki widok

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
Trabzon hurması Japon hurması hurma
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;

peruka pɛˈruka n
peruk
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

perwersja n
sapıklık sapma
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

perwersyjny adj
sapık
właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej

perła ˈpɛrwa n
inci
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pescowegetarianizm n
pesketaryenlik
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

peso ˈpɛsɔ n
peso
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich;

pestka ˈpɛstka n
çekirdek
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji

pesto n
pesto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos z utartych orzechów i świeżych jarzyn z oliwą, w klasycznej wersji z orzeszków piniowych i bazylii;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pestisit
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
kötümser
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
karamsar
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pesimizm kötümserlik
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petarda n
havai fişek
nieduży ładunek wybuchowy dający efekty świetlne i/lub akustyczne

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
dilekçe
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewność siebie n
kendine itimat
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny ˈpɛvnɨ adj
emin
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie

pewny siebie adj
kendinden emin
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełnia ˈpɛwʲɲa n
dolunay
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełny ˈpɛwnɨ adj
dolu
wypełniony w największym możliwym stopniu

pi pʲi n
pi
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;

piana ˈpʲjãna n
köpük
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piyano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
piyanist
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

piarg n
çarşak
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
kum
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
kum taşı
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
kumluk
(gry i zabawy) wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piasta ˈpʲjasta n
poyra
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś;

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
kumlu
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjäʨ̑ v
ötmek
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

pide n
pide
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypiek z ciasta drożdżowego, zwykle o łódkowatym kształcie z różnymi dodatkami, np. mięsnymi i warzywnymi; tradycyjne danie kuchni tureckiej

piec pʲjɛʦ̑ n
fırın
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
fırında pişirmek
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
piyade
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piechur n
piyade eri
(wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
söğüt bülbülü
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
mantar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
kızartma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
kızarmış
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
mühür
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

pieg pʲjɛk n
çil
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
fırın
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
fırıncı
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
cehennem tamu
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
hemşire
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
para
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
para
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
biber karabiber
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprz czarny n
karabiber
(botanika, botaniczny) Piper nigrum, gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych;

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
biberlik
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprznik trąbkowy n
horoz bacağı mantarı
(mikologia, mikologiczny) Craterellus tubaeformis, gatunek grzybów z rodziny kolczakowatych;

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
biberlemek
dodawać pieprzu do jedzenia

piercing n
pirsing
ozdabianie ciała kolczykami;

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
sikmek
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
osurmak
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
zencefilli çörek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
element
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
kimyasal element
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
karekök
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiastek sześcienny n
küpkök
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do trzeciej potęgi, daje liczbę pierwiastkowaną

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
çıvgın
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
ilkdoğan
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierwsza n
saat bir
godzina 1 po południu lub w nocy

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ilk yardım
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
I. Dünya Savaşı
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
birincilik
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
birinci
najważniejszy
birincil
(matematyka, matematyczny) niemający nietrywialnych dzielników

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
pufla tüyü yorgan
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
mantı
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;

pierś pʲjɛrʲɕ n
göğüs
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
halka
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej;
yüzük
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
krąg naokoło czegoś

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
yüzük
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
köpek it
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
çoban köpeği
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
polis köpeği
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
rehber köpek
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
okşama
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
yaya
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
maydanoz
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
ağaç gövdesi
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
okşamak
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
şarkı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
ayva
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pijany pʲiˈjãnɨ adj
sarhoş
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
sarhoş
osoba nietrzeźwa

pijawka pʲiˈjafka n
sülük
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pijawka lekarska n
tıbbi sülük
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Hirudo medicinalis L., gatunek bezkręgowca z rodziny pijawkowatych, wykorzystywany w hirudoterapii;

pijaństwo n
sarhoşluk
nietrzeźwość, stan upojenia alkoholowego

pik pʲik n
maça
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarnym listkiem w kształcie serca; karta tego koloru;

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
baharatlı
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

piknik ˈpʲicɲik n
piknik
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
piksel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
resim yazı resimli çizenek
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaw ˈpʲilaf n
pilav
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnik ˈpʲilʲɲik n
eğe törpü
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
bakmak
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś

pilność n
çalışkanlık
cecha bycia pilnym; przykładanie się do czegoś; staranność w wykonywaniu czego

pilny ˈpʲilnɨ adj
acil ivedi
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
pilot
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
uzaktan kumanda
osoba odpowiedzialna za przebieg wycieczki
kumanda
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pinezka pʲĩˈnɛska n
raptiye
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
penguen
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin cesarski n
imparator penguen
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes forsteri G. R. Gray, ptak z rodziny pingwinów;

pingwin królewski n
kral penguen
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
piyon
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
öncü
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

piorun ˈpʲjɔrũn n
yıldırım
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
paratoner
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
şarkı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
şarkıcı
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piołun ˈpʲjɔwũn n
pelin
(botanika, botaniczny) bylica piołun

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
korsanlık
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
piramit
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

pirania pʲiˈrãɲja n
pirana
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirat ˈpʲirat n
korsan
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

piroksen n
piroksen
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
piroliz
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
piromani
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirotechnika n
piroteknik
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

piruet n
dönüş
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót

piryt ˈpʲirɨt n
pirit
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pisanie pʲiˈsãɲɛ n
yazma
(rzeczownik odczasownikowy) od pisać

pisarka pʲiˈsarka n
yazar
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
yazar
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
yazmak
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
yazılı
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

pisklę ˈpʲisklɛ n
civciv
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku

pismo ˈpʲismɔ n
yazı
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
imla
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
fıstık
owoc drzewa pistacjowego

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
tabanca
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
pisuvar
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

pita ˈpʲita n
pide
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie;

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
bodrum
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
bira
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
şakayık
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju piwonii (1.1)
kwiat piwonii (1.2)

pizda ˈpʲizda n
am
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
kalemlik kalem kutusu
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
tüy
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
cuma
piąty dzień tygodnia

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
A notu
ocena w polskich szkołach, niegdyś najwyższa, obecnie druga po najwyższej

pić pʲiʨ̑ v
içmek
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
beşgen
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
karış
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
güzellik
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
güzel
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
topuk
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
Aşil kirişi
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
on beş
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
kat
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
yumruk
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
testere
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
top
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
futbol
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
hentbol
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
futbolcu
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
langırt
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piśmienny adj
okuryazar
potrafiący czytać i pisać

piżama pʲiˈʒãma n
pijama
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżama party n
pijama partisi
przyjęcie nocne z uczestniczącymi w piżamach

piżmak ˈpʲiʒmak n
misk sıçanı
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmo n
misk
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

plac plaʦ̑ n
meydan alan
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
oyun alanı
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

plagiat ˈplaɟjat n
intihal
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;

plakat ˈplakat n
afiş
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów propagujący coś

plama ˈplãma n
leke
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
güneş lekesi
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca;

plan plãn n
plan
to, co chcemy zrobić

plandeka n
branda
nieprzemakalna płachta do nakrywania czegoś

planeta plãˈnɛta n
gezegen planet
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
cüce gezegen
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetaryum
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
plantasyon
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
plaster yara bandı
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

plastik ˈplastʲik n
plastik
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

platan ˈplatãn n
çınar
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platyna plaˈtɨ̃na n
platin
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

playboy n
hovarda
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
plazma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
plaj kumsal
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
reyiâm
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy

plecak ˈplɛʦ̑ak n
sırt çantası
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
sırt
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
kabile
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

pleść plɛɕʨ̑ v
örmek
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
küf
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
dosya
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliszka ˈplʲiʃka n
kuyruksallayan
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plomba n
dolgu
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plon plɔ̃n n
hasat
(przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania
rekolte
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców

plotka ˈplɔtka n
dedikodu
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

pluskwa ˈpluskfa n
tahtakurusu
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
böcek
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

plusz n
pelüş
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
ayıcık
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
plütokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
plütonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluć pluʨ̑ v
tükürmek
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

po pɔ preposition
sonra
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po cichu adv
sessizce
zachowując się cicho

po kryjomu adv
gizlice
ukrywając się

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
cesedimi çiğnemeden olmaz
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
bir kere
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
basitçe
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie

pobliski adj
yakın
znajdujący się w pobliżu, w niewielkiej odległości

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
indirmek
(informatyka, informatyczny) ściągnąć paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie

pobyt ˈpɔbɨt n
kalma
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
öpücük
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebstwo n
piyaz taltif
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
bulutlu
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
türev
(chemia, chemiczny) związek chemiczny pochodzący od innego związku;
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
meşale
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
soy sop
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
kın
futerał na broń białą;
vajina am
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
onaylamak
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwała pɔxˈfawa n
methiye övgü
pochwalenie kogoś lub czegoś

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
teselli
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
mermi
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
seyir füzesi
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
tren katar
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
terlemek
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku
(przenośnie, przenośnia) trudzić się, wysilać się
(przenośnie, przenośnia) o szkle i innych materiałach: skraplać na sobie wilgoć lub wydzielać ją z siebie

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
bekleme odası bekleme salonu
miejsce dla osób, które czekają

poczta ˈpɔʧ̑ta n
posta
korespondencja, listy
posta mektup
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
postane mektup
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
e-posta elektronik posta
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
kartpostal
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
algı
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
espri anlayışı
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
kavırçak
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
başlangıç iptida
to, od czego się coś zaczyna

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
ilk
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
aşılanma
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) zajście kobiety w ciążę

pod pɔt preposition
altında
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

pod wrażeniem ˌpɔd‿vraˈʒɛ̃ɲɛ̃m adj
etkilenmiş
pozytywnie zaskoczony

podanie pɔˈdãɲɛ n
pas
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych

podatek pɔˈdatɛk n
vergi
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatek kościelny pɔˈdatɛk ːɔɕˈʨ̑ɛlnɨ n
kilise vergisi
(ekonomia, ekonomiczny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu;

podatnik pɔˈdatʲɲik n
vergi mükellefi
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podatność n
hassaslık
cecha tego, co podatne

podatny adj
duyarlı
ulegający z łatwością czemuś

podbiał pospolity n
öksürük otu
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podbródek pɔdˈbrudɛk n
çene
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką

podbój ˈpɔdbuj n
fetih
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
kızılötesi
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
kızılötesi
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
çatı katı
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
zanlı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
kuşku
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
kuşkulanmak şüphelenmek
przypuszczać

podfolder pɔtˈfɔldɛr n
altdizin
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów

podgatunek n
alt tür
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podklasa n
altsınıf
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkowa pɔtˈkɔva n
nal
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
araklamak
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
altını çizmek
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
vurgulamak
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt

podkuwacz pɔtˈkuvaʧ̑ n
nalbant
rzemieślnik, który zajmuje się podkuwaniem koni oraz korekcją kopyt i chodu konia

podkład ˈpɔtkwat n
fondöten
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu

podkładka n
rondela
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji

podkładka pod mysz n
fare altlığı
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową

podmenu n
alt menü
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
fail
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
damak
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
kaldırmak
unieść, wziąć coś do góry
ustawiać coś do pionu

podnosić do kwadratu v
karesini almak
(matematyka, matematyczny) mnożyć pewną liczbę przez samą siebie

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
benzerlik
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
benzer
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

podoficer n
astsubay
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień co najmniej kaprala, a niższy niż podporucznika;

podologia n
podoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
kundaklama
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;

podpis ˈpɔtpʲis n
imza
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
imzalamak
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podpowiadać ˌpɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
fısıldamak
dyskretnie udzielać komuś potrzebnej informacji, której ta osoba nie pamięta lub nie wie

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
yarbay
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
ast
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu

podróż ˈpɔdruʃ n
yolculuk seyahat
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
gökgerdan
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
gezgin
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
seyahat etmek yolculuk etmek
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ders kitabı
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
asıl birincil esaslı temel
główny, elementarny

podsłuchiwać v
(gizlice) dinlemek
słuchać czyjejś rozmowy

poduszka pɔˈduʃka n
yastık
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
hava yastığı
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
hoverkraft
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
jartiyer
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
iniş takımı
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;

podwójnie adv
iki misli
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
duble
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
gerdan
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
çifte standart
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
avlu
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podzbiór n
alt küme
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podzespół n
bileşen
(technologia, technika, techniczny) części zmontowane ze sobą

podział ˈpɔʥ̑aw n
bölme
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielny adj
bölünebilir
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
yer altında bulunan
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔʥ̑if n
hayranlık
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podłoga pɔdˈwɔɡa n
yer zemin
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podświadomość n
bilinçaltı altbilinç
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podświadomy adj
bilinçaltı
taki, który odbywa się bez udziału świadomości

podżegać v
kışkırtmak
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego

poeta pɔˈɛta n
şair
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
şaire
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
şiirsel
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
şiir
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
pagan payen
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogardzać v
hor görmek
traktować kogoś lub coś z pogardą

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
konuşma
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
gavur
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganizm paganlık
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
fikir
opinia na określony temat

pogoda pɔˈɡɔda n
hava
chwilowy stan atmosfery;

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogrom
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
cenaze defin
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

poimek pɔˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
sontakı
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;

pointylizm n
noktacılık
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
su içirmek
podawać napój

pojawić się pɔˈjavʲiʨ̑‿ɕɛ v
belirmek
(zobacz) pojawiać się

pojazd ˈpɔjast n
taşıt vasıta
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
düello
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
konteyner
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
kapasite
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
öbür gün yarından sonraki gün
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
göstermek
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku

poker ˈpɔkɛr n
poker
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników;

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
barışta
dotyczący porozumienia lub zgody
o spokojnym usposobieniu

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
nesil
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokora pɔˈkɔra n
tevazu
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokorny adj
mütevazı alçakgönüllü uslu
nie wywyższający się, skromny

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
Akrabalık
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
ısırgan ısırgan otu
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokój ˈpɔkuj n
barış sulh
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój
oda
(budownictwo) część mieszkania, izba

pokój dwuosobowy n
iki kişilik oda
pokój przeznaczony dla dwóch osób, najczęściej z jednym łóżkiem

pokład ˈpɔkwat n
güverte
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

polana pɔˈlãna n
açıklık
pozbawione drzew miejsce w lesie;

polatucha ˌpɔlaˈtuxa n
uçan sincap
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;

pole ˈpɔlɛ n
alan
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym
tarla alan
część ziemi przeznaczona pod uprawę;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
savaş alanı
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
elektrik alanı
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole grawitacyjne n
kütleçekimi alanı
(fizyka, fizyczny) pole wytwarzane przez obiekty posiadające masę;

pole karne n
ceza sahası
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
manyetik alan
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
önermek
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polemik tartışma
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
polis zabıta
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policja drogowa n
trafik polisi
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
polis
funkcjonariusz policji

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
kadın polis
kobieta, która pracuje w policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
yanak yüz
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

poliester n
polyester
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;

polietylen n
polietilen
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
poligami
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

polimer n
polimer
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimorficzny adj
çok biçimli
mający różne postaci

polimorfizm n
polimorfizm
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;

polineuropatia n
polinöropati
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

poliptyk n
poliptik
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

polisacharyd ˌpɔlʲisaˈxarɨt n
polisakkarit
(biochemia, biochemiczny) sacharyd będący polimerem zbudowanym z więcej niż 10 częsteczek monosacharydów;

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
çoktanrıcılık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
politika bilimi
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
siyasi politik
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
siyasetçi politikacı
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
politika siyaset
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

polo ˈpɔlɔ n
çevgen
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polonyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
polonez
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
av
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polowanie na czarownice ˌpɔlɔˈvãɲɛ ˌna‿ʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑ɛ idiom
cadı avı
(przenośnie, przenośnia) szukanie kogoś, na kogo można zrzucić odpowiedzialność za coś i ukarać go

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
avlamak
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
Polonya Lehçe
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
Lehçe Polonya dili
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
Lehçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
kontrfile
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń lub wędlina z tego mięsa

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
yardım etmek
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
portakal
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
turuncu
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
turuncu portakal rengi
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
ölçme ölçüm
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
domates
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
oda
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
abide
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
yardım
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
yardımcı
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś

pomocny pɔ̃ˈmɔʦ̑nɨ adj
yararlı
(o osobach) taki, który pomaga w czymś

pompa ˈpɔ̃mpa n
pompa
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
ısı pompası
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
duvar tırmaşık kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych;

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
düşünce
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
marifet
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
yaratıcı
mający wiele pomysłów

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
yanlış
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

ponad ˈpɔ̃nat preposition
daha
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

poncz n
punch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pazartesi Pazartesi
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
çünkü
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
ponton
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

popcorn n
patlamış mısır
prażona kukurydza

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
küllü
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
kül tablası
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
büst
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
kül
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
öğleden sonra
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
politik doğruculuk
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
sahih
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprzednik n
öncü
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
popüler
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu

populizm pɔˈpulʲism̥ n
popülizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popyt ˈpɔpɨt n
talep
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
pırasa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
mevsim
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
öğüt tavsiye nasihat salık
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poranny pɔˈrãnːɨ adj
sabah sabahki
taki, który ma miejsce o poranku

porażka pɔˈraʃka n
yenilgi mağlubiyet hezimet yengi
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
porselen
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografi
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
açık saçık müstehcen pornografik
związany z pornografią, dotyczący pornografii

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
düşük
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

porost ˈpɔrɔst n
liken
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porowaty adj
gözenekli
o ciele stałym mający pory wewnątrz swojej struktury
posiadający małe otwory (pory) na powierzchni

poroże n
boynuz
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
liman
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portfel ˈpɔrtfɛl n
cüzdan
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portmonetka n
cüzdan
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portret ˈpɔrtrɛt n
portre
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
robot resim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
Portekizce
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
Portekizce
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portulaka pospolita n
semizotu
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

portyk n
revak
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
teğmen üsteğmen
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
adam kaçırma
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
frenküzümü
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
düzen tertip
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś

poród ˈpɔrut n
doğum
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
karşılaştırma mukayese
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać

porównywalny adj
karşılaştırılabilir
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
karşılaştırmak
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręcz ˈpɔrɛ̃n͇ʧ̑ n
tırabzan
uchwyt biegnący wzdłuż schodów

posag ˈpɔsak n
çeyiz
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poseł ˈpɔsɛw n
mebus
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
sahip
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
sahiplik
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
sahip olmak
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiłek pɔˈɕiwɛk n
öğün
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
karar
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar

postać ˈpɔstaʨ̑ n
karakter
bohater utworu literackiego, filmu

postmodernizm n
postmodernizm
(sztuka) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia;

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
ilerleme
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
adlî takibat
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)

posłowie pɔˈswɔvʲjɛ n
bağlak
uwagi od wydawcy lub autora umieszczane na końcu książki;

posłuszeństwo n
itaat
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
itaatkar
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
ter
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
potasyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
potas
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
sonra
później, w chwili następnej

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
gizil
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potencjał pɔˈtɛ̃nʦ̑ʲjaw n
gizil
(fizyka, fizyczny) miara energii potrzebnej do przeniesienia jednostkowego ładunku (np. ładunku elektrycznego lub masy) z nieskończoności do danego punktu
potansiyel
tkwiący w kimś lub czymś zasób możliwości

potok ˈpɔtɔk n
dere
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;

potop ˈpɔtɔp n
tufan
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga

potrawa pɔˈtrava n
yemek
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
gereksinim ihtiyaç
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
gerekli
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
gerekmek
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potwór ˈpɔtfur n
canavar
straszny stwór

potyczka pɔˈtɨʧ̑ka n
çarpışma
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
ense
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potyliczny adj
oksipital
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
kuvvet
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania;
coś potężnego
przeważająca siła i skuteczność

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjäʨ̑ v
kınamak
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skazywać na potępienie, skazywać na piekło

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
mahrem
tajny, powierzony w sekrecie

powaga pɔˈvaɡa n
ağırbaşlılık
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
ağırbaşlı
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
mający uznanie u innych osób
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
odpowiedzialny, godny zaufania

powiadomienie n
bildiri
danie komuś znać o czymś, przekazanie wiadomości, przekazanie do informacji

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
söylemek
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
gözkapağı
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
yüzey satıh
zewnętrzna strona
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy

powierzchowny adj
yüzeysel
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
hava
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
roman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
neden olmak
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
iyi şanslar
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powoli pɔˈvɔlʲi adv
yavaş
wolno, z małą prędkością

powolność n
ağırlık
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
isyan
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
genellikle
w sposób powszechny

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
tekrarlamak
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powód ˈpɔvut n
neden
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
sel
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

poza ˈpɔza preposition
dışında
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
evlilik dışı
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaziemski adj
uzaylı
pochodzący spoza Ziemi

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
selam
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
düzey
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju
etap gry komputerowej
wartość jakiejś mierzalnej wielkości

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
deniz seviyesi
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
dağ çileği yabani çilek
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;

pozornie adv
görünüşe göre görünüşte
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
izin vermek
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
müsaade etmek
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne

pozycja misjonarska n
misyoner pozisyonu
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozyton n
pozitron
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką elektronu;

pozytywka n
müzik kutusu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;

pozytywnie adv
olumlu
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
olumlu müspet
przynoszący korzyści
pozitif müspet
przychylnie nastawiony

pozłacać v
yaldızlamak
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połowa pɔˈwɔva n
yarı buçuk
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yer
miejsce znajdowania się czegoś

położnictwo n
doğum doktorluğu ebelik
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

południe pɔˈwudʲɲɛ n
güney cenup
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;
öğle günorta
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridyen
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
güneyli
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
güneybatı
będący na południowym zachodzie

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Güney Koreli
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
güney
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
güneydoğu
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
güneybatı
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
yutmak
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
çorap
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
yatak
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
oruç tutmak
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
kaba et
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
evlenmek
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośmiewisko n
maskara
obiekt kpin i szyderstw

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
aldıraşlık
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
aracılık
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośrednik n
aracı
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
fedakarlık
skierowanie na coś uwagi, wyrażenie zainteresowania czymś

pożar ˈpɔʒar n
yangın ateş
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
veda vedalaşma
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożoga n
yangın
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
ikraz borç verme
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
besin
jedzenie, pokarm, strawa

praca ˈpraʦ̑a n
iş
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
iş çalışma
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
ödev
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
işveren
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
çalışmak
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracownia praˈʦ̑ɔvʲɲa n
işyeri
(edukacja, edukacyjny) szkolna sala lekcyjna wyposażona w urządzenia potrzebne do nauki jakiegoś przedmiotu

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
emekçi
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
amele işçi
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
susuzluk
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
Proto-Hint-Avrupa grubuna ait
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prajęzyk n
proto dil
język, z którego wywodzą się inne języki;

praktyka ˈpraktɨka n
pratik
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie
wykonywanie zawodu
świadoma i celowa działalność ludzka

praktykant n
stajyer
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową

pralka ˈpralka n
çamaşır makinesi çamaşır makinası
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
çamaşırhane
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
çamaşır
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;
çamaşır çamaşır yıkama
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych

prasa ˈprasa n
basın matbuat
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
insan hakları
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
kadın hakları
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
hayvan hakları
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
hakikat gerçek
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
ihtimaliyet
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
muhtemel
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
gerçek
rzeczywisty
typowy dla naszych wyobrażeń

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
dost kara günde belli olur
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
sağ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
doğru
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
dobrze uformowany, foremny
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

prawie ˈpravʲjɛ particle
neredeyse hemen hemen adeta handiyse
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnik ˈpravʲɲik n
hukukçu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze

prawny ˈpravnɨ adj
yasal
taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

prawo ˈpravɔ n
hak
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
ehliyet sürücü belgesi
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
uluslararası hukuk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
kamu hukuku
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

prawy ˈpravɨ adj
sağ
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodim
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

preeklampsja n
preeklampsi
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

prefiks ˈprɛfʲiks n
önek
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
prehistorya
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
tarih öncesi prehistorik
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

preludium prɛˈludʲjũm n
giriş
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś

premia n
ikramiye
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
başbakan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
prömiyer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

prenatalny adj
doğum öncesi
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestij
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
hediye
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
sunum
wystawienie czegoś na pewnym forum
zestaw slajdów

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
prezervatif kondom kılıf
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
başkan cumhurbaşkanı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
öncelik
pierwszeństwo przysługujące czemuś

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiyotik
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problem sorun
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
papaz
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

probówka n
deney tüpü
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
metod
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
yüzde
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
yüzde
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
süreç
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie
süreç proses
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie

procesja prɔˈʦ̑ɛsʲja n
alay
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
işlemci
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch prɔx n
barut
proch strzelniczy
rozdrobniona, sypka substancja

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
barut
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
üretim
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkt ˈprɔdukt n
ürün
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego;
rezultat pracy twórczej
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku;

profesor prɔˈfɛsɔr n
profesör
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

profilaktyczny adj
profilaktik
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profit ˈprɔfʲit n
kazanç
(finanse, finansowy) zysk

progesteron n
progesteron
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognoza prɔˈɡnɔza n
tahmin prognoz
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
hava tahmini
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

program ˈprɔɡrãm n
program
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
program izlence
plan działań
odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio

program komputerowy n
bilgisayar programı
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
programlama
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;

progresja n
ilerleme
(ekonomia, ekonomiczny) wzrastanie jakiegoś współczynnika
osiągnięcie następnego stadium rozwoju

progresywny adj
ilerici
nastawiony na rozwój lub w trakcie rozwoju, wzrostu

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
yansıtma
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
proje
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

projektor n
projektör
(technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran;

prokariont n
prokaryot
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
savcı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proleter
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolog ˈprɔlɔk n
ön deyiş
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
araba vapuru feribot
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
prometyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
ışınım
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
yarıçap
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;
ışın
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
ışın şua
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;

promocja prɔ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
promosyon
ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propan
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
öneri uygulama
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
içalgı
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

prorok ˈprɔrɔk n
peygamber
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
rica etmek
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
domuz yavrusu
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

proso ˈprɔsɔ n
akdarı
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa;

prosperować ˌprɔspɛˈrɔvaʨ̑ v
müreffeh olmak
dobrze, pomyślnie rozwijać się, kwitnąć; mieć szczęście w tworzeniu czegoś

prosta ˈprɔsta n
doğru
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostata prɔˈstata n
prostat
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prosto spod igły ˈprɔstɔ spɔd‿ˈiɡwɨ idiom
yepisyeni
o przedmiocie, często o ubraniu: nowy, niedawno uszyty, wyprodukowany

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
dikdörtgen
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostolinijność n
doğruluk
cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
dikdörtgenler prizması
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
dik
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostota prɔˈstɔta n
sadelik
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

prostownik n
doğrultmaç
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);

prosty ˈprɔstɨ adj
basit
niewykształcony; zwykły
łatwy, o niewielkiej trudności
nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności
düz
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
fahişelik
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
fahişe
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
toz
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
kabartma tozu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
çamaşır deterjanı
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
lütfen
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protaktinyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
himayecilik
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protest ˈprɔtɛst n
itiraz
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestant prɔˈtɛstãnt n
Protestan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
Protestanlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
protesto etmek
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

protokół prɔˈtɔkuw n
protokol
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
proton
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
prototip
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
götürmek
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
(choreografia, choreograficzny) w tańcu: kierować partnerką
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś
tworzyć skutek czegoś

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
kışkırtma
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
ajan provokatör
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi
ajan-provokatör
osoba dokonująca prowokacji

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
kışkırtmak
podburzać do czegoś
wywoływać

proza ˈprɔza n
düzyazı
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy; (także, też) ogół utworów pisanych mową niewiązaną

prozodia prɔˈzɔdʲja n
vezin
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
prosopagnozi
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

prośba ˈprɔʑba n
rica
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

pruderyjny adj
iffetfüruş
przesadnie wstydliwy

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

pryszcz prɨʃʧ̑ n
sivilce
krosta

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
duş
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatność n
gizlilik
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
özel
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
özelleştirme
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prizma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
bağışlama affetme
odpuszczenie czyichś win

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
kardelen
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
geçişli
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
sızıntı
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność

przeciekać v
sızdırmak
cieknąc, przenikać przez coś
przepuszczać ciecz z powodu nieszczelności

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
virgül
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
antikor
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
karşıt
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwległy ˌpʃɛʨ̑ivˈlɛɡwɨ adj
karşı
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
uçaksavar
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
aleyhtar
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę
ten, kto jest czemuś przeciwny

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
karşı
o sprzecznych z kimś celach
całkowicie różny
niezgadzający się na coś
zıt
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;
znajdujący się naprzeciw czegoś

przeciwprostokątna n
hipotenüs
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwwaga n
denge ağırlığı
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwwskazanie n
kontrendikasyon
okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
ortalama
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę;
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy
sıradan
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną

przeczyszczający adj
laksatif
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
berisinde
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
önce
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
önünde
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

przedawkowanie n
aşırı doz
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
banliyö
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
şey
rzecz, obiekt nieożywiony

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
sondan bir önceki
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
önkol
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
girişimci
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
girişimci
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
şirket
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
bağışlamak
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
temsilci
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
anaokulu
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
okul öncesi
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
erken
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
addün
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
kompartıman
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon;

przedłużacz n
uzatma kablosu
(elektryczność) wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

przeglądać pʃɛˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
göz atmak
oglądać coś pobieżnie wertując

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
burun bölmesi
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części;

przegub n
menteşe
(technologia, technika, techniczny) ruchome połączenie dwóch części konstrukcyjnych pozwalające na ich obrót wokół osi

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
dil sürçmesi
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście dla pieszych n
yaya geçidi
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
röle
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
küfür
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przeklinać pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ v
küfür etmek
kląć, używać wulgarnego słownictwa

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
muhabbet etmek
spierać się z kimś, najczęściej żartobliwie

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
inanç
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

przekroczenie prędkości n
aşırı hız
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekupność n
satılmışlık
cecha tego, co przekupne; cecha tych, którzy są przekupni

przekwitanie n
menopoz
(fizjologia, fizjologiczny) okres, w którym czynności narządów rozrodczych kobiety stopniowo zanikają

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
atıştırmalık
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekład n
transmisyon oranı
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka

przelewać krew pʃɛˈlɛvaʨ̑ ˈkrɛf v
kan dökmek
narażać swoje życie, poświęcać swoje życie lub zdrowie, brać udział w walce zbrojnej

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
cobangülü
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej;

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nüfus fazla
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemianować v
yeniden adlandırmak
zmienić nazwę czegoś

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
şiddet
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
endüstri
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
tayin etmek
przemieszczać coś niosąc

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
mecazi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny
portatif
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

przepis ˈpʃɛpʲis n
yemek tarifi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
bıldırcın
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diyafram
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepracowanie n
sürmenaj
zmęczenie spowodowane nadmierną pracą

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
afedersiniz
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność
affedersin
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvaʦ̑ka n
taşınma
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

przepuklina n
fıtık
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepust ˈpʃɛpust n
menfez
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem;

przepustka n
giriş kartı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

przepychacz pʃɛˈpɨxaʧ̑ n
lavabo pompası vantuz
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
akış
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przerażający adj
korkunç korkulu
taki, który budzi grozę, strach

przerwa ˈpʃɛrva n
ara
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

przesada pʃɛˈsada n
abartı
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
aşırı
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
abartmak
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
kıstak berzah
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
korkutmak
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
ikaz
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
saymak
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
boyutsal
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
uzay
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
suç
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesunięcie ku czerwieni n
kırmızıya kayma
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) przesunięcie widma promieniowania elektromagnetycznego emitowanego przez ciało niebieskie w stronę większych długości fal na skutek efektu Dopplera, oddziaływania pola grawitacyjnego lub rozszerzania się wszechświata;

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
geçmiş mazi
wszystko to, co już się wydarzyło;

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
geçen
(gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego
taki, który już minął

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
batıl inanç
praktyki wynikające z przesądu (1.1)
hurafe
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądzać v
önyargılı
osądzać z góry

przesłanka pʃɛˈswãnka n
öncül
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przesłuchanie n
sorgu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego

przetacznik n
yavşan otu
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju przetacznik (1.1)

przetchlinka n
kovucuk
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;

przewaga pʃɛˈvaɡa n
avantaj
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
baskın öncelikli
będący w większej ilości lub liczbie

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
genellikle
w przeważającej części

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
öngörmek
prognozować przyszłe zdarzenia

przewodnicząca n
başkan
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
başkan
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
rehber
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę
iletken
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
rehber
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewrażliwiony ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɔ̃nɨ adj
alıngan
(książkowy) nadmiernie wrażliwy, łatwo ulegający emocjom, przeczulony

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
rövaşata
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przez pʃɛs preposition
boyunca
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
…przyczyny wykonania czynności
tamanından
…narzędzia użytego do wykonania czynności
…operacji dzielenia (w matematyce)
…wykonawcy czynności w formach strony biernej

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
nezle üşütme
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
kader
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przezroczystość n
berraklık
cecha tego, co jest przezroczyste

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
şeffaf
taki, który przepuszcza światło

przełyk ˈpʃɛwɨk n
yemek borusu
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
boğaz
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
çarşaf yatak çarşafı
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
zulüm
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
geviş getiren
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przeżycie pʃɛˈʒɨʨ̑ɛ n
macera
(rzeczownik odczasownikowy) od przeżyć

przodek ˈpʃɔdɛk n
cet
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
parmak şıklatması
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
cesareti kırık
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżony adj
yaklaşık yakın
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybrzeżny pʃɨˈbʒɛʒnɨ adj
kıyısal
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
gelmek
przybywać dokądś
o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
düğme
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
neden sebep
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przygoda pʃɨˈɡɔda n
macera
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
hazırlık
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
hazırlamak
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
edat ilgeç
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
arkadaş
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym
arkadaş ahbap dost
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
canayakın
(przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
arkadaşlık dostluk ahbaplık
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
memnuniyet
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
hoş
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
kabul etmek
odbierać coś (rzecz, informację)

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
parti
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
emir
kategoryczne polecenie, nakaz

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
üzüntü
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykład ˈpʃɨkwat n
örnek
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
soyunma kabini
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
sıfat ön ad
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymus ˈpʃɨ̃mus n
zorlama
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
bari
najmniejszy akceptowalny zakres
nie mniej niż

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
getirmek
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce

przynęta n
yem
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
durum hâl
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
tesadüf
losowe, nieplanowane wydarzenie

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
rastgele
będący wynikiem przypadku

przypomnienie n
andaç
zwrócenie uwagi na coś

przyprawa pʃɨˈprava n
baharat bahar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
aldatmak
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę

przypuszczalny adj
sözde
oparty na przypuszczeniu

przypuszczenie n
varsayım
to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

przypływ n
gelgit
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
doğa
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
sonek
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hipofiz
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
ant yemin
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
ant içmek
silnie deklarować, mocno obiecywać

przyssawka pʃɨˈsːafka n
vantuz
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
durak
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
otobüs durağı
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystawka pʃɨˈstafka n
antre
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
yakışıklı
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
gelecek
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
gelecek
następny, bliski w czasie
gelecekteki müstakbel
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
atasözü
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
zarf belirteç
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przytulia czepna n
yoğurt otu
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku przytulia czepna (1.1)

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
sarılmak
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulny adj
rahat
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
ayrıcalık
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
önder
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

przywództwo n
liderlik
przewodzenie kimś lub czymś

przyziemny adj
basmakalıp
dotyczący zwykłych spraw, codziennych potrzeb

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
kabul etmek
uznawać czyjąś przewagę, wyższość (i tym podobne, i temu podobne)
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

przyzwoitość n
ahlak edep
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
onat
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
właściwy, stosowny

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
ivme
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

prząść v
eğirmek
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę
o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
iplik
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

próba ˈpruba n
prova
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
denemek
starać się coś zrobić

próchnica n
diş çürüğü
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
eşik
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vakum
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
gurur
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

prąd prɔ̃nt n
akım
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
hız
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

prędkość kątowa n
açısal hız
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
eninde sonunda
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy)

pręt prɛ̃nt n
asa
drążek, tyczka, witka
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki

psalm psalm n
ilahi mezmur
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
zebur
zbiór psalmów

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
sözdebilim
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
mahlas
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
alabalık
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
it ürür, kervan yürür
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psikiyatrist psikiyatr
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psikiyatri
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psikiyatrik
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psycho- ˈpsɨxɔ
psiko-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoanalityk n
psikanalist
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów

psychoanaliza n
psikanaliz
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)

psychodeliczny adj
psikedelik
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psikolog ruhbilimci
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psikoloji ruh bilimi
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
psikolojik ruhbilimsel
dotyczący psychologii

psychopatia n
psikopati
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychosomatyczny adj
psikosomatik
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychoterapeuta n
psikoterapist
specjalista w dziedzinie psychoterapii

psychoterapia n
psikoterapi
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii;

psychoza psɨˈxɔza n
psikoz
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
arıcılık
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
arıcı
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
arı balarısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
buğday
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

ptak ptak n
kuş
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
kuş gribi
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

publicznie adv
alenen
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
kamusal
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
yayımlama
wydawanie jakiegoś tekstu drukiem

publikować ˌpublʲiˈkɔvaʨ̑ v
açıklamak
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać

puch pux n
kuş tüyü
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
bayağı puhu
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
kupa
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

pucołowaty adj
ablak
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

pudel ˈpudɛl n
kaniş
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
pudra
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudło ˈpudwɔ n
kutu
duże pudełko
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) stary lub zepsuty pojazd
zawartość pudła (1.1)

puentylizm n
noktacılık
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

puf puf n
puf
niski, miękki mebel służący do siedzenia lub za podnóżek

puk-puk interjection
tak tak
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
pnömoloji
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

puls puls n
nabız
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) częstotliwość z jaką uderza serce (następują skurcze i rozkurcze komór serca)

pulsar ˈpulsar n
atarca
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

puma ˈpũma n
puma
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
ponza
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
puan
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
bakış açısı
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
vakitlice
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

purga ˈpurɡa n
tipi
(meteorologia, meteorologiczny) silny i gwałtowny północno-wschodni wiatr wiejący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
erguvani
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryna n
pürin
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

pustułka puˈstuwka n
bayağı kerkenez
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
boş
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
çöl
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
çölleşme
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
alaca baykuş
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszka ˈpuʃka n
kap
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
Pandora'nın kutusu
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

puszysty adj
pofuduk
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści

puzon n
trombon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułapka puˈwapka n
tuzak
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
zasadzka, podstęp

pułk n
alay
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
albay
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
pirus zaferi
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
lezzetli
bardzo smaczny

pytanie pɨˈtãɲɛ n
soru
zagadnienie, problem
soru sual
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
cümle değerli soru
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
sormak
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pyton ˈpɨtɔ̃n n
piton
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

pyłek ˈpɨwɛk n
polen
(botanika, botaniczny) męskie gamety u roślin;

pójdźka n
kukumav
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
yatmak
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy

półbóg ˈpuwbuk n
yarıtanrı
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półfabrykat n
yarımamül
produkt któregoś etapu produkcji przeznaczony do dalszej obróbki

półfinał n
yarı final
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
raf
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
hilal
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
yarımküre
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(geometria) połowa kuli;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
gece yarısı
godzina 24:00
kuzey
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
kuzeybatı
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
Kuzey Koreli
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
kuzey
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
kuzeydoğu
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
kuzeybatı
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
zona
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
yarı iletken
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
bir buçuk
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
yarımada
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
sonra
stopień wyższy od późno
potem, następnie

późno ˈpuʑnɔ adv
geç
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

późny ˈpuʑnɨ adj
geç
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa
o kwiatach, warzywach, owocach późno dojrzewający, kwitnący
o roślinach późno siany, sadzony

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
Alman çöreği
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pęcherz n
sidik torbası
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherz moczowy n
sidik torbası
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
safra kesesi
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pęd pɛ̃nt n
itki
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
firça
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzel do golenia n
tıraş fırçası
(higiena, higieniczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) pędzel używany do wyrabiania i nakładania pianki podczas golenia

pękać ˈpɛ̃ŋkaʨ̑ v
patlamak
przestawać być całym na skutek powstania rysy, szczeliny lub otworu
o czymś naciągniętym, napiętym: rozrywać się, najczęściej na dwie części

pękać ze śmiechu ˈpɛ̃ŋkaʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
kahkaha patlatmak
śmiać się bardzo gwałtownie

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
göbek
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
saksıgüzeli göbek bağı
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
cımbız
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
döngü
(informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie
ilik
związany na powrót sznur lub drut

płaca ˈpwaʦ̑a n
maaş
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
ödemek
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
ödemek tediye etmek
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płacz pwaʧ̑ n
ağlama ağlayış
wylewanie łez;

płakać ˈpwakaʨ̑ v
ağlamak
wylewać łzy, ronić łzy

płaski ˈpwasʲci adj
düz
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień
(przenośnie, przenośnia) niewyszukany, powierzchowny, banalny

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
alçak rölyef
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaszcz pwaʃʧ̑ n
palto
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
vatoz
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
düzlem
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;

płatek ˈpwatɛk n
kar tanesi
niewielki, płaski kawałek czegoś
pul
(spożywczy) zwykle lm płatki: zbożowy produkt spożywany z mlekiem
taç yaprak
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatki owsiane n
yulaf ezmesi
(spożywczy) płatki z owsa, wykorzystywane jako składnik potraw;

płetwa ˈpwɛtfa n
yüzgeç
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwal błękitny n
gök balina
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
dalgıç
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
cinsiyet cins
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
doğurganlık
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodny adj
bereketli
(książkowy) o twórcy: tworzący dużo dzieł
mający liczne potomstwo
doğurgan
(książkowy) o gruncie: dający obfite plony
zdolny do płodzenia potomstwa

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
alev
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płomykówka n
peçeli baykuş
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych

płot pwɔt n
çit
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płotek ˈpwɔtɛk n
engel
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
akciğer
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
saban
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
akışkan
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn do mycia naczyń n
bulaşık deterjanı
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
sıvı
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
yüzmek
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi
(przenośnie, przenośnia) o chmurach: poruszać się po nieboskłonie

płyta ˈpwɨta n
levha
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
anakart
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płytki ˈpwɨtʲci adj
sığ
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływak ˈpwɨvak n
yüzücü
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
yüzmek
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
cenin
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
kanvas
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
ATV
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quiz kwiz n
bilgi yarışması
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
ravent
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabat ˈrabat n
iskonto
obniżka ceny

rabin ˈrabʲĩn n
haham
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabuś ˈrabuɕ n
soyguncu
ten, który rabuje, kradnie

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
lokum
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
hesap
obliczenie matematyczne
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
stan majątku lub kapitału wyrażony liczbowo (wartość, ilość) jako rezultat działalności finansowej lub gospodarczej
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe

racjonalizacja ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
rasyonalizasyon
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
rasyonellik
cecha tego, co racjonalne

rad rat n
radyum
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
konsey
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radian ˈradʲjãn n
radyan
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radiator raˈdʲjatɔr n
radyatör
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
radyo
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radyoaktivite
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radyoaktif
związany z radioaktywnością

radiolog n
radyolog
lekarz zajmujący się radiologią

radiologiczny adj
radyolojik
dotyczący radiologii

radiometr n
radyometre
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radioteleskop n
radyo teleskobu
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radon ˈradɔ̃n n
radon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
sevindirici
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radość ˈradɔɕʨ̑ n
sevinç haz keyif mutluluk zevk
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalizm n
radikalizm
postawa polegająca na bezkompromisowym dążeniu do zmian postrzeganych za jedyne słuszne

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
aşırı
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
tavsiye etmek
udzielać komuś rady
geçinmek
na bieżąco pokonywać trudności

rafa ˈrafa n
resif
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
mercan resifi
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
arıtımevi
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
arıtmak
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
behişt cennet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
vergi cenneti
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
külotlu çorap
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
kanser
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
kerevit
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rak prostaty n
prostat kanseri
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego rozwijający się w prostacie

rakieta raˈcɛta n
raket
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej
roket
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rakieta śnieżna n
kar ayakkabısı
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się;

rakotwórczy adj
kanserojen
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rama ˈrãma n
çerçeve
oprawa obrazu, lustra lub szyby

ramadan rãˈmadãn n
Ramazan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego

ramen n
ramen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;

ramię ˈrãmʲjɛ n
kol
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

rana ˈrãna n
yara hasar
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

randka ˈrãntka n
randevu
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
uzunkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem;

ranny ˈrãnːɨ adj
yaralanan yaralı
taki, który ma ranę

ranny ptaszek ˈrãnːɨ ˈptaʃɛk n
erkenci
osoba, która wstaje bardzo wcześnie rano

rano ˈrãnɔ n
sabah
wczesna pora dnia

ransomware n
fidye yazılımı şantaj yazılımı
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

rap rap n
tıklatma
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce;

raper ˈrapɛr n
meyhaneci
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

raport ˈrapɔrt n
rapor
szczegółowe sprawozdanie

raróg ˈraruk n
ulu doğan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

rasa ˈrasa n
ırk
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
ırkçı
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
ırkçılık anasoyculuk
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

raszyzm n
Ruşizm ruşizm
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

rata ˈrata n
taksit
(finanse, finansowy) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
kurtarmak
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratownik raˈtɔvʲɲik n
cankurtaran
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratusz ˈratuʃ n
belediye binası
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
onaylama
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

raz 'razɨ ras n
kere defa
pojedyncza realizacja czynności

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk adv
kırk yılda bir
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko

razem ˈrazɛ̃m adv
beraber birlikte
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
kuş ekmeği
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach leczniczych;

rdza rʣ̑a n
pas
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
çekirdek
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;
istota czegoś
najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;

rdzeń kręgowy n
omurilik
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
aksitesir reaksiyon
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
reaksiyon
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce

reaktor rɛˈaktɔr n
reaktör
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

realistyczny adj
gerçekçi
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat

realizm n
realizm
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

rebetiko n
rebetiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
resepsiyon
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce

recepcjonista n
resepsiyonist
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recepta rɛˈʦ̑ɛpta n
reçete
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
resesyon
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recital n
resital
występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu;

recytować v
okumak
wygłaszać z pamięci utwór literacki

redagować v
değiştirmek
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku
kierować redakcją czasopisma, dzieła zbiorowego, decydując ostatecznie o jego treści i formie

redaktor rɛˈdaktɔr n
redaktör
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
yemekhane
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
dolaylama
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referandum halk oylaması
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
far
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
reform
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformować v
ıslah etmek
dokonywać reformy

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
kırılma
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
nakarat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regaty rɛˈɡatɨ n
regatta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyścig łodzi lub statków;

regał ˈrɛɡaw n
raf
mebel z półkami

reggae ˈrɛɡɛ n
reggae
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki;

region ˈrɛɟɔ̃n n
bölge
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii

reglamentować v
düzenlemek
ograniczać produkcję lub sprzedaż pewnych artykułów

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
alçalan
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy

regulacja n
regülasyon
(językoznawstwo, językoznawczy) sprawowanie pieczy nad pewnym standardem językowym;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami

regulaminowy adj
yazılı
dotyczący regulaminu

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
düzenli olarak
w sposób regularny

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
düzenli
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
kural
zasada, według której należy postępować

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
sicil
spis danych, wykaz, lista

rejs n
seyahat
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
köpek balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

reklama rɛkˈlãma n
ilan duyuru reklâm
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

reklamować ˌrɛklãˈmɔvaʨ̑ v
tanıtmak
informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
tavsiye
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekord ˈrɛkɔrt n
rekor
najlepszy wynik;

rektascensja ˌrɛktaˈsʦ̑ɛ̃w̃sʲja n
sağ açıklık
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych;

rekultywacja n
düzeltme
nadawanie gruntowi walorów użyteczności

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
alaka
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów

relief ˈrɛlʲjɛf n
kabartma
płaskorzeźba;

religia rɛˈlʲiɟja n
din inanç
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
dindarlık
życie zgodnie z zasadami religii

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
dini
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
röliker
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

reling n
küpeşte
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barierka, która biegnie wokół pokładu statku;

remedium n
tedbir
(książkowy) lek na schorzenie
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji

remis ˈrɛ̃mʲis n
berabere kalma
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remiza rɛ̃ˈmʲiza n
itfaiye istasyonu
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
bakım
doprowadzenie do stanu użyteczności

ren rɛ̃n n
renyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renesans n
rönesans
(książkowy) odrodzenie się czegoś
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
ren geyiği
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
şan
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

reperkusja n
etki
negatywne następstwo

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
repertuvar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie

reportaż n
röportaj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reporter rɛˈpɔrtɛr n
muhabir
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

represja rɛˈprɛsʲja n
baskı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
mümessil
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś
(książkowy) osoba mająca cechy typowe, reprezentatywne dla jakiejś grupy

reprezentować ˌrɛprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
temsil etmek
występować w czyimś imieniu, być czyimś przedstawicielem

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukʦ̑ʲja n
röprodüksyon
(ekonomia, ekonomiczny) ciągłe odtwarzanie środków produkcji w celu jej kontynuacji
(sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo

republika rɛˈpublʲika n
cumhuriyet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
muz cumhuriyeti
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanizm n
cumhuriyetçilik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu

republikański adj
cumhuriyet
mający cechy przypisywane republikom i republikanizmowi

resekcja n
rezeksiyon
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia narządu wewnętrznego

respekt ˈrɛspɛkt n
itibar
szacunek, poważanie

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respiratör
(technologia, technika, techniczny) maska z filtrem chroniąca układ oddechowy przed pyłem, gazami itp.;
solunum cihazı
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
lokanta restoran
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

reszka ˈrɛʃka n
yazı
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety

reszta ˈrɛʃta n
kalan
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
elementy, które zostały

retikulum endoplazmatyczne n
endoplazmik retikulum
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi;

retoryczny adj
sözbilimsel
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retoryka n
retorik belagat
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
romatoloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
romatizma
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
devrim
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
Fransız Devrimi
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych;

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
devrimci
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
devrimci
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
altıpatlar
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rezerwa n
rezerv
zapas czegoś
(wojskowość, wojskowy) oddział lub oddziały wojskowe pozostawione w odwodzie
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
rezervasyon
czynność rezerwowania czegoś
dowód zarezerwowania czegoś

rezultat rɛˈzultat n
sonuç
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

reżim n
düzen
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku
rejim düzen
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
yönetmen
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyserować v
yönetmek
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

ring rʲĩŋk n
ring
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

robaczywy adj
kurtlu
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
kurt solucan
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
yapmak etmek
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
pireyi deve yapmak
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
robot
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robot kuchenny n
mutfak robotu
wielofunkcyjne urządzenie elektryczne pomocne w przygotowywaniu posiłków

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
amele işçi
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyczny adj
robotik
związany z robotyką i robotami

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robotik
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock rɔk n
rock
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
yıldönümü
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznik n
salname
czasopismo ukazujące się raz na rok

rod rɔt n
rodyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodeo n
rodeo
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rodowód n
köken
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go
silsilename
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
cins cinsiyet
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
tanımlık
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
belirsiz harfitarif
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby)

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
belirli harfitarif
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych

rodzajowy adj
cinsle ilgili
związany z rodzajem, dotyczący rodzaju

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
kardeş
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
anne-baba
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ana baba
ojciec i matka

rodzimy rɔˈʥ̑ĩmɨ adj
yerli
o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
aile familya
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;
aile kodak
rodzice wraz z ich dziećmi

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
dil ailesi
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzina nuklearna n
çekirdek aile
(socjologia, socjologiczny) rodzina składająca się z rodziców i dzieci;

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
doğurmak
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
kuru üzüm
suszone winogrono

rodzynka rɔˈʣ̑ɨ̃nka n
kuru üzüm
(spożywczy) (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
röntgenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacizna n
sığır
(rolnictwo, rolniczy) ogół rogatych zwierząt hodowlanych

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
boynuzlu
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż

rogówka n
kornea
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rok rɔk n
yıl sene
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
artık yıl
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
ışık yılı
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rokoko n
rokoko
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rola ˈrɔla n
rol
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
funkcja, odpowiedzialność

rolada rɔˈlada n
rulo pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą

rolka ˈrɔlka n
sarma
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ziraat çiftçilik tarım
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolnik ˈrɔlʲɲik n
çiftçi ziraatçı
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
romans
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
romantik
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
romantizm coşumculuk
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
romanesk
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku

romb rɔ̃mp n
eşkenar dörtgen
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
dönel kavşak
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

ropa ˈrɔpa n
irin
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petrol neft yer yağı
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
cerahatlenmek iltihaplanmak irinlenmek
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
apse
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropniak n
ampiyem
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała;

ropucha rɔˈpuxa n
kara kurbağası
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
çiy şebnem
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
büyümek
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
kutup porsuğu ayı porsuğu
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostbef ˈrɔzdbɛf n
rozbif
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
Rus ruleti
(przenośnie, przenośnia) postępowanie o wysokim stopniu ryzyka, w którym o powodzeniu decyduje przypadek, a stawką jest życie lub cały majątek
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
Rus
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
Rusça
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

roszada rɔˈʃada n
rok
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

rower ˈrɔvɛr n
bisiklet derrace
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
dağ bisikleti
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
bisikletli
osoba jadąca na rowerze;

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
farklılık
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozchodnik ostry n
acı damkoruğu
(botanika, botaniczny) Sedum acre L. gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku rozchodnik ostry (1.1)

rozcieńczać v
inceltmek
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
hayal kırıklığı
niespełnienie oczekiwań

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
bölüm
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozdzielczość n
resolüsyon
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania

rozedma n
amfizem
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
ateşkes mütareke mutabakat
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgałęzienie ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
dallanma
(botanika, botaniczny) miejsce na drzewie, w którym rozwidlają się konary
(potocznie, potoczny) miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
ısınma
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
denizyıldızı
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
emir buyruk
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
emretmek
wydawać kategoryczne polecenia

rozkwit ˈrɔskfʲit n
artma
(botanika, botaniczny) rozwijanie się pączka w kwiat
(przenośnie, przenośnia) pełnia rozwoju czegoś

rozkład ˈrɔskwat n
zaman çizelgesi
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
tarife
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozliczenie n
hesap
(finanse, finansowy) uregulowanie wzajemnych zobowiązań między stronami umowy

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
çeşitli
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
biberiye
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
konuşmak
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
boyut
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmowa rɔzˈmɔva n
sohbet
ustna wymiana zdań

rozmówki rɔzˈmufʲci n
sözcük grupları kitabı
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rozpaczać v
ağlamak
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpieszczać v
şımartmak
traktować zbyt pobłażliwie

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
patlet
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozpowszechniony adj
yaygın
występujący powszechnie, często, na dużą skalę

rozprawa rɔsˈprava n
dava
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy

rozpusta n
çapkınlık sefahat
brak moralności w sferze seksualnej

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
çözücü
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozrzutny adj
müsrif
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozstrzygnięcie n
tediye
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) akt administracyjny, wynik stosowania normy prawa administracyjnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) część aktu prawnego, np. decyzji administracyjnej lub postanowienia, zawierająca najważniejsze elementy tego aktu
(rzeczownik odczasownikowy) od rozstrzygnąć

roztargnienie n
dikkat dağınıklığı
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
dalgın
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
akar
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztropny adj
ihtiyatlı
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie

roztrzepany adj
alık
skłonny do nieuwagi i chaotyczności

roztwór ˈrɔstfur n
çözelti eriyik
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
akıl
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
anlamak
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
makul mantıklı
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozważny rɔzˈvaʒnɨ adj
dalgın
postępujący ostrożnie, z namysłem, rozwagą

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
çare çözüm
(matematyka, matematyczny) wynik

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
çözmek
dochodzić do wyniku zadania, testu
szukać odpowiedzi na zagadkę
szukać sposobu usunięcia problemu
likwidować pęta wiążące kogoś
likwidować węzeł lub splątanie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakończyć umowę
likwidować instytucję lub organizację
likwidować zgromadzenie
zakończyć małżeństwo

rozwiązły rɔzˈvʲjɔ̃w̃zwɨ adj
herkesle yatan
niemoralny, rozpustny

rozwód ˈrɔzvut n
boşanma
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
gelişim gelişme
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu

rozłam n
bölünme
utrata jedności

roślina rɔɕˈlʲĩna n
bitki nebat
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
vejetasyon
wszystkie rośliny danego terenu

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
otobur
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
şiş
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
kılkuyruk
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie;

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
cıva
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
ruble
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubidyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
yakut
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

ruch rux n
hareket
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
gest, ruszenie częścią ciała

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
yürüyen bant
urządzenie do poziomego transportu ludzi;

ruda ˈruda n
maden
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rudy ˈrudɨ adj
kızıl
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść)
w kolorze rdzy

rudzik ˈruʥ̑ik n
kızılgerdan
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
pupa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
ragbi
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
harabe
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla

rukola ruˈkɔla n
roka
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z pikantnych liści rokietty siewnej

rum rũm n
rom
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
papatya
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumowisko n
moloz
(geologia, geologiczny) nagromadzenie odłamków skalnych powstałych w wyniku oddziaływania zjawisk atmosferycznych na skały
(geologia, geologiczny) odłamki skalne przenoszone nurtem rzeki
nagromadzenie odłamków i fragmentów muru po zawaleniu się budynku

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
Rumence
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rupia ˈrupʲja n
rupi
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
boru
przewód do transportu płynów;

rusałka ruˈsawka n
deniz kızı
(mitologia słowiańska) demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
Rus karşıtlığı
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

ruszt ruʃt n
ızgara
część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
iskele
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruta ˈruta n
sedef otu
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
rutenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
rutherfordiyum rutherfordyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

ryba ˈrɨba n
balık
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybaczek srokaty n
alaca yalıçapkını
(ornitologia, ornitologiczny) Ceryle rudis, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych;

rybak ˈrɨbak n
balıkçı
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
sumrugil
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

rybosom n
ribozom
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
balık kartalı
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rybołówstwo n
balıkçılık
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
şövalye serefli sipahi
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rydwan ˈrɨdvãn n
savaş arabası
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryfampicyna n
rifampisin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

ryjówka n
kir faresi
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju ryjówek (1.1)

rym rɨ̃m n
kafiye
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rynek ˈrɨ̃nɛk n
pazar piyasa
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

rynna ˈrɨ̃nːa n
oluk
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

rysa n
çizik
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
çizmek
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
çizer
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
çizim desen
to, co zostało narysowane;

rytm rɨtm̥ n
ritm
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
ayin tören
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rakip
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizować v
ölçüşmek
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
tehlike risk
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryś rɨɕ n
vaşak
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryś rudy n
doru vaşak
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej;
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku rysi rudych (1.1)

ryż rɨʃ n
pirinç pilav
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadki ˈʒatʲci adj
nadir
zachodzący rzadko

rzadko ˈʒatkɔ adv
nadiren az
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
azlık
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzecz ʒɛʧ̑ n
şey
wytwór materialny, przedmiot

rzeczniczka n
sözcü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzecznik n
sözcü
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
isim ad
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczoznawca n
bilirkişi
osoba wydająca orzeczenia w sprawach dotyczących jego kompetencji, a niejasnych dla innych

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
gerçeklik
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie

rzeka ˈʒɛka n
nehir ırmak akarsu
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
zanaatkâr
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
beceri
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
şalgam
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepka n
dizkapağı diz kapağı
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzeźba ˈʒɛʑba n
heykel
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
heykeltıraş
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
mezbaha
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
kasap
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
tere
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
belsoğukluğu
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
turp
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
atmak
wywoływać chwilowy lot przedmiotu

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
Domuzların önüne inci sermek
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
disk atma
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
penaltı
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
çekiç atma
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
cirit atma
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
köşe vuruşu
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
gargoyle
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
kusmak
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
Romalı
mieszkaniec Rzymu

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
Romalı
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
hükûmet hükümet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
takım
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
hükümet
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządy n
devir
sprawowanie władzy, władanie

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
kirpik
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
boynuz
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;

róg alpejski ˈruk alˈpɛjsʲci n
çoban borusu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument dęty przypominający trombitę;

rów ruf n
hendek
podłużny dół wykopany w ziemi

równanie ruvˈnãɲɛ n
denklem
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

również ˈruvʲɲɛʃ particle
ayrıca
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
ekvator
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równina ruvʲˈɲĩna n
düzlük
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
birikinti ovası
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych;

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
paralelkenar
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
paralel
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek
(geometria) o płaszczyznach, półpłaszczyznach: mające ten sam kierunek prostych prostopadłych

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
ekinoks
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
sonbahar ekinoksu
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
denge muvazene
stabilny stan jakiegoś układu

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
eşitlik
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)
eşitlik adalet
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)

rózga ˈruzɡa n
huş kırbacı
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

róż ruʃ n
pembe
kolor różowy

róża ˈruʒa n
gül
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
tespih
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
fark
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
çeşitlilik
cecha tego, co jest różnorodne

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
çeşitli
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów

różny ˈruʒnɨ adj
ayrı farklı başka
różniący się od kogoś lub czegoś

różowy ruˈʒɔvɨ adj
pembe
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
kızamıkçık
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
eller yukarı
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
havlu peşkir
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
el
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

ręka rękę myje
bir elin nesi var, iki elin sesi var
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
kol yen
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
eldiven
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rżeć rʒɛʨ̑ v
kişnemek
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotaj
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
baltalamak
stosować sabotaż

sacharyd n
sakkarit
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan

sad sat n
bahçe
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sadysta n
sadist
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadyzm n
sadistlik sadizm
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera

sadza ˈsaʣ̑a n
is kurum
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
ekmek
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

safari saˈfarʲi n
safari
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

saga ˈsaɡa n
destan
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

sahib n
sahip
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych;

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
Çin böreği
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami;

sake ˈsakɛ n
sake
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
kutsantı
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saksofon saksafon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

sala ˈsala n
salon
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

salam ˈsalãm interjection
selam
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów)

salamandra ˌsalãˈmãndra n
semender
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salamandra plamista n
lekeli semender
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;

salami saˈlãmʲi n
salam
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salaterka ˌsalaˈtɛrka n
salata kasesi
naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

salina saˈlʲĩna n
memleha
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych;

sam sãm pronoun
kendi
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny
yalnız
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

samar ˈsãmar n
samaryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)

samica sãˈmʲiʦ̑a n
dişi
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
erkek
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samizdat n
samizdat
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
müntehir
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
intihar
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
araba otomobil
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samodzielność n
bağımsızlık
niezależność, uniezależnienie

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
ünlü
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
güneş balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samolot sãˈmɔlɔt n
uçak tayyare
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobrona n
meşru müdafaa
(książkowy) obrona samego siebie

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
kendini ateşe verme
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
otodeterminasyon
decydowanie o własnym losie

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
yalnızlık
uczucie braku bliskich osób

samowar sãˈmɔvar n
semaver semâver
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowola n
keyfilik
postępowanie jedynie według własnej woli, bez liczenia się z innymi czy lekceważąc prawo

samozatrudnienie n
serbest meslek
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samuraj sãˈmuraj n
samuray
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
sudak
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandał ˈsãndaw n
sandal
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
kızak
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sanie ˈsãɲɛ n
kızak
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
hasta bakıcı
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sankcja n
müeyyide yaptırım
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
mabet
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
Sanskritçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

santuri sãnˈturʲi n
santur
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (lub santur) instrument strunowy, chordofon pochodzący z Indii;

sardela sarˈdɛla n
hamsi
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardoniczny adj
acı
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardalya
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie lub produkt spożywczy z sardynek (1.1)

sari ˈsarʲi n
sari
tradycyjny indyjski strój kobiecy;

sarin n
sarin
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
alaycı
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkofag sarˈkɔfak n
lahit
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarna ˈsarna n
karaca
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

sarnina sarʲˈɲĩna n
geyik eti
mięso sarny

satanista n
satanist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanizm n
satanizm
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
uydu
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;

satyr ˈsatɨr n
satir
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyra saˈtɨra n
hiciv yergi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

sauna ˈsawna n
sauna Fin hamamı
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savan
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
marul
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałata lodowa n
göbek marul
(botanika, botaniczny) (spożywczy) pospolita nazwa sałaty kruchej, tj. odmiany sałaty siewnej

sałatka saˈwatka n
salata
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
patates salatası
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
sahne
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
senaryo
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
kuşkuculuk
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
şüpheci
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schistosomatoza n
şistozomiyaz
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizma n
hizip
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
şizofreni
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schlebiać v
pohpohlamak övmek
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schody ˈsxɔdɨ n
merdiven basamak
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
yürüyen merdiven
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schowek ˈsxɔvɛk n
ara bellek
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
saklanma yeri
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schyłek ˈsxɨwɛk n
son
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe

scjentologia n
scientology
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci adj
İskit
związany ze Scytią lub Scytami, odnoszący się do Scytii lub Scytów

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci n
İskit
(historia, historyczny, historycznie) indoeuropejski język, używany przez plemiona Scytów;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
çakı
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seaborgiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
ayrılma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
dizin
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych;

sejf sɛjf n
kasa
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
sismik
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmograf n
sismograf
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmolog n
sismolog
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
sismoloji
nauka o trzęsieniach ziemi;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
sekreter
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
sekreter
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

seks sɛks n
cinsel ilişki
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
oral seks
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksualność n
cinsellik
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
cinsel
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
seksoloji
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
mezhep
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekunda sɛˈkũnda n
saniye
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia

sekwencja n
sekans
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji
(książkowy) występowanie czegoś jedno po drugim

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
ayırma
dobór dokonywany poprzez eliminację

selen ˈsɛlɛ̃n n
selenyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seler ˈsɛlɛr n
kereviz
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selfie n
özçekim
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
anlamsal
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
anlambilim
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp.
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
sömestir
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych
(studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych

semolina ˌsɛ̃mɔˈlʲĩna n
irmik
(spożywczy) mąka otrzymywana z pszenicy twardej (pszenicy durum);

sen sɛ̃n n
düş hayal
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
rüya düş hulya
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
uyku
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

senat ˈsɛ̃nat n
senato
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senatör
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
uykulu
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
anlam
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
sposób rozumienia czegoś

sensacja n
sansasyon
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
duygusal
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
ayrılıkçı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
ayrılıkçılık
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
peltek konuşmak
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

ser sɛr n
peynir
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraj n
saray
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana

serbski ˈsɛrpsʲci adj
Sırp
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
Sırpça
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
kalp
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
kalp yürek
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości

serce jak dzwon n
taş gibi sağlam yürek
zdrowe serce, serce będące okazem zdrowia

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
içtenlikle
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
candan
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
yüzük parmağı
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

sernik ˈsɛrʲɲik n
peynirli kek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser;

serotonina n
serotonin
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serwatka n
kesilmiş sütün suyu
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
sunucu
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
peçete
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

seryjny morderca n
seri katil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna, który dokonał wielu morderstw

sesterc n
sestertius
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

sezam ˈsɛzãm n
susam
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)

sezon ˈsɛzɔ̃n n
sezon
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza

sfera ˈsfɛra n
küre
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sfinks sfʲĩŋks n
sfenks
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

siadać ˈɕadaʨ̑ v
oturmak
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
saman
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
sülfit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
kükürt
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
hidrojen sülfür
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siatka ˈɕatka n
ağ
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części

siatkarz ˈɕatkaʃ n
voleybolcu
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
ağ tabaka retina
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
voleybol
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
plaj voleybolu
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siać ɕäʨ̑ v
ekmek
rzucać nasiona w glebę

siedem grzechów głównych n
yedi ölümcül günah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemdziesięciolecie ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
yetmiş yıl
okres siedemdziesięciu lat
siedemdziesiąta rocznica

siedemnastokąt n
onyedigen
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedlisko n
habitat
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów;

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
heptatlon
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
yedigen
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
oturmak
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siedzący adj
sedanter
taki, który wymaga siedzenia

siekacz n
kesici diş
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
balta
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

sieroctwo n
öksüzlük
bycie sierotą

sierota ɕɛˈrɔta n
yetim
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu

sierp ɕɛrp n
orak
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
orak ve çekiç
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ağustos
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
çavuş
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siewca n
ekici
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
altın yağmurcun
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
ağ şebeke
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;

sikać ˈɕikaʨ̑ v
işmek
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sihizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
büyük baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
mavi baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

silnia ˈɕilʲɲa n
faktöriyel
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
güçlü kuvvetli
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)

sin ˈsʲĩnus symbol
sin
= (matematyka, matematyczny) sinus

singleton sʲĩŋɡˈlɛtɔ̃n n
tekil kalıp
(informatyka, informatyczny) klasa posiadająca tylko jeden egzemplarz obiektu
(termin karciany) pojedyncza karta w kolorze, singel

siniak ˈɕĩɲak n
morartı
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinoloji
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinus ˈsʲĩnus n
sinüs
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

siodło ˈɕɔdwɔ n
eyer
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
abla bacı
pielęgniarka
abla kız kardeş
zakonnica
abla kız kardeş bacı
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
yeğen
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
yeğen
syn siostry

sito ˈɕitɔ n
elek
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu;

siusiak ˈɕüɕak n
pipi
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski

siusiu ˈɕüɕu n
çiş
(infantylnie) sikanie, oddawanie moczu

się ɕɛ pronoun
kendine
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła ˈɕiwa n
güç kuvvet kudret
energia, zdolność do wysiłku
kuvvet
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;

siła odśrodkowa n
merkezkaç kuvveti
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła robocza n
eleman
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
mücbir sebep
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siły powietrzne n
hava kuvetleri
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

siły zbrojne n
silahlı kuvvetler
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;

skald skalt n
skald
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staroskandynawski poeta i śpiewak, autor i zbieracz wierszy o bohaterach, ich zwycięstwach, miłości;

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
feldspat
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skalpel ˈskalpɛl n
neşter
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
fosil
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
skandiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
İskandinav
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
tarayıcı
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;
urządzenie przeszukujące

skarb skarp n
hazine define
zbiór bardzo wartościowych rzeczy

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
hazine
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarbonka n
kumbara
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpeta skarˈpɛta n
çorap
okrycie (ubiór) stopy

skazaniec n
hükümlü
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę

skała ˈskawa n
kaya
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

sklep sklɛp n
dükkân
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep rybny ˈsklɛp ˈrɨbnɨ n
balık pazarı
sklep, w którym sprzedaje się ryby i owoce morza

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
tonoz
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
at
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skok skɔk n
atlama
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
sırıkla yüksek atlama sırıkla atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
uzun atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
yüksek atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skoki narciarskie n
kayakla atlama
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skop skɔp n
burulmuş koç
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
akrep
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
kabuk
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.

skorupiak skɔˈrupʲjak n
kabuklular
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
tarla kuşu toygar
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
aşırı sağ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania;

skrajny ˈskrajnɨ adj
dış uç uçtaki
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
nişasta
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
alçakgönüllülük
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
alçak gönüllü
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
şakak
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
pişmanlık
żal za popełnione błędy, krzywdy

skrzele ˈskʃɛlɛ n
solungaç
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
kanat
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ adj
kanat
piłka nożna: taki, który dzieje się w bocznej części boiska piłkarskiego

skrzydłowy skʃɨdˈwɔvɨ n
kanat
(sport, sportowy) piłkarz, zawodnik, który gra na bocznej części boiska

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
vites kutusu
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzynka pocztowa n
posta kutusu
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
atkuyruğu
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
kemancı
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
keman
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
kavşak
miejsce połączenia dwóch dróg;
produkt skrzyżowania (1.1) dwóch rzeczy

skrót skrut n
kestirme yol
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;
kısaltma
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skunks skũŋks n
kokarca
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skurcz skurʧ̑ n
kramp
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
etkili
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
etki
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
scooter
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skóra ˈskura n
cilt deri
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
deri
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skórzany skuˈʒãnɨ adj
deri meşin
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skąd skɔ̃nt pronoun
nereden
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
cimri
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
cimri
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

składnik ˈskwadʲɲik n
içerik
część składowa czegoś

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slums n
gecekondu bölgesi
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
slup
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok;

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
afiyet olsun
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smak smak n
tat
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
tatmak
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smar smar n
kayganlaştırıcı
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smardz smarʦ̑ n
morchella
(biologia, biologiczny) rodzaj grzybów

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
akıllı telefon
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smerf smɛrf n
Şirin şirin
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
emzik
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smok smɔk n
ejderha ejder
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
smokin
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoła ˈsmɔwa n
katran
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
pis koku
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
hüzün üzüntü
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
üzgünce
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
üzgün
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
tasma
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
yay
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

snob snɔp n
snop
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snop snɔp n
demet
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;
(przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈʥ̑ista n
kaykaycı
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie

sobota sɔˈbɔta n
cumartesi Cumartesi
szósty dzień tygodnia;

sobowtór sɔˈbɔftur n
aynısının tıpkısı
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
samur
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
sosyalist
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
sosyalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjalny adj
sosyal
związany z zaspokojeniem potrzeb bytowych członków społeczeństwa

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
toplum dil bilimi
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sosyolog
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sosyoloji toplum bilimi
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
mercimek
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
mercek
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;

soczystość sɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
sululuk
cecha tego, co jest soczyste

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
sulu
zawierający dużo soku, pełen soku

sojuszniczy adj
müttefik
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
müttefik
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
meyve suyu
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokolnictwo n
doğancılık
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokół ˈsɔkuw n
doğan gökdoğan
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
bayağı doğan doğan gökdoğan alaca doğan
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

sola ˈsɔla n
dil balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solenizant ˌsɔlɛ̃ˈɲizãnt n
doğum günü çocuğu
(książkowy) osoba, która obchodzi swoje imieniny lub urodziny

solenizantka ˌsɔlɛ̃ɲiˈzãntka n
doğum günü kızı
kobieta, która obchodzi swoje urodziny lub imieniny

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
dayanışma
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solidarny adj
dayanışık
wykazujący się solidarnością

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
tuzlamak
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
tuzluk
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
Somalice
odnoszący się do państwa Somalia

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
Somalice
język urzędowy Somalii

sonata sɔ̃ˈnata n
sonat
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sondaż n
kamuoyu yoklaması
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
sone
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sopel ˈsɔpɛl n
buz saçağı
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sopran ˈsɔprãn n
soprano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy;

sos sɔs n
sos
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
soya sosu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
sosluk
(gastronomia) naczynie z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu;

sosna ˈsɔsna n
çam
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
soteryoloji
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu;

sowa ˈsɔva n
baykuş
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa jarzębata ˈsɔva ˌjaʒɛ̃mˈbata n
atmaca baykuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
kar baykuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
sovhoz
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
sovyet
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sowietologia n
Sovyetoloji
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
yürüyüş
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
yürümek
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
boşluk
(informatyka, informatyczny) klawisz służący do wstawiania spacji (1.1)
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami

spadająca gwiazda n
kayan yıldız
(finanse, finansowy) w giełdowej analizie technicznej: świeca z małym korpusem i długim górnym cieniem
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) meteor

spadek ˈspadɛk n
bırakıt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
mirasçı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
paraşüt
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
paraşütçü asker
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
spagetti
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalony n
ofsayt
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spam spãm n
spam
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spaniel ˈspãɲɛl n
spanyel
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spawacz ˈspavaʧ̑ n
kaynakçı
robotnik zajmujący się spawaniem

spać spaʨ̑ v
uyumak
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
özellikle
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny

specyfikacja n
şartname
(handel, handlowy) szczegółowy spis informacji zawarty w dokumencie dołączanym do towaru

sperma ˈspɛrma n
meni sperm er suyu sperma
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
tutturgaç ataş
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirala spʲiˈrala n
spiral
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
spirulina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
fihrist içindekiler
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
desise
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spluwaczka n
tükürük hokkası
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spod spɔt preposition
altından
z miejsca poniżej czegoś

spodek ˈspɔdɛk n
fincan tabağı
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
pantolon
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spojówka spɔˈjufka n
konjonktiva
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
sakin durgun
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokój ˈspɔkuj n
ağız tadı
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
şakkadanak
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
kendiliğinden olan
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
ara sıra
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sport spɔrt n
spor
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sposób ˈspɔsup n
nevi
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
karşılaşma
rozgrywka sportowa
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiadać v
günah çıkarmak
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawać grzechy w spowiedzi

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
itiraf
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
toplum
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cemiyet
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
toplumsal
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
susamış
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrol etmek
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
sınav
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
adalet haklılık
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
adil
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprawność ˈspravnɔɕʨ̑ n
verimlilik
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
rapor
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

spray sprɛj n
sprey
płyn rozpylany strumieniem drobnych kropli, przechowywany w pojemniku pod ciśnieniem;

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
itiraz
aktywne wyrażenie braku zgody na coś

sprzeczność n
aykırı düşme
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
satmak
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
satıcı
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
satış
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
debriyaj
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprzężenie zwrotne n
geri besleme
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
yay zemberek
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spycharka spɨˈxarka n
buldozer
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
etek
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
bağlaç
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spór spur n
ihtilaf
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
abanık
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
anonim şirket
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka zależna ˈspuwka zaˈlɛʒna n
bağlı kuruluş
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu

spóźniać się ˈspuʑɲäʨ̑‿ɕɛ v
gecikmek
być za późno, nie przychodzić na czas

spłukany adj
meteliksiz
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa

srać sraʨ̑ v
sıçmak boşaltım yapmak
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) (anatomia, anatomiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
gümüş
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
gümüş
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
saksağan
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
am vulva
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
memeli hayvan memeli
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
emmek
pić wyciągając z czegoś płyn ustami

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
stabilite
cecha tego, co stabilne

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
benzin istasyonu
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
tren istasyonu
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;

stacja kosmiczna ˈstaʦ̑ʲja kɔsˈmʲiʧ̑na n
uzay istasyonu
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
stadyum
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stado ˈstadɔ n
sürü
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagflacja stakfˈlaʦ̑ʲja n
stagflasyon
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
durgunluk
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajenny n
seyis
pracownik zajmujący się końmi i stajnią

stajnia ˈstajɲa n
ahır
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
çelik
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
dikit
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalaktyt staˈlaktɨt n
sarkıt
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
Stalinizm Stalincilik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalker n
takipçi
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia

stalówka staˈlufka n
kalem ucu
końcowa, robocza część pióra;

stan stãn n
devlet
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;
(dawniej, dawny) państwo
ilość, wielkość czegoś
durum
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
medenî hâl
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stan nadzwyczajny n
olağanüstü hâl
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) szczególny reżim prawny, który służy odwróceniu lub umniejszeniu skutków szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
sıkıyönetim
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

standard ˈstãndart n
standart
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
standart
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
zgodny z określonym standardem, normą (i tym podobne, i temu podobne)

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
oluşmak
składać się na coś, tworzyć coś

stara panna n
kalmış
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

stara śpiewka n
aynı hikaye
(ironicznie) stary, oklepany frazes

starczowzroczność n
presbiyopi
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci adj
Eski Fransızca
żyjący/mający miejsce w dawnej Francji lub pochodzący/wywodzący się z niej

staromodny adj
eski kafalı
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staronordyjski n
Eski Norsça
(językoznawstwo, językoznawczy) język staronordyjski;

starosaksoński adj
Eski Saksonca
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka starosaksońskiego (1.1)

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
yaşlılık
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
eskilik
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

start start n
start
chwila, w której coś zaczyna się
miejsce, w którym coś zaczyna się

stary ˈstarɨ adj
eski
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
eski yaşlı
mający wiele lat, niemłody

starzenie staˈʒɛ̃ɲɛ n
yaşlanma
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu;

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
yaşlanmak
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

statek ˈstatɛk n
gemi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
uzay aracı uzay gemisi
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statek pożarniczy n
yangın söndürme gemisi
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni;

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
heykel
okazała rzeźba postaci ludzkiej

status ˈstatus n
statü
położenie, pozycja (np. społeczna)

statut ˈstatut n
tüzük
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystyka staˈtɨstɨka n
istatistik
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staw staf n
eklem mafsal
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;
gölet
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
dirsek
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
eklem bacaklı
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

stać staʨ̑ v
durmak
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu
durmak ayakta durmak
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych

stała ˈstawa n
sabit
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały ˈstawɨ adj
katı
(fizyka, fizyczny) o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować

stek stɛk n
biftek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stela n
stel stela
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stempel ˈstɛ̃mpɛl n
damga
przyrząd, który służy do odbijania wzoru lub tekstu;

step stɛp n
bozkır step
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
dümen
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterburta n
sancak
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prawa burta statku patrząc z rufy na dziób

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
basmakalıp söz
(informatyka, informatyczny) adnotacja grupująca inne adnotacje
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

sternik n
dümenci
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
hava gemisi
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
sürücü
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
hostes
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
tersane
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stodoła stɔˈdɔwa n
ahır
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stokrotka stɔˈkrɔtka n
papatya
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju stokrotka (1.1)

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
dülgerlik
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
marangoz
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
başkent başşehir
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stonka ˈstɔ̃nka n
patates böceği
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stop stɔp interjection
durak
= stój(cie), zatrzymaj(cie) się

stop stɔp n
alaşım
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
ayak
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)
ayak fit
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
derece
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
rütbe
(wojskowość, wojskowy) tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej;

stos stɔs n
yığın
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
biçilmiş kaftan
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek stɔˈsũnɛk
bağıntı
sposób obcowania między różnymi jednostkami
warunki, w jakich coś ma miejsce, sytuacja

stosunek stɔˈsũnɛk n
bağıntı
zależność między różnymi elementami

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
cinsel ilişki
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stosunkowo adv
nispeten
w stosunku do czego lub kogo

stołówka stɔˈwufka n
kantin
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
koni
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

stożkowy stɔʃˈkɔvɨ adj
konik
taki, który ma kształt stożka

strach strax n
korku
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
korkuluk
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
itibarını kaybetmek
stracić honor, mieć powody do wstydu

strajk strajk n
grev
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
strike
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
grev yapmak
uczestniczyć w strajku

straszny ˈstraʃnɨ adj
feci
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
okropny, nieprzyjemny
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszyć v
korkutmak
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
kaybetme
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strategia straˈtɛɟja n
strateji
ogólny plan działań, szerszy od taktyki

stratosfera n
stratosfer
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

straż straʃ n
bekçi
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
itfaiye
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

straż przybrzeżna n
sahil güvenlik
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic

strażacki adj
itfaiye
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
itfaiyeci ıtfaiye
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnica n
gözetleme kulesi
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
bekçi
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
bölge
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
erojen bölge
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

streptomycyna ˌstrɛptɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
streptomisin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy;

stres strɛs n
stres
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
özet
wyciąg, skrót

stringi ˈstrʲĩŋʲɟi n
tanga
(krawiectwo) rodzaj majtek, których tylną część stanowi bardzo wąski pasek materiału;

strit strʲit n
kent
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stroboskop n
aralıgözler
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛl n
akortçu
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
kamış
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
akort etmek
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
dik
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
sayfa
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.
taraf
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
taraf yan
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
Web sahifesi
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
stronsiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strug struk n
rende
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struktura strukˈtura n
yapı
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
akarsu
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;

struna ˈstrũna n
tel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
ses teli
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strup strup n
deri kabuklanması
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

struś struɕ n
deve kuşu devekuşu
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strych strɨx n
tavan arası
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
striknin
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

stryj strɨj n
dayı
brat ojca;

strzał sṭʃaw n
atım
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
ok
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
ok
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce

strzelanina n
silahlı çatışma
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelba ˈsṭʃɛlba n
av tüfeği
długa, palna broń myśliwska;

strzelnica sṭʃɛlʲˈɲiʦ̑a n
atış yeri
(wojskowość, wojskowy) miejsce ćwiczeń w strzelaniu do celu

strzemiączko sṭʃɛ̃ˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
üzengi
(anatomia, anatomiczny) kosteczka słuchowa znajdujących się w uchu środkowym człowieka i ssaków;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
üzengi
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzyc v
kırkmak
obcinać futro zwierząt na wełnę

strzykawka n
şırınga enjektör
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzykwa n
deniz hıyarı
(zoologia, zoologiczny) Holothuroidea, zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni;

strój struj n
giysi elbise
określony rodzaj ubioru

strój kąpielowy n
mayo
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

stróż struʃ n
bekçi
osoba pilnująca np. budynku

strąk strɔ̃ŋk n
baklagil
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

student ˈstudɛ̃nt n
öğrenci
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
üniversite öğrencisi
forma żeńska od: student

studio ˈstudʲjɔ n
stüdyo
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
okumak
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
uważnie czytać, zgłębiać temat
wpatrywać się uważnie

studnia ˈstudʲɲa n
kuyu
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
yüzüncü yıldönümü
setna rocznica
wiek, sto lat

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
multipl skleroz
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
yaratık
zwierzę lub człowiek

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
ocak kânunusani
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczna n
teğet
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;

stycznik ˈstɨʧ̑ʲɲik n
kontaktör
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

stygmat ˈstɨɡmat n
bot. tepecik
(przenośnie, przenośnia) piętno, znamię, oznaka

styl stɨl n
stil
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

stylistyka n
biçem bilimi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
burs
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
masa
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
buradan
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
z tego powodu

stępka ˈstɛ̃mpka n
salma
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
derişim
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
Savahili
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
altkıta
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
altkültür
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimacja n
yüceltme
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
madde
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subtelny supˈtɛlnɨ adj
güç algılanan
o niewielkim natężeniu, nieznaczny
odznaczający się delikatnością (o człowieku)
taktowny

suchar ˈsuxar n
peksimet
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania

suchy ˈsuxɨ adj
kuru susuz
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sucuk n
sucuk
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sucha, pikantna kiełbasa wołowa (niekiedy z baraniny lub koniny), tradycyjnie wyrabiana w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufit ˈsufʲit n
tavan
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
tasavvuf sufizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
suflör
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

sufrażystka n
süfrajet
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
aklına getirmek
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie
iddia etmek
czynić aluzję
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku

suhak n
sayga
(zoologia, zoologiczny) kopytny z rodzaju suhaków (1.1)

suita n
süit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
başarı
korzystny wynik
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery

sukienka suˈcɛ̃nka n
elbise
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukkub n
succubus
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

suknia ˈsucɲa n
elbise
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukurs ˈsukurs n
imdat
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie

sum sũm n
bayağı yayın balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
toplam yekûn
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania

sumak ˈsũmak n
sumak
(botanika, botaniczny) Rhus, rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku

sumeryjski n
Sümerce
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
vicdan
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

sunnita sũɲˈːita n
Sünni
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
süper kahraman
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

supergromada n
süperküme
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie ogromnej liczby grup i gromad galaktyk;

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
süpermarket
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
süpernova
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

sura ˈsura n
sure
w islamie: rozdział Koranu;

surfing n
sörf
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej

surowica n
serum
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat zawierający przeciwciała przeciw konkretnym czynnikom chorobotwórczym

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
ham madde
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowy suˈrɔvɨ adj
çiğ
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
sürrealist
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
gerçeküstücülük
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

surykatka ˌsurɨˈkatka n
mirket
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce;

suseł ˈsusɛw n
gofer
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

sushi ˈsuʃʲi n
suşi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
kuraklık
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
kurutma makinesi
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
fön
(fryzjerstwo, fryzjerski) urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
kurutmak
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutek ˈsutɛk n
meme başı
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

sutener suˈtɛ̃nɛr n
pezevenk
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suwak n
kaydırgaç
(informatyka, informatyczny) pasek przesuwania

suwak logarytmiczny n
sürgülü hesap cetveli
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych;

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
hediyelik eşya
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
egemenlik
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

sułtan n
sultan padişah
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanlığı
państwo rządzone przez sułtana;

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
gamalı haç
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

sweter ˈsfɛtɛr n
kazak
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

swoboda sfɔˈbɔda n
özgürlük
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
Sicilyalı
od Sycylia

syczeć ˈsɨʧ̑ɛʨ̑ v
tıslamak
emitować dźwięk przypominający głoskę s
mówić ze złością, z pasją

sygnalizować v
sinyal vermek
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

sygnał ˈsɨɡnaw n
sinyal
znak informacyjny lub ostrzegawczy

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
siyonizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
hece
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
yılbaşı gecesi
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

symbioza n
sembiyoz
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
sembol simge
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
sembolik
w sposób symboliczny

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
sembol olmak
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
simetri
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symetryczny adj
bakışımlı
odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
senfoni
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
senfonik
związany z symfonią, dotyczący symfonii

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
sempati
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
bilgi şöleni sempozyum
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
belirti
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

syn sɨ̃n n
oğul
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
sinagog havra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
sinaps
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

syndrom n
sendrom
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
Paris sendromu
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości;

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
Stockholm sendromu
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

syndykalizm n
sendikalizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

synestezja n
sinestezi
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

syngaleski n
Seylanca
(językoznawstwo, językoznawczy) język syngaleski;

synkretyzm n
ikili çatı
łączenie w jedną całość różnych elementów

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
eş anlamlı
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synowa sɨ̃ˈnɔva n
gelin
żona syna

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
sentetik
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
yatak odası
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
siren
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;

syrop ˈsɨrɔp n
şurup
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
akçaağaç şurubu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
Suriyeli
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
sistem
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
işletim sistemi
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
durum
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syty adj
doygun
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szabla ˈʃabla n
kılıç
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
kılıçgaga
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;

szablon ˈʃablɔ̃n n
şablon
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szach ʃax interjection
şah
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
şah
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
şatranç tahtası
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
satranç
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
hürmet
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś
taktir
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś

szafa ˈʃafa n
dolap klozet
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safir
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirowy adj
safir mavisi
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru

szafot ˈʃafɔt n
darağacı
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafran ˈʃafrãn n
safran
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szahada ʃaˈxada n
kelime şahadet şahadet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szakal ˈʃakal n
çakal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakal złocisty n
çakal
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych;

szakszuka n
şakşuka
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szal ʃal n
şal eşarp atkı örtü
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
gözü pek
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
delilik
głupota, wariactwo, nieodpowiedzialne/irracjonalne zachowanie
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
fular
pas materiału służący do owijania szyi

szalom interjection
şalom
pozdrowienie żydowskie

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
beç
chory umysłowo
nieszablonowy, dziwny
deli
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny

szaman ˈʃãmãn n
şaman
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
kamlık
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szambo ˈʃãmbɔ n
foseptik
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
şampanya
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
şampuan
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szantaż ˈʃãntaʃ n
şantaj
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szarak n
tavşan
(łowiectwo, łowiecki) zając o płowej sierści

szarawary n
şalvar
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;

szarawy ʃaˈravɨ adj
grimsi
w kolorze podobnym do szarego

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
çekirge
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szariat ˈʃarʲjat n
şerîat
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
şarlatan
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szary ˈʃarɨ adj
gri
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
şaşlık şiş kebap
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szatnia ˈʃatʲɲa n
vestiyer giyinme odası soyunma kabini
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
zurna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji;

szałwia ˈʃawvʲja n
ada çayı
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczaw ʃʧ̑af n
evelik
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczawik zajęczy n
ekşi yonca
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
işemek
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz

szczegółowo adv
ayrıntılı bir şekilde
w sposób szczegółowy, z uwzględnieniem szczegółów

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
ayrıntılı
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
havlamak ürümek
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelny adj
hava geçirmez
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
enik
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
aşılama
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
aşı
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
aşılamak
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
doğruculuk doğruluk
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
samimi
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
açıkça
od: szczery

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
cömert kerim
hojny, dający coś obficie

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
diş fırçası
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
fırça
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
saç fırçası
(fryzyjski) przedmiot służący do czesania, modelowania włosów

szczotkować ʃʧ̑ɔtˈkɔvaʨ̑ v
fırçalamak
pocierać szczotką – czesząc, czyszcząc lub polerując

szczupak ˈʃʧ̑upak n
turna balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃʧ̑ur n
sıçan fare
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
saka saka kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczyt ʃʧ̑ɨt n
zirve
najwyższy punkt góry
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
çene
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
mutluluk
uczucie radości i zadowolenia
uğur şans
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
yeni yılınız kutlu olsun
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
iyi yolculuklar
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
mesut mutlu
przynoszący szczęście
mutlu kutlu
odczuwający szczęście

szef ʃɛf n
ahçıbaşı
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
şeyh
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
şekel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szekla n
kilit
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element metalowy do łączenia części takielunku;

szelest ˈʃɛlɛst n
hışırtı
onomatopeja, cichy dźwięk towarzyszący poruszaniu się liści, kartek papieru, sztywnych tkanin itp.

szept n
fısıltı
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
fısıldamak
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk n
seri
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
eskrim
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
eskrimci
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
człowiek władający lekką białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
geniş
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
enlem
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna
genişlik
poprzeczny wymiar obiektu

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
eşek arısı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szeryf ˈʃɛrɨf n
şerif
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szewc ʃɛfʦ̑ n
ayakkabıcı pabuççu
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
şezlong
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
küp
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
altıgen
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
altıgensel
mający sześć kątów

szisza ˈʃʲiʃa n
nargile
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
kırmızı
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkic ʃʲciʦ̑ n
eskiz
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkicować v
krokisini yapmak
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
iskelet
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklanka ˈʃklãnka n
bardak
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
sera
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
camcı
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
mine
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba;

szkoda ˈʃkɔda n
zarar
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
ne yazık
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
zararlı
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkorbut n
iskorbüt
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
okul mektep
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
ilkokul
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkoła średnia ˈʃkɔwa ˈɕrɛdʲɲa n
lise
(edukacja, edukacyjny) szkoła ogólnokształcąca, techniczna lub zawodowa

szkuner ˈʃkũnɛr n
uskuna
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
cam
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlachar ˈʃlaxar n
tarakdiş
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
asil
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szmaragd ˈʃmarakt n
zümrüt
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmata ˈʃmata n
paçavra
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szmergiel n
zımpara
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
ruj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznur ʃnur n
ip urgan
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
ip
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
ayakkabı bağcığı
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
döküntü
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

szofar ˈʃɔfar n
şofar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szofer n
şoför
zawodowy kierowca

szogun n
şogun
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
şok
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szop ʃɔp n
rakun
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
rakun
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem;

szopa ˈʃɔpa n
baraka
lekki, drewniany budynek gospodarczy lub magazynowy

szorty ˈʃɔrtɨ n
şort
krótkie spodnie o sportowym kroju

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
şovenizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szpadel ˈʃpadɛl n
kürek
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpagat ˈʃpaɡat n
şpagat
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

szpak ʃpak n
sığırcık
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
kuşkonmaz
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpieg ʃpʲjɛk n
casus ajan
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
casusluk
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegować v
ajanlık yapmak
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
ilik
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
stiletto
(obuwnictwo, obuwniczy) cienki i wysoki obcas w bucie
(obuwnictwo, obuwniczy) kobiecy but ze szpilką (1.2)

szpinak ˈʃpʲĩnak n
ıspanak
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpital ˈʃpʲital n
hastane
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
sahra hastanesi
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szprycha ˈʃprɨxa n
parmak
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą

szrapnel ˈʃrapnɛl n
şarapnel
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szron ʃrɔ̃n n
kırağı
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;

sztaluga n
çizim sehpası
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
ayar
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu

sztuczna inteligencja n
yapay zeka
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczne ognie ˈʃtuʧ̑nɛ ˈɔɟɲɛ n
havai fişek gösterisi
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
yapay
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
sanat
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

sztuka walki n
dövüş sanatı
(sport, sportowy) umiejętność walki wręcz, niekiedy bronią białą, zdobywana poprzez trening;

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
güzel sanatlar
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
dürtmek dürtüklemek kakalamak
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
sofra takımı
komplet sztućców

sztylet ˈʃtɨlɛt n
hançer
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
katı
(przenośnie, przenośnia) nieumiejący się bawić lub wyluzować
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
darağacı
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
çekmece
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukaʨ̑ v
aramak
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szuler ˈʃulɛr n
hileci kumarbaz
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty

szum uszny n
kulak çınlaması
(medycyna, medyczny) subiektywne, przykre doznanie dźwiękowe odczuwane w uszach lub w głowa z przyczyn wewnętrznych;

szwabski ˈʃfapsʲci adj
Svabyaca
dotyczący Szwabii, związany ze Szwabią

szwagier ˈʃfaɟɛr n
enişte kayınbirader
brat żony
kayınbirader enişte
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
baldız görümce
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
Isviçreli
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
İsveçli İsveççe
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
İsveççe
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szyba ˈʃɨba n
cam
płyta ze szkła;

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
sunroof
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu;

szybki ˈʃɨpʲci adj
acele
pokonujący dużą odległość w krótkim czasie
hızlı
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybki jak strzała adj
ok gibi hızlı
(książkowy) bardzo szybki

szybko ˈʃɨpkɔ adv
çabuk hızlı
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
hız
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
planör
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
alayı istihzalı müstehzi
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
tığ
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych

szydło ˈʃɨdwɔ n
biz
ostry kolec na trzonku;

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
Şii
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyja ˈʃɨja n
ense
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
serviks
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szylkret n
kaplumbağa kabuğu
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
şempanze
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szyna ˈʃɨ̃na n
atel
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa

szynka ˈʃɨ̃nka n
jambon
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
çinçilla
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
kozalak
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
epifiz
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu;

szyć ʃɨʨ̑ v
dikmek
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
altıncı duyu
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
sodyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
alakarga
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sójka kanadyjska n
Kanada kargası
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus canadensis Linnaeus, średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych występujący w tajdze Ameryki Północnej;

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
Sibirya alakargası
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;

sól sul n
tuz
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sól kamienna n
kaya tuzu
(mineralogia, mineralogiczny) kopalina, której głównym składnikiem jest skrystalizowany chlorek sodu
(spożywczy) grubo mielona sól kamienna (1.1) stosowana jako przyprawa i suplement diety dostarczający mikroelementów lub jako surowiec do celów przemysłowych

sąd sɔ̃nt n
mahkeme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
adli
związany z sądem (instytucją)

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
yargılamak
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
farzetmek
mieć o czymś jakieś zdanie

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
komşu
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
kulaç
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
hakim yargıç
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sędzina sɛ̃ɲˈʥ̑ĩna n
hakim
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie

sęp sɛ̃mp n
akbaba
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

sępnik różowogłowy n
hindi akbabası
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku sępnik różowogłowy (1.1)
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Cathartes aura Linnaeus, gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych, występującego w obu Amerykach;

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
argınlık
skłonność ku czemuś
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona
zaaf
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych
brak odporności na zniszczenie

słaby ˈswabɨ adj
aciz
posiadający niewielką siłę fizyczną
güçsüz
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły;
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny

sława ˈswava n
şan
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
ünlü
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
tatlı
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie

słodko ˈswɔtkɔ adv
tatlı tatlı
od: słodki

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
tatlılık
słodki smak

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
tatlandırıcı
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
kavanoz
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
saman
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomka ˈswɔ̃mka n
hasır
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów
źdźbło słomy

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
ayçiçeği gündöndü
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;
ayçiçeği günebakan
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
güneşli
pełen słońca

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
fil
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
domuz kuyruk yağı
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
fil hastalığı
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słonka ˈswɔ̃nka n
Avrasya çulluğu
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
tuzlu
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
Slovak
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
Slovakça Slovak
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
Slovence
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
Slav
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
bülbül
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
bülbül
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
ardıç bülbülü
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownie adv
ağızdan ağıza
poprzez wypowiedź

słownik ˈswɔvʲɲik n
sözlük
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słownik wyrazów bliskoznacznych n
eşanlamlılar sözlüğü
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka z odniesieniami do wyrazów, wyrażeń i zwrotów połączonych z nimi relacją synonimii

słowo ˈswɔvɔ n
kelime söz sözcük
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
söz kelime
obietnica, przyrzeczenie

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
namus sözü
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słoń swɔ̃ɲ n
fil
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
güneş
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
işitme duyma
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuchawka swuˈxafka n
ahize
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie;

słuchawki swuˈxafʲci n
kulaklık
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
dinlemek
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę

sługa ˈswuɡa n
dalkavuk
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

słup swup n
direk
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu

słupek ˈswupɛk n
baba
(zdrobniale) od: słup
karpel
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;

służalczy adj
hakir yalpak yaltak yaltakçı
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
faydasi dokunmak
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

słyszalny adj
duyulabilir
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
duymak işitmek
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malt
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabela taˈbɛla n
cetvel tablo
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
mişkan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tablet ˈtablɛt n
el bilgisayarı
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;

tabletka taˈblɛtka n
tablet hap
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲiʦ̑a n
kara tahta tahta
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
kerrat cetveli
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

tabu ˈtabu n
tabu
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

taca ˈtaʦ̑a n
tepsi
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
taşikardi
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
el arabası
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
Tacikçe
język urzędowy Tadżykistanu;

taekwondo tɛˈkwɔ̃ndɔ n
tekvando
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate

tafta ˈtafta n
tafta
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tahini taˈxʲĩɲi n
tahin
(spożywczy) pasta z nasion sezamu, półprodukt używany do przygotowywania wielu potraw;

tahitański adj
Tahitice
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
sır
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
esrarlı
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
tayfun
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
tayga
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajny ˈtajnɨ adj
gizli
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
Tayca
język urzędowy Tajlandii;

tak tak adv
öyle
używany do podkreślania cechy przymiotnika
używany do podkreślania cechy przysłówka

tak tak particle
evet
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
şöyle böyle
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
sözde
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
böyle
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

takowy pronoun
böyle
(dawniej, dawny) (książkowy) taki

taksi n
taksi
(potocznie, potoczny) taksówka

taksonomia n
taksonomi
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
tahnit
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
taksi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taksi şoför
kierowca taksówki

taktyka ˈtaktɨka n
taktik
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
talyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
talasemi akdeniz anemisi akdeniz kansızlığı
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
yetenek
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
tabak
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
bel
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talib ˈtalʲip n
talib
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie;

talizman taˈlʲizmãn n
tılsım
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

tam tãm pronoun
orada şurada
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamada n
tamada
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty

tamburmajor ˌtãmburˈmajɔr n
tambur majör
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrygent orkiestry marszowej

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tampon
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tanjant
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
ucuz
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dans raks
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
göbek dansı
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

tanina n
tanen
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tantal ˈtãntal n
tantal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoizm
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapeta taˈpɛta n
duvar kâğıdı
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;

tapicer n
ferraş
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem obić, pokrywaniem tkaninami mebli, kanap, foteli samochodowych itp.

tapir ˈtapʲir n
tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

taras ˈtaras n
taraça
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;
(geologia, geologiczny) podcięty i wyrównany teren na stoku góry lub wzniesienia

tarcie ˈtarʲʨ̑ɛ n
sürtünme
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu

tarcza ˈtarʧ̑a n
kalhan kalkan
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
kalkan
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych

tarczyca n
kalkan bezi
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

targi ˈtarʲɟi n
fuar
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

tarka ˈtarka n
rende
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarta ˈtarta n
tart
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
bıçkıhane
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
tartrazin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

taryfa n
tarife
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
tenya
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;
pembe dizi
(przenośnie, przenośnia) o czymś bardzo długim, np. serialu telewizyjnym

tasować taˈsɔvaʨ̑ v
karmak
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą

taszczyć ˈtaʃʧ̑ɨʨ̑ v
taşımak
(potocznie, potoczny) nieść, ciągnąć z trudem coś (rzadziej kogoś), ciężkiego lub niewygodnego

tata ˈtata n
baba
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarski taˈtarsʲci adj
Tatar
związany z Tatarami

tatarski taˈtarsʲci n
Tatarca
(potocznie, potoczny) język tatarski

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
dövme
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
dövme sanatçısı
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuś ˈtatuɕ n
baba
(zdrobniale) tata

tau taw n
te
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

taxi ˈtaksʲi n
taksi
(potocznie, potoczny) taksówka

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dans etmek
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
bant
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

tażin n
tajine
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
soluk borusu nefes borusu
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
kokarca
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
korkak
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

teatr ˈtɛatr̥ n
tiyatro
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
tiyatro
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

technet ˈtɛxnɛt n
teknesyum teknetyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
teknik teknik olarak
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technika ˈtɛxʲɲika n
teknik
sposób wytwarzania, produkcji

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
teknokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
teknoloji
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
tanrıcı
osoba wyznająca teizm

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teizm
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
metin
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektonika n
tektonik
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

tektura n
karton mukavva
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

teledysk n
klip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefon alısün
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
cep telefonu
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
telefon
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telgraf
urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telekomunikacja n
telekomünikasyon
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

teleologiczny adj
erek bilimsel
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepati
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatyczny adj
telepatik
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
ışınlama
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
teleskop
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televizyon
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televizyon
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
tellur tellür
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

telomer n
telomer
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu;

telugu n
Telugu dili
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy południowowschodniej rodziny języków drawidyjskich;

temat ˈtɛ̃mat n
konu mevzu
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

temperament ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt n
mizaç
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
sıcaklık
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
oda sıcaklığı
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
kalemtıraş
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
Tapınak Şövalyesi
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
oran
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

ten tɛ̃n pronoun
bu
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
son gülen iyi güler
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tenis ˈtɛ̃ɲis n
tenis
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
masa tenisi
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
tensör
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolit
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
teodise
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
teokrasi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
ilahiyat
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teolojik
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
teorik kuramsal
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
kuram teori
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

teoria strun n
sicim teorisi
(fizyka, fizyczny) teoria, według której podstawowym budulcem materii nie są cząstki w postaci punktu, lecz struny;

teoria względności n
Görelilik Kuramı
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
teozofik
związany z teozofią

tequila n
tekila
mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
terapist
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapia tɛˈrapʲja n
terapi tedavi
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
teratoloji
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teraz ˈtɛras adv
şimdi şu anda
w tej chwili, obecnie

teraźniejszość n
şimdiki zaman
czas obecny; to, co dzieje się teraz

terb tɛrp n
terbiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

teren ˈtɛrɛ̃n n
arazi
pewien określony obszar ziemi

terier ˈtɛrʲjɛr n
terriyer
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminoloji
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodinamik
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termogeneza n
termogenez
(fizjologia, fizjologiczny) zespół procesów fizjologicznych i metabolicznych oraz reakcji behawioralnych, których efektem jest wytworzenie ciepła w organizmie;

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
termometre sıcaklıkölçer
przyrząd do pomiaru temperatury;

termostat n
termostat
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terpentyna n
terebentin
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
teraryum
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terörist tedhişçi
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terörizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
bölge
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
bölge
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
gebelik testi hamilelik testi
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
vasiyet vasiyetname
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
testosteron
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

testowanie ˌtɛstɔˈvãɲɛ n
test etme
(rzeczownik odczasownikowy) od testować

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
test etmek
badać z wykorzystaniem testu
sprawdzać

tetrachlorometan ˌtɛtraxlɔrɔ̃ˈmɛtãn n
dört klorlu karbon
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach;

tetrahydrokannabinol n
tetrahidrokannabinol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kannabinoidów o wzorze sumarycznym C21H30O2; główna substancja psychoaktywna zawarta w konopiach;

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
tetrapylon
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach

teza n
dava
twierdzenie dla którego należy przedstawić uzasadnienie

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
kaynana
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
kaynata kayınpeder
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan
= (matematyka, matematyczny) tangens

theremin n
theremin
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

think tank n
beyin takımı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja non-profit lub sztab ekspertów, zajmujący się analizami i doradztwem;

tipi ˈtʲipʲi n
tipi
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej;

tiramisu n
tiramisu
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tiul n
tül
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkanina tkãˈɲĩna n
doku
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
doku
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
adipöz doku
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkanka łączna n
bağ doku
(anatomia, anatomiczny) tkanka wypełniająca przestrzeń między innymi tkankami i je spajająca;

tkać tkaʨ̑ v
dokumak
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
oksijen
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

to tɔ pronoun
o
…występujący w funkcji podmiotu

to jest
demek
wprowadza wyjaśnienie dla wcześniejszych treści

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
tuvalet
ubikacja w miejscu publicznym

toast ˈtɔast n
kadeh kaldırma
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tocharski adj
tohar
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

tocharski n
tohar
(językoznawstwo, językoznawczy) język tocharski

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
yuvarlamak
formować jakąś masę w kulkę
przesuwać obracając po ziemi
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie)

toffi ˈtɔffʲi n
şekerleme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciągnący się cukierek mleczny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa przypominająca tofi (1.1), stosowana jako nadzienie do ciast

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
toga
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

tojad ˈtɔjat n
kurtboğan
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tokamak tɔˈkãmak n
tokamak
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;

tokarka tɔˈkarka n
torna
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarz ˈtɔkaʃ n
tornacı
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

toksoplazmoza n
toksoplazmoz
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
toksik
(książkowy) mający właściwości trujące

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toksin
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
tolerans
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;

toluen n
toluen
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tombola n
tombala
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze

tona ˈtɔ̃na n
ton
jednostka masy równa 1000 kilogramów

toner ˈtɔ̃nɛr n
toner
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
tonik
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
batmak
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

topaz ˈtɔpas n
topaz
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografya
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
topografik
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
kavak
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologiczny adj
topolojik
dotyczący topologii, związany z topologią

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
yer adı
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

topór ˈtɔpur n
balta
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
toryum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
torba çanta
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem
çanta
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy

torbacz n
keseli hayvan
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torebka tɔˈrɛpka n
el çantası
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni
kapsül
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory

torf tɔrf n
turba torf
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
turbalık
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

tornado tɔrˈnadɔ n
hortum
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
sırt çantası
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

torpeda tɔrˈpɛda n
torpido
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

tort tɔrt n
pasta
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortilla tɔrˈtʲilːa n
lavaş
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w kuchni meksykańskiej: cienki, okrągły placek kukurydziany albo pszenny, podawany z mięsem lub serem i dodatkami z warzyw, polany sosem;

tortura tɔrˈtura n
işkence
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

toster ˈtɔstɛr n
ekmek kızartma makinesi
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
totaliter
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarizm
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemcilik totemizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

touchpad n
dokunut
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

towar ˈtɔvar n
mal
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
girgin
dobrze czujący się w obecności innych osób
sosyal
będący formą rozrywki grupy osób

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
eşlikçi
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas
yoldaş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
eşlik etmek
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś
występować razem z jakimś zjawiskiem

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
ayniyet aynılık muadelet özdeşlik
identyczność, brak różnic
kimlik hüviyet
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
kaybetmek
przestawać posiadać jakąś rzecz
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji
przestawać posiadać jakąś cechę

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
gelenek
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
geleneksel
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragedia traˈɡɛdʲja n
trajedi
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
acıklı
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
trajik
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
trajikomedi
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
yörünge
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
antlaşma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

traktor ˈtraktɔr n
traktör
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
tramvay
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tran n
balık yağı
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transatlantycki adj
transatlantik
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transcendentalizm n
transandantalizm
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transfer n
transfer
(sport, sportowy) przejście zawodnika do innego klubu

transfobia n
transfobi
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformatör trafo
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
transkripsiyon
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
transliterasyon
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transoceaniczny adj
transatlantik
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transport ˈtrãw̃spɔrt n
nakliye
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transportować v
nakletmek
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

transwestytyzm n
travestilik
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

transza n
dilim
(finanse, finansowy) część pożyczki państwowej lub kredytu bankowego, puszczona w obieg;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transistör
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

tranzyt n
transit
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

trapez ˈtrapɛs n
yamuk
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;

traszka ˈtraʃka n
semender
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
sal
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trawa ˈtrava n
ot çimen
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawertyn n
traverten
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sindirim hazım
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
abomazum
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
sindirmek
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawożerny adj
otçul
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trebusz ˈtrɛbuʃ n
mancınık
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥ n
sinek
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

trele-morele ˌtrɛlɛ‿mɔˈrɛlɛ n
laga luga
(potocznie, potoczny) zmyślone, nieprawdziwe opowieści

trema n
sahne heyecanı
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);

trend trɛ̃nt n
akım
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie;
(finanse, finansowy) systematyczny wzrost lub spadek wartości instrumentu finansowego w czasie
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu;

trener ˈtrɛ̃nɛr n
antrenör çalıştırıcı
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

tretynoina n
tretinoin
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, metabolit retinolu (witaminy A), wykazujący działanie złuszczające, hamuje rogowacenie naskórka i przemianę tkanki prawidłowej w tkankę zmienioną chorobowo;

trichotillomania n
trikotillomani
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triskelion n
triskele
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trisomia 21 n
trizomi 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
troyka
trójka osób, które rządzą razem;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
biraz
w niewielkiej ilości

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
tahta çöpü
drobne odpady po obróbce drewna;

trockizm n
troçkizm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trofeum trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm n
ganimet
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela
(gry komputerowe) wyróżnienie za wykonanie zadania w grze;
(przestarzałe, przestarzały) (sztuka) motyw dekoracyjny przedstawiający zbroję, chorągwie itp.

trolejbus trɔˈlɛjbus n
troleybüs
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

troll trɔl n
trol
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) w środowisku użytkowników Internetu: osoba zamieszczająca na publicznym forum napastliwe, kontrowersyjne, ośmieszające innych wypowiedzi, których celem jest wywołanie dyskusji i skupienie uwagi na autorze

tron trɔ̃n n
taht
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tropiciel n
izci
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę;

troska ˈtrɔska n
dikkat
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
anlayışlı
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

trubadur n
trubadur
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈʨ̑izna n
zehir
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
zorluk
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
güç müşkül zor
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
zor güç
niełatwy do zrozumienia

trufla ˈtrufla n
trüf mantarı
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;
(spożywczy) cukierek czekoladowy z suchym nadzieniem, najczęściej o smaku rumowym

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
apaçık gerçek
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
zehirli
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
tabut
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
ceset kadavra
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
çilek
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
çilekli
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
bodat
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

trwać tr̥faʨ̑ v
sürmek
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
kalıcılık dayanıklılık
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały

tryb trɨp n
kip
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
koşul bileşik zamanı
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
emir kipi
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

trybula trɨˈbula n
frenk maydanozu
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

trybunał n
mahkeme
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kolegium sędziowskie o szczególnych uprawnieniach

trygonometria n
trigonometri
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

tryktrak ˈtrɨktrak n
tavla
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

tryliard ˈtrɨlʲjart n
sekstilyon
liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021;

trylion ˈtrɨlʲjɔ̃n n
trilyon
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 = 1018;

trylogia n
üçleme
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
trimester
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

trymować trɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
ayarlamak
(kynologia, kynologiczny) usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
kamış
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
şeker kamışı
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
çırpma teli
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany;

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
pabuç gagalı pabuç gagalı leylek
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
dokundurmak
naciskając, pocierać
pocierać sobą o coś

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
ayık
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
yabanarısı tüylü arı
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
bayağı arı şahini
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
Sarı kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzonowiec n
azı dişi
(anatomia, anatomiczny) tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

trzustka ˈṭʃustka n
pankreas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
tutmak
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzynastokąt n
onüçgen
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
deprem zelzele yer sarsıntısı
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
üçgen
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójkąt prostokątny n
dik üçgen
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych prostym;

trójkąt równoramienny n
ikizkenar üçgen
(geometria) trójkąt o co najmniej dwóch bokach tej samej długości;

trójskok ˈtrujskɔk n
üç adım atlama
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
üç boyutlu
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
trident
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
hortum
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
kasırga
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trompet trampet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
cüzzam
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
akne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trębacz n
trompetçi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na trąbce

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
cüzzamlı
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd

tu tu pronoun
burada
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tuf tuf n
tüf
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tugrik ˈtuɡrʲik n
tögrög
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tukan ˈtukãn n
tukan
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;

tul tul n
tulyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
lale
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
tünel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunguski adj
Tunguzca
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami tunguskimi
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

tunika tũˈɲika n
tunik
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie;

turban ˈturbãn n
türban sarık
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
türbin
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
Türk Türkçe
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
Türkçe Türk dil Türkiye Türkçesi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
üveyik
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkijski adj
Türk
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
Türkmen
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
Türkmen
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkologia n
Türkoloji
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkologiczny adj
Türkolojik
związany z turkologią, dotyczący turkologii

turkus ˈturkus n
firuze turkuaz
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
firuze turkuaz
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
turkuaz türkuvaz
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turniej n
turnuva
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie;
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;

turysta tuˈrɨsta n
turist
osoba uprawiająca turystykę

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
turistik
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
turizm
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

tutor ˈtutɔr n
lala
opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

tuwiński n
Tuva Türkçesi
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
düzine
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
ton balığı orkinos
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

twardy ˈtfardɨ adj
sert
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twarz tfaʃ n
yüz çehre
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
yüz yüze
bezpośrednio

twaróg ˈtfaruk n
kesmik lor
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
teorem
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
iddia etmek
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
oluşturmak
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
senin
2. (osoba) lp

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
yapıtlar
dzieła; prace tworzone przez kogoś, ogół dorobku twórczego; dorobek artystyczny; 'biesiady'; akt
yaratıcılık
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
yaratıcı
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia

ty tɨ personalPronoun
sen
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
Tibetçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
hafta
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygrys ˈtɨɡrɨs n
kaplan
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tykwa n
su kabağı
(botanika, botaniczny) roślina o dyniowatych owocach, uprawiana w tropikach

tylko ˈtɨlkɔ particle
sadece
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tylne światło n
arka lamba
lampa sygnalizacyjna umieszczona z tyłu pojazdu

tymczasowo adv
eğreti olarak
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
geçici
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
kekik
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) liście czasem wraz z łodygą tymianku (1.1) używane jako przyprawa

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
kulak davulu
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
sıvacı
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

tynktura tɨ̃ŋkˈtura n
tentür
(heraldyka, heraldyczny) barwa używana w heraldyce do wypełniania pól i godeł;

typ tɨp n
tip
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
tipografi
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
kopya
często spotykany

tyrania n
zulüm
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyrystor n
tristör
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
bin
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
binyıl
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titanyum titan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tütün
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
başlık
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tête-à-tête adv
yüz yüze
(książkowy) sam na sam

tête-à-tête n
yüz yüze
(książkowy) spotkanie dwóch osób

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
gökkuşağı ebem kuşağı
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczowy tɛ̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
gökkuşağı renginde
taki, który ma kolory tęczy
związany z tęczą, dotyczący tęczy

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
iris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
kör
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
özlemek
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
hasret özlem
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tężec n
tetanoz kazıklı humma
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
arka
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłok twɔk n
piston
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
tokmak
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy

tłuczek do ziemniaków ˈtwuʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
patates ezici
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu

tłum twũm n
kalabalık
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
çevirmen mütercim
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tercüme
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
çevirmek
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
susturucu
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
Tövbe Salısı
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃʧ̑ n
yağ
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;

u u preposition
yanında
…bycie częścią całości
…osobę związaną ze sprawą
…przynależność
…umiejscowienie w bliskości

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sigorta
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
hayat sigortası
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem;

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
geçmiş
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
giymek
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubogi uˈbɔɟi adj
yoksul
posiadający mało dóbr materialnych

ubranie uˈbrãɲɛ n
giysi
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubój n
kesim
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

ucho ˈuxɔ n
kulak
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
iç kulak
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
orta kulak
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
mülteci
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
firar kaçış
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

ucieleśnienie n
canlı örnek cisimleşme kişileşme
to, co uzyskuje realny kształt

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
ağır
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
doğruluk
uczciwe zachowanie

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
dürüst hilesiz namuslu
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczestnictwo ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʦ̑tfɔ n
katılım
fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
katılımcı
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
öğrenci
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
âlim
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie
poparty lub nacechowany wiedzą

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
âlim
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
duygu his
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
öğretmek
przekazywać komuś wiedzę
öğrenmek
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

udany uˈdanɨ adj
muvaffak
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udaremniać v
bozmak mahvetmek
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawać uˈdavaʨ̑ v
kandırmak
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego

udmurcki adj
Udmurtça
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udmurcki n
Udmurtça
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki

udo ˈudɔ n
but uyluk
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

ufać ˈufaʨ̑ v
güvenmek
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego
być przekonanym, że czyjeś słowa, informacje (i tym podobne, i temu podobne) są prawdziwe
być przekonanym, że ktoś posiada jakieś umiejętności, zdolności (i tym podobne, i temu podobne) i potrafi je odpowiednio wykorzystać
mieć nadzieję lub być pewnym, że coś się stanie

ugarycki adj
Ugaritçe
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
Ugaritçe
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
fin-ugor
dotyczący Ugrofinów

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
eksi
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
Uygur
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
Uygur
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujrzeć ˈujʒɛʨ̑ v
bakmak
zobaczyć

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
ağız
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
recm
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukaranie n
ceza
(rzeczownik odczasownikowy) od ukarać

ukleja ukˈlɛja n
inci balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
tamamlamak
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości

ukrainizacja n
ukraynalılaştırma
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (socjologia, socjologiczny) przyswajanie lub narzucanie kultury ukraińskiej i języka ukraińskiego;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
Ukraynaca
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
Ukraynaca Ukrayince Ukraynca
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukryty uˈkrɨtɨ adj
gizli
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
gizlemek
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego

układ nerwowy n
sinir sistemi
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ oddechowy n
solunum sistemi
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów umożliwiających organizmowi oddychanie;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
periyodik cetvel
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
periyodik tablo periyodik cetvel
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

ul ul n
arı kovanı kovan
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulewa uˈlɛva n
sağanak
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
iç rahatlığı
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
muafiyet
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat

ulica uˈlʲiʦ̑a n
sokak cadde
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ulotka uˈlɔtka n
broşür
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ültimatom
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultradźwięk n
ultrason
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
morötesi
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
morötesi
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultramaryna n
lacivert
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)

ultrasonografia n
ultrasonografi
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;

ulubieniec n
gözde
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
gözde
najbardziej lubiany

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
ölmek
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umlaut ˈũmlawt n
umlaut
(językoznawstwo, językoznawczy) przegłos
znak przegłosu – dwie kropki nad literą

umowa ũˈmɔva n
sözleşme
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
ölmek
skończyć życie

umysł ˈũmɨsw̥ n
akıl
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavabo
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

uncja n
ons
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
eşsiz
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
kaçınmak
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
evrensel
obejmujący całość

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
üniversite
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

uparty uˈpartɨ adj
inatçı
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
bir taşla iki kuş vurmak
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upokorzenie n
aşağılama
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
engel
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności

uproszczenie ˌuprɔʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
basitleştirme
czynienie czegoś prostszym
rezultat uproszczenia (1.1)

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
ön yargı
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
ihsan
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprząż n
koşum
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

uran ˈurãn n
uranyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uran zubożony n
zayıflatılmış uranyum
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie;

uraz ˈuras n
sakatlık
uszkodzenie ciała

uraza uˈraza n
garez
niechęć, żal do kogoś

urdu ˈurdu n
Urduca
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

urlop ˈurlɔp n
izin
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlop macierzyński n
analık izni
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop płatny przysługujący kobiecie, będącej w trakcie zatrudnienia, w związku z urodzeniem dziecka

urlop ojcowski ˈurlɔp ɔjˈʦ̑ɔfsʲci n
babalık izni
(potocznie, potoczny) urlop, z którego korzysta ojciec noworodka lub niemowlęcia w celu sprawowania nad nim opieki
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urlop udzielany ojcu dziecka w wymiarze do 2 tygodni, przysługujący do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo urlop udzielany ojcu dziecka przysposobionego

urna ˈurna n
kremasyon çömleğı
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
alımlı hoş
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
bayram
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
doğum
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
doğum günü yaş günü
rocznica dnia narodzin

urodzić uˈrɔʥ̑iʨ̑ v
doğurmak
aspekt dokonany od: rodzić

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
üroloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urwisko urˈvʲiskɔ n
uçurum
stroma ściana skalna

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
aygıt
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
devlet memuru
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

usilny adj
kuvvetli
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
yatıştırmak
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie

usta ˈusta n
ağız
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustawa uˈstava n
yasa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustnie adv
ağızdan ağıza
komunikując się słowami wymawianymi

ustny ˈustnɨ adj
sözlü
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
silmek
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.
çıkarmak
sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było

usługa uˈswuɡa n
hizmet
działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb ludzi

utopia uˈtɔpʲja n
ütopya
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
zorlaştırmak
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

uwaga uˈvaɡa interjection
dikkat
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
dikkat
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uwertura ˌuvɛrˈtura n
overtür
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
sevmek
otaczać kogoś miłością

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
ayartmak
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwzględniać v
göz önünde bulundurmak
brać pod uwagę

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bağımlılık
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzasadniony adj
hakkı olma
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci adj
Özbek
odnoszący się do Uzbekistanu lub jego obywateli (Uzbekistańczyków)
Özbekçe
odnoszący się do Uzbeków

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci n
Özbekçe
język urzędowy Uzbekistanu;

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
tamamlamak
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje

uzurpator ˌuzurˈpatɔr n
gaspçı
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
gasbetmek
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

ułamek uˈwãmɛk n
kesir
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
kolaylaştırmak
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
gülümseme tebessüm
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
gülümsemek
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użytkowanie ˌuʒɨtkɔˈvãɲɛ n
intifa hakkı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe;

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
kullanıcı
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
kullanmak
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

vlog vlɔk n
vlog
blog złożony z zapisów wideo, najczęściej krótkich filmików, w których autor wypowiada się na aktualne tematy lub opowiada o wydarzeniach ze swojego życia

w f v vu preposition
içinde
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności
…określający ilość lub liczbę elementów
…określający stan podmiotu
…określający ubiór
…określający wzór na materiale, kształt czegoś
karşı
…określający kierunek czynności

w przybliżeniu adv
yaklaşık
blisko, ale niedokładnie tak

wacha ˈva.xa n
vahu
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
yelpaze
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

wachta n
nöbet
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) grupa marynarzy pełniących służbę
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) służba pełniona przez marynarza na statku

wada ˈvada n
hata
ujemna cecha charakteru

waga ˈvaɡa n
terazi baskül
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

waga ciężka n
ağır sıklet
(sport, sportowy) najwyższa kategoria wagowa w sportach walki;

waginoplastyka n
vajinoplasti
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny mający na celu utworzenie lub odtworzenie pochwy;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
araba
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wahadło n
sarkaç pandül
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
tatil
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

walabia n
valabi
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Wallabia Trouessart, rodzaj torbacza z podrodziny kangurów;

walc valʦ̑ n
vals
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
savaşmak
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walec ˈvalɛʦ̑ n
silindir
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walet ˈvalɛt n
bacak
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walizka vaˈlʲiska n
bavul valiz
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
istimna yapmak
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
savaş
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walkiria n
valkür
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

waloński adj
Valonca
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
Valonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waluta vaˈluta n
para birimi
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;
(potocznie, potoczny) łatwo wymienialny (w danym kraju) środek płatniczy (w Polsce np.: dolar, euro, (dawniej, dawny) marka)
wymienialny środek płatniczy

wampir ˈvãmpʲir n
vampir
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wanad ˈvãnat n
vanadyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wanilia vãˈɲilʲja n
vanilya
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilin
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

waniliowy ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ adj
vanilya
(przymiotnik) od: wanilia

wanna ˈvãnːa n
küvet banyo küveti
duże naczynie do kąpieli

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
kireç taşı
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapno n
kireç
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
kalsiyum
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran z Komodo n
Komodo ejderi
(herpetologia, herpetologiczny) Varanus komodoensis Ouwens, drapieżny gad z rodziny waranów zamieszkujący wyspy Archipelagu Sundajskiego;

warcaby n
dama
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
domuz yavrusu
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warczeć v
hırlamak
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warfaryna n
varfarin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
dudak
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wariant ˈvarʲjãnt n
varyant
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
deli budala
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
örgü
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1)

warstwa ˈvarstfa n
tabaka
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
ince tabakalı tabakalı
złożony z warstw

warsztat ˈvarʃtat n
atölye
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi

wart vart adj
değerinde
posiadający pewną wartość

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
değer kıymet
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
zwykle lm zasada moralna, przekonanie

warunek vaˈrũnɛk n
şart
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warzywniak vaˈʒɨvʲɲak n
manav
mały sklep, budka lub stragan z warzywami i owocami

warzywo vaˈʒɨvɔ n
sebze
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wasz vaʃ pronoun
sizin
2. (osoba) lm

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
pamuk
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
pamuk şekeri pamuk helvası
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
defne
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasektomi
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vazelin
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazon ˈvazɔ̃n n
vazo
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałach ˈvawax n
iğdiş at
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
merdane oklava
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
yusufçuk kızböceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
önem
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie

ważny ˈvaʒnɨ adj
geçerli
mający moc prawną, obowiązujący
mühim önemli
mający duże znaczenie

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
tartmak
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś
mieć jakiś ciężar, masę

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
girmek
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
rozpoczynać grę, np. na boisku, w karty
stawać się członkiem czegoś
stawać się elementem zbioru, elementem składowym
wspinać się, iść w górę
wstępować na coś nogą (nogami)

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
erken
taki, który jest u swojego początku
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory

wcześniactwo fʧ̑ɛɕˈɲaʦ̑tfɔ n
erken doğum
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
erken
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
dün
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
dün
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
dünkü
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
dul
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
dul
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
dulluk
bycie wdową lub wdowcem

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
şükür şükran
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
minnettar müteşekkir
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

weekend n
hafta sonu
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegan
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganizm veganlık
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vejeteryenlik
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
vejetaryen
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wehikuł czasu vɛˈxʲikuw ˈʧ̑asu n
zaman makinası
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie;

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
giriş
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć
czynność pojawienia się
czynność wchodzenia, przejścia do jakiegoś miejsca
pojawienie się

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
veksilloloji bayrak bilimi
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

wektor ˈvɛktɔr n
vektör
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
(informatyka, informatyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie
(informatyka, informatyczny) tablica jednowymiarowa;
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;

welin ˈvɛlʲĩn n
tirşe
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

welomobil n
velomobil
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
Venedikçe
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
Venedikçe
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech;

wentyl n
supap
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole)

wentylacja n
havalandırma
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
vantilatör
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

weranda vɛˈrãnda n
veranda hayat
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbel ˈvɛrbɛl n
trampet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku;

wermut n
vermut
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wers vɛrs n
dize
podstawowa jednostka wersyfikacyjna, najczęściej złożona z jednej linijki tekstu

wersalka vɛrˈsalka n
çekyat
rozkładane łóżko, które po złożeniu tworzy kanapę

wersja ˈvɛrsʲja n
versiyon sürüm
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
neşeli
w pogodnym nastroju

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
neşeli
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

westfalski adj
Vestfalya
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii

wesz vɛʃ n
bit
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
gazi savaş malulü tecrübeli
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
baytar
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
içerde
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
içerde
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
iç
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezyr ˈvɛzɨr n
sadrazam
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
yün
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)

wgląd n
idrak
sposobność własnej obserwacji, bezpośredniego badania czegoś

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
çukur
wklęsłość, dołek

whisky n
viski
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
haberler
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
haber
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
kova
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viyadük
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiano ˈvʲjãnɔ n
başlık
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma zapisywana żonie przez męża, równa sumie posagu;
(przestarzałe, przestarzały) posag, wyprawa panny młodej

wiara ˈvʲjara n
inanç güven
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych
inanç iman
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie

wiata ˈvʲjata n
gölgelik
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;

wiatr vʲjatr̥ n
rüzgâr yel rüzgar
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
güneş rüzgârı
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatraczek vʲjaˈtraʧ̑ɛk n
rüzgar gülü
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one;

wiatrak ˈvʲjatrak n
yel değirmeni
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
rüzgâr gülü
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wibracja n
titreşim
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibratör
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wicehrabia n
vikont
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicekról n
kral naibi
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;

wiceprezydent n
başkan yardımcısı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
çatal
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

wideo n
video
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
video klip
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widmo ˈvʲidmɔ n
tayf
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;

widok ˈvʲidɔk n
görme
widziana przestrzeń, krajobraz

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
kartpostal
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku;

widz vʲiʦ̑ n
seyirci
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
görmek
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widły ˈvʲidwɨ n
yaba
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczne pióro n
dolma kalem
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
ebediyen sonsuza dek
bez ograniczenia w czasie

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
sonsuzluk
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
akşamları
gdy zapada zmierzch

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
akşam
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
akşam
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
bekarlığa veda partisi
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
Viyanalı
mieszkaniec Wiednia

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
Viyana
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
bilgi bilim
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
bilmek anlamak bilmek
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
cadaloz
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne;
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa

wiek vʲjɛk n
asır yüzyıl
sto lat;
yaş
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
deve hecin
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłądnik n
deveci
poganiacz wielbłądów

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
çok
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
çok
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
büyük
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu

wielkie księstwo n
grandüklük
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez wielkiego księcia (magnus dux) państwo lub jego część;

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
cömert
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielkomocarstwowy adj
büyük güç
(książkowy) odnoszący się do wielkich mocarstw, dotyczący wielkiego mocarstwa, właściwy wielkiemu mocarstwu

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
boyut
rozmiary czegoś
cecha tego, co wznosi się ponad przeciętność
właściwość, którą można zmierzyć

wielojęzyczność n
çokdillilik
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
çokdilli
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
çok hücreli
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
çokkültürlü
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
çokgen
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
birkaç senelik
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polinom
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
balina
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
çelenk
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
domuz eti
(spożywczy) mięso ze świni;

wiercić ˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
delmek
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
bağlılıkla
w sposób wierny, oddany, lojalny

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
sadık
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
inançlı
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
şiir
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
matkap
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
söğüt
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
salkım söğüt
(botanika, botaniczny) Salix alba L. (Tristis), odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzchowiec vʲjɛʃˈxɔvʲjɛʦ̑ n
binek hayvanı
(jeździectwo, jeździecki) koń do jazdy wierzchem, w siodle

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
zirve
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzchołek góry lodowej vʲjɛʃˈxɔwɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
buz dağının görünen kısmı
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
alacaklı
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
inanmak
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
akşamsefası
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
askı
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wieszczek n
sarı gagalı dağ kargası
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
Vietnamca
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
rüzgarlı
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
sincap değin
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
köy
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
hödük
człowiek mieszkający na wsi
odun
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) prostak, człowiek prymitywny

wieża ˈvʲjɛʒa n
kale kule
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
Babil Kulesi
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Eyfel Kulesi
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
su kulesi
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
gökdelen
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wihajster vʲiˈxajstɛr n
zamazingo
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie

wiking ˈvʲicĩŋk n
viking
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wiktymologia ˌvʲiktɨ̃mɔˈlɔɟja n
mağdur bilimi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii;

wilamowski ˌvʲilãˈmɔfsʲci n
Vilamovian dil
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt z grupy zachodniej języków germańskich, którym posługiwali się mieszkańcy Wilamowic

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
dişi kurt
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilga ˈvʲilɡa n
sarıasma
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotność n
nem
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
nemli rutubetli
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
nem
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
kurt böri
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
deniz kurdu
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilkołak vʲilˈkɔwak n
kurt adam
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
suç
czyn niezgodny z normami postępowania
odpowiedzialność za czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
asansör götürge
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
bağ
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
suçlu
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
şarap mey
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
üzüm
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
asma
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

wio vʲjɔ interjection
deh
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
çello viyolonsel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
çellocu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiorsta n
verst
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenne porządki n
bahar temizliği
sprzątanie po zimie

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
ilkbahar
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
ilkbahar bahar
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
kürek
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
kürek çekmek
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wirtualnie adv
sanal
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
virtüel
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirus ˈvʲirus n
virüs
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
viroloji
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
viral
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wisielczy humor n
kara mizah
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
asılı durmak
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać
umierać na szubienicy
asılı olmak
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamin
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
karşılamak
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
mezgit
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka;

witraż ˈvʲitraʃ n
vitray
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

wiwarium n
vivaryum
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;

wiza ˈvʲiza n
vize
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
imaj
pierwowzór, odbicie, obraz

wizyta vʲiˈzɨta n
ziyaret
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizyta domowa n
ev ziyareti
(medycyna, medyczny) zbadanie chorego w jego własnym mieszkaniu

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
karaağaç
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
kimyasal bağ
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów;

wiązanie kowalencyjne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ ˌkɔvalɛ̃nˈʦ̑ɨjnɛ n
kovalent bağ
(chemia, chemiczny) rodzaj wiązania chemicznego;

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
bağlamak
splatać, tworząc węzeł
krępować kogoś za pomocą sznura
pakować w chustę związując jej końce
łączyć przedmioty razem, używając sznura

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
ayın sonunu getirmek
dawać radę finansowo

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
bu yüzden
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
çoğunluk ekseriyet
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
hapishane cezaevi
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
mahpus
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więź n
bağ
stan posiadania czegoś wspólnego
to, co łączy jednostki ze sobą

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
vişne
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
kiraz rengi
mający kolor dojrzałych owoców wiśni

wklęsły adj
içbükey konkav
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
yakında
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkręt fkrɛ̃nt n
vida
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;

wkład fkwat n
katkı
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
kız torun
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
torun
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
iç
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woalka vɔˈalka n
baş örtüsü
przezroczysta zasłona na twarz stanowiąca przybranie damskiego kapelusza;

woda ˈvɔda n
su ab
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
kolonya
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
kral suyu
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
maden suyu
naturalna woda lecznicza;

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
hidrojen peroksit
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;

woda święcona n
kutsal su
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodewil vɔˈdɛvʲil n
vodvil
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodny ˈvɔdnɨ adj
sucul
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
żyjący w wodzie lub na wodzie

wodolot vɔˈdɔlɔt n
deniz otobüsü
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
su sayacı
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodopój vɔˈdɔpuj n
suvat
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorotlenek n
hidroksit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
çağlayan şelale
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
parmağında oynatmak
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
hidrojen müvellidülma
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
harbi savaş
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
vayvoda
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
voyvodalık
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

wojna ˈvɔjna n
savaş harp
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
iç savaş
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
Truva savaşı
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami;

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
savaşçı
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
ordu
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wok vɔk wɔk n
wok tava
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich;

wola ˈvɔla n
irade
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

wole n
kursak
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
tercih etmek
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
volfram tungsten
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolna miłość n
serbest aşk
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
hür yazılım
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
özgürlük
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem
özgürlük hürriyet
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu

wolny ˈvɔlnɨ adj
aheste yavaş
odbywający się bez pośpiechu
serbest
niezajęty przez coś
serbest hür
nieobciążony czymś niekorzystnym
özgür serbest
mogący postępować zgodnie z własną wolą

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
serbest piyasa
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariat n
gönüllülük
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolt vɔlt n
volt
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

woluta vɔˈluta n
volüt
ozdobny ornament lub detal architektoniczny, czy rzeźbiarski w kształcie spirali albo zwoju;

wombat ˈvɔ̃mbat n
vombat
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;

worek ˈvɔrɛk n
çuval
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

wosk vɔsk n
mum balmumu
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
bal mumu
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

wow interjection
oha!
…(potocznie, potoczny) wyrażający zachwyt, uznanie itp.

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
vokatif
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
sığır eti
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
arabacı
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wpis n
kayıt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej
umieszczenie zapisu w jakimś tekście

wprost fprɔst adv
direkt
bezpośrednio

wpłata n
depozit mevduat tevdiat
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
etki
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
etki altında bırakmak
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
nüfuzlu
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
dönmek
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
geri dönmek
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
dönmek
cofać się, robić kilka kroków wstecz

wrak vrak n
gemi enkazı
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrap rap n
dürüm
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem;

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
intiba
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
doğuştan
właściwy istocie żywej od urodzenia

wrogi ˈvrɔɟi adj
düşman
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy
o państwie: będący wrogiem, będący w stanie wojny z innym państwem

wrona ˈvrɔ̃na n
leş kargası karga
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrotycz ˈvrɔtɨʧ̑ n
solucanotu
(botanika, botaniczny) Tanacetum L., roślina z rodziny astrowatych o dużych, pierzastych liściach i kwiatach zebranych w koszyczki;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
iğ
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
eylül
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
funda
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
ülser
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
serçe
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
düşman
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżba n
kehanet fal kahinlik
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarka vruʒˈbʲjarka n
falcı
(ezoteryka) kobieta zajmująca się przepowiadaniem przyszłości

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
kâhin falcı
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżka ˈvruʃka n
peri
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
düpedüz
…podkreślająca znaczenie wyrazu lub natężenie cechy

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
doğu
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód

wschodnioazjatycki adj
Doğu Asyalı
zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej
związany z Azją wschodnią

wschodnioniemiecki adj
Doğu Alman
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)

wschód fsxut n
doğu
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem
doğu şark
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wschód słońca n
güneş doğması güneş doğuşu
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu

wsierdzie ˈfʲɕɛrʲʥ̑ɛ n
endokard
(anatomia, anatomiczny) wewnętrzna warstwa ściany serca;

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
belirtmek
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
ibre
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
göstergeç
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci
długi i cienki przedmiot do wskazywania

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
cömert
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
fevkalade
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
destek olmak
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
anı
obraz przeszłości w pamięci

wspólnota fspulˈnɔta n
cemaat
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
modern
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy
zamane
taki, który istnieje lub ma miejsce w tym samym czasie z innym

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sempati
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
esef etmek eseflenmek halinden anlamak üzülmek
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik n
katsayı
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego
jeden z czynników oddziałujących

współliniowy adj
doğrudaş
(matematyka, matematyczny) o wektorach leżący na prostej równoległej (w szczególnym przypadku tej samej)
leżący na jednej linii

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ev arkadaşı
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
iş birliği işbirliği ortaklık
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
çalışan
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
kalkmak
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku

wstrzemięźliwy adj
ağzı sıkı mutedil ölçülü
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
şok
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
silne, gwałtowne drgnięcie

wstyd fstɨt n
utanç
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
şerit kurdele
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
geçici
robiony na początku (wstępie)

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
muktedir
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecny adj
hazır ve nazır
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
evren kâinat gök kubbe
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
hacısı hocası
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
bütün
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
tüm yollar Roma'ya çıkar bütün yollar Roma'ya çıkar
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
her şey herşey kül umum
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
her yerde her yer
w każdym miejscu
her yere her yer
do każdego miejsca

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
o zaman
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
salı
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
fiş
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
dayı
brat matki

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
kaba
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański

wulkan ˈvulkãn n
yanardağ volkan
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
volkanik
związany z wulkanami i ich aktywnością

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
siz
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
affedilebilir
który można wybaczyć

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
affetmek
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
çamaşır suyu
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
seçmek
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
dikkate değer
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wybiórczy adj
seçici
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) wybierający w sposób selektywny

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
saylavcı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
seçim
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybory vɨˈbɔrɨ n
saylav
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
güçbeğenir
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybryk n
yaramazlık çılgınlık
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
kıyı
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
patlama
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
fevri
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie / reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie

wybór ˈvɨbur n
seçim
wybranie jednej z wielu możliwości

wychodzić vɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
çıkmak
(zobacz) wyjść (aspekt dokonany)
być skierowanym na coś

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
eğitim
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
beden eğitimi (lise)
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
yüceltmek
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wycie ˈvɨʨ̑ɛ n
inilti
(rzeczownik odczasownikowy) od wyć

wyciek pamięci ˈvɨʨ̑ɛk pãˈmʲjɛ̇̃ɲʨ̑i n
bellek sızıntısı
(informatyka, informatyczny) alokacja pamięci przez program bez zapewnienia możliwości wykonania jej zwolnienia po przeprowadzeniu na niej wszystkich operacji;

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
paspas
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
telesiyej
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach;

wyczerpany adj
bitkin
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości

wyczerpujący adj
kapsamlı
dostarczający wszystkich lub bardzo szczegółowych informacji

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
performans
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydajność n
verim
cecha tego, co wydajne

wydajny adj
verimli
opłacalny, przynoszący zyski lub mniejsze straty albo zużycie, np. prądu elektrycznego

wydalenie n
kovma
(fizjologia, fizjologiczny) usunięcie na zewnątrz szkodliwych i niepotrzebnych substancji czy bezużytecznych tkanek
usunięcie, pozbycie się kogoś z jakiejś zbiorowości

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
hadise
to, co się stało
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
harcamak
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
yayınevi
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydma ˈvɨdma n
kumul
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
su samuru lutr
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydrzyk n
korsan martı
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Stercorarius

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
görünüş
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
görünmek
mieć dany wygląd

wygnaniec n
sürgün
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
rahat
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wygrana vɨˈɡrãna n
zafer
zwycięstwo

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
açıklamak
czynić coś zrozumiałym

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
istisna
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
özel
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
çıkış
droga lub otwór, którym się wychodzi

wyka n
fiğ
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych;

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
kürdan
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykluczać v
ihraç etmek
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
fizibilite
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać

wykonanie ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ n
performans
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonać

wykonawca ˌvɨkɔ̃ˈnafʦ̑a n
yapan
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
icra
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
kazı
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków

wykończony adj
bitmiş
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
yalan makinesi
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
ünlem nida
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
eğitim
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
eğitimli
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykusz ˈvɨkuʃ n
cumba
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
kalifiye
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykład ˈvɨkwat n
ders konferans
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
ders anlatmak
uczyć czegoś, prowadzić wykłady

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
gereksinim duymak
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
mübadele
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
boyut
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
eşanjör
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła;

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
kusmuk
to, czym się wymiotuje

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
kusma
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
meme
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
telaffuz söyleyiş
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymówka n
bahane
wykrętne usprawiedliwienie

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
icat
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
icat etmek
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynik ˈvɨ̃ɲik n
sonuç
rezultat, skutek

wypadek vɨˈpadɛk n
kaza
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wypalać vɨˈpalaʨ̑ v
kurutmak
otrzymywać coś z jakiegoś surowca, prażąc go w ogniu

wyposażać v
donatmak
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
teçhizat
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wypowiadać ˌvɨpɔˈvʲjadaʨ̑ v
hizmet akdini tektaraflı fesh etmek
rozwiązywać umowę

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
açıklama
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wyprawa vɨˈprava n
çeyiz
(dawniej, dawny) rzeczy, które dostaje od rodziców kobieta wychodząca za mąż

wypukły vɨˈpukwɨ adj
dışbükey
(matematyka, matematyczny) o funkcji: taka, że jej wykres znajduje się nad styczną w każdym punkcie
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wypłacać vɨˈpwaʦ̑aʨ̑ v
parasını vermek
wydawać należne komuś pieniądze

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
ifade etmek
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś
uzewnętrzniać, okazywać uczucia jakimkolwiek sposobem
formułować wyrażenie, wypowiadać się, mówić na jakiś temat

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
ifade
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy

wyrocznia n
arkıl
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: miejsce kultu, w którym, według ówczesnych wierzeń, bogowie za pośrednictwem kapłanów przepowiadali przyszłość i udzielali rad

wyrok ˈvɨrɔk n
karar
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;
zwykle w lm los, przeznaczenie

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
apandis
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrób ˈvɨrup n
eşya
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji

wysadzać v
havaya uçurmak
niszczyć poprzez wybuch

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
efor
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoki vɨˈsɔci adj
yüksek
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
yüksek uzun
mający duży wymiar pionowy

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
yüksek gerilim
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
yüksek
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
yükseklik
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
ada cezire
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
yeterince
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
yeterli
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystawa vɨˈstava n
sergi
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wystrzał n
atış
efekt wyrzucenia pocisku z broni miotającej lub broni palnej

wyszukany adj
sofistike
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
azim
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrych n
maymuncuk
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕʨ̑ n
tahammül
(technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych
umiejętność zniesienia wielu problemów

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
acar atılgan
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
imal etmek
sprawiać, powodować
üretmek
produkować na większą skalę, wydawać

wywiad ˈvɨvʲjat n
mülakat görüşme söyleşi
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wywłaszczenie ˌvɨvwaʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
müsadere
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie kogoś prawa własności na mocy ustawy, przeważnie za odszkodowaniem
sprawienie, że coś przestaje być czyjąś własnością

wyć vɨʨ̑ v
ulumak
o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
anahtar
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
ekran
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
karşılıklı
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzbogacenie n
zenginleşme
uczynienie bogatszym

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
kızılkanat
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdłuż vzdwuʃ preposition
boyunca
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
talamus
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wziąć vʲʑɔ̇̃ɲʨ̑ v
almak
chwycić ręką
skorzystać z czegoś
(potocznie, potoczny) wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
(potocznie, potoczny) wzmacnia tryb rozkazujący

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
acısı ve tatlısı
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
zikir
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
engebe
miejsce wyższe od innych w okolicy;

wzrost vzrɔst n
büyüme
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszający adj
dokunaklı
wywołujący wzruszenie; powodujący rozrzewnienie

wzruszenie n
duygulanma heyecan
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wzór vzur n
formül
zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny

wódka ˈvutka n
votka
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
araba
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
tekerlekli sandalye
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
kaldırmaç
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
öküz
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
koklamak
badać zapach nozdrzami

wąsatka n
bıyıklı baştankara
(ornitologia, ornitologiczny) Panurus biarmicus, niewielki ptak przypominający sikorę;

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
dar
mający niewielką szerokość

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
ucu ucuna
(przysłówek) od: wąski

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
şüphelenmek
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
şüphe
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
şüpheli
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
karaciğer
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
yılan
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny

węch vɛ̃w̃x n
koku duyusu
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

wędka ˈvɛ̃ntka n
olta
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędrować vɛ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
treking
przebywać długą drogę skądś dokądś

wędzić v
fümelemek
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu

wędzony adj
füme
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
karbon kömür
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
kömür
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
linyit
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
linyit kömürü
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgiel drzewny n
odun kömürü
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi;

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
taş kömürü
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
Macar Macarca
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
karbonat
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;

węglik n
karpit
(chemia, chemiczny) związek chemiczny węgla z metalem lub półmetalem;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
karbonhidrat
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hidrokarbon
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
yılan balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
düğüm
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
düğüm knot
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

władca ˈvwatʦ̑a n
hükümdar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władza ˈvwaʣ̑a n
hakimiyet
(zobacz) władze
ludzie, którzy rządzą
kuvvet
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
mülk
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś

właz vwas n
rögar
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
sahip
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ particle
aslında
partykuła, komunikująca zmianę treści w stosunku do wcześniejszych wypowiedzi

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
düzgün
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
şu anda
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia

włochaty adj
kürklü
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami

włos vwɔs n
saç
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
İtalyan
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
İtalyanca İtalyan
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
saç
owłosienie głowy ludzkiej

włość vwɔɕʨ̑ n
malikane
(przestarzałe, przestarzały) posiadłość, duży majątek ziemski

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
mızrak
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włócznik n
kılıç balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włókniak n
fibrom
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókno ˈvwuknɔ n
lif
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
kuduz
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

z s z zet preposition
ile
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
kuş bakışı
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z powodu s‿pɔˈvɔdu
yüzünden ötürü binaen dolayı uğruna
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
geri
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
haç çıkarıp ölmeyi yeğlerim
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z tyłu adv
geride
od przeciwnej strony niż przód

za za preposition
arkasında
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

za darmo adv
bedava parasız
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
yurt dışında
poza granicami kraju

za wszelką cenę idiom
ne pahasına olursa olsun
bez względu na wszystko, tak aby osiągnąć cel, nie bacząc na poniesione wysiłki i straty

zaangażowanie ˌzaãŋɡaʒɔˈvãɲɛ n
kendini verme
postawa osoby, która się w coś angażuje

zabawa zaˈbava n
oyun
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
oyuncak
rzecz służąca do zabawy;

zabawny zaˈbavnɨ adj
komik eğlendirici güldürücü
wywołujący rozbawienie, śmiech

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
öldürmek
pozbawiać życia

zabić ˈzabʲiʨ̑ v
öldürmek
aspekt dokonany od: zabijać

zabobon n
hurafe
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
yasak etmek
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabronić zaˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
menetmek
aspekt dokonany od: zabraniać

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
hastalık
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabytek zaˈbɨtɛk n
abide
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;

zabójca zaˈbujʦ̑a n
katil
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójstwo zaˈbujstfɔ n
cinayet
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) morderstwo;

zabójstwo honorowe n
namus cinayeti
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
batı
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioazjatycki adj
Batı Asyalı
zamieszkujący, występujący w Azji zachodniej
związany z Azją zachodnią

zachodnioniemiecki adj
Batı Alman
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
hasta olmak
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
davranış
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachwyt ˈzaxfɨt n
huşu
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem

zachód ˈzaxut n
batı garp
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
gurup
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
başlamak
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
görev
coś, co należy wykonać

zadowalający adj
tatmin edici yeterli
wystarczająco dobry

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
memnuniyet
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
hoşnut
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zagadka zaˈɡatka n
bilmece bulmaca
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
muamma
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;
muamma bilmece
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
kısa kanatlı sarı mukallit
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
yurt dışı
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
yabancı
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrożony adj
nesli tehlikede
taki, któremu coś grozi

zagubiony adj
kayıp
taki, który nie wie, co czynić dalej, jak postępować w niejasnych dlań okolicznościach

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
zamir adıl
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
iyelik adılı
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zaimek względny n
ilgi adılı
(gramatyka) zaimek, który zastępuje wyraz określający obiekt lub jego właściwości

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
ilgi
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
tavşan
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
meşgul
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
yasak
zabronienie czegoś komuś

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
enfeksiyon
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
aşık
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochiwać się v
aşık olmak
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
keşiş
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakreślacz zaˈkrɛɕlaʧ̑ n
fosforlu kalem
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

zakrzepica n
tromboz
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
viraj kıvrıntı
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakurzony adj
tozlu
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu

zakwaterowanie n
barındırma konaklama
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
bahis
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakład pogrzebowy n
cenaze evi
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakładka zaˈkwatka n
kitap ayracı
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
rehine
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zalać v
sel basmak
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś

zaleta zaˈlɛta n
avantaj
dodatnia cecha charakteru
liyakat
cecha podwyższająca wartość przedmiotu

zalew n
deniz kulağı
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
asmak
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bağımlılık
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym

zamach ˈzãmax n
suikast
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
askerî darbe
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
suikastçı
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
Zambiya
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
kale saray
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
kilit
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
fermuar
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
niyet
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
yerine
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
yerine
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
süpürmek
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
niyet etmek
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
hapsetmek
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
denizaşırı
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
varlýklý
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
derin dondurucu
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamsz zãmʃ n
süet
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej);

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
sipariş
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
kirlenme
stan bycia zanieczyszczonym

zaniedbywać ˌzãɲɛdˈbɨvaʨ̑ v
önemsememek
nie troszczyć się

zanim ˈzãɲĩm conjunction
önce
przed jakimś wydarzeniem

zanurzać zãˈnuʒaʨ̑ v
daldırmak
zagłębiać coś w czymś ciekłym, sypkim lub miękkim

zapach ˈzapax n
koku
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
iltihap yangı
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie mózgu n
ensefalit
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie osierdzia n
perikardit
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia;

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronşit
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
sistit
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
zatürree zatürre
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie spojówek n
konjonktivit
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
çakmak
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapamiętać ˌzapãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
akılda tutmak
aspekt dokonany od: zapamiętywać

zapałka zaˈpawka n
kibrit
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
düğmelemek
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis ˈzapʲis n
belge
trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania

zapis nutowy n
nota çizgisi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapominalski adj
unutkan
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
unutmak
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapotrzebowanie n
istek
druk, dokument z wyszczególnionymi potrzebami, np. w zakresie zakupów

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
alıntı kelime
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
davet etmek
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś
çağırmak davet etmek
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaprawa n
harç
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
davet davetiye
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
davetiye
kartka papieru wyrażająca taką informację

zaprzeczenie n
değilleme
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
sormak
zadać pytanie

zapłacić zaˈpwaʨ̑iʨ̑ v
parasını vermek
aspekt dokonany od: płacić

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
döllenme
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
kazanmak
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
zerdüştçülük
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaraźliwy adj
bulaşıcı
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zardzewiały adj
paslanmış
zniszczony przez rdzę

zarodek zaˈrɔdɛk n
embriyon
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
(botanika, botaniczny) zawiązek rośliny rozwijający się w nasieniu

zarzut ˈzaʒut n
itiraz azar serzeniş sitem tekdir
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zarządzanie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ãɲɛ n
idare
sprawowanie nad czymś zarządu

zaręczyny n
nişan
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
esas ilke
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
ilke kaide
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
pusu
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
güç kaynağı
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
menzil
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
sürpriz
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
yarı sucul yılan
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
komedon
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zastawka n
kapak
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zasób naturalny n
doğal kaynak
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
perde
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasłona dymna n
sis perdesi
(przenośnie, przenośnia) pozorowane działanie dla odwrócenia uwagi od czegoś istotnego
(wojskowość, wojskowy) chmura dymu służąca do ukrycia własnych działań i dezorientacji przeciwnika;

zasługa zaˈswuɡa n
liyakat
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zatoka zaˈtɔka n
körfez koy
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zator n
embolizm
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatrucie pokarmowe n
gıda zehirlenmesi
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
güven
przeświadczenie, że można komuś ufać

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
farkına varmak
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
ara sokak
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
içerik
to, co się w czymś znajduje
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
kalp krizi
(medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawias n
menteşe
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawieszenie ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
amortisör
(motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;
(rzeczownik odczasownikowy) od zawiesić

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
rüzgâraltı
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
anemon
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawiniątko n
bohça
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
kıskanç
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
haset
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

zawody zaˈvɔdɨ n
yarışma
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
baş dönmesi
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
daima her zaman hep
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
meslek
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
supap
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
kıskanç
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
kıskanmak
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
kıskançlık
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna
kıskançlık çekememezlik
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona

zazdrość o członek n
penis hasedi
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
tutulma
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
takım
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd

założyciel n
kurucu
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ek
plik dołączony do wiadomości e-mail
ek ilişik
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
tesadüf
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbiór zbʲjur n
küme
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;

zblazowany ˌzblazɔˈvãnɨ adj
bezgin
(potocznie, potoczny) znudzony nadmiarem przeżyć, wrażeń, hulaszczego życia, znużony otaczającym go światem

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
yamaç
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboczenie n
sapıklık
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
sapık
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboże ˈzbɔʒɛ n
tahıl hububat
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
suç
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
Katyn Katliamı
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia przeciwko ludzkości n
insanlığa karşı suçlar
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
savaş suçu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbroja ˈzbrɔja n
zırh
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zdanie ˈzdãɲɛ n
cümle tümce
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
yan cümle
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
kararlaştırmak
podjąć decyzję

zderzak ˈzdɛʒak n
tampon
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą;

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
çarpışma vuruş
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
yetenek
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
kabiliyetli
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony
muktedir haiz kadir
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdrada ˈzdrada n
hainlik
działanie na szkodę narodu lub kraju

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
devlete ihanet
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
aldatmak
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
sağlık sıhhat
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
sağlıklı faydalı
dobry dla zdrowia
sağlıklı sıhhatlı zinde
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zdumiewający adj
şaşırtıcı
taki, który budzi zdumienie

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
toplantı
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zefir ˈzɛfʲir n
ince gömlek çok ince kumaş
(włókiennictwo) cienka i lekka tkanina, zazwyczaj bawełniana, zwykle w kratę lub w pasy
zefir
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
saat
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
güneş saati
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
kol saati
niewielkich rozmiarów zegar

zejście ˈzɛjɕʨ̑ɛ n
iniş
miejsce, w którym można skądś zejść

zemsta ˈzɛ̃msta n
intikam öç
odwet za krzywdy

zenit ˈzɛ̃ɲit n
ayyuk
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zero ˈzɛrɔ n
sıfır
liczba 0;

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
sıfırıncı
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
ayrılmak
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś

zespół ˈzɛspuw n
grup
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa muzyków występująca razem na scenie
sendrom
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu;

zespół Aspergera n
Asperger sendromu
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Downa n
Down sendromu
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;

zespół Guillaina-Barrégo n
Guillain-Barré sendromu
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zestaw ˈzɛstaf n
takım
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

zeszyt ˈzɛʃɨt n
defter
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zet zɛt n
ze
nazwa litery „z”, trzydziestej litery polskiego alfabetu

zez zɛs n
şaşılık
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
ifade
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami
dokument zawierający treść zeznania (1.1)

zezowaty adj
şaşı
taki, który ma zeza

zgoda ˈzɡɔda n
ağız tadı
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
uyma
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
toplantı
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgrupowanie osób mające na celu obrady lub wyrażenie jakiegoś stanowiska;

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
alaylı istihzalı iğneleyici
świadczący o zgryźliwości

zgrzebło n
kaşağı
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgubny ˈzɡubnɨ adj
pernisiyöz
prowadzący do zguby

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
damlaya damlaya göl olur.
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać

ziarno ˈʑarnɔ n
habbe
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś
kepek
krystalit;

zielarz ˈʑɛlaʃ n
aktar
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele angielskie n
yenibahar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleniec n
yeşil alan
(architektura, architektoniczny) zwarty przestrzennie teren zieleni o niedużej powierzchni;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
yeşil
kolor zielony
ubranie w kolorze zielonym
zielone części roślin
zielony barwnik

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
bitki koleksiyon
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
bitki müze
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
yeşil çay
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
yeşil gözlü
(książkowy) taki, który ma zielone oczy

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
yeşil
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
toprak
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna
grunt, podłoże (także w budynku)
yer
gleba
działka rolnicza lub budowlana

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
patates
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
toprak
związany z ziemią, glebą

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
esnemek
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziggurat zʲikˈːurat zʲiˈɡurat n
ziggurat
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

zima ˈʑĩ.ma n
kış
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Soğuk Savaş
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
maytap
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier;

zimno ˈʑĩmnɔ n
soğuk
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
soğuk
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
yalıçapkını
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimować v
kışlamak
spędzać zimę w określonym miejscu

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
kış kışlık
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zimozielony ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
her dem yeşil
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
herboloji
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób;

zięba ˈʑɛ̃mba n
ispinoz
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
damat
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
olgu
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
kaydırak
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
buruşukluk
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
dert
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmiana ˈzmʲjãna n
değişim
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
vardiya
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
degiştirmek
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
değişken
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
değişken
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
ulegający zmianom

zmierzch zmʲjɛʃx n
tan
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
zorlamak
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmysł zmɨsw̥ n
duyu
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
aseton
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
bulaşık makinesi
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
yorgunluk
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
yorgun
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
posta pulu
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
anlam mana
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
anlama gelmek
mieć znaczenie, sens

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
bulmak
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
zdobywać to, czego się szuka

znak znak n
işaret
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
yol işareti
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
filigran suyolu
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
burç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) symbol oznaczający znak zodiaku (1.1)

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
bulma
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znać znaʨ̑ modal
tanımak
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
sürmeli çalı kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych;

zniżka ˈzʲɲiʃka n
indirim
obniżenie ceny

znowu ˈznɔvu adv
tekrar gene yine
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

zodiak ˈzɔdʲjak n
Zodyak burç
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
zombi
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii;

zoo ˈzɔː n
hayvanat bahçesi
ogród zoologiczny

zoolog zɔˈːlɔk n
zoolog
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zooloji
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonoz
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
kutup ışıkları
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zrozumiałość n
anlaşılabilirlik
cecha tego, co zrozumiałe

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
anlaşılır açık
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrzucić maskę ˈzʒuʨ̑iʨ̑ ˈmaskɛ v
Birisinin maskesini düşürmek
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter

zrzęda n
mızmız mızıkçı
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
mahir
zwinny

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
zımba tel zımba
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zszywka ˈsʃɨfka n
tel zımba
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza

zupa ˈzupa n
çorba
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zurwanizm n
zurvanizm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
azletmek
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska

zwariowany adj
deli
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
büzgen
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
hayvan
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
evcil hayvan
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
hayvanca
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
kimyasal bileşik
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek małżeński n
nikâh
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zobacz) małżeństwo

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
sendika
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

zwrot zvrɔt n
geri ödemek
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
nokta
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
dönence
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnik Koziorożca n
Oğlak dönencesi
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;

zwrotnik Raka n
Yengeç dönencesi
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;

zwrotnikowy adj
tropikal
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem

zwrotny adj
dönüşlü
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega

zwycięski adj
galip
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
zafer galibiyet
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
kazanan
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężyć zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒɨʨ̑ v
mağlup etmek
(zobacz) zwyciężać

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
alışkanlık
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
âdet
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
alışılagelmiş
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
sıradan adi alelade basbayağı tabii
niewyróżniający się niczym

zwój zvuj n
makara
coś zwiniętego w kłębek, rulon

zwłoki ˈzvwɔci n
kadavra
ciało martwego człowieka;

zygota n
zigot
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
zikzak
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zysk zɨsk n
kazanç
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

ząb zɔ̃mp n
diş
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mądrości n
yirmi yaş dişi
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
diş perisi
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby;

złamać serce ˈzwãmaʨ̑ ˈsɛrʦ̑ɛ v
kalbini kırmak
skrzywdzić kogoś, porzucić kogoś, zrobić komuś przykrość

złe oko n
kem göz
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
kötülük
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
hırsız
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złom zwɔ̃m n
hurda
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złota rybka n
Japon balığı süs balığı
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
gümüşçü
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
altın
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złoty ˈzwɔtɨ adj
altın
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju
mający kolor i połysk złota
dotyczący złota

złościć v
kızdırmak
doprowadzać do złości

złośliwe oprogramowanie n
zararlı yazılım kötü amaçlı yazılım
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
kötü huylu
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złożoność n
karmaşıklık
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
yanılsama
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych

zły zwɨ adj
kötü
niesmaczny
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby

ósemkowy adj
sekizli
związany z liczbą osiem, dotyczący liczby osiem

ów uf pronoun
o
(dawniej, dawny) on
bliżej nieokreślona osoba lub rzecz
ten (o którym już była mowa)

ćma ʨ̑ma n
güve
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
egzersiz alıştırma
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
alıştırma yapmak
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
çeyrek
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
çeyrek final
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
dörtlük nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elbe
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Kuğu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lazarus
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letonya Latviya
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Ługańska Republika Ludowa pn
Lugansk Halk Cumhuriyeti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łódź wuʨ̑ pn
Łódź
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź czarny n
kara kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ kʃɨkˈlʲivɨ n
ötücü kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
sessiz kuğu
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;

łacina waˈʨ̑ĩna n
Latince
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
Latin
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładny ˈwadnɨ adj
sirin
odznaczający się urodą

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
yüklemek
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną
umieszczać przedmioty w jednym miejscu w celu przetransportowania ich gdzieś indziej

ładunek waˈdũnɛk n
yük
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;

ładunek elektryczny n
elektrik yükü
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
acısız
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
azaltmak
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
tekerleme
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać ˈwãmaʨ̑ v
kırmak
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając
nie stosować się do czegoś

łapa ˈwapa n
ayak pati
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
rüşvet
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarz n
rüşvetçi
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łasica waˈɕiʦ̑a n
gelincik
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łaska ˈwaska n
ihsan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą

łata ˈwata n
yama
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym

łatać v
örerek onarmak
umieszczać łaty

łatwiutki watˈfʲjutʲci adj
kolaycacık
(zdrobniale) od: łatwy

łatwowierny adj
safdil
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
kolaylık
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łatwy ˈwatfɨ adj
kolay
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ława ˈwava n
kahve masası
niski stolik, zwykle podłużny

ławka ˈwafka n
bank
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
banyo
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
zincir
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, wynikających jeden z drugiego

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
besin zinciri
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
klitoris dılak
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łodyga wɔˈdɨɡa n
sap
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
dirsek
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
levye
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łopata wɔˈpata n
kürek
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
kürek kemiği
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łopotać v
dalgalanmak
(książkowy) poruszać skrzydłami w górę i w dół
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk poprzez szybkie poruszanie przedmiotem
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
somon
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia

łosoś ˈwɔsɔɕ n
somon som
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
Letonca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łoś wɔɕ n
sığın mus
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
ölüm döşeği
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
etene
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem;
yatak
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
okçuluk
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
okçu
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

ług wuk n
kostik
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

łuk wuk n
yay
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
yay kemer
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);

łup wup n
ganimet
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
kayrak
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
kepek
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łupina wuˈpʲĩna n
kabuk
skórka albo zdrewniała powłoka okrywająca owoc, korzeń jadalny lub nasiono
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) powłoka konstrukcyjna

łuska ˈwuska n
pul
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
sedef hastalığı
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
Sorbca
język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
baldır
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łyk wɨk n
yudum
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
dazlak
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łysieć ˈwɨɕɛ̇ʨ̑ v
tepesi açılmak
o ludziach: tracić włosy na głowie, stawać się łysym

łyska ˈwɨska n
sakarmeke
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
kel dazlak
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
çay kaşığı
mała łyżka

łyżeczka do herbaty n
çay kaşığı
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów

łyżka ˈwɨʃka n
kaşık
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
ayakkabı çekeceği
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżwiarstwo synchroniczne n
senkronize kayma
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje);

łza wza n
gözyaşı
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
sulandırmak
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy

łódź wuʨ̑ n
kayık
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łóżko ˈwuʃkɔ n
yatak
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
ranza
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
koşaç
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
bağlamak
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
birleşmek
jednoczyć, umożliwiać zespolenie
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łąka ˈwɔ̃ŋka n
çayır
teren gęsto porośnięty trawami;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
menisk
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

Śiwa ˈɕiva pn
Şiva
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silezya
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Pamuk
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
duvar
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
hücre duvarı
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
yerin kulağı vardır
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieg ɕʨ̑ɛk n
dikiş
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu

ściek ɕʨ̑ɛk n
atık su
zanieczyszczona woda

ścieki ˈɕʨ̑ɛ̇ci n
atık su
płynne odpady

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
leş
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
patika yol
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścigać v
kovalamak
gonić kogoś, biec za kimś, aby go dogonić

ściółka ˈɕʨ̑uwka n
altlık
materiał na posłanie dla zwierząt

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
kiriş tendon
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
Aşil tendonu
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
iz
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
dalak
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledź ɕlɛʨ̑ n
ringa
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
çadır kazığı
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepota ɕlɛˈpɔta n
körlük
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
kör
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności

ślepy ˈɕlɛpɨ n
kör
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1)

ślimak ˈɕlʲĩmak n
salyangoz sümüklüböcek
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślina ˈɕlʲĩna n
tükürük
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
kaygan
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
erik
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;
(spożywczy) duży, dorodny owoc śliwy (1.1)
(technologia, technika, techniczny) drewno śliwy (1.1)

śliwka ˈɕlʲifka n
erik
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

ślub ɕlup n
düğün
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
çilingir anahtarcı
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
sümük
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
gülmek
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cesaret
cecha śmiałego czynu
odwaga, pewność siebie

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ ˈspʃɨja proverb
şans cesurdan yanadır
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
gülüş kahkaha
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
çöp kamyonu
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmieciowe jedzenie n
abur cubur
produkty wysoko przetworzone, kaloryczne, o wysokiej zawartości tłuszczy i cukrów oraz sztucznych ulepszaczy i barwników, ale ubogie w substancje odżywcze

śmiertelnik n
fani
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek

śmiertelność ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
ölümlülük
podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera
stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
fani
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
ölüm
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą
ölüm vefat
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
komik bir şekilde
wywołując śmiech, wesołość

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
gülünç
wywołujący śmiech
(pejoratywnie, pejoratywny) nie dający się potraktować poważnie
(pejoratywnie, pejoratywny) zupełnie rozmijający się z oczekiwaniami

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
kaymak
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
kaymak
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
çöp
coś do wyrzucenia, odpadek

śmigłowiec n
helikopter
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
kahvaltı
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
kar
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieguła ɕɲɛˈɡuwa n
kar kiraz kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Plectrophenax nivalis, ptak z rzędu wróblowych;

śnieżki ˈɕɲɛʃʲci n
kartopu savaşı
zabawa we wzajemne obrzucanie się śniegiem

śnieżnobiały ˌɕɲɛʒnɔˈbʲjawɨ adj
karbeyaz
(książkowy) biały jak śnieg, bardzo biały

śnieżyczka n
kardelen
(botanika, botaniczny) Galanthus nivalis L., śnieżyczka przebiśnieg, przebiśnieg;

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
kar yağmak karlamak
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
düş görmek rüya görmek
widzieć sen podczas spania

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
acele etmek
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
şarkıcı
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
ötmek şarkı söylemek
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiewny adj
ezgili melodik
podobny do śpiewu

śpioch ɕpʲjɔx n
uykucu
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
uyku tulumu
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uykulu
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
koma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
ortalama
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości

średnia n
ortalama
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
çap
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
noktalı virgül
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
Orta Yüksek Almanca
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);

średnioangielski n
Orta İngilizce
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Orta Çağ ortaçağ
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

środa ˈɕrɔda n
çarşamba Çarşamba
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
araç
coś, co ułatwia działanie
dobro ekonomiczne
merkez
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek transportu n
taşıt ulaşım aracı
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
kitle iletişim araçları
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
çevre
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śruba ˈɕruba n
pervane
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;
(sport, sportowy) w skokach do wody: skok z obrotem wzdłuż pionowej osi ciała
vida
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;
(sport, sportowy) w piłce ręcznej: strzał wykonany z obrotu

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
tornavida
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śrut ɕrut n
saçma
ołowiane kulki

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
şehir merkezi
centrum; główna, centralna część miasta

świadek ˈɕfʲjadɛk n
tanık şahit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
Yehova'nın Şahidi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
bilinç farkındalık
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
bilinçli
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś

świat ɕfʲjat n
dünya
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje
dünya Dünya
cała Ziemia

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
dünya görüşü
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światło ˈɕfʲjatwɔ n
ışık
przedmiot będący źródłem światła (1.1)
ışık aydınlık
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
fiberoptik
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świder n
burgu
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
mum
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
buji
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecarz n
mumcu
(dawniej, dawny) sprzedawca świec

świerk ɕfʲjɛrk n
ladin
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
cırcır böceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
uyuz
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
ateşböceği
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;
aydınlık
(architektura, architektoniczny) element dachu budynku, który doświetla pomieszczenie;

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
tazelik
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
taze
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
domuz
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
domuz hınzır
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka ˈɕfʲĩnka n
kabakulak
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
kobay
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
Alp marmotu
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstun ˈɕfʲistũn n
fiyu
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świt ɕfʲit n
tan
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;

świtać v
tan
o dniu zaczynać się

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
tapınak ibadethane toplak
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
azîze
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uznana przez Kościół za godną kultu

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
bayram
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
kutsallık
coś otaczane szczególnym kultem i czcią

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
mukaddes
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego
mukaddes kutsal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
mukaddes
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Noel Baba
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
alicengiz oyunu
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś

źle ʑlɛ adv
kötü
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
çürümüş bir şeyler var şu Danimarka krallığında
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
tay
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
açıklık gözbebeği
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
gözbebeği
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;

źródło ˈʑrudwɔ n
kaynak
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań

Żmudź pn
Samogitya
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
Yahudi
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Camelopardalis
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Bereketli Hilal
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
kurbağa
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
değil
…informujący o braku kogoś lub czegoś
hiç bir
znikomo mały, bez wartości

żagiel ˈʒaɟɛl n
yelken
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
yelkenli
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żaglowy ʒaɡˈlɔvɨ adj
yelken
dotyczący żagla, związany z żaglem lub z żaglami
wyposażony w żagle

żal ʒal n
keder
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żandarm ˈʒãndarm n
jandarma
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żar ʒar n
köz
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
argo jargon
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żart ʒart n
şaka
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
şaka yapmak
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żarówka ʒaˈrufka n
ampul
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żałoba ʒaˈwɔba n
matem yas
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
pişman olmak
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym

że ʒɛ conjunction
ki
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym

żebrak ˈʒɛbrak n
dilenci
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
dilenmek
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie

żebro ˈʒɛbrɔ n
kaburga
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żegadło n
dağlama demiri
narzędzie do piętnowania

żeglarstwo n
yatçılık
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
denizci yatçı
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
açılmak
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu posiadającym żagle

żel ʒɛl n
jel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel pod prysznic ˈʒɛl pɔt‿ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
duş jeli
mydło w płynie przeznaczone do używania podczas kąpieli pod prysznicem

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
jelatin
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ütü
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
demir perde
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
demir
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
demir
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
dökme demir font
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żelka n
jelibon
(spożywczy) żelatynowy cukierek;

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
jeton
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dişil
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żmija ˈʒmʲija n
engerek
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żniwa ˈʒʲɲiva n
hasat
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;

żona ˈʒɔ̃na n
karı
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
evli
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
jonglör
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
nergis
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach;

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
jorjet
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żołna n
arı kuşu
(ornitologia, ornitologiczny) Meropidae, ptak z rzędu kraskowych

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
asker
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
mide karın
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
meşe palamudu
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach;
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żrący adj
aşındırıcı
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żubr ʒupr̥ n
Avrupa bizonu
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
altçene alt çene
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żujka n
geviş
(gwara, gwarowe) (zoologia, zoologiczny) odłykany i przeżuwany pokarm u zwierząt z podrzędu przeżuwaczy

żuraw ˈʒuraf n
turna
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
vinç
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
turna yemişi
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żwacz ʒvaʧ̑ n
işkembe
(zoologia, zoologiczny) jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwawy ˈʒvavɨ adj
hareketli zinde çevik
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
çakıl
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
çim
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
hayat yaşam
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
arzu dilek
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
arzu istek
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
hayırsever iyiliksever
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
dilemek
składać życzenia
pragnąć czyjegoś szczęścia
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia

żyd ʒɨt n
Musevi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
Yahudi
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żyletka ʒɨˈlɛtka n
jilet
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
zürafa
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
avize
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
jiroskop
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyto ˈʒɨtɔ n
çavdar
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
reçine
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywioł ˈʒɨvʲjɔw n
element
(filozofia, filozoficzny) jeden z elementów tworzących świat materialny: ogień, woda, ziemia, powietrze

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
çalı çit
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywy ˈʒɨvɨ adj
canlı
przejawiający oznaki życia
będący w użyciu
jasny, jaskrawy, niestonowany
żwawy, szybki

żyzny ˈʒɨznɨ adj
verimli
(rolnictwo, rolniczy) dający wysokie plony
(rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

żyć ʒɨʨ̑ v
yaşamak
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyła ˈʒɨwa n
damar
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

żyłka n
misina
cienka, mocna nić

żółta febra n
sarı humma
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
sarı kart
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
sarılık
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
sarımsı
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtko ˈʒuwtkɔ n
yumurta sarısı
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;

żółty ˈʒuwtɨ adj
sarı
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty związek zawodowy n
sarı sendika
(społeczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

żółw ʒuwf n
kaplumbağa
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;
kaplumbağa tosbağa
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółw morski ˈʒuwf ˈmɔrsʲci n
deniz kaplumbağası
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze

żółć ʒuwʲʨ̑ n
safra öd
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
dilemek
domagać się czegoś kategorycznie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
iğne
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żłób n
yemlik
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni